SỐ 2077 — TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

6. Thiền sư Đạo Long ở Chung sơn.

Thiền sư Đạo Long ở Chung sơn tại Nghiêm châu, vốn người dòng họ Đổng ở Đồng lô. Sư đến chùa Chung sơn mà được độ, từ khi du phương đến những nơi các bậc kỳ nạp thảy đều suy trọng. Về sau, đến Hoàng Long, Thiền sư Tử Tâm mời cử Sư làm Thủ tòa. Đến khi Thiền sư Tử Tâm thị tịch, Sư bèn trở về ẩn dật tại Chung sơn, Sư kính mộ đạo phong của Trần Tôn Túc cao đời, đóng bít cửa chẳng làm một việc gì, hằng ngày chỉ dùng cháo vài thìa tự đủ. Mọi người không ai biết. Tay Sư thường đeo bít tất, phàm có Thiền giả nào đến, Sư nâng lên chỉ đó mà bảo là: “Lão Tăng mang bít tất này đã ba mươi năm rồi vậy”. Có vị Tăng trong chùa đùa hỏi: “Thế nào là Vô Tránh Tam-muội?” Sư chấp tay.

7. Thủ tòa Tề Mật ở Dương châu.

Thủ tòa Tề Mật ở Dương châu, vốn người bản quận. Thiền sư Tử Tâm xưng gọi Sư là Bảo tham. Các Nho sĩ thường lấy danh sơn mà đến đó không thể được. Sau, Sư hoằng hóa tại cốc ở đầm, nơi núi có vết tích khác lạ lắm nhiều, môn nhân từng thêu họa tôn tượng Sư, xin tán thán Sư bèn vì viết rằng: “Cái gã đầu tro mặt đất, tầm thường chẳng muốn lộ bày, mà nay tả ra trước người, rất tợ hư không dính mũi tên, oan oan đáng tiếc ba tấc lụa của nhân gian”.

8. Đạo nhân Trí Thông ở Không thất.

Đạo nhân Trí Thông ở Không thất, vốn là con gái của Long Đồ Phạm Tuân. Thuở bé thơ rất thông minh mẫn tuệ, đến lớn trở về là cháu kính thuận của Thừa tướng Tô Tụng. Sau đó không bao lâu nhàm chán sự đời trở về nhà xin được xuống tóc xuất gia, thân phụ lấy làm khó đó, bèn tự tịnh tu hành. Nhân đọc xem “pháp giới quan” mà chóng có tỉnh ngộ, liền làm hai bài kệ thấy ý rằng: “Mênh mông trong trần thể nhất như, tung hoành lẫn lộn ấn Tỳ-lô, toàn sóng là nước song phi nước, toàn nước thành sóng nước tự khác”. Và: “Vật, ta vốn không khác, sum-la cách tượng đồng, rành rành vượt chủ bạn. Suốt suốt tận chân không, một thể gồm nhiều pháp, giao tham trong lưới trời, lớp lớp không nơi cùng, động tỉnh thảy viên thông”. Về sau, song thân đều đã qua đời, người anh là Quyên Lãnh Phần Ninh Úy, Trí Thông cùng được đi. Nghe tiếng tăm Thiền sư Tử Tâm, bèn đến bái yết. Thiền sư Tử Tâm thấy biết sở đắc của Trí Thông bèn hỏi: “Bồ-tát Thường Đề bán ngay tâm can, dạy ai học Bát-nhã?” Trí Thông đáp: “Ông nếu không tâm, ta cũng nghỉ”. Lại hỏi: “Một cơn mưa đượm nhuần rễ mầm có khác, không âm dương trên đất sinh cái gì?” Trí Thông đáp: “Một hoa năm cành”. Lại hỏi: “Trong mười hai thời khắc hướng đến nơi nào an thân lập mạng?” Trí Thông đáp: “Hòa thượng tiếc lấy lông mày đẹp”. Thiền sư Tử Tâm bèn đánh và bảo: “Con gái này loạn làm thứ lớp”. Trí Thông bèn lễ bái. Thiền sư Tử Tâm mặc nhiên đó. Từ đó tiếng tăm vang vọng rất lắm.

Trong khoảng niên hiệu Chánh hòa (1111-1118) thời Bắc Tống, Trí Thông đến ở Kim lăng, từng tạo phòng tắm ở Bảo ninh, bảng treo ở cửa đề rằng: “Một vật cũng không, tẩy rửa cái mảy trần nào, nếu có khởi thì từ đâu lại, nói lấy một câu Tử Huyền, mới có thể mọi người vào tắm. Xưa Linh kỳ mở sau lưng, khai sĩ nào từng minh tâm, lúc muốn chứng quả vị ly cấu địa, phải là khắp thân toát đổ mồ hôi ra. Tận Đạo, nước có thể tẩy rửa dơ bẩn, sao biết nước cũng là trần, ngay như nước dơ chóng trừ, đến đây cũng phải tẩy rửa ngay”. Về sau, Trí Thông là bậc Ni danh duy nhất lâu dài, treo tích ở Tây trúc tại Tô châu, các hàng đạo tục ngày đêm đến phỏng hỏi, chứng đắc đạo từ Trí Thông có lắm nhiều người. Bỗng nhiên đến lúc sắp tịch, viết để lại bài kệ, ngồi kiết già mà tịch. Trí Thông có trước thuật tập “Minh Tâm Lục” lưu hành ở đời.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ Ở THẢO ĐƯỜNG

1. Thiền sư Tuệ Không ở Tuyết phong.

Thiền sư Tuệ Không ở Tuyết phong - Động sơn tại Phước châu, vốn người dòng họ Trần ở Bản quận. Năm mười bốn tuổi, Sư xuất gia, sau khi thọ giới Cụ túc, bèn liền du phương tham phỏng bái yết khắp các bậc Lão túc. Về sau, Sư khế ngộ pháp yếu ở Thiền sư tại Thảo đường. Đến năm Quý dậu (1153) thuộc niên hiệu Thiệu hưng (1131-1163)

thời Nam Tống, Sư khai đường giảng pháp tại Tuyết phong. Ngày nhận sự thỉnh mời lên giảng đường. Sư bảo: “Người tài giỏi đụng đến bèn đi, kẻ si ám đẩy kéo chẳng động. Bèn đi thì người người hoan hỷ, chẳng động thì mỗi mỗi ghét hiềm. Sơn Tăng đến nay chuyển đổi si ám này lầm tài giỏi đi vậy”. Sư khảy móng tay một cái tiếp bảo: “Từ trước đầy kéo chẳng ra mà nay ra, từ trước có kiện chẳng ở mà nay ở, từ trước hiềm ghét Phật chẳng làm mà nay làm, từ trước hiềm ghét pháp chẳng nói mà nay nói ra và chẳng ra, ở và chẳng ở dám đặt để đó. Dám hỏi cùng các người, làm đến cùng là làm Phật gì? Phật Không vương ư? Phật Nhiên Đăng ư? Phật Thích-ca ư? Phật Di-lặc ư? Nói đến cùng lại là pháp gì? Pháp căn bản ư? Pháp vô sinh ư? Pháp thế gian ư? Pháp xuất thế gian ư?” Trong chúng chẳng có nói được gì. Nếu nói được, việc sơn Tăng xuất hiện nơi đời đã xong, còn chưa được vậy thì gặp người không được nhầm cử”. Xong, Sư hét một tiếng và xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử “Vân Môn chỉ dạy đại chúng rằng: “Chỉ cái ấy mang lụy giết người”. Sư bảo: “Bình thường, Vân Môn khí vũ như xưa, làm sao nói câu thoại rất tợ bần khổ hận một thân đã lắm nhiều. Sơn Tăng đày tức không như vậy, chỉ cái khoái sống chết người ấy, cớ sao mưa lớn mới về ngồi trong nhà, nghiệp gió thổi lại đi núi xa. Tuy là như vậy cũng là kẻ ăn xin thấy lợi nhỏ. Vả lại, nghĩa một câu chẳng thương hại vật lại làm sao sống? Nói”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Đấm một đấm ngã lầu hạc vàng, nhảy một cái vượt châu oanh võ, lúc có ý chí thêm ý khí, nơi chẳng phong lưu cũng phong lưu. Tài giỏi thay! Tài giỏi thay! Khoái nói, khoái nói, một tợ Trạng nguyên mười bảy - mười tám tuổi, tương tợ ai quản trời ấy, ai quản đất ấy, tâm vương chẳng vọng động, sáu nước đồng một lúc thông, bãi nắm kiếm ba thước, thôi múa một trương cung. Tự tại, khoái nói, khoái nói. Vừa tợ Lão nhân bảy mươi - tám mươi tuổi làm tể tướng tương tợ, gió tùy thời, mưa thuận thời, năm thứ lúa mạ gieo trồng, muôn dân an ổn”. Xong, Sư dựng đứng cây gậy, tiếp bảo: “Đại chúng, hai cáo bảo ấy đều là cây gậy của sơn Tăng, cùng làm được một áo hạt, sơn Tăng đến dưới cửa Tuyết Phong, chỉ biết tùy sắp hàng ăn bánh nướng, cũng được ba văn tiền bán giày cỏ”. Xong Sư hét một tiếng, gõ cây gậy một cái và xuống khỏi tòa. Có vị Tăng hỏi: “Lúc Hòa thượng thưa thấy gặp Thảo Đường (Thiền sư ) thì như thế nào?” Sư đáp: “Giang nam có”. Lại hỏi: “Sau khi đã thấy gặp thì như thế nào?” Sư đáp: “Giang bắc không”.

2. Thiền sư Phổ Sùng ở Dục vương.

Thiền sư Phổ Sùng - Dã Đồng ở Dục vương tại phủ Khánh nguyên, vốn người ở Bản quận. Nhân lúc chỉ dạy đại chúng, sư nêu cử “Hòa thượng ở Ba Lăng nói “chẳng phải gió động, chẳng phải phướn động, chẳng phải gió và phướn lại hướng nơi nào nhằm?” Có người vì Tổ sư ra hơi ra cùng thấy mặt với Ba Lăng. Còn Hòa thượng Tuyết Đậu nói: “Gió động, phướn động, đã là gió phướn, lại hướng nơi nào nhằm? Có người vì Ba Lăng ra cùng thấy mặt với Tuyết Đậu”. Sư bảo: “Chẳng phải gió chẳng phải phướn, không nói nhằm. Phải là gió, phải là phướn, không nhằm nơi, xa trời tuấn cốt thảy lạc mê đường, lông vàng ngồi xổm nơi đất lại mất bỏ. Ha, ha, ha, ngộ và chẳng ngộ, khiến người chuyển nhớ ba chàng tạ, một sợi tơ riêng câu mưa sông lạnh”.

3. Thiền sư Pháp Nhất ở Vạn niên.

Thiền sư Pháp Nhất - Tuyết Sào ở Vạn niên tại Đài châu, Sư là Huyền Tôn của Thái Sư Tương Dương Quận Vương Lý Công Tôn Miễn, gia đình nhiều đời ở huyện Khai phong tường phù. Thân mẫu mộng thấy một Lão Tăng đến nơi nhà mà bèn sinh Sư. Năm mười bảy tuổi cứ đỗ đạt ở trường, bèn theo Tổ phụ ra làm quan ở Hoài nam. Muốn làm quan mà chẳng đến, Sư sắp bỏ nhà, tôn thờ Thiền sư Di - Từ Giác ở Trường lô, mà ông nội chú không chấp thuận, thân mẫu Sư bèn thưa: “Đứa con này nghiệp đời trước làm Sa-môn, xin chớ đoạt dứt chí ý đó”. Sau đó không bao lâu, Thiền sư Từ Giác thị tịch. Đến đầu niên hiệu Đại Quán (1107) thời Bắc Tống, Sư đến đảnh lễ Thiền sư Nguyện - Thông Chiếu ở Linh nham cầu xin xuống tóc xuất gia thọ giới Cụ túc. Sư nương tựa Thiền sư Nguyện suốt mười năm, nhưng vẫn mịt mờ chẳng thể vào, Sư bèn đến bái yết Thiền sư Viên Ngộ ở Tương sơn. Thiền sư Viên Ngộ bảo: “Đây là pháp khí vậy!” Đến lúc Thiền sư Viên Ngộ vâng phụng sắc chiếu mời đến ở chùa Thiên ninh tại kinh đô, Sư hầu theo. Đến cuối niên hiệu Tỉnh Khương (1127) thời Bắc Tống, Sư đến bái yết Thiền sư Thảo Đường () đang ở tại Sơ sơn. Chỉ qua một lần nói, Sư bèn tỏ rõ đại pháp.

Đến năm Thiệu Hưng thứ bảy (1137) thời Nam Tống, Tuyền Thú Bảo Văn Lưu Công Ngạn Tu thỉnh mời Sư đến ở Diên phước, sau qua bốn lược dời đổi ở chùa lớn. Có lúc lên giảng đường, Sư nắm cây gậy, bảo: “Cây gậy có lúc làm ra nước giao long, muôn dặm mây khói chẳng dứt, có lúc làm ra sư tử ngồi xổm nơi đất, trăm năm yêu quái lắng vết, có lúc tâm pháp đều quên, thể chiếu riêng lập, có lúc tụng đồng thời, chủ khách dùng lẫn nhau”. Sư lại đưa cây gậy họa vẽ một đường, tiếp bảo: “Dưới cửa Diên Phước dùng cái gì?” Sư gõ cây gậy một cái, hét một tiếng rồi xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Ngửa mặt chẳng thấy trời, cúi đầu chẳng thấy đất, kiếm xưa trước đầu lâu, biển lớn sóng tuôn trào”. Sư trở lui ở Trường lô, về ở viện Quán Âm, tại Vạn Niên - Thiên thai. Bỗng nhiên hiện tướng cảm chút bệnh, Sư viết bài kệ rằng:

“Năm nay bảy mươi lăm (75)

Về làm chủ trong am

Trân trọng Quán Thế Âm

Rắn đất nuốt hổ đá”.

Xong, Sư vào khám ngồi kiết già mà thị tịch.

4. Thiền sư Đạo Chấn ở Hoàng long.

Thiền sư Đạo Chấn - Sơn Đường ở Hoàng long tại phủ Long hưng, vốn người dòng họ Triệu ở Kim lăng. Thuở thiếu thời, Sư đến nương tựa Thiền sư Anh - Giác Ấn làm Đồng tử. Đến lúc Thiền sư Anh dời đến ở Phổ Chiếu tại Tứ châu, vừa lúc Thục phi chọn độ Đồng tử cùng đi, Sư được thọ giới Cụ túc qua thời gian lâu sau, bèn giả từ đến bái yết Thiền sư Thuần ở Đơn Hà, một ngày nọ nêu cử Tông chỉ Động thượng, Sư trình bài kệ tụng rằng: “Mây trắng phủ sâu hang xưa lạnh, cỏ lạ hoa linh sắc phụng ngậm, nửa đêm trời sáng tợ giữa trưa, cưỡi ngựa trái mặt mang áo giày”. Thiền sư Thuần rất mến quý Sư. Sư tự lấy làm ngại, bèn giả từ mà đến nương tựa Thảo Đường (Thiền sư ), chỉ một lần gặp bèn khế hợp. Thường ngày Sư lấy tạng kinh đọc xem, một đêm nọ nghe tiếng trống vãn tham, bước ra kính đường, Sư ngẩng đầu trông thấy vầng trăng bèn đại ngộ, vội chạy thẳng đến phương trượng, Thiền sư trông thấy, bèn vì ấn chứng cho Sư, lúc ra hoằng hóa, mới đầu Sư ở Tào Sơn, tiếp chuyển đến ở Quảng Thọ, Hoàng Long. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Nêu cử cái nhân duyên người xưa để hỏi Xà-lê, Xà-lê không được làm hiểu xưa. Nếu làm hiểu xưa tức mất ngay mặt mắt hiện giờ. Nêu cử cái nhân duyên ngày nay hỏi Xà-lê, Xà-lê không được làm hiểu ngày nay, nếu làm hiểu ngày nay thì chướng ngại ngay mắt Xà-lê xưa nay. Giả sử ngay như chẳng mất chẳng chướng ngại, chẳng phải xưa, chẳng phải nay, còn là nói của thuốc bệnh cùng chữa trị ngưng khóc. Chỉ như một câu thấu thoát, Xà-lê lại nói được không? Nếu nói không được thì phải đợi đến núi La-hán sâu đàm thật tướng sẽ hướng vì ông nói”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Thiếu thất ngồi lạnh, môn nhân mỗi tự khác điềm, rất tợ các người mù sờ voi, Thần Quang đảnh lễ ba lạy rồi, y như cũ mà đứng. Tổ sư Đạt-ma bảo: “Ông được phần tủy của ta”. Gã Bà-la-môn mặt đen nám ấy mu chân cũng chưa từng chấm xuống đất”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Người đá hỏi thông khô, bao giờ ngươi nở hoa. Thông khô giận người đá, sao được miệng lép bép? Người đá cười ha ha. Thông khô nhả tinh ba, ráng hồng sáng ngọc tượng, bạch ngọc tráng cát vàng. Nhờ hỏi bậc Thông Huyền, người nào chẳng đến nhà?”

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ DUY TÍN Ở NGUYÊN

1. Thiền sư Hy Ninh ở Chánh pháp.

Thiền sư Hy Ninh ở Chánh pháp tại phủ Thành đô, vốn người ở Hán châu. Nhân ngày giải chế mãn hạ, lên giảng đường, Sư bảo: “Lá rừng rơi lẫn lộn, đất trời báo thu sớm, rõ ràng ý Tổ từ Tây vức, nào dụng lại vội cầu. Nếu nghĩ gì hiểu được, mới tin đạo của Phật tổ vốn tự bình thường. Cửa đại giải thoát nguyên không lá khỏa. Di luân vũ trụ cách bít hư không, lượng chẳng thể cùng, trí không thể suốt. Nếu cũng chưa rõ yếu chỉ này, chẳng thấu đạt nguồn cội ấy. Mặc là ngàn kiếp huân công, trăm đời huyện hạnh, nhọc tự khốn khổ, trọn không liên quan. Nếu rõ sâu yếu chỉ này, thấu đạt nguồn cội ấy, mới biết động tỉnh thi vi, đứng đi nằm ngồi, mỗi mỗi hợp đạo, niệm niệm Triều Tông. Tổ chẳng dạy vậy ư? Mê sinh lắng loạn, ngộ không tốt xấu, được mất phải quấy một lúc đồng buông đi. Như Vậy thì ai mê, ai ngộ, ai phải, ai quấy? Từ đó, các người riêng sinh dị kiến, quán đại quán tiểu, chấp có chấp không. Tánh linh mình riêng ngời sáng chẳng chịu nhận lấy. Tâm nguyệt mình riêng tròn đầy tự sinh trái ngược. Nào khác bỏ cha trong nhà, quên ngọc trong áo. Đến nỗi khiến trên đường Bồ-đề gai góc thành rừng, trong không giải thoát mây mê che mặt nhật. Ngày nay sơn Tăng may gặp chúng Tăng tự tứ, hóa chủ trở về núi, chứ thượng thiện nhân, được được quang phỏng, không được ngậm im, tùy phần dây leo, khúc vì thời nay ít mở phương tiện, cũng phải là các người dán mắt mỗi tự xem xét kỹ. Nếu lại phỏng bàn tầm tư, mây trắng bủa giăng muôn dặm”. Sư bèn nắm cây gậy tiếp bảo: “Ở đây mà rõ được, một hội tại Linh sơn nghiễm nhiên trước mắt. Còn nếu chưa được vậy, lại đợi ngày sau phân giao”.

2. Thiền sư Hoài Lương sơn.

Thiền sư Hoài Lương sơn tại Đàm châu. Có vị Tăng hỏi: “Đại chúng đã nhóm tụ, xin Sư chỉ dạy?” Sư đáp: “Trời lắng chẳng biết nơi mây đi, đất lạnh lưu giữ tuyết được thời gian lâu dài”. Lại hỏi: “Người học chưa hiểu lời huyền, xin Sư lại duỗi bày phương tiện?” Sư đáp: “Sau một lớp núi một lớp người”.

3. Am chủ Tổ ở Nhạc sơn.

Am chủ Tổ ở Nhạc sơn, từ sau khi gặp thấy Nguyên (Thiền sư Duy Tín), Sư đóng thất ở Hành nhạc, suốt hơn ba mươi năm, không người hay biết. Chợt hứng Sư làm bài kệ tụng rằng:

“Nồi nhỏ nấu trà lại nấu cơm,

Trà chín cơm thơm ngay người đói,

Một giúp đói rồi không việc khác,

Sáng ngày theo dạng vẽ mèo con”.

Từ đó các hàng nạp Tử đua nhau đến gõ hỏi. Cư sĩ Trương Vô Tận dốc sức mời thỉnh Sư khai đường giảng pháp, nhưng Sư trọn không chấp thuận. Về sau, Sư tịch tại núi ấy.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ THUẦN Ở GIÁP SƠN

1. Thiền sư Phổ Sơ ở Khâm sơn.

Thiền sư Phổ Sơ ở Càn minh - Khâm sơn tại Lễ châu. Có lúc lên giảng đường, ngưng giây lát, Sư bảo: “Nêu cử Tông chỉ dâng lên cầu chúc Thánh cơ, cúi đầu cầu nguyện mây lành cùng cảnh tinh đều hiện, rượu cốt với Cam lồ đồng bày. Vua mới là vua của Nghiêu Thuấn, tục mới tục của Thành Khương. Khiến gã miền quê dưới rừng bất chợt thành khúc nhạc thái bình. Hãy nói làm sao sống là khúc nhạc thái bình? Không làm mà làm, thần mà hóa đó. Rưới mưa đức mà rào rạt, thổi gió nhân mà ùn sóng, dân như nai đồng, vua tợ cành nêu, mười tám ông biết mà chẳng biết, lý lý, la la, la lý”. Xong, Sư vỗ một cái và xuống khỏi tòa.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TUNG Ở NÚI BÁCH TỬ

1. Thiền sư Duy Tư ở Đông thiền.

Thiền sư Duy Tư ở Đông thiền tại Hoàng châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Thư tay nắm lại không gì chẳng là Phật sự. Cớ sao mỗi mỗi hiển bày Lý, Sự sự đều là Tông, niệm niệm Thích-ca xuất hiện nơi đời, bước bước Di-lặc hạ sinh. Nếu tin được và nắm được dừng, tiện mời ngồi dứt Đầu báo hóa thân Phật, cao bước trên đỉnh Tỳ-lô”. Sư nắm cây gậy và tiếp bảo: “Hãy nói cây gậy có nơi nào sinh trưởng?” Ngưng giây lát, Sư họa vẽ một đường rồi bảo: “Năng giết năng sống, hay buông hay dứt, lại có một ban nơi kham thán. Nơi chẳng phong lưu cũng phong lưu”. Xong, Sư gõ xuống một cái.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ HỮU THỤY Ở BAO THÂN

1. Thiền sư Đạo Hoàn ở Thọ ninh.

Thiền sư Đạo Hoàn ở Thọ ninh - Ứng thành tại An châu. Có vị Tăng hỏi: “Mây theo rồng, gió theo hổ, chưa xét biết Hòa thượng theo cái gì?” Sư đáp: “Một chữ họa viết giữa không trung”. Lại hỏi: “Có được gì kỳ đặc?” Sư đáp: “Đại bi ngàn tay nâng chẳng nỗi”. Lại hỏi: “Trong cõi nước mười phương chỉ có pháp Nhất thừa. “Thế nào là pháp Nhất thừa?” Sư đáp: “Đong lường chẳng hết”. Lại hỏi: “Nghĩ gì đổi sắc mặt dương đường xưa chẳng rơi cơ lặng yên?” Sư bảo: “Làm sao sống là cơ lặng yên?” vị Tăng ấy ngẩng đầu lên nhìn. Sư nâng cây phất trần lên, vị Tăng ấy hét một tiếng. Sư bảo: “Rất khéo lặng yên”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Người xưa thấy vầng nguyệt đây người nay thấy vầng nguyệt đây, nguyệt đây trấn giữa trời, người xưa nay chẳng khác. Nếu tâm người tợ nguyệt, đầm biếc ngời sáng sạch. Quyết định là nguồn tâm, nói đây lại không nói. Ôi!” Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chư Thiền đức, ba đông sắp tận, tháng chạp gần đến đêm ba mươi, làm sao sống chỉ chuẩn?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Áo mặc cốt gầy bày nhà rách nhìn trăng ngủ”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ Ở TRÍ HẢI

1. Thiền sư Viên tuệ ở Càn phong.

Thiền sư Viên tuệ ở Càn phong tại Tuyền châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chánh tông của Tổ sư Đạt-ma, lỗ mũi của nạp Tăng, kham thán người mê thành đàn mở mắt ngủ gật. Trên đầu là trời, dưới chân là đất, vành tai nghe tiếng, lỗ mũi ra hơi. Dám hỏi các người học trò của Vân đường trong lúc ấy an đặt nơi nào? Có thấy chăng? Thật đáng thương, Song lâm phó Đại sĩ, ngay lời chỉ tiếng nói ấy phải. Ôi!”.

2. Thiền sư Trọng Tuyên ở Tứ độ

Thiền sư Trọng Tuyên ở Tứ độ tại Kỳ châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chư Phật xuất hiện nơi đời vì một đại sự nhân duyên, Tổ sư Đạt-ma từ Tây vức lại chỉ thẳng tâm người. Là Phật, phàm, Thánh xưa nay không hai, mê ngộ há có khác đường, chẳng phải Niết-bàn đáng vui thích, chẳng phải sinh tử đáng nhàm chán. Chỉ hay một lời liễu ngộ, chẳng dậy ngồi mà liền chứng Vô sinh, một niệm xoay chiếu lại không cất bước mà khắp cùng sa giới. Đường tắt cốt yếu như thế có thể gọi là Tông môn. Sơn Tăng đã đến trong đó, không thể không vậy”. Sư mới nắm cây phất trần lên, tiếp bảo: “Nhìn, nhìn, núi sông đại địa, nhật nguyệt muôn sao, hoặc phàm hoặc Thánh người người là vật tất cả đều ở trên đầu cây gậy, trong đầu sợi lông vào ra vui chơi. Các người có thấy chăng? Giả sử hoặc tiện hướng đến trong đó thấy được thản rõ ràng, lại phải biết có một đường hướng thượng?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Tháng sáu giữa trời giáng tuyết lớn, ba đông trên non lửa mây bay”.

ĐỆ TỬ THIỀN SƯ Ở CHÙA LA-HÁN TẠI LÔ SƠN

1. Thiền sư Tuệ Xướng ở Vân phong.

Thiền sư Tuệ Xướng ở Cảnh đức - Vân phong tại Nam nhạc. Có vị Tăng hỏi: “Với nâng cao ấn Tổ tức chẳng hỏi, còn nhìn mặt cùng bày việc ấy như thế nào?” Sư đáp: “Chẳng nhọc nắm ra”. Lại hỏi: “Chẳng nhân ngư phụ dẫn, sao được thấy sóng cả?” Sư đáp: “Đo đắn vậy”. Lại hỏi: “Lời trước nói phá không phòng ngại, ngoài vật toàn nâng có tượng bày”. Sư bảo: “Riêng chứa xà lê”. Lại hỏi: “Ngang thân ngoài ba cõi, ai là người lòi đầu?” Sư đáp: “Tranh giành chẳng đủ, nhịn nhường có thừa”. Lại hỏi: “Người học đông tây chẳng rành, nam bắc chẳng rõ?” Sư đáp: “Tự sinh lùi khuất”. Và Sư mới bảo: “Khe vỏ nước chảy như lam nhiễm, mây ngầm quanh núi họa chẳng thành. Sắc núi tiếng nước toàn là thể, chẳng biết ai hiểu ngộ Vô sinh. Ngộ Vô sinh đây kia dứt vọng tình, lại phỏng cầu kỳ diệu, cười giết Huệ Năng - người Lãnh nam”. Sư lại bảo: “Quấy chẳng quấy, phải chẳng phải, Đạt-ma từ Tây vức lại hiển bày quái lạ dối hoặc chúng. Vua Võ Đế (tiêu Diễn 502-550) thời Nam Lương khám phá vượt sống vào đất Ngụy, chín năm ngồi xoay mặt vách tường hướng về Tung sơn, tiếp được Thần quang chuyển mất lợi. Đại chúng muốn chẳng mất lợi ư? Màn rèm mưa mai che ngàn nhà, thầm rưới gió un thổi vạn loại, nếu làm Phật pháp thương lường, chỉ rơi trong đàn Dã hồ”. Sư lại bảo: “Chí đạo không khó, chỉ hiềm chọn lựa, chỉ chớ ghét thương thì suốt trong rành rẽ. Tuyết phong có trục câu, Triệu châu có cây bách giữa sân, chẳng rơi lạc thấy nghe cũng chẳng phải sắc. Phỏng hỏi làm sao ngăn má đánh một cái?” Sư lại bảo: “Phật tổ truyền tâm cả từ Tây vức đến xứ này (Trung Hoa), người chứng đạt đó như mặt nhật mặt nguyệt soi chiếu cả đất trời, kẻ mất đó tợ mù tợ điếc chẳng biện rành đông tây. Tuyết Phong ở trong đó, được mất phải quấy đồng một lúc buông ngay. Không thiền có thể tham, không đạo có thể học, càn rỡ ngông cuồng đạp cùng phương lớn. Hãy nói Phật tổ truyền tâm là truyền cái gì?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Cửa mở mây sương hiện trên áo, rèm cuộn núi suối vào trong gương”.

2. Thiền sư Đức Tuyên ở Phù sơn.

Thiền sư Đức Tuyên ở Phù sơn tại Thư châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Trời rộng đất sâu”. Lại hỏi: “Người học chưa hiểu?” Sư đáp: “Tuổi già sinh bệnh”. Lại hỏi: “Đồng sống đồng chết lại làm sao sinh?” Sư đáp: “Gọi A-xà-lê làm Phật được chăng?” Và Sư mới bảo: “Núi Song tĩnh cốc dệt gấm, nam bắc đông tây khó vẽ ghi. Giả sử Tăng dao đầu bút khéo, sao như một đến đủ trong tâm?” Sư nắm cây phất trần lên tiếp bảo: “Có thấy chăng?” Ngưng giây lát, Sư tiếp bảo: “Vân cư La-hán”. Xong, Sư đánh vào thiền sàng một cái và xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Đức Phật không xuất hiện nơi đời bốn mươi chín năm giảng nói pháp, Tổ sư chẳng từ Tây vức lại, Thiếu thất có diệu quyết. Nếu người biết Phật tổ, ngay đó bèn siêu vượt”. Sư bèn nắm cây phất trần và bảo: “cái ấy là phất trần nổi trôi, hãy nói Phật tổ tại nơi nào?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Tuy tạo nhân thiện mà chiêu nhận quả xấu ác”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ KHỞI Ở LANG DA

1. Du Đạo Bà ở Kim lăng.

Du Đạo Bà người xứ Kim lăng, chuyên sống nghề buôn bán dầu ăn nơi chợ, thường theo mọi người vào tham học ở Thiền sư Khởi tại Lang da. Thiền sư Khởi đem câu thoại “Lâm tế vô vi chân nhân” mà chỉ dạy đó. Một ngày nọ, nghe người hành khất xướng khúc nhạc Liên hoa rằng: “Chẳng nhân sức liễu truyền tin thư, duyên nào được đến hồ Động đình”. Bỗng nhiên đại ngộ, bèn ném mâm dầu ăn xuống nơi đất. Người bên cạnh liếc nhìn thấy, bảo: “Ông điên rồi ư?” Du Đạo Bà đáp: “Chẳng phải cảnh giới của ông có thể biết được”. Du Đạo Bà thẳng đến gặp Thiền sư Khởi. Thiền sư Khởi trông thấy, biết là Du Đạo Bà đến, bèn hỏi: “Cái nào là vô vị chân nhân?” Du Đạo Bà ứng tiếng đáp: “Có một người vô vị, sáu tay ba đầu gắng sức sân, một xé Hoa sơn phân hai đường, muôn năm nước chảy chẳng biết xuân”. Từ đó tiếng tăm vang vọng khắp cùng. Phàm có vị Tăng nào đến, Du Đạo Bà bảo: “Con! Con!” Vị Tăng ấy phỏng bàn nghị, thì bèn liền đóng cửa. Thiền sư Tuân - Phật Đăng đến xét xem. Du Đạo Bà trông thấy, cũng bảo như trước. Thiền sư Tuân hỏi: “Cha ở tại nơi nào?” Du Đạo Bà xoay mình lễ bái Lộ Trụ, Thiền sư Tuân liền đạp ngã và bảo: “Lấy gì gọi là có ít nhiều kỳ đặc?” Du Đạo Bà lại đưa chân đạp dậy, nói: “Con! Con! Lại tiếc cái phép tắc của ngươi”. Thiền sư Tuân trọn chẳng nhìn lại. Có thủ tòa An đến, Du Đạo Bà hỏi: “Ông từ xứ nào lại?” Du Đạo Bà đáp: “Từ Đức sơn lại”. Du Đạo Bà bảo: “Đức Sơn - Thái là con cái của lão bà đây”. Thủ tòa An hỏi: “Lão bà là con cái của người nào?” Du Đạo Bà đáp: “Bị một câu hỏi của Thượng tọa, ngay đó được đứng nơi đất mà tiểu giải”. Du Đạo Bà từng làm bài tụng Nhân duyên chẳng an của Mã Tổ rằng: “Mặt nhật mặt nguyệt giữa trời lánh chắp, tuy là cắt đứt đầu lưỡi Nhất thiết trí trong thiên hạ, rõ ràng chỉ nói được một nửa”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ LAN Ở QUANG HIẾU

1. Thiền sư Pháp Chân ở Lô sơn.

Thiền sư Pháp Chân - Vô Tướng ở Lô sơn tại Minh châu, vốn là con cháu nối dõi của Lý Chủ ở Giang nam. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Muốn rõ việc hướng thượng, phải đủ mắt cửa đảnh, nếu đủ mắt cửa đảnh, mới hợp tâm xuất gia. Đã hợp tâm xuất gia, thường đủ mắt cửa đảnh. Cần hiểu mắt cửa đảnh chăng? Người khắp bốn kinh mặc áo ăn cơm, người ở lương chiết no ấm tự nhiên, đỉnh núi Thông huyền gió hương trong lành, hoa nở trái ba bốn gốc”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ KHANH Ở TƯỢNG ĐIỀN

1. Thiền sư Trí ở Tuyết đậu.

Thiền sư Trí ở Tuyết đậu tại phủ Khánh nguyên. Vốn người dòng họ Lô ở Quận chi. Có vị Tăng hỏi: “Nhân lúc Trung thu mà chẳng thấy trăng thì như thế nào?” Sư đáp: “Lại đợi đêm khuya xem”. Lại hỏi: “Bỗng nhiên mây đen chưa ta thì lại như thế nào?” Sư đáp: “Sao quái lạ được lão Tăng”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Ngộ tâm dễ dàng, dứt tâm khó dứt. Được nguồn tâm đến xử nhân. Muôn sao chuyển dời trời sắp sáng, mây trắng như cũ che núi xanh”.

2. Thiền sư Ích ở Thạch phật.

Thiền sư Ích ở Thạch phật tại phủ Thiệu hưng. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Một lá rơi đất trời thu, một bụi nổi đại địa thâu, một pháp thấu muôn pháp cùng. Hãy nói thấu một pháp nào?” Sư bèn hét một tiếng, rồi bảo: “Rất kỵ lầm nhận cầu yêu lừa làm dưới cằm A-da”. Xong, Sư bèn xuống khỏi tòa.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NHÃ Ở TUỆ NHẬT

1. Thiền sư Pháp ở Cửu tiên.

Thiền sư Pháp - Tổ Giám ở Cửu tiên tại phủ Long hưng. Vốn người xứ Nghiêm Lăng. Sư thường đến Thiên ninh ở Trì châu dùng y Tăng-già- lê che trên đỉnh đầu mà ngồi. Thị lang Tăng Công Khai hỏi rằng: “Quê của Thượng tọa ở xứ nào?” Sư đáp: “Ở nghiêm châu”. Lại hỏi: “Cùng nơi đây là đồng hay là khác?” Sư kéo y Tăng-già-lê xuống đất chấp tay vái hỏi: “Quan nhân từng đến Nghiêm châu chăng?” Tăng Công Khai mịt mờ chẳng biết nói sao. Sư bảo: “Đợi quan nhân đến Nghiêm châu thì sẽ vì nói”. Sư ở đó qua thời gian lâu sau, có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Muôn liễu ngàn hoa nắng ấm nở, mối hoa hiện có một Như Lai, khéo đùm không hai hư không tạng, động nhằm vi ngôn khắp chín trần”. Xong, Sư cười ôi, ối, và bảo: “Hãy nói cười cái gì? Cười gót chân giác uyển chẳng chạm đất”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử: “Mục Châu chỉ dạy đại chúng: “Các ngươi chưa được cái nơi vào đầu, phải được cái nơi vào đầu. Đã được cái nơi vào đầu, chẳng được quên ngay lão Tăng rõ ràng nói cùng các người, còn tự chẳng hiểu, huống gì che đậy tương lai”. Sư bảo: “Mục Châu nghĩ gì nói? Ý tại nơi nào? Nếu là chưa hiểu vậy, thì hãy nghe cái cước chú dưới của giác uyển là: Trương Tăng thấy Vương Bạn, Vương Bạn gọi Trương Tăng. Đêm qua nơi thả trâu, trên non và trước thôn, nước khe tây chẳng uống, cỏ khe đông chẳng ăn, giáo giác uyển như thế nào, có hiểu chăng? Chẳng khỏi cùng gì đi”. Sư bèn đưa hai tay đè giữa khoảng không rồi xuống khỏi tòa. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là đoạt người mà không đoạt cảnh?” Sư đáp: “Tĩnh tĩnh lắng lắng”. Lại hỏi: “Thế nào là đoạt cảnh mà không đoạt người?” Sư đáp: “Lắng lắng tĩnh tĩnh”. Lại hỏi: “Thế nào là người và cảnh cả hai đều đoạt?” Sư đáp: “Tĩnh tĩnh, tĩnh tĩnh”. Lại hỏi: “Thế nào là người và cảnh cả hai đều chẳng đoạt?” Sư đáp: “Lắng lắng, lắng lắng”. Lại nói: “Người học ngày nay mua sắt mà được vàng vậy”. Sư bảo: “Nơi nào được cái đầu câu thoại lại”.

2. Am chủ Giác Nhân ở Pháp hải.

Am chủ Giác Nhân ở Pháp hải tại phủ Bình giang, vốn người dòng họ Chu ở Ngu sơn - Quận chi. Năm hai mươi bốn tuổi sư xuất gia thọ giới Cụ túc, du phương tham phỏng đến Đông lâm bái yết Thiền sư Tuệ Nhật (Thiền sư Nhã). Thiền sư Nhã nêu cử Cơ ngữ Linh Vân ngộ đạo mà hỏi Sư, Sư phỏng đối đáp. Thiền sư Nhã liền bảo: “Chẳng phải chẳng phải”. Bỗng nhiên Sư có được khế ngộ, làm bài kệ rằng:

“Trên non hoa đào nở,

Hoa từ nơi nào lại,

Linh Vân vừa mới thấy,

Xoay đầu múa ba đài”.

Thiền sư Nhã bảo: “Chỗ thấy của ông tuy đã có vào phần nhỏ, nhưng lại phải mang giày, phải là sáng tỏ đại pháp”. Sư vâng theo sự chỉ dạy ấy, ở tại Lô sơn suốt ba mươi năm chẳng cùng giao tiếp người đời, mọi người khắp chốn tùng lâm thảy đều tôn quý Sư.

Trong khoảng niên hiệu Kiến Viêm (1127-1131) thời Nam Tống, trộm cướp nổi đầy Giang tả, Sư thuận dòng trở về hướng đông. Mọi người trong thôn ấp dựng lập am thỉnh mời Sư ở, các hàng đạo tục theo nhau đến hỏi đạo, Sư thường bảo mọi người rằng: “Các người hay no giữ sức định, chớ lo lửa sáng sớm mà việc liên can mong cầu vậy”. Về sau, Sư thong dong tự tại, xưng là “Ngũ Tùng Tán Nhân”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NGÔN Ở LONG NHA - ĐỘNG SƠN

1. Thiền sư Trạch Ngôn ở Động sơn.

Thiền sư Trạch Ngôn ở Động sơn tại Thụy châu. Có vị Tăng hỏi:

“Thế nào là Thập thân điều ngự, Đầu Tử xuống đứng dưới thiền sàn, chưa xét rõ ý chỉ ấy như thế nào?” Sư đáp: “Dưới cổng chân bảy xuyên tám huyệt”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NHẤT Ở ĐẠO LÂM

1. Thiền sư Trí - Đại Viên ở Đại quy.

Thiền sư Trí - Đại Viên ở Đại quy tại Đàm châu. Vốn người xứ Tứ minh. Có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử: “Nam Tuyền nói là chư Phật ba đời chẳng biết có, Ly nô bạch cổ tức biết có”. Sư lại bảo: “Chư Phật ba đời đã không biết có, Ly nô bạch cổ nào từng mong thấy lửa đốt? Phải biết hướng thượng có người biết có đến cùng mới được. Hãy nói làm sao sống là người biết có đến cùng? Quan uống rượu quan té giữa đường, ngay chỗ chết làm chỗ chôn. Bãi cát có vô lượng anh linh tài giỏi, đống núi chất hay bày hài cốt”.

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

Quyển 23 (Hết)

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

QUYỂN 24

MỤC LỤC

Đời thứ mười lăm, sau đời Thiền sư Đại giám

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Minh ở Tịnh từ, có năm vị:

1. Thiền sư Tượng ở Tịnh từ

2. Thiền sư Long ở Tuyết phong (hai vị hiện có ghi lục)

3. Thiền sư Đức Tông ở Linh nham

4. Thiền sư Bản Nhiên ở Thường lạc

5. Thiền sư Pháp Chiếu ở Bảo ứng (ba vị hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Hòa ở Trường lô, có 15 vị:

1. Thiền sư Đạt Châu ở Cam lồ

2. Thiền sư Tuệ Thuần ở Linh ẩn (hai vị hiện có ghi lục)

3. Thiền sư Minh ở Tuyết đậu

4. Thiền sư Thành ở Lang da

5. Hòa thượng Viên Trí

6. Hòa thượng Phụng Sơn

7. Thiền sư Phụng Tảo ở Tinh nghiêm

8. Thiền sư Khả Thăng ở lương

9. Thiền sư Thượng Lưu ở Hoa nghiêm

10. Thiền sư Đạo Thiên ở Bao thiền

11. Thiền sư Tổ Vĩnh ở Hiển thân

12. Thiền sư Pháp Vịnh ở Trường lô

13. Thiền sư Nhiên ở Định thủy

14. Thiền sư Viện ở Hưng quốc

15. Thiền sư Thủ Tòa ở Pháp âm (mười ba vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tuệ ở Tuyết phong, có 14 vị:

1. Thiền sư Đạo Xướng ở Tịnh từ

2. Thiền sư Liễu Nhất ở Kính sơn

3. Thiền sư Liễu Tâm ở Kim sơn (ba vị hiện có ghi lục)

4. Thiền sư Pháp Viên ở Đại cát

5. Thiền sư Đạt ở Nam an

6. Thiền sư Thăng ở Tịnh từ

7. Thiền sư Tổ Thiên ở Thạch tùng

8. Thiền sư Ngộ Cập ở Khánh thành

9. Thiền sư Bảo Cơ ở Hưng vương

10. Thiền sư Thủ Ninh ở Bảo thắng

11. Thiền sư Pháp Tạng ở Kiến thiện

12. Thiền sư Vụ Huy ở Tịnh từ

13. Thiền sư Giới Thông ở Nam minh

14. Thiền sư Ninh ở Trung phong (mười một vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nguyệt ở Hương nghiêm, có hai vị:

1. Thiền sư Như Bích ở Hương nghiêm (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Như Lâm ở Hương nghiêm (hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thâm ở Tuệ lâm, có bảy vị:

1. Thiền sư Tuệ Quang ở Linh ẩn

2. Thiền sư Diệu Ấn ở Quốc

3. Thiền sư Phổ Thiệu ở Quốc

4. Thiền sư Tuệ Thúy ở Cửu tòa (bốn vị hiện có ghi lục)

5. Thiền sư Đàm ở Viên giác

6. Thiền sư Pháp Như ở Tịnh tuệ

7. Thiền sư Thắng ở Viên giác (ba vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nhiên ở Báo ân, có một vị:

1. Thiền sư Nguyên ở Tư Thánh (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Hải ở Tuệ lâm, có hai vị:

1. Thiền sư Thọ Kiên ở Vạn sam (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Thọ Long ở Vạn sam (không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tông ở Khai tiên, có hai vị:

1. Thiền sư Duy Sơ ở Hoàng nghiệt

2. Thiền sư Hải ở Nhạc lộc (hai vị hiện có ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Diễn ở Tuyết Phong, có bốn vị:

1. Thiền sư Tuệ Thuấn ở Tây thiền (Hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Đạo Chiểu ở Phụng sơn

3. Thiền sư Đắc Năng ở Năng nhân

4. Thiền sư Du ở Ngọa long (ba vị hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Liễu ở Trường lô, có 13 vị :

1. Thiền sư Tông Giác ở Thiên đồng

2. Thiền sư Diệu Giác ở Trường lô

3. Thiền sư Nghĩa Sơ ở Quy sơn

4. Thiền sư Hưng Dự ở Bảo ninh

5. Thiền sư Pháp Thông ở Bắc sơn (năm vị có ghi lục)

6. Thiền sư Đức Sơ ở Thọ sơn

7. Thiền sư Đạo Huy ở Long tường

8. Thiền sư Tổ Khanh ở Thượng lam

9. Thiền sư Sùng Thọ ở Năng nhân

10. Thiền sư Tử Vịnh ở U nham

11. Thiền sư Tuệ Ngộ ở Trường lô

12. Thiền sư Đạo Tân ở Thần quang

13. Thiền sư Giám ở Tuyết đậu (tám vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Giác ở Thiên đồng, có 14 vị:

1. Thiền sư Tự Tông ở Tuyết đậu

2. Thiền sư Pháp Trí ở Thiện quyền

3. Thiền sư Tuệ Huy ở Tịnh từ

4. Thiền sư Pháp Cung ở Thụy nham

5. Thiền sư Pháp Chân ở Thạch môn

6. Thiền sư Tư Triệt ở Quang hiếu

7. Thiền sư Pháp Vi ở Đại hồng

8. Thiền sư Lâm ở Trường lô (tám vị hiện có ghi lục)

9. Thiền sư Pháp thông ở Quảng tuệ

10. Thiền sư Thế Dao ở Phụng hoàng

11. Thiền sư Quang ở Ô cự

12. Thiền sư Ngộ ở Bảo phước

13. Thiền sư Lý ở Năng nhân

14. Thiền sư Toại ở Tuyết đậu (sáu vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Dự ở Đại hồng, có năm vị:

1. Thiền sư Ngộ ở Tuệ lực

2. Thủ tòa Tuệ Thâm ở Tuyết phong (hai vị có ghi lục)

3. Thiền sư Nhã ở Trí môn

4. Thiền sư Sung ở Phổ chiếu

5. Thiền sư Diễn ở Tiến phước (ba vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Quy ở Thiên phong, có 1 vị:

1. Thiền sư Thông Lý ở Đông lâm (hiện có ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thông ở Thiên y, có sáu vị:

1. Thiền sư Pháp An ở Tuệ nhật

2. Thiền sư Khâm ở Hộ quốc

3. Thiền sư Nguyên Thật ở Cát tường

4. Thiền sư Đạo Tuyên ở Đầu tử (bốn vị hiện có ghi lục)

5. Thiền sư Phổ Hy ở Năng nhân

6. Thiền sư Tông Vĩ ở Thạch Phật (hai vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tuyên ở Các tường, có một vị:

1. Thiền sư Minh ở Nam hoa (hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Hiển ở Đại hồng, có chín vị:

1. Thiền sư Tổ ở Tử lăng

2. Thiền sư Đạo hòa ở Thắng quả

3. Thiền sư Thế Năng ở Long an

4. Thiền sư Tông Giác ở Bắc thiền

5. Thiền sư Tổ Ngộ ở Phổ ninh

6. Thiền sư Sơn Chiêu ở Trung cân

7. Thiền sư Thủ Kha ở Thọ Ninh

8. Thiền sư Nguyên Kinh ở Hoành sơn

9. Thiền sư Pháp Thông ở Bắc triệu (chín vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Ngộ ở La-hán, có một vị:

1. Thiền sư Nguyệt ở Tào sơn (không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Ngộ ở Kính sơn, có hai vị:

1. Hòa thượng Tuệ Chiếu

2. Hòa thượng Liễu Nhiên ở Bảo đà (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Xướng ở Bảo lâm, có hai vị:

1. Thiền sư Diệu Cơ ở Hộ quốc

2. Thiền sư Đức Quán ở Hưng hóa (hai vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tuệ ở Bảo lâm, có hai vị:

1. Thiền sư Lương Độ ở Tường phù

2. Thiền sư Đức Tế ở Tuyên hóa (hai vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nguyệt ở Thừa thiên, có hai vị:

1. Thiền sư Trọng Nhan ở Thừa thiên (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Giới Phong ở Hộ quốc (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Ấn ở Quang hiếu, có một vị:

1. Thiền sư Bản Nhiên ở Đông lâm (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Khâm ở Phổ chiếu, có một

1. Thiền sư Khả Văn ở Vĩnh an (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Văn ở Tịnh phước, có hai vị:

1. Thiền sư Tạng ở Tịnh quang

2. Hòa thượng Thạch Tháp ở Dương châu (hai vị không ghi lục).

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ MINH Ở TỊNH TỪ

1. Thiền sư Tượng ở Tịnh từ.

Thiền sư Tượng ở Tịnh từ tại phủ Lâm an, vốn người xứ Sơn âm, Việt châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Một mạc che ở mắt, hoa đốm không trung rơi loạn xạ”. Sư nắm cây gậy, tiếp bảo: “Tịnh Từ nắm dậy cây gậy há chẳng phải một mạc che ở mắt. Trăm ngàn chư Phật tất cả đều ở trên đầu cây gậy, hiện thân sắc màu vàng tía cao trượng sáu, há chẳng là hoa đốm giữa không trung rơi loạn xạ. Tức nay chớ có hướng đến lúc cây gậy chưa nắm trở về trước trước dứt được chăng? Ra lại cùng Tịnh Từ thấy xem? Nếu không rất kỵ hướng đến nơi không trung vốn không hoa đốm, mắt vốn không mạc che đặt nhằm đến”. Và Sư bèn ném cây gậy một cái rồi xuống khỏi tòa.

2. Thiền sư Long ở Tuyết phong.

Thiền sư Long ở Tuyết phong ở Phước châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Một chẳng thành hai, chẳng phải miệng ăn cơm, mũi ra hơi, thôi bảo Bắc đẩu tàng thân, nói nhằm lỗ mũi Ba Ba ở Nam sơn, của cải chuyển ra mặc giao ngoài cửa, khuyên ông chớ tranh lợi đầu dùi”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ HÒA Ở TRƯỜNG LÔ

1. Thiền sư Đạt Châu ở Cam lồ.

Thiền sư Đạt Châu ở Cam lồ tại phủ Trấn gian, vốn người ở Phước châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Thánh hiền chẳng phân xưa nay chỉ một. Có thể chỉ lửa đến bếp, nước đến ướt, đục giếng mà uống, cày ruộng mà ăn. Đại chúng! Vương Lão ở Đông lâm đi chẳng về, rối rắm lá vàng giữa trời rơi lộn xộn”.

2. Thiền sư Tuệ Thuần ở Linh ẩn.

Thiền sư Tuệ Thuần - Viên Chiếu ở Linh ẩn tại phủ Lâm an. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Tâm tôi tợ trăng thu, đầm biếc trong sáng sạch”. Sư mới hét một tiếng, tiếp bảo: “Câu thoại Hàn Sơn tử rơi rồi vậy. Các Thiền đức! Sáng sạch không mảy trần, há trăng trung thu có thể sánh. Rỗng sáng tuyệt đối đãi, chẳng thể chân ngọc soi chiếu có thể thường, chạm bày càn khôn sáng suốt vạn tượng, khắp trời cùng đất, sáng xưa vượt nay, hãy nói là cái gì?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Đêm nay một vầng trăng tròn đầy trong sáng nơi nào không”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TUỆ Ở TUYẾT PHONG

1. Thiền sư Đạo Xướng ở Tịnh từ.

Thiền sư Đạo Xướng - Nguyệt Đường ở Tịnh từ tại Hàng châu, vốn người dòng họ Ngô ở Hồ châu. Có vị Tăng hỏi: “Lúc đại dụng hiện tiền chẳng còn khuôn phép thì như thế nào?” Sư đáp: “Anh em nhà họ Trương rất không tốt”. Lại hỏi: “Nghĩ gì thì tất cả các nơi đều phải đi?” Sư đáp: “Chớ đường đột người tốt”. Lại hỏi: “Tâm sinh thì pháp sinh, tâm diệt thì pháp diệt, chỉ như lúc tâm pháp đều quên, sinh diệt tại nơi nào?” Sư đáp: “Tay trái được lại, tay phải dùng”. Lại hỏi: “Thế nào là việc từ trong cửa Thượng tông?” Sư đáp: “Một mẫu đất”. Lại hỏi: “Tiện lúc nghỉ hợp thì thế nào?” Sư đáp: “Chôn lấp chẳng ít”. Lại hỏi: “Thế nào là bản nguyện của chư Phật?” Sư đáp: “Ở đầu nhà hỏi đường đi”. Lại hỏi: “Hướng thượng lại còn có việc gì không?” Sư đáp: “Ném gạch dưới trăng”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chưa thấu cửa Tổ sư, ngàn khó cùng muôn khó, đã thấu cửa Tổ sư, ngàn khó cùng muôn khó. Lúc chưa thấu, khó tức tạm đặt để đó, còn lúc đã thấu rồi, nhân gì khó không buông xuống? Vợt tre tuy được giá, nhưng động cán thìa khác cũng không đầu mối”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Cho ta tương tợ cùng ngươi vô duyên, đánh ngay ấm thuốc nghiêng ra lò khói, trả lại một viên đạn rõ ràng, lưu lạc trong nhân gian đã mấy năm? Ôi!” Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Nhạn bay ngang trời bóng chìm sông lạnh, nhạn không có gì lưu vết, sông không lưu tâm giữ ảnh. Nếu hay như thế, chánh là khéo bán giày cỏ đi chân không. Do đó nói: “Động thì ảnh hiện, giác thì băng sinh. Chẳng động chẳng giác chánh là chết tại trong nước. Lão nhân tiến phước là đầu chẳng được, tức tạm đặt để đó. Còn ngày nay Dục vương lại làm sao sống? Ra ngỏ chớ đi đường dưới núi, ít nghe vượn hú tiếng đứt lòng!” Nhân đầu năm, lên giảng đường, Sư nắm cây phất trần và bảo: “Đầu năm nắm bút, muôn sự đều tốt, bỗng có gã tài giỏi ra nói Hòa thượng: Cái ấy là ba nhà trong thôn Bảo chánh ghi, nơi cửa làm gì tương lai, trên tòa hoa vương sẽ làm Tông thừa, chỉ hướng kẻ khác nói trâu dâng ngàn con, ngựa vào trăm xấp”.

2. Thiền sư Liễu Nhất ở Kính sơn.

Thiền sư Liễu Nhất - Chiếu Đường ở Kính sơn tại phủ Lâm an, vốn người ở Ninh châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Bậc sĩ tham Huyền xúc cảnh gặp duyên, chẳng thể ngay đó thấu thoát, bởi vì nghiệp thức sâu nặng, vọng tình bền chặt. Sáu cửa chưa dứt một nơi chẳng thông, dứt điểm thuần trang, hàm sinh khó đến. Ngay phải vào rừng không động cỏ, vào nước không động sóng, mới có thể thuận dòng sinh tử, vào trong nhân gian. Các người cần hiểu không?” Sư nắm cây gậy họa một đường, tiếp bảo: “Chỉ hướng trong đó dâng tiến lấy”.

3. Thiền sư Liễu Tâm ở Kim sơn.

Thiền sư Liễu Tâm ở Kim sơn tại phủ Trấn giang. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Một chữ Phật ai nói là không, ngựa gỗ trâu đất đầy khắp đường, tựa khắp lan can sắc xuân muộn, gió biển thổi dứt san hô biếc. Lại có người đồng tương ứng đồng khí tương cầu chăng? Trăm chim không lại lầu các đóng, chỉ nghe mưa đêm giọt tàu chuối”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NGUYỆT Ở HƯƠNG NGHIÊM

1. Thiền sư Như Bích ở Hương nghiêm.

Thiền sư Như Bích - Ỷ Trùng ở Hương nghiêm tại Đặng châu. Vốn người dòng họ Nhiêu ở phủ Châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Biến hóa kín đời nào rất gấp, sát-na niệm niệm một hơi thở, tám vạn bốn ngàn môn Phương tiện. Hãy nói môn nào chẳng thể vào? Vào chẳng vào sáng đến mưa đánh ướt lá chuối. Ân cần lại hỏi có người nào ngoài cửa rõ ràng cùng đứng đối mặt nghe tiếng chim mổ gỗ”. Sư lại nói bài kệ rằng:

“Cốc, cốc, cốc mặt trong có trùng mặt ngoài mổ

Ít nhiều người mênh mông ngủ gật

Sau đánh một dùi còn chưa tỉnh

Nếu không tỉnh, lại nghe sơn Tăng cốc, cốc, cốc”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ THÂM Ở TUỆ LÂM

1. Thiền sư Tuệ Quang ở Linh ẩn.

Thiền sư Tuệ Quang - Tịch Thất ở Linh ẩn tại phủ Lâm an, vốn người dòng họ Hạ Hầu ở Tiền Đường. Có vị Tăng hỏi: “Bay lại sắc núi hiện bày pháp thân tịnh, hợp tiếng khe suối phô diễn tướng lưỡi rộng dài, chánh ngay lúc ấy thế nào là một khúc nhạc của Vân Môn?” Sư đáp: “Mưa canh ba trên ngọn lá chuối”. Lại nói: “Một câu toàn nêu vượt Phật tổ, đầy tòa đỏ tía đều tri âm”. Sư bảo: “Gặp người không được cử thố”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chẳng dùng cầu chân, nào phải dứt thấy, cưỡi ngựa trâu chừ vào điện Phật, một tiếng sáo khương trời đất trống, chẳng biết ai hay mặt Cù-đàm”.

2. Thiền sư Diệu Ấn ở Quốc.

Thiền sư Diệu Ấn - Ngu Cốc ở Quốc tại Đài châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Đầy miệng nói được đến cùng, vì gì chẳng biết có? Mười phương biết có đến cùng, vì gì đầy miệng nói chẳng được? Hãy nói dối trá ở nơi nào? Nếu cũng biết được, thì hứa cho ngươi chiếu dụng đồng thời, sáng tối đều rõ. Còn như chưa được vậy, nói được và nói chẳng được, biết có và chẳng biết có. Trùng lớn ở Nam sơn thạch hiểu biết làm sư tử rống”.

3. Thiền sư Phổ Thiệu ở Quốc.

Thiền sư Phổ Thiệu Thùy Từ ở Quốc tại Đài châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Linh vận ngộ hoa đào, Huyền sa bên cạnh chẳng chịu, ít nhiều Hòa thượng ngu, vác tuyết lấp bít giếng xuân nay hoa lại nở. Ý này ai hay hiểu? Đích thực ít người biết, hoa rơi gió xuân lắng”.

4. Thiền sư Tuệ Thúy ở Cửu tòa.

Thiền sư Tuệ Thúy ở Cửu tòa tại Tuyền châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Ngày nay cửu tòa hướng lên tột đỉnh Cô phong. Cưỡi một chiếc thuyền sắt, cắt đứt cốt yếu của mọi người trong thiên hạ. Dạy cho kẻ khác chống sào quẩy mái chèo. Chẳng được có cái nêu gấm con. Hãy nói nơi nào trong tay người?” Sư bèn nắm cây gậy, tiếp bảo: “Nhìn nhìn hướng đạo là Long cương, chẳng tin. Đẳng nhàn đoạt lấy được mới dâng tiến người”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NHIÊN Ở BÁO ÂN

1. Thiền sư Nguyên ở Tư Thánh

Thiền sư Nguyên ở Tư Thánh tại Tứ châu. Có vị Tăng hỏi: “Sen vàng tía nâng chân Thiên luân, ánh bạch ngọc tỏa thân muôn đức. Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Kéo súng mang giáp”. Lại hỏi: “Xâu hoa ngàn kệ tuy khác phẩm. Nêu Nguyệt lại về Lý nhất như. Thế nào là pháp?” Sư đáp: “Nguyên phong điều lệnh Thiệu Hưng”. Lại hỏi: “Dưới rừng Nhã làm khách phương ngoài, giữa đời làm được khách trong lò. Thế nào là Tăng?” Sư đáp: “Đắp chiếu nắm bát”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ HẢI Ở TUỆ LÂM

1. Thiền sư Thọ Kiên ở Vạn sam.

Thiền sư Thọ Kiên ở Vạn sam tại Lô sơn, vốn người ở Tướng châu. Nhân đầu năm lên giảng đường, Sư bảo: “Có một người chẳng đưa năm cũ chẳng đón năm mới. Lạnh nóng chẳng hay xâm lấn thể ấy. Phàm Thánh chẳng thể lẫn lộn vết ấy. Từ xưa trước lại lỗ mũi xa trời, ai quản nhiều năm lắm ngày, đại chúng hãy nói người ấy hiện nay ở nơi nào?” Sư gõ cây gậy một cái, tiếp bảo: “Ôi! Ôi! Ôi! Lấp chìm nơi đi!”

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TÔNG Ở KHAI TIÊN

1. Thiền sư Duy Sơ ở Hoàng nghiệt.

Thiền sư Duy Sơ ở Hoàng nghiệt tại Thụy châu, vốn người dòng họ Thái ở Thường châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Đại ca Tông (Thiền sư Tông), lúc bình sinh cảo điểm ngồi cao, chỗ gọi là hình hài cây khô chưa từng ầm ỷ khóc miệng đem lời của Phật tổ chỉ dạy cho học trò. Chỉ cần mọi người hết được mười thành, tự nhiên chẳng hướng trên vỏ ấy rò rỉ dính đến”. Có vị Tăng hỏi: “Đã chẳng hướng trên vỏ ấy rò rỉ dính đến, chưa xét rõ làm sao bảo nhậm?” Sư đáp: “Không có nơi cho ông dụng tâm”. Lại hỏi: “Há Hòa thượng không chỉ phương tiện?”

Sư đáp: “Sấy bánh đã không nước, ép cát nào có dầu”.

2. Thiền sư Hải ở Nhạc lộc.

Thiền sư Hải ở Nhạc lộc tại Đàm châu. Có vị Tăng hỏi: “Lúc tiến tới trước ba bước thì như thế nào?” Sư đáp: “Lắc đầu gật trán”. Lại hỏi: “Lúc thối lùi ba bước thì như thế nào?” Sư đáp: “Rơi hầm rớt hố”. Lại hỏi: “Lúc chẳng tiến tới chẳng thối lui thì như thế nào?” Sư đáp: “Là thứ đứng nơi đất mà chết”.