SỐ 2077 — TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

2. Thiền sư Pháp Thông ở Thiên y.

Thiền sư Pháp Thông ở Thiên y tại Việt châu, vốn người xứ Cao bưu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Thất sâu đèn lạnh chẳng mượn khêu, hư không trăng tỏ suốt mây xanh, cần biết thường ngày dùng không nghỉ, trong ánh lửa dữ phát mầm lạ”. Nhân chỉnh trang tôn tượng Đại sĩ Phổ Hiền, đến lúc khai điểm quang minh, Sư bước lên thềm cấp nắm bút, ngoái trông nhìn đại chúng mà bảo: “Nói được tức vì hạ bút”. Đại chúng im lặng, không ai đối đáp gì. Sư bèn gọi thị giả và bảo: “Cho lão Tăng cái nhà tù nâng đỡ thang”. Xong, Sư bèn điểm quang.

3. Thiền sư Ni Phật Thông ở Hương sơn.

Thiền sư Ni Phật Thông ở Hương sơn tại phủ Toại ninh. Nhân trì tụng kinh Diệu Pháp Liên Hoa mà có sự tỉnh ngộ, bèn đến nơi Thiền sư Dị ở Thạch môn và Sư nói rằng: “Thành đô ăn chẳng được, Toại ninh ăn chẳng được”. Thiền sư Dị nắm cây gậy đánh và đuổi Sư ra, bỗng nhiên Sư đại ngộ, nói rằng: “Tốt tươi tự tốt tươi, rơi rụng tự rơi rụng, sương thu gió xuân khéo chẳng dính tiện”. Thiền sư Dị rủ tay áo trở về phương trượng, Sư cũng chẳng đoái hoài, bỏ đi ra. Từ đó các hàng đạo tục rất hâm mộ theo sự đắc pháp ấy lắm nhiều.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ BÔ Ở THIÊN NINH

1. Thiền sư Từ ở Hùng nhĩ.

Thiền sư Từ ở Hùng nhĩ tại Tây kinh. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Bát-nhã vô tri, ứng duyên mà chiếu, ngày nay sơn Tăng buông phẩn xả giải, bên nào phóng bền nào ỉa, đông tây non núi cười ha ha, may thay một mảnh đất mát sạch, cứng khắp Hùng phong dơ bẩn kia. Dơ bẩn kia chớ tỉ tê, trâu đất ngựa gỗ quát mắng hết, quá phạm Di thiên tạm chớ bàn. Lại được minh lại ngày nào. Có hiểu chăng? Năm sau lại có nơi cành mới, não loạn gió xuân rất chưa thôi”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TRIẾT Ở ĐẠI QUY

1. Thiền sư Đạo Bình ở Trí hải.

Thiền sư Đạo Bình - Phổ Dung ở Trí hải tại Đông kinh, vốn người ở Xử châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Sơn Tăng chẳng hiểu Phật pháp. Vì người tất cả mất nguyên do, hoặc có lúc nửa khai nửa hợp, hoặc có lúc toàn buông toàn gom. Lại như muôn người ở trong rừng, đất lạnh gõ cái đầu đá, bỗng nhiên đánh nhằm một cái, mới biết nơi xúc chạm khắp cùng”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Triệu Châu có bốn cửa, mỗi cửa thông đường lớn. Ngọc Tuyền có bốn đường, mỗi đường thấu Trường an, mỗi cửa thông đường lớn rốt cùng ai đích thân đến? Mỗi đường thấu Trường an, rõ ràng tiến bước xem”. Sư vỗ xuống đầu gối một cái, tiếp bảo: “Cuối năm khách chưa về, gió tây ngoài cửa lạnh”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử về Bàn Sơn chỉ dạy đại chúng rằng: “Tợ đất chống núi chẳng biết núi cao vút, như đá ngậm ngọc, chẳng biết ngọc không vết. Người xưa nghĩ gì nói năng rất tợ ôm của đút lót kêu khuất phục? Dưới cửa Trí hải, người người khẳng khái, sinh bắt hổ hủy, sống bắt rồng dữ, trong mắt dính được núi Tu-di, trong tai dính được nước biển lớn”. Sư bèn nắm cây gậy và bảo: “Chẳng là hướng đến các người khoe kỹ lưỡng, trượng phu nên đặt hợp như đây”. Xong, Sư gõ cây gậy một cái và xuống khỏi tòa.

2. Thiền sư Cảnh Tường ở Lặc đàm.

Thiền sư Cảnh Tường ở Lặc đàm tại Hồng châu, vốn người dòng họ Phó ở Nam thành, Kiến xương. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là đại ý của Tổ sư Đạt-ma từ Tây vức lại?” Sư đáp: “Mười đầu ngón tay tám ngón xong”. Lại hỏi: “Tay ta nào tợ tay Phật?” Sư đáp: “Vàng thau khó biện rành”. Lại hỏi: “Chân ta nào tợ cẳng lừa?” Sư đáp: “Đường Hoàng long nguy hiểm”. Lại hỏi: “Mỗi người có cái duyên sinh. Thế nào là duyên sinh của Hòa thượng?” Sư đáp: “Nắm dừng cốt yếu chẳng thông Thánh phàm”. Nhân tiết Trung thu, lên giảng đường, Sư bảo: “Câu thoại nơi Linh sơn, chỉ điểm của Tào Khê, phóng qua sơ sinh chẻ trán cùng, chưa hỏi rồng ngủ dùi lão xưa, đêm qua canh ba lại chuyển về hướng Tây, chánh ngay lúc nào? Có người hỏi: “Thế nào là trăng hướng đến nơi sáng tối chưa phân? Nói được một câu tiện cùng người xưa đưa ra một cánh tay. Nếu chưa được vậy thì Bảo phong cũng chưa khỏi nương mẫu vẽ dạng ứng cái thời tiết”. Xong, Sư mới đánh tướng một đường tròn tiếp bảo: “Sáng sạch muôn xưa lại ngàn xưa, đâu chỉ nhân gian một đêm xem”. Có lúc ở trong thất, sư hỏi một vị Tăng rằng: “Đạt-ma trở về Tây vức tay mang theo một chiếc giày. Lúc ấy tại sao hai chiếc đều chẳng đem đi?” Vị Tăng ấy đáp: “Phương này cũng cần lưu lại cái tin tức”. Sư bảo: “Một chiếc giày ở trời tây, một chiếc giày ở đất đông, nhằm nguyên do gì?” Vị Tăng ấy im lặng không nói gì. Sư lại hỏi vị Tăng ấy là: “Chỉ một thân kín chắc, hiện trong hết thảy trần. Vậy thế nào là thân hiện trong hết thảy bụi trần?” Vị Tăng ấy chỉ vào lò hương, nói: “Cái ấy là lò hương”. Sư bảo: “Mang lụy chư Phật ba đời, đọa sinh vào địa ngục”. Vị Tăng ấy mờ mịt. Sư bèn đánh. Sư chưa an, tiếp có vị Tăng hỏi: “Ngày gần đây Tôn hầu Hòa thượng như thế nào?” Sư đáp: “Trước thổ địa đốt hai trăm giấy”. Sư thường bắt tréo tay ngồi như đối diện khách lớn. Mới đầu ngồi, tay cùng mười chân tiếp liền nhau, đến trống canh năm gióng vang, thì tay đã lên ngang ngực. Nhân đó, xưng gọi Sư là: “Tường Xoa Thủ” (Bắt tréo tay) vậy.

3. Thiền sư Tuệ Lan ở Quang hiếu.

Thiền sư Tuệ Lan ở Quang hiếu tại Hòa châu. Không rõ Sư là người xứ nào. Tự xưng hiệu là “Bích Lạc đạo nhân”. Sư thường viết danh hiệu bảy Đức Phật nơi áo mặc. Khắp chốn tùng lâm đều xưng gọi Sư là “Lan Bố Cổn”. Sư phỏng làm một thiên “Thảo am ca” lưu hành nơi đời, có ghi chép đầy đủ trong Phổ Đăng. Khoảng cuối niên hiệu Kiến Viêm (1131) thời Nam Tống, nghịch từ xâm phạm đến đất Hoài, bắt Sư đến gặp vị tù trưởng. Tù trưởng hỏi: “Có nghe biết tên ta chăng?” Sư đáp: “Ta chỉ nghe tên thiên tử ở thời Đại Tống thôi”. Tù trưởng tức giận bảo mọi người chung quanh nắm dùi đánh Sư. Dùi vừa đánh đến liền nát gãy, tù trưởng rất kinh lạ, kéo cờ hiệu xuống, tôn kính phụng thờ Sư. Trải qua được mười ngày, Sư đòi lấy củi để tự thiêu đốt. Không người nào dám cung cấp. Sư bèn tự đi gom nhặt củi chất thành khám, rồi an nhiên vào ngồi bên trong, đến lúc khói lửa bốc cháy tỏa phát bốn đường sáng, tù nghịch đều quỳ rạp, bị đốt cháy da dẻ lắm nhiều. Sau khi lửa tắt, gom nhặt được Xá-lợi năm sắc và di cốt của Sư, mang đưa về phương Bắc, các Tăng Ni bị bắt giữ thảy đều được thả tự do cùng mọi người đến nay ca vịnh đó.

4. Thiền sư Nhân Tiên ở Đông minh.

Thiền sư Nhân Tiên ở Đông minh tại Đàm châu. Ngày khai mở giảng đường, có vị Tăng hỏi: “Đức Thế Tôn xuất hiện nơi đời, Phạm Thiên dẫn trước, Đế-thích theo sau, còn Hòa thượng xuất hiện nơi đời có điềm lành gì?” Sư đáp: “Mặc tình cả trăm ngàn Đức Phật một lúc chạy theo, đến trong lan can trâu nước”. Lại hỏi: “Có điềm lành gì đâu?” Sư đáp: “Sơn Tăng chẳng từng hoa mắt”.

5. Thiền sư Hiểu Khâm ở Phổ chiếu.

Thiền sư Hiểu Khâm - Minh Ngộ ở Phổ chiếu tại Tứ châu. Có vị Tăng hỏi: “Sư xướng hát khúc nhạc nhà ai? Tông Phong ấy là người nối dõi?” Sư đáp: “Bên đông lại gần bên đông”. Lại nói: “Đích tử của Quy sơn là thân tôn của Trí Hải vậy”. Sư bảo: “Tức cười bên cạnh nắm cần câu”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Đưa tay nhúm lấy khoảng không triển chuyển chẳng cùng. Vụt thân buông ảnh, nhọc tự khổ hình. Thẳng mặt nắm lại tức thành sai quá, rốt cùng như thế nào?” Sư vỗ thiền sàng một cái và bảo: “Cha hợp bày thương lượng”.

6. Thiền sư Tự Tuân ở Đông lâm.

Thiền sư Tự Tuân - Chánh Giác ở Đông lâm tại Lô sơn. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Mười lăm ngày trở về trước phóng qua một trứ, mười lăm ngày trở sau chưa thể thương lượng. Chánh ngay trong mười lăm ngày thử nói một câu xem?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Sắc núi xanh biếc đậm, mưa xuân hết, cây bách giữa sân tỏa hương thơm ngát, mộc lan nở”.

7. Thiền sư Trí ở Phước nghiêm.

Thiền sư Trí ở Phước nghiêm tại Đàm châu, vốn người xứ Đông xuyên. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Mây trên núi Phước nghiêm, buông cuộn mặc sớm chiều, bỗng nhiên rơi đất bằng, khách đến khó xét đường”.

8. Thiền sư Thiên ở Đông minh.

Thiền sư Thiên ở Đông minh tại Đàm châu. Sư sớm đến nương hầu Chân Như, sau già đến ở am Chân Như tại Quy sơn. Trung Đạo Cao quý đạo phong Sư nên thường đến khấu hỏi. Mỗi ngày đọc xem kinh Thủ Lăng Nghiêm một lần. Trung Đạo hỏi: “Như tôi ám chỉ Hải ấn phát sáng, ý Phật như thế nào?” Sư bảo: “Thích-ca, Lão Tử khéo cho hai mươi gậy”. Lại hỏi: “Vì sao như vậy?” Sư bảo: “Dùng án chỉ làm gì?” Lại hỏi: “Ông tạm nêu cử tâm trần lao nổi trước, lại làm sao sống?” Sư đáp: “Cũng là Hải ấn phát sáng”.

9. Thiền sư Nhữ Năng ở Đạo ngô.

Thiền sư Nhữ Năng ở Đạo ngô tại Đàm châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Hủy nhục chẳng sân”. Lại hỏi: “Thế nào là Pháp?” Sư đáp: “Ngợi khen chẳng mừng”. Lại hỏi: “Thế nào là Tăng?” Sư đáp: “Cạo bỏ râu tóc”. Và Sư mới bảo: “Ba lần Chuyển pháp luân ở nơi Đại thiên. Pháp luân ấy xưa nay vốn thường tịnh. Đức Phật Tỳ-bà-thi đã sớm lưu tâm, ngay đến như nay chưa thấu đạt diệu. Vì sao như vậy? Vì Nhất thiết trí, trí tịnh. Có hiểu chăng? Đối trước lừa khảy đàn cầm, chẳng vào tai trâu”. Bỗng nhiên Sư chuyển dời đến ở núi Đại quy. Sau đó chưa đầy hai tháng, Sư cạo tóc tắm gội xong, ngồi kiết-già mà thị tịch.

10. Thiền sư Tuệ Thuân ở Hưng giáo.

Thiền sư Tuệ Thuân ở Hưng giáo, núi Đại an tại An châu. Ngày khai đường giảng pháp, vị thủ tòa bạch chùy xong, Sư mới bảo: “Từ khi chưa bạch chùy trở về trước gọi làm gì? Từ khi bạch chùy trở về sau gọi là Đệ nhất nghĩa đế. Chẳng có người chẳng cam gì ra cùng thấy ư?” Có vị Tăng hỏi: “Trước lúc bạch chùy là thế nào? Xin Sư nói?” Sư đáp: Ở trong phương trượng”. Lại hỏi: “Sau khi bạch chùy lại như thế nào?” Sư đáp: “Lên trên pháp tòa”. Lại nói: “Cảm ân sư đã chỉ bày”. Sư bảo: “Chớ giao thiệp. Lại hỏi: “Thế nào là câu thứ nhất?” Sư đáp: “Dưới chân”. Lại hỏi: “Thế nào là câu thứ hai?” Sư đáp: “Trong miệng”. Lại hỏi: “Thế nào là câu thứ ba?” Sư đáp: “Trên đầu não”. Và Sư mới bảo: “Trên hội Linh sơn, Tôn giả Ca-diếp thân gần được nghe. Trước nhà Ngũ tổ, lão Lô đắc ý chỉ, đến nay ương lụy cháu con, huyết mạch chẳng ngưng dứt. Há học nhiều biết nhiều, phụ năng phụ thắng, chẳng lấy phần nói người khác, bèn có thể ra sinh vào tử, mới có thể báo đáp ân đức của Phật. Cử xướng như thế, cười người bàng quan. Lại có gã nào đồng chết đồng sống chăng?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Nếu không, ngày nay sơn Tăng mất lợi”.

11. Thiền sư Hy ở La phù.

Thiền sư Hy ở La phù tại Trung phong, Đàm châu. Có vị Tăng hỏi: “Vì nước nhà, ngày nay khai đường giảng pháp. Sư lấy pháp gì để báo đáp ân vua?” Sư đáp: “Trước sân tuyết đẹp rơi lộn xộn”. Lại hỏi: “Ân vua như vậy, báo Tổ, ý chỉ như thế nào?” Sư đáp: “Tạm lãnh câu thoại trước”. Lại hỏi: “Thế nào là bảng vàng mãi đẹp, lá ngọc thơm lâu?” Sư đáp: “Mặc tình mọi người trông xem”. Và Sư mới bảo: “Mây mọc giữa đồng rộng sương tỏa trong không gian, ba cỏ hai cây đều về sư tử rống. Giọt sương, cát sân đều xứng vô biên diệu tướng. Vượn hú chim hót đều đàm viên âm không hai.” Sư mới nắm lấy cây gậy, tiếp bảo: “Vô biên diệu nghĩa đều tại trên đầu cây gậy sơn Tăng. Nếu như hiểu được, có thể gọi là ứng thời ứng tiết. Còn nếu chẳng hiểu thì là tùng vạn năm ở núi Chúc dung”. Xong, Sư gõ xuống một cái.

Đến ngày mồng 08 tháng 02, tự nhiên không bệnh, Sư ngồi an nhiên mà thị tịch. Trà tỳ, các căn không rã hoại, mọi người cầu Xá-lợi, có thể chọn lọc.

12. Thiền sư Hiền ở Hưng dương.

Thiền sư Hiền ở Hưng dương tại Dĩnh châu, vốn người xứ Giang châu. khắp chốn tùng lâm mọi người đều xưng gọi Sư là “Hiền Bồng đấu” vậy. Sư ở trong Pháp hội của Thiền sư Chân Như - Triết được xưng gọi là “Giác lập”. Sư kiến địa rành rẽ, cơ phong bén nhạy, có những việc làm vượt qua thầy, mà hạnh nghiệp chẳng cẩn mật, cả đại chúng đều lấy làm lạ đó. Thiền sư Triết kết am sau phương trượng, bảo Sư ở một mình, chỉ có một con đường nhỏ thẳng qua trước phương trượng, không cho chúng Tăng qua lại. qua sau hai năm, bèn đề cử Sư lập Tăng nắm coi phất trần, luận nghị vượt đến. Cả chúng mới đượm phục lớn. Sư đến ở Hưng dương chỉ vài năm mà pháp đạo rất hiển trước. Đến lúc Sư thị tịch, nhục thân không rã hoại. Thiền sư Cần - Viên Ngộ ở Quy sơn tận mắt thấy việc ấy. Thiền sư Quả - Diệu Hỷ lúc vân du đến Hưng dương còn kịp thấy nhục thân của Sư.

13. Thiền sư Diệu Hỷ ở Vĩnh an.

Thiền sư Diệu Hỷ ở Vĩnh an tại Đảnh châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là Quốc sư ba lần gọi thị giả?” Sư liền gọi: “Đại Đức!” Vị Tăng ấy ứng tiếp đáp: “Dạ!” Sư bảo: “Gã độn căn”. Lại hỏi: “Hướng thượng lại còn có việc gì chăng?” Sư bảo: “Ông xem hư không từng có mở miệng chăng?” Vị Tăng ấy khế ngộ bèn lễ bái cảm tạ, Sư ban cho một bài kệ tụng:

“Hư không mở miệng gọi Tu-di

Tiếng ẩn gió xuân, sâu trùng biết

Nếu chẳng tiên đà không phỏng nghị

Phụ tôi phụ ngươi tự gió dời”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NHÃ Ở TUYẾT ĐẬU

1. Thiền sư Phổ Ấn ở Quang hiếu.

Thiền sư Phổ Ấn - Từ Giác ở Quang hiếu tại Cù châu, vốn người dòng họ Hứa ở Tuyền châu. Có lúc trong thất, Sư hỏi một vị Tăng rằng: “Trước lúc cha mẹ chưa sinh, đi lại ở nơi nào?” Vị Tăng ấy phỏng đáp. Sư liền đánh và đuổi ra. Sư lại bảo vị Tăng khác: “Tổ sư Đạt-ma tại dưới cẳng chân ông”. Vị Tăng ấy phỏng trông nhìn, Sư cũng đánh và đuổi ra. Lại bảo một vị Tăng khác: “Nói! Nói”. Vị Tăng ấy phỏng mở miệng, sư cũng lại đánh và đuổi ra.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TÔNG CHÂN (THẦN?) Ở KHÁNH THIỆN

1. Thiền sư Phổ Năng ở Khánh thiện.

Thiền sư Phổ Năng ở Khánh thiện tại Hàng châu, vốn người dòng họ Lã ở Bản quận. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Việc chẳng được thôi, đã cùng các người men leo. Hết thảy chúng sinh chỉ tâm trần chưa thoát, tình lượng chẳng trừ, thấy sắc nghe âm, tùy gợn theo sóng, lưu chuyển trong ba cõi, nổi chìm giữa bốn loài. Đến nỗi khiến chánh kiến chẳng rõ ràng, chạm đường thành ngưng trệ. Nếu là phải quấy đều hết, thiện ác đều quên, ngồi dứt đầu báo hóa Phật, cắt ngay được Thánh phàm, đến trong ấy mới có chút ít tương ưng. Ngay như phần trên của nạp Tăng như vậy, chưa là kỳ đặc. Vì sao vậy? Bởi mới có phải quấy rối ren, bèn mất tâm. Ôi!” Lại có lúc lên giảng đường, Sư nắm cây gậy, bảo: “Chưa vào trong tay sơn Tăng, muôn pháp vẫn uyển nhiên. Đã vào trong tay của sơn Tăng, lại có việc gì?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Lúc có ý khí thêm ý khí, nơi chẳng phong lưu cũng phong lưu”. Xong, Sư gõ cây gậy xuống một cái.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TƯ Ở TỊNH ĐỘ

1. Thiền sư Pháp Thuyên ở Vạn thọ.

Thiền sư Pháp Thuyên ở Vạn thọ núi Linh phụng tại Hàng châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Ôm cọc đánh vỗ nỗi”. Lại hỏi: “Thế nào là Pháp?” Sư đáp: “Cây cung đất vàng”. Lại hỏi: “Thế nào là Tăng?” Sư đáp: “Cạo bỏ râu tóc”. Lại hỏi: Ngoài Tam bảo, lại còn có nơi vì người không?” Sư đưa lên một ngón tay. Vị Tăng ấy lại nói: “Không hiểu”. Sư bảo: “Nương ngón tay chỉ để trông nhìn Tăng, gió lại chẳng động phướn”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Đức Sơn đánh gậy, Lâm Tế quát hét, đều là không gió sóng vây quanh, đèn lồng nhảy vọt qua trời xanh, trụ bày hồn kinh, đầu loạn xé. Tuy là như vậy, rất tợ ăn muối thêm bị khát”. Xong, Sư hét một tiếng.

2. Thiền sư Thủ Long ở Thiện khánh.

Thiền sư Thủ Long ở Thiện khánh, tại Hàng châu. Ngày khai đường giảng pháp, có vị Tăng hỏi: “Biết Sư từ lâu cất giấu vật báu trong đãy, nay tại pháp diên lược xin mượn xem?” Sư bảo: “Nhiều ít rõ ràng”. Lại hỏi: “Lúc sư tử rống toàn thân hiện, Văn Thù tựa kiếm lại như thế nào?” Sư đáp: “Kinh hãi giết lão Tăng”. Lại hỏi: “Ngàn Đức Phật xuất hiện nơi đời mỗi mỗi đều có điềm lành kỳ đặc, ngày nay Hòa thượng lấy gì làm chứng nghiệm?” Sư đáp: “Người gỗ nắm bảng gỗ trong mây”. Lại hỏi: “Ý chỉ ấy như thế nào?” Sư đáp: “Thạch nữ cầm sênh thổi đáy nước”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Hoa tụm, tụm gấm, tụm tụm muối tương, nhón lại mọi sự đủ, lưu lại được cái nồi Nam tuyền đánh phá, phân giao cho Sa-di nấu cháo sáng sớm, cháo sáng sớm mặc tình các người ăn. Một câu rửa bát làm sao sống hiểu? Ít nhiều người nghi nhầm”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NGUYỆT Ở HỘ QUỐC

1. Thiền sư Tuệ Bản ở Hộ quốc.

Thiền sư Tuệ Bản ở Hộ quốc tại phủ Giang lăng. Có vị Tăng hỏi: “Có vật trước trời đất, không hình vốn lắng xa. Chưa xét rõ đó là vật gì?” Sư đáp: “Một chóe mực”. Lại hỏi: “Thế nào là sáng xưa chiếu nay đi?” Sư bảo: “Làm gì sống là sáng xưa chiếu nay đến cùng?” Vị Tăng ấy bèn hét. Sư liền đánh. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Khéo cái thời tiết, ai chịu kham nhận. Giả sử hoặc không có người chẳng như tiếc lấy”. Ngưng giây lát, Sư bảo: “Đánh chim sẻ đêm ngọc sáng”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ THỦ TOẠI Ở ĐẠI HỒNG

1. Thiền sư Khánh Hiển ở Đại hồng.

Thiền sư Khánh Hiển ở Đại hồng tại Tùy châu, vốn người dòng họ Dương ở Quảng an. Có vị Tăng hỏi: “Tôn giả Tu-bồ-đề an tọa trong hang núi, trời Đế-thích rải mưa hoa. Hòa thượng mới đến ở Đại hồng có điềm lành gì?: Sư đáp: “Trâu sắt cày phá nước Phù Tang, chạy ra Kim ô chiếu cửa biển”. Lại hỏi: “Chưa xét rõ là Tông chỉ gì?” Sư đáp: “Hâm thuốc nấu trà xoang chẳng đồng”.

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

Quyển 17 (Hết)

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

QUYỂN 18

MỤC LỤC

Đời thứ mười bốn, sau đời Thiền sư Đại giám

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Anh ở Lặc đàm, có mười một vị :

1. Thiền sư Tề Thiêm ở Pháp luân

2. Thiền sư Vân ở Tuệ minh

3. Thiền sư Hữu Ân ở Ngưỡng sơn

4. Thiền sư Tề Tuân ở Đại quy (bốn vị hiện có ghi lục)

5. Thiền sư Hoài Kỷ ở Phương quảng

6. Thiền sư Tư tuấn ở Bảo cái

7. Thiền sư Hạnh Du ở Thượng phong

8. Thiền sư Thúc Thông ở Hoa tạng

9. Thiền sư Dõng ở Bảo tướng

10. Thiền sư Thùy Nghĩa ở Ô nhai

11. Thiền sư Tử Cao ở Thạch sương (bảy vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Hạnh Vĩ ở Ngưỡng sơn, có 8 vị:

1. Thiền sư Tĩnh Hiển ở Cốc ẩn

2. Thiền sư Vĩnh Thái ở Hoàng nghiệt

3. Thiền sư Thiện Tùy ở Long vương

4. Thiền sư Minh ở Tuệ nhật (bốn vị hiện ghi lục)

5. Thiền sư Tuệ tiên ở núi Vương thị

6. Thiền sư Tử Hòa ở Hàn khê

7. Thiền sư Khánh ở mộc bình

8. Thủ tòa Vĩnh Thông ở Thánh quả (bốn vị hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nguyên Túc ở Bách trượng, có mười hai vị:

1. Thiền sư Giản ở Ngưỡng sơn

2. Thiền sư Duy Tổ ở Bách trượng

3. Thiền sư Thần giám ở Nguyệt châu (ba vị hiện có ghi lục)

4. Thiền sư Pháp Mãn ở Thùy củng

5. Thiền sư Tín Thuyên ở Vĩnh thọ

6. Thiền sư Quán Thông ở Lạc phố

7. Thiền sư Đạo Long ở tuyền

8. Thiền sư Nguyên Bậc ở Tây phong

9. Thiền sư Ngưng ở Pháp giáo

10. Thiền sư Phụ ở Cửu tiên

11. Thiền sư Nghiệp ở Lộc uyển

12. Thiền sư Hữu Toại ở Phụng hoàng (chín vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Duy Thắng ở Hoàng nghiệt, có mười sáu vị:

1. Thiền sư Thuần Bạch ở Chiêu giác (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Tề ở Thái bình

3. Thiền sư Duẩn Chân ở Thạch sương

4. Thiền sư Cư Ước ở Bạch thủy

5. Thiền sư Văn Dị ở Quảng lợi

6. Thiền sư Biểu Kỳ ở Vân đảnh

7. Thiền sư Liễu Như ở Phổ thông

8. Thiền sư Cư Ngạn ở Thiên vương

9. Thiền sư Xử U ở Thừa thiên

10. Thiền sư Đăng ở Tây thiền

11. Thiền sư Ngộ Thiên ở Linh tuyền

12. Thiền sư Hy Tắc ở Ninh quốc

13. Thiền sư Duy Quảng ở Mã khê

14. Thiền sư Tuân Cổ ở núi Vọng xuyên

15. Thiền sư Hoài Nghiễm ở Mã tổ

16. Thừa tướng Lã Vi Trọng (mười lăm vị hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Khánh Nhàn ở Long khánh, có ba vị:

1. Thiền sư Văn Nhất ở An hóa (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Thông ở Long tu

3. Thiền sư Phổ Tư ở Tư phước (hai vị hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thủ Trí ở Vân cái, có chín vị:

1. Thiền sư Tối Lạc ở Bảo thọ

2. Thiền sư Pháp Như ở Đạo tràng

3. Thiền sư Tuệ Minh ở Thạch phật (ba vị hiện có ghi lục)

4. Thiền sư Ky ở Đại thừa

5. Thiền sư Văn Ngọc ở Khai phước

6. Thiền sư Kỷ ở Đại ninh

7. Thiền sư Phổ ở Ngướng sơn

8. Thiền sư Hy Thiếu ở Đài lâm

9. Thiền sư Hữu Cơ ở Báo ân (ba vị hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thuận ở Thượng lam, có bốn vị:

1. Tham chánh Tô Triệt (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Kế Thông ở Phương quảng

3. Thiền sư Vân Trí ở Hữu Thánh

4. Thiền sư Dật ở Kim nhan (ba vị hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Lợi Nghiễm ở Long khánh, có một vị:

1. Thiền sư tiên ở Hương nghiêm (hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thủ Nghiêm ở Ẩn tích, có hai vị:

1. Thiền sư Tông Hiền ở Quảng tuệ

2. Thiền sư Pháp Thuận ở Cát tường (hai vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thủ Nhất ở Bản giác, có mười vị:

1. Thiền sư Túy Khuê ở Việt phong

2. Thiền sư Bản Minh ở Thọ sơn

3. Am chủ Như ở Thiên thai

4. Thiền sư Ni Pháp Hải ở Tây trúc (bốn vị hiện có ghi lục)

5. Thiền sư Phụng Hoa ở Phước quả

6. Thiền sư Duy Biện ở Tây phong

7. Thiền sư Nguyên Thức ở Pháp tế

8. Thiền sư Dục tiên ở Ngưu đầu

9. Thiền sư Trí Chương ở Huyền sa

10. Thiền sư Khâm ở Bản giác (sáu vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Giác Tuệ ở Càn minh, có hai vị:

1. Thiền sư Ứng viên ở Trường khánh (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Cập ở Bảo tích (hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Sùng Tín ở Trường lô, có mười lăm vị:

1. Thiền sư Trí nột - Diệu Không ở Kinh sơn

2. Thiền sư Hoài Thâm ở Tuệ lâm

3. Thiền sư Pháp Thuyên ở Trí giả

4. Thiền sư Như Khôi ở Quang hiếu

5. Thiền sư Như Triết ở Thiên y (năm vị hiện không ghi lục)

6. Thiền sư Thuyên ở Thạch tháp

7. Thiền sư Minh ở Vạn thọ

8. Thiền sư Hoài Ngộ ở Tư Thánh

9. Thiền sư Trí Xiêm ở Thiên y

10. Thiền sư Phạm Khâm ở Tư phước

11. Thiền sư Tịnh Chân ở Quang hiếu

12. Thiền sư Hiển Ngung ở Linh nham

13. Thiền sư Trí Chiếu ở Khánh thiện

14. Thiền sư Đạo Xiêm ở Tây thiền

15. Am chủ Pháp tú ở Long môn (mười vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tuân ở Khai tiên, có hai vị:

1. Thiền sư Hy Vịnh ở Diên xướng

2. Thiền sư Tông ở Khai tiên (hai vị hiện có ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Anh ở Bảo ninh, có mười một vị:

1. Thiền sư Duy Thượng ở Quảng phước

2. Thiền sư Pháp Ninh ở Tuyết đậu

3. Thiền sư Cần ở La-hán

4. Thiền sư Thiện Tu ở La-hán

5. Thiền sư Tề Quả ở Cắt tường (bốn vị hiện có ghi lục)

6. Thiền sư Trí Toàn ở Vô vi

7. Thiền sư Thông ở Hổ khâu

8. Thiền sư Thường ở Hương sơn

9. Thiền sư Nghi ở Hoa tạng

10. Thiền sư Thủ Uyên ở Quảng giáo

11. Thiền sư Nguyên Chiếu ở Quảng giáo (bảy vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tự Linh ở Giáp sơn, có ba vị:

1. Thiền sư Pháp Thông ở Tây phong

2. Thiền sư Duy Hiển ở Đâu suất

3. Thiền sư San ở Tằng sơn (ba vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Mãn ở Nguyên phong, có ba

1. Thiền sư Tông Phác ở Trường Hưng

2. Thiền sư Tông Diễn ở Tuyết phong

3. Vương Đại Phu ở Vệ châu (ba vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tiên ở Tiên động, có một vị:

1. Thiền sư Đạo ở Minh giáo (hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Giác ở Tịnh nhân, có hai vị:

1. Thiền sư Huệ Lan ở Hoa nghiêm (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Thánh ở Á tùng (hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Trí ở Đại hồng, có một vị:

1. Thiền sư Xu ở Thiên chương (hiện có ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tuyên ở Cam lồ, có một vị:

1. Thiền sư Ni Văn Chiếu ở Diệu trạm (hiện có ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Cư ở Thụy nham, có hai vị:

1. Thiền sư Xử U ở Vạn niên (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Nguyên Thụy ở Hộ quốc (hiện không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nhạc ở Tịnh nhân, có một vị:

1. Thiền sư Thể Thuần ở Cổ sơn (hiện có ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tuệ ở Kim sơn, có một vị:

1. Thiền sư Giác Nhiên ở Báo ân (hiện có ghi lục)

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ HỒNG ANH Ở LẶC ĐÀM

1. Thiền sư Tề Thiêm ở Pháp luân.

Thiền sư Tề Thiêm ở Pháp luân tại Nam nhạc. Có vị Tăng hỏi: “Người học từ trước đến, xin Sư chỉ bày?” Sư bảo: “Ông vừa lại đây, đã nghe tiếng trống chăng?” Vị Tăng ấy đáp: “Đã nghe”. Sư bảo: “Trả lại ta câu thoại đầu”. Vị Tăng ấy bèn lễ bái. Sư cười bảo: “Khiến người nghi ngờ nhầm”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư hét một tiếng, bảo: “Sư tử gầm gừ”. Sư lại hét một tiếng bảo: “Tượng vương nhăn mày”. Sư lại hét một tiếng bảo: “Chó cuồng đuổi khối lù lù”. Sư lại hét một tiếng bảo: “Tôm nhảy không ra khỏi đấu”. Sư mới bảo: “Trong bốn tiếng hét ấy có một tiếng hét có thể cùng Phật tổ làm thầy. Nạp Tăng có đủ mắt sáng thử xin chọn xem? Nếu chọn không ra tức rất giống giữa ban ngày mê lạc đường”. Lại có lúc lên giảng đường, ngưng giây lát, Sư mới bảo: “Tánh tĩnh lặng, tình phóng quá”. Sư mới hét một tiếng, bảo: “Tâm động thần nhọc mệt”. Sư bèn trông nhìn hai bên rồi lại bảo: “Giữ chân thật, chí tròn đầy”. Sư lại nắm cây gậy lên và lại bảo: “Đuổi theo vật, ý đổi dời”. Bỗng nhiên Sư gọi bảo đại chúng rằng: “Thấy quái lạ chẳng quái lạ, quái lạ ấy tự hủy hoại”.

2. Thiền sư Vân ở Tuệ minh.

Thiền sư Vân ở Tuệ minh tại Tuyền châu. Có vị Tăng hỏi: “Trong biển Bát-nhã, làm sao vì người?” Sư đáp: “Mây tan, ngân hán xa”. Lại hỏi: “Rốt cùng lại như thế nào?” Sư đáp: “Đầu gậy thấy máu”. Lại hỏi: “Đức Phật Tỳ-bà-thi sớm lưu tâm, thẳng đến ngày nay chẳng đắc diệu, ý chỉ ấy như thế nào?” Sư đáp: “Xấu vụng chẳng kham đương đầu”. Lại hỏi: “Bỗng nhiên đương đầu lại làm sao sống?” Sư đáp: “Nửa tiền cũng chẳng thẳng”. Lại hỏi: “Thế nào tức là phải?” Sư đáp: “Triệu Châu phía Nam, Thạch Kiều phía Bắc”. Vị Tăng ấy bèn đảnh lễ. Sư gõ xuống thiền sàng ba cái. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Di phong của Thiếu thất, yếu chỉ của Tào Khê, Hoàng Nghiệt gom thâu lại, Lâm Tế nâng đỡ dậy, ba ải binh giáp đua phân điều, bốn chọn mở ngăn nào dừng đây, định tông thừa, lập cương kỷ, đương cơ nghiệm lấy gạo Lô lăng, lại theo lên hợp định cao thấp, tranh tợ bị sư phong thư giấy trắng, cốt tượng (voi) dẫn tâm mời tối vui mừng, đồng phong xưa nay lan tỏa tùng lâm, rất kỵ gõ ngà kinh nhằm răng”. Sư lại bảo: “Tuyết phong lỗ mũi ba ba, Quy sơn trâu nước, Lâm Tế ba ải, Vân Môn một phổ, khuyên các ông mỗi mỗi thấu tương lai, bắt lấy hổ dưới núi Đại hùng”.

3. Thiền sư Hữu ân ở Ngưỡng sơn.

Thiền sư Hữu ân ở Ngưỡng sơn tại Viên châu. Có lúc lên giảng đường, nắm cây gậy đánh xuống tha một cái, Sư bảo: “Lệnh Phật lệnh Tổ như ngoái vỡ băng tiêu, nửa chữ đầu chữ ngàn núi muôn sông, mây hạ nạp Tăng cỏ rạp gió thổi. Tuy là như vậy, quan vẫn chẳng dung tha kim châm riêng thông xe ngựa. Cỏ một thì nhân duyên kỳ đặc khắp tợ đại chúng”. Ngưng giây lát, Sư lại bảo: “Tổ sư Đạt-ma rỗng không chín năm xoay mặt vách tường, trở về Tây vức xấu hổ thấy người Lạc dương”. Sư lại bảo: “Nơi khó mây tan, nhật nguyệt đồng tỏa sáng, bóng rơi ngàn sông, sóng trùm muôn trượng, mỗi mỗi hiện bày khói không gì chẳng là gia phong tự chính mình, vật vật toàn rõ ràng đều là kế sống của Tổ sư, ở đó rõ được thì gật đầu nuốt nhổ, ở đó mà chưa rõ được thì đong đưa tay lắc đầu. Nghĩ gì nói năng rất tợ bên cạnh như không có người, nếu có người một cái ra lại hoàn toàn khạc một tiếng, sơn Tăng lùi thêm ba bước”.

4. Thiền sư Tê Tuân ở Đại quy.

Thiền sư Tê Tuân ở Đại quy tại Đàm châu. Có vị Tăng hỏi: “Thỏ ngọc chẳng mang thai, trâu nghé làm sao đẻ con?” Sư bảo: “Đóng máng chuồng đi”. Lại nói: “Kẻ chăn trâu dưới bờ”. Sư bảo: “Chớ khiến cỏ rơi”. Lại nói: “Bước bước đạp nhầm”. Sư bảo: “Tài giỏi trong cỏ”. Và Sư mới bảo: “Lúc đầu sừng chưa mọc nêu cử được, sớm phạm vào mạ của sơn Tăng rồi. Lại đợi chóng đầu đội sừng trong loài khác lại sinh con nuôi dưỡng nghé, ấy làm sao kham? Há chẳng thấy Ngưỡng Sơn nói: “Một hồi vào cỏ đi, một hồi nắm mũi kéo”. Tuy là như vậy, nhưng chưa khỏi phạm phá lúa mạ của người. Hãy nói: “Thế nào là được chẳng phạm?” Ngưng giây lát, Sư lại bảo: “Trâu sắt chẳng ăn cỏ bèn lan can, thẳng lên trên đỉnh núi Tu-di nằm ngủ”. Sư lại bảo: “Núi xanh lớp lớp nước mênh mông, vượn mến trước hang mùi trái chín, ai biết riêng có khéo nghĩ lường”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ HẠNH VĨ Ở NGƯỠNG SƠN

1. Thiền sư Tĩnh Hiển ở Cốc ẩn.

Thiền sư Tĩnh Hiển ở Cốc ẩn tại Tương châu. Có vị Tăng hỏi: “Xem mặt cùng lộ bày, việc ấy như thế nào?” Sư đáp: “Gió trong lành lại chẳng hết” Lại nói: “Thông trên suốt dưới mảy tơ chẳng dung nạp vậy”. Sư bảo: “Trăng sáng tỏa chiếu không riêng tư”. Lại hỏi: “Văn thể đã rõ bày, xin nguyện được nghe cử xướng?” Sư đáp: “Dạ-xoa đi tuần biển, đầu đội sừng”. Lại nói: “Kỳ viên nơi năm cánh hoa nở, chẳng riêng đông cung mới là xuân”. Sư bảo: “Đường núi ải trùng điệp”. Lại hỏi: “Với một mũi nhọn phá ba ải tức chẳng hỏi, còn lúc đạo nhân cùng thấy gặp nhau thì thế nào?” “Giặc thân đã lộ bày”. Và Sư mới bảo: “Ba ngày một cơn gió, năm ngày một trận mưa, thời bình đạo an thái, ca dao ngâm hát đầy đường. Thích-ca bít tất lừa dối thương lượng, Tịnh Danh ngậm miệng thôi cử xướng, cần muốn biết cùng cực thì nguồn căn bản, biết lấy Lý Hồ Tử ở Nam trang. Dám hỏi các người chỉ như Lý Hồ Tử có cái nơi rất lớn, hiểu không? Năm nay hẳn định có năm sau, chẳng như giăng lúa thừa trồng năm sau”. Sư lại bảo: “Mặt nhật chuyển vận đẩy dời ngày dài một đường. Hãy nói Phật pháp dài ít nhiều?” Sư lại bảo: “Chín lần chín là tám mươi mốt. Các người có hiểu chăng? Nếu không có người hiểu, sơn Tăng vì trân trọng giảng nói”. Và Sư mới nói kệ rằng:

“Chín lần chín tám mốt

Ngày nam dài đến ngày

Bóng lường đã đẩy dời

Mọi người cùng ủy thác.

Chẳng là Thế Đế lưu bố, tạm nên ứng thời nạp vận tốt. Tham”. Có lúc, Sư lại bảo: “Sáng nay mồng năm tháng giêng, đại chúng rõ nhìn lấy, trên lửa lại thêm nóng, trong khổ lại thêm khổ, kham cười Cốc ẩn rất không đầu mối, rỗng không trước hang cốc lưu tỏa lời xàm”. Sư hét một tiếng, lại bảo: “Nói nín liếc nhìn đều là nói, thấy nghe biết đều là nghe. Thế giới Hương tích ăn cơm thơm ngộ pháp Vô sinh, trong nước Cực lạc nghe Phong Khê rằng ngộ Bát-nhã”. Sư bèn nắm cây gậy, bảo: “Nếu dùng tai nghe trọn khó hiểu, nơi mắt nghe tiếng mới được hay”. Xong, Sư gõ xuống một cái.

2. Thiền sư Vĩnh Thái ở Hoàng nghiệt.

Thiền sư Vĩnh Thái - Kỳ Viên ở núi Hoàng nghiệt tại Thụy châu, vốn người xứ Tùy châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là đại ý của Tổ sư Đạt-ma từ Tây vức lại?” Sư đáp: “Sắt đúc thành”. Vị Tăng ấy phỏng bàn nghị, Sư bảo: “Hiểu chăng?” Vị Tăng ấy lại lễ bái, Sư bảo: “Sao chẳng sớm như vậy”.

3. Thiền sư Thiện Tùy ở Long vương.

Thiền sư Thiện Tùy ở núi Long vương tại Đàm châu. Có vị Tăng hỏi: “thế nào là cảnh Long vương?” Sư đáp: “Cung điện Thủy tinh”. Lại hỏi: “Thế nào là châu báu như ý của Long vương?” Sư đáp: “Trong búi tóc trên đỉnh đầu”. Vị Tăng ấy bèn lễ bái. Sư bảo: “Chớ nói chẳng như ý tốt đẹp”.

4. Thiền sư Minh ở Tuệ nhật.

Thiền sư Minh ở Tuệ nhật tại Lô sơn. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chẳng dùng tâm cầu chỉ cần nghĩ thấy. Đại sư Tam Tổ tuy là xoay lánh móc câu vàng, rất chẳng biết đã nuốt cuộn chỉ hồng. Tuệ Nhật lại chẳng như vậy, chẳng dùng cầu chân và nghỉ dừng thấy, cưỡi ngược trâu chừ vào điện Phật, một tiếng sáo kẻ chăn trời đất rỗng thoáng, cúi đầu trước Cù-đàm thật là mặt vàng”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NGUYÊN TÚC Ở BÁCH TRƯỢNG

1. Thiền sư Giản ở Ngưỡng sơn.

Thiền sư Giản ở Ngưỡng sơn tại Viên châu. Có vị Tăng hỏi: “Ngày nay hoa Ưu-bát-đàm hiện, xin đem nhụy hoa tiếp mê tình?” Sư đáp: “Chỉ được tuyết tiêu đi, tự nhiên xuân sẽ đến”. Lại nói: “Một nghe ngàn ngộ, lập chứng viên thông vậy”. Sư bảo: “Tâm chẳng phụ người, mặt không vẻ thẹn”. Lại hỏi: “Hai mươi năm lại làm khách phương ngoài, sáng nay ra đời sự việc ấy như thế nào?” Sư đáp: “Mây theo rồng, gió theo hổ”. Lại nói: “Bách trượng mây trắng giấu không được, một vầng sáng tỏ trời xanh”. Sư bảo: “Đi đến nơi cùng nước, ngồi xem lúc mây nổi”. Lại hỏi: “Nhóm tập dưới núi việc rõ ràng, xin Sư phân giao bốn cành leo?” Sư đáp: “Triệu Châu tám mươi mới hành khất”. Lại hỏi: “Mắc gì chẳng biết thời tiết?” Sư đáp: “Đi đến Nam tuyền tức bèn nghỉ”. Và Sư mới bảo: “Chợt đến Thắng tích thật an ủy Linh khâm, ngày xưa nghe nói ngàn mối, chẳng như một ngày được đến. Tăng sĩ về nhà núi, mọi người trở lại quận thành, Sự có đổi dời, Lý không biến đổi. Cớ sao? Sông Tương thẳng liền sông Tú, ra núi lại vào một núi. Động tĩnh đến đi đâu phòng ngại trong lắng, Quận phong sắp cao thường bày gia phong chính mình. Tùng xanh cặp đường thẳng đến đường lớn Trường an, khói giăng ngang đồng rộng, điện cát vút hiện giữa khoảng không, chẳng dời khoảng nửa bước chân, chóng vào thế giới Hoa tạng. Vào thì chẳng không, lại có thấy Thiện Tài chăng?” Sư bèn duỗi một chân xuống và bảo: “Lâu Tham Thượng sĩ đã tự biết về, chợt đến Thiền nhân chẳng phòng ngại một thời đứng đất kéo lấy”. Sư lại bảo: “Tân luật mới phân ráng sáng báo sớm, sắc trời muốn ấm lại lạnh, khí hậu tợ đông bỗng như xuân, bởi cảnh tương hồng mông mới lên, mới lạnh nghiêm ngưng chưa lùi, thời phải khoảnh khắc đã thuộc đông quân, chớ ở đây lấy làm nhọc xưng được tuổi, cứng rắn có một người chẳng tại hạn này, trời đấy không do đâu che chở, nóng lạnh há được đổi dời, nhật nguyệt chẳng hài hòa soi chiếu, âm dương rốt cùng khó biến đổi, nếu dạy bảo người này nhận tuổi mới, trọn là chẳng cam thời tiết đến lại tranh húy được.

Hãy nói người nhận tuổi mới và người không nhận tuổi mới, cả hai cùng gặp thấy nhau làm sao vui chúc?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Lạnh theo một đêm đi, xuân theo năm canh đến”.

2. Thiền sư Duy Cổ ở Bách trượng.

Thiền sư Duy Cổ ở Bách trượng tại Thụy châu. Có lúc lên giảng đường, đại chúng đồng nhóm tập yên định, Sư nắm cây gậy và chỉ đại chúng rằng: “Lắm hư chẳng như ít thật”. Xong, Sư gõ xuống một cái và đứng dậy.

3. Thiền sư Thần Giám ở Nguyệt châu.

Thiền sư Thần Giám ở Nguyệt châu tại phủ Gia định. Có vị Tăng thỉnh cầu biên ghi ngữ yếu. Sư bảo: “Tổ sư Đạt-ma từ Tây vức lại riêng truyền tâm ấn, Lục tổ Huệ Năng ở Tào khê không biết một chữ. Ngày nay chư vị ở các phương ra đời hoằng hóa ngữ cú như núi lại thêm dây buộc”. Sư mới vỗ vào thiền sàng một cái và tiếp bảo: “Ngay đây cử tiến được, còn là độn căn, nếu chưa như vậy thì mây trắng nơi sâu theo ông nằm, rất kỵ trong đêm lạnh khỉ kêu”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ DUY THẮNG Ở HOÀNG NGHIỆT

1. Thiền sư Thuần Bạch ở Chiêu giác.

Thiền sư Thuần Bạch ở Chiêu giác tại phủ Thành đô, vốn người dòng họ Chi ở Phi ô, Tử Châu. Thân phụ Sư thỏa thuê nghe pháp ở Tùng sơn Đạo giả, lấy chuyện tử sinh làm trò đùa, chỉ giữ bạch y nhưng tu hành phạm hạnh, các hàng Tăng tục không ai vượt trên. Từng nói: “Các căn tôi ám độn, chẳng được vào viên đốn, mong nguyện có người con nối tiếp tuệ mạng chư Phật là đủ vậy”. Sư từ thuở thiếu thời nghe thân phụ dạy răn. Lắng lòng nghe trầm tư, như có sẵn tập học xưa trước. Một ngày nọ nhảy qua khe suối bỗng nhiên có sự tỉnh ngộ, bất chợt cười thất. Thân phụ đưa Sư đến nương tựa chùa Hoa nghiêm ở núi Nga mi xuống tóc xuất gia thọ giới Cụ túc. Cha con cùng nhau vân du tham vấn khắp các giảng tịch ở Thành đô. Sư thông rành các kinh luận tánh tướng các tông. Xong, giã từ đó, theo hướng Nam, Sư đến bái yết Thiền sư Tuấn ở Thái bình tại Lễ châu. Thiền sư Tuấn rất lấy làm kỳ lạ, bảo là “Thật đáng là pháp tử của ta!” Và trao cho Sư pháp y mười ba điều. Sư lánh trốn đó đi, sau, đến núi Hoàng nghiệt lễ bái Thiền sư Chân Giác - Duy Thắng, thân cận được hơn năm dài. Thiền sư Duy Thắng quả từng đoái hoài đến Sư. Sư lại phụng sự rất mực chuyên cần. Một ngày nọ, Thiền sư Duy Thắng bỗng ngước tròng mắt lên trông nhìn Sư. Sư kêu: “Ôi! Lão già này giữ chẳng định làm gì?” Thiền sư Duy Thắng cười lớn mới vì ấn chứng tâm địa cho Sư.

Khoảng cuối niên hiệu Nguyên Phong (1086) thời Bắc Tống, Tông thất Nam Khương quận vương từ Hoàng nghiệt thỉnh mời Thiền sư Duy Thắng đến dưới kiệu, Sư bèn đi theo hầu. Sau đó không bao lâu gặp phải Thái Học Sinh thượng thư tố tụng bác sĩ, lời tiếng liên lụy đến Thiền sư Duy Thắng, bỗng có sắc chỉ phóng đưa đến đất Thục, môn nhân tan rã như sao băng, chỉ mình Sư mang khăn bát cùng theo. Lại gặp lúc Thành đô phủ soái cải đổi Chiếu giác thành Thập phương, hỏi Thiền sư Chân Giác - Duy Thắng ai là người có thể trú trì tại đó, Thiền sư Chân Giác - Duy Thắng bèn đưa Sư ra ứng đáp sự thỉnh mời. Sư đã đến lãnh nhận viện ấy, tuân y quy phạm ở Nam phương, một mực đổi thay luật ở. Có lúc lên giảng đường, Sư chỉ dạy đại chúng rằng: “Chẳng vượt biển tánh là lý sự buộc, chẳng thấu luân, là ngữ ngôn buộc. Từ đó, chúng bạn phạm hạnh ở đất Thục tự nhiên quy hướng phong hóa, kinh tứ giảng tịch vì đó mọi nơi một thời trống không. Triều tán lang Phùng Cảm, Phụng nghị lang Đoàn Khởi, Tống Phóng ẩn giả tại núi Thiên thai, Đường An văn sĩ tướng Lý Dục thảy đều vén áo giữ lễ làm đệ tử. Đến cuối niên hiệu Nguyên Hựu (1094) thời Bắc Tống, Tăng chánh ở Bạch thủy tại Nga mi bị khuyết thiếu, Thừa tướng Thái Kinh khi ấy đang thống soái ở Thành đô thỉnh mời Sư đến ở, Sư chẳng vui thích bèn lánh ẩn tại Chiêu giác mà chối từ đó. Tế Kinh lại rất mực chí thành thỉnh mời Sư về ở lại chùa cũ. Sư lại càng tạo dựng cương tông, riêng nghiêm chỉnh cao vợi, rất bị các đồng bạn hiền trách phỉ báng đầy đường, Sư chẳng băn khoăn lo nghĩ đó, lâu sau mà tự yên định.

Đến lúc sắp thị tịch, Sư đem kệ tụng trao cho đệ tử là Sa-môn Tông Hiển rằng:

“Gió can trăng lạnh

Nước xa rồi rộng

Ra cửa không ảnh

Bốn mặt tám phương”.

Xong, Sư an nhiên mà thị tịch, hưởng thọ năm chín tuổi, ba mươi bốn hạ lạp. Các đệ tử xuất gia đắc pháp của Sư gồm có Sa-môn Tông Hiển, Tông Hóa, đệ tử nối dõi dòng pháp có Thường Chiếu ở Nguyên Phong tại Kiếm châu, Tử Tung ở Thiết tượng tại Ngang châu. Sư là vị Tổ đời thứ nhất ở Chiêu giác. Bảo tháp Sư đến nay vẫn hiện còn.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ KHÁNH NHÀN Ở LONG KHÁNH

1. Thiền sư Văn Nhất ở An hóa.

Thiền sư Văn Nhất ở An hóa tại Đàm châu. Có vị Tăng hỏi: “Nơi ý chỉ chẳng đến, đặc đất khéo thương lượng, chưa xét rõ là cảnh giới người nào?” Sư đáp: “Trương Ba, Lý Bốn”. Lại nói: “Người gỗ cầm bảng vỗ trong mây, Thạch nữ ngậm sênh thổi đáy nước”. Sư bảo: “Chạy loạn làm gì?” Lại nói: “Cũng cần Hòa thượng biết được”. Sư bảo: “Trời tây đất đông”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Nắm hoa mỉm cười nhọc phí sức, đứng tuyết ngang lưng uổng dụng công. Tranh tợ lão Lô nơi không dùng, tức truyền y bát chân phong, đại chúng hãy nói cái nào là y bát của lão Lô truyền? Chẳng là đầu đỉnh núi Đại canh dẫn chẳng nỗi ư? Vả lại, chớ lầm nhận định bàn tinh”. Xong, Sư nắm phất trần đánh xuống thiền sàng một cái và xuống khỏi tòa.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ THỦ TRÍ Ở VÂN CÁI

1. Thiền sư Tối Lạc ở Bảo thọ.

Thiền sư Tối Lạc ở Bảo thọ tại Phước châu, vốn người xứ Cổ điền. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chư Phật chẳng chân thật nói pháp độ quần sinh, Bồ-tát có trí tuệ thấy tánh không rõ ràng, mây trắng không tâm ý rưới làm mưa thế gian. Đất liền không ngậm tình hay lớn các cỏ cây. Nếu hiểu biết được, vẫn còn ở tri giải, nếu chẳng hiểu được thì rơi lạc vào vô ký. Bỏ hai đường đó, làm sao tức là phải? Biển rộng chẳng giấu trăng, núi sâu lạnh phần ngoài”.

2. Thiền sư Pháp Như ở Đạo tràng.

Thiền sư Pháp Như ở Đạo tràng tại An cát châu, vốn người dòng họ Từ ở Cù châu. Sư đến dự tham nơi Thiền sư Thủ Trí ở Vân cái tỏ ngộ được câu thoại “mười trí đồng chân” của Phần dương, tầm thường Sư hay nói mười trí đồng chân, nên khắp chốn tùng lâm đều xưng gọi Sư là “Như Thập Đồng”. Viên Cực ở Thủy am thảy đều nương tựa đó, Viên Cực từng ngợi ca Sư rằng: “Sống mặt sắt da khó mỏng mảnh. Đẳng nhàn cất bước động đất trời. Cười nắm câu mười trí đồng chân. Chẳng phụ Hoàng Long cốt đích tôn”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Lấy tri kiến dựng lập nhận biết tức gốc của vô minh. Tri kiến chẳng thấy, ấy là Niết-bàn, vô lậu chân tịnh. Thế nào là bên trong lại dung các vật khác. Thích-ca, Lão Tử hòa thân buông ngả. Đời sau con cháu làm sao tiếp tục. Cần hiểu chăng? Thông huyền chẳng là đời nhân gian, đầy mắt núi xanh xứ nào tìm”.

3. Thiền sư Tuệ Minh ở Thạch phật.

Thiền sư Tuệ Minh - Giác Không ở Thạch phật tại phủ Thiệu hưng. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là cảnh bảo tướng?” Sư đáp: “Ba đời đục tạc thành”. Lại hỏi: “Thế nào là người trong cảnh?” Sư đáp: “Một Đức Phật, hai vị Bồ-tát”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ THUẬN Ở THƯỢNG LAM

1. Tham chánh Tô Triệt.

Tham chánh Cư sĩ Tô Triệt tự là Tử Do. Năm Nguyên Phong thứ ba (1080) thời Bắc Tống, vì theo việc Tuy dương, giúp chuyển dời trấn nhậm của Tồi Quản ở Thụy châu. Bấy giờ Thiền sư Thuận ở Thượng lam tại Hồng châu cùng thân phụ của Cư sĩ là Văn An tiên sinh có sự khế hợp. Cử sư phân sang thăm hỏi rất được hỷ hoan. Cư sĩ bèn đem tâm pháp mà phỏng hỏi. Thiền sư Thuận bèn đem nhân duyên rút lỗ mũi mà chỉ bày cho, thế rồi có sự tỉnh ngộ, Cư sĩ bèn làm kệ tụng tấu trình rằng:

“Trung niên nghe đạo biết xưa quấy

Tình cờ gặp gỡ lão Thuận sư

Rút mũi thẳng tham mặt mắt thật

Lắc đầu chẳng nhân riêng kềm dùi

Cây khô phá nạp việc gì ông

Rượu trắng muối xanh ta là ai?

Xấu hổ hiên đông tàn trên nguyệt

Một chén cam lồ trơn tợ đường”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ THỦ NHẤT Ở BÁO BẢN

1. Thiền sư Túy Khuê ở Việt phong.

Thiền sư Túy Khuê - Diệu Giác ở Việt phong tại Phước châu, vốn người dòng họ Lâm ở Bản quận. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là đại ý của Tổ sư Đạt-ma từ Tây vức lại?” Sư đáp: “Ruộng xấu tổn mất giống”. Lại hỏi: “Chưa xét rõ làm sao lãnh hội?” Sư đáp: “Liềm cắt lúa cong như móc câu”. Lại hỏi: “Lúc cơ quan chẳng đến thì thế nào?” Sư đáp: “Ôm bình nước tưới vườn”. Lại hỏi: “Đó còn là việc bên cơ quan ư?” Sư đáp: “Phải cần mưa thấm đầu”.

2. Thiền sư Bản Minh ở Thọ sơn.

Thiền sư Bản Minh ở Thọ sơn tại Phước châu. Ngày khai đường giảng pháp, có vị Tăng hỏi: “Lý Tưởng dáng tuổi tham Dược Kiệu, mây tại trời xanh nước tại bình, phủ soái mời Sư giúp thượng tịch, chưa biết ý Tổ làm sao rõ?” Sư đáp: “Xưa nay ứng không lạc, rõ ràng tại trước mắt”. Lại hỏi: “Lấy gì gọi là Thọ sơn không thấu đường, xưa nay phương ngoài có tri âm?” Sư bảo: “Nay đó, xưa đó, một câu làm sao sống nói được?” Lại nói: “Bá Nha và Tử Kỳ chẳng như nhàn cùng biết?” Sư bảo: “Lại bị gió thổi khác trong điệu”. Lại hỏi: “Thế nào là cảnh Thọ sơn?” Sư đáp: “Ba núi dài tại mắt, một đường là tùng sam”. Lại hỏi: “Thế nào là người trong cảnh?” Sư đáp: “Nhàn giữ vây lan lật, cười hỏi người qua lại”. Lại hỏi: “Hướng thượng tông thừa, việc ấy thế nào?” Sư đáp: “Rồng ngâm móc nổi, hổ gầm gió sinh”. Lại hỏi: “Biết Sư từ lâu cất giữ kiếm thổi lông, làm sao sống là kiếm thổi lông?” Sư đáp: “Gió trong lành tám mặt”. Lại hỏi: “Hàng căn cơ trung hạ giải hiểu thế nào?” Sư đáp: “Rất kỵ đương đầu bén nhọn”. Lại hỏi: “Thế nào là ngày nay dùng đi?” Sư đáp: “Khoái tiện khó gặp”. Và Sư mới bảo: “Chư Phật quá khứ đã qua đi, chư Phật tương lai còn chưa lại, chánh ngay khoảng không tức Phật pháp ủy thác cho người nào? Nếu như trong một niệm hồi quang phản chiếu, thì mười đời xưa nay chẳng lìa khỏi đương niệm, đâu còn có khoảng trước sau đi lại. Ngay như các Thánh xuất hiện hưng hóa nơi đời nhiều như số cát sông Hằng, chưa có một cái nửa cái chỉ ra. Là vì Thích-ca và Lão Tử suốt bốn mươi chín năm nói chẳng hết. Ba thừa mười hai phần giáo lại là lá vàng ngưng ngâm đến nói. Kịp đến lúc trên hội Linh sơn, chẳng đặng đừng mà nắm hoa chỉ bày đại chúng. Tôn giả Ca-diếp đổi sắc mặt mỉm cười, bèn nói: “Ta có chánh pháp nhãn tạng phân giao cho Ma-ha Đại Ca-diếp”. Từ đó về sau vụt thành đường vết, Tây vức và xứ này vội cùng truyền trao, như dùng tâm ấn để ấn, tâm dùng ấn để ấn định, thật là không một pháp cho người, chỉ ngay phần trên người ấy, có thật tuyệt điềm bao cả ngàn xưa mà không cùng, đại trí xung hư bày mười phương mà chẳng hết. Pháp giới đâu từ kia khác được, viên quang chẳng lìa trước mắt, dấu chân dặt chân không gì chẳng là đạo tràng chân thật, một cuộn một duỗi đâu lìa nhiều dấy đại dụng. Cỏ cây tùng lâm đều hiện sắc thân Tam-muội, núi sông đất liền đều Chuyển pháp luân căn bản. Nếu hay như thế, mới hiểu báo đáp ân sâu của Phật. Trên giúp cho cơ đồ Hoàng đế vĩnh viễn kiên cố. Trân trọng!” Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Bốn mặt núi xanh sắp họa lắng, ai biết thân thế với mây bình, gió tùng trăng nước dạt tương đối, riêng chiếm trong hồ một mảnh trong”. Do đó, mây trắng trong ảnh Phật xưa trước hang, tùng xanh bách biếc đều rõ bày gia phong của Phật xưa, các kiệt lầu hùng nào khác thế giới cung trời. Đã đến trong đó, chẳng dùng không móng tay, cửa lầu các mở, nói nào Thiên thai cùng Nam nhạc vì gì như vậy? Núi thọ nổi giữa trời, bụi hồng chẳng đến ải”.

3. Am chủ Như ở thiên thai.

Am chủ Như ở Thiên thai tại Đài châu. Lâu ở nương tựa nơi Thiền pháp Chân - Thủ Nhất, nhân đọc xem “Đông sơn thủy thượng hành ngữ” của Vân Môn, mà phát minh sự nhận biết của mình. Xong, Sư trở về ẩn nơi núi cũ, nai vượn đến chung ở đông thành đàn. Quận thú nghe đạo phong của Sư bèn sai sứ đến thỉnh mời cưỡng bức khiến Sư nên trú trì. Sư bèn làm bài kệ rằng:

“Ba mươi năm lại ở núi đây

Quận hợp việc gì đến rừng này

Tốt đem việc đời gông cùm lại

Kéo ta một đời nhàn lại nhàn”.

Xong, Sư bèn cất am đang ở, cuối cùng không biết Sư đến ở đâu.