Chư Tôn Thiện Đức & Cư Sĩ Hữu Công Phật Giáo Thuận Hóa - Tập 2

Cư Sĩ Lê Quý Quang (1926 – 2002) Pháp Danh : Tâm Thành

Cư sĩ Lê Quý Quang (1926 – 2002)

Pháp danh : Tâm Thành

Cư sĩ Lê Quý Quang, Pháp danh Tâm Thành, tự Thanh Tịnh sinh ngày 4 tháng 7 năm 1926 tại Cổ Thành, Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Song thân là ông Nguyễn Văn Thiết và bà Nguyễn Thị Lan, Pháp danh Tâm Tố.

Thuở thiếu thời, Cư sĩ là người hiếu học, nhưng không may thời cuộc chiến tranh Thân phụ tập kết ra Bắc, ở nhà hai mẹ con làm nghề đồ mã để sống qua ngày, nhưng là một gia đình thuần thành theo Phật nên từ nhỏ cư sĩ thường theo mẹ lên Chùa hộ trì Tam bảo.

Khi lớn lên Cư sĩ là con người đầy hiếu hạnh dù thân mẫu khuyên lập gia đình để nối dõi tông đường nhưng cư sĩ không đi theo con đường đó mà cứ thân cận Quí ôn, Quí thầy trong chốn Tòng Lâm của xứ Huế để tu tâm học đạo; sau một thời gian dài tu học thấm nhuần giáo lý nhà Phật, nên cư sĩ đã cùng với thân mẫu khăn gói lên Chùa Thiên Mụ đãnh lễ Hòa thượng Thích Đôn Hậu phát tâm xuất gia tu học và được cho Pháp danh là Tâm Thành. Trong quá trình tu

tập ở chùa Thiên Mụ thì thân mẫu thường xuyên đến Chùa hộ trì Tam bảo, Cư sĩ là người con quá hiếu hạnh với mẹ cho nên đã lộ ra trên khuôn mặt, vì vậy Hòa thượng đã thấy tâm trạng đó nên đến bên đệ tử dạy rằng: “Hạnh hiếu là hạnh Phật đó con”; từ đó, Cư sĩ phải xin Hòa thượng trở về với gia đình để chăm sóc mẹ hiền.

Sau đó, Cư sĩ cùng với mẹ lên nhà Bác Lê Mộng Tùng ở Chợ Cống đường Nguyễn Công Trứ bây giờ, để lập đạo tràng tu tập, một thời gian sau đạo tràng ngày càng đông nên đã chuyển lên Từ đường Công chúa An Thường ở cùng con đường Nguyễn Công Trứ để tu tập; tại đây cũng được một thời gian thì đạo tràng càng đông đảo nên gia đình Bác Lê Mộng Tùng đã phát tâm hỷ cúng một mãnh đất nằm trên ngã ba đường Nguyễn Công Trứ và Võ Thị Sáu bây giờ, để xây dựng Niệm Phật đường đến năm 1940 thì đạo tràng đã mời Cư sĩ và thân mẫu lên thường trú ở đó tu học cho đến ngày xả báo thân.

Cư sĩ có những phẩm chất đặc biệt mà ít thấy ở nhiều người khác. Từ thuở thơ ấu cư sĩ đã giàu lòng bi mẫn, có một cảm thông sâu sắc trước những cảnh đời đen bạc đua chen, những kiếp người cùng khổ, thương đau, bệnh tật neo đơn, ít người đối hồi. Do đó, cư sĩ luôn trăn trở ray rứt, suy tư: Phải làm gì đây để chia sẻ một phần nào những bất hạnh khổ đau của con người.

Đạo Bồ đề ngày càng soi tỏ tâm tư vốn có, cư sĩ đã lên đảnh lễ Hòa thượng Thích Đôn Hậu, xin thọ tại gia Bồ tát giới, và Hòa thượng Bổn sư đã cho Pháp tự là Thanh Tịnh. Với niềm tin sâu sắc vào đạo giác ngộ, cư sĩ thấy được nguyên nhân đưa đến mọi sự khổ đau và phải rời bỏ bến mê thì phải có phương pháp diệt khổ. Cư sĩ đã phát tâm làm hạnh nguyện từ bi, độ sanh. Túc duyên và hạnh nguyện đã đi sâu vào con đường hành thiện lợi tha.

Vì thế cư sĩ đã tạo niềm tin cho mọi người cũng như chư Tôn đức trong giáo hội, và do vậy cư sĩ đã được Giáo hội bầu vào làm

Ủy viên Ban Trị sự Giáo hội Tỉnh Thừa Thiên.

Ngay từ thuở ban sơ cư sĩ đã tham gia hướng dẫn nhiều đạo tràng tu tập như: Đạo tràng Pháp Hoa chùa Từ Đàm, Đạo tràng Tây Thiên tu tập bát quan trai, Chúng Bồ-tát thâïp thiện, Đạo tràng đồng niệm chùa Phổ Quang, Đạo tràng bát quan trai Niệm Phật đường Phú Lâu ..., không những ở Thừa Thiên Huế mà cư sĩ còn đi tận các vùng quê xa xôi ở Quảng Trị thành lập và trợ duyên cho nhiều Đạo tràng tu tập bát quan trai khác.

Cuộc đời hành đạo đóng vai trò Cư sĩ, vào ngày Rằm tháng 4 năm Nhâm Ngọ (2002) đã hội đủ tất cả nhân duyên một lần nửa cư sĩ đã phát nguyện xuất gia cuối đời để gieo nhân tốt cho mình. Với chí nguyện tha thiết như vậy nên đã được Hòa thượng Thích Huệ Ấn Trú trì Chùa Phổ Quang cùng Chư Tăng trong Giáo hội Thừa Thiên Huế quang lâm chứng minh truyền trao giới pháp sadi Bồ tát, thế là ước nguyện của Cư sĩ đã được viên mãn.

Sau thời gian đó Cư sĩ đã an nhiên niệm Phật và nhẹ nhàn vĩnh biệt cuộc đời ra đi vào lúc 13 giờ ngày 16 tháng 5 năm Nhâm Ngọ (2002) hưởng thọ 74 tuổi đời.

Tang lễ của Cư sĩ đã được cử hành trọng thể và trang nghiêm dưới sự chứng minh của Hòa thượng Thích Huệ Ấn Trú trì Chùa Phổ Quang với sự hộ niệm của chư Hòa thượng, chư Thượng tọa, Đại đức Tăng, Ni trong Giáo hội, các đạo hữu và Phật tử thuộc các Niệm Phật đường, Đạo tràng, các Gia đình Phật tử, các giới chức, đồn thể xã hội cùng tất cả bạn nghèo đã từng được gần gủi với Cư sĩ và thân bằng quyến thuộc, anh chị em trong nhóm Từ Thiện khắp mọi nơi đã trở về chia buồn, cầu nguyện, phúng điếu và tiễn đưa linh cửu của Cư sĩ đến nơi an nghỉ cuối cùng, an táng tại khuôn viên tháp địa của Tổ đình Tây Thiên, thành phố Huế.

Cư Sĩ Tôn Thất Hàng (1902 - 2003) Pháp Danh : Tâm Đạo

Cư sĩ Tôn Thất Hàng (1902 - 2003)

Pháp danh : Tâm Đạo

Cư sĩ sinh ngày 3 tháng 3 năm 1902 tại Phú Hiệp – Huế, con của cụ ông Tôn Thất Hiển, Pháp danh Tâm Linh và cụ bà Nguyễn Thị Hòa, Pháp danh Tâm Phúc. Cư sĩ lập gia đình với bà Trần Đạo Thi Truyền, người làng Hương Điền, tỉnh Thừa Thiên. Cư sĩ sinh được 2 trai và 1 gái, trong đó có Bác sĩ Tôn Thất Chiểu.

Từ nhỏ, Cư sĩ được cha mẹ cho học trường Pháp – Việt tại Huế. Cư sĩ học chữ Nho với Thân phụ và giỏi về y lý cổ truyền nên đã bốc thuốc, bắt mạch giúp cho nhiều người trong vùng.

Thời Pháp thuộc, Cư sĩ làm công chức trong ngành Bưu điện.

Cuộc đời của Cư sĩ đến với đạo Phật như thế nào? Chính Cư sĩ tự thuật như sau : “Tôi nay tuổi đã ngồi 90 cho nên đã trãi qua nhiều chuyện vui buồn lẫn lộn, khen có mà chê cũng có là chuyện thường tình, vào nhà quan trường cũng hái được hường (hồng) táo, thị, sồi gì đó, nhưng tôi có đặc biệt là vào nhà tù 2 lần mà không

phải vì phạm pháp luật hay vì tranh đua danh lợi nhưng vì không muốn phản bội giống nòi và không muốn bỏ đạo mình (đạo Phật) đã theo lâu nay.

Bỉ cực, thái lai, được làm lại Thư ký sở Bưu điện, được gặp ông cố đạo người Pháp tên là Darbon, khen tôi con người chỉnh đốn có lễ độ và khuyên tôi rửa tội theo Chúa để sau hết lên thiên đường sướng đời đời. Tôi hỏi phải có điều kiện gì? Thì ông nói không có điều kiện gì phiền tối mà chỉ lấy đức tin lời răn của Chúa, mỗi tuần ngày chủ nhật thì phải đến nhà thờ xem lễ và đọc kinh cầu nguyện, kinh bằng tiếng Việt, rất dễ học.

Tôi đem câu chuyện này về kể lại cho cha tôi nghe thì cha tôi nói : Cha là đạo Khổng, Mệ nội và bà cô con theo đạo Phật có thờ Tổ tiên, còn đạo Chúa, họ chỉ thờ Chúa mà không thờ cha mẹ… thế là tôi đi tìm hiểu đạo Phật. Được gặp 1 ông Phật tử trung niên đậu tú tài Pháp thì tôi nói : Thưa anh, tôi đã hiểu sơ sơ đạo trời, đạo Khổng rồi nhưng tôi chưa thỏa thích, nay tôi đến xin anh vui lòng cho tôi hiểu đạo Phật. Ông nói : Bổn phận của anh là phổ biến đạo Phật, mà nay em có lòng đến hỏi thì anh rất vui lòng, trình bày đại cương giáo lý của đạo Phật, nhưng anh khuyên em đừng có quan niệm “xưa bày nay bắt chước” mà phải suy luận rất kỷ rồi theo, ấy là Chánh tư duy. Ở đời có nhiều điều mê tín dị đoan cho nên đạo Phật là đạo lý trí, siêu phàm nhập thánh, nói cho rõ trừ ma lên Phật.

Thưa anh, muốn trở thành Phật tử thì phải có điều kiện gì? Là phát nguyện quy y theo Phật, Pháp, Tăng có nghĩa là bỏ đời sống tội lỗi, bê tha, bỏ ngũ dục (sắc, thanh, hương, vị, xúc) để đem lại đời sống trí tuệ, có lợi cho mình cho muôn lồi. Nói tóm lại là ban vui cứu khổ.

Thưa anh, em đi đêm 30 mà được anh cho cái đuốc để thấy rõ đường mà đi thì quý hóa biết bao nhiêu…

Năm 1947 tôi xin làm lại Bưu điện và rũ 6 đạo hữu xin thành lập khuôn hội Phật giáo An Lạc từ năm 1948 đến nay mà vẫn để tôi làm Khuôn trưởng.

Năm 1963, nhân lễ Phật đản, cờ Phật bị hạ xuống thì phong trào đấu tranh Phật giáo nổi lên, nào là biểu tình, tuyệt thực, đình công, bãi thị, mấy thầy cô bị bắt cùng 1 số đông Phật tử. Chiểu là con tôi học y khoa Sài gòn về thăm cũng bị bắt luôn trong năm 1962 đến ngày 3 tháng 11 năm 1963 mới được ra tù.

Cuộc đời của Cư sĩ Tôn Thất Hàng từ khi tìm hiểu đạo Phật, theo Phật, phụng sự đạo Phật cho đến khi qua đời cũng cầu vãng sanh cõi Phật là bước đi vững chắc không sai lệch.

Cư sĩ trong những năm sau đó, ngồi chức Khuôn trưởng khuôn An Lạc, là giảng sư Cư sĩ cho các Khuôn hội, còn viết sách, in sách và làm báo, thủ quỷ kiêm phát hành báo Viên Âm tục bản (của Tổng Trị sự Việt Nam Phật học tại Huế).

Những tác phẩm của Cư sĩ đã trước tác và in ấn gồm : Phật học thường thức tập 1, tập 2 và kinh Di đà yếu lược.

Tất cả các kinh luận trên đều được Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu duyệt và đích thân viết lời giới thiệu.

Cuộc đời của Cư sĩ đã hiện diện 100 năm, có phước duyên Quy y Tam bảo và phục vụ Đạo pháp trên 50 năm là một tấm gương để con cháu noi theo.

Cư sĩ là người cha, người ông, hết sức thương yêu con cháu. Cư sĩ đã làm tròn trách nhiệm của mình đối với gia đình.

Cư sĩ còn là một vị Lương y trị bệnh cho đời. Nhà của Cư sĩ là phòng khám nhân dân, không phân biệt giàu nghèo, ai có bệnh đến là Cư sĩ giúp đỡ, đúng với câu người xưa nói : “Lương y như từ mẫu”.

Tốt đời đẹp đạo, Cư sĩ đã làm tròn trách nhiệm của mình. Như đèn hết dầu, có hợp có tan theo luật vô thường, Cư sĩ đã xả bỏ thân tứđại để về với Phật năm 2003, thọ 101 tuổi.

Cư Sĩ Đinh Văn Vinh (1921 – 2006) Pháp Danh : Tâm Thông

Cư sĩ Đinh Văn Vinh (1921 – 2006)

Pháp danh : Tâm Thông

Cư sĩ Đinh Văn Vinh, Pháp danh Tâm Thông, sinh ngày 7-7-1921 tại Thành Phố Vinh, tỉnh Nghệ An.

Thuở nhỏ theo học trường làng. Lớn lên theo cha vào Huế học cùng anh cả là Đinh Văn Nam ở trường Quốc Học Huế. Sau khi tốt nghiệp tú tài hai, Cư sĩ tiếp tục học Trường luật Đông Dương, tốt nghiệp năm 1944. Cuộc chiến tranh chống Pháp bùng nổ, Việt Nam tạm thời chia cắt làm hai miền. Cư sĩ phải ở lại Miền Bắc và tình nguyện vào quân đội, còn anh cả phải ở lại Miền Nam theo phong trào yêu nước chống Pháp của Cụ Lê Đình Thám, sau đó xin xuất gia với Hòa thượng Thích Tịnh Khiết ở Huế và được cử đi du học ở Ấn Độ, tốt nghiệp Tiến sĩ ở Đại học Nalanda Bang Bihah năm 1960.

Cư sĩ Đinh Văn Vinh ở lại miền Bắc cùng gia đình tham gia hoạt động chống Pháp, cụ thể từ 1941 – 1950, Cư sĩ công tác ở

chính trị quân khu 4, với cương vị Phó ban Tuyên huấn và là chủ nhiệm tờ báo Vệ quốc đồn. Trong những năm 1950 – 1960 công tác tại phủ Thủ Tướng cho Thủ Tướng Phạm Văn Đồng ở chiến khu Việt Bắc rồi sau đó dời về Hà Nội.

Trong những năm tiếp theo Cư sĩ viết sách và làm báo, tham gia giảng dạy ở các trường Nguyễn Ái Quốc I và II môn phân vùng Kinh tế.

Sau ngày Miền Nam giải phóng, được sự phân công của Mặt trận, Cư sĩ vào Miền Nam để giúp Hòa thượng Minh Châu, tổ chức ổn định tình hình và tham mưu cho sinh hoạt Tôn giáo và Tri thức Phật tử tại Tp Sài Gòn.

Trong thời gian này Hòa thượng Minh Châu nhờ Cư sĩ tham mưu nên đã bàn giao cho Bộ Đại học quản lý Viện Đại học Vạn Hạnh và các cơ sở Giáo dục khác khắp cả Miền Nam. Một số nhân viên giảng dạy, nhân viên hành chánh sắp xếp để bàn giao cho Bộ Đại học. Nhờ cụ Võ Văn Kiệt, Bí thư Thành ủy Tp.HCM chỉ thị là để cơ sở II tại Phú Nhuận cho Hòa thượng về ở, sau đó Hòa thượng cùng Cư sĩ đã đề nghị lên Giáo hội mở trường Cao Cấp Phật học để dạy dỗ cho Tăng Ni, xin mở Viện Nghiên Cứu Phật học Việt Nam để nghiên cứu Phật học và đích thân Cư sĩ cũng tham gia vào các Tổ chức vừa mở được nhà nước cho thành lập. Cư sĩ là người rất nhiệt tình trong các tổ chức này.

Cư sĩ đã được mời làm Ủy viên Hội Đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Ban Văn hóa Trung Ương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, Trưởng ban lịch sử PGVN tại Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, Trưởng ban từ vựng Đại Tạng kinh Việt Nam, Phó Viện trưởng Học viện Phật giáo tại Tp.HCM. Tuy giữ nhiều chức vụ, nhưng Cư sĩ luôn

khiêm tốn, gặp ai cũng tay bắt mặt mừng, vui vẻ, cởi mở. là giảng viên lâu năm nhất từ khóa đầu dạy cho Tăng Ni Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh nên Cư sĩ đã để lại dấu ấn rất sâu đậm trong lòng Tăng Ni trẻ cả 3 miền đất nước.

Cư sĩ Đinh Văn Vinh là nhà Nghiên cứu Phật học đã để lại cho đời nhiều tác phẩm có giá trị: Tác phẩm đầu tay của Cư sĩ là Phật giáo và đức dục, rồi quyển Phật học dưới bút danh Huyền Chân.

Theo Ông Võ Văn Thành: Tưởng niệm về nhà nghiên cứu Phật học Minh Chi đánh giá thì từ năm 1983 đến 2006 là giai đoạn đóng góp quan trọng của Cư sĩ cho nền văn hóa và Phật học nước nhà, Cư sĩ đã từng theo học với Bác sĩ Lê Đình Thám vào những năm 1940 ở đồn Phật học Đức dục do Cụ Lê Đình Thám sáng lập. Sau những ngày chống chiến tranh xâm lược của Mỹ ác liệt nhất, những khi rãnh Cư sĩ thường tranh thủ đến chùa Quán Sứ, Hà Nội để cùng với Hòa thượng Trí Độ, Bác sĩ Lê Đình Thám tham gia diễn giảng Phật pháp và nghiên cứu Phật học cùng các vị Tôn túc Tăng Ni và Cư sĩ ở Hà Nội. Nên sau khi vào miền Nam, Cư sĩ vẫn tiếp tục nghiên cứu diễn giảng, viết sách báo và cho ra nhiều Tác phẩm có giá trị với các bút danh Minh Chi, Huyền Chân, Vân Bình, Hồn Minh.. Cụ thể Cư sĩ đã để lại :

- Lịch sử Phật giáo Việt Nam, - Đại cương triết học Đông Phương, - Tôn giáo học và Tôn giáo vùng Đông Nam Á, - Thuyết Bốn Đế, - Các vấn đề Phật học, - Giáo trình Triết học Ấn Độ, - Quan niệm của đạo Phật đối với sống chết, - Thiền nguyên thủy và thiền phát triển, - Tìm hiểu từ biển tâm (dịch từ Hán), - Những yếu tố căn bản để sống thanh thản và nhẹ nhàng (dịch), - Nhân minh học, - Từ nội tâm hướng ra bên ngồi. Một phương thức tốt hơn để sống học tập và thương yêu.

Cư sĩ đã từng cộng tác với nhiều tạp chí có uy tín trong cũng như ngồi nước ở cả trong đạo lẫn ngồi đời.

Do vì làm việc quá sức, với tuổi cao, suy nghĩ nhiều, nên sức khỏe suy giảm. Đầu xuân năm Ất Dậu 2005 Cư sĩ bị chứng đau bụng cấp tính và phải vào nhà thương để giải phẩu, kể từ đó sức khỏe yếu dần.

Cư sĩ ra đi vào lúc 4 giờ sáng ngày 25 tháng 4 năm 2006. Hưởng thọ 85 tuổi và 71 năm gắn bó với đạo Phật (1935 - 2006) giữa vô vàn thương tiếc của mọi người.[1]

———

[1] Có tham khảo tài liệu của Võ Văn Thành: Tưởng niệm về nhà nghiên cứu Phật học Minh Chi (Nhà lễ tiểu tường) 50 Nguyệt san- Giác Ngộ đăng số 133 – PL 2556/ DL 4/2007

Cư Sĩ Lê Mộng Đào (1919 – 2006) Pháp Danh : Tâm Hùng

Cư sĩ Lê Mộng Đào (1919 – 2006)

Pháp danh : Tâm Hùng

Cư sĩ Tâm Hùng tên thật là Lê Mộng Đào, sinh ngày 5.5.1919 tại làng Phú Xuân, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Từ thuở nhỏ, Cư sĩ được cha mẹ cho học trường Chaigneau, An Cựu và Quốc Học, Huế.

Cư sĩ sinh ra và lớn lên trong một gia đình nề nếp, tôn sư trọng đạo, coi trọng học vấn và thuộc vào hàng gia đình trí thức. Đường thời, Cư sĩ được song thân cho học chương trình Tây học theo hệ trường Pháp Việt.

Gia đình Cư sĩ gồm 4 anh em: Anh trai là Lê Mộng Tùng, Pháp danh Tâm Kiên, Lê Mộng Nguyên là Nhạc sỹ, Lê Mộng Đào là Nhà giáo và em là Lê Mộng Hoàng ( Đạo diễn). Tất cả anh em đều là người thành đạt và có địa vị trong xã hội. Riêng hai anh em Cư sĩ Lê Mộng Tùng và Cư sĩ từ nhỏ theo mẹ lên chùa tụng kinh bái Phật nên tư tưởng Phật giáo đã thấm sâu từ đó.

Đây là cơ sở cho Cư sĩ dấn thân vào con đường phụng sự đạo pháp sau này. Cư sĩ cũng được cha mẹ cho quy y với Đại lão Hòa thượng Thích Đôn Hậu, bấy giờ Hội trưởng Hội Phật học Trung Việt, giảng sư, Giáo thọ, Giám luật và Trú trì chùa Linh Mụ, Huế.

Khi học hành thành đạt, xong Tú tài 2 thời Pháp và Đại học sau đó, Cư sĩ không chọn con đường làm công chức nhà nước, mà lại chọn con đường dấn thân phục vụ Giáo hội tỉnh nhà.

Năm 1945, là thành viên sáng lập Niệm Phật đường Phú Lâu Huế.

Năm 1946, Cư sĩ làm Phó Thư ký tỉnh hội Phật giáo tỉnh Thừa Thiên.

Năm 1950, là sáng lập viên Gia đình Phật tử Thừa Thiên.

Cũng trong những năm này, Cư sĩ đã tham gia hoạt động của hội Phật giáo Trung phần. Năm 1952, Hòa thượng Thích Minh Châu được Giáo hội cử đi du học ở Tích Lan và Ấn Độ thì Cư sĩ Lê Mộng Đào được cử làm Hiệu trưởng trường trung học đệ nhất cấp Bồ đề thành nội Huế thay Hòa thượng Minh Châu.

Như vậy, có thể nói, sau Hòa thượng Minh Châu là Hiệu trưởng đầu tiên của trường này, thì Cư sĩ là vị Hiệu trưởng Bồ đề thứ 2, lâu nhất của hệ thống giáo dục Phật giáo trường Bồ Đề.

Công lao của Cư sĩ trong ngành giáo dục Phật giáo rất lớn.

Biết bao thế hệ học sinh thành tài ra phục vụ cho quê hương hiện nay, trong đó có công rất lớn của Cư sĩ. 37 năm gắn bó với ngành giáo dục không phải ai cũng có được.

Năm 1963, Cư sĩ đã cùng với đồn giáo chức Huế tham gia biểu tình chống chế độ độc tài Ngô Đình Diệm và bị theo dõi, đe dọa đóng cửa trường. Nhưng với tài khéo léo, cư sĩ đã đưa trường

vượt qua cơn sóng gió trước bạo quyền. Cư sĩ đã bị bắt giam khi chính quyền Ngô Đình Diệm đàn áp Phật giáo.

Công lao của Cư sĩ trong ngành giáo dục thế hệ con em Phật tử rất lớn. Là người Phật tử mẫu mực suốt đời phục vụ đạo pháp và dân tộc. Là người cha mẫu mực trụ cột trong gia đình được con cái kính mến, bạn bè yêu quý.

Năm 1975, Cư sĩ cùng gia đình vào Sài gòn sinh sống. Trong thời gian này, Cư sĩ cùng vợ là bà Trần Thị Tuyết đã là chổ dựa vững chắc cho các con, cháu, đứng ra thành lập công ty xây dựng Hòa Bình do con trai là Kiến trúc sư Lê Viết Hải phụ trách. Cư sĩ lúc này là cố vấn Hội đồng Quản trị công ty cổ phần Hòa Bình cho đến ngày về cõi Phật.

Ngồi ra, Cư sĩ còn tham gia hổ trợ cho Phật giáo trong nhiều vai trò khác nhau như:

- Cố vấn Ban Bảo trợ Học viện Phật giáo Việt Nam tại Tp.HCM

- Phó ban hộ trì chùa Hải Quang, chùa Vạn Đức và chùa Bát Nhã tại Tp.HCM.

- Cố vấn quỷ học bổng hiếu học ở Huế.

- Ủy viên ban hướng dẫn Gia đình Phật tử TW….

Tóm lại, với 37 năm gắn bó với ngành giáo dục Phật giáo, Cư sĩ xứng đáng là ngọn cờ đầu trong việc phục vụ giáo dục cho Phật giáo nói chung và Phật giáo Thừa Thiên Huế nói riêng.

Với 44 năm làm Phật sự không biết mệt mõi qua nhiều Phật sự khác nhau, Cư sĩ là một Phật tử thuần thành hiếm có trong việc phụng sự đạo pháp và dân tộc.

Cư sĩ xứng đáng là tấm gương cho đàn em trong đạo noi theo để phụng sự đạo pháp và dân tộc.

Ngồi ra, Cư sĩ còn là một người cha, người ông gương mẫu đối với gia đình và bạn bè chung quanh.

Cư Sĩ Phan Xuân Sanh (1927 – 2006) Pháp Danh : Tâm Đạo

Cư sĩ Phan Xuân Sanh (1927 – 2006)

Pháp danh : Tâm Đạo

Cư sĩ sinh năm 1927 tại làng Thế Chí Đông, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên. Thân phụ là cụ ông Phan Nhuận và cụ bà Cao Ngọc Thị Bỉ. Cư sĩ là con trai út trong gia đình có 5 trai và 3 gái.

Thuở nhỏ, Cư sĩ học ở quê nhà. Năm 1947 vào Huế học ở trường Khải Định. Năm 1950 sang Pháp học tại trường Beaux- Arts ngành kiến trúc và ấn lốt. Năm 1957 dạy tại đại học Huế cho đến năm 1987.

Đối với Phật giáo, Cư sĩ Phan Xuân Sanh rất thâm tín. Trong thời kỳ học trung học, Cư sĩ tham gia sinh hoạt với Gia đình Phật tử, Cư sĩ quy y với Hòa thượng Tịnh Khiết, được ban Pháp danh Tâm Đạo, làm Huynh trưởng xây dựng Gia đình Chơn Tri năm 1947 đến 1950, Cư sĩ cùng các vị có tinh thần Phật hóa đã dìu dắt hướng dẫn các đồn sinh nam nữ và đưa Gia đình Chơn Tri trở nên một gia đình sinh hoạt có quy củ vững mạnh sánh cùng hai gia đình đầu tiên là Hướng Thiện và Gia Thiện.

Khi sang Pháp du học, Cư sĩ vẫn thường xuyên, liên lạc với quý Thầy, quý anh chị trong Ban Hướng dẫn tỉnh để đóng góp các Phật sự chung nơi quê nhà. Cư sĩ cộng tác với tờ Tin Phật ở hải ngoại. Khi về nước, Cư sĩ là thành viên trong Ban Hướng dẫn, Phó Trưởng ban ngành Nam 1961, 1962. Ngồi ra, Cư sĩ còn làm Phó phụ tá đắc lực cho chị trưởng Hồng Thị Kim Cúc, trước đấu tranh Phật giáo 1963. Trong thời kỳ tranh đấu 1963, Cư sĩ tích cực và kế cận với quý Thầy trong tinh thần bất bạo động. Tối 20-08-1963, Cư sĩ bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt cùng quý Thầy và các thành phần cốt cán đấu tranh. Ngồi sinh hoạt với Gia đình Phật tử, Cư sĩ phụ trách vẽ tranh biếm họa cho báo Lập Trường chống áp bức tôn giáo của chính quyền Sài Gòn. Cư sĩ cũng viết bài về Phật pháp đăng trong Liên Hoa, Liễu Quán, các tập san của Phật giáo Trung phần. Cư sĩ là một thành viên bên cạnh thầy Đức Tâm, xúc tiến việc xây dựng Trung tâm Liễu Quán trước năm 1975. Năm 1970 cùng các họa sĩ Phật tử triển lãm tranh tại Trung tâm Liễu Quán- Huế và Đại học Vạn Hạnh Sài Gòn.

Sau 1975 Cư sĩ vẫn một niềm tin vững mạnh vào giáo lý Phật đà, giúp quý Thầy về mặt kiến trúc và mỹ nghệ tu sửa chùa tháp, xây dựng tháp. Hòa thượng Linh Mụ, tháp Sư bà Thể Quán, Cát Tường và cổng chùa Tường Vân. Khi lớn tuổi, Cư sĩ làm Cố vấn Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử cho đến ngày giã biệt 7-10-2006 (nhằm ngày 16-8- Bính Tuất), thọ 79 tuổi.

Cư Sĩ Võ Đình Cường (1918 – 2008) Pháp Danh : Nguyên Hùng

Cư sĩ Võ Đình Cường (1918 – 2008)

Pháp danh : Nguyên Hùng

Cư sĩ Võ Đình Cường sinh năm Mậu Ngọ (1918) tại Thạch Bình, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế; xuất thân trong một gia đình thâm tín Đạo Phật, Cư sĩ đã thọ Tam quy ngũ giới với Cố trưởng lão Hòa thựơng Thích Trí Thủ. Đây chính là nền tảng cho Cư sĩ cống hiến cuộc đời phụng sự Đạo pháp và Dân tộc. Kể từ đây Cư sĩ đã dành tất cả tâm lực cho sự nghiệp gầy dựng, phát triển và hướng dẫn giáo dục cho Gia đình Phật tử Việt Nam từ những năm nửa thập niên 1947 cho đến nay.

A. CUỘC ĐỜI CỦA CƯ SĨ GẮN LIỀN VỚI TỔ CHỨC GIA ĐÌNH PHẬT TỬ VIỆT NAM

Mùa thu năm 1940, Cư sĩ tham gia Đồn Thanh niên Phật học Đức dục do Bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám thành lập gồm những thanh niên trí thức yêu nước, có một niềm tin mạnh mẽ vào lý tưởng giải thốt của Đạo Phật để giải phóng dân tộc khỏi sự áp bức bóc lột của thực dân Pháp.

Vào năm 1944, Bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám thành lập Gia đình Phật Hóa Phổ, Cư sĩ là thành viên tham gia tích cực nhất bên cạnh Bác sĩ. Tuy nhiên, cuối năm 1946 trong bối cảnh tồn quốc kháng chống chiến thực dân Pháp, Bác sĩ trở về quê nhà Quảng Nam rồi sau đó ra Hà Nội. Kể từ đó, Cư sĩ là người tiếp nối giáo dục Tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam.

Vào năm 1951 Đại hội Gia đình Phật Hóa Phổ tổ chức tại chùa Từ Đàm, Huế, đã đổi danh xưng Gia đình Phật Hóa Phổ thành Gia đình Phật tử Việt Nam (GĐPTVN), và bầu Cư sĩ làm Trưởng ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Trung Phần, tiền thân của Gia đình Phật tử Việt Nam. Kể từ đây Cư sĩ là người đứng mũi chịu sào để lèo lái con thuyền Gia đình Phật tử Việt Nam vượt qua bao sóng gió, phát triển khắp ba miền đất nước.

Vào thượng tuần tháng 5 năm 1951, Đại hội Phật giáo tồn quốc gồm 6 tập đồn Phật giáo khắp ba miền Bắc Trung Nam tổ chức tại chùa Từ Đàm - Huế, thành lập Tổng hội Phật giáo Việt Nam, Cư sĩ được Đại hội cử làm Ủy viên Thanh niên. Với trọng trách được giao, Cư sĩ đã đem hết trí tuệ và công sức chu tồn nhiệm vụ một cách xuất sắc, xứng đáng với sự tín nhiệm của Giáo hội đã giao phó.

Với cương vị Ủy viên Thanh niên và Trưởng ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Tổng hội Phật giáo, Cư sĩ đã khéo léo kết hợp, quy tụ một số Huynh trưởng cốt cán, có năng lực và giàu tâm huyết như các anh Lê Cao Phan, Phan Cảnh Tuân, Nguyễn Xuân Quyền, Lê Cảnh Đạm, Lê Văn Dũng, Văn Đình Hy, chị Hồng Thị Kim Cúc…, tổ chức các khóa trại huấn luyện mà quan trọng nhất là trại Kim Cang vào trung tuần tháng 5 năm 1951 nhằm đào tạo huynh trưởng nòng cốt cho ba miền Bắc, Trung, Nam.

Mùa hè năm 1952, Cư sĩ thành lập một Ban Quản trại lưu động để huấn luyện đào tạo huynh trưởng các tỉnh Quảng Nam, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Đà Lạt…, làm hạt nhân phát triển.

Cư sĩ luôn luôn quan tâm đến việc gầy dựng và đào tạo các thế hệ huynh trưởng kế thừa: Tháng 7 năm 1973, trong buổi lễ khánh thành Trại trường Gia đình Phật tử Việt Nam tại Hồ Than Thở, Đà Lạt và khai mạc khóa Trại Huấn luyện Huynh trưởng cấp III, Vạn Hạnh I, Cư sĩ đã nói lên nguyện vọng tha thiết của mình: “…Chính hôm nay trước mắt quý vị, trên 80 Huynh trưởng trên tồn quốc đã tề tựu về đây dự trại huấn luyện cấp III, là trại cao cấp nhất mà Ban Hướng dẫn chúng tôi sẽ mở ra tại Trại trường này sau buổi lễ khánh thành hôm nay”.

Tháng 7 năm 2001, với tư cách Cố vấn Gia đình Phật tử, Cư sĩ đã cùng các Huynh trưởng cấp Dũng cao niên như Cư sĩ Tống Hồ Cầm, Lê Cao Phan, Nguyễn Hữu Huỳnh… về Huế chủ trì Hội nghị Huynh trưởng cấp Tấn tồn quốc, đồng thời tham dự buổi lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Gia đình Phật tử Việt Nam do Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Thừa Thiên – Huế tổ chức. Đặc biệt vào dịp này, lại một lần nữa, mặc dù tuổi đã cao, Cư sĩ đã hoan hỷ đảm nhiệm chức vụ Trại trưởng và đã long trọng phát biểu khai mạc khóaTrại Huấn luyện Huynh trưởng cấp III – Vạn Hạnh II với số lượng 300 Huynh trưởng tham dự sau một thời gian gần 30 năm kể từ trại Vạn Hạnh I tổ chức tại Đà Lạt.

B. HOẠT ĐỘÂNG VĂN HÓA

Từ rất sớm Cư sĩ Võ Đình Cường đã là nhà báo. Năm 1941 đến 1945, Cư sĩ là cộng tác viên của Tạp chí Viên Aâm, cơ quan ngôn luận của Hội An Nam Phật học do Bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám, làm Chủ nhiệm.

- Từ năm 1945 đến 1957, Cư sĩ đảm nhiệm khi thì làm Tổng thư ký Tòa soạn, khi thì Biên tập viên các báo Giải Thốt, Tiến Hóa, Ngày Mai, Liên Hoa tại Huế.

- Từ năm 1957 đến 1966, tại Sài Gòn, Cư sĩ đảm nhiệm Biên tập viên Tạp chí Phật giáo Việt Nam; Tổng Thư ký báo Hải Triều Âm và Tổng Thư ký Tòa soạn tuần báo Thiện Mỹ .

- Sau ngày miền Nam hồn tồn giải phóng, Ban Liên lạc Phật giáo Yêu nước Tp. Hồ Chí Minh được thành lập do Hòa thượng Thích Minh Nguyệt làm Chủ tịch, Cư sĩ được cử làm Phó Tổng Thư ký.

- Năm 1976, Cư sĩ đảm trách Tổng biên tập báo Giác Ngộ cho đến năm 1990.

- Năm 1980, Cư sĩ là một trong những thành viên tích cực vận động thống nhất Phật giáo. Năm 1981, Đại hội đại biểu Phật giáo tồn quốc kỳ I họp tại Thủ đô Hà Nội, Cư sĩ được Đại hội cử giữ chức Trưởng ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Với cương vị này, vào năm 1982, Cư sĩ đã cho ra đời tờ Tập văn Phật giáo thuộc Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam liên tục cho đến năm 2004, ra được 55 số thì đình bản để xin chuyển sang Tạp chí. Khi được Bộ Văn hóa chấp thuận Tạp chí Văn hóa Phật giáo ra đời, Cư sĩ Võ Đình Cường lại tiếp tục đảm nhận trọng trách Tổng biên tập.

- Từ năm 1987 đến năm 2002 Cư sĩ đảm nhận chức vụ Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam kiêm Trưởng ban Báo chí trong Hội đồng Phiên dịch Ấn hành Đại Tạng kinh Việt Nam của Giáo hội, Trưởng ban In ấn, phát hành.

Ngòai ra, Cư sĩ còn là một Nhà văn, đã xuất bản trên 10 đầu sách như: Ánh Đạo Vàng, năm 1945; Thử Hòa Điệu Sống, năm

1949; Đây Gia Đình (Hồi ký) năm 1956; Đường Tam Tạng Thỉnh Kinh, năm 1960; Những Cặp Kính Màu, năm 1964; Những Ngả Đường (Truyện dài), năm 1965; Đạo Phật Qua Cặp Kính Màu Của Tôi (Nghị luận) năm 1967; Cành Hoa Mẹ Tặng (Tuyển tập), năm 1994; Cô Gái Bất Khuất (Dịch tuyển tập truyện ngắn của Somerset Maugham), năm 1972; Vi Phạm Nhân Quyền Tại Miền Nam Việt Nam (Dịch từ nguyên bản tiếng Pháp của Phái đồn điều tra Liên hiệp quốc về cuộc đàn áp Phật giáo năm 1963 của chính quyền Ngô Đình Diệm), xuất bản năm 1964.

C. SUỐT ĐỜI PHỤNG SỰ CHO LÝ TƯỞNG

Năm 1951, Đại hội Phật giáo Bắc-Trung-Nam tổ chức tại Tổ đình Từ Đàm - Huế, Cư sĩ là Ủy viên Thanh niên Phật tử Tổng hội Phật giáo.

Tháng Giêng năm 1964, khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất thành lập, Cư sĩ được đại hội cử đảm nhiệm Vụ trưởng Gia đình Phật tử vu, Trưởng ban Hướng dẫn Trung ương Gia đình Phật tử cho đến 1981.

Đối với xã hội, Cư sĩ là một nhà giáo mô phạm đã tham gia giảng dạy tại một số trưởng Trung học Tư thục ở cố đô Huế và Sài Gòn. Nhiều thế hệ thanh thiếu niên học sinh sau đó đã trở thành những người có vị trí trong xã hội, góp phần xây dựng đất nước cho đến ngày nay.

Đối với gia đình, Cư sĩ là một người Chồng, người Cha, người Ông mẫu mực hết lòng thương yêu vợ con và cháu chắt.

Cư sĩ Võ Đình Cường có những đóng góp to lớn như hôm nay cho Đạo cho Đời, cho các tổ chức thanh niên, Gia đình Phật tử phần lớn đều có sự đóng góp, khích lệ và chăm sóc … của người bạn đời là bà Nguyễn Thị Cam và các con.

Với 91 tuổi đời, 70 năm phục vụ cho Đạo pháp và Dân tộc, cho lý tưởng Gia đình Phật tử, như cây đại thọ cằn cổi dần theo năm tháng, thân tứ đại của Cư sĩ cũng thế, cái gì có sanh tất có diệt. Thuận thế vô thường, Cư sĩ đã từ biệt thế giới Ta - bà này vào lúc 18 giờ ngày 06 tháng 3 năm 2008, nhằm ngày 29 tháng Giêng năm Mậu Tý, để lại cho gia đình, các hàng Phật tử xuất gia cũng như tại gia muôn vàn thương tiếc.

Các chức vụ mà Cư sĩ đảm trách cho đến ngày về với Phật gồm :

- Ủy viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

- Nguyên Ủy viên Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

- Nguyên Trưởng ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

- Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam.

- Tổng biên tập Tạp chí Văn hóa Phật giáo.

- Nguyên Tổng biên tập Báo Giác Ngộ.

- Sáng lập viên Gia Đình Phật Tử Việt Nam.

- Nguyên Trưởng ban Hướng dẫn Gia Đình Phật Tử Việt Nam (1951-1981).

- Cố vấn Phân ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Sách Tham Khảo

SÁCH THAM KHẢO

Tạp chí Viên Âm – Huế (1937)

Lịch sử Phật giáo xứ Huế – Thích hải Ấn – Hà Xuân Liên, Nxb Tp.HCM, 2005

Danh Tăng Việt Nam tập I (1995), II (2002), TT.Đồng Bổn Chủ biên, Nxb Tp.HCM và Tôn giáo.

Hành trạng chư Thiền đức xứ Quảng của Thích

Như Tịnh. Nxb Tôn Gíao - 2008.

Tưởng niệm Ôn Mật Hiển, TĐHN xuất bản 2008

Lược sử Phật giáo Đà Nẵng, Nguyên Lam Châu Tuệ Định, Nxb Tôn Gíao 2008

Lược sử những ngôi chùa tỉnh Lâm Đồng, Thích Không Trí biên soạn, Nxb Tôn Gíao, 2008

Kỷ yếu tưởng niệm Hòa thượng Thích Tâm Thông, Nxb Tôn gíao

Kỷ yếu tưởng niệm Hòa thượng Thích Từ Mãn, Nxb Đông Phương, 2008

Tạp chí Văn hố Phật giáo

Tập văn Ban Văn hố Trung ương

Tạp chí Liên Hoa

Tuần báo Giác Ngộ

Kỷ yếu Hồ thượng Thích Trí Thủ – Văn phòng TWGH soạn 1993

Kỷ yếu tang lễ Đức đệ nhị Tăng Thống – 1979 môn đồ phụng soạn.

Việt Nam Phật giáo sử luận, Nguyễn Lang, 3 tập

Việt Nam Phật giáo sử lược, Mật Thể

Phật giáo Việt Nam, Lê Mạnh Thát

Tưởng Niệm Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu

Kỷ yếu tang lễ Sư bà Diệu Không

Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Thích Thanh Trí

Về Cội, Tu viện Quảng Hương Già Lam, 2009

Thuỷ Nguyệt Tùng Sao, Hòa thượng Chánh Thống,

Lê Mạnh Thát dịch

Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Thích Đôn Hậu, Môn đồ soạn.

Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Đổng Minh,

Môn đồ phụng soạn

Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Trí Nghiêm,

Môn đồ phụng soạn

Ôn Mật Hiển, Tín Nghĩa phụng soạn

Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Mật Nguyện,

Môn đồ phụng soạn

Kỷ yếu đức Tăng thống Thích Tịnh Khiết,

Môn đồ phụng soạn

Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Quang Thể,

Môn đồ phụng soạn

Kỷ yếu tang lễ Ni trưởng Trí Hải,

Môn đồ phụng soạn

Kỷ yếu tưởng niệm 20 năm cố ni trưởng Thích nữ Thể Yến – NXB Tổng hợp, TP.HCM 2009

Tang lễ cố Hòa thượng Thích Chơn Hiền, 2001

Phật giáo Việt Nam tạp chí số 136 Mỹ quốc

Lược sử Ni giới Bắc tông Việt Nam, Nxb TP.HCM, 2001

Kỷ yếu Ni trưởng Như Thanh, 2000 Cty in – LĐXH

Kỷ yếu Hòa thượng Thích Giác Ngộ – Môn đồ pháp quyến 2010

Tuyển dịch thơ đời Lý Trần – Hồng Giáp Đinh Văn Chấp. Nxb Lao động 2010

Nguyễn Phúc Tộc Thế Phả. Nxb Thuận Hóa 1995

Tản mạn Phú Xuân – Trần Đình Sơn – Hồng Anh. Nxb Trả 2001.

Phương Danh Quý Phật Tử Ấn Tống

PHƯƠNG DANH QUÝ PHẬT TỬ ẤN TỐNG

Chư tôn Thiền đức và Cư sĩ hữu công Phật giáo Thuận Hóa

Tập 2

- Gia đình Phật tử Huỳnh Bá Lân và Trần Thị Nga

- Gia đình Phật tử Bs Hồ Văn Kiện, pháp danh Quảng Trí

- Gia đình Nguyễn Thị Quỳnh, Pháp danh Quảng Tú

- Gia đình Phật tử Huỳnh Văn Thọ, Pháp danh Nhuận Phúc

- Gia đình Phật tử Nguyễn Thị Minh Kỳ,

Pháp danh Diệu Ngọc, tự Nguyên Huệ

- Gia đình Phật tử Nguyễn Thị Rơi, Pháp danh Nguyên Thúy

- Gia đình Phật tử Trần Đình Sơn, Pháp danh Nhật Cao

- Gia đình Phật tử Nguyễn Thị Diệu Tâm,

Pháp danh Như An tự Diệu Đức

- Gia đình Phật tử Nguyễn Thanh, Pháp danh Thanh Tiến

- Gia đình Phật tử Trương Sương Hà, Pháp danh Nguyên Tải

- Gia đình Phật tử Trương Bích Diệp, Pháp danh Nguyên Mậu

- Gia đình Phật tử Trương Bích Túy, Pháp danh Nguyên Thúy

- Gia đình Phật tử Trương Mộng Liên, Pháp danh Nguyên Hương

- Gia đình Phật tử Trần Thị Tuyết, Pháp danh Tâm Nghĩa

- Gia đình Phật tử Trần Thị Hải Thọ, Pháp danh Nguyên Tú

- Gia đình Phật tử Trần Kiêm Tuệ, Pháp danh Như Trí

- Gia đình Bác sĩ Nguyên Hiển Trần Tiển Huyến

Tôn kính ấn tống

Chư Tôn Thiền Đức Phật Giáo Thuận Hóa do Hòa thượng Thích Trung Hậu - Hòa thượng Thích Hải Ấn sưu tập. Chịu trách nhiệm xuất bản : Đỗ Thị Phấn. Biên tập : Đức Huy. Sửa bản in : Anh Khoa. Nhà xuất bản Văn hóa Sài gòn, số 90 Ký Con, phường Nguyễn Thái Bình, Quận 1, Tp.HCM. in số lượng 1.000 cuốn, tại Công ty in Trần Phú, 71 – 75 Hai Bà Trưng, Quận 1, Tp.HCM. Số giấy phép xuất bản : 99-2009/CXB/02-02/VHSG ngày 04/02/2010. in xong nộp lưu chiểu quý III năm 2010