Chư Tôn Thiện Đức & Cư Sĩ Hữu Công Phật Giáo Thuận Hóa - Tập 2

Thượng Toạ Trường Định (1950 - 2002) Chùa Phú Hậu – Huế

Thượng toạ Trường Định (1950 - 2002)

Chùa Phú Hậu – Huế

Thượng tọa họ Võ, húy Thế Tâm, Pháp danh Tâm Ý, Tự Thích Trường Định. sinh ngày 02 tháng 3 năm Canh Dần (1950) tại xã Duy Trung, Huyện Duy Xuyên, Tỉnh Quảng Nam. Thân phụ là Cụ ông Võ Văn Mức (tức Sồ), thân mẩu là Cụ bà Nguyễn Thị Cữu. Thượng tọa có 7 anh em: 5 trai, 2 gái, Thượng tọa là con thứ 5 trong gia đình. Vốn sinh trưởng trong một gia đình thuần hậu, Thượng tọa đã sớm được huân nhiễm lẽ đạo. Từ thuở ấu thơ, Thượng tọa đã theo song thân đến tham bái các chùa trong tỉnh. Sau đó năm 1969, được phép của song thân, Thượng tọa xuất gia học đạo với Đại lão Hòa thượng Thích Giác Nhiên, Tọa chủ Tổ đình Thuyền Tôn Huế. Sau 5 năm xuất gia hành Điệu, Thượng tọa được Hòa thượng Bổn sư cho phép thọ Sa-di giới tại giới đàn Phước Huệ, Nha Trang năm 1973. Kể từ đó Thượng tọa đã nghiêm trì giới luật tụng kinh bái sám. Và như cây lớn đã đến kỳ cho quả, Thượng tọa cũng thế, sau 5 năm hành trì kinh luật luận, đã được

Hòa thượng Bổn sư cho thọ Cụ túc giới tại giới đàn Ấn Quang, Sài Gòn năm 1977.

Năm 1993, theo lời thỉnh cầu của Ban hộ tự và Phật tử chùa Phú Hậu, được sự đồng ý của Ban Trị Sự Phật giáo tỉnh Thừa Thiên Huế, Thượng tọa đã chính thức về nhận chức Trú trì chùa Phú Hậu vào ngày 03 tháng 9 năm 1993. Với đức tính hiền hòa, bao dung, khiêm cung, nhỏ nhẹ và luôn luôn hỷ xả, Thượng tọa không hề làm mất lòng ai dù là một em bé. Từ ngày ra gánh vác Phật sự ở Sài Gòn cũng như địa phương Phú Hậu, Thượng tọa luôn luôn gần gũi chia xẻ niềm vui cũng như nỗi buồn trong đời sống hằng ngày với quần chúng nhân dân và đồng bào Phật tử, nhất là trong những lần thiên tai bão lụt. Chính nhờ những đức hạnh ấy mà Thượng tọa đã cảm phục được lòng người; những nơi có sự gắn bó của Thượng tọa, mà hình ảnh gần nhất là tại địa phương Phú Hậu này, đó cũng là một bài thuyết pháp sống động không lời về cốt cách đạo hạnh, đủ để khắc cốt ghi tâm những gì mà Thượng tọa để lại.

Cuộc sống hành trì tu niệm của Thượng tọa lặng lẽ trôi qua, những tưởng còn lâu dài để cùng chung niềm vui nỗi buồn cùng Giáo hội, với Tăng Ni và Phật tử. Nào ngờ sau một cơn bệnh hiểm nghèo, Thượng tọa đã xả báo thân vào lúc 22 giờ ngày 10 tháng 6 năm Nhâm Ngọ (2002) tại chùa Phú Hậu, thọ 53 tuổi đời, 25 hạ lạp, để lại một niềm thương tiếc vô hạn trong lòng quần chúng Phật tử, Giáo hội mất đi một bậc chân tu đạo hạnh, một con người trung hậu chân thành.

Hòa Thượng Hộ Nhẫn (1924 – 2002) Chùa Thiền Lâm (Théravada) – Huế

Hòa thượng Hộ Nhẫn (1924 – 2002)

Chùa Thiền Lâm (Théravada) – Huế

Hòa thượng là Tăng trưởng Phật giáo Nam tông Việt Nam, thế danh Tôn Thất Thuế, sinh năm 1924 tại làng Thanh Lương, huyện Hương Trà, Thừa Thiên. Song thân là cụ Tôn Thất Tích, Pháp danh Nguyên Phước và cụ bà Phan Thị Cường, Pháp danh Nguyên Thâm. Năm 1947, lúc được 23 tuổi, Ngài xin xuất gia với Hòa thượng Châu Lâm, được thọ Sa-di giới.

Năm 1950 chuyển hướng theo học Phật giáo Nam tông (Théravada) với Sư Giới Nghiêm. Năm 1952, thọ Sa-di giới Théravada với Sư Thiện Luật; sau đó theo Hòa thượng Bửu Chơn sang Myanmar. Năm 1955 thọ Cụ-túc giới cùng lần vơi 50 Sa-di khác của các nước Việt, Miên, Lào, Nhật, Tích Lan, Ấn Độ, tại thạch động Pirimangala, do Trưởng lão Pokokku Sayadaw làm Đàn đầu Hòa thượng, Pháp sư Nandawamsa làm Yết-ma, và Hòa thượng Màhasì Sayadaw làm Giáo thọ là tam sư truyền giới. Năm 1957 Ngài thỉnh được xá lợi Phật, xá lợi chư

Thánh Tăng, và Tam tạng Kinh điển Myanmar về nước. Năm 1982, Ngài được cung thỉnh vào hàng Giáo phẩm Chứng minh của Tinh Giáo hội. Năm 1997, Ngài được cung cử vào thành viên Hội đồng Chứng minh và giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Năm 1998 Ngài được Chư Tăng và Phật giáo Nguyên thủy Việt Nam suy tôn lên ngôi vị Tăng trưởng. Ngài viên tịch lúc 8 giờ sáng ngày 07 tháng 9 năm Nhâm Ngọ (2002). Ngài ít để lại tác phẩm, nhưng lối giáo dục “thân giáo vô ngôn “ của Ngài lợi lạc quần sinh rất nhiều.

Ngài thọ 78 tuổi và 47 hạ lạp, Tháp Ngài hiện được lưu giữ tại chùa Thiền Lâm – Huế.

Hòa Thượng Giới Hương (1937 - 2002) Chùa Diệu Đế – Huế

Hòa thượng Giới Hương (1937 - 2002)

Chùa Diệu Đế – Huế

Hòa thượng thế danh Đồn Đức Long, húy Tâm Trực, tự Giới Hương; sinh vào giờ Tý ngày 15. 11. Đinh Sửu (17-8-1937) trong một gia đình Nho phong, thâm tín Phật pháp; tại làng Hội Yên, tổng An Nhơn, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Song thân là cụ ông Hồng Văn Phó, Pháp danh Tâm Thác, và cụ bà Hồng Thị Mỵ, Pháp danh Tâm Du. Hòa thượng là con trưởng trong một gia đình có bảy anh em.

Năm 20 tuổi (1957), Ngài xuất gia tại chùa Thiên Mụ, thờ Hòa thượng Thích Đôn Hậu làm thầy. Năm 25 tuổi (1962) được Bổn sư cho thọ Sa di thập giới. Năm 1963, chế độ tàn bạo Ngô Đình Diệm quyết tâm đàn diệt Phật giáo, Hòa thượng đã tham gia phong trào Phật giáo chống chế độ độc tài Ngô Đình Diệm đàn áp Phật giáo.

Năm 1965, tại Đại giới đàn Vạn Hạnh tổ chức ở Tổ đình Từ Hiếu, Hòa thượng được thọ Cụ túc giới với vị thứ Á khoa.

Năm 1966, Hòa thượng dự học lớp Cao đẳng Phật học Liễu Quán tại chùa Linh Quang Huếâ, do chư tôn Hòa thượng Thích Mật Nguyện, Thích Mật Hiển, Thích Thiện Siêu giảng dạy.

Năm 1970 được cung thỉnh làm Giám đàn tại Đại giới đàn Vĩnh Gia Đà Nẵng.

Năm 1971 được Giáo hội Thừa Thiên giao phó chức vụ Đặc ủy Thanh niên; vài năm sau, giữ chức vụ Đặc ủy Kiến thiết của Ban Đại diện Giáo hội Phật giáo thống nhất tỉnh Thừa Thiên.

Năm 1972, được Giáo hội công cử làm Trú trì Diệu Đế Quốc Tự.

Từ năm 1972 đến năm 1975, Hòa thượng đã giảng dạy Phật pháp tại trường Trung học Bồ-đề Thành Nội.

Năm 1994, Hòa thượng được cung thỉnh làm Tôn chứng sư tại Đại giới đàn Báo Quốc; cũng năm này, Trường Cơ bản Phật học (nay là Trường Trung cấp Phật học) Thừa Thiên – Huế ra đời. Hòa thượng là một trong những vị Giáo thọ đã góp phần vào sự phát triển của ngôi trường Phật học tỉnh nhà.

Năm 1997 Hòa thượng được cử làm Phó Trưởng ban Trị sự tỉnh Giáo hội Thừa thiên – Huế; Cùng năm này, Hòa thượng được thỉnh làm Giáo thọ sư.

Năm 2002, Hòa thượng được suy tôn vào hàng Giáo phẩm Chứng minh Ban trị sự; Nhưng bệnh cũ tái phát nặng làm hao tổn sức khỏe của Ngài.

Lúc 02 giờ sáng ngày 22.11. Nhâm Ngọ (25-12-2002), Hòa thượng đã an nhiên thị tịch, trụ thế 65 tuổi đời, có 37 hạ lạp.

Hòa Thượng Giải An (1914 – 2003) Chùa Từ Quang – Quảng Ngãi

Hòa thượng Giải An (1914 – 2003)

Chùa Từ Quang – Quảng Ngãi

Hòa thượng, thế đanh Nguyễn Hòa, Pháp danh Như Bình, hiệu Huyền Tịnh, nối pháp đời 41 dòng Lâm tế. Hòa thượng sinh ngày 1 tháng 6 năm Giáp Dần (1914), tại xã Nghĩa Hà, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Văn Âu và thân mẫu là cụ bà Phạm Thị Bàn.

Ngày mồng 8 tháng 2 năm Đinh Mão (1927), Hòa thượng xuất gia với Hòa thượng Khánh Tín tại chùa Thọ Sơn. Năm sau, Mậu Thìn (1928), vào ngày 14 tháng 4 Hòa thượng được Bổn sư cho thọ Sa-di giới. Sau 6 năm theo thầy học đạo, Hòa thượng được phép Bổn sư cho thọ Tỳ-kheo Bồ-tát giới tại giới đàn chùa Phước Sơn, vào ngày 19 tháng 6 Quý Dậu (1933), do Đại lão Tường Quang làm Đàn đầu Hòa thượng.

Năm Ất Hợi (1935), Hòa thượng nhập chúng tu học tại chùa Bích Liên, Bình Định dưới sự giáo thọ của Hòa thượng Chơn Giám Trí Hải, được Hòa thượng ban cho đạo hiệu Huyền Tịnh.

Năm Giáp Thân (1944), Hòa thượng về Quảng Ngãi đảm nhận Trú trì ngôi cổ tự Thiên Bút. Năm Ất Dậu (1945), Hòa thượng tham gia Phật giáo Cứu quốc thuộc Liên khu 5.

Từ năm 1950 đến 1951, Hòa thượng tham học tại chùa Báo Quốc và Linh Quang tại Huế và ra tận miền Bắc tham cứu Luật học.

Năm Quý Tỵ (1953), Hòa thượng trở về Quảng Ngãi, khai sơn chùa Linh Sơn tại đèo Eo Gió, huyện Nghĩa Hành. Sau đó khai sơn chùa Phú Long tức chùa Phú Văn ngày nay.

Năm Giáp Ngọ (1954), Hòa thượng được Tổng hội Phật giáo Trung phần bổ nhiệm Trú trì chùa Tỉnh hội Phật giáo Quảng Nam-Đà Nẵng.

Từ năm 1955-1957, Hòa thượng đã cùng Hòa thượng Huyền Tôn, thành lập Giáo hội Tăng Già và Hội Phật học tỉnh Quảng Ngãi. Hòa thượng liên tục mấy nhiệm kỳ làm Trị sự trưởng kiêm Hội trưởng hội Phật giáo Quảng Ngãi.

Năm Đinh Dậu (1957), Hòa thượng chính thức Trú trì chùa Tỉnh hội Phật giáo Quảng Ngãi, kiêm Hội trưởng. Năm Quý Mão (1963), bùng nổ cuộc đấu tranh chống chế độ gia đình trị Ngô Đình Diệm kỳ thị tôn giáo, Hòa thượng đã lãnh đạo Tăng tín đồ Quảng Ngãi trực diện đấu tranh với chế độ độc tài cho đến năm 1963.

Năm Giáp Thìn (1964), Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất thành lập, Hòa thượng được thỉnh cử làm thành viên Trung ương của Giáo hội. Năm Bính Ngọ (1966), Hòa thượng được cung thỉnh làm Chứng minh đạo sư của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất tỉnh Quảng Ngãi .

Năm Đinh Mùi (1967), Hòa thượng khai sơn chùa Từ Quang, Quảng Ngãi .

Năm Canh Tuất (1970), Hòa thượng được cung thỉnh làm đệ thất tôn chứng tại Đại giới đàn Vĩnh Gia do Phật học viện Phổ Đà, Đà Nẵng tổ chức.

Năm Ất Mão (1975), Hòa thượng là Trị sự trưởng nhiều nhiệm kỳ của Ban Trị sự Phật giáo Quảng Ngãi.

Hòa thượng viên tịch tại chùa Từ Quang vào ngày 20 tháng 1 năm Quý Mùi (2003), trụ thế 89 năm, 70 Hạ lạp.

Hòa Thượng Thiện Trì (1934 – 2003) Tổ Đình Thập Tháp – Bình Định

Hòa thượng Thiện Trì (1934 – 2003)

Tổ đình Thập Tháp – Bình Định

Hòa thượng Thiện Trì thế danh Nguyễn Duy Hiến, Pháp danh Như Phụng, Pháp tự Thiện Trì, Pháp hiệu Ấn Đạo thuộc dòng Lâm tế Chánh Tông đời thứ bốn mươi hai, Hòa thượng sanh ngày 19 tháng 02 năm 1934 tại xã Nhơn Khánh, quận An Nhơn, tỉnh Bình Định.

Hòa thượng xuất thân từ một gia đình thuần túy Phật giáo, thân phụ là cụ ông Nguyễn Hàn, Pháp danh Như Đà. Thân mẫu là cụ bà Bùi Thị Thiệp, Pháp danh Như Cảnh. Hòa thượng có tất cả 10 anh em, 5 trai và năm gái. Trong đó có 3 người con trai đã xuất gia đầu Phật.

Nhờ túc duyên thù thắng nên khi vừa tròn 17 tuổi, ý thức được lẽ vô thường sinh diệt của cuộc đời, Hòa thượng đã phát tâm thế phát xuất gia để noi theo hạnh xuất trần thượng sĩ. Khởi đầu, Hòa thượng xuất gia với Hòa thượng Huệ Chiếu Trụ trì Tổ đình Thập Tháp, Bình Định. Sau thời gian tu học tại Tổ đình Thập Tháp, nhận thấy Hòa thượng thông minh, nên Hòa thượng Bổn sư đã gởi Hòa thượng đến

tu học tại Tổ đình Sơn Long, Tuy Phước. Sau khi Hòa thượng Bổn sư viên tịch năm 1965, Hòa thượng cầu pháp y chỉ với Hòa thượng Kế Châu là Sư thúc của Hòa thượng và được ban cho Pháp hiệu Ấn Đạo. Hòa thượng thọ Đại Giới năm 1968 tại Phật học viện Trung phần Hải Đức, Nha Trang. Sau khi tốt nghiệp chương trình Phật học Chuyên khoa Liễu Quán tại Tổ đình Linh Quang, Huế, năm 1971, Hòa thượng được Giáo hội bổ nhiệm làm Giảng sư và Giáo thọ cho nhiều Phật học viện tại các tỉnh miền Trung và miền Nam. Do đạo hạnh khả kính, Hòa thượng được cung thỉnh làm Trụ trì chùa Kim Quang tại Phan Thiết. Dù Phật sự đa đoan, Hòa thượng vẫn cố gắng đầu tư thì giờ và tâm lực để phiên dịch và trước tác.

Những kinh điển mà Hòa thượng đã dịch gồm có: Kinh Kim Quang Minh, Kinh Dược Sư, Kinh A-Di-Đà, Kinh Di-Lặc, Kinh Bát Đại Nhân Giác, Phật Thuyết Phân Biệt Kinh, Bát Nhã Tâm Kinh .

Ngồi những dịch phẩm trên, Hòa thượng còn biên soạn nhiều bài nghiên cứu lịch sử Phật giáo có giá trị. Đã từng là Chủ nhiệm Tạp chí Nguồn Sống và còn là một nhà thơ với những bài thơ đầy thiền vị.

Hòa thượng đã thành lập chùa Kim Quang, chùa Quan Âm và tận lực hướng dẫn đồ chúng tu học. Sau khi định cư tại Hoa Kỳ năm 1981 Hòa thượng càng nổ lực hơn nữa trong vai trò của một Trưởng tử Như Lai, tác Như Lai sứ, thừa Như Lai sự. Những chức vụ mà Hòa thượng đã đảm nhiệm theo thời gian là: Hội trưởng Hội Phật giáo Việt Nam tại Sacramento và Trụ trì Chùa Kim Quang, Phó Hội chủ Tổng hội Phật giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ, Tổng Vụ trưởng Tổng vụ Tăng sự của Tổng hội Phật giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ.

Năm 1985, Hòa thượng cùng với chư tôn Thiền đức trong Giáo hội đã tổ chức Đại Giới Đàn Đại Nguyện tại chùa Kim Quang, Sacramento. Hòa thượng là Trưởng ban Kiến đàn trong Giới Đàn đó.

Hòa thượng là bậc Thầy rất thương yêu, hết lòng quan tâm nâng đỡ, giáo dưỡng và xây dựng tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam.

Dù trải qua thời gian dài với bệnh duyên đầy thử thách nhưng Hòa thượng vẫn giữ được đạo phong tự tại, uy nguy, thanh thốt của mình và chứng tỏ được đạo hạnh khả kính của một bậc Tôn túc giáo phẩm thạc đức. Đây là thời gian mà đại chúng học ở Hòa thượng những bài Pháp không lời đầy khế cơ, khế lý.

Thuận thế vô thường Hòa thượng đã an tường xả bỏ báo thân lúc 8 giờ 20 tối ngày 31 tháng 7 năm 2003, nhằm ngày mồng 3 tháng 7 năm Quý Mùi tại thủ phủ Sacramento, California, Hoa Kỳ. Trụ thọ 69, Hạ lạp 36.

Hòa Thượng Trí Nghiêm (1911 – 2003) Chùa Long Sơn – Nha Trang

Hồ thượng Trí Nghiêm (1911 – 2003)

Chùa Long Sơn – Nha Trang

Hòa thượng Trí Nghiêm thế danh là Phan Diệp, sinh ngày 9 tháng Giêng năm Tân Hợi (1911) tại thôn Chánh Lộc, xã Xuân Lộc, huyện Đồng Xuânp, (thuộc Huyện Sông Cầu ngày nay), Tỉnh Phú Yên. Thân phụ là Cụ ông Phan Châm. Thân mẫu là Cụ bà Nguyễn thị Tham. Ngài là người con thứ hai trong gia đình có năm anh chị em. Gia đình Ngài là một gia đình có truyền thống nhiều đời uy tín Tam Bảo.

Ngài húy là Tâm Bổn, tự là Truyền Lai, hiệu là Trí Nghiêm dòng Lâm Tế đời thứ 43.

Năm 15 tuổi (1926) xuất gia thọ giới với Ngài Vĩnh Hảo (cũng là cậu ruột của Ngài) tại chùa Phước Long, xã Xuân Lộc, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.

Năm 22 tuổi (1933), Ngài thọ Đại Giới, tại Giới đàn Chùa Bảo Sơn Phú Yên do Hòa thượng Vạn Ân làm Đàn Đầu.

Năm 27 tuổi (1938) Ngài được trúng tuyển vào tu học tại Phật học đường Bảo Quốc - Huế. Tại đây Ngài đã được sự truyền dạy của Hòa thượng Thích Trí Độ, một vị Đốc Giáo danh đức thời bấy giờ. Chính nơi đây đã đào tạo nhiều vị Tăng tài lỗi lạc cho Phật giáo nước nhà hiện nay. Ngài đã tu học tại Phật học đường này 8 năm.

Năm 1944 (34 tuổi), sau khi mãn học, Ngài đã bắt đầu công việc hoằng hóa bằng việc lưu hành diễn giảng Giáo lý tại các Tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên…

Năm 1945 (35 tuổi), Ngài trở về Phú Yên làm trụ trì chùa Thiên Tôn ở Tuy An 9 năm. Trong thời gian này Ngài đã tham gia Phật giáo Cứu Quốc thuộc liên khu V.

Năm 1955 Ngài lại tiếp tục công cuộc hoằng hóa, chuyên lo giảng dạy Phật Pháp tại các Tỉnh hội Phật học : Phú Yên, Khánh Hòa. Lúc này Ngài được coi là vị Giảng sư kỳ cựu của Hội Phật học Miền Trung.

Năm 1956, Ngài chủ trương xây dựng Trường Bồ Đề Tuy Hòa và Cô nhi viện Phước Điền - Tuy Hòa, Phú Yên.

Năm 1957, theo thỉnh cầu của Giáo Hội, Ngài ra giữ chức Hội trưởng Hội Phật học Thừa Thiên - Huế.

Năm 1960, Ngài vào thường trú để lo Phật sự tại chùa Long Sơn, trụ sở Tỉnh Giáo hội Phật giáo Khánh Hòa, Nha Trang hiện nay.

Năm 1964, Ngài là thành viên của Hội đồng Giáo phẩm Trung Ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất.

Năm 1966, Ngài giữ chức Chánh Đại Diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất Khánh Hòa - Nha Trang.

Năm 1968, Ngài là Chứng minh Đạo sư của Tỉnh Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất Khánh Hòa - Nha Trang.

Năm 1968, Ngài là Đệ nhị Tôn chứng tại Đại Giới đàn Hải Đức Nha Trang (lần 2).

Năm 1973, Ngài làm Giáo thọ tại Đại Giới đàn Phước Huệ Phật học viện Hải Đức, Nha Trang.

Năm 1974, Ngài làm Giám luật Ban Quảng trị Viện Cao đẳng Phật học Hải Đức Nha Trang.

Năm 1977, Ngài được Đại lão Hòa thượng Thích Giác Nhiên, Đệ nhị Tăng Thống GHPGVNTN tấn phong Hòa thượng.

Năm 1980 - Dịch xong bộ Đại Bát Nhã Kinh. 1980 - đến nay tiếp tục nghiên cứu và phiên dịch Kinh điển Đại thừa tại tại Am Hồng Trúc - Thành phố Nha Trang.

Từ năm 1981, Ngài là Chứng minh Đạo sư của tỉnh Giáo hội Phật giáo Khánh Hòa, Nha Trang.

Năm 1993, Ngài làm Đàn đầu Hòa thượng, Đại Giới đàn Trí Thủ (lần thứ 1) tại Nha Trang, Khánh Hòa.

Năm 1996, Ngài làm Đàn đầu Hòa thượng, Đại Giới đàn Thiện Hòa, tại Đại Tòng Lâm, Bà Rịa, Vũng Tàu.

Năm 1997, Ngài làm Đàn đầu Hòa thượng, Đại Giới đàn Trí Thủ (lần thứ 2) tại Nha Trang, Khánh Hòa.

Năm 2001, Ngài làm Đàn đầu Hòa thượng, Đại Giới đàn Trí Thủ (lần thứ 3) tại Nha Trang, Khánh Hòa.

Sau một cơn bệnh nhẹ, mặc dù đã được hàng đệ tử tận tình chăm sóc chữa trị. Nhưng vì tuổi cao, Ngài đã an tường xả báo thân lúc 2 giờ sáng ngày 13 tháng 01 năm 2003 (nhằm ngày 11 tháng chạp năm Nhâm Ngọ) thọ thế 92 tuổi, 70 tuổi Đạo.

Hòa Thượng Quang Tạng (1934 - 2004) Chùa Tâm Bửu - Huế

Hòa thượng Quang Tạng (1934 - 2004)

Chùa Tâm Bửu - Huế

Hòa thượng họ Nguyễn, húy Nghiêm, Pháp danh Tâm Bửu, tự Quang Tạng; sinh ngày 17 tháng 4 năm Giáp Tuất (1934) trong gia đình tín kính Tam Bảo tại làng Xuân Hòa, xã Thủy Vân, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

Thân phụ là cụ ông Nguyễn Nhã, thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Huệ. Hòa thượng là con trai út trong gia đình có 7 anh chị em: 4 trai, 3 gái.

Nhờ có túc duyên với Phật pháp, nên năm 17 tuổi, Hòa thượng được phép song thân đến Từ Quang xin xuất gia đầu Phật, cầu pháp với ngài Diệu Quả.

Sau một thời gian cần mẫn học tập, tụng kinh công phu sáng chiều và 4 cuốn luật của giới Sa-di, Hòa thượng được Bổn sư truyền thọ giới Sa-di.

Đến năm 20 tuổi, Bổn sư viên tịch, Hòa thượng đến xin học kinh luật luận tại chùa Linh Quang. Cũng thời gian này, Hòa

thượng học thêm Đông Y trong suốt 7 năm liền với Đông y Nguyễn Đình Thiết.

Năm 1965, Hòa thượng xin Y chỉ với Hòa thượng Mật Hiển, Trú trì chùa Trúc Lâm và được Hòa thượng cho phép thọ Cụ túc giới tại Đại giới đàn Vạn Hạnh, tổ chức vào các ngày 18-19-20 tháng 6 năm Ất Tỵ tại Tổ đình Từ Hiếu do Đại lão Hòa thượng Giác Nhiên chùa Thuyền Tôn làm Đàn đầu. Sau đó Hòa thượng xin theo học lớp chuyên khoa Liễu Quán tại chùa Linh Quang do quý Hòa thượng Linh Mụ, Trúc Lâm, Linh Quang, Từ Đàm, Pháp Hải… đảm trách giảng dạy. Hòa thượng được phân công tham gia đồn Giảng sư lưu động, thuyết giảng nhiều nơi trong và ngồi tỉnh.

Ngày 01.03.1970, Hòa thượng được Giáo hội bổ nhiệm Trú trì chùa Phật giáo Hương Từ, thị trấn Phú Bài (nay là chùa Tâm Bửu). Hai năm sau (1972), Hòa thượng được sự ủy nhiệm của Ban Đại diện Phật giáo Thừa Thiên xây dựng trường Tiểu học Bồ-đề Hương Từ và đảm trách chức vụ Giám đốc.

Năm 1982, Hòa thượng được Giáo hội mời tham gia giữ các chức vụ: Ủy viên Ban Trị sự Tỉnh, Chánh Đại diện Phật giáo huyện Hương Phú, rồi Hương Thủy trong 2 nhiệm kỳ. Đại hội kỳ III năm 1997, Hòa thượng giữ chức vụ Phó Trưởng ban Trị sự, Chứng minh Ban Đại diện Phật giáo huyện Hương Thủy. Nhiệm kỳ IV (2002-2007), Đại hội đã suy tôn Hòa thượng lên hàng Giáo phẩm Chứng minh Ban Trị sự.

Hơn 34 năm hành đạo, nhờ đức tánh kham nhẫn, hỷ xả vị tha, Hòa thượng đã độ cho nhiều Phật tử tại gia và xuất gia, với nghề Đông y đã học, đã chữa bệnh cho nhiều lớp xuất gia và đồng bào khắp vùng Hòa thượng ở. Bên cạnh nhiếp hóa đồ chúng, giúp đỡ đồng bào nghèo, Hòa thượng còn ra sức kiến thiết xây dựng ngôi phạm vũ nơi Hòa thượng đang làm Trú trì ngày càng trang nghiêm

hơn. Năm 1985, Hòa thượng đã trùng tu và tôn tạo mới ngôi Chánh điện, nhà Tổ, nhà Tăng… như hiện nay.

Do tuổi cao sức khỏe suy giảm, sau một thời gian điều trị, thuận thế vô thường, Hòa thượng đã xả báo an tường lúc 20g30 ngày 01.09.Giáp Thân (14.01.2004) tại chùa Tâm Bửu, thọ 70 tuổi đời, 39 tuổi đạo.

Hòa Thượng Đức Tánh (1946 - 2004) Chùa Báo Quốc – Huế

Hòa thượng Đức Tánh (1946 - 2004)

Chùa Báo Quốc – Huế

Hòa thượng Đức Tánh thế danh Hồ Văn Sanh, Pháp danh Nguyên Thuận, pháp tự Đức Tánh, sinh ngày 07.10.1946 (Bính Tuất) tại làng Phước yên, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, dòng pháp Lâm tế đời thứ 44.

Sinh trưởng trong một gia đình nề nếp đạo đức, thân sinh là cụ ông Hồ Văn Cháu, cụ bà Lê Thị Kỷ, nhiều đời tin Phật.

Gia đình có 6 anh chị em, Hòa thượng là con trai thứ tư. Bẩm chất thông minh, hiếu học, Hòa thượng đã từng học tại khoa Văn tại Viện Đại học Huế và tốt nghiệp cử nhân.

Sớm được gần gũi với cố Trưởng lão Hòa thượng Thanh Trí trong cùng huyết hệ, được hướng dẫn dìu dắt thâm nhập chút ít Phật pháp nên đã phát tâm xuất gia.

Ngày mồng 8 tháng 2 năm Tân Sửu (1961) nhân đại lễ kỷ niệm Đức Phật Thích Ca xuất gia, được sự hướng dẫn, Hòa thượng đã đến tham lễ bái yết cầu xin học đạo với Trưởng lão Hòa thượng Trí Thủ,

Giám Viện Phật học Viện Trung phần và Phật học Viện Báo Quốc tại Tổ đình Báo Quốc Huế, được Trưởng lão Hòa thượng hứa khả.

Với sự phát tâm dõng mãnh, tham cầu tu học, có chí tiến thủ nên sau mấy năm Hòa thượng được thọ Sa-di giới, bươc đầu căn bản của người xuất gia và có Pháp tự Đức Tánh.

Trải qua quá trình tu học tương đối tiến bộ với một vị Sa-di khẳng định sự nghiệp xuất gia, nguyện tiếp bước cuộc hành trình trên con đường đạo nên năm 1973 (Quí Sửu) Hòa thượng được phép Bổn sư cho thọ Cụ túc giới tại giới đàn Phước Huệ Nha Trang tỉnh Khánh Hòa.

Là một tu sĩ trong sứ mệnh “tục diệm tuyền đăng” nối nghiệp Chư tổ, Hòa thượng đã nỗ lực hết mình, nhất là về nội minh, một trong ngũ minh của Phật giáo. Đây là hạt nhân chủ yếu chuyển hóa cuộc đời của Hòa thượng từ một cậu bé học sinh trở thành một Tăng sĩ của Giáo hội.

Với ngũ minh Hòa thượng lấy nội minh là tác nhân chủ đạo cho thanh minh và công xảo minh.

Với nội minh trong tư cách giáo thọ sư, Hòa thượng đã phụ trách các bộ môn Duy thức học, Tứ thập nhị chương kinh v.v… cho các lớp Trung cấp Phật học.

Với thanh minh trong vai trò người giáo viên, Hòa thượng đã giảng dạy môn tốn cho các học sinh tại một số trường Bồ đề trong tỉnh trong những năm tháng trước 1975.

Với công xảo minh, trong tinh thần của một tăng sĩ trẻ năng nỗ bặt thiệp tháo vát, Hòa thượng đã vâng lệnh các Hòa thượng theo học các ngành chuyên môn: chế biến nước chấm chay – vị trai, làm xà phòng và một số ngành nghề thủ công… Năm 1970, Hòa thượng được sung cử vào Ban Giám đốc của Hãng Vị Trai Lá Bồ Đề

Huế, một cơ sở sản xuất để hỗ trợ tài chánh cũng như để tiến dần đến chỗ tự túc kinh tế cho các Phật học Viện tại Trung phần.

Trong ý hướng phục vụ, với tinh thần của một tu sĩ sức sống đang lên dù ở cương vị nào, Hòa thượng đã có những đóng góp có hiệu quả tích cực. Đặc biệt, mỗi một môi trường hoạt động với mỗi cương vị, Hòa thượng đã tạo được sự đồng thuận không nhỏ.

Năm 1975, đất nước được thống nhất, sau Đại hội Thống Nhất Phật giáo cả nước tại thủ đô Hà Nội năm 1981, Đại hội Đại biểu thành lập Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Trị Thiên 1982 được triển khai, Hòa thượng cũng đã góp phần tích cực cho sự nghiệp Phật sự trọng đại này, nhất là trợ lực trong tinh thần “Tăng sai” của quí Hòa thượng đang lãnh đạo Giáo hội.

Xuất phát từ tinh thần đó, Đại hội Đại biểu Phật giáo tỉnh Thừa Thiên Huế kỳ III nhiệm kỳ 1997-2002, Hòa thượng đã được Đại hội cung cử vào Ban Trị sự Phật giáo tỉnh, và cũng Đại hội Tỉnh kỳ IV nhiệm kỳ 2002 - 2007, Hòa thượng lại được Đại hội tín nhiệm cung cử lưu giữ nhiệm vụ. Đại hội kỳ này, Hòa thượng lại được phân công đảm trách chức vụ Phó Ban Giáo dục Tăng Ni của Giáo hội tỉnh Thừa Thiên, Huế.

Huế là một trong những trung tâm Phật giáo của cả nước và là nơi có di sản văn hóa của thế giới, về phía Giáo hội có Học viện Phật giáo Việt Nam tại Huế trực thuộc Trung ương Giáo hội, có ngôi trường Trung cấp Phật học của Phật giáo tỉnh nhà mà tiền thân là Phật học đường Trung Việt, được thành lập từ 1933, mà Hòa thượng là Phó hiệu trưởng được vinh danh dự phần kế tục từ 10 năm nay.

Trường Trung cấp Phật học hiện nay quy tụ Tăng Ni sinh của mọi hệ phái Phật giáo trong một tổ chức duy nhất là Giáo hội Phật

giáo Việt Nam, một biểu tượng hết sức cao quý cho sự nghiệp xây dựng ngôi nhà Phật giáo trong cộng đồng dân tộc mà cả đoạn đường dài lịch sự trước đây chưa thực hiện được.

Trước sự cống hiến tích cực, cao đẹp của Hòa thượng, căn cứ tờ trình của Ban Trị sự Phật giáo tỉnh nhà, Đại hội Phật giáo Việt Nam kỳ IV tại Hà Nội nhiệm kỳ 1997-2002 đã tấn phong lên ngôi vị Hòa thượng.

Suốt cả một quá trình tu học và phục vụ, đối với Hòa thượng hai phạm trù này luôn luôn song hành: Học giúp cho hành đi đúng hướng, hành giúp cho học thêm sáng tạo, sáng soi thêm trí tuệ. Học và hành quan hệ hết sức hữu cơ như bóng với hình, hiện bóng là có hình và có hình tức bóng hiện.

Với tinh thần đó, Hòa thượng xứng đáng là người con của Huế thân thương, là người con của Giáo hội, đã cống hiến đời mình cho đạo pháp, cho sự nghiệp xây dựng ngôi nhà Phật giáo Việt Nam. Trước khi xả báo thân tứ đại, Hòa thượng nói như người xưa “Cúi trông không thẹn đất, ngưỡng trông không thẹn trời”.

Hòa thượng đã từ bỏ huyễn thân sau một cơn bệnh, dù được sự tận tâm hỗ trợ từ mọi phía, từ Giáo hội, Nội tự cho đến bà con và pháp quyến, các cơ quan hữu tâm, Bệnh viện Trung ương Huế và các pháp hữu, thân hữu xa gần.

Hòa thượng đã vĩnh viễn cách dương trần, nhập Bất nhị môn lúc 16g20 ngày 06 tháng 10 năm Giáp Thân, tức ngày 17 tháng 11 năm 2004, thọ thế 59 tuổi và 31 hạ lạp.

Thượng Toạ Từ Phong (1946 – 2004) Chùa Thiên Hương - Huế

Thượng toạ Từ Phong (1946 – 2004)

Chùa Thiên Hương - Huế

Thượng toạ thế danh Trần Viết Liễu (Tức Hiền), Pháp danh Nguyên Hồng, Pháp tự Từ Phong. Sinh ngày 20 tháng 10 năm 1946 (Bính Tuất). (Giấy hộ tịch ghi là 1949) tại phường Vinh An, Thành Nội Huế. Nguyên quán Phú Cát, Gia Hội Thành phố Huế. Thân phụ là cụ ông Trần Viết Lợi, thân mẫu là cụ bà Huỳnh Thị Sâm. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có đức tin theo Phật giáo, có nhiều anh em là nhà thơ, nhà báo.

Xuất gia tại Tổ đình Tây Thiên thuộc làng Dương Xuân Thượng, Thủy Xuân - Huế. Đệ tử của Hòa thượng Thiện Hỷ, Trú trì Tổ đình Tây Thiên.

Cộng tác với nhiều báo, dưới bút hiệu Bảo Thu, Trần Thủy Xuân.

Thiếu thời theo học các trường Nam Quảng Trị, Bảo Lộc và Thành phố Huế, Chất Hưng Quảng Ngãi, Phạm Hồng Thái, Đào Duy Từ, Nguyễn Du. Tốt nghiệp cán sự Y tế Điều dưỡng tại trường Cán sự Y tế Huế

Sau khi nghiên cứu các pháp môn tu niệm Thượng toạ phát nguyện tu hạnh đầu đà một thời gian, đi và ở nhiều tỉnh Tây Nguyên đến đồng bằng Trung Nam Bộ. Đây là một dịp tốt để Thượng toạ tham thiền, niệm Phật và sáng tác. Năm 1968 Trú trì Tịnh xá Lộc Uyển, Buông Đung Lạc Giao, Ban Mê Thuột.

Năm 1969 về Huế và được Bổn sư cho Trú trì Chùa Thiên Hương Huế.

Năm 1972 làm trưởng ban Y tế Giáo hội Phật giáo tỉnh Thừa Thiên Huế, kiêm trưởng phòng Bệnh Xá Từ Đàm. Ủy viên Y tế thuộc đặc ủy xã hội Giáo hội Phật giáo tỉnh Thừa Thiên Huế. Năm 1974 Huấn luyện viên lớp tác viên cộng đồng Trung tâm An Sinh xã hội Đại học Vạn Hạnh - Chi nhánh tại Huế.

Năm 1975 thành lập nhiều đồn Y tế lưu động- Vệ sinh, phòng dịch, cứu trợ đồng bào chiến nạn, cũng trong năm này Giáo hội tỉnh Thừa Thiên đề cử Quản thủ Quan Âm Phật Đài- Thắng tích Phật giáo Núi Tứ Tượng xã Thủy Bằng tỉnh Thừa thiên. Thư ký ban Quản trị Tổ đình Tây Thiên, Phó ban điều hành tịnh nghiệp đạo tràng Tây Thiên, đặc trách giáo lý giới hạnh.

Năm 1977 Thượng toạ đã được thọ nhận giới Cụ túc tại giới đàn Tổ đình Báo Quốc Huế được tổ chức ngày 08 tháng 3 năm 1977.

Năm 1989 Giáo hội Phật giáo tỉnh Thừa Thiên Huế đề cử giữ chức Phó ban Điều hành Tuệ Tỉnh Đường Diệu Đế (cơ sở khám chửa bệnh miễn phí của Giáo hội Phật giáo Thừa Thiên Huế) kiêm Trưởng phòng Tây Y; Ủy viên Ban Hoằng Pháp tỉnh Giáo hội Phật giáo Thừa Thiên Huế, giảng sư thuộc đồn giảng sư Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Thừa Thiên Huế.

Cũng trong năm này Thượng toạ được mời vào Ủy viên Ban chấp hành tỉnh hội Chữ thập đỏ tỉnh Thừa Thiên Huế cũng như Thành hội Chữ Thập đỏ thành phố Huế.

Năm 1997 Thượng toạ được cơ cấu vào Ủy viên Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Thừa Thiên Huế.

Năm 1997 Thượng toạ được mời tham dự đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam lần thứ IV tại thủ đô Hà Nội.

Sau ngày thống nhất đất nước,có dịp tham quan, các Tổ đình, tự viện Miền Bắc Việt Nam, giảng pháp, quy y cho rất nhiều Phật tử tại các tỉnh: Quảng Bình, Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Hà Tây, Hà Đông, Hà Bắc…

Mặc dù là một tu sĩ, nhưng thơ văn Thầy chỉ thống qua một ít hương trầm khói lam của đạo. Thượng toạ thích nói chuyện với trẻ, học hỏi nơi trẻ, viết về trẻ, nhất là những uẩn khuất của thân phận con người trước những ngưỡng cửa cuộc đời.

Với những năm vân du đó đây, Thượng tọa đã đem hết khả năng của mình để xây dựng các tập thể hợp thành một khối duy nhất hậu thuẩn các phong trào đấu tranh vì thống nhất, hòa bình , độc lập do Giáo hội Phật giáo Việt Nam lãnh đạo.

Khi mệt mỏi Thượng toạ tìm về với núi rừng để tĩnh tâm, mỗi lần như thế Thượng toạ thường ghi lại những tình cảm sống động, những suy tư khó giải quyết, những ước mơ cần thực hiện.

Đến những ngày cuối đời Thượng toạ đã lâm bệnh nặng nhưng vẫn luôn lạc quan yêu đời, cố gắng điều trị rất tốt, nhưng sau vài năm vì bệnh càng thêm nặng nên Thượng toạ đã viên tịch vào ngày 3 tháng 11 năm Giáp Thân (2004). Tháp được môn đồ xây dựng trong khuôn viên Tổ đình Tây Thiên Huế.

Hòa Thượng Đổng Minh (1927 - 2005) Chùa Long Sơn – Nha Trang

Hòa thượng Đổng Minh (1927 - 2005)

Chùa Long Sơn – Nha Trang

Hòa thượng họ Đỗ, húy Châu Lân, sinh năm Đinh Mão (1927), tại thôn Quan Quang, xã Nhơn Khánh, huyện An Nhơn, tỉnh Bình định. Thân phụ là cụ ông Đỗ Hoạch, thân mẫu là cụ bà Trần Thị Tú. Gia đình gồm có năm người con, hai trai, ba gái, Hòa thượng là con thứ tư.

Gia đình ngài nhiều đời thuần tín Tam bảo. Cha mất sớm, được mẹ chăm lo dạy dỗ. Với bẩm tánh thông minh và hiếu học, năm 11 tuổi ngài thi đậu bằng Yếu Lược, việc này chưa từng xảy ra tại quê ngài, nên đích thân Lý trưởng đến thăm và chúc mừng. Đó là một vinh dự cho gia đình và quê hương ngài lúc bấy giờ.

Vốn sẵn có hạt giống Bồ-đề, túc duyên Phật pháp, năm 13 tuổi, ngài xuất gia với Hồ thượng Chơn Quang – vốn là chú ruột, tại chùa Khánh Vân, thôn Văn Quang, xã Phước Quang, tỉnh Bình Định. Sau đó, ngài được Hòa thượng chùa Thiên Hưng đưa vào Phan Rang và trao cho Hòa thượng Huyền Tân chùa Thiền Lâm

làm đệ tử với pháp danh Thị Khai, tự Hạnh Huệ, hiệu Đổng Minh, thuộc dòng Lâm Tế Chúc Thánh thứ 42.

Năm Quý Mùi (1943), ngài thọ Sa-di giới tại Đại giới đàn Thiên Đức – Bình Định, do Quốc sư Phước Huệ chứng minh.

Năm 19 tuổi (1946), Hòa thượng được Bổn sư cho thọ Đại giới tại Đại giới đàn chùa Thiên Bình – Bình Định. Ngài Huệ Chiếu chùa Thập Tháp làm Đàn đầu Hòa thượng, với tuổi 19 thì chưa đủ theo Luật định nhưng với thiên tư đĩnh đạc ngài được Bổn sư đặc cách và Hội đồng Thập sư hoan hỷ chấp thuận.

Sống trong cảnh nước mất nhà tan, như bao thanh niên khác, ngài đã tham gia Hội Phật Giáo Cứu Quốc tỉnh Ninh Thuận với cương vị Chủ tịch. Tuy lo việc nước nhưng ngài luôn giữ vững sứ mệnh xuất gia học đạo của mình.

Năm 23 tuổi (Canh Dần – 1950), ngài được Bổn sư cho ra tu học tại Tăng học đường Nha Trang, lúc ấy có danh xưng là Tăng học đường Nam Phần Trung Việt, đặt tại trường Bồ-đề Nha Trang, do Hòa thượng Thích Thiện Minh làm giám đốc.

Cũng trong năm ấy, Ngài được Ban giám đốc và đại chúng đề cử giữ chức Thủ chúng để điều hành mọi sinh hoạt của chúng Tăng. Vì thế, Tăng Ni và Phật tử lúc ấy đều gọi ngài là “Thầy Thủ”.

Năm 1954, ngài được Ban giám đốc Tăng học đường cử vào Sài Gòn học các nghề y tá, bào chế hóa chất… để bổ sung cho y phương minh, công xảo minh… làm tư lương hành đạo sau này.

Năm 1955, ngài xin ra Huế tham học với các ngài Thích Đôn Hậu, Thích Thiện Siêu, Thích Trí Quang để hồn tất chương trình Đại học Phật giáo. Trong thời gian này, ngài lưu trú tại chùa Từ Quang.

Năm Đinh Dậu (1957), sau khi hồn tất chương trình Đại học Phật giáo, từ Huế trở về Nha Trang, ngài được Tổng hội Phật giáo

Trung phần lúc ấy phân công nghiên cứu, tổ chức thành lập hãng vị trai Lá Bồ-đề để làm kinh tế tự túc cho việc đào tạo Tăng tài. Sau đó, hãng này được phát triển thành hai chi nhánh, một tại Sài Gòn, một tại Huế. Nguồn thu nhập tài chánh của ba cơ sở kinh tế này đã giữ một vai trò quan trọng trong việc đào tạo Tăng tài lúc bấy giờ. Ngài đã đảm nhiệm chức vụ Giám đốc cơ sở sản xuất này từ lúc thành lập cho đến lúc chuyển thể.

Cũng trong năm này, Tăng học đường Nha Trang và Phật học đường Báo Quốc – Huế hợp lại thành Phật học viện Trung phần đặt tại chùa Hải Đức – Nha Trang (thường gọi là Phật học viện Hải Đức Nha Trang), do Hòa thượng Thích Giác Nhiên làm Viện trưởng, Hòa thượng Thích Trí Thủ làm Giám viện và Hòa thượng Thích Thiện Siêu làm Giáo thọ trưởng, ngài được mời giữ chức “Trưởng ban kinh tế tự túc” và làm giáo thọ giảng dạy thường xuyên tại Viện và các Phật học viện phụ cận trong những năm sau đó.

Năm Quý Mão (1963), ngài là thành viên Ủy ban bảo vệ Phật giáo tại Nha Trang – Khánh Hòa, cùng với Tăng Ni và Phật tử vận động tranh đấu, chống lại chính sách kỳ thị và đàn áp tôn giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm.

Năm Đinh Mùi 1967, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất mời ngài giữ chức vụ Chánh đại diện miền Khuông Việt, gồm các tỉnh Cao nguyên Trung phần.

Năm Mậu Thân (1968), ngài giữ chức Vụ trưởng Phật học vụ thuộc Tổng vụ Giáo dục Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất, điều phối và chăm sóc các Phật học viện tồn miền Nam lúc bấy giờ; cũng trong năm này, Phật học viện Hải Đức Nha Trang khai Đại giới đàn lần thứ hai, ngài được cử làm Chánh chủ khảo.

Năm Canh Tuất (1970), Phật học viện Hải Đức – Nha Trang mở lớp chuyên khoa Phật học, ngài được mời giữ chức Giám học thường xuyên đôn đốc việc tu học của Tăng Ni sinh.

Ngày 19 tháng 09 năm Quý Sửu (1973), ngài cùng với Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Thủ mở Đại giới đàn Phước Huệ cho Tăng Ni từ Quảng Trị trở vào Nam thọ giới – đây là giới đàn lớn nhất. Hội đồng Thập sư được cung thỉnh từ Trung vô Nam và Đại lão Hòa thượng Thích Phúc Hộ làm Đàn đầu Hòa thượng.

Năm Giáp Dần (1974), Viện Cao đẳng Phật học Hải Đức – Nha Trang thành lập, do Hòa thượng Thích Thiện Siêu làm Viện trưởng, ngài giữ chức vụ Phó viện trưởng điều hành, theo dõi chăm sóc mọi sinh hoạt của Viện.

Từ ngày thành lập Phật học viện cho đến Viện Cao đẳng, ngài và Hòa thượng Thích Trừng San là hai trợ lý đắc lực cho Hòa thượng Giám viện Thích Trí Thủ.

Đầu năm Mậu Ngọ (1978), ngài vào Sài Gòn dự tang lễ đức Phó Tăng thống GHPGVNTN, trên đường về thì ngài mắc nạn, rồi bị giam giữ tại Nha Trang gần hai năm. Đây là một khổ duyên giúp cho ngài tăng trưởng nhẫn nhục Ba-la-mật… Trong thời gian này, ngài đã chú tâm tu niệm và dịch thuộc lòng bộ Tỳ-ni nhật dụng thiết yếu (gồm 4 quyển) ra văn vần.

Năm Tân Dậu (1981), Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành lập, ngài được mời làm Đại biểu dự Đại hội trong phái đồn GHPGVNTN.

Năm 1982 và năm 1983, ngài an cư và dạy Luật tại Tu viện Quảng Hương Già-lam và Phật học Vạn Hạnh. Từ năm 1983, ngài được mời làm Thành viên Ban Giáo dục Tăng Ni Trung ương trong suốt 4 nhiệm kỳ.

Năm 1990, trường Cơ bản Phật học tỉnh Khánh Hòa thành lập, ngài được cung thỉnh giữ chức Giáo thọ trưởng và giảng dạy cho trường.

Từ năm 1993 đến 2001, ngài được cung thỉnh làm Tuyên luật sư cho các Đại giới đàn Trí Thủ I (1993), II (1997) và III (2001) tại chùa Long Sơn, Nha Trang – Khánh Hòa.

Năm Ất Hợi (1995), được sự tài trợ của Hòa thượng Thích Tịnh Hạnh ở Đài Loan, ngài tổ chức đào tạo một lớp phiên dịch cho Tăng, Ni. Sau đó, tiếp tục hướng dẫn Tăng Ni, Cư sĩ dịch được nhiều bộ kinh trong Đại Chánh Tân Tu, đồng thời ngài chứng nghĩa tất cả các bản dịch.

Năm Bính Tý (1996), ngài được cung thỉnh làm Tuyên luật sư cho Đại giới đàn Thiện Hòa tại Đại Tùng Lâm – Bà Rịa Vũng Tàu.

Năm Đinh Sửu (1997), ngài được Giáo hội Phật giáo Việt Nam tấn phong Hòa thượng và suy tôn vào Hội đồng Chứng minh Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Năm Tân Tỵ (2001), trong Đại hội nhiệm kỳ III, Ban trị sự Tỉnh hội Phật giáo Khánh Hòa cung thỉnh ngài làm Chứng minh và cố vấn cho Tỉnh hội, đồng thời thỉnh ngài làm cố vấn cho Ban Tăng sự và Ban Giáo dục Tăng Ni của Tỉnh hội.

Năm Nhâm Ngọ (2002), được sự hỗ trợ của các pháp hữu ở hải ngoại, ngài vận động thành lập Ban phiên dịch Pháp tạng Phật giáo Việt Nam và giữ trách nhiệm Trưởng ban hướng dẫn Tăng Ni, Cư sĩ phiên dịch. Từ đó đến nay đã dịch được nhiều kinh sách và lưu hành rộng rãi cả trong lẫn ngồi nước.

Năm Quý Mùi (2003), ngài được Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam mời giữ chức Phó Viện trưởng.

Vì bản hồi sách tấn Tăng, Ni nghiêm trì giới luật, thể hiện đạo phong Trưởng tử Như Lai, phụng sự đạo pháp nên từ lâu ngài đã dụng công nghiên cứu Luật tạng và từ năm 1978 đến nay, ngài đã phiên dịch những bộ quảng luật thuộc hệ thống Luật tạng thuộc Đại Chánh Tân Tu Đại tạng kinh như : 1_Tứ phần luật (60 quyển) – Hán dịch: Diêu Tần, Phật-đà-da-xá và Trúc Phật Niệm, Đại Chánh 22n1428. 2_Di-sa-tắc bộ hòa hê ngũ phần luật (30 quyển) – Hán dịch: Lưu Tống, Phật-đà-thập cùng Trúc Đạo Sinh, Đại Chánh 22n1421. 3_Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ Tỳ-nại-da (50 quyển) – Hán dịch: Đường, Nghĩa Tịnh, Đại Chánh 23n1442. 4_Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ Bí-sô-ni Tỳ-nại-da (20 quyển) – Hán dịch: Đường, Nghĩa Tịnh, Đại Chánh 23n1443.

Ngồi ra, ngài còn dịch các bộ :

1_Trừng trị tỳ-ni sự nghĩa tập yếu (19 quyển, bản Biệt hành), Sa-môn Trí Húc biên soạn. 2_Tỳ-kheo giới bổn sớ nghĩa (02 quyển, bản Biệt hành), Sa-môn Truyền Nghiêm tập thuật.

Và biên soạn : 1_Dịch thuộc lòng bộ Luật tiểu (04 quyển) ra văn vần trong thời gian bị quản chế tại Nha Trang. 2_Nghi truyền giới.

Năm 1991, là thành viên Hội đồng phiên dịch Luật tạng Phật giáo Việt Nam (do Phân viện Nghiên cứu Phật học Hà Nội mời).

Cuộc đời ngài với nhiều sóng gió, đến lúc già mới có phần nhẹ nhàng. Nhưng với nếp sống nghiêm túc, khắc kỷ và tuổi già sức yếu do bao gian nan thời niên thiếu, ngài lâm trọng bệnh. Thân tuy bệnh nhưng tâm ngài luôn an nhiên tự tại, biết ngày về với Phật không còn lâu, ngài đã sắp xếp việc phiên dịch, việc sử dụng tịnh tài dùng trị bệnh của ngài còn lại, duy trì và phát huy giới luật và khuyên thị giả cố gắng nối tiếp công việc này. Có lần thị giả hỏi:

“Ôn còn gì dặn dò?”, ngài đáp: “Những gì cần làm tôi đã làm, có gì nữa để dặn dò”, từ đó, ngài nhiếp tâm niệm Phật.

Ngài 11 tháng năm năm Ất Dậu (17.06.2005), ngài yếu dần, bảo thị giả đưa lên giường nằm. Đến 18 giờ 35 phút, ngài an nhiên xả báo thân trong tư thế cát tường. Trụ thế 78 năm,59 hạ lạp.

Hòa Thượng Quang Thể (1922 - 2005) Chùa Thọ Quang – Đà Nẵng

Hòa thượng Quang Thể (1922 - 2005)

Chùa Thọ Quang – Đà Nẵng

Hòa thượng họ Đặng, húy Hữu Tường, Pháp danh Nguyên Phước, tự Quang Thể, hiệu Đạt Minh, đời thứ 44 dòng thiền Lâm Tế chánh tông. Hòa thượng thọ sanh ngày 19 tháng 9 năm Nhâm Tuất (1922), trong một gia đình thâm tín Phật pháp tại làng An Hải, Quận 3, thành phố Đà Nẵng. Chánh quán tại làng Quảng Lăng, xã Điện Nam, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ của Hòa thượng là cụ ông Đặng Văn Vịnh (tức Nuôi), thân mẫu là cụ bà Lê Thị Ớt. Hồ thượng là trưởng nam trong một gia đình gồm có 5 anh em: 3 trai, 2 gái. Năm lên 9 tuổi, phụ thân Ngài qua đời, từ đó, mẫu thân Ngài phải tần tảo một mình nuôi con.

Năm 11 tuổi (Nhâm Thân 1932), Hòa thượng được mẫu thân gởi đến ở với thầy Tư Tri để học chữ Nho tại chùa An Hải, quận 3, Đà Nẵng; sau đó Hòa thượng xuất gia với Ngài Giám tự pháp hiệu thượng Thiện hạ Trí tại chùa Linh Quang – Huế. Dưới sự dẫn dắt của Hòa thượng Bổn sư, đạo phong của Ngài ngày một tăng trưởng,

được chư Tôn đức thương mến, pháp lữ kính nể. Những người cùng tu học với Hòa thượng tại Phật học đường Báo Quốc ngày ấy là chư vị Hòa thượng Thích Thiên Ân, Hòa thượng Thích Đức Tâm, Hòa thượng Thích Minh Tánh, Hòa thượng Thích Thiện Châu…

Năm 1937 Hòa thượng tham gia vào khóa tu học tại Phật học đường Báo Quốc – Huế, đến năm Kỷ Mão (1939) Ngài phụ tá Bổn sư khai kiến chùa Hiếu Quang và tiếp tục tu học tại đây.

Cuối năm Giáp Thân (1944), chiến tranh Việt Pháp xảy ra, Hòa thượng tản cư vào Quảng Nam. Ở đây, Ngài vận động thành lập Chi hội Phật giáo Nồi Rang, nay thuộc xã Duyên Thọ, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam.

Đến năm Kỷ sửu (1949), tròn 27 tuổi, đạo phong vững mạnh, Ngài được Hòa thượng Bổn sư cho thọ Tam đàn Cụ túc giới tại giới đàn Hộ Quốc, tổ chức tại Tổ đình Báo Quốc – Huế do Hòa thượng Thích Tịnh Khiết, Hội chủ Hội Phật giáo Việt Nam làm Đàn đầu. Cùng thọ giới trong giới đàn này có các vị Hòa thượng như Cố Hòa thượng Thích Thiện Siêu, Cố Hòa thượng Thích Thiện Minh… Sau khi thọ Đại giới, Ngài được Giáo hội Phật giáo Trung phần cử về Trụ trì chùa Pháp Lâm Đà Nẵng vào năm 1951; đến năm 1962 Ngài được cử trụ trì chùa Tỉnh hội Phan Thiết, và đến năm 1964 về lại Đà Nẵng tiếp tục giữ chức vụ Chánh Đại diện rồi đến Trưởng Ban Trị sự Phật giáo Đà Nẵng cho đến nay.

Năm Quý Tỵ (1953), Ngài trở về An cư kiết hạ tại chùa Báo Quốc – Huế, dưới sự chủ trì của cố Hòa thượng Thích Thanh Trí. Năm Giáp Ngọ (1954), Ngài được Bổn sư cho phép trở vào Đà Nẵng, ở tại chùa Linh Ứng. Tại đây, Ngài đã tổ chức khóa An cư Kiết hạ cho chư Tôn Thiền đức ở Huế và Đà Nẵng. Ngồi ra, hưởng ứng phong trào chấn hưng Phật giáo, Ngài đã tổ chức lớp học giáo lý tại gia và tiến hành thành lập Khuôn hội tại đây.

Từ năm Giáp Ngọ (1954), Ngài là thành viên của Ban Hoằng pháp Hội Phật học Trung phần và đi thuyết giảng tại các tỉnh miền Trung. Năm Mậu Tuất (1958), Hòa thượng cùng chư Tôn đức trong Tỉnh hội Phật giáo Đà Nẵng thành lập Phật học Viện Phổ Đà. Đây là cơ sở đào tạo Tăng tài, nơi Bố tát và An cư, ngày nay là Trường Trung cấp Phật học thành phố Đà Nẵng.

Năm Kỷ Hợi (1959), Ngài chính thức khai sơn chùa Thọ Quang, thuộc xã Hòa Thọ huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc thành phố Đà Nẵng). Năm Nhâm Dần (1962), công việc xây dựng chùa hồn thành. Sau lễ khánh thành, vì nhu cầu Phật sự cần thiết, Giáo hội Tăng Già Trung phần bổ nhiệm Hòa thượng trụ trì chùa Tỉnh hội Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận.

Năm Quý Mão (1963), Hòa thượng cùng chư Tôn Thiền đức tỉnh Bình Thuận hướng dẫn Tăng tín đồ Phật giáo Phan Thiết tham gia phong trào đòi năm nguyện vọng của Phật giáo Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Ủy ban Liên phái bảo vệ Phật giáo góp phần đưa cuộc đấu tranh Phật giáo đi đến thắng lợi trong tinh thần bất bạo động.

Từ năm Đinh Mùi (1967) đến năm Ất Mão (1975), Hòa thượng về lại Đà Nẵng và được các Đại hội thỉnh cử giữ chức vụ Chánh Đại diện cho đến ngày hòa bình trở lại trên quê hương.

Năm Canh Tuất (1970), Giáo hội Phật giáo Quảng Nam Đà Nẵng đã tổ chức Đại giới đàn Vĩnh Gia. Ngài được thỉnh cử chức vụ Phó chủ đàn, Hòa thượng Thích Tôn Thắng làm Chánh chủ đàn. Đây là Đại giới đàn được tổ chức quy mô với sự hiện diện của các bậc Cao Tăng lãnh đạo Giáo hội và sự tham dự hàng ngàn giới tử xuất gia và tại gia trong cả nước.

Từ năm Mậu Thân (1968) đến Ất Mão (1975), đồng bào tỵ nạn chiến tranh vào Đã Nẵng rất đông, Ngài đã chỉ đạo tiếp cư đồng

bào các tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên, Quang Nam, Quảng Tín, Quảng Ngãi. Với lòng Từ bi lân mẫn, Ngài đã đứng ra kêu gọi và trấn an dân chúng trong những ngày sắp giải phóng, nhờ đó đã góp phần ổn định đời sống dân chúng thành phố.

Từ năm Ất Mão (1975), tức sau ngày đất nước được giải phóng, Ngài tiếp tục lãnh đạo Giáo hội, tổ chức tu học cho Tăng tín đồ. Đồng thời Ngài được mời tham gia vào Ủy ban Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam với cương vị Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng. Năm Bính Thìn (1976) đến Đinh Tỵ (1977), khi các tỉnh Quảng Nam, Quảng Tín cũ và Đà Nẵng sáp nhập thành tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng; dưới sự lãnh đạo của GHPGVNTN cũ, một Ban Đại diện Tỉnh hội Phật giáo Quảng Nam – Đà Nẵng được thành lập. Ngài được tiếp tục cung thỉnh cử làm Chánh Đại diện Tỉnh hội Phật giáo.

Năm 1980, Ngài được thỉnh cử làm Đệ nhất Tôn chứng Đại giới đàn Thiện Hòa được tổ chức tại chùa Ấn Quang, Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 1981, sau khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập, cuối năm Nhâm Tuất (tháng 5 năm 1982), Đại hội Phật giáo tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng lần thứ nhất đã thỉnh cử Ngài làm Trưởng Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Quảng Nam - Đà Nẵng. Ngài giữ chức vụ này trải qua 3 nhiệm kỳ 1982-1987, 1987-1992, 1992-1997 và được suy cử vào Ủy viên Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Năm Giáp Tuất (1994), Đại giới đàn Báo Quốc được tổ chức tại Huế, Ngài được cung thỉnh làm Tôn chứng sư. Năm Bính Tý (1996), Đại giới đàn Phước Huệ do Ban trị sự Tỉnh giáo hội Phật giáo Quảng Nam – Đà Nẵng tổ chức tại chùa Phổ Đà, Đà Nẵng,

Hòa thượng được cung thỉnh làm Đàn đầu Hòa thượng. Trong giới đàn này, giới tử xuất gia gồm 300 vị, giới tử tại gia thọ Thập Thiện giới và Bồ-tát giới khoảng 1640 vị, tổng cộng gần 2000 vị.

Năm Đinh Sửu (1997), tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng được tách ra thành hai đơn vị hành chính là thành phố Đà Nẵng trực thuộc Trung ương và tỉnh Quảng Nam. Ngày 19 và 20 tháng 4 năm 1997, trong Đại hội Đại biểu Phật giáo thành phố Đà Nẵng lần thứ nhất, Ngài được suy cử làm Trưởng Ban trị sự Thành hội Phật giáo thành phố Đà Nẵng, nhiệm kỳ năm 1997-2002, và được Đại biểu suy cử vào Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự Trung ương GHPGVN. Ngài tiếp tục giữ các chức vụ trên trong nhiệm kỳ năm 2002-2007.

Năm Canh Ngọ (2000), Hòa thượng Bổn sư viên tịch, Ngài trở về Huế lo liệu Tang lễ một cách hồn mãn, đền đáp ơn giáo dưỡng của Ân sư.

Với tinh thần tiếp dẫn hậu lai, báo Phật ân đức, Ngài đã để trọn đời mình cho công cuộc giáo dục - hoằng pháp lợi sanh. Ngài chú trọng mở trường đào tạo Tăng tài, tổ chức An cư kiết hạ, Bố tát, Tự tứ, bồi dưỡng đạo phong cho Tăng Ni Đà Nẵng. Ngài đã hồn thành nhiều tâm nguyện, vượt qua hơn 50 năm trên cương vị lãnh đạo thực hiện các công tác Phật sự, Ngài không từ gian nguy khó nhọc, ở đâu có nhu cầu Phật sự là có Ngài hiện diện. Ngài rất quan tâm đến các đơn vị chùa cơ sở, thăm viếng các Đạo hữu Phật tử tuổi già sức yếu để sách tấn họ tu học. Đối với các Huynh trưởng Đồn sinh Gia đình Phật tử, Ngài rất thương mến, động viên tu học làm tốt đạo đẹp đời. Với hạnh nguyện lớn lao ấy, Ngài xứng đáng với bài kệ phó pháp mà Hòa thượng Bổn sư đã trao cho:

Nguyên văn :

源　福　相　承　了　道　宗

善　哉　光　體　契　心　容

達　明　妙　旨　超　真　妄

傳　燈　妙　法　照　乾　坤

Phiên Âm : Nguyên phước tương thừa liễu đạo tông

Thiện lai Quang Thể khế tâm dung

Đạt Minh diệu chỉ siêu chơn tế

Tục diệm truyền đăng phổ chiếu đồng.

Tạm dịch: Nguyên Phước nối dòng rõ tâm tôn

Lành thay Quang Thể hợp tông môn

Đạt Minh diệu chỉ, siêu chân vọng

Truyền đăng diệu pháp chiếu càn khôn.

Thừa hưởng và thấm nhuần nguồn mạch Đạo phong của chư Tổ, Ngài đã nỗ lực tham gia các công tác Phật sự mà Ngài còn canh cánh bên lòng việc trao truyền yếu chỉ của tông môn. Đệ tử xuất gia của Ngài có khoảng 30 vị Tăng và Ni. Các vị cũng đã tiếp bước Bổn sư, tích cực phát huy sự nghiệp “Thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sanh” trong phạm vi tỉnh nhà và các tỉnh khác.

Ngồi ngôi chùa Thọ Quang do Ngài khai sơn, phần lớn các chùa cơ sở, Niệm Phật đường trong thành phố Đà Nẵng đều được xây dựng dưới sự chứng minh của Ngài. Đối với các Phật sự chung như tạo tượng, đúc chuông thì từ thành thị đến thôn quê, Hòa thượng đều đến chú nguyện, động viên, tạo niềm phấn khởi cho Phật giáo tại cơ sở.

Từ năm Nhâm Ngọ (2002), sức khỏe của Hòa thượng yếu đi rõ rệt, tưởng chừng như không thể qua khỏi. Nhưng rồi, Hòa thượng

khỏe lại, dẫu không còn mạnh như trước. Đầu năm Ất Dậu (2005), biết trước sức khỏe mình không còn nhiều, Hòa thượng trở về Huế lần cuối cùng, nhân dịp kỵ Tổ Phước Hậu và kỵ cố Hòa thượng Thích Trí Thủ, Ngài đi đảnh lễ, thăm viếng các Tổ đình, Bảo tháp và chư Tôn Thiền đức.

Sau khi trở lại Đà Nẵng, ngày 30 tháng 3 năm Ất Dậu, Hòa thượng phát bệnh nặng. Ban Trị sự Thành hội và môn đồ Pháp quyến đưa Ngài vào bệnh viện chữa trị. Mặc cho cơn bệnh tiếp tục phát tác, Ngài vẫn an nhiên và thường xuyên thăm hỏi các Phật sự. Chiều ngày 10 tháng 5 năm Ất Dậu, khi Sư đệ là Hồ thượng Thích Quang Nhuận từ Huế vào thăm, mặc dầu bệnh nặng Ngài vẫn bảo thị giả đỡ dậy. Cảm động trước cử chỉ này, Hòa thượng thưa: “Hòa thượng có chuyện gì căn dặn không?” Ngài lắc đầu, rồi nói hòa lẫn trong hơi thở: “tôi chỉ lo cho tiền đồ Đạo Pháp và Dân Tộc”. Đọc được nỗi lòng của Ngài, Hồ thượng Thích Quang Nhuận liền thưa một việc đáng mừng: “Ôn yên tâm, hiện nay tại Huế, chư Tăng đã hòa hiệp Bố-tát chung tại chùa Linh Quang rồi, sắp tới sẽ Tự tứ, Trai tăng rất lớn tại chùa Từ Đàm.” Ngài chắp tay tỏ vẻ hoan hỷ và nở nụ cười trên môi.

Trong suốt những ngày cuối cùng, mặc dù được Ban Trị sự Thành hội Phật giáo thành phố Đà Nẵng, môn đồ Pháp quyến và các Y, Bác sĩ tận tình chăm sóc, nhưng sức khỏe đã kiệt, hạnh nguyện đã mãn, Ngài an nhiên thu thần thị tịch vào lúc 8 giờ ngày mồng 3 tháng 6 năm Ất Dậu (nhằm ngày 08/07/2005) tại chùa Thọ Quang – Đà Nẵng. Ngài trụ thế 83 tuổi đời, 56 tuổi đạo.

1.

TƯỞNG NIỆM

(của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tuyên đọc trong lễ Truy niệm Giác linh cố Trưởng lão Hòa thượng trước khi thỉnh kim quan nhập bảo tháp)

Trước khi cử hành lễ cung tống kim quan Hòa thượng nhập bảo tháp, nơi an nghỉ nghìn thu của trần thế, chúng tôi xin được thay mặt Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Tăng Ni Phật tử Việt Nam có đôi lời tưởng niệm.

… Từ vùng đất địa linh nhân kiệt, lịch sử hào hùng, nước sông Hàn thao thao dòng diệu sử, đất Quảng Đà gió quyện mây từ, chan hòa Phước Trí, Hòa thượng đã hiện thân đại sĩ, giữa phàm trần không nhiễm hồng trần, tuổi ấu niên đã xuất gia tầm đạo, chùa An Hải xả tục cầu chân, bỏ ngồi ngàn dặm lòng tham dục, để lẽ huyền vi còn mãi trong tâm. Năm 27 tuổi đăng đàn thọ giới, ngôi Tam bảo tam tôn kế vị, giới thân huệ mạng trang nghiêm, thuận lý chân thường, xuôi dòng bản thể.

Cố Hòa thượng đã thắp sáng đèn thiền Liễu Quán, tục Phật huệ đăng, nối dõi dòng thánh, chùa Báo Quốc nghiên tầm nghĩa lý, đêm ngày nấu sử sôi kinh, thấu lẽ huyền vi, đạo tâm trác thế; trí tuệ khai thông, tâm hoa khai phát, suối nghĩa rạt rào. Quả thật “Hương thiền gió lộng tỏa ngàn phương, Trăng sáng năm xưa ngập dặm đường, Hương lòng quyện tỏa từ độ ấy, Mãi mãi ngàn sau vẫn ngát hương”.

Từ cương vị Giảng sư Hội Phật giáo Trung phần, Phó Ban đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất tỉnh Đà Nẵng rồi đến Chánh Đại diện Tỉnh Giáo hội Quảng Nam Đà Nẵng, Trưởng Ban trị sự Phật giáo tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng và thành phố Đà Nẵng cho đến Ủy viên Hội đồng Trị sự, thành viên Hội đồng

Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, nhất là trong phong trào Phật giáo cứu quốc, Hòa thượng đã thể hiện trọn vẹn tinh thần, Đại Hùng, Đại Lực, Đại Từ bi, Hộ quốc An dân, Đẹp đời Tốt đạo; gióng trống lôi âm, vang rền tiếng Pháp, nêu cao gương uy mãnh giữa rừng tà. Hòa thượng đã tùy duyên bất biến, bất biến tùy duyên, truyền trì đạo mạch, phát huy chân lý Đạo nhà một cách trong sáng và tích cực qua các thời kỳ khác nhau của lịch sử.

Bằng tinh thần phụng sự Đạo pháp, kế vãng khai lai, báo Phật ân đức, gần 60 năm đóng vai long tượng trong Phật pháp, mô phạm chốn rừng thiền, Hòa thượng đã nỗ lực hoằng dương Chánh pháp, mở trường Phật học, đào tạo Tăng tài, kế thừa đạo mạch, làm cho tổ ấn trùng quang, đạo vàng xán lạn, xứng danh con nhà họ Thích ngàn đời.

Với đức tính vị tha vô ngã, nhiếp hóa mọi người, Hòa thượng đã làm cho những Tăng Ni, Phật tử hữu duyên phát khởi tín tâm, tu hành tinh tấn, vững bền đạo nghiệp, tiến bước trên đường giải thốt. Quả thật: Công Ngài đổ xuống đất này, Cho hoa Đạo pháp ngày ngày thêm tươi”.

Với tinh thần giới đức trang nghiêm, thanh tịnh, thân giáo, khẩu giáo, ý giáo thâm nghiêm, Hòa thượng đã hiện thân của giới luật, là thọ mạng của Phật pháp, đã khai thông Giới Thân Huệ mạng cho nhiều thế hệ Tăng Ni, Phật tử. Qua đó, từng lớp, từng đàn giới tử, giới thể châu viên trang nghiêm dòng diệu thể, trở thành pháp khí Đại thừa truyền trì mạng mạch Phật pháp, Trưởng tử của Như Lai, tiến tu giải thốt, lợi lạc hữu tình, tốt đời đẹp đạo.

Bằng tinh thần hòa hợp đồn kết, thống nhất Phật giáo cao độ, Hòa thượng đã thể hiện nguyện vọng thống nhất Phật giáo của Tăng Ni, Phật tử cả nước, đã tiếp nối dòng sinh mệnh 2000 năm

lịch sử của Phật giáo Việt Nam, xây dựng thành công ngôi nhà Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Tỉnh hội Phật giáo Quảng Nam - Đà Nẵng qua đó Hòa thượng đã không ngừng đóng góp cho ngôi nhà Phật giáo Việt Nam, Tỉnh Thành hội Phật giáo Quảng Nam - Đà Nẵng, Thành phố Đà Nẵng ngày càng phát triển vững mạnh trang nghiêm, hưng thịnh trong lòng dân tộc, để rồi hoa đạo pháp nở rộ trong vườn hoa xã hội và đạo đời mãi mãi dung thông.

Thế hệ hôm nay và thế hệ mai sau là những người thừa hưởng sự nghiệp thống nhất Phật giáo Việt Nam, là thừa hưởng gia tài quý báu của Hòa thượng đã đóng góp một phần công đức rất lớn trong sự nghiệp xây dựng, phát triển Phật giáo Việt Nam mà Hòa thượng đã thể hiện bằng sự sống, bằng hành động và ý chí của mình gần một thế kỷ qua.

Bằng hạnh nguyện khứ lai vô ngại, tự tại tùy duyên, làm Phật sự như không hoa, độ chúng sanh như huyễn hóa, vô tâm hành sự. Hạnh nguyện Hòa thượng thật tuyệt vời mà vô tướng vô tâm, quả thật: “Sắc tướng vốn không, mượn cảnh huyễn độ người như huyễn. Tử sanh nào có, nương thuyền từ độ kẻ trong mê”. Do đó, Hòa thượng đã thuận lý vô thường, trở về thế giới Niết bàn vô tung bất diệt lúc 08 giờ 00 ngày mồng 3 tháng 6 năm Ất Dậu (nhằm ngày 08.07.2005) tại chùa Thọ Quang, thành phố Đà Nẵng, trụ thế 84 năm, hạ lạp 57 năm.

Hôm nay, trong giờ phút nghìn thu vĩnh biệt này, cố Hòa thượng hóa duyên đã mãn; trong pháp giới vô biên, Hòa thượng đã ngao du tự tại, vận thần thông đoạn ngự cửu liên đài, xả báo thân chứng nhập pháp thân, siêu tịnh độ không rời uế độ.

Giờ đây trước Giác linh Hòa thượng, chúng tôi trong Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự, Thành hội Phật giáo Thành phố Đà

Nẵng, là những người bạn đồng hành, đồng sự pháp Đại thừa trong Chánh pháp, xin nguyện lòng hợp lực cùng nhau, chung lưng đấu cật, quyết thực hiện hồn tất đoạn đường Phật sự mà Hòa thượng còn bỏ dở, đồng thời tiếp tục xây dựng và phát triển ngôi nhà Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Thành hội Phật giáo Đà Nẵng ngày càng hưng thịnh, trang nghiêm vững mạnh trong lòng dân tộc.

Giờ đây, nơi thế giới Niết bàn vô tung bất diệt, Giác linh Hòa thượng hãy ngao du tự tại, nơi bảo tháp trú xứ Thọ Quang, Nhục thân Hòa thượng hãy an nghỉ để nghìn thu in bóng mảnh hình hài lồng lộng tự hư không, sẽ sống mãi trong lòng pháp lữ, trong tư duy cùng pháp giới vô biên.

Xin bái biệt Hòa thượng !

2.

ĐIẾU VĂN

(của Ban Trị sự Thành hội Phật giáo thành phố Đà Nẵng)

Kính bạch Giác linh Hòa thượng Thành viên Hội đồng Chứng minh, Ủy viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Trị sự Thành hội Phật giáo thành phố Đà Nẵng, Trú trì chùa Thọ Quang.

Trong giờ phút trang nghiêm trọng thể, trước linh đài tỏa ngát khói hương, Ban Trị sự Thành hội Phật giáo Đà Nẵng vô cùng xúc động, từ hôm Hòa thượng ngã bệnh, Tăng Ni Phật tử, môn đồ Pháp lữ đều nóng lòng lo lắng, mong tin từng phút, từng giây về bệnh tình và sức khỏe của Hòa thượng. Trong tâm ai nấy đều chí thành cầu nguyện cho Hòa thượng sớm bình phục; nhưng mọi hy vọng đều trở thành vô vọng, Hòa thượng đã an nhiên viên tịch làm Ban Trị sự, Tăng Ni Phật tử Đà Nẵng mặc dù biết sanh, lão, bệnh, tử là

quy luật của đời người vẫn không làm sao nén được cái cảm giác kính nhớ đau thương. Phong cách, giọng nói của Hòa thượng tất cả đều vang vọng quanh đây, các văn bản, lời kêu gọi Tăng Ni Phật tử trong nước và đang sinh sống ở nước ngồi nỗ lực tham gia đóng góp công sức cho việc đại trùng tu chùa Pháp Lâm nhanh chóng sớm hồn thành, thế mà Hòa thượng đã đến nước Như Lai, vào nhà Từ phụ an nghỉ ngàn thu để lại trong lòng Giáo hội, trong lòng Tăng Ni Phật tử Đà Nẵng một khoảng trống vắng lớn lao.

… Sự vắng bóng của Hòa thượng là một tổn thất lớn cho Giáo hội, vì lòng yêu nước, yêu đạo, yêu hòa bình, suốt đời tích cực hoạt động xây dựng, củng cố. Với 84 năm thọ trần, 73 năm tu học hành đạo, gần như cả đời Hòa thượng cống hiến cho quần sanh, vì đạo pháp hiển vinh, tổ quốc hòa bình, dân sinh an lạc. Hạnh của Hòa thượng như vậy nên Ngài quyết đi theo con đường của đức Bổn sư Thích Ca Mâu Ni để cứu nhân độ thế.

Cuộc đời Hòa thượng sống trải qua ba thời kỳ, ba chế độ, nhưng đối với Ngài chỉ có một mục đích, một hồi bão mà thôi. Mục đích ấy là cứu độ chúng sanh, quên mình vì nghĩa cả. Hồi bão ấy là Phật giáo trường sinh phát triển, Tổ quốc hòa bình, Dân tộc độc lập, tự do, hạnh phúc. Thực tế Hòa thượng sớm kết duyên lành với ngôi Tam bảo cũng chỉ bởi:

Bỏ ngồi ngàn dặm lòng tham ái,

Để lẽ huyền vi còn mãi trong tâm

Cuộc đời sắc sắc không không

Chỉ còn lưu lại tấm lòng từ bi.

Trên bước đường chân lý, khi nhân duyên hội đủ luật Phật định kỳ, Hòa thượng đã được Bổn sư cho thọ Tam đàn Cụ túc tại Giới đàn Hộ Quốc ở Tổ đình Báo Quốc, Huế năm 1949 do Đại lão

Hòa thượng Thích Tịnh Khiết làm Đường đầu, lúc đó Hòa thượng được 27 tuổi đời.

Kể từ đó, bằng hạnh duyên cao cả, hiền hòa hỷ xả, nhiếp hóa mọi người, đạo hạnh trang nghiêm, giới đức thanh tịnh, như ngọc lưu ly trong sáng, thân giáo, khẩu giáo, ý giáo viên dung tự thân tác tắc, xuôi dòng bản thể, thuận lý chân như, làm lẽ sống muôn đời cho đạo pháp, cho Tăng Ni tứ chúng, đối với những ai được Ngài tiếp hóa, đều phát khởi tín tâm tịnh tiến tu hành mong cầu giải thốt.

Với tinh thần tiếp dẫn hậu lai, báo Phật ân đức, năm 1958 Hòa thượng đã cùng với chư Tôn đức trong Tỉnh hội Tăng già thành lập Phật học viện Phổ đà, tiền thân của Trường Trung cấp Phật học Đà Nẵng ngày nay để khai hạ đạo tràng, mở thông trí tuệ, đào tạo được nhiều thế hệ Tăng Ni Phật tử trở thành pháp khí đại thừa, làm lợi ích cho Đạo pháp và Dân tộc. Công đức thật cao như núi, rộng như biển không thể nào kể xiết. Thật là:

Đem thân phụng sự cõi trần

Trần duyên mãi một Pháp thân sáng ngời.

Qua ý nguyện vì dân vì nước, vì tổ quốc hòa bình độc lập, tự do, Hòa thượng đã thể hiện trọn vẹn tinh thần yêu nước nồng nàn, đồn kết dân tộc, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hòa bình hạnh phúc, đạo đời hòa quyện dung thông theo phương châm “Đạo pháp – Dân tộc”.

Với uy tín thanh trong và lòng trung thành nghĩa cả, Hòa thượng đã vận động các hệ phái Phật giáo ở địa phương sáp nhập vào ngôi nhà chung Gia đình Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đáp ứng nguyện vọng thống nhất Phật giáo Việt Nam suốt hai ngàn năm lịch sử truyền thừa, để từ đó ngày càng phát triển trang

nghiêm trong lòng dân tộc. Hòa thượng đã tạo nên sự vững bền gắn bó trong khối đại đồn kết tồn dân để chung sức chung lòng xây dựng quê hương.

Nhưng hỡi ơi ! Những tưởng trên con đường thực hành Phật sự, Hòa thượng sẽ còn thác tích lâu hơn để làm lợi lạc hữu tình, làm bóng cây đại thụ che mát cho Tăng Ni Phật tử thành phố quê nhà, tiếp tục chèo lái con thuyền Thành hội Phật giáo Đà Nẵng đến bờ bến hiển vinh.

Hòa thượng đã cống hiện trọn đời cho Đạo cho Đời, cuộc sống của Hòa thượng phải chăng là một sự đền ơn đáp nghĩa, một tấm gương sáng, một bài học vô cùng quý giá để cho hậu thế noi theo. Giờ này Hòa thượng được an nghỉ, công việc Phật sự còn lại, Ban Trị sự, Tăng Ni Phật tử Đà Nẵng xin nguyện quyết tâm ra sức thực hiện hồn thành như ý nguyện của Hòa thượng.

Nguyện cầu Giác linh Hòa thượng cao đăng Phật quốc.