Chư Tôn Thiện Đức & Cư Sĩ Hữu Công Phật Giáo Thuận Hóa - Tập 2

Hòa Thượng Giác Ngộ (1924 – 2010) Chùa Bửu Thắng - Pleiku

Hòa thượng Giác Ngộ (1924 – 2010)

Chùa Bửu Thắng - Pleiku

Hòa thượng Giác Ngộ thế danh là Nguyễn Hộ, sinh ngày 08-04-1924 (năm Ất Sửu), tại thôn Thiết Đính, thị trấn Bồng Sơn, huyện Hồi Nhơn, tỉnh Bình Định. Hòa thượng là con trai thứ ba trong gia đình có bốn người con (hai chị và một em trai). Thân phụ của Hòa thượng là cụ Nguyễn Bình (tự Hồng) sinh năm 1882, và bà Lê Thị Kế sinh năm 1886.

Thân phụ và thân mẫu Hòa thượng đều là Phật tử thuần thành, lại là gia đình Nho giáo thuần lương, nên Hòa thượng được giáo dục trên tinh thần giáo lý Phật Đà, sớm hình thành nơi Hòa thượng những đức tính bi dũng Xuất trần thượng sĩ. Nhà Hòa thượng ở gần chùa Phước Sơn, nên thuở ấu thời Hòa thượng thường được song thân đưa đến chùa viếng thăm, tụng kinh, lễ Phật tại ngôi chùa này. Với tư chất thông minh sẵn có, ngay từ nhỏ Hòa thượng đã thuộc các kinh Nhật tụng và những nghi thức thiền môn. Thời gian này Hòa thượng cũng theo học các lớp phổ thông.

Vốn có túc duyên từ nhiều đời, lại được giáo dục trong môi trường tốt, chí xuất trần đã sẵn, năm lên 14 tuổi Hòa thượng phát tâm Bồ đề, lập chí nguyện xuất gia. Hòa thượng xin song thân xuất gia tu học tại chùa Phước Sơn huyện Hồi Nhơn tỉnh Bình Định. Bổn sư đầu tiên độ Hòa thượng lúc ấy là Hòa thượng Như Phước, tự Giải Mộng, hiệu Tường Quang Trụ trì chùa Phước Sơn, Hòa thượng qui y với Pháp danh là Thị Hớn.

Năm 1943, lúc 19 tuổi, sau năm năm tu học, thì được Hòa thượng Tường Quang cho thọ giới Sa Di tại giới đàn Tổ đình Thiên Đức, Tuy Phước, Bình Định do Hòa thượng Huệ Chiếu làm Đường Đầu.

Vốn bẩm tính thông minh, lại có một đạo phong uy nghiêm ngay từ khi còn nhỏ tuổi, nên Hòa thượng được Hòa thượng Tường Quang rất thương mến. Nhận thấy khả năng thông tuệ của Hòa thượng sẽ tiến xa hơn, cao hơn trên đường tu học, nên Hòa thượng khuyên Hòa thượng vào Tuy Phước, Bình Định, nơi có nhiều bậc Long Tượng trong tòng lâm Phật pháp để cầu sự thọ giáo, tu học.

Ba năm sau, năm Hòa thượng 21 tuổi, vâng theo lời chỉ dạy của Hòa thượng Tường Quang, Hòa thượng đảnh lễ vị Hòa thượng ân sư khả kính, từ giã chùa Phước Sơn thân thương, và khăn gói lên đường vào miền đất Tổ Tuy Phước, Bình Định để tầm sư học đạo.

Năm 1946, với túc duyên sư đồ từ trước, Hòa thượng đã đến tổ đình Thiên Đức, xã Phước Hưng, Tuy Phước, Bình Định, cầu Hòa thượng Huệ Chiếu làm Bổn sư. Hòa thượng Huệ Chiếu hoan hỷ nhận Hòa thượng làm đệ tử, và ban cho Pháp danh là Nguyên Uyên tự Chí Đạt, hiệu Giác Ngộ.

Năm 1952, Hòa thượng thọ giới Tỳ-kheo và Bồ-tát tại Đại giới đàn Tổ đình Thiên Bình, Xã Nhơn Phong, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định. Đại Giới Đàn này, Hòa thượng Huệ Chiếu làm Đường

Đầu, Hòa thượng Tâm Đạt, Viện chủ Tổ đình Thiên Bình làm Hố chủ và Giáo thọ, Hòa thượng Phúc Hộ làm Yết-ma A-xà-lê… Tại Đại giới đàn này, Hòa thượng được chọn làm Thủ Sa-di, lúc bấy giờ Hòa thượng vừa tròn 28 tuổi.

Năm 1953, Hòa thượng được Giáo hội phật giáo tỉnh Bình Định bầu làm Chánh thư kí Phật giáo trong Mặt trận Liên Việt, và làm Uỷ viên Mặt trận Liên việt, kiêm nhiệm chức vụ Hội đồng Nhân Dân xã Phước Hưng, lo các mặt hoạt động đạo đức trong sinh hoạt của cộng đồng Phật tử và nhân dân. Nhưng trọng tâm của Hòa thượng là hướng dẫn tín đồ tu học theo chánh pháp.

Năm 1954, với nhu cầu Phật sự, cộng đồng Phật tử chùa Thiên Trúc cung thỉnh Hòa thượng Trụ trì chùa Thiên Trúc, thôn Bình Lâm, xã Phước Hồ, Tuy Phước, Bình Định. Trong thời gian này, Hòa thượng hướng dẫn Phật tử tu học, đồng thời đào tạo Tăng chúng xuất gia.

Trụ trì chùa Thiên Trúc được hai năm, năm 1957, Hòa thượng giao chùa cho đệ tử là Quảng Cố trông nôm để lên đường ra Huế tham gia các lớp nghiên cứu Phật học tại Học viện Báo Quốc. Viện trưởng học viện Báo Quốc lúc bấy giờ là Hòa thượng Trí Thủ.

Sau bốn năm nghiên cứu, tu học tại Học viện Báo Quốc, năm 1961, Hòa thượng trở về chùa Thiên Trúc tiếp tục sứ mệnh tiếp Tăng độ chúng, hướng dẫn mọi người tu học. Đến năm 1963, Ban Tăng sự tỉnh hội Phật giáo Bình Định mời Hòa thượng về tham gia công tác Phật sự cho tỉnh Giáo hội Phật giáo Bình Định.

Qua thời gian công tác Phật sự một năm tại Tỉnh Giáo hội ở Qui Nhơn, năm 1964 Trung ương Giáo hội Phật giáo quyết định bổ nhiệm Hòa thượng Trụ trì chùa Pháp Lâm, Đà Nẵng, hướng dẫn đồng bào Phật tử tại đây tu học.

Mãn nhiệm kì 2 năm Phật sự tại Đà Nẵng, năm 1966, Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Định mời Hòa thượng về Tổ Đình Long Khánh để tham gia công tác giáo dục, đào tạo tăng tài, tại Bình Định.

Năm 1966-1970, Hòa thượng làm giáo thọ tại các trường Bồ Đề chùa Long Khánh, trường Bồ Đề Nguyên Thiều, trường Phật học Nguyên Thiều. (Hòa thượng cũng là người đồng sáng lập Tu viện Nguyên Thiều và trường Trung cấp Phật học Nguyên Thiều.)

Năm 1970, Hòa thượng được Chư Tăng Tổ đình Thập Tháp mời tham gia công tác giáo dục về chuyên khoa Phật học và làm Giám học của Phật học viện Phước Huệ trong hai năm.

Năm 1972, Trung ương Giáo hội Phật giáo quyết định cử Hòa thượng nhận lãnh trách nhiệm hoằng pháp Cao nguyên, bổ nhiệm Hòa thượng về Trụ trì chùa Tỉnh hội (chùa Bửu Thắng), Pleiku, tỉnh Gia Lai.

Ngày 08 tháng 03 năm 1972, Hòa thượng chính thức nhận nhiệm vụ Trụ trì chùa Bửu Thắng. Hòa thượng bắt tay vào việc đầu tiên là chỉnh đốn thiền môn, trang nghiêm tổ đình, hướng dẫn đạo tràng tu học.

Chùa Bửu Thắng là trung tâm hành đạo của Tỉnh hội Phật giáo Gia Lai, có Văn phòng Hành chính Ban đại diện Phật giáo Tỉnh hội - Văn phòng Ban hướng dẫn Gia đình Phật tử tỉnh Gia Lai. Lúc này, Hòa thượng đảm nhận trách nhiệm Trú trì, đồng thời, tham gia mọi công tác Phật sự của tỉnh nhà.

Sau tháng 4/1975 đất nước hồn tồn độc lập, địa bàn hành chánh tỉnh Gia Lai sáng lập thêm tỉnh Kon Tum và tỉnh Phú Bổn, do vậy mọi hoạt động của Giáo hội nói chung, cũng như của Hòa thượng nói riêng ngày càng nhiều, đòi hỏi thật nhiều hy sinh và dấn thân phụng sự.

Chùa Tỉnh hội vừa là trung tâm sinh hoạt Phật giáo của tỉnh Gia Lai, đồng thời là trung tâm của hai tỉnh: Kon Tum và Phú Bổn. Ngài là bậc Cao tăng Trụ trì chùa Tỉnh hội, nên trách nhiệm Phật sự đối với Giáo hội và quần chúng ngày càng lớn lao hơn.

Suốt những thập niên 80 của thế kỉ 20, tình hình kinh tế khó khăn chung, Hòa thượng cũng theo di huấn Tổ Lâm tế “nhứt nhật bất tác, nhứt nhật bất thực: Sáng bổ củi, làm vườn, chiều tối kệ kinh, dạy bảo đồ chúng… Chùa Bửu Thắng là trung tâm An cư Kiết hạ của Chư Tăng tồn tỉnh. Nên hằng năm Hòa thượng ra sức chăm lo nơi ăn, chỗ nghỉ… cho Chư Tăng trong 3 tháng An cư Kiết hạ, công việc tuy đơn giản nhưng không kém phần lao khổ.

Đối với Gia đình phật tử, Hòa thượng nhắc nhở các anh chị trưởng phải biết hi sinh thời gian công việc, lo dạy dỗ các em tu học không để đánh mất nền văn hố cao đẹp, cố gắng giữ gìn nền đạo đức của tổ tiên. Hòa thượng cũng nhắc nhở các vị Trụ trì, các Ban Hộ tự, Bổn tự quan tâm giúp đỡ Gia đình Phật tử để tiếp nối hậu lai, báo Phật ân đức.

Để ghi nhận và tán dương những đóng góp của Hòa thượng với Đạo pháp và Giáo hội, tại Đại hội Phật giáo tồn quốc nhiệm kỳ V, 2002–2007 Hòa thượng được Đại hội Tấn phong lên hàng Giáo phẩm Hòa thượng. Cũng tại Đại hội này, Hòa thượng được suy tôn vào Hội đồng Chứng Minh Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Tại Đại hội Phật giáo tỉnh Gia Lai nhiệm kỳ II (2002–2007) và nhiệm kỳ III (2007-2012), Hòa thượng được cung thỉnh Cố vấn, chứng minh Ban Trị sự Phật giáo tỉnh.

Gần 40 năm đảm nhiệm chức vụ Trú trì tổ đình Bửu Thắng, vì tuổi cao, sức yếu Hòa thượng đã đề cử Thượng toạ Tâm Tường thay thế mình làm Trú trì chùa Bửu Thắng. Tại cuộc họp mở rộng

ngày 23-9-2006 giữa Ban Trị sự tỉnh Gia Lai cùng Ban hộ tự và tồn thể phật tử chùa Bửu Thắng, tồn thể Tăng Ni, Phật tử đã nhất tâm cung thỉnh Hòa thượng giữ chức Viện chủ chùa Bửu Thắng và Hòa thượng đã hoan hỷ nhận lời. Suốt cuộc đời tu học, hành đạo của Hòa thượng ở nhiều nơi, nhưng có lẽ chùa Bửu Thắng và đất Gia Lai là nơi Hòa thượng dừng chân lâu nhất.

Điểm nổi bật của Hòa thượng là suốt cuộc đời tu tập và hoằng dương Chánh pháp là Hòa thượng luôn đề cao và nghiêm trì giới luật, là tấm gương sáng ngời trong việc hành trì Phật pháp. Hòa thượng cũng khuyến khích, sách tấn tăng ni, nhất là thế hệ Tăng Ni trẻ thực hành Phật pháp, gìn giữ mạng mạch của Phật giáo, đồng thời khuyên Chư Tăng nên tập trung về một nơi để An cư Kiết hạ hằng năm để thúc liễm thân tâm, trau giồi giới định tuệ. Quả thật, Hòa thượng là cây đại thọ cho ngôi nhà Phật pháp, là bóng đại bồ đề che mát cho tỉnh nhà.

“Thân như điện ảnh hữu hồn vô.” Vạn pháp đều vô thường, đúng theo chân lý Phật dạy, với 86 năm hiện hữu trên cuộc đời, thân xác hữu hình như ngôi nhà trải qua thời gian dài sử dụng đến thời kỳ hư hoại. Như Bồ tát Duy Ma thị hiện tật bệnh để hố độ chúng sanh, những năm cuối cuộc đời, thân xác Hòa thượng mang nhiều trọng bệnh. Dù các hiếu tử của Hòa thượng đã nhiệt tâm chữa trị, nhưng thuận thế vô thường, Hòa thượng đã thâu thần thị tịch trong không khí thiêng liêng, với âm vang của lời kinh kệ, cùng tiếng niệm Phật siêu thốt của hàng đệ tử xuất gia và tại gia. Hòa thượng viên tịch vào lúc 10 giờ kém 10 ngày 19 tháng 11 năm 2010 (giờ tỵ, ngày 14, tháng 10, năm Canh Dần) tại tổ đình Bửu Thắng, thế thọ 86 tuổi, hạ lạp 59 năm.

Hòa Thượng Thuyền Ấn (1927 – 2010) Chùa Bát Nhã – Hoa Kỳ

Hòa thượng Thuyền Ấn (1927 – 2010)

Chùa Bát Nhã – Hoa Kỳ

Hòa thượng thế danh Hồng Không Uẩn, sinh năm 1927, tại tỉnh Quảng Bình.

Do túc duyên nhiều đời với Phật pháp, năm lên 3 tuổi ngài được song thân cho vào chùa và xuất gia với Đại lão Hòa thượng Hồng Tuyên, khai sơn và Trú trì Chùa Phổ Minh, Quảng Bình. Hòa thượng được Hòa thượng Bổn sư cho Pháp danh là Nhật Liên, Pháp tự Thiện Giải và Pháp hiệu Thuyền Ấn.

Hòa thượng Thuyền Ấn thuộc Thiền phái Lâm tế đời thứ 41, ngài là một trong những Tăng sĩ được đào tạo tại Phật học đường Báo Quốc – Huế, thập niên 1945 - 1955. Vào cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960, Hòa thượng Thuyền Ấn đã được Tổng hội Phật giáo Trung phần cử làm Hội trưởng Hội Phật giáo Thừa Thiên-Huế, giảng dạy tại Phật học đường Nha Trang và Phật học viện Hải Đức, Nha Trang và là Giảng sư của Tỉnh hội Phật giáo Buôn Ma Thuột.

Năm 1967, Viện Đại học Vạn Hạnh đã giới thiệu Hòa thượng Thuyền Ấn du học tại Đại học Wisconsin, Hoa Kỳ và tốt nghiệp văn bằng Cao học. Về nước, trú tại Chùa Ấn Quang. Vào đầu thập niên 1970, Hòa thượng dạy tại Phân khoa Phật học (cấp Cử nhân) và Cao học Phật học thuộc Đại Học Vạn Hạnh.

Trong Đại hội Khống Đại kỳ 7 tổ chức tại Chùa Ấn Quang vào tháng 1 năm 1977, Hòa thượng Thuyền Ấn đã được suy cử làm Tổng Vụ trưởng Tổng vụ Hoằng Pháp.

Đầu thập niên 1990, Hòa thượng Thuyền Ấn được Hòa thượng Mãn Giác Trú trì chùa Việt Nam tại Mỹ bảo lãnh sang Hoa Kỳ và trú tại Chùa Việt Nam, Los Angeles, California, Hoa Kỳ.

Từ đó, Hòa thượng Thuyền Ấn tiếp tục cùng với chư tôn đức Tăng, Ni và Phật tử Hoằng pháp tại hải ngoại.

Dù tuổi cao, Hòa thượng Thuyền Ấn vẫn nỗ lực theo học và hồn tất học vị Tiến sĩ tại Đại học Hawaii, Honolulu, Hoa Kỳ. Những chức vụ mà Hòa thượng đã được cung thỉnh : vào Hội Đồng Chứng Minh của Phật giáo Hải ngoại, Thành viên Hội đồng Trưởng lão Viện Tăng thống…

Cách nay hơn một năm, Hòa thượng đã lâm trọng bịnh. Từ đó đến nay, Hòa thượng đã được nhân viên bệnh viện, Viện dưỡng lão và Chư Tăng Ni Chùa Bát Nhã tận tình chăm sóc. Nhưng, vì tuổi già sức yếu, tấm thân tứ đại hao mòn, Hòa thượng đã thuận theo lẽ tự nhiên của thuyết vô thường xả bỏ báo thân vào lúc 12:15 phút sáng ngày 31 tháng 10 năm 2010, tại Thành phố Garden Grove, California, Hoa Kỳ, thọ 83 tuổi.

Hòa Thượng Lưu Đoan (1943 – 2010) Chùa Như Pháp – Trà Vinh

Hòa thượng Lưu Đoan (1943 – 2010)

Chùa Như Pháp – Trà Vinh

Hòa thượng nhũ danh Phạm Xuân, người làng Hiệp Phổ Trung, xã Hành Đức, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi. Thân phụ là cụ ông Phạm Tùng, thân mẫu là bà Trần Thị Toản. Hòa thượng sinh ngày 24/6/1943 (năm Quý Mùi) là con thứ trong gia đình trung lưu có truyền thống hiếu đạo sùng kính Phật pháp. Tuổi trẻ thông minh hiếu học, giữ gìn khuôn mẫu phép tắc, được bà con láng giềng thương mến.

Túc duyên sâu dày nên được sinh ra trong gia đình có truyền thống Phật giáo. Do nương vào tâm đạo của cha mẹ, Hòa thượng thường lui tới chốn cửa thiền nghe kinh và tiếp xúc Chư Tăng, Ni, nhờ đó hạt giống Phật đã chuyển mình chờ duyên lành sẽ nẩy mầm sinh trưởng.

Duyên lành hội đủ, ngày 02 tháng 6 năm 1958 (Mậu Tuất) Hòa thượng được cha mẹ cho phép theo cầu pháp xuất gia với Hòa thượng Tâm Hương hiệu Mật Hiển, Trụ trì chùa Trúc Lâm, Thành

Thành phố Huế, được Hòa thượng thâu nạp và ban cho Pháp danh là Nguyên Chơn, hiệu Lưu Đoan.

Từ đó, chốn cửa thiền chuyên tâm học đạo, công phu công quả mọi bề được Thầy khen bạn mến. Đầu năm Tân Sửu, ngày 17/01/1961 Hòa thượng được Hòa thượng Bổn sư cho phép thọ Sa-di giới tại giới đàn chùa Trúc Lâm, Thành phố Huế.

Quyết tâm nỗ lực không ngừng trên đường học đạo, ngày 16 – 18 tháng 7 năm 1965 (Ất Tỵ), Hòa thượng được thọ Tỳ kheo giới tại Giới đàn Vạn Hạnh (tổ chức ở chùa Từ Hiếu, do Hòa thượng Giác Nhiên hiệu Trừng Thủy làm Đàn đầu Hòa thượng).

Thể hiện sự cầu tiến và quyết tâm nối truyền mạng mạch Phật pháp, Hòa thượng còn xin phép Thầy đi tham học các nơi như Đà Nẵng, Tp Huế ... với các bậc danh tăng thạc đức đương thời .

Năm 1967, Hòa thượng dự thi tuyển vào Trường Trung đẳng chuyên khoa Phật học tại chùa Linh Quang, Thành phố Huế, kết quả thi đậu vào trường thuộc loại giỏi.

Để chuẩn bị tư lương trên bước đường hoằng pháp lợi sanh, ngồi nội minh Phật giáo, Hòa thượng còn tham học và thông hiểu các pháp thế gian như dịch lý tốn số, địa lý phong thủy... với tinh thần tùy duyên hòa hợp nhằm thích ứng hồn cảnh và đem lại lợi ích cho việc hoằng pháp sau này.

Năm 1971 Hòa thượng tốt nghiệp Trung đẳng chuyên khoa Phật học nhưng vẫn tiếp tục tham vấn các bậc cao minh về Phật học và gần gũi Bổn sư, được truyền khế ấn Mật tông.

Năm 1972, Hòa thượng tiếp nhận sự phân bổ của Giáo hội Phật giáo về tỉnh Vĩnh Bình làm nhiệm vụ Sứ giả Như Lai, Đặc ủy Hoằng pháp kiêm Giám học và Giáo thọ sư tại Phật học viện Khánh Hòa, chùa Phước Hòa.

Sau đó, Tăng Ni trong tỉnh Vĩnh Bình thỉnh Hòa thượng làm Chánh Đại diện Phật giáo huyện Châu Thành (nay là Thị xã Trà Vinh) và làm Phó Trụ trì chùa Long Khánh, trụ sở Giáo hội Phật giáo tỉnh Vĩnh Bình.

Ngồi công tác Phật sự được Giáo hội giao phó, Hòa thượng còn được Tăng Ni Phật tử thỉnh giảng tại các Trường Hạ và các đạo tràng trong tỉnh.

Năm 1974, chấp nhận gian nan thử thách với muôn vàn khó khăn giữa mưa bom bão đạn của chiến tranh tàn khốc, Hòa thượng đến xứ Bến Cát xã Hiếu Tử huyện Tiểu Cần, tỉnh Vĩnh Bình (nay là tỉnh Trà Vinh) theo lời thỉnh mời của Phật tử kiến lập khai sơn chùa Như Pháp , hầu dem ánh từ quang của Phật thắp sáng tâm mê chúng sanh nơi vùng thôn quê hẻo lánh.

Sau ngày đất nước thống nhất 30/4/1975, Hòa thượng tiếp tục công việc Phật sự tại tỉnh Trà Vinh và Chùa Như Pháp.

Kể từ sau khi thống nhất đất nước, Hòa thượng vẫn dõi theo từng bước thời gian nhằm tìm thời cơ thuận lợi phát dương quang đại giáo pháp Như Lai .

Sau khi Trà Vinh được tách ra từ tỉnh Cửu Long năm 1993, Hòa thượng cùng chư Tôn đức Tăng Ni tích cực vận động, xin phép thành lập Giáo hội Phật giáo tỉnh Trà Vinh. Khi Giáo hội tỉnh được thành lập, Hòa thượng được thỉnh làm Phó Ban Trị sự kiêm Trưởng Ban Giáo dục Tăng Ni và cố vấn ban Đại diện Phật giáo huyện Tiểu Cần xuyên suốt 4 nhiệm kỳ.

Cũng trong năm năm 1993, lo hậu sự cho Hòa thượng Bổn sư thượng Mật hạ Hiển viên mãn, Hòa thượng được huynh đệ Tăng Ni Phật tử trong hệ phái Trúc Lâm và Chư Tôn đức các tự viện trực

thuộc môn phái Tây Thiên suy cử làm Trụ trì Tổ đình Trúc Lâm, Thành phố Huế, kế thừa tổ nghiệp của Bổn sư.

Năm 1998, Hòa thượng được Giáo hội Phật giáo Việt Nam tấn phong lên hàng Giáo phẩm Thượng tọa.

Với chí nguyện lo cho sự phát triển của Phật pháp, Hòa thượng cùng chư tôn giáo phẩm trong tỉnh Trà Vinh tích cực vận động tái thiết lại trường Phật học Trà Vinh, cái nôi của Phật giáo Miền Nam trong thời chấn hưng Phật giáo.

Năm 1999, trường Cơ bản Phật học Trà Vinh (nay là trường Trung cấp Phật học) được phép thành lập tại chùa Phước Hòa , Hòa thượng được đề cử làm Phó Hiệu trưởng kiêm Giám luật và Giáo thọ phụ trách giảng dạy Luật giới cho Tăng Ni xuyên suốt 3 khóa học.

Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Trà Vinh khai Đại Giới đàn Khánh Hòa năm 2002, Đại Giới đàn Huệ Quang năm 2005, Đại Giới đàn Khánh Anh năm 2008 Hòa thượng đều được thỉnh làm Yết-ma A-xà-lê để truyền trao giới pháp cho Tăng Ni tu tập.

Cũng trong năm 2002, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tấn phong Hòa thượng lên hàng giáo phẩm Hòa thượng.

Hòa thượng còn được mời tham gia Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Trà Vinh khóa VI và VII với chức danh là Phó Chủ tịch không chuyên trách..

Năm 2005, Hòa thượng trùng tu lại chùa Như Pháp với quy mô lớn và tồn diện, làm chỗ nương tựa vững chắc cho môn đồ tứ chúng tu tập lâu dài.

Năm 2007, Hòa thượng được Giáo hội Phật giáo Việt Nam suy cử làm ủy viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Với uy tín đức độ và sự hy sinh chịu khó , Hòa thượng không chỉ thực hiện các Phật sự lớn nhỏ trong tỉnh mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến các tỉnh khác.

Đệ tử xuất gia 26 vị hiện đa số đã là Trụ trì các tự viện trong, ngồi tỉnh, tham gia và tổ chức các hoạt động Phật sự của Giáo hội Phật giáo tỉnh Trà Vinh , Phật tử tại gia trong và ngồi nước hơn 6.000 vị .

Sau gần nửa thế kỷ Hoằng pháp lợi sanh, vì tuổi cao sức yếu nên Hòa thượng đã lâm trọng bệnh, mặc dù đã được môn đồ pháp quyến, thế quyến, tập thể Y- Bác sĩ tận tình cứu chữa nhưng Hòa thượng đã thuận thế vô thường , thâu thần thị tịch vào lúc 7 giờ 45 phút ngày 16 tháng 10 năm 2010 (nhằm ngày mùng 9 tháng 9 năm Canh Dần), trụ thế 67 năm , hạ lạp 45 năm.

Hòa Thượng Khả Tấn (1917 – 2011) Chùa Giác Lâm - Huế

Hòa thượng Khả Tấn (1917 – 2011)

Chùa Giác Lâm - Huế

Hòa thượng thế danh Trần Lý Hòe. Sinh vào giờ Dần ngày 11 tháng 2 năm Mậu Ngọ (2/2/1918) tại làng Trung Kiên, xã Triệu Thượng, huyện Triệu Phong tỉnh Quảng Trị.

Thân phụ là cụ ông Trần Lý Đường và cụ bà Lê Thị Tác. Gia đình nhiều đời sùng mộ Phật pháp. Nhà có 5 anh chị em, Hòa thượng là con thứ hai.

Vốn sinh trưởng tại ngôi làng nằm trong vùng đất lừng danh của xứ Quảng, đầu làng là quốc lộ 1A có Tổ đình Sắc Tứ Tịnh Quang, nơi lưu dấu ấn đầu tiên khi chúa Nguyễn Hồng tiến về phương Nam mở mang bờ cõi, tại làng có ngôi cổ tự Sắc tứ Linh Quang được xây dựng vào năm 1802 do Tổ sư húy Đạo Minh hiệu Phổ Tịnh, Pháp hiệu Viên Nhất xây dựng. Nơi đây tương truyền địa linh nhân kiệt, phía trước xa xa hiện ra dãy núi như một bình phong án ngự, lại có con suối nhỏ nước chảy róc rách như tiếng đàn. Người xưa đã ghi lại:

Lưu thủy vô huyền vân thời giải trạo

Vỹ sơn tác án thế tức phù Tăng.

Xuất phát từ đó các vị đi xuất gia đa số đã trở thành bậc chơn tu trác việt như Hòa thượng Phước Huệ, Hòa thượng Trí Thủ, Hòa thượng Diệu Hoằng, Hòa thượng Hưng Dụng… đã góp một phần không nhỏ cho sự nghiệp xây dựng Giáo hội. Cố Hòa thượng tân viên tịch cũng dự được túc duyên với Phật pháp nên sớm có đại nguyện xuất gia học đạo.

Vốn được sinh trưởng trong môi trường thuận duyên với Phật pháp nên năm lên 9, Hòa thượng đã xuất gia đầu Phật, được sự đồng ý của song thân, Hòa thượng đã được đến Huế tham yết Hòa thượng húy Trừng Hải, tự Chí Thanh, hiệu Giác Hải, Khai sơn và Trú trì chùa Duy Tôn, nay là chùa Giác Lâm (Thành phố Huế) đầu sư học đạo và được sư thuận ý cho thọ giáo.

Thời gian hành Điệu là cả một quá trình thử thách, vừa lo học tập chuyên sâu Kinh điển, vừa lo Công phu bái sám trau dồi đạo hạnh, tu học hành trì mỗi mỗi trong tinh thần “Bất tác bất thực” như Tổ sư Bách Trượng thường dạy.

Tám năm trôi qua, với sự tinh tấn nỗ lực, Hòa thượng đã được Bổn sư hết sức hoan hỷ. Năm Ất Hợi, Bảo Đại thứ 10, 1953, Hòa thượng đã được thọ Tam đàn Cụ túc giới tại Giới đàn Tổ đình Sắc tứ Tịnh Quang (Quảng Trị) do Hòa thượng Ngộ Tánh, tự Hưng Long, hiệu Phước Huệ làm đàn đầu. Từ đây Hòa thượng có Pháp danh Tâm Hiếu, Pháp tự Khả Tấn, ở vào hàng “Chúng trung thượng”, chính thức Trưởng tử của Như Lai.

Được ngồi nhà của đức Như Lai, mặc áo của đức Như Lai, áo của đức Như Lai là áo nhu hòa nhẫn nhục, nhà của đức Như Lai là tất cả các pháp đều không.

Đây cũng là thời kì cả nước dấy lên phong trào chấn hưng Phật giáo mạnh mẽ. Năm 1930, hội Nam Kỳ nghiên cứu Phật học ra đời, hai năm sau, 1932 đặc biệt tại Huế hội An Nam Phật học được thành lập, và năm 1934 hội Phật giáo Bắc Kỳ chào đời, rồi tiếp tục các Tăng học đường, các trường Phật học được mở ra từ năm 1933 tại chùa Trúc Lâm (thuộc sơn môn) và chùa Vạn Phước rồi 1936 chuyển về Tổ đình Báo Quốc (thuộc Hội Phật học) đã là động lực thúc đẩy Hòa thượng trong sự nghiệp tu học và phục vụ. Cuộc sống của Hòa thượng là cuộc sống bình dị, tu và hành là hai việc thiết thân, chính vì thế mà được Bổn sư hết sức tâm đắc trao kệ phú pháp:

Như như pháp giới như

Viên mãn thị chân như

Viên Mãn chính là hiệu của Hòa thượng khi đắc pháp.

Đối với đạo, Hòa thượng đã lưu tâm nhiều đối với vấn đề Giới luật cho Tăng chúng nên Hòa thượng đã tham gia nhiều trong các đại Giới đàn về Thập sư qua các thời kì.

Sau ngày thống nhất đất nước, năm 1981, Đại hội Thống nhất Phật giáo cả nước được mở ra tại Thủ đô Hà Nội, rồi năm 1982, Đại hội Thống nhất các hệ phái thành lập Giáo hội Phật giáo tỉnh Bình Trị Thiên được long trọng tổ chức tại ngôi chùa lịch sử Từ Đàm, Hòa thượng là một trong 13 vị được suy tôn Hòa thượng vào hàng Giáo phẩm Chứng minh của tỉnh với đạo hạnh đáng tôn kính. Năm 2007, Hòa thượng được Trung ương Giáo hội suy cử vào Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Điểm nổi bật thâm áo trong cuộc đời của Hòa thượng là vai trò, là niềm tin, là chỗ dựa của chư Tôn đức Tăng Ni nên năm 2005 Hòa thượng được cung thỉnh làm Đàn đầu cho đại Giới đàn Giác Nhiên tại Tổ đình Thuyền Tôn – Huế.

Trong các Phật sự khác, đặc biệt là tình pháp lữ Linh sơn cốt nhục, năm 1983, trong Đại lễ Khánh thành ngôi chùa Sắc Tứ Tịnh Quang tại chốn Tổ làng Trung Kiên, Trưởng lão Hòa thượng Trí Thủ đã trao gởi với Hòa thượng: “Thầy ở gần hơn tui, xin cố gắng vô ra lo chốn Tổ để ngày mỗi huy hồng, đất Tổ càng thêm sáng, người người được thấm nhuần ân pháp vũ”.

Và chỉ một năm sau, 1984, Trưởng lão Hòa thượng Trí Thủ đã quảy dép về Tây, cố Hòa thượng đã nước mắt đầm đìa, khóc như thuở còn bé. Và như kẻ tri âm,

Năm Quý Mùi (2003), Hòa thượng đã đứng ra đảm nhận chức vụ Trưởng ban Tái thiết Trùng tu chốn Tổ Trung Kiên – Sắc Tứ Linh Quang Tự. Nhờ thế, ngày nay ngôi phạm vũ được huy hồng trang nghiêm.

Đối với đời, Hòa thượng đã tham gia trong các phong trào: Phật giáo cứu quốc (1945), Phật giáo với sự nghiệp cách mạng của những năm tháng kháng chiến chống thực dân xâm lược, Hòa thượng đã hai lần bị giặc bắt giam tại lao Thừa Phủ Huế (18–4-1949 đến 16/12/ 1949). Đặc biệt mảnh đất của Tự viện Giác Lâm này đã hơn một lần là nơi trú ẩn của các Cán bộ Cách mạng và là một địa chỉ của niềm tin cho cách mạng tại địa phương.

Sự nghiệp của Hòa thượng đã lưu dấu ấn nhiều trong lòng Tăng Ni Phật tử. Đệ tử của Hòa thượng về xuất gia và tại gia cũng không nhiều lắm. Đối với giới xuất gia đệ tử hiện nay, một số vị đã có học vị Tiến sĩ, Cử nhân đang tham gia trong các Phật sự của Giáo hội trong ngành Giáo dục, Văn hóa và Hoằng pháp tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng như tại Tỉnh nhà, đã tham gia viết bài cho các tạp chỉ Phật giáo cũng như một số trường Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn.

Giữa những ngày mùa đông tháng giá, như linh cảm được cơn vô thường của mình lại đến, Hòa thượng đã gọi đồ chúng nhắn nhủ “Chùa mình đơn chiếc, suốt cuộc đời Thầy đã cố gắng chung lo Phật sự cùng Giáo hội khi thăng, khi trầm, cũng như góp phần nhỏ của mình theo truyền thống hộ Quốc an Dân, riêng đối với chùa, Thầy đã cố gắng tu sửa, chú nguyện Hồng chung, Phật tổ và Bồ-tát tôn tượng và mong ước Đại trùng tu ngôi Chánh điện nhưng chắc rằng khó có cơ duyên. Thầy mong các con gắng gỗ tu học tinh tấn hơn lên duy trì và phát huy chốn Tổ".

Sau phút yên lặng giữa Thầy – trò, Hòa thượng đã an nhiên viên tịch vào lúc 19 giờ ngày 12/01/2011 (09-12 năm Canh Dần), thọ 94 tuổi đời, 74 hạ lạp, thuộc dòng Lâm tế đời thứ 43. Tháp của Hòa thượng được an trí trong khuôn viên chùa.

1.

VĂN TƯỞNG NIỆM

Ngưỡng bạch Giác linh cố Trưởng lão Hòa thượng.

Trong giờ phút trang nghiêm thanh tịnh, trước linh đài tỏa ngát hương đàn, chúng con thay mặt cho tồn thể Tăng Ni thuộc môn phái Tổ đình Tây Thiên thành kính đê đầu đảnh lễ Giác linh Hòa thượng, lòng tràn ngập nỗi niềm xúc cảm vô biên, trong giờ phút chuẩn bị sáng mai đây tiễn đưa Ngài nhẹ nhàng rời khỏi cảnh trần gian giả tạm để trở về với giác tánh chơn nguyên.

Ngưỡng bạch Giác linh Cố Trưởng lão Hòa thượng.

Chúng con vẫn biết: “Sắc tướng vốn không, nương cảnh huyễn độ người mê muội. Tử sinh nào có, mượn thuyền Từ vớt kẻ trầm luân. Nhưng chúng con không làm sao tránh khỏi sự bùi ngùi kính tiếc trước cảnh Đông Tây hai ngã, người ra đi chẳng hẹn ngày về,

và môn phái Tổ đình Tây Thiên từ đây sẽ vĩnh viễn vắng bóng một bậc Trưởng lão Chứng minh tối tôn chí kính.

Than ôi:

Khuất bóng Tôn sö trời giá lạnh

Vắng lời giáo huấn gió ñìu hiu

Tây Thiên môn phái lòng se thắt

Giáo hội từ bốn phương lệ thấm ñều.

Nhớ Trưởng lão Hòa thượng xưa:

Làng Trung Kiên, Triệu Phong – Quảng Trò

Ngài xuất thân nếp sống gia phong

Cửa Giáo hội, sân chùa thöờng lui tới

Tuổi hoa niên chớm nở tinh thông.

Mới lên chín thiện duyên sẵn có

Ñöợc song thân cho phép xuất gia,

Chùa Giác Lâm sô tâm ñầu Giáo hội

Rồi Linh Quang Sắc Tứ Tổ ñình

Được đăng đàn thọ giới Tỷ-kheo.

Rồi từ đó tâm hoa khai phát, suối nghĩa dạt dào, thiên tư đỉnh ngộ, mật khế chân như, tiềm phù Tổ ấn, nối dõi môn phong. Xuân qua Hạ lại, 76 năm thắt chặt thêm tình – giữa tình Linh sơn cốt nhục, nghĩa môn phái Tổ đình, Cố Trưởng lão Hòa thượng đã cùng với chư Tôn Trưởng lão chốn Tùng lâm chung lo Giáo hội sự, lợi lạc hữu tình, thượng cầu hạ hóa nêu cao gương chí cả. Và mới ngày nào đây trong dịp Đại lễ Tưởng niệm húy nhật Đức Lão Tổ khai sơn môn phái Tổ đình Tây Thiên, mặc dầu tuổi già sức yếu, nhưng với lòng ngưỡng kính công đức của Tổ sư Khai sơn cũng như Giác linh các bậc thạc đức cao Tăng môn phái, Ngài đã chấn tích quang lâm Chứng minh lễ chính thức Tưởng niệm vào sáng ngày 5 tháng 3

năm Canh dần trước sự xúc động của hàng ngàn Tăng Ni Giáo hội từ các giới.

Quả thật như cổ đức có nói:

“Cây khô xuân đến hoa nở rộ,

Gió thoảng ngàn xa höông ngát bay”.

Những tưởng rằng tình Đạo pháp trọn đời vạn kiếp, chốn Tây Thiên kết cỏ ngậm vành – quyết thượng hoằng hạ hóa chúng sanh, tục Giáo hội huệ đăng truyền trì đạo mạch.

Nào ngờ đâu: Trần gian lặng bóng, Thánh cảnh an thần. Vẫn biết rằng tức sắc tức không, Nhưng xót nỗi nào sanh nào diệt.

Ôi thôi!

Giác Lâm tự năm canh buồn vắng lặng

Tấm lòng son gởi lại bóng trăng rằm.

Cực lạc quê hương một khắc bước trở về

Ñàn chúng con sụt sùi hàng lệ nhỏ.

Tâm thường bất biến, Bồ-tát vẫn lai khứ tùy duyên.

Đạo thể miên trường, pháp thân vốn nhö nhö bất động.

Chí tâm thắp giới hương tưởng niệm, dâng cúng dường một tấc lòng thành.

Đồng âm nguyện y chỉ phụng hành, xin cung thỉnh Giác linh Ngài chứng giám.

Ngưỡng bạch Giác linh Cố Trưởng lão Hòa thượng.

Sự ra đi của Cố Trưởng lão Hòa thượng là một mất mát lớn lao không những cho Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cho Ban Trị sự Tỉnh Giáo hội Phật giáo Giáo hội - Huế, giữa tình Linh Sơn cốt nhục, mà còn là một sự trống vắng cho hàng Tăng Ni thất chúng đệ tử thuộc môn phái Tổ đình Tây Thiên-Huế.

Trước linh đài ngào ngạt hương hoa, nhìn di ảnh nhớ lại Pháp âm. Văng vẳng bên tai lời vàng huấn thị, âm ba xa vắng nhưng vang dội cả tầng không. Chập chờn trước mắt, thân giáo đường đường, Nhân ảnh xa mờ, oai nghi đỉnh đỉnh.

Giờ đây, giữa những khoảnh khắc sẽ biến thành thiên thu vĩnh biệt này, thay mặt tồn thể Tăng Ni thất chúng đệ tử thuộc môn phái Tổ đình Tây Thiên Huế, khể thủ trước linh đài, chúng con thành kính nguyện cầu Giác linh Cố Trưởng lão Hòa thượng thượng phẩm cao đăng liên đài ngự tọa. Ba lạy này chúng con dâng trọn lòng thành, hướng nguyện lên Giác linh Cố Trưởng lão Hòa thượng. Ngưỡng mong Giác linh Ngài từ bi gia hộ cho chúng con đầy đủ tâm lực và đạo lực để gánh vác công việc Giáo hội sự của Giáo hội và của môn phái mà Cố Trưởng lão Hòa thượng đã để lại.

Nam mô Tân viên tịch Tự Lâm tế Chánh Tông Tứ thập tam thế, Việt Nam Giáo hội Chứng minh Hội đồng Thành viên, Thừa Thiên tỉnh Giáo hội Trị sự ban Chứng minh Giáo phẩm, Tây Thiên Tổ đình Môn Phái Chứng minh Giáo phẩm, Trùng kiến Giác Lâm Tự Trú trì, húy thượng Tâm hạ Hiểu tự Khả Tấn hiệu Viên Mãn Trưởng lão Hòa thượng Giác linh thùy từ chứng giám.

2.

Điếu Văn

(Cố Trưởng lão Hòa thượng Khả Tấn, Pháp danh Tâm Hiểu, tự Viên Mãn)

- Thành viên Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam

- Giáo phẩm Chứng minh Ban Trị sự Tỉnh Giáo hội Phật giáo Thừa Thiên - Huế

- Giáo phẩm Chứng minh Môn phái Tổ đình Tây Thiên Huế

- Trú trì chùa Giác Lâm - Huế

CỦA HỘI ĐỒNG TRỊ SỰ GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM

Kính bạch Giác linh Trưởng lão Hòa thượng,

Nhớ Giác linh xưa, từ pháp giới hiện thân Đại sĩ, đất Quảng Trị họ Trần một đời thọ mạng, sông Thạch Hãn trong xanh thao thao dòng Phật thủy, làng Trung Kiên đất cát trắng gió quyện mây từ. Năm 9 tuổi, Hòa thượng thế phát bẩm sư, chốn Tổ Duy Sơn xả tục cầu chân, dòng Thiền Lâm tế kế thừa Tổ ấn, thượng hoằng Phật đạo, hạ hóa chúng sanh, bỏ ra ngồi ngàn dặm lòng tham dục, để lẽ huyền vi mãi trong tâm.

Trên bước đường trở về bản thể, thuận lý chân như, Sắc tứ Tịnh Quang cầu thọ Tam đàn, giới thể châu viên, chính thức dự vào hàng cập đệ. Rồi từ đó, nơi Quốc tự Báo Quốc ngày đêm nghiên tầm Giáo điển, nghĩa lý tinh sưu, đèn thiền từ đấy tỏ rạng, trí tuệ khai thông, tâm hoa khai phát, suối nghĩa rạt rào.

Quả thật:

Hương thiền gió lộng tỏa ngàn phương,

Trăng sáng năm xöa ngập dặm đường

Hương lòng quyện tỏa từ độ ấy,

Mãi mãi ngàn sau vẫn ngát hương.

Bằng tinh thần đại hùng đại lực, Hòa thượng cùng Chư tôn Thiền đức tham gia phong trào Phật giáo cứu quốc Bình Trị Thiên một đời lưu dấu; chùa Giác Lâm là niềm tin của Cách mạng địa phương, góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc. Hòa thượng đã vận dụng tinh thần tùy duyên bất biến, bất biến tùy duyên để truyền trì đạo mạch, hộ Quốc an Dân qua các thời kì khác nhau của lịch sử.

Với ý nghĩa hòa hợp đồn kết, Hòa thượng đã thể hiện được nguyện vọng thống nhất cả nước, tiếp nối dòng sinh mệnh 2000

năm của lịch sử Phật giáo Việt Nam, xây dựng thành công ngôi nhà Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phật giáo tỉnh Bình Trị Thiên (nay là Tỉnh hội Phật giáo Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên, Huế). Đối với công đức và đạo hạnh đã cống hiến cho Đạo pháp, Hòa thượng đã được Tăng Ni, Phật tử tỉnh nhà cung thỉnh vào ngôi vị Chứng minh Ban Trị sự Tỉnh hội, được Đại hội Đại biểu tòan quốc lần thứ VI suy tôn vào ngôi vị Thành viên Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho đến ngày viên tịch.

Trong pháp giới duyên sinh vô tận, vì sự nghiệp phụng sự Đạo pháp, kế vãng khai lai, báo Phật ân đức, qua 74 năm là bậc đống lương Phật pháp, thạch trụ thiền gia, Hòa thượng đã nỗ lực hoằng dương chánh pháp, tiếp dẫn hậu lai, trùng tu chốn Tổ Trung Kiên, Linh Quang, Giác Lâm được huy hồng ngôi phạm vũ, kế thừa đạo mạch, làm cho Tổ ấn trùng quang, đạo vàng xán lạn, xứng danh con nhà họ Thích ngàn đời.

Quả thật:

“Công ai đổ xuống đất này,

Cho hoa đạo pháp ngày càng thêm tươi”.

Với đức tính vị tha vô ngã, giới đức trang nghiêm thanh tịnh, thân giáo, khẩu giáo, ý giáo thâm nghiêm, dù ở cương vị nào Hòa thượng đều nhiếp hóa mọi người, bằng tinh thần từ bi hỷ xả làm cho Phật tử hữu duyên phát khởi tín tâm, tu hành tinh tấn, vững bền đạo nghiệp, nhất là làm cho ngôi nhà Phật giáo Việt Nam ngày càng phát triển vững mạnh, trang nghiêm, hưng thịnh trong lòng dân tộc.

Quả thật:

Giữ gìn Tổ ấn tông phong,

Tốt đời đẹp đạo giữa lòng nhân gian.

Tiết 3 Chư Tôn Đức Ni. Ni Trưởng Thể Quán (1911-1982) Chùa Hoàng Mai-Huế

Tiết 3

Chư Tôn đức Ni

Ni trưởng Thể Quán (1911-1982)

Chùa Hoàng Mai-Huế

Ni trưởng thế danh là Thái Thị Hậu, sinh ngày 14 tháng 3 năm Tân Hợi ( 12/04/1911) tại Kinh đô Huế. Nguyên quán Quy Thiện huyện Hải Lăng tỉnh Quảng Trị. Từ thuở ấu thơ,Ni trưởng được thân phụ cho quy y với hòa thượng Trú trì chùa Quy Thiện cho Pháp danh Không Luân.

Xuất thân trong một gia đình quyền quý, mộ đạo Phật, nội ngoại thân thích đều thuộc dòng dõi Tùng Thiện Vương và Tuy Lý Vương là những người nổi tiếng hay thơ. Thân phụ là quan đầu triều Lại Bộ kiêm Binh Bộ Thượng Thư sung Cơ Mật Viện Đông

Các Đại Học Sĩ Thái Văn Toản. Thân mẫu là cụ bà Nguyễn Phước Như Nguyệt Pháp danh Như Cầu tự Diệu Trí.

Tuổi thơ của Người theo năm tháng lớn dần trong tình thương yêu đùm bọc và giáo dục của gia đình Ngoại.

Năm 13 tuổi, thân phụ về làm Phù Doãn Thừa Thiên mới đưa Người trở lại tư thất sống cùng với các chị em và kế mẫu. Tại đây, Người theo học trường Đồng Khánh nhưng chưa được hai năm thì phải nghỉ học ở nhà.

Một thời gian sau, Ni trưởng đã xin phép gia đình đi xuất gia. Nơi đầu tiên Ni trưởng đến là chùa Sư Nữ Diệu Viên ở núi Ngũ Phong do Ni trưởng Hướng Đạo trú trì. Sau 26 năm nương tựa cửa Phật, Ni trưởng đã thể hiện quyết tâm của mình bằng cách tự tay cắt tóc, năm ấy là 27 tuổi. Sau đó thân phụ gởi người vào tu ở chùa Khương Ninh trong Đại Nội. Ngoài những buổi công phu, chấp tác, Người đọc sách, nghiên cứu kinh điển. Thỉnh thoảng ra chùa Phước Huệ nghe Ngoại giảng kinh.

Sau 3 năm ở chùa vua, nhờ Ni trưởng Diệu Không giới thiệu,Ni trưởng lên đầu sư với Hòa thượng Ni Trừng Ninh húy Diệu Hương, Đệ nhất Giám đốc Phật học Ni viện Diệu Đức Huế, và được ben pháp hiệu Thể Quán.

Do tư chất đặc biệt, Ni trưởng đã thọ cả ba giới Sa-di, Thức-xoa-ma-na, Tỳ-kheo-ni trong cùng một năm. Người thọ đại giới tại Đại Giới đàn Thuyền Tôn mùa thu năm Giáp Thân (1944) do Hòa thượng Giác Nhiên làm Đường Đầu, Hòa thượng Tịnh Khiết làm Yết Ma.

Năm 1956, Ni trưởng đã đến chùa Hồng Ân với Ni trưởng Diệu Không. Hai năm sau, Người lập cạnh chùa một tinh thất để tu hành, bây giờ là Hoàng Mai tịnh thất. Năm 1958 thất lập xong, Ni

trưởng cùng Pháp muội là Ni trưởng Cát Tường đóng cửa 5 năm không tiếp xúc với bổn đạo để tịnh tu cho đến Pháp nạn năm 1963.

Về mặt giáo thọ Ni chúng,Ni trưởng rất tinh tấn.Liên tiếp hàng mấy chục năm, Ni trưởng dạy các Ni trường Diệu Đức(Thừa Thiên), Diệu Ấn( Phan Rang) Diệu Quang(Nha Trang) và đã giáo hóa rất đông học ni.

Năm 1971 Người làm Giám luật Ni bộn Bắc Tông tỉnh Thừa Thiên.

Năm 1968, Ban Đại diện GHPGVNTN tỉnh Thừa Thiên giao cho Ni trưởng chức vụ “ Đặc ủy xã hội” cùng Ni trưởng Cát Tường làm “ Trưởng ban cứu trợ” để cứu trợ đồng bào nạn nhân chiến tranh, thiên tai bão lụt cùng các mặt xã hội khác. Với tinh thần “ phụng sự chúng sanh tức là cúng dường chư Phật” Người và Ni sư đã thật sự vận động được mọi tầng lớp Phật tử tự nguyện chung lo Phật sự, nhờ thế trong các cuộc cứu trợ toàn tỉnh Thừa Thiên- Huế liên tiếp trong các năm 1968-1972, Đặc ủy xã hội đã đạt được những kết quả tốt đẹp.

Sự nghiệp văn học của Ni trưởng rất phong phú, bao gồm nhiều thể loại : Dịch thuật, trước tác, thơ văn. Số lượng tác phẩm khá lớn nhưng có nhiều cuốn chưa được xuất bản. Thơ văn của Người là những bông hoa đạo hạnh, qua đó thể hiện một bậc chân tu có cuộc sống đạm bạc hưng tâm hồn mang một hoài bão lớn: “ Ban vui cứu khổ muôn loài”. Sắc thái nổi bật là sáng tác rất hệ nhàng, giản dị khi pha chút khôi hài di dỏm, tuy dạy đời mà nhã nhặn, khiêm cung.

Một số tác phẩm củaNi trưởng được sưu tập như: Kinh Diệu Pháp Liên Hoa( 1968), Tỳ-kheo-ni giới ( 1975), Bồ-tát giới ( 1979), Liêu trai chí dị, Dấu xe muôn thuở… và , một số bài thơ như: Lời trăng nước, tăng ghé Hoằng Mai, Cảm tác, Ước nguyện,…

Ngoài ra, trong nhiều năm ( 1945- 1966) Ni trưởng là cộng tác viên Nguyệt san Liên Hoa. Từ năm 1966 chủ biên tập san giáo dục thiếu nhi Sen Hồng.

Những ngày tháng cuối cùng Ni trưởng rất tinh mẫn, tự tại, dù sắc thân tứ đại theo luật vô thường có bị đau yếu. Đầu mùa hạ Phật lịch 2526-1982, Ni trưởng đã đi thăm một số chùa do đệ tử trông coi ở Huế như Hòa Lương, Hương Lưu. Trong bức thư gởi Ni chúng nửa tháng trước khi mất, Ni trưởng đã gởi lời thăm và cảm tạ trên từ quý Sư bà, thứ đến quý Ni sư và toàn thể Ni chúng đã hết lòng chăm sóc, cầu nguyện cho Người trong thời gian bệnh nặng vừa qua.

Ngày 20 tháng tư nhuận năm Nhâm tuất ( 11-06-1982) lúc 6 giờ 30 phút, Ni trưởng nhẹ nhàng trút hơi thở cuối cùng để đi về nơi tịch diệt, hưởng thọ 71 tuổi đời, 38 tuổi hạ.

Ni Trưởng Chơn Tịnh ( 1935- 1984) Chùa Hoa Nghiêm- Huế

Ni trưởng Chơn Tịnh ( 1935- 1984)

Chùa Hoa Nghiêm- Huế

Ni trưởng Chơn Tịnh Pháp danh Tâm Hảo, thế danh là Trương Thị Như Tuyết, sinh ngày 04.04.1935 tại làng Bác Vọng Tây, xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên- Huế. Thân là cụ ông Trương Khoái và thân mẫu là cụ bà Hoàng Thị Sung Pháp danh Nguyên Hải. Ni trưởng sinh ra trong một gia đình Tam bảo, gia đình có 4 người con mà Ni trưởng là con trưởng.

Sau khi học hết cấp tiểu học, Ni trưởng vốn có túc duyên với Phật Pháp nên khi lên 16 tuổi (1951) Ni trưởng được Hòa thượng Hộ Nhẫn giới thiệu về chùa Sư nữ Diệu Viên đầu sư cụ Hương Đạo để cho xuất gia.

Năm 1956 Ni trưởng được cho thọ Sa-di Ni tại chùa Diệu Viên.

Năm 1959, do hanh nguyện và từ tâm nên Ni trưởng đã xin học y tế tại Bệnh viện Trung Ương-Huế, sau khi mãn khóa Ni trưởng về tham gia y tế xã hội tại bệnh xá Diệu Viên do Ni trưởng Thích nữ Chơn Thông xây dựng năm 1961.

Năm 1961 thọ Tỳ-kheo Ni tại đại chùa Linh Quang thanh phố Huế.

Năm 1965 thọ Bồ-tát giới tại giới đàn Vạn Hạn chùa Từ Hiếu-Huế.

Ni trưởng cũng từng tham học nội điển lớp Phật học tại Ni viện Diệu Đức trong 4 năm. Khi học xong Ni trưởng Giác Huệ già yếu sin về nghỉ dưỡng tại Diệu Viên, Ni trưởng tọa chủ Ni viện Diệu Viên đã cử Ni trưởng cùng với Ni trưởng Chơn Viên về chăm sóc Hoa Nghiêm Các tại xã Thủy Dương, lúc ấy đang nằm trong vùng không được an ninh, nên hai Ni trưởng thay nhau lên về hương khói; mãi cho đến năm 1975 đến khi quê hương hoàn toàn giải phóng, Ni trưởng đã tái thiết nhà hậu và sử sang ngôi chùa rồi đặt tên là chùa Hoa Nghiêm.

Năm 1984, sau một thời gian bệnh nhẹ, Ni trưởng đã viên tịch và tháp được môn đồ xây dựng trong khuôn viên chùa Hoa Nghiêm bên cạnh tháp của Ni trưởng Khai Sơn. Bia tháp đề:” Lâm tuế pháp phái tứ thập tam thế Hoa Nghiêm tự Trú trì húy Diệu Hảo tự Chơn Tịnh Tỳ-Kheo ni Chơn linh chi tháp”

Ni Trưởng Giải Huệ (1917 -1987) Chùa Tịnh Nghiêm – Quảng Ngãi

Ni trưởng Giải Huệ (1917 -1987)

Chùa Tịnh Nghiêm – Quảng Ngãi

Ni trưởng thế danh là Nguyễn Thị Bích, sinh ngày 6 tháng 8 năm Đinh Tỵ ( 1917) tại làng Chánh Lộ, phủ Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Thiên và thân mẫu là bà Lê Thị Ngọ.

Ngày 19 thang 6 năm Đinh Sửu ( 1937) Ni trưởng xuất gia với Hòa thượng Chơn Tích – Huệ Hải tại Tổ đình Quang Lộc. Năm canh Thìn ( 1940), Ni trưởng được hòa thượng Bổn sư cho thọ Sa-di ni giới Pháp danh như Huyền, Pháp tự Giải Huệ.

Trong thời gian 9 năm kháng Pháp ( 1945- 1954), Ni trưởng đã tham gia tích cực trong hội Phật giáo cứu Quốc Liên khu 5. Cũng trong thời gian này, Ni trưởng đảm nhân Trú trì chùa Long Sơn do khuôn hội Tịnh Độ hiến cúng.

Năm Nhâm Thìn ( 1952),Ni trưởng thọ Cụ túc giới tại Giới đàn chùa Thiên Bình, tỉnh Bình Định do Hòa thượng Huệ Chiếu Trú trì Tổ đình Thập Tháp làm Đàn đầu, được Bổn sư phú Pháp hiệu Hồng

Từ. Ni trưởng cóa thể được xem như vị Tỳ-kheo ni đầu tiên của tỉnh Quảng Ngãi.

Năm Giáp Ngọ ( 1945), Ni trưởng ra tham học kinh luật tại Ni trường Diệu Đức, Huế trong vòng 6 năm.

Năm Canh Tý ( 1960), Ni trưởng về lại quê nhà tiến hành xây dựng chùa Tịnh Nghiêm để tiếp độ Ni chúng tu học. Đây là ngôi chùa Sư nữ đầu tiên tại Quãng Ngãi và Ni trưởng được cử là lãnh đạo Ni bộ Quãng Ngãi.

Năm Giáp Thìn ( 1964 ), Ni trưởng xin đất lập chùa Tịnh Nghiêm 2 tại thôn La Hà, xã Nghĩa Thương, huyện Tư Nghĩa.

Vào ngày 29 tháng 11 năm Đinh Mão ( 1987),Ni trưởng viên tịch hưởng thọ 70 tuổi đời và 35 Hạ lạp.

Ni Trưởng Thể Thanh ( 1923 – 1988) Chùa Diệu Đức- Huế

Ni trưởng Thể Thanh ( 1923 – 1988)

Chùa Diệu Đức- Huế

Ni trưởng húy Tâm Ngọc hiệu Thể Thanh, thế danh : Công Tằng Tôn Nữ Kim Cúc, sinh ngày 12 tháng 5 năm Quí Hợi ( 1923) tại An Cựu-Huế. Thân sinh là cụ Hiệp Tá Đại học sĩ Nguyễn Phước Ưng Bàng, thân mẫu là cụ bà Trương Thị Cúc.

Thuở ấu thơ, Ni trưởng thường được theo song thân đến chùa vào đoàn đồng ấu ở chùa Từ Đàm, do đó Ni trưởng sướm biết Phật và mộ đạo.

Năm 17 tuổi xin song thân đi xuất gia hành đạo tại chùa Diệu Viên- Huế với Ni trưởng Hướng Đạo.

Năm 21 tuổi vào Ni viện Diệu Đức đầu sư với Ni trưởng Trừng Ninh Diệu Hương.

Năm 28 tuổi thọ Tỳ-kheo-ni Bồ-tát giới tại Hộ Quốc giói đàn mở tại chùa báo Quốc vào năm 1949 do Hòa thượng Tịnh Khiết làm Đường đầu Hòa thượng. Từ đây, Ni trưởng chuyên tinh nghiên tầm tu học Kinh luật và đã được các Ngài Kỳ túc Hòa thượng dạy

bảo trải qua các lớp Sơ, Trung, Cao đẳng Phật học.

Năm 1954 Ni trưởng bắt đầu giảng dạy cho chư Ni tại Ni viện Diệu Đức.

Năm 1960 nhận lời mời của Ni trưởng trụ trì chùa Diệu Viên, giảng dạy cho Ni chúng tại chùa Diệu Viên. Và đây là những giai đoạn mở đầu cho sự nghiệp hoằng hóa Ni trưởng .

Trong các thập niên 60,70, Ni trưởng là giáo thọ của các Ni viện : Diệu Đức, Diệu Viên –Huế, Diệu Quang- Nha Trang và Ni viện Phổ Hiền-Cam Ranh.

Thời gian giảng dạy dài lâu, năm 60 tuổi Ni trưởng trở về Ni viện Diệu Đức, tịnh tu và chuyệ viêc trước tác dịch thuật, tiếp Ni độ chúng.

Ngày mồng 8 tháng 4 năm Mậu Thìn (23.05.1988) giờ Ngọ, Ni trưởng mỉm cười an nhiên qui tịch. Xuân thu 65 tuổi, và 38 Hạ lạp.

Tưởng niệm

Ni sư bẩm tánh đôn thuần, tuệ căn thông mẫn, đồng chân xuất gia, nhị bát thọ cụ, giới đức nghiêm thân giáo Ni vi vụ, quyền quyền thiện hối, trị đắc kham xưng, vãn niên cấu bệnh, tri bất khả y, tâm vô ưu lụy, bất khẳng phục dược nhi vân : Ngô chi tử, như hoán tệ y dĩ trước trân phục.

Bất giác Mậu Thìn tứ nguyệt bát nhật ngọ bài an nhiên quy tịch. Xuân thu lục lục, Hạ lạp tam bát.

Khả vị, Ni sư tảo ngộ sắc thân thị huyễn, giác tánh thường ninh, thị tử như quy, khứ lưu vô ngại. Hãn hữu tai !

Phật lịch nhị ngũ tam nhị, Mậu Thìn mạnh hạ

Thiện Siêu Hòa thượng thức.

Tạm dịch :

Ni sư bẩm tánh đôn thuần, tuệ căn thông mẫn, đồng chơn xuất gia, thọ Cụ túc giới năm 28 tuổi, giới đức nghiêm túc, lấy việc giáo hóa chư Ni lám sự nghiệp, dạy dỗ bằng phương tiện thiện xảo, kết quả khả quan. Lúc lớn tuổi, Ni sư bị bệnh, biết rằng không chữa được nhưng tâm không buồn phiền. Không chịu uống thuốc, Ni sư bảo : ‘ Tôi chết đi, như thay áo rách mặc áo quí ‘.

Năm Mậu Thìn tháng tư ngày tám, giờ Ngọ, Ni sư an nhiên quy tịch, thọ 66 tuổi, Hạ lạp 38 năm.

Có thể nói : Ni sư đã sớm ngộ sắc thân là huyễn, giác tánh thường sáng, xem chết như trở về, đi ở vô ngại. Thật hiếm thay.

Phật lịch 2523. Đầu hạ năm Mậu Thìn

Ni Trưởng Thể Yến ( 1908- 1989) Ni Viện Diệu Đức-Huế

Ni trưởng Thể Yến ( 1908- 1989)

Ni viện Diệu Đức-Huế

Ni trưởng thế danh Lê Thị Tuyết Sơn, sinh ngày 06 tháng 02 năm 1908, thân phụ là cụ ông Lê Bá Đình, thân mẫu là cụ bà Trần Thị Nghệ, tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.

Vốn sinh trưởng trong một gia đình đạo đức, nên Ni trưởng đã sớm an hiểu phần nào cuộc đời là huyễn hóa, thân mạng là vô thường.

Năm 18 tuổi Ni trưởng xin song thân xuất gia học đạo, Duyên lành đưa đẩy, Ni trưởng đến Huế đầu sư với Ni trưởng Diệu Hương, bước đầu tại chùa Diệu Viên do cụ Ưng Dinh sáng lập với Pháp danh Tâm Nguyệt, Pháp tự Thể Yến.

Về phái nữ, Ni trưởng là Pháp tử đầu tay của Ni trưởng Trừng Ninh hiệu Diệu Hương.

Năm 20 tuổi sau khi thọ Sa-di-ni giới, Ni trưởng đến trú tại chùa Khải Ân Huế cùng với Ni trưởng Diệu Viên dự lớp học giáo lý 2 năm do Ni trưởng Diệu Không tổ chức.

Nam 23 tuổi theo hầu Bổn sư tại chùa Tường Vân Huế, sau cố Hòa thường tường Vân cho phép nhận ngôi chùa Từ Đàm

( cũ) sửa sang lại làm cơ sở tu học cho Ni chúng, được 2 năm thì phải nhường lại cho An Nam Phật học hội làm trụ sở. Do đó, Ni trưởng Diệu Không và các thiện tín nữ sáng lập ngôi chùa Diệu Đức, cung thỉnh cố Hòa thượng Ni Thích Nữ Diệu Hương làm sư trưởng. Từ đó bắt đầu có Ni viện Diệu Đức. Ni chúng Bắc Nam lần lượt quy tụ rất đông. Đây chunhs là nơi đào tạo Ni chúng đầu tiên ở Huế.

Năm 31 tuổi Ni trưởng được thọ Cụ túc giới tại chùa Tịnh Tâm- Bình Định 1939 do cố đai lão Hòa thượng Phước Huệ chứng minh. Sau đó Ni trưởng trở về Huế tiếp tục tu học.

Năm 1942 Ni trưởng thừa lệnh Bổn sư cùng Ni trưởng Thích Nữ Viên Minh ra Bắc dạy giáo lý tại trường Bồ Đề. Được 2 năm, vì loạn lạc nên Ni trưởng trở về Huế Hỗ trợ cố Hòa thượng Ni hướng dẫn Ni chúng tỉnh nhà với cương vị ‘ Thủ chúng’.

Trải qua bao cuộc thăng trầm Ni trưởng vẫn kiên trì hướng dẫn Ni chúng tu học và tham gia công tác từ thiện xã hội.

Năm 1961 mở Ký nhi viện Diệu Đức Huế để nuôi dạy các con em nghèo khó tại địa phương, Ni trưởng làm Giám đốc.

Năm 1971, Ni trưởng Diệu Hương, Bổn sư của Ni trưởng viên tịch, Ni trưởng Ni trưởng kế vị ngôi giám viện Ni viện Diệu Đức do Ni bộ thừa Thiên – Huế cung thỉnh.

Năm 1972, Giáo hội mời Ni trưởng làm giám đốc Cô nhi viện Tây Lộc Huế đến năm 1975 thì giải tán.

Nhờ sự lãnh đạo sáng suốt hài hòa của Ni trưởng cùng quý vị Ni trưởng trong Ni bộ nên mãi đến ngày nay Ni viện vẫn còn duy trì các lớp học và Ni chúng các nơi tiếp tục tề tựu về tu học rất đông vui.

Thời gian trôi qua mặc dù Ni trưởng đã rất già bịnh nhưng vẫn sáng suốt nhẹ nhàng, biết mình sức yếu Ni trưởng cho mời các Ni trưởng trong Ni bộ Thừa Thiên- Huế bàn giao công việc và thành lập lại Ban Quản trị ân càn giao phó mọi công việc để người an tâm niệm Phật.

Ngày mồng 02 tháng 11 năm 1989 vào lúc 01 giờ sáng, Ni trưởng nhẹ nhàng xả báo thân được sự hộ niệm đông đủ của quý Hòa thượng trong Giáo hội và Ni chúng. Ni trưởng thọ 81 tuổi đời và 50 Hạ lạp.