Chư Tôn Thiện Đức & Cư Sĩ Hữu Công Phật Giáo Thuận Hóa - Tập 2

Hòa Thượng Từ Phương (1946 - 2005) Chùa Tây Thiên – Huế

Hòa thượng Từ Phương (1946 - 2005)

Chùa Tây Thiên – Huế

Hòa thượng thế danh Phạm Bá Nguyên, Pháp danh Nguyên Không, tự Từ Phương, dòng pháp Lâm tế đời thứ 44. Hòa thượng sinh ngày 10 tháng 5 năm 1946 (Bính Tuất) trong một gia đình trung lưu, nhân sĩ yêu nước, tại làng Phò Trạch, xã Phong Bình, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Thân phụ là cụ Phạm Bá Trinh; liệt sĩ, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc năm 1968, và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Ngắn có tín tâm, mến mộ Phật pháp. Hòa thượng là con trai trong gia đình có 2 anh em: 1 trai, 1 gái.

Thuở nhỏ thường theo Mẹ đến chùa lễ Phật, rồi tham gia sinh hoạt Gia đình Phật tử tại địa phương. Chính nhờ môi trường giáo dục Phật giáo nầy, cùng với tư chất thông minh mà tín tâm Tam bảo phát khởi mạnh mẽ, nên năm 14 tuổi (1960) tự đến chùa Viên Minh, phường An Cựu – Huế để trau dồi huệ nghiệp và theo học nghề thuốc Đông y với người Cậu, nhưng chỉ trong thời gian ngắn,

Hòa thượng tìm cầu quy y xuất gia với Hòa thượng Thiện Hỷ ở chùa Tây Thiên, thuộc thôn Thượng 1 xã Thủy Xuân.

Mong ước đã trở thành hiện thực, từ đây cõi lòng thanh thản hân hoan, lại được sống trong vòng tay yêu thương che chở dìu dắt của Bổn sư, Hòa thượng càng siêng năng cần mẫn tu học kinh luật, rèn luyện thân tâm, trau dồi đạo hạnh, theo học các lớp Sơ, Trung Phật học tại Từ Đàm, Linh Quang và Báo Quốc.

Bốn năm sau, năm 1964 Hòa thượng được Bổn sư cho thọ Sa di giới tại Giới đàn Vạn Hạnh, tổ chức tại Tổ đình Từ Hiếu với pháp tự Từ Phương.

Ngay sau khi lãnh thọ giới pháp, vâng lệnh Bổn sư, Hòa thượng vào Đà Lạt rồi Sài Gòn tham học Nội điển và Ngoại điển. Trong thời gian nầy, Hòa thượng đã theo học Trường Quốc Gia Âm Nhạc và thực tập hạnh khất thực.

Năm 1970, trở về Huế, thọ Cụ túc giới tại Đại giới đàn Vĩnh Gia tổ chức tại Đà Nẵng do Đức Đệ nhị Tăng thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất – Đại lão Hòa thượng Thích Giác Nhiên làm Đàn đầu. Từ đây, Hòa thượng suy tư về trách vụ “Hoằng pháp lợi sanh” đối với tự thân. Cảm nhận sâu sắc lời dạy của Tổ khai sơn chùa Trúc Lâm “Nghi lễ là đội quân tiên phong trong việc đưa người vào Đạo”, xét thấy phù hợp với năng khiếu của mình, Hòa thượng đã dốc lòng tham học với các bậc Tôn túc thâm hiểu nghi lễ như Hòa thượng Hiếu Quang, Hòa thượng Chơn Thức và Hòa thượng Chánh Nguyên.

Năm 28 tuổi – 1974, Hòa thượng được Giáo hội Phật giáo Miền Vạn Hạnh giao giữ chức vụ Chánh Đại diện Phật giáo Quận Nam Hòa và Trú trì chùa Kim Đài.

Năm 1975, quê hương hồn tồn được giải phóng, nước nhà

độc lập thống nhất, Hòa thượng là một trong những vị tiên phong nỗ lực đóng góp cho sự nghiệp Đại đồn kết dân tộc.

Năm 1980, sau khi Đại lão Hòa thượng Thích Giác Nguyên, Đệ I Tôn chứng Hội đồng Trưởng lão Viện Tăng thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, Trú trì Tổ đình Tây Thiên viên tịch, Môn phái đã họp và cử Hòa thượng làm Tọa chủ Tổ đình Tây Thiên để trông coi Phật sự nơi chốn tòng lâm nầy.

Kể từ khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam ra đời, Ban Trị sự Phật giáo Tỉnh Bình Trị Thiên được thành lập năm 1982, Hòa thượng được Giáo hội mời tham gia giữ chức vụ Ủy viên Ban Trị sự kiêm Chánh Đại diện Phật giáo huyện Phú Lộc, liên tiếp trong 2 nhiệm kỳ. Dưới sự lãnh đạo của Hòa thượng, Phật giáo huyện nầy luôn là lá cờ đầu trong công tác Phật sự được Giáo hội giao phó.

Sang Đại hội kỳ III năm 1997, Hòa thượng được Trung ương Giáo hội tấn phong lên hàng Giáo phẩm Thượng tọa, giữ chức vụ Trưởng Ban Nghi Lễ Phật giáo Tỉnh cho đến nhiệm kỳ IV năm 2002, Hòa thượng được mời tham gia Ủy viên Hội đồng Trị sự, đảm trách chức vụ Phó Trưởng ban Nghi Lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Trong cương vị Trưởng ban chuyên ngành, Hòa thượng đã không ngừng rèn luyện kỹ năng và phát huy tính trong sáng của Nghi lễ Phật giáo, tạo được sự cảm kích đối với mọi tầng lớp nhân dân trong nước và nước ngồi, do đó vào tháng 11 năm 1997, Hòa thượng được Đài phát thanh quốc gia Pháp mời sang trình diễn nghi lễ Phật giáo tại Viện Bảo tàng Pháp quốc. Cuộc trình diễn được ghi âm và truyền thanh trực tiếp trên Đài phát thanh Paris, tuy chỉ trong 45 phút nhưng đã để lại ấn tượng mến mộ sâu đậm cho hàng triệu người nghe. Bộ Văn hóa Thông tin của Pháp đã đánh giá rất cao;

được xếp vào 1 trong 10 loại đĩa âm nhạc hay nhất trong năm và cho phát hành 20.000 đĩa CD. Chính vì lẽ đó mà vào tháng 3 năm 1998, Nhà Văn hóa thế giới tại Pháp lại mời Hòa thượng sang trình diễn nghi lễ Phật giáo tại Paris một lần nữa. Lần này Hòa thượng trình diễn 3 đêm liên tục, đông đảo quần chúng hoan nghênh, thưởng thức.

Hòa thượng để tâm nghiên cứu sưu tầm nền nghi lễ Phật giáo cổ truyền, tiến hành tổ chức lớp học và hình thành đội ngũ Vũ hội Lục cúng hoa đăng cho 50 Tăng sinh, đã trình diễn nhiều lần trong các Đại lễ Phật giáo như Phật đản, Lễ hội Quán Thế Âm rất được Tăng Ni, Phật tử và đồng bào các giới ngưỡng mộ.

Tận tâm với sự nghiệp hoằng pháp độ sanh, đáp lại niềm tin kính và lòng mến mộ của quần chúng Phật tử, Hòa thượng đã dấn thân quên mình qua sinh hoạt nghi lễ chỉ vì xoa dịu niềm đau của kiếp nhân sinh và tăng trưởng hiếu đạo, thiện tâm cho mọi người, phát huy đạo lý của Phật giáo và Dân tộc, qua nhiều năm gắn bó tích cực với Phật sự và công tác xã hội, Hòa thượng đã được Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tặng Huy chương vì sự nghiệp Đại Đồn kết Dân tộc vào năm 2003.

Tháng 5.2004, Hòa thượng được Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Tỉnh Thừa Thiên Huế giới thiệu đại biểu tham gia Hội đồng Nhân dân Tỉnh, được Tăng Ni Phật tử và đồng bào nhân dân tín nhiệm, đắc cử với số phiếu rất cao.

Sau thời gian lo tang lễ cho pháp đệ là Thượng tọa Thích Từ Phong, bệnh tình của Hòa thượng tái phát, mặc dù được các Y Bác sĩ và hàng đệ tử tận tâm chữa trị, nhưng như biết trước giờ sắp ra đi, Hòa thượng nhiếp tâm trong niệm hỷ xả, di chúc dặn dò pháp tử

sắp xếp công việc chốn Tổ và hậu sự Mẹ hiền, Hòa thượng đã xả báo an tường vào hồi 7 giờ 30 ngày 05 tháng 12 năm Giáp Thân (14.01.2005) tại chùa Tây Thiên, thọ 59 tuổi đời, 35 tuổi đạo.

Tháp Hòa thượng hiện được tôn trí trong khuôn viên Tổ đình Tây Thiên.

Hòa Thượng Tịnh Giác (1942 – 2005) Chùa Tịnh Quang – Đà Nẵng

Hòa thượng Tịnh Giác (1942 – 2005)

Chùa Tịnh Quang – Đà Nẵng

Hòa thượng thế danh Nguyễn Tấn Sinh, sinh ngày 10 tháng 4 năm Nhâm Ngọ (1942) tại thôn An Ninh Thượng, xã Kim Long, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên.

Năm Nhâm Thìn (1952), Ngài xuất gia với Hòa thượng Trí Hữu tại chùa Thủy Biểu, Thừa Thiên – Huế. Năm 1960, Ngài theo học tại Phật học viện Phổ Đà, Đà Nẵng. Năm 1964, Ngài thọ Tỳ-kheo tại Giới đàn Việt Nam Quốc Tự do Hòa thượng Hải Tràng làm Đàn đầu.

Năm 1965, Hòa thượng đảm nhận Trú trì chùa Quang Minh tại Liên Chiểu và đến năm 1967 khai sơn chùa Tịnh Quang, Liên Chiểu.

Năm 1968, Hòa thượng đảm nhận Chánh đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất tỉnh Quảng Ngãi. Năm 1970, Hòa thượng được Giáo hội bổ nhiệm vào Trú trì chùa Diên Thọ đồng thời làm Chánh Đại diện huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa.

Sau năm 1975, Ngài vào Nam hành đạo và chính thức khai sơn chùa Tịnh Quang tại ấp Ngô Quyền, xã Bàu Hàm 2, huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai vào năm 1990. Từ đó, Ngài chuyên tâm tu niệm kinh Pháp Hoa và hướng dẫn đồ chúng Phật tử tu học.

Hòa thượng viên tịch vào lúc 21 giờ 30 phút ngày 12 tháng 10 năm Ất Dậu (13/11/2005), hưởng thọ 63 tuổi đời, 41 hạ lạp.

Thượng Toạ Minh Đức (1946 - 2005) Chùa Tra Am – Huế

Thượng toạ Minh Đức (1946 - 2005)

Chùa Tra Am – Huế

Thượng toạ Minh Đức Pháp danh Nguyên Minh, thế danh Lê Văn Thưởng, sinh năm Bính Tuất (1946) tại phường Trung Hậu, xã Điền Hải, huyện Hương Điền, tỉnh Thừa Thiên. Thân phụ là cụ ông Lê Văn Tiển, Pháp danh Tâm Hạnh, thân mẫu là cụ bà Nguyễn thị Đống, Pháp danh Tâm Lương.

Thượng toạ là con trai thứ tư trong gia đình có bảy anh em, sáu trai và một em gái út. Nhân ngày vía Bồ tát Quán Thế Âm, ngày 19 tháng 06 năm Tân Sửu (1961), gặp được duyên lành, Thượng toạ đã được thân phụ đưa đến Tổ đình Báo Quốc xin xuất gia với Hòa thượng Trí Thủ lúc đó là Giám đốc Phật học Trung phần và Phật học viện Báo Quốc.

Sau một năm hành Điệu ở chùa, Thượng toạ đã được Hòa thượng Bổn sư đặt cách cho thọ Sa di giới vào ngày 19 tháng 6 năm 1962. Vì nhu cầu Phật sự tại Quảng Ngãi, được Hòa thượng Bổn sư cho phép, Thượng tọa đã vào giảng dạy tại trường Bồ Đề Quảng

Ngãi. Từ đó, do mến mộ tài năng và đức độ, Tỉnh Giáo hội Phật giáo Quảng Ngãi đã mời Thượng tọa làm Giám học trường Trung học Bồ đề Quảng Ngãi năm 1969. Vào năm 1970, tại giới đàn Vĩnh Gia Đà Nẵng, Thượng toạ được trao truyền Cụ túc và Bồ tát giới. Cùng năm đó Thượng toạ chính thức là Hiệu trưởng trường Trung học Bồ-đề Mộ đức Quảng Ngãi và đặc uỷ Hoằng pháp, Phó Ban đại diện Phật giáo Quảng Ngãi. Phải nói rằng Quảng Ngãi là nơi Thượng toạ đã gắn bó và đóng góp rất nhiều cho Phật giáo xứ sở này.

Sau ngày giải phóng, Thượng toạ đã ẩn cư một thời gian. Năm 1985, nhận thấy rằng Tu viện Quảng Hương Già Lam là cơ sở đào tạo tăng tài cho nên thượng toạ đã xin nhập chúng, trước để niệm tưởng đức ân Tôn sư, sau là đồng chư huynh đệ, gắn kết tình linh sơn cốt nhục, đồng thời cũng thể hiện tinh thần thiệu long thánh chủng, phát huy chốn Tổ về nơi cội nguồn. Trong thời gian chung nhịp sống với Tu viện.

Trong thời gian ở Tu viện, Thượng toạ qua những sáng tác như: 1. Lãng du bình thoại, 1 tập, viết vào năm 1970 theo thể văn xuôi. 2. Trầm tư lục, 1 tập, viết vào khoảng thời gian 1975-1980 theo thể văn xuôi. 3. Đá nát vàng phai, 1 tập, sáng tác vào năm 1980, theo thể thơ. 4. Rời một phương, 1 tập, sáng tác vào năm 1980 theo thể thơ.

Tất cả các tác phẩm đều đang còn ở dạng bản thảo. thượng toạ là một vị tu sĩ có hành trạng mẫu mực và cũng là người có nhiều thao thức với sự hưng thịnh của đạo pháp và dân tộc.

Đặc biệt Thượng toạ thường chọn ngày vía Bồ tát Quan Âm để làm những Phật sự có ý nghĩa lớn. Vì ý nghĩa ấy, ngày 19 tháng 6 năm Bính Tý (1996), Thượng tọa tạo lập Tịnh thất Đạo Nguyên, phường An Phú Đông, quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1997, Thượng toạ đã chính thức cư trú tại Tịnh thất này.

Suốt quá trình tu học, hố đạo nhiều nơi, uy tín Thượng toạ đã toả khắp đó đây, đúng là: ngó xuống không thẹn với đất, ngưỡng trông không thẹn trời.

Thượng toạ đã ở đây một thời gian và bị tai biến và đã xả bỏ báo thân vào lúc 2giờ 45 phút, sáng ngày 25 tháng 10 năm Ất Dậu, nhằm ngày 26 tháng 11 năm 2005, thọ thế 60 tuổi, 35 hạ lạp. Nhập tháp tại Tổ đình Tra Am, Huế.

Hòa Thượng Phước Châu (1944 – 2006) Chùa Sắc Tứ Tịnh Quang – Quảng Trị

Hòa thượng Phước Châu (1944 – 2006)

Chùa Sắc tứ Tịnh Quang – Quảng Trị

Hòa thượng thế danh là Hồng Văn Ngọc, Pháp danh: Nguyên Ý, Pháp tự: Phước Châu, Pháp hiệu: Hải Đăng. Hòa thượng sinh ngày 23 tháng 3 năm Giáp thân, tức ngày 15/4/1944 tại làng Trà Trì, xã Hãi Xuân, huyện Hãi Lăng, tỉnh Quảng Trị. Thuộc dòng thiền Lâm tế, đời thứ 44.

Thân sinh là cụ Hồng Lốt, Pháp danh Tâm Sướng, tự Chánh Tôn và cụ bà Lê Thị Hưng, Pháp danh Tâm Nghĩa. Hòa thượng con thứ ba trong gia đình có sáu anh chị em, gia đình nhiều đời thâm tín Tam bảo nên sớm có được thiện duyên gần gũi với chốn thiền môn, có nhiều túc duyên với Phật Pháp, nên chuyện xuất gia đã ươm mầm từ thuở nhỏ.

Rằm tháng tư năm 1956, theo chân Hòa thượng Chánh Trực lên chùa Phật học Quảng Trị, tham yết Trưỡng lão Hòa thượng Trừng Hố – Hưng Dụng và được phép lưu trú ở đây gần một năm, sau đó lại lên đường vào Huế tham yết Trưỡng lão Hòa

thượng Thích Trí Thủ, Giám đốc Phật học đường Trung Việt, Trú trì Tổ đình Báo Quốc, xin dầu sư xuất gia học đạo và được Ngài hứa khả

Với bản chất hiền hồ, hiếu học, năm 1964 được thọ Sa di giới, Pháp tự là Thích Phước Châu.

Năm 1968, Hòa thượng được phép Bổn sư cho thọ giới Tỷ-Kheo tại giới đàn Phước Huệ, Phật học Viện Hãi Đức Nha Trang, trong thời gian này Hòa thượng là một cộng sự viên trợ tá cho Ban quản trị Phật Học Viện với chức vụ Thư ký, Quản Chúng.

Năm 1988, do nhu cầu của Phật sự tỉnh nhà Quảng Trị (lúc bấy giờ là huyện Triệu Hãi, tỉnh Bình Trị Thiên) đặc biệt là Tổ đình Sắc Tứ Tịnh Quang, Hòa thượng Trú trì lại cao tuổi, nơi thờ tự lại xuống cấp trầm trọng, nhân sự địa phương quá ít ỏi, thiếu thốn trăm bề, sau chiến tranh để lại muôn vàn khó khăn cho tỉnh Quảng Trị, Hòa thượng đã trở về quê hương sau lời mời của Ban Đại diện Phật giáo huyện Triệu Hải, tỉnh Bình Trị Thiên và Ban Quản trị Tổ đình Sắc tứ Tịnh Quang.

Thời điểm khó khăn nhiều mặt: nhân tâm thế đạo, khí hậu khắc nghiệt, cái nóng của xứ có gió Nam Lào, cái lạnh tê buốt của mùa đông tháng giá, Hòa thượng vẫn nở nụ cười hoan hỹ chăm lo Phật sự, thăm hỏi, bằng lời kinh tiếng kệ cho các gia đình có người ốm đau, quá cố, trao đổi một vài câu chuyện về giáo lý cho các Phật tử, việc làm hết sức bình thường nhưng rất thiết thực, hữu ích với đời lợi lạc cho đạo.

Năm 1990, khi Quảng Trị trở lại thành một tỉnh cũ, đại hội Phật giáo tỉnh Quảng Trị thành lập, Hòa thượng được suy cử giữ chức Phó ban Thường trực Ban Trị sự kiêm Trưởng ban Hướng dẫn nam nữ Phật tử.

Điều ưu tư lớn nhất của Hòa thượng trong thời gian này là việc tái thiết ngôi Tổ đình sắc tứ Tịnh Quang, mà cũng là ưu tư của Chư tôn đức Tăng Ni sinh quán tại Quảng Trị ở khắp mọi vùng trời. sau đó, một ban trùng tu được cung thỉnh và việc tái thiết bắt đầu, mà Hòa thượng là một trong những người trực tiếp trông coi. Nếu ai đã từng chứng kiến hình ảnh của Hòa thượng qua bộ nâu sòng lăn lộn trong công việc kiến tạo, nhắc nhở nhân công ắt sẻ lưu lại mãi hình ảnh ấy.

Đối với Hòa thượng, sống một cuộc đời đơn giản, trong những buổi dạy dỗ cho chúng đệ tử, Hòa thượng thường căn dặn, hãy lấy “tứ hoằng thệ nguyện, dể nâng mình lên với cuộc đời”

Hòa thượng tịch vào ngày 6 tháng 10 năm Bính Tuất (26/11/2006) sau một thời gian lâm bệnh nặng. Hòa thượng thọ 62 tuổi đời và 38 hạ lạp.

Hòa Thượng Tâm Hòa (1923 – 2006) Chùa Thiên Minh – Huế

Hòa thượng Tâm Hòa (1923 – 2006)

Chùa Thiên Minh – Huế

Hòa thượng thế danh Hồng Hữu Dung, Pháp danh Tâm Hòa, tự Thiên Thái, dòng pháp Lâm Tế đời thứ 43. Hòa thượng sinh năm Quý Hợi (1923), tại làng Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

Xuất thân trong một gia đình có truyền thống đạo Phật. Thân phụ là cụ ông Hồng Hữu Phổ, và thân mẫu là cụ bà Lê Thị Tần.

Hạt giống Bồ đề đã sẵn túc duyên, lại được trưởng dưỡng trong một gia đình thuần thành Phật giáo, năm lên 13 tuổi, Ngài xin song thân xuất gia học đạo với Hòa thượng Giác Bổn tại Tổ đình Từ Quang – Huế.

Được sự hướng dẫn tận tình của Bổn sư cùng với tâm nguyện thiết tha tu học, năm 1940 Ngài được Hòa thượng Bổn sư trao truyền Sa-di thập giới.

Sau sáu năm cần mẫn phước huệ song tu, oai nghi đĩnh đạc, năm 1946, Ngài được Hòa thượng Bổn sư cho phép đăng đàn thọ

Cụ túc giới tại Đại giới đàn tổ chức ở chùa Thuyền Tôn – Huế, dự vào hàng Tăng bảo, bắt đầu sự nghiệp hoằng pháp lợi sanh.

Năm 1947, theo nhu cầu tu học và hành đạo, Ngài đã được phép Hòa thượng Bổn sư vào Nam cầu học. Trong suốt thời gian chuyên cần rèn luyện nội điển dưới sự hướng dẫn của quý vị Tôn túc đạo cao đức trọng, Ngài còn để tâm học thêm Y học Dân tộc, châm cứu và bốc thuốc với Hòa thượng Lương y Thích Tâm Ấn ở Sài Gòn và theo học khoa Mỹ thuật tại trường Mỹ thuật Quốc gia. Cũng trong thời gian này, Ngài đã kết thân với Hòa thượng Thích Nhất Hạnh đồng khai sáng chùa Bửu Sơn – Đà Lạt, chùa An Lộc – Đồng Nai…

Cuối thập niên 1950 – 1960, Ngài kế vị Sư huynh là Hòa thượng Thích Quảng Huệ đảm nhận chức vụ Trụ trì chùa Thiên Minh – Huế và khởi công chú tạo đại hồng chung vào năm 1964.

Năm 1968, Ngài giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban Văn hóa Giáo dục, kiêm Trưởng ban Quản trị trường Trung Tiểu học Bồ Đề – Đà Nẵng, chuyên dạy giáo lý và hội họa tại trường.

Năm 1975, Ngài lại vào Nam lần lượt trùng tu và Trú trì tại các chùa Pháp Vân, xã Phước Thái, Long Thành; chùa Long Thọ – Long Khánh; chùa Bảo Sơn – La Ba, Đà Lạt; chùa An Lộc – Đồng Nai. Cũng trong thời gian này, ngồi trọng trách Trú pháp Vương gia, Trì Như lai tạng, Ngài còn đem khả năng về Y học dân tộc và mỹ thuật của mình để thực hiện sự nghiệp giúp đời, hành Bồ-tát hạnh. Ngài đã nhận lời mời tham gia làm việc trong Ban Cố vấn Y học Dân tộc, Hội Chữ thập đỏ, và giữ chức vụ Trưởng khoa Y học Dân tộc tại bệnh viện Xuân Lộc, Long Khánh, Đồng Nai.

Năm 1999, nhận thấy tuổi tác Ngài đã cao, sức khoẻ không được bảo đảm, môn đồ Tổ đình Từ Quang nhất tâm cung thỉnh Ngài về trú trì Tổ đình để sớm hôm ân cần hầu hạ. Thuận theo tâm

nguyện của môn đồ, Ngài đã trở về Tổ đình nhưng thời tiết khí hậu ở Huế không thích hợp với sức khỏe nên Ngài thường ra vào Bồ Đề Thiền viện, Đà Nẵng để tịnh dưỡng.

Tuy dáng người thanh mảnh, nhưng thể chất khang kiện, Ngài đi lại hoạt bát, và trước sau vẫn là một người hoạt bát và siêng năng. Ngài ít nói năng, ưa tịch mặc song khi phải tiếp chuyện với ai thì dù lớn hay nhỏ, tại gia hay xuất gia, thì rất khiêm cung, nhã nhặn. Ngài luôn khéo léo từ chối những sự chăm sóc hầu hạ của người khác mà chỉ muốn tự mình làm lấy khi còn có thể làm được. Những công việc hàng ngày như quét sân, nhổ cỏ, trồng cây là những công tác thường nhật của Ngài khi về già. Nhiều lúc Tăng chúng can ngăn để Ngài được nghỉ ngơi, nhưng Ngài vẫn tìm việc để làm. Ngài thường dạy: “Làm việc cho khoẻ người, ngồi hồi một chỗ thì chẳng khác người chết, làm việc là cả một kho vàng. Vừa làm vừa niệm Phật. Khi làm việc thì trong lòng chỉ có câu niệm Phật mà thôi.” Quét nhà, nhổ cỏ cũng như nắn vẽ tượng Phật, hai công việc này đều được Ngài coi như nhau, làm hết lòng và tươm tất đẹp đẽ. Chính vì phong thái làm việc đó, Ngài đã để lại cho đời nhiều tác phẩm nghệ thuật về điêu khắc và hội họa giá trị ở những nơi Ngài đi qua và lưu trú.

Suốt đời Ngài noi theo hạnh nguyện của đức Dược Sư, đem đức Từ bi thăm bệnh cho thuốc. Khi bốc thuốc hay châm cứu chữa bệnh cho người, Ngài thường niệm Phật Dược Sư để cầu gia hộ cho người bệnh chóng khỏi. Chính vì sự nhất tâm cầu nguyện, nương vào đại nguyện, đại thần của chư Phật cho nên kết quả điều trị thân bệnh cho người đã có nhiều điều kỳ diệu xảy ra. Ngài bảo đó chính là sự linh diệu của niềm tin và khoa học. Và cũng chính nhờ đó mà cảm hóa được nhiều người thực hành theo Phật pháp, làm lành lánh dữ, thăng tiến đời sống tâm linh.

Ngài thường nói, Tam Tạng Thánh giáo mênh mông vô lượng, không chỉ học vài năm là hết, cũng không phải chỉ một đời là xong mà phải học mãi, hết kiếp này đến kiếp khác, mới mong lĩnh hội được thâm nghĩa của giáo lý Phật Đà. Vì thế dù tuổi đã cao nhưng Ngài dành nhiều thời gian đọc sách, nghiên cứu kinh điển. Bộ kinh mà Ngài tâm đắc nhất là kinh Lăng Nghiêm Trực Chỉ. Dù kinh đã được phiên dịch ra Việt văn, Ngài vẫn muốn tự mình đọc bằng Hán tạng để rõ thêm nghĩa lý trong kinh, ngày đêm không rời kinh văn, vừa đọc vừa dịch theo cách hiểu của mình và giảng cho đồ chúng. Ngài còn để tâm sao soạn những sách y khoa châm cứu và được thảo viết thành tập để lại cho hậu thế. Nhưng công việc chưa hồn thành, Ngài cảm thấy thân thể có nhiều thay đổi bất an, nên đành gác lại công việc.

Những ngày cuối đời, như có linh cảm muốn xả bỏ báo thân nên Ngài đã thăm viếng và đảnh lễ các Tổ đình. Ngài muốn về thăm quê hương lần cuối. Nhưng bệnh tình và sức khoẻ đã không cho phép.

Thế rồi, chỉ hơn một tuần lâm bệnh, Ngài đã thâu thần thị tịch tại Phương Trượng Thất, Tổ đình Từ Quang – Huế vào lúc 1 giờ 20 phút ngày mồng 10 tháng 3 năm Bính Tuất, nhằm ngày mùng 7 tháng 4 năm 2006, trụ thế 84 năm với 60 hạ lạp.

Hòa Thượng Mãn Giác (1929 - 2006) Chùa Việt Nam tại Mỹ

Hòa thượng Mãn Giác (1929 - 2006)

Chùa Việt Nam tại Mỹ

Hòa thượng Mãn Giác pháp danh Nguyên Cao, đạo hiệu Huyền Không; thế danh Võ Viết Tín, sinh năm Kỷ Tỵ, 1929 tại cố đô Huế, trong một gia đình mà Nội Ngoại đều tin Phật và nhiều nguời trong thân quyến đã có duyên xuất gia và nổi tiếng thân danh trên đường tác thành Phật sự. Cố đô Huế chỉ là sinh quán, còn nguyên quán thuộc làng Phương Lang, quận Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị

Sau khi học xong chương trình Tiểu Học Yếu Lược và được lên Lớp Nhì Nhứt Niên, tuổi đời mới lên 10, Hồ thượng Thích Trí Thủ là người anh cô cậu ruột đã có duyên xuất gia từ trước, đã hướng dẫn người em gửi gắm đến với Hồ thượng Thích Quảng Huệ, Trú trì chùa Thiên Minh Huế cho nhập đạo tu hành.

Năm 16 tuổi, nhằm quý niên Giáp Thân, 1944, Hòa thượng được Thế độ thọ giới Sa Di, pháp danh Nguyên Cao, tự Thích Mãn Giác, đạo hiệu Huyền Không tại chùa Thiên Minh và sau đó được thọ giới chính thức tại Giới Đàn Thuyền Tôn do Đại Lão Hòa thượng

Thích Giác Nhiên làm Đường đầu Hòa thượng, Hồ thượng Thích Tịnh Khiết làm Yết Ma, Hồ thượng Thích Đắc Quang (Chùa Quốc Ân) làm Giáo Thọ. Trong Giới đàn này, Thiền sư Thích Mật Thể đỗ Thủ Sa Di, Thích Trí Quả làm Vỹ Sa Di và Sư Bà Thích Nữ Diệu Không cũng được nhận Đại Giới Tỳ Kheo Ni.

Năm Kỷ Sửu, 1949, cùng với học tăng cùng học chương trình Đại học Phật giáo tại Phật học đường Báo Quốc được tiếp nhận giới bổn Tỳ kheo trong Đại giới đàn do Đại lão Hồ thượng Thích Tịnh Khiết làm Đường đầu, Đại lão Hồ thượng Thích Giác Nhiên làm Yết Ma, Hồ thượng Thích Vĩnh Thừa (Châu Lâm) làm Giáo Thọ. Giới đàn này quy tụ các học chúng ưu tú mà sau này trở thành các nhân sự lãnh đạo Phật giáo tiếng tăm: Hồ thượng Thích Thiện Siêu làm Thủ Sa-Di, Hồ thượng Thích Thiện Minh làm Vỹ Sa-di đã lèo lái con thuyền Phật giáo Việt Nam vượt qua nhiều cơn giông bão. Cùng thọ giới với Hòa thượng năm này còn có các vị thạc đức tha thiết hoạt động trong lãnh vực văn hóa giáo dục sau này như Hồ thượng Thiên Ân, Hồ thượng Đức Tâm... là những vị đã từng học và đã đồng tốt nghiệp chương trình Đại học Phật giáo niên khố 1951-1952 trên Hàm Long Sơn, Huế.

Năm 1950, Canh Dần, sau lễ Chung Thất của Ngài Bổn sư vừa viên tịch, Đại lão Hồ thượng Thích Giác Nguyên, Trưởng Pháp Phái, đã chiếu tập Chư Sơn Giáo Hội Huế, Hồ thượng Thích Quảng Nhuận, Trú trì Tổ đình Từ Quang, huynh đệ trong cùng môn phái Thiên Minh như Thích Châu Phong (Nguyễn Phương Danh), Thích Châu Ninh, Thích Châu Sơn, Thích Châu Đức, Thích Nữ Diệu Âm... hội họp và truy cử Hòa thượng giữ chức vụ Trú trì chùa Thiên Minh để tiếp tục nối dòng Pháp Phái.

Từ năm 1954, Sơn Môn Huế và Hội Phật học Trung Phần công cử Hòa thượng đến làm giảng sư tại Đà Lạt, vài năm sau kiêm

nhiệm chức vụ Hội trưởng Hội Phật giáo Đà Lạt, Đại diện Hội Phật giáo Cao Nguyên Trung Phần. Đây là những năm tháng gắn bó với Phật sự, dấu chân hoằng pháp in đậm trên mọi miền và đem lại rất nhiều an ủi cho quần chúng tin Phật đang bị thử thách nguy cơ đàn áp và lôi cuốn đổi đạo của chính quyền.

Năm 1960, được đi du học Nhật Bổn, được tiếp xúc miền đất Thiền học hưng thịnh và được thở hương Đạo mặn mà ủ kín nơi những bài thơ Hài Cú tài hoa và dưới những cánh hoa anh đào rực rỡ.

Cuối năm 1965, sau khi tốt nghiệp Tiến Sĩ, Bộ Giáo Dục VNCH chính thức mời về giảng dạy tại ĐH Văn Khoa Sài Gòn và Huế qua bộ môn Triết Học Ấn Độ và Trung Hoa. Đây cũng là thời gian mà Hòa thượng thực sự dấn thân vào các hoạt động văn hóa, giáo dục, nhằm giải tỏa và vô hiệu hóa những xuyên tạc ngộ nhận đối xử bất công đối với văn học và Phật giáo nói chung.

Cũng trong năm này, 1965, Hòa thượng bắt đầu cộng tác chặt chẽ với Viện Đại Học Vạn Hạnh. (Viện Đại Học dân lập đầu tiên của Phật giáo) do Hồ thượng Thích Minh Châu làm Viện trưởng, Hòa thượng đóng vai trò Khoa trưởng Phân khoa Phật học và Triết học Đông Phương. Và trong vài năm sau đó, Ngài giữ chức Phó Viện trưởng Điều hành Viện Đại học Vạn hạnh cho tới ngày miền Nam sụp đổ (1975) và Viện Đại học Vạn hạnh bị sử dụng làm cơ sở nhà nước.

Từ ngày về nước, một mặt, Hòa thượng hoạt động trong môi trường văn hóa giáo dục của Đời lẫn Đạo, mặt khác còn dấn thân tích cực trong các Phật sự của Giáo hội. Những vai trò mà Ngài từng đảm trách với Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất như:

Quyền Tổng Vụ Trưởng Thanh Niên (Tổ Chức Đại Hội Thanh Niên Tồn Quốc)

Tổng Vụ Trưởng Văn Hóa (Tổ Chức Đại Hội Văn Hóa Tồn Quốc)

Trưởng Ban Tổ Chức nhiều năm Đại Lễ Phật Đản trọng thể.

Từ năm 1977, Ngài chính thức định cư tại Hoa Kỳ, Viện chủ chùa Việt Nam tại Los Angeles và là Hội chủ Tổng hội Phật giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ, một tập hợp gồm nhiều Chùa, Hội Phật giáo Việt Nam trải khắp đất nước Hoa Kỳ. Trong cương vị Hội chủ, với hơn 25 năm hành đạo trên đất mới, tâm niệm và hành tác như trọn đời vẫn là hướng về chăm lo cho chùa Tổ ở quê nhà, tiếp dẫn hậu lai nơi hải ngoại. Những việc cần làm sẽ và đã làm xong, cuối đời, lòng bình an thảnh thơi như mây trắng.

Hòa thượng Mãn Giác, qua đạo hiệu Huyền Không là một hồn thơ Đạo. Tiếng thơ rộn rã trong hơn một ngàn bài gói trọn tâm hồn và gương mặt tác giả thu được gồm 5 tập: Không bến hạn, Hương Trần Gian, Không Gian Thành Chiếc Áo, Kẻ Lữ Hành Cô Độc, Mây Trắng Thong Dong.

Ngồi ra, về phương diện trước tác, sáng tác, phiên dịch, biên soạn... Ngài còn để lại trên 20 cuốn sách giá trị cho nhiều đối tượng người đọc khác nhau. Đi vào khu rừng nhận thức trù phú ấy, người ta có thể tha hồ gặt hái những nụ đẹp cành mềm, những hương và những sắc nồng nàn mà lý tưởng một đời của người mài miệt trồng rừng là chỉ làm đẹp đời sống văn hóa, làm đẹp tâm hồn con người.

Hòa thượng Mãn Giác thường trú tại chùa Việt Nam ở Los Angeles. Thỉnh thoảng, còn làm thơ, viết văn, dịch sách... như là một dáng đẹp những ngày cuối đời.

Vào đầu tháng 8 năm 2006, Hòa thượng cảm thấy pháp thể khiếm an, mặc dù được các hàng đệ tử, các y, bác sĩ tận tình chăm sóc chữa trị, nhưng vì tuổi cao sức yếu, Ngài đã không qua khỏi.

Ngài đã an tường xả báo thân lúc 07 giờ 55 sáng tại chùa Việt Nam, Los Angeles, California, ngày 13 tháng 10 năm 2006. Thọ thế 77 tuổi đời, 57 pháp lạp.

NHỚ NGƯỜI

( Kỷ niệm lễ Đại tường cố Hòa thượng Thiên Ân)

Trầm hương thoáng lại từ lâu

Lòng nghe tất cả tiếng cầu nguyện xưa

Chuông ngân vọng đến bao giờ

Lá vàng rụng xuống thành thơ nhớ người

Về đâu những lá hoa rơi

Vườn xưa, lối cũ bóng Người quanh đây

Tháp Chuông vẫn ở chỗ này

Đổi thay thay đổi trong ngây ngất buồn

Ai về giữa bóng hoàng hôn

Để nghe xao xuyến mãi dồn dập đau

Nhớ thương xin giữ trọn màu

Đạo tình muôn thuở mai sau vẫn còn

Ngày xưa vốn nghiệp cô đơn

Đầu thai hóa bướm bay vờn lá hoa

Trong cơn mộng mị Ta Bà

Tiếng chuông gợi nhớ âm ba thuở nào

Chiều về lay giấc chiêm bao

Tỉnh ra mới biết rằng sao sáng hoài

Chiều nay ai đến thăm ai

Lá vàng rụng xuống nằm dài lối đi

Mai sau còn có nghĩa gì

Đốt lò hương nguyện xin ghi tâm này

" Sắc không tự tại" nào hay

Trần gian còn đợi bàn tay độ người

Los Angeles, cuối tháng 11 năm 1982

Huyền Không

Hòa Thượng Từ Mẫn (1932 - 2007) Chùa Phổ Đà – Đà Nẵng

Hòa thượng Từ Mẫn (1932 - 2007)

Chùa Phổ Đà – Đà Nẵng

Hòa thượng thế danh là Nguyện Hữu Độ, sinh ngày 01 tháng 11 năm Nhâm Thân (nhằm ngày 28/11/1932) tại thôn Thuận Hòa, xã Hương Phong, huyện Thuận Hóa, tỉnh Thừa Thiên Huế. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Hữu Oai, thân mẫu là cụ bà Đặng Thị Kiếm. Hòa thượng là người con thứ năm trong gia đình có 6 anh em. Sớm bộc lộ bản tánh thông minh hiếu học, lại là một người con hiếu thuận, nên Hòa thượng rất được song thân yêu mến. Để tạo điều kiện thuận lợi trong việc học hành sau này của Hòa thượng, song thân đã cho Ngài vào Đà Nẵng ở nhà người bạn thân là cụ ông Trần Văn Thuần và cụ bà Nguyễn Thị Đắc (pháp danh Tâm Kế, tự Từ Lưu). Sau một thời gian ở với 2 ông bà, với bản tánh thuần lương hiếu đạo và ý chí ham học hỏi, Hòa thượng được 2 ông bà yêu mến, nên đã xin với Song thân của Hòa thượng cho Hòa thượng làm con nuôi của mình. Cũng từ đó Hòa thượng được song thân nuôi dưỡng đặt lại tên là Trần Văn Độ. Hòa thượng thường

cùng song thân nuôi dưỡng đến chùa, theo tháng năm căn duyên Phật pháp được huân tập. Đến năm 10 tuổi Hòa thượng phát đại tâm xuất gia và được song thân nuôi dưỡng chấp thuận cho làm đệ tử của Hòa thượng Bổn sư là Ngài cố Đại lão Hòa thượng Thích Tôn Thắng Trú trì sắc tứ Phổ Thiên. Song thân nuôi dưỡng của Hòa thượng đã phát tâm cúng dường đất cho Hòa thượng Bổn sư xây dựng một ngôi chùa nay là Diệu Pháp ở phường Bình Thuận.

Lúc thiếu thời, nhờ sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống Phật giáo nhiều đời, có bản tánh thông minh và hiếu học về Đạo cũng như đời, lại có đức tánh khiêm cung điềm đạm, Hòa thượng luôn được Thầy và chúng bạn yêu mến.

Năm lên 18 tuổi (1950), Hòa thượng được Bổn sư cho thọ giới Sa di tại chùa sắc tứ Phổ Thiên với Pháp danh Tâm Lượng, tự Từ Mẫn, quả thật đúng với bản tánh hiền thiện của Hòa thượng lúc sinh tiền.

Năm 1951, theo chủ trương của Giáo hội Tăng già Trung phần, cần đào tạo người tài đức để lo việc Hoằng dương Chánh pháp, Hòa thượng được Bổn sư cho ra Huế tham học tại Phật học đường Báo Quốc do cố Hòa thượng Thích Trí Thủ làm Giám viện.

Năm 1956, Hòa thượng được truyền giới Cụ túc tại Đại Giới đàn chùa Báo Quốc do Hòa thượng Thích Giác Nhiên trú trì Tổ đình Thuyền Tôn làm đàn đầu và được Hòa thượng Bổn sư cho kệ phú pháp và đặt Pháp hiệu là Chơn Giác với bài kệ :

Nguyên văn :

度　人　得　独　先　自　度

心　量　三　千　広　無　邊

慈　済　衆　生　同　志　敏

真　覚　光　明　現　身　前

Phiên Âm :

Độ nhơn đắc độc tiên tự độ

Tâm Lượng tam thiên quảng vô biên

Từ tế chúng sanh đồng chí Mẫn

Chơn Giác quang minh hiện thân tiền.

Nguyên Hồng dịch:

Độ người nên trước tự độ mình,

Tâm lượng ba ngàn quyết độ sinh.

Từ tế rộng thi, tâm chí Mẫn,

Thân tiền Chơn Giác hiển quang minh.

Năm 1958, Hòa thượng tốt nghiệp Trung đẳng Phật học tại Tổ đình Báo Quốc Huế và phát nguyện thọ Bồ-tát giới tại Đại Giới đàn của Viện Cao đẳng Phật học Nha Trang tổ chức. Cùng khóa này có các vị đồng học, đồng phạm hạnh với Hòa thượng như: Cố Hòa thượng Chánh Trực, Hòa thượng Thích Thiện Bình, Hòa thượng Thiện Hạnh, Hòa thượng Đức Chơn… Cũng năm này, tuy Hòa thượng đang học tại Phật học Viện Hải Đức Nha Trang, nhưng được sự tín nhiệm của Giáo hội, Hòa thượng được cử làm Giảng sư tại các Tỉnh Giáo hội như: Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Phú Yên…

Năm 1962, chùa Phổ Thiên nay là chùa Phổ Đà tại thành phố Đà Nẵng được Cố Đại lão Hòa thượng Thích Tôn Thắng phát nguyện cúng dường cho Giáo hội làm cơ sở đào tạo Tăng tài. Đây là một trong 3 cơ sở lớn của hệ thống Phật học Viện Trung phần. Hòa thượng được cử về làm Giáo thọ và ở đây Hòa thượng tận tâm giáo dục Tăng Ni trau dồi giới tuệ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc tu học của học tăng.

Năm 1963 trước chính sách kỳ thị Tôn giáo của chế độ Ngô Đình Diệm, Hòa thượng đã tham gia với các vị tôn túc trong Giáo hội Phật giáo Đà Nẵng, tích cực hướng dẫn Tăng Ni bảo vệ Chánh

pháp. Mặc dầu bị bắt bớ, giam cầm, hành hạ… Hòa thượng vẫn thường răn dạy tín đồ : “Đã hiến thân cho Đạo thì không ngại gian khổ, hiểm nguy, vì sống chết là lẽ thường, chỉ có Chánh pháp mới là lẽ sống đích thực”.

Năm 1964, cuộc tranh đấu bảo vệ Chánh pháp thành công, Giáo hội trở lại sinh hoạt bình thường, Hòa thượng được cử làm Đặc ủy Pháp sư, kiêm Giám đốc Trung tâm Văn hóa Phật giáo Đà Nẵng.

Năm 1965, Hòa thượng làm Phó đại diện GHPGVNTN, kiêm Trưởng Ban Quản trị trường Trung học Tư thục Bồ Đề Đà Nẵng và giảng dạy Giáo lý cho cấp Trung học.

Năm 1967, Hòa thượng được cử làm Phó Giám viện Phật học Viện Phổ Đà, kiêm Giám học. Với phương pháp giảng dạy đầy tính Sư phạm nên Ngài đã giúp cho học Tăng Phật học Viện và học sinh Phật tử trường Bồ Đề tiếp thu Giáo lý một cách dễ dàng.

Năm 1970, GHPGVNTN tổ chức Đại Giới đàn tại Phật học Viện Phổ Đà do Hòa thượng Bổn sư Thích Tôn Thắng làm Chánh chủ đàn. Giới đàn được đặt tên là “Giới đàn Vĩnh Gia” và được Hòa thượng Thích Mật Nguyện Chánh đại diện miền Vạn Hạnh hỗ trợ. Đại Giói đàn được tổ chức một cách trọng thể, trên hai ngàn giới tử kể cả giới tử tại Gia thọ Thập thiện tại chùa Pháp Lâm. Tại Giới đàn này, Hòa thượng được cử vào Hội đồng Giám khảo kiêm Tri sự Đại Giới đàn.

Năm 1972, Hòa thượng trùng tu Tổ đình Diệu Pháp là ngôi chùa mà Hòa thượng Bổn sư đang trú trì để ngôi chùa được khang trang và tín đồ có nơi tụng kinh lễ bái.

Năm 1973, Cao đẳng Phật học Viện Hải Đức Nha Trang khai mở Đại Giới đàn Phước Huệ, Hòa thượng được cung thỉnh vào Ban Giám khảo.

Năm 1975, đất nước hồn tồn độc lập thống nhất, trong buổi giao thời khó khăn này, Hòa thượng vẫn cố gắng hồn thành trách nhiệm của một tu sĩ và được suy cử làm Phó đại diện Tỉnh Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất.

Năm 1976, Hòa thượng được Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất suy cử trú trì chùa Phổ Đà. Trong giai đoạn này Hòa thượng đã cùng với Giáo hội tổ chức tu học để ổn định đời sống hành trì cho chư Tăng Đà Nẵng, như tổ chức an cư kiết hạ, tự tứ và Bố tát tại trú xứ Phổ Đà. Cũng trong năm này Hòa thượng được UBMTTQVN TPĐN mời làm Ủy viên Mặt trận nhiệm kỳ 1976 và đắc cử làm thành viên HĐND tỉnh QNĐN khóa 2. Việc đời, việc Đạo gánh nặng hai vai, nhưng Hòa thượng vẫn tổ chức lớp Giáo lý cho tín đồ có thiện duyên học Phật pháp vào các tối thứ 7 và sáng chủ nhật hàng tuần.

Năm 1979, Hòa thượng đã cùng Sư huynh là Hòa thượng Chơn Ngộ trùng tu chùa Tịnh Độ do Hòa thượng Bổn sư kiến tạo năm 1956 tại thị xã Tam Kỳ – Quảng Nam.

Năm 1981, Phật giáo cả nước đã ngồi lại trong ngôi nhà chung có tên là GHPGVN. Trong tổ chức mới này, Hòa thượng được cử làm Phó Ban Tri sự Tỉnh hội GHPG Đà Nẵng cho đến ngày hôm nay.

Năm 1982 nhờ các khóa an cư kiết hạ và sự sinh hoạt của chư Tăng mà GHPG Đà Nẵng trở nên khởi sắc, tín đồ càng ngày càng đông đảo, chánh điện chùa Phổ Đà đã trở nên chật hẹp và Hòa thượng đã đứng ra trùng tu.

Năm 1992 do nhu cầu xuất gia tu học của Tăng Ni trẻ mỗi ngày một đông, với cương vị Trưởng ban Giáo dục Tăng Ni tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng, Hòa thượng đã trình lên Giáo hội để xin mở trường Cơ bản Phật học cho tỉnh nhà. Tuy gặp rất nhiều trở ngại

trong công việc mở trường, phần thì kinh tế hạn hẹp và rất nhiều nghịch cảnh khác nhưng lòng quyết tâm truyền trao sở học của mình cho đàn hậu tấn, cuối cùng Trường Cơ bản Phật học tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng cũng được Giáo hội và chính quyền cấp giấy phép sinh hoạt và Ngài được suy cử làm Hiệu trưởng. Hiện nay trường đã được đổi tên thành trường Trung cấp Phật học thành phố Đà Nẵng và Hòa thượng tiếp tục được cung thỉnh giữ chức vụ Hiệu trưởng của Trường.

Năm 1994, sau cơn bạo bệnh, Hòa thượng bị tai biến và bị liệt một bên mình, nhưng trí tuệ vẫn minh mẫn sáng suốt, thân bệnh mà tâm không bệnh, cho nên trong các nhiệm kỳ của Giáo hội, Hòa thượng vẫn được suy cử làm Phó ban Trị sự tỉnh kiêm Trưởng ban Giáo dục Tăng Ni và là Hiệu trưởng trường Trung cấp Phật học Đà Nẵng.

Năm 2001, mặc dù bệnh tật, lại thêm tuổi cao sức yếu, nhưng với nhu cầu tu học của Tăng tín đồ PGTPĐN, Hòa thượng cùng với Chư huynh đệ phát tâm trùng tu chánh điện chùa Phổ Đà. Nhờ đó mà ngôi chùa Phổ Đà trở thành một ngôi phạm vũ huy hồng như hiện nay.

Ngồi sự nghiệp hoằng hóa lợi sanh, Ngài còn là một vị Thích tử xứng đáng trong việc tiếp dẫn hậu lai, báo Phật ân đức. Chúng đệ tử xuất gia của Hòa thượng phần lớn được đào tạo với phẩm hạnh kiêm ưu hiện đang phụ trách giảng dạy và hoằng pháp tại các nơi.

Đầu hạ năm 2007, hóa duyên đã mãn, Phật sự độ sanh đã viên thành, Hòa thượng đã an nhiên thị tịch lúc 20 giờ 25 phút, ngày 28 tháng 05 (nhằm ngày 12 tháng 4 năm Đinh Hợi), hưởng thọ 75 tuổi đời, 51tuổi đạo.

Hòa Thượng Từ Mãn (1918 – 2007) Chùa Linh Sơn – Đà Lạt

Hòa thượng Từ Mãn (1918 – 2007)

Chùa Linh Sơn – Đà Lạt

Hòa thượng họ Hồng húy Ngọc Chân, pháp danh Trừng Chiếu, tự Giác Hạnh, hiệu Hưng Phước, đạo Hiệu Từ Mãn, sinh ngày 20 tháng 4 năm 1918 (nhằm năm Mậu Ngọ) tại làng Đại Lộc, xã Điền Lộc, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên. Thân phụ là cụ ông Hồng Ngọc Cử và thân mẫu là cụ bà Trần Thị Thừa. Hòa thượng là con thứ 5 trong một gia đình gồm 6 anh em 4 trai 2 gái.

Gia tộc họ Hồng vốn là một gia tộc nhiều đời tin Phật, đặc biệt đã hơn bốn thế hệ luôn có người xuất gia tu hành, trở thành những Tỷ-kheo trong đồn thể Tăng già Phật giáo. Tiếp nối truyền thống cao đẹp ấy, vào năm 12 tuổi (1930), khi túc duyên hội đủ, Hòa thượng được phép của song thân xuất gia tu học với đức Cố Đại lão Hòa thượng thượng Tâm hạ Khoan, đương thời là Tăng Cang Quốc Tự Diệu Đế, Trú trì Tổ đình Báo Quốc, Thuyền Tôn, Kim Tiên..., Cố Đô Huế.

Năm 16 tuổi (1934) Hòa thượng được Bổn sư cho thọ giới Sa-di với phaùp danh Trừng Chiếu, phaùp tự Hưng Phước.

Năm 18 tuổi (1936), sau khi Bổn sư của Hòa thượng viên tịch, Hòa thượng cầu Y Chỉ với đức Đại lão Hòa thượng Tịnh Khiết, Tòng Lâm Pháp Chủ.

Năm 21 tuổi (1939) Hòa thượng theo học trường Trung Đẳng Phật Học tại chùa Tây Thiên, Huế do Sơn Môn tổ chức. Trong thời gian này cũng có một trường khác tại chùa Báo Quốc do phong trào chấn hưng Phật giáo thành lập.

Năm 26 tuổi (1944), Hòa thượng được phép thọ Tỷ-kheo giới tại Đại Giới đàn Thuyền Tôn do Đại lão Hòa thượng Giác Nhiên làm Đường đầu Hòa thượng và Đại lão Hòa thượng Tịnh Khiết làm Yết-ma.

Vào năm 1946, tình hình trong nước hết sức phức tạp, xã hội loạn ly, các trường Phật học ở Huế đều tạm nghỉ; Hòa thượng trở về tu học tại chùa Kim Tiên. Sau đó, vì hồn cảnh kinh tế quá khó khăn, Hòa thượng cùng với chư Tăng vân tập về Tổ đình Thuyền Tôn, Huế, để lao động sản xuất, thực hiện phương châm Bất tác bất thực.

Năm 1947, lúc Ngài 29 tuổi, Hòa thượng được Tổng hội Phật giáo Trung Việt bổ nhiệm làm Trụ Trì Chùa Linh Sơn Đà Lạt - Tỉnh Lâm Viên và Hòa thượng Thiện Minh làm giảng sư, đồng thời là Đại diện Tổng hội lãnh đạo các tỉnh miền Nam Trung Việt và 3 tỉnh Cao Nguyên .

Năm 1950, Hội Phật học Trung phần đã tổ chức Khố Hạ An Cư tập trung tại chùa Linh Phong Đà Lạt do Hòa thượng Bích Nguyên sáng lập. Khóa Hạ gồm các Hòa thượng Quảng Nhuận, Minh Cảnh, Bích Nguyên, Từ Mãn, Thiện Minh, Hoa Sơn. Sau mùa An cư, với sự đề nghị của chư Tôn đức, Hòa thượng Bích Nguyên

đã hỷ cúng chùa Linh Phong để làm cơ sở cho Ni Bộ tại Tỉnh Lâm Viên, và ngôi Tam Bảo này chính thức trở thành trụ sở của Ni Bộ Bắc Tông Lâm Viên vào năm 1952. Trong khoảng thời gian này, Ngài thường lên xuống Nha Trang để giảng dạy Trường Sơ Đẳng Phật học tại chùa tỉnh Hội Long Sơn. Ngôi trường này là tiền thân của Phật Học viện Hải Đức Nha Trang.

Năm 1952, Ngài cung thỉnh Đại lão Hòa thượng Thích Tịnh Khiết, Hội Chủ Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam, vào Đà Lạt để chứng minh lễ đúc Tượng Phật và Đại Hồng Chung chùa Linh Sơn.

Cũng vào năm 1952, thể theo lời mời của Đức Từ Cung, Đoan Huy Hồng Thái Hậu, mẹ vua Bảo Đại, Hội Phật học Trung phần bổ nhiệm Ngài làm Trụ Trì Chùa Sắc Tứ Khải Đoan, thành phố Buôn Mê Thuột. Trong thời gian làm Phật sự tại Buôn Mê Thuột, Hòa thượng đã đặt đá xây dựng các chùa Hoa Nghiêm, Huyện CưMgar, Dăklăk (1958), chùa An Lạc, Buôn Hồ, Dăklăk, chùa Nam Thiên, Xã Hòa Thuận, Dăklăk (1958). Tại đây, Ngài đã lãnh đạo Tăng Ni Phật tử chống lại chính sách kỳ thị tôn giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm.

Năm 1964, sau khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất thành lập, Hòa thượng được Viện Hóa Đạo tái bổ nhiệm làm Trụ Trì chùa Linh Sơn Đà Lạt, kiêm Trưởng Ban Quản Trị trường Bồ Đề Đà Lạt.

Năm 1966, Hòa thượng đã cùng Ban Đại Diện Tỉnh Hội xây dựng Giảng đường chùa Linh Sơn Đà Lạt, nay là Trường Trung cấp Phật học Lâm Đồng, nhằm đáp ứng nhu cầu giáo dục của Tỉnh nhà, đồng thời có hướng làm Hội trường cho Đại hội Phật giáo Tồn Quốc. Trong khoảng thời gian từ 1964-1974, Hòa thượng đã cùng với Giáo hội địa phương thành lập và xây dựng một hệ thống các

Chi, Khuôn Giáo hội, Ký Nhi Viện Nhị Trưng, Kiều Đàm, Thái Phiên và Chẩn Y Viện Phật giáo.

Năm 1973, Hồ thượng được cung thỉnh làm Phó Chủ Đàn Giới Đàn Phước Huệ do Viện Hố Đạo tổ chức tại chùa Tỉnh Hội Long Sơn, Nha Trang. Cố Đại lão Hòa thượng Thích Trí Thủ là Chánh Chủ Đàn và Đại lão Hồ thượng Thích Phúc Hộ là Đàn đầu Hòa thượng.

Từ năm 1974-1980, Hòa thượng được cung cử làm Chánh Đại Diện tỉnh Tuyên Đức, kiêm Trụ Trì Chùa Linh Sơn - Đà Lạt.

Năm 1980 Ngài được Viện Hố Đạo mời làm Phó Ban Kiến Đàn Đại Giới Đàn Thiện Hoa tại Tổ Đình Ấn Quang - TPHCM.

Năm 1981, sau khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập tại Hà Nội, Ngài được suy cử vào Ủy viên Hội đồng Trị Sự Trung Ương GHPGVN nhiệm kỳ I.

Từ năm 1982 - 2007, tại các Đại hội Đại Biểu Phật Giáo Tỉnh Lâm Đồng lần thứ I đến lần thứ VI, Hòa thượng liên tiếp được Giáo hội, Tăng Ni và Phật tử tỉnh suy cử làm Trưởng Ban Trị sự Phật giáo Lâm Đồng suốt sáu nhiệm kỳ.

Năm 1991, Trường Cơ Bản, nay là Trung cấp Phật học Lâm Đồng, được thành lập; Hòa thượng được cung thỉnh làm Hiệu trưởng .

Năm 1993, để hỗ trợ cho việc xiển dương thiền học, đặc biệt là Thiền Phái Trúc Lâm Việt Nam, Ngài và Hòa thượng Thích Thanh Từ đã đề nghị chính quyền Tỉnh Lâm Đồng và thành phố Đà Lạt cấp đất tại Hồ Tuyền Lâm để xây dựng nên Thiền viện Trúc Lâm ngày nay.

Năm 1994, Ngài được Ban Trị sự Tỉnh Hội Phật giáo Lâm Đồng cung thỉnh làm Đàn Đầu Hòa thượng cho Đại Giới đàn Nhơn Thứ, tổ chức tại chùa Linh Sơn - Đà Lạt.

Năm 1997, Ngài đã được Đại hội Đại biểu Phật giáo tồn quốc Nhiệm Kỳ IV (1997-2002) suy cử làm Thành viên Hội Đồng Chứng Minh TWGHPGVN.

Năm 1998, Ngài được Giáo hội Tỉnh cung thỉnh làm Đàn Đầu Hòa thượng cho Giới đàn Trí Thủ, tổ chức tại chùa Linh Sơn - Đà Lạt.

Năm 2002, Ngài chứng minh và đặt đá xây dựng Thích Ca Phật Đài, Niêm Hoa Vi Tiếu, tạc theo truyền thuyết của Thuyền Tông, cao 24m, tại Thiền viện Vạn Hạnh, Phường 8, Đà Lạt.

Năm 2003, lại một lần nữa Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Lâm Đồng cung thỉnh Hòa thượng làm Đàn Đầu Hòa thượng cho Đại Giới đàn Diệu Hoằng tại chùa Linh Sơn, Đà Lạt.

Kể từ ngày cất gót vân du, hoằng truyền Phật pháp, Ngài đã truyền trao Tam Quy Ngũ Giới cho hàng ngàn Phật tử tại gia. Đệ tử xuất gia của Ngài tổng số trên 30 vị; trong số này đã có nhiều vị đã trưởng thành, hiện đang công tác Phật sự tại Tỉnh nhà cũng như nhiều địa phuơng khác. Suốt đời Hòa thượng đã đem hết tâm tư và khả năng để phụng sự chúng sanh nhằm báo đáp ân Phật.

Cùng với sự biến chuyển vô thường của thời gian, như một chiếc xe cũ đã đến hồi mục nát, thân tứ đại của Ngài mỗi ngày mỗi suy yếu. Biết được sự giới hạn của tự thân, nhiều lần Ngài đã ngỏ ý trao lại mọi trọng trách của Giáo hội lại cho Tăng-già để tập trung vào con đường giải thốt tâm linh. Tuy nhiên, bao nhiêu lần xin từ chức, bấy nhiêu lần Giáo hội địa phương cũng như Trung ương yêu cầu lưu nhiệm. Bởi vì, trong hồn cảnh lịch sử đặc thù của địa phương, Phật giáo Lâm Đồng không những cần một Bậc lãnh đạo sáng suốt, sắc bén, trầm tĩnh để giải quyết những công tác Phật sự vô cùng nóng bỏng và tế nhị; Tăng Ni, tín đồ Đà Lạt không những cần một bức bình phong vững chắc như một “Sơn Môn Bảo Chướng” để ngăn che

chướng khí khi trời đất không giao hồ… mà nhân tâm ở đây còn cần đến một tấm lòng bao dung, độ lượng, từ bi hỷ xả của một Bậc Cao tăng để hóa giải những bất đồng, những xung đột và những ngộ nhận nếu có trong cuộc sống. Quả thật, như một hiện thân của đức độ, bao dung, hiền hòa, từ ái, bất cứ nơi nào bước chân Ngài đặt đến, ở đó, vùng đất tâm người bỗng hoan hỷ nở hoa. Có nhiều hồn cảnh đang trong tình trạng dầu sôi lửa bỏng, khi Hòa thượng xuất hiện, đức độ của Ngài nhẹ nhàng lan tỏa hóa giải mọi năng lượng xung đột căng thẳng; tâm từ bi của Ngài như một đám mây lành che phủ làm mát dịu nhân tâm. Cũng vì lẽ ấy, dù đã ở tuổi 90, Đại hội Đại biểu Phật giáo Lâm Đồng lần thứ VII (2007-2012) một lần nữa cầu thỉnh Ngài tiếp tục lưu nhiệm chức vụ Trưởng Ban. Và lần này, Ngài cũng không thể chối từ dù chỉ giữ vai trò chứng minh, cố vấn.

Theo sự biến chuyển của thời gian, thân tứ đại của Ngài đã đến lúc phải trả về tứ đại. Vào tháng 11-2007, Hòa thượng trở bịnh. Hòa thượng an nhiên thị tịch tại chùa Linh Sơn - Đà Lạt vào lúc 01 giờ 15 phút sáng, ngày 30 tháng 11 năm 2007 (nhằm ngày 21 tháng 10 năm Đinh Hợi); hưởng thọ 90 tuổi đời, 63 hạ lạp.

Tháp của Ngài hiện được tôn trí trong khuôn viên chùa Linh Sơn Đà Lạt.

Điếu Văn

(Của Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Lâm Đồng Đọc trong lễ Truy tiến Giác linh Đại lão Hòa thượng thượng Từ hạ Mãn, ngày 05 tháng 12 năm 2007)

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật,

Ngưỡng bạch Giác linh đức Đại lão Hòa thượng thượng Trừng hạ Chiếu, hiệu Từ Mãn, Trưởng ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Lâm Đồng.

Hôm nay, chư tôn Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni và Phật tử chúng con vô cùng thương tiếc, cung tiễn Kim quan Hòa thượng nhập vào Bảo tháp. Chúng con kính dâng bậc Tôn sư đôi dòng ai điếu.

Chúng con từng kính nghe :

Pháp tánh chơn thường, há còn tử sanh hoại diệt

Niết-bàn tịch tĩnh, đâu còn huyễn hóa sanh thân.

Song vì nỗi, mượn huyễn thân mà chứng pháp thân

Lại ngẫm xem, tùy tục đế quy về chơn đế.

Thế nên :

Linh sơn tiếng chuông triêu mộ, môn đồ bi lệ

Đà Lạt vắng bóng Tôn dung, tứ chúng ngậm ngùi

Nhớ Tôn sư xưa :

Bất vi bản thể, dòng học Hồng mượn chổ thác sinh

Quán chiếu nhân duyên, đất Thừa Thiên làm nơi cố quận.

Phụ mậu nhiều đời tin Phật,

Cố hương hun đúc nhân tài,

Tuổi nhỏ vốn hiếu thảo song thân,

Mới lớn, lộ bản hồi Thượng sĩ,

Nhân duyên nhiều kiếp, mười hai tuổi cát ái từ thân,

Bản hạnh tròn đầy, chốn cửa tục xuất gia học đạo.

Bổn sư Pháp hiệu Tâm Khoan, bậc Long trượng Thiền môn lương đống.

Bổn tự Sắc tứ Báo Quốc, chốn thần kinh cổ tự nương thân,

Mười sáu tuổi thọ giới Sa-di, từ đây nghiêm từ giới luật,

Mười tám tuổi, Bổn sư viên tịch, y chỉ Hòa thượng Tường Vân

Trường Trung Đẳng Tây Thiên, đèn sách chuyên cần

Tại Thuyền Tôn giới đàn, thọ giới Cụ túc.

Chiến tranh loạn lạc, trở lại chốn xưa, lao tác Thiền môn,

Đời sống khó khăn, cơm rau đạm bạc, “Bất tác bất thực”.

Rời chốn thần kinh, đất Lâm Viên hoang sơ hóa độ

Về xứ Đà Lạt, chùa Linh Sơn đảm nhiệm Trú trì

Khi thì khai sơn phá thạch kiến tạo tòng lâm

Có khi truyền đăng tục diệm, giảng bài đứng lớp

Truyền trao giới luật, giữ ngôi Hòa thượng đàn đầu

Duy trì hòa hợp, đảm nhiệm Trưởng ban Trị sự

Nơi nào cần ngài sẽ đến

Phật sự thành, thầy ra đi

Vẫn tưởng rằng, ung dung tuổi hạc, vững trụ Thiền môn

Nào hay đâu, vội đứt huyễn thân, về nơi tịch diệt

Giáo hội mất đi một “Thạch trụ tòng lâm”

Tăng già tổn thất bậc “Thiền môn lương đống”

Từ đây :

Miền Thiên trúc thảo hài tự tại, ngài nhập biển tánh Tỳ-lô

Chốn Linh Sơn khuất bóng ưu đàm, người về thong dong cõi tịnh

Vài dòng thô thiển dâng lên

Tâm thành muôn một báo đền thâm ân.

Nam mô Từ Lâm Tế Chánh Tôn tứ thập nhị thế húy thượng Trừng hạ Chiếu, tự Giác Hạnh, hiệu Hưng Phước, đạo hiệu Từ Mãn Giác linh Hòa thượng.