Chư Tôn Thiện Đức & Cư Sĩ Hữu Công Phật Giáo Thuận Hóa - Tập 2

Ni Trưởng Như Thanh (1911 – 1999) Chùa Huê Lâm – Tp.Hồ Chí Minh

Ni trưởng Như Thanh (1911 – 1999)

Chùa Huê Lâm – Tp.Hồ Chí Minh

Sư trưởng, Pháp danh Như Thanh (Đàm Thanh), húy Hồng Ẩn, tự Diệu Tánh. Thế danh là Nguyễn Thị Thao, sinh ngày 08 tháng 02 năm 1911 (Tân Hợi) tại làng Tăng Nhơn Phú, huyện Thủ Đức, là đệ tử Sư tổ Pháp Ấn chùa Phước Tường (Thủ Đức), thuộc dòng Thiền Lâm tế Gia phổ, đời thứ 40. Thân phụ là tri huyện Nguyễn Minh Giác, Pháp danh Hồng Ngộ và thân mẫu là cụ bà Đỗ Thị Gần, Pháp danh Hồng Tín. Sư trưởng là người con thứ tám trong một gia đình có mười anh chị em.

Thiếu thời, Sư trưởng học vỡ lòng bằng chữ Hán, sau học văn hóa chương trình Pháp do thân phụ truyền dạy.

Năm 1932 (tuổi 22), Sư trưởng xin phép phụ thân xuất gia với Hòa thượng Pháp Ấn chùa Phước Tường (Thủ Đức), Hòa thượng thâu nhận và cho thế phát xuất gia, đặt Pháp danh là Hồng Ẩn.

Năm 1935 (25 tuổi), Sư trưởng cùng quý Sư cụ Diệu Tịnh, Diệu Tấn, Diệu Thuận xây dựng chùa Ni, hiệu Từ Hóa tại làng Tân

Sơn Nhì, tỉnh Gia Định, nay là Hải Ấn Tự. Cũng trong năm đó, Sư trưởng vâng lệnh Sư tổ Pháp Ấn về lãnh chùa Hội Sơn, xã Long Bình, quận Thủ Đức, và đã hóa độ một số Ni chúng ở địa phương.

Năm 1938 (28 tuổi), Sư trưởng cùng Sư cụ Diệu Hường ra Huế tham học Phật pháp. Dịp này, Sư cụ Diệu Không mời Sư trưởng ở lại chùa Diệu Đức và thọ học với Hòa thượng Mật Hiển. Hơn một năm, Sư trưởng học được những bộ Kinh quý như Lăng Nghiêm Trực Chỉ, Bát Nhã... được Hòa thượng khen ngợi là người thông minh xuất chúng.

Năm 1939 (29 tuổi), Sư trưởng từ giã cố đô Huế một mình ra Hà Nội tìm học và nghiên cứu Luật tạng. Muốn học và nghiên cứu Luật tạng, trước tiên phải thọ Đại giới, vì thế sau khi đến Hà Nội, Sư trưởng đã mau chóng tìm Luật sư cầu giới Tỳ-kheo-ni. Nhân duyên đã đến, người được thọ Đại giới tại chùa Phúc Loại, tỉnh Hà Đông, được ban Pháp hiệu Đàm Thanh. Trong Đàn giới này, Hòa thượng Tâm An chùa Phúc Loại, tỉnh Hà Đông làm Hòa thượng Đàn đầu.

Năm 1940 (29 tuổi), Sư trưởng đến cầu học bộ Luật Tứ Phần Tỳ Kheo Ni Lược Ký với cụ Tổ trụ trì chùa Trấn Quốc miền Bắc. Học xong bộ Luật Tứ Phần, Sư trưởng đến cầu học bộ Luật Tỳ Kheo Ni Sao với cụ Tổ trụ trì chùa Bằng Sở, Hà Đông. Học xong hai bộ Luật Ni căn bản, Sư trưởng bắt đầu cuộc hành trình chiêm bái các Phật tích tại miền Bắc. Khi đến núi Yên Tử trước thánh tích Trúc Lâm Tam Tổ với cảnh trí thanh tĩnh u nhàn, hương thiền phảng phất đó đây, Sư trưởng đã quyết định lưu chân tại chùa Giải Oan ba tháng.

Năm 1941 (31 tuổi), sau khi chu du tham học khắp nơi với hồi bão tự lợi lợi tha, Sư trưởng tự thấy cần phải ra gánh vác Phật sự, dìu dắt Ni chúng.

Cuối năm đó, Sư trưởng thu xếp về Nam, trên đường về, Sư trưởng được biết Quốc sư Phước Huệ - Viện chủ chùa Thập Tháp (Bình Định) là vị cao Tăng nổi tiếng, bác thông Kinh Luận bậc nhất thời bấy giờ. Không bỏ lỡ cơ hội, Sư trưởng liền ghé lại Bình Định, đến chùa Thập Tháp cầu học bộ Kinh Lăng Già Tâm Ấn với Sư tổ Phước Huệ. trong suốt năm tháng. Đây là bộ giáo điển Đại thừa nhưng nhờ thiên tư mẫn tiệp, Sư trưởng lãnh hội thâm nghĩa rất nhanh.

Đầu năm 1942 (32 tuổi), Sư trưởng về đến miền Nam, trở lại chùa Hội Sơn (Thủ Đức). Việc đầu tiên là mở lớp dạy Luật cho quý Ni sư, Sư cô. Tại đây, chư Ni từ các nơi như Nha Trang, Mỹ Tho, Sài Gòn đều về tham học trong ba tháng Hạ. Cùng mùa An cư năm ấy, Sư cụ Diệu Tấn trụ trì chùa Kim Sơn (Phú Nhuận) khai Hạ an cư, mời Sư trưởng làm Thiền chủ và giảng dạy giáo lý cho chư Ni, Ni chúng tụ về An cư có hơn 80 vị.

Năm 1943 (33 tuổi), Sư trưởng và Sư cụ Diệu Tấn hướng dẫn chư Ni như Huyền Huệ, Viên Huy... đến cầu học Kinh Kim Cang Chư Gia với sư Tổ chùa Phước Tường .

Năm 1944, chùa Bình Quang, Phan Thiết khai Đại giới đàn bên Ni và thỉnh Sư trưởng và Sư bà Diệu Ấn làm Giới sư Ni. Tại chùa Hội Sơn, trong mùa Hạ này có quý Sư bà Diệu Huệ (chùa Tâm Ấn, Bình Định), Sư bà Tâm Đăng (chùa Linh Sơn, Nha Trang), Sư bà Huyền Huệ (chùa Hải Ấn, Bà Quẹo), cùng chư Ni miền Trung, miền Nam tụ về đông đủ, tất cả đã thỉnh Sư trưởng dạy bộ Luật Tứ Phần Tỳ Kheo Ni Lược Ký trong ba tháng.

Năm 1945, ông bà tri huyện Nguyễn Kỳ Sắc cung thỉnh Sư trưởng về trụ tại chùa Huê Lâm

Năm 1947 (37 tuổi), Sư trưởng mở Phật học Ni viện tại chùa Huê Lâm.

Năm 1948 (38 tuổi), Sư trưởng nhận thấy cần áp dụng sở tu, sở học của mình trong tiến trình hành đạo, bèn lần lượt tìm nơi mở trường đào tạo Ni lưu. Bước đầu trường được mở tại chùa Linh Sơn (Quận 8), chùa Giác Thiên (Vĩnh Long), sau đó đến chùa Tân Hiệp (Mỹ Tho).

Năm 1952 (42 tuổi), Sư trưởng xây cất trường Tiểu học Kiều Đàm tại chùa Huê Lâm để dạy bổ túc văn hóa cho chư Ni .

Năm 1956 (46 tuổi), khi Giáo hội Tăng già Nam Việt thành lập, Sư trưởng bày tỏ ý nguyện thống nhất Ni bộ và được chư Tôn đức trong Giáo hội ủng hộ. Sư trưởng đã đích thân đến khắp các chùa Ni trải dài trên hai miền Nam, Trung đất nước không kể ngày đêm lao nhọc để vận động chư Ni hợp nhất thành một đồn thể - mở đầu cho thời kỳ thống nhất Ni bộ.

Ngày 06 và 07 tháng 10 năm 1956, tất cả chư Ni tựu về chùa Huê Lâm và đã thành lập Ban lãnh đạo Ni bộ lâm thời. Trong kỳ Đại hội này, Ni trưởng đã được đề cử Trưởng ban Quản trị Ni bộ Nam Việt, lãnh đạo Ni chúng.

Cuối năm 1956, Giáo hội Tăng già Nam Việt giao chùa Dược Sư cho Ni bộ Nam Việt quản lý. Sư trưởng và tồn thể Ban quản trị vâng lời chư Tăng đứng ra lãnh trách nhiệm quản lý chùa Dược Sư - trụ sở Ni bộ cũng được dời về đây.

Năm 1957 (47 tuổi), Sư trưởng cùng quý Ni trưởng trong Ban quản trị Ni bộ Nam Việt xét thấy cần có một trụ xứ khang trang rộng rãi để đặt trụ sở Ni bộ, thuận tiện cho việc hội họp sinh hoạt. Do đó, Sư trưởng đích thân kêu gọi quý Ni trưởng trong Ban chấp hành đứng vào Ban kiến lập để vận động tài chánh xây dựng chùa Từ Nghiêm làm Tổ đình Ni giới và trụ sở Ni bộ Nam Việt.

Năm 1962, ngôi chùa hồn thành khang trang. Sau lễ khánh thành, Sư trưởng và quý Ni trưởng trong Ban quản trị Ni bộ đã mở Phật học viện tại chùa Từ Nghiêm để đào tạo Ni tài.

Năm 1964, Sư trưởng hướng dẫn chư Ni nhập thất tĩnh tu tại chùa Từ Nghiêm hầu củng cố thêm đạo lực và công hạnh trước khi ra phụng sự Chánh pháp.

Năm 1972, Giáo hội giao chức Vụ trưởng Ni bộ Bắc tông cho Sư trưởng. Về sau, các vị thừa kế chức vụ này đều tôn Sư trưởng làm Cố vấn tối cao. Vào năm này, chỉ Sư trưởng là người có uy tín nhất mới có thể đứng ra triệu tập Đại hội Ni bộ khống đại (từ vĩ tuyến 17 trở vào) tại chùa Từ Nghiêm vào hạ tuần tháng 12.

Đến 1975, sau ngày đất nước thống nhất, Sư trưởng vẫn ở chùa Huê Lâm tiếp tục nghiên cứu, phiên dịch Kinh điển và xây dựng các công trình Phật giáo. Lúc này, Ni bộ không còn chính thức hoạt động nhưng Sư trưởng - với tư cách là người lãnh đạo Ni giới vẫn đầy đủ uy tín, đức độ. Một bằng chứng hiển nhiên là những nghi lễ, quy điều mà Ni bộ đã đưa ra, các chùa Ni vẫn luôn tuân thủ hành trì. Thế mới biết niềm tin yêu và sự kính trọng của Ni giới đối với Sư trưởng chẳng phải một thời.

Năm 1981, Sư trưởng đã được mời tham dự Đại hội Thống nhất Phật giáo nhưng do tứ đại bất an nên Sư trưởng ủy thác cho Ni trưởng Diệu Đức chùa Kiều Đàm ở Long Thành thay mặt.

Năm 1987, Đại hội Phật giáo Việt Nam lần hai tổ chức tại Hà Nội, Sư trưởng đã tham dự với tư cách Đại biểu danh dự.

Trong giáo pháp Phật, Luật tạng là một trong ba tạng Thánh giáo có công năng đưa hành giả từ phàm phu lên Thánh vị tới đích giải thốt an vui. Đạo Phật đề cao tinh thần nghiêm minh giới luật. Giới luật được coi là kỷ cương trong Phật pháp, là mạng mạch

Tăng-già. Nơi nào giới luật được hoằng truyền nơi đó Phật pháp hưng thịnh. Trước khi nhập Niết-bàn, Phật dạy: “Dĩ Ba-la-đề-mộc-xoa vi sư”, “Tỳ-ni tạng trụ Phật pháp diệc trụ”. Đệ tử Phật nương nơi giới luật làm thầy, hành trì giới luật Phật pháp sẽ trường tồn trên thế gian này. Sư trưởng là bậc uyên thâm tinh tường giới pháp, là bậc nghiêm minh giới luật, điều này được thể hiện qua đạo phong phẩm hạnh của Người. Vì thế trong các Giới đàn từ năm 1946 đến năm 1998, Hội đồng Ni bộ Bắc tông cung thỉnh Sư trưởng làm Hòa thượng Đàn đầu truyền giới cho giới tử Ni: Tổng cộng 16 Giới đàn.

Suốt 60 năm liên tục, Sư trưởng đã trước tác và phiên dịch nhiều tác phẩm quan trọng nhằm xiển dương Chánh pháp. Sau đây là những tác phẩm còn lưu giữ tại Tổ đình Huê Lâm: Trước tác soạn thuật : 12 tác phẩm, 7 dịch phẩm, 8 thi phẩm. Chủ biên các Tập san 1 - Tập san Nhân Cách - Ni chúng Huê Lâm ấn tống năm 1966. 2 - Tập san Hoa Đàm - Tòng Lâm Ni Bộ xuất bản năm 1973.

1) Chùa Hội Sơn, 2) Chùa Huê Lâm I, 3) Chùa Từ Nghiêm, 4) Chùa Phổ Đà, 5) Chùa Hải Vân, 6) Chùa Quy Sơn, 7) Chùa Huê Lâm II, 8) Quan Âm Phật Đài, 9) Quan Âm Bảo Điện, 10) Pháp Hoa Tịnh Viện

Sau một thời gian dài hoằng pháp lợi sinh, tiếp Ni độ chúng, thân tứ đại của Ni trưởng đã mòn mõi theo năm tháng như chiếc xe đã mục nát, thuận thế vô thường, Ni trưởng đã xã thân mộng huyễn về với cõi Phật. Ni trưởng Trụ thế 88 tuổi đời, Pháp lạp 60 tuổi đạo.

Ni trưởng Như Hường (1920 – 2000) Chùa Bảo Thắng – Hội An

Ni trưởng Như Hường (1920 – 2000)

Chùa Bảo Thắng – Hội An

Ni trưởng thế danh Lê Thị Trang, sinh ngày 24 tháng 3 năm Canh Thân (1920) tại thôn Xuân An, xã Nghĩa Hà, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Thân phụ là cụ ông Lê Văn Trò và thân mẫu là cụ bà Trương Thị Bài. Ni trưởng quy y với Hòa thượng Khánh Tín ở chùa Thọ Sơn, Quảng Ngãi và được Bổn sư cho Pháp danh là Như Hường.

Năm Giáp Tuất (1934), Hòa thượng Bổn sư nhận thấy Ni trưởng học hạnh khiêm ưu nên đã gởi Ni trưởng theo học tại Ni trưởng Diệu Đức, tỉnh Thừa Thiên, Huế. Năm Đinh Sửu (1937), Ni trưởng được Ni trưởng Ni viện Diệu Đức cho thọ giới Sa-di ni với Pháp tự là Giải Liên.

Năm Canh Thìn (1940), Ni trưởng được Ni trưởng Diệu Đức đưa vào Nam theo học lớp Phật pháp tại chùa Kim Huê, Sa Đéc. Được một thời gian ngắn, Ni trưởng về lại tu học tại Diệu Đức và thọ Thức-xoa-ma-na giới.

Với chí nguyện tầm cầu học đạo, Ni trưởng đã nỗ lực tinh tấn không ngừng. Thấy sự tiến bộ vượt bậc ấy, vào năm Kỷ Sửu (1949) khi vừa tròn 30 tuổi, Ni trưởng được Hòa thượng Bổn sư cho thọ Tỳ-kheo ni và Bồ-tát giới tại giới đàn chùa Báo Quốc do Hòa thượng Thích Tịnh Khiết làm Đàn đầu. Đồng thời Ni trưởng được Bổn sư Khánh Tín phú Pháp hiệu là Thọ Minh.

Năm Giáp Ngọ (1954), Ni trưởng được Ni bộ Thừa Thiên – Huế bổ nhiệm vào làm Phó Trú trì chùa Sư nữ Bảo Thắng, Hội An, cùng với Ni trưởng Trú trì Thích nữ Đàm Minh phát triển Ni bộ tại Quảng Nam.

Năm Nhâm Dần (1962), Ni trưởng Đàm Minh ra Đà Nẵng thành lập chùa Sư nữ Bảo Quang, Ni trưởng lại được Giáo hội Tăng già Quảng Nam - Đà Nẵng bổ nhiệm làm Trú trì chùa Bảo Thắng.

Trong pháp nạn 1963, Ni trưởng được Ủy ban tranh đấu tín nhiệm bầu làm Thủ quỹ. Và từ đó, Ni trưởng đảm nhận chức vụ Thủ quỹ cho Giáo hội trải qua nhiều nhiệm kỳ. (Năm Nhâm Dần (1962), Ni trưởng thành lập trường tiểu học Bồ Đề Diệu Nghiêm để các trẻ mồ côi có nơi theo học. Đến năm Bính Ngọ (1966), Ni trưởng lại thành lập Cô nhi viện Diệu Nhân để làm mái ấm che chở và sớm hôm gần gũi trang trải tình thương đến những tâm hồn nhỏ bé cô đơn này.

Năm Canh Tuất (1970), Ni trưởng trùng tu chánh điện chùa Bảo Thắng với kiến trúc 1 tầng trệt để làm nhà giảng.

Với giới hạnh tròn đầy, Ni trưởng được Ni bộ nhiều lần cung thỉnh làm Tôn chứng, Yết-ma, Giáo thọ cho các giới đàn như Giáo thọ giới đàn Thức - xoa tại chùa Bảo Quang năm 1968; Đệ nhất tôn chứng trong hội đồng Thập sư Ni của giới đàn Vĩnh Gia năm 1970; Yếát-ma A-xà-lê tại giới đàn Phước Huệ, Đà Nẵng năm 1996 .v.v... để truyền trao giới pháp cho chư Ni tu học.

Ni trưởng viên tịch vào lúc 8 giờ 05 phút ngày 23 tháng 2 năm Canh Thìn (2000), hưởng thọ 80 tuổi đời và 50 tuổi đạo.

Ni Trưởng Bảo Châu (1937 – 2003) Ni viện Kiều Đàm – Huế

Ni Trưởng Bảo Châu (1937 – 2003)

Ni viện Kiều Đàm – Huế

Ni trưởng Bảo Châu là một trong những đại đệ tử của Ni trưởng Diệu Không, Ni trưởng Pháp danh Tâm Trì, pháp tự Bảo Châu, thế danh Ngô Thị Kim Anh. Sinh năm 1937 tại phường đệ nhất (nay là phường Phú Hòa thành phố Huế), nguyên quán tỉnh Quảng Đông Trung Quốc.

Xuất thân trong một gia đình giàu có, nhiều đời thâm tín ngôi Tam Bảo ở đất thần Kinh. Cả gia đình của Ni trưởng đều phát tâm quy y Tam Bảo và trở thành những Phật tử có tâm đạo thuần thành.

Thân phụ là cụ ông Ngô Thế Phan một nhà nho, Pháp danh Nguyên Nhẫn, thân mẫu là cụ bà Phan Thị Cận, Pháp danh Tâm Toại. Ni trưởng là con thứ 3 trong gia đình có 6 anh em, bẩm tánh thông minh hiền hòa nên được cha mẹ yêu mến.

Được sinh ra và lớn lên trong một gia đình kính tín Tam Bảo nên lúc nhỏ Ni trưởng thường đến chùa lễ Phật tụng kinh. Có lẽ do căn duyên nhiều đời và bản thân được nghe kinh Phật nên hạt giống

bồ đề đã chớm nở và cũng từ đó chí nguyện xuất gia nhen nhúm trong lòng từ buổi thiếu thời vào những ngày còn học phổ thông.

Nhờ sinh trưởng trong một gia đình thâm nho và đạo đức, từ thuở thiếu thời Ni trưởng đã biểu lộ tư chất thông minh, đài trang cốt cách, tinh thông Nho học. Sau đó, Ni trưởng theo học ở trường Trung học người Tàu và trường Đồng Khánh. Bởi có túc duyên sâu đối với Phật pháp và sớm cảm ngộ lẽ vô thường, Ni trưởng đã quyết dứt trần duyên, cắt tóc xanh lìa bỏ những xa hoa của cuộc đời và sự nuông chiều quý mến của song thân phụ mẫu. Ni trưởng xin phép song thân đến cầu thế phát xuất gia với sư trưởng Diệu Không tại Hồng Ân ni tự vào năm 1957, được Bổn sư truyền thọ Tam quy Ngũ giới và cho Pháp danh Tâm Trì.

Vào chùa, Ni trưởng tinh cần học tập, nghiêm tầm giáo nghĩa Phật đà, với đức tính khiêm cung, hiền hòa, nhã nhặn nên được các Giáo thọ sư tận tình dạy dỗ. Vài năm sau, Ni trưởng được thọ Sa-di-ni giới với pháp tự Bảo Châu. Đến năm Ất Tỵ (1965), Ni trưởng được thọ Tỷ -kheo-ni giới tại đại giới đàn Vạn Hạnh tổ chức tại chùa Từ Hiếu – Huế, do Đại lão Hòa thượng đệ nhị Tăng Thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trừng Thủy tự Chí Thâm hiệu Giác Nhiên làm đường đầu Hòa thượng.

Sau khi thọ Cụ túc giới, Ni trưởng được cố Ni trưởng Diệu Không cử làm Giám đốc trường vườn trẻ Kiều Đàm kiêm Giám đốc Ký nhi viện Hồng Ân.

Ni trưởng bẩm tính hiền hòa, mật hạnh đạo vị, nên sinh thời Ni trưởng tham gia giảng dạy cho các khóa học sơ cấp tại ni viện Diệu Đức. Đồng thời, Ni trưởng còn dạy giáo lý cho các lớp huấn luyện huynh trưởng tại giảng đường Từ Đàm. Đặc biệt, vào những năm 1960 chư tôn đức tại Huế thường gọi Ni trưởng là cuốn từ điển sống

tại Huế. Tuy Ni trưởng không thể hiện khẩu giáo thần kỳ, nhưng bằng thân giáo Ni trưởng luôn là người mô phạm mẫu mực. Ni trưởng thường nhắc nhở ni chúng Kiều Đàm “chị em cố gắng mà tu nghe chưa, không tu thì khổ lắm”. Lời dạy tuy đơn giản nhưng gói trọn cảm nghiệm tâm linh của một đời người học đạo, là hành trang thiết thực cho hàng hậu học ni chúng.

Vào một đêm xuân, ngày 5 tháng 2 năm Quý Mùi (2003), Ni trưởng lặng lẽ an nhiên thu thần thị tịch, nhẹ bước nhàn du, cao đăng Phật quốc hưởng thọ 66 tuổi đời, 38 hạ lạp.

Cảm niệm về sự cống hiến của Ni trưởng đối với công hạnh hoằng dương chánh pháp, môn đồ pháp quyến đã dựng tháp mộ của Ni trưởng tại khuôn viên vườn tháp chùa Hông Ân. Trên trụ biểu có câu đối để ca ngợi đức hạnh của Ni trưởng:

一塵不染得圓通

五蘊皆空證寂滅

“Nhất trần bất nhiễm đắc viên thông

Ngũ uẩn giai không chứng tịch diệt”.

Ni trưởng từ hòa khiêm tốn, tâm chí rộng lượng bao dung, ca tụng công hạnh của Ni trưởng, Hòa thượng Quang Nhuận đã tặng cặp câu đối:

寶蓮池印月

珠法海藏天

“Bảo liên trì ấn nguyệt

Châu pháp hải tàng thiên”.

Ni Trưởng Trí Hải (1938 - 2003) Tuệ Uyển Vạn Hạnh – Tp.Hồ Chí Minh

Ni trưởng Trí Hải (1938 - 2003)

Tuệ Uyển Vạn Hạnh – Tp.Hồ Chí Minh

Ni trưởng pháp danh Tâm Hỷ, pháp hiệu Thích nữ Trí Hải, thế danh Công Tằng Tôn Nữ Phùng Khánh.

Sinh ngày 09 tháng 3 năm 1938 (Mậu Dần), tại Vỹ Dạ, tỉnh Thừa Thiên, thành phố Huế, nguyên quán Gia Miêu Ngoại Trang, Thanh Hóa.

Xuất thân từ một danh gia vọng tộc nhiều đời thâm tín Phật giáo. Thân phụ là cụ Nguyễn Phước Ưng Thiều tự Mân Hương, pháp danh Như Chánh, thuộc phủ Tuy Lý Vương. Thân mẫu là cụ Đặng Thị Quê, pháp danh Trừng Xuân. Ni trưởng là con thứ năm trong gia đình có sáu anh em.

Bởi có túc duyên sâu đối với Phật pháp như thế nên lúc còn là thai nhi ba tháng người đã được sớm quy y Tam Bảo với đức Đệ nhất Tăng Thống Thích Tịnh Khiết. Ngôi chùa Tường Vân và Diệu Đức đã ươm hạt giống bồ-đề cho Người từ buổi thiếu thời vào những ngày còn học phổ thông. Ni trưởng với thiên tư thông tuệ, tài

hoa, phẩm cách thanh cao đã nuôi chí xuất trần vào giữa tuổi hoa niên tươi đẹp.

Năm 17 tuổi thi đỗ Tú Tài tồn phần. Người đã muốn xuất gia nhưng cơ duyên chưa đến. Người tiếp tục vào trường Đại học Sư phạm và sau khi tốt nghiệp, đi dạy tại trường Phan Chu Trinh – Đà Nẵng.

Năm 1960, Ni trưởng sang Mỹ du học và tốt nghiệp Cao học ngành Thư viện (M.A).

Cuối năm 1963, Người về nước gặp lúc Viện Cao đẳng Phật học Việt Nam ra đời, đã cùng với em gái là Tôn nữ Phùng Thăng vâng lời Hòa thượng Trí Thủ đến phụ tá Ni trưởng chùa Phước Hải quán xuyến cư xá Nữ Sinh viên và làm việc tại chùa Pháp Hội.

Năm 1964 Người quyết dứt trần duyên, xuất gia y chỉ Ni trưởng Thích nữ Diệu Không tại chùa Hồng Ân Huế và được thọ giới Sa-di-ni.

Năm 1968, Ni trưởng thọ giới Thức-xoa-ma-na tại Nha Trang và được Hồ thượng Viện trưởng Viện Đại học Vạn Hạnh bổ nhiệm làm Thư viện trưởng và giám đốc Trung Tâm An Sinh Xã Hội của Viện.

Năm 1970, Ni trưởng thọ Tỳ-kheo-ni và Bồ-tát giới tại Đại Giới đàn Vĩnh Gia ở Đà Nẵng.

Năm 1996 và 1999 trường Trung cấp Phật học tỉnh Long An, Ni viện Thiên Phước thỉnh Ni trưởng dạy Luật Tứ Phần Tỳ-kheo-ni và Bồ-tát giới.

Các Đại giới đàn Minh Tánh (1996), Liễu Thiền (1999), Khánh Phước (2002) tổ chức tại Ni viện Thiên Phước – Long An

đều cung thỉnh Ni trưởng làm Tuyên Luật sư và Trưởng ban khảo hạch.

Năm 2003 Ni trưởng được cử vào Phó ban khảo hạch Đại giới đàn Thiện Hoa ở Từ Nghiêm.

Đầu tháng 12 năm 2003 Ni trưởng được suy cử Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam và Trưởng ban vận động tài chính.

Ngồi những hoạt động giáo dục, hoằng pháp, Ni trưởng còn dành nhiều thì giờ cho việc phiên dịch, biên soạn và in ấn kinh điển để giúp Tăng Ni, Phật tử có thêm tài liệu nghiên cứu học tập; trên 50 đầu sách do Ni trưởng và nhóm Tuệ Uyển dịch và biên soạn bao gồm Phật học và ngồi Phật học, trong đó có nhiều tác phẩm rất có giá trị.

Một chiều mùa Đông, Ni trưởng vì Phật sự nên đi Phan Thiết với ba thị giả, trên đường trở về Ni trưởng cùng hai đệ tử Tuệ Nhã và Phước Tịnh đều bị lâm nạn, Người đã bỏ huyễn thân vào lúc 17 giờ 30 phút ngày 14 tháng 11 năm Quý Mùi, tức ngày 07 tháng 12 năm 2003, hưởng thọ 65 tuổi đời với 33 Hoằng pháp.

Ni Trưởng Chơn Nguyên (1928 – 2004) Chùa Phò Quang - Huế

Ni trưởng Chơn Nguyên (1928 – 2004)

Chùa Phò Quang - Huế

Ni trưởng thế danh Hồng Thị Oanh, Pháp danh Tâm Yến, tự Chơn Nguyên, sinh ngày 15 tháng 11 năm Mậu Thìn (1928), tại làng Hạ Long, xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế, trong một gia đình thâm tín Tam bảo. Thân phụ là cụ ông Hồng Văn Song, thọ tại gia Bồ-tát giới, Pháp danh Nguyên Giác, tự Từ Chơn. Thân mẫu là cụ bà Trương Thị Liên, thọ tại gia Bồ-tát giới, Pháp danh Nhật Hương, tự Thanh Thái.

Ni trưởng là con thứ 5 trong một gia đình có 8 anh chị em. Năm 23 tuổi, Ni trưởng đã quyết định xin phép song thân và anh chị được vào chùa xuất gia tu học.

Ngày 15 tháng 4 năm 1950, theo sự hướng dẫn của Sư Hộ Nhẫn, Ni trưởng đến chùa Sư nữ Diệu Viên, ấp 1, xã Thủy Dương đảnh lễ xin xuất gia với Ni trưởng Trừng Thành, tự Hướng Đạo, hiệu Kim Sa.

Với bản chất nhu hòa, tính tình thuần hậu cần mẫn theo thầy học đạo, sau sáu tháng hành Điệu nhiệt thành, nhuần thấm nếp thiền môn, ngày 20 tháng 12 cùng năm (1950), Ni trưởng được Bổn sư thế độ cho thọ Sa-di giới.

Năm 1952, Ni trưởng tùng học lớp sơ trung cấp Phật học tại Ni viện Diệu Đức.

Năm 1954, Ni trưởng thọ Thức-xoa-ma-na giới tại Ni trường Diệu Đức với Ni trưởng Diệu Hương.

Năm 1957, Ni trưởng được thọ giới Tỳ-kheo-ni tại Đại giới đàn Phước Huệ tổ chức ở Phật học viện Nha Trang do Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Nhiên làm Đàn đầu.

Đến năm 1961, Ni trưởng thọ giới Bồ-tát tại chùa Linh Quang – Huế.

Một thời gian sau khi thọ giới Bồ-tát, Ni trưởng đã về lại chùa Diệu Viên lãnh nhiệm vụ Phó Trị sự phụ giúp Ni sư Tri sự điều hành các ban Tiểu thủ công nghệ như: may, đan len, thiêu in… Vốn bản tánh chơn chất, nhẫn nại nhưng thẳng thắn, công minh trong mọi trường hợp, xử lý công việc theo tinh thần lục hòa nên Sư được Sư phụ hoan hỷ yêu thương và đại chúng kính mến.

Năm 1973, theo lời mời của Hòa thượng Thích Chánh Kiến (môn phái Tổ đình Từ Hiếu), Ni trưởng về nhận Trú trì chùa Phò Quang, thôn Ngũ Tây, xã Thủy An, thành phố Huế.

Năm 1979, chùa có nhiều chỗ dột nát, Ni trưởng phải sửa sang lại.

Qua năm 1992, vâng lời môn phái Tổ đình Từ Hiếu, Ni trưởng kiêm thêm Trú trì chùa Sư nữ Diệu Viên.

Năm 1994, Sư cho xây tiền đường và đúc sân chùa Phò Quang.

Nhận thấy khu vực quanh chùa Diệu Viên đồng bào phần nhiều sinh sống đều nhờ vào vườn rẫy, không đủ điều kiện cho con em đến trường xa để học cho thích hợp với lứa tuổi, Ni trưởng đã ngỏ ý với Phật tử Thái Kim Lan (Việt kiều ở Đức) xin tài trợ xây dựng ngôi trường mẫu giáo, và được chương trình Hiểu và Thương bảo trợ, ngôi trường mẫu giáo với 3 lớp học đã hoạt động từ năm 1997 đến nay.

Năm 2000, Ni trưởng xây cất điện Quan Âm trong khuôn viên chùa Phò Quang.

Năm 2003, Ni trưởng lại cho đại trùng tu chùa và năm 2004, Ni trưởng xây cất thêm nhà hậu.

Ngồi những công hạnh khiêm tốn ở trên, Ni trưởng còn quan tâm nhiếp hóa đồ chúng, hiện nay Ni chúng gồm có 11 vị Tỳ-kheo-ni, 3 vị Thức-xoa-ma-na, 6 vị Sa-di-ni. Ngồi ra, Ni trưởng đã vâng lệnh đại Tăng và Ni bộ, làm vị Tôn chứng trong Hội đồng Thập sư Ni của các Giới đàn được tổ chức cho Ni giới vào những thập niên 80 – 90.

Sau bao năm cố gắng với tinh thần phụng sự vì đạo pháp, năm 1995, sức khỏe Ni trưởng ngày càng yếu dần.

Ngày 10 tháng 08 năm Giáp Thân (2004), Ni trưởng lên chùa trì kinh như thường lệ. Trì xong, lúc đứng dậy, Người bị quỵ xuống không đứng lên được nữa. Ni trưởng gọi chúng đệ tử bảo: “Các con nên điện thoại báo tin cho các chùa huynh đệ của Sư được hay.” Đến 16 giờ ngày 11 tháng 8 năm Giáp Thân (2004), Ni trưởng đã nhẹ nhàng viên tịch, hưởng thọ 76 tuổi, 46 hạ lạp.

Ni Trưởng Tâm Đăng (1915 – 2005) Chùa Linh Sơn – Khánh Hòa

Ni trưởng Tâm Đăng (1915 – 2005)

Chùa Linh Sơn – Khánh Hòa

Ni trưởng thế danh Bùi Thị Hải, sinh ngày 25 tháng Chạp năm Ất Mão (1915) tại Thành phố Huế. Thân phụ là cụ ông Bùi Chương, Pháp danh Hồng Huy, thân mẫu là cụ bà Trần thị Lan, Pháp danh Tâm Đức. Cả gia đình Ni trưởng đều là những Phật tử thuần thành.

Năm Quý Dậu (1933) khi vừa tròn 18 tuổi, Ni trưởng xuất gia và thọ giới Sa-di ni với Hòa thượng Trừng Phước, hiệu Huyền Ý, Tọa chủ chùa Liên Tôn, Bình Định. Được Hòa thượng ban Pháp danh Tâm Đăng, tự Hạnh Viên.

Năm Kỷ Mão (1939), Ni trưởng thọ Cụ túc giới tại Đại giới đàn chùa Bình Quang ở Phan Thiết do Hòa thượng Tôn Thắng, Trú trì chùa Phổ Thiên tại Đà Nẵng làm Hòa thượng Đàn đầu.

Năm Canh Thìn (1940), Ni trưởng được Bổn sư cho phép vào học Phật pháp tại chùa Hội Sơn, Thủ Đức, Sài Gòn.

Mùa An Cư năm Nhâm Ngọ (1942), Ni trưởng tùng Hạ tại chùa Phổ Đà, Đà Nẵng và được thọ giáo với Hòa thượng Tôn Thắng. Tại đây, Ni trưởng được Hòa thượng ban cho Pháp hiệu Chơn Như.

Sau mùa an cư, Ni trưởng được Hòa thượng Tôn Thắng gởi ra học tại Ni trưởng Diệu Đức, Huế. Trong thời gian tu học tại đây, Ni trưởng đã phát nguyện chặt ngón út tay phải để cầu cho quốc thái dân an và nhân dân bình yên trong thiên tai bão lụt.

Từ năm 1943-1947, Ni trưởng vân du tham học tại các Tổ đình danh tiếng từ miền Trung đếm miền Nam và có lúc vào tận Sa Đéc tham cầu Phật pháp. Do ý chí cầu học Phật pháp, nên đến nơi nào Ni trưởng cũng được các bậc Danh tăng truyền thọ những tinh hoa của kinh, luật, luận mà quý Tôn đức Tăng-già tâm đắc.

Năm Mậu Tý (1948), Ni trưởng mới dừng bước vân du và nhận Trú trì chùa Linh Sơn, Vĩnh Nguyên, Nha Trang, Khánh Hòa. Từ đây Ni trưởng bắt đầu thực hiện hồi bão là kiến lập đạo tràng, hoằng dương Chánh pháp.

Năm Tân Mão (1951), Ni trưởng tiếp nhận và thực hiện trùng tu chùa Minh Hương tại Diên Tồn, Diên Khánh, đổi tên chùa Minh Hương thành Minh Phước và trạch cử đệ tử thứ 2 là Ni sư Thông Ấn làm Trú trì để đảm đương Phật sự tại đây.

Năm Giáp Ngọ (1954), Ni trưởng khởi công trùng tu chùa Linh Sơn. Vĩnh Nguyên lần thứ nhất.

Năm Nhâm Dần (1962) Ni trưởng kiến lập tịnh thất Linh Sơn tại đồi núi Cầu Đá để hàng năm nhập nhất Kiết đông, cũng vào năm này Ni trưởng được bầu làm Chánh thư ký Ban kiến thiết Sáng lạp Ni viện Diệu quang.

Năm Quý Mão (1963) Ni trưởng tích cực tham gia cuộc tranh đấu bất bạo động chống chế độ độc tài gia đình trị của Ngô Đình Diệm. Ni trưởng đã phát nguyện thiêu thân để bảo vệ Chánh pháp nhưng mẹ già và huynh đệ khuyên can, do đó Ni trưởng phát nguyện chặt tiếp ngón tay áp út để cầu nguyện cho đạo pháp trường tồn.

Năm Giáp Thìn (1964), do việc phát nguyện thiêu thân vì đạo pháp vào năm Pháp nạn 1963 không toại, Ni trưởng lại phát nguyện chích lưỡi lấy máu để viết Tâm Kinh Bát-nhã và Phẩm Phổ Môn trong Kinh Pháp Hoa tại chùa Hoa Nghiêm, Sài Gòn. Cũng vào năm này, Ni trưởng kiến lập chùa Tịnh Đức tại đồi Trại Thủy, Mã Vòng, Nha Trang làm nơi cư trú cho Ni chúng đang theo học văn hóa tại các trường Trung học Bồ Đề, Nữ Trung học Nha Trang... và trạch cử trưởng tử là Ni sư Thông Huyền (Thông Thoại) làm Trú trì.

Năm Bính Ngọ (1966), Ni trưởng làm ủy viên Ni bộ Bắc tông kiêm Trưởng ban Ni bộ Bắc tông Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất tỉnh Khánh Hòa.

Năm Mậu Thân (1968), Ni trưởng khởi công trùng tu bảo điện chùa Linh Sơn và xây đựng trường Trung-Tiểu học Bồ Đề Linh Sơn, đồng thời mở Cô-Ký Nhi viện tại chùa Linh Sơn. Vào năm này, Ni trưởng làm Đệ nhị tôn chứng Ni tại Đại giới đàn Phước Huệ tổ chức tại chùa Hải Đức, tại Ni viện Diệu Quang, Nha Trang truyền giới cho giới tử Ni.

Năm Nhâm Tý (1972), trước cảnh chiến tranh tàn khốc tại Cổ thành Quảng Trị, Ni trưởng quá đau lòng nhưng chẳng biết làm sao nên phát nguyện chặt ngón út tay trái để cúng đường cầu nguyện cho đất nước thái bình, nhân dân an lạc.

Ngày 19 tháng 2 năm Quý Sửu (1973), Ni trưởng được thỉnh làm Giáo thọ A-xà-lê truyền giới Sa-di ni tại Tiểu giới đàn chùa

Linh Phong, Đà Lạt. Cũng vào năm này (ngày 19 tháng 9 năm Quý Sửu), Ni trưởng được thỉnh làm Phó ban Kiến đàn tại Đại giới đàn Phước Huệ, Phật học viện Hải Đức, Nha Trang. Tại đàn giới chùa Linh Sơn, Ni trưởng làm Đệ nhất tôn chứng Ni tại Đại giới đàn này.

Kể từ lúc 78 tuổi đến 86 tuổi (1993-2001), Ni trưởng luôn được thỉnh mời làm Phó ban Kiến đàn và là Hòa thượng Đàn đầu Ni tại Đại giới đàn Trí Thủ I, Trí Thủ II, Trí Thủ III được tổ chức tại chùa Long Sơn, Nha Trang, truyền giới tại Ni viện Diệu Quang.

Ngồi ra, trong suốt quá trình hành đạo, Ni trưởng đã mở nhiều Tiểu giới đàn và làm Đàn đầu Hòa thượng truyền thọ giới Thức-xoa-ma-na và Sa-di ni tại các chùa trong và ngồi tỉnh.

Song song với các Phật sự chung trong Giáo hội và kiến lập, mở mang tu bổ đạo tràng từ lúc hành đạo đến nay, Ni trưởng đã liên tục thu nhận và đào tạo nhiều thế hệ Ni chúng, trong đó có nhiều vị đã thành tài đang phục vụ trong các cơ sở Giáo hội, chăm lo Phật sự tại khắp mọi miền đất nước. Như trái đã chín mùi, như cuộc hành trình đã đến đích, Ni trưởng viên tịch vào lúc 15 giờ 30 phút ngày mồng 5 tháng 10 năm Ất Dậu (06/11/2005) tại chùa Linh Sơn, Thành phố Nha Trang. Trụ thế 90 tuổi, hạ lạp 66 năm.

Ni Trưởng Từ Hương (1917 – 2006) Chùa Linh Phong – Đà Lạt

Ni trưởng Từ Hương (1917 – 2006)

Chùa Linh Phong – Đà Lạt

Ni trưởng thế danh là Hồng Thị Phù Dung, Pháp danh Tâm Hồng, tự Từ Hương, hiệu Diệu Hòa, sinh năm Đinh Tỵ (1917) trong một gia đình trung lưu tại Quảng Nam. Thân phụ là cụ ông Hồng Đình Phong, Pháp danh Tâm Thể, thân mẫu là cụ bà Hồng Thị Hiệp, Pháp danh Tâm Hòa.

Vốn sinh trưởng trong gia đình Nho học, lại có lòng sùng mộ Phật pháp nên từ thuở nhỏ Ni trưởng đã sớm có ý định xuất gia.

Trong sự giao thoa giữa hai nền văn hóa Đông – Tây, Ni trưởng là người cầu tiến muốn tiếp thu cái mới nhưng không muốn nền văn hố, đạo đức Á đông bị lấn át bởi văn hố ngoại lai, đồng thời đả phá tư tưởng phong kiến trọng nam, khinh nữ, nêu cao tinh thần bình đẳng, tự chủ cho giới nữ.

Bản hòai cao đẹp khó mà thực hiện được nếu không thốt ly đời sống gia đình vốn nhiều ràng buộc và hệ lụy. Nhiều lần Ni trưởng muốn xuất gia và cũng nhiều lần bị song thân ngăn cản nên

đã có lần Ni trưởng phải trốn đi rồi được tìm về. Tuy nhiên những sợi dây tình cảm thế tình cũng không sao buộc được chân người con gái đã có tâm nguyện lợi tha vô ngã của bậc xuất trần thượng sĩ ấy.

Thế rồi, chí nguyện vượt qua bể mê đến bờ giải thốt của Ni trưởng cũng trở thành hiện thực. Với ý chí sắt son cuối cùng song thân cũng chấp nhận cho Ni trưởng xuất gia tại chùa Phổ Thiên - Đà Nẵng với Đại lão Hòa thượng Tôn Thắng.

Tu học tại Đà Nẵng một thời gian, nhờ đêm ngày nỗ lực tinh tấn nên được Bổn sư gởi ra Ni trường Diệu Đức - Huế để tu học. Năm 1943, Ni trưởng tốt nghiệp Trung đẳng Phật học Chuyên khoa.

Sau khi tốt nghiệp Trung đẳng Phật học Chuyên khoa tại Ni trường Diệu Đức - Huế, Ni trưởng trở về lại Đà Nẵng và được quần chúng Phật tử tại đây rất mến mộ, thỉnh nguyện Ni trưởng lập chùa Ni và tổ chức đạo tràng cho Phật tử tu học.

Nhưng với bản tính khiêm tốn, Ni trưởng nhận thấy tuổi đạo cũng như tuổi đời còn ít không kham nổi công việc lớn lao mà cần phải có thời gian hạ thủ công phu, nghiêm trì tịnh giới mới có đủ nghị lực và năng lực hoằng pháp độ sanh.

Trong nhiều lần tháp tùng chư vị Tôn túc vào ra Phan Rang, Phan Thiết thực hiện Phật sự, Ni trưởng tâm nguyện: “Đời tu sĩ pháp luân thường chuyển, Tình thâm giao cảm khắp muôn nơi”.

Và chính nhờ mối thâm giao đạo tình này, nên giữa Ni trưởng và Ni trưởng Diệu Ấn có sự hiểu biết lẫn nhau và sự thỉnh cầu Ni trưởng lên Đà Lạt hoằng pháp độ sanh của một số Phật tử Đà Lạt khi có mặt ở Phan Rang.

Đây cũng chính là thiện duyên để đưa bước chân người nữ lưu một lòng vì đạo có cơ hội hoằng dương chánh pháp tại cao nguyên Lâm Viên Đà Lạt, đó là vào năm 1947.

Lúc này tại Đà Lạt chưa có cơ sở Ni bộ, năm Giáp Thân (1944) tại Trại Hầm - Đa Lợi, Hòa thượng Bích Nguyên có dựng một thảo am để hướng dẫn cho một số bà con Phật tử từ miền Trung vào sinh cơ lập nghiệp có nơi đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng sau những ngày lao động- Bà con Phật tử rất mến mộ uy đức của Hòa thượng và thỉnh cầu Hòa thượng phát động bà con cùng hợp lực chẻ đá để xây dựng một cổng Tam quan ngay trước thảo am. Cổng Tam quan thật uy nghiêm, hồnh tráng được giới Kiến trúc sư lúc bấy giờ đánh giá là một tuyệt tác, một công trình thế kỷ ở thời điểm đó.

Đến năm Đinh Hợi (1947), Ni trưởng từ Phan Rang lên Đà Lạt với tâm nguyện mong muốn xây dựng một Ni tự. Và “Cảm ứng tùy thời hiện” , “Đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu”, Ni trưởng đã được gặp Hòa thượng Bích Nguyên và tỏ bày nguyện vọng của mình. Hòa thượng rất hoan hỷ cúng lại thảo am này cho Giáo hội và giao Ni trưởng xây dựng cơ sở của Ni. Còn Hòa thượng trở về làm Trụ trì chùa Tỉnh hội Linh Sơn và đảm đương nhiệm vụ Chánh Hội trưởng Phật giáo tỉnh lúc bấy giờ.

Với ấp ủ hồi bão từ lâu, nay cơ duyên lại đến, trung thành với lý tưởng lợi tha vô ngã của Sứ giả Như Lai “Nơi nào Đạo pháp cần con đến, chúng sánh mời con đi; không quản gian lao, chẳng từ khó nhọc”, từ một thảo am trên đồi cao gió lộng hoang sơ nhưng với tâm nguyện và bàn tay khéo léo, Ni trưởng đã trùng tu để Linh Phong Ni tự trở thành một danh lam thắng cảnh, một trung tâm tu học và đào tạo Ni tài đầu tiên tại vùng đất được gọi là “Hồng triều cương thổ” ngày xưa và nay là “Thành phố ngàn hoa” Đà Lạt, Lâm Đồng.

Qua nhiều lần trùng tu, Linh Phong thật xứng đáng là ngôi phạm vũ huy hồng, nghiêm cẩn, trầm hùng. Được như hôm nay, có một phần công đức không nhỏ của Ni trưởng đóng góp.

Không thể phủ nhận công đức lớn của Ni trưởng là người đầu tiên trong việc khai tâm mở trí, dẫn dắt, đào tạo hàng Nữ lưu trên vùng đất cao nguyên Lâm Đồng này.

Quả là một tấm gương sáng cho hàng Ni giới và tín đồ nói chung quy ngưỡng, thật xứng đáng là bậc trưởng tử Như lai. Mặc dù tuổi cao sức yếu nhưng vì sự nghiệp truyền đăng tục diệm, báo Phật ân đức, Ni trưởng đã đứng ra tổ chức và làm Đàn đầu Hòa thượng cho ba Đại Giới đàn Ni để truyền trao giới pháp cho biết bao giới tử Ni khắp nơi trong nước nói chung và Lâm Đồng nói riêng.

Không những thế, Ni trưởng còn quan tâm đến việc đào tạo Tăng tài hiện tại và mai sau với học phong và đạo phong phải kiêm ưu. Ni trưởng đã đảm đương trách nhiệm Phó ban Bảo trợ trường Cao Trung Phật học Lâm Đồng từ khi thành lập đến nay, lúc nào cũng có sự gia tâm hộ trì và đóng góp của Ni trưởng. Biết bao lớp Ni chúng do Ni trưởng giáo dưỡng và đào tạo đã đóng góp rất nhiều công sức trong việc hoằng dương Chánh pháp và phục vụ nhân sinh tại tỉnh nhà và khắp vùng miền đất nước.

Tuổi đời dày tuổi đạo cao, vô thường hằng chuyển từng sát-na, thành-trụ-hoại-không là điều hiện thực, Ni trưởng nhuốm bệnh, Ni chúng hết lòng phụng dưỡng thuốc thang, các y – bác sĩ bệnh viện Lâm Đồng săn sóc chu đáo vẫn không cưỡng lại được sát-na dị thế. Và Ni trưởng đã thâu thần viên tịch một cách an nhiên tự tại vào ngày mùng 4 tháng 10 năm Bính Tuất (2006). Trụ thế 89 năm, hơn 60 Pháp lạp.

Ni Trưởng Hồng Chí (1913 – 2007) Chùa Thiền Quang – Tp. Hồ Chí Minh

Ni trưởng Hồng Chí (1913 – 2007)

Chùa Thiền Quang – Tp. Hồ Chí Minh

Ni trưởng Pháp huý Hồng Chí, Tự Tâm ý, hiệu Chí Kiên, thế đanh Đặng Thị Mười, sinh ngày: 12 - 5 - Quý Sửu (1913). Xuất thân từ một gia đình Nho phong thanh bạch tại xã Tân An, Tổng Lợi Trinh, Huyện Tân Bình, Tỉnh Mỹ Tho (Định Tường). Thân phụ là cụ Đặng Văn Đông, Pháp danh Từ Định, thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Hiệu, Pháp danh Diệu Hiền. Hai cụ sanh được ba người con, hai trai một gái. Ni trưởng là con gái út trong gia đình.

Vừa tròn 5 tuổi, chưa tận hưởng hết vị ngọt của suối nguồn từ mẫu thiêng liêng thì mẹ đã ra đi một chuyến không về nữa, để lại đàn con thơ côi cút bên cạnh người cha trẻ khắc khoải nhớ thương. Để bù vào sự mất mát to lớn của đám con thơ, người cha càng cần cù tạo ra của cải và dồn cả tình thương cho các con. Sống trong gia đình đời đời tin Phật, tín thành thờ Tam Bảo. Tuy gia thế trung lưu, sắc tài vẹn đủ, nhưng sớm nhận thấy cuộc thế vô thường. Ni trưởng đã quyết chí xuất trần. Vào lúc 12 giờ đêm ngày 17 - 11 năm

Mậu Thìn (1928) Ni trưởng để lại bức thư cho cha nói rõ ý định của mình, Ni trưởng đã cải nam trang, lặng lẽ trốn đi.

Thế rồi, đêm đông thân gái dặm trường, nhưng may mắn Thay vào lúc ấy, Ni trưởng đã được Hòa thượng Huệ Mạng, Chùa Từ ân xã Hội Cư dang tay tiếp độ.

Với tư chất thông minh hiếu học, sau một thời gian tinh tấn tu trì, Hòa thượng đã sớm phát hiện ra căn cơ của người đệ tử này cần phải được tài bồi để mai sau hoằng dương chánh pháp. Thế nên, Hòa thượng đã gởi thư đến các nơi cho Ni trưởng tầm sư học đạo.

Bấy giờ Sư cụ Diệu Tịnh chùa Từ Hóa một vị sư chân tu thạc đức đầu tiên của Ni giới miền nam được Hòa thượng chọn làm Y chỉ sư cho Ni trưởng.

Trải qua các nơi nào Vĩnh Tràng, Linh Thứu, Tịnh Minh, Bảo Tạng, Từ Hố, Bình Quang nhưng chưa nơi nào đáp ứng được nguyện vọng của mình. Quá khao khát với sữa pháp cơm thiền, năm 1934 tuy đường xá xa xôi, giao thông chưa thuận lợi, mọi thủ tục nhập học rất phức tạp, nhưng Ni trưởng đã vượt qua bao trở lực, xin phép Tôn Sư ra Huế học tại Ni trường của Ni bộ Bắc tông đầu tiên đặt trụ sở tại Từ Đàm, sau dời về Diệu Đức, và được các giáo thọ sư gồm quý ngài như Hòa thượng Đôn Hậu, Mật Nguyện, Hòa thượng Mật Hiển… và Sư cụ Đàm Hương tận tâm truyền trao giáo pháp.

Năm 1940 sắp tốt nghiệp cao đẳng Phật học thì Y chỉ sư là Cụ Diệu Tịnh gọi về dạy lớp Sơ đẳng tại chùa Giác Linh ở Cái Tàu Hạ tỉnh Vĩnh Long. Ba tháng sau, trường dời về chùa Vạn An, Xã An Nhơn, Tỉnh Sa Đéc và được Hòa thượng Trụ trì đài thọ tồn bộ. Một sự trùng hợp diệu kỳ là khi Ni trưởng về dạy học tại Vạn An, cũng chính là nơi mà Bổn sư của Ni trưởng đã trao thư

gởi gấm từ trước. Khi biết được ý nguyện của Bổn sư, Ni trưởng lạy Hòa thượng cầu là Thầy phó pháp, và được Hòa thượng cho bài kệ đặt tên:

Hồng y tịnh tận tọa liên đài

Chí tại chỉ trì định tuệ khai

Diệu đạo xiển dương hoằng hóa đạo

Kiên thành nhất niệm kiến Như Lai

Năm 1942, Ni trưởng được mời về Trụ trì chùa Tập Thành ở Sa Đéc và tiếp tục mở trường dạy cho Ni chúng khoảng 80 vị.

Năm 1946, Ni trưởng khai Đại Giới đàn tại chùa Tập Thành truyền ba đàn cho hơn 100 giới tử, Hòa thượng Vạn An là chứng minh Đạo sư truyền chánh giới cho Tỳ Kheo Ni và Ni trưởng làm Hòa thượng Đàn đầu cho đàn Tỳ kheo Ni. Bên cạnh đó, Ni trưởng còn làm Hòa thượng Đàn đầu cho các giới đàn ở Ni bộ Bắc tông và ở các tỉnh Đồng Tháp, Bến Tre đặc biệt là Bà Rịa Vũng Tàu. Kể từ ngày khai sơn Ni viện Thiện Hòa bao nhiêu lần tổ chức Giới đàn là bấy nhiêu lần Ni sư Như Như – Viện chủ Ni viện Thiện Hòa đều cung thỉnh Ni trưởng làm Hòa thượng Ni Đàn đầu 3 tháng trước khi viên tịch, mặc dầu tuổi già sức yếu nhưng vì thương Ni chúng, nhất là Ni sư Như Như, Ni trưởng vẫn nhận lời, trong cương vị là Hòa thượng Đàn đầu của giới đàn Thiện Hòa lần thứ V, được tổ chức vào tháng 11 - 2006.

Sinh hoạt Chùa Tập Thành đang ngày càng phát triển thì chiến tranh, đã tàn phá bao công trình kiến tạo và những ước mơ về một tương lai sáng lạn trong công cuộc hoằng truyền chánh pháp. Trên khắp quê hương dấu yêu mang đầy những vết hằn bom đạn, cửa nát nhà tan, đôi vai gầy của người nữ tu trẻ đã gánh vác trọng trách đào tạo Ni tài, phải gánh thêm những đau thương của chiến cuộc.

Năm 1950, Ni sư Huê Lâm mời về hợp tác, mở lớp dạy Ni chúng với chức giám học. Mấy năm sau lại trở về Sa Đéc tự tạo lập một cái am nhỏ, nhưng nhận thấy giáo dục là trọng trách hàng đầu để đào tạo lớp kế thừa nên Ni trưởng tiếp tục mở lớp gia giáo dạy cho Ni chúng. Cũng năm này, Chùa Bửu Hưng - Mỹ Tho khai trường hương thỉnh Ni trưởng làm Pháp sư.

Năm 1951, Hòa thượng Viện chủ Chùa Phú Thọ, huyện Bình Đại, Bến Tre mời Ni trưởng thuyết giảng. Thời đó, Ni giới xuất gia đã hiếm mà giảng sư ni lại như sao buổi sáng, nhưng do ảnh hưởng đạo phong của Sư cụ Diệu Tịnh cộng thêm tinh thần vô úy, Ni trưởng đã đăng đàn thuyết pháp với đề tài: “Sự bố thí với tình thương rộng lớn của Đức Phật”.

Chính thời Pháp đó đã để lại dấu ấn trong cuộc đời làm giảng sư của Ni trưởng. Vì sau thời Pháp đó, ông Quan Tư là Ban Biện Lầu đã hoan hỷ phóng thích 300 tù nhân, bởi trước khi đăng đàn ông có vẻ xem thường Ni giới và thách thức một câu rằng: "Nếu nghe Sư cô này thuyết pháp lọt tai, tôi sẽ thả hết tù nhân đang bị giam giữ". Nói là giữ lời, 300 tù nhân ngay hôm đó được tự do sau thời pháp ấy.

Sau khi tang chế Sư cụ Vạn An xong, Ni sư Đạt Đạo mời Ni trưởng về dạy nội điển chuyên khoa tại Linh Sơn (sau này là Pháp Quang).

Những thập niên 40 và 50 một giảng sư lên pháp tòa là hiếm thấy. Phần trở ngại lớn nhất là có được Chư Tăng đồng thuận hay không. Với Ni trưởng, không chỉ do sở học uyên thâm mà chính y vào Bát kỉnh pháp đã đưa Ni trưởng lên pháp tòa thuyết giảng những thời pháp quan yếu giữa những Pháp sư Tăng đồng nghiệp. Chính trong năm này, một Phật tử là Đồn Thị Rớt đã cúng đất để Ni trưởng xây đựng chùa Từ Quang, Sa Đéc.

Năm 1953. Ni trưởng chính thức khai giảng Phật học Ni trường Từ Quang.

Năm 1956 cùng Ni trưởng Huê Lâm, Như Hoa, Hải Huệ, Từ Nguyên, Diệu ấn, Liễu Tánh, Huyền Học, Vinh Bửu, Giác Thiên, Phổ Đức, Huyền Huệ, Như Trí, Như Huy.v.v… thành tập Ni bộ Bắc tông miền Nam tại chùa Huê Lâm dưới sự chứng minh và chỉ đạo của Hòa thượng Pháp Chủ Huệ Quang cùng chư Tôn đức Đại Tăng. Hội nghị công cử Ni trưởng Huê Lâm chức vụ Ni trưởng và Ni trưởng là Phó Ni trưởng Ban Quản Trị Ni bộ Bắc tông. Năm 1957 dời trụ sở về chùa Dược Sư, sau cùng dời trụ sở Ni bộ Bắc tông về chùa Từ Nghiêm.

Năm 1957, Ni trưởng được mời làm Trụ trì chùa Huỳnh Long - Cai Lậy.

Năm 1958, đại trùng tu chùa Huỳnh Long.

Năm 1962, Giáo hội công cử Ni trưởng làm Trưởng ban Hoằng Pháp Ni bộ kiêm Trưởng Ban Giáo dục. Trong công cuộc giáo dục, Ni trưởng cho mở trường tại chùa Quan âm - Bến Tre, chùa Sắc tứ Linh Thứu - Mỹ Tho, Giác Thiên v.v...

Năm 1964 đệ tử Nhựt Pháp trong đó có phần đóng góp của đệ tử Nhựt Tâm, đã kiến tạo chùa Thiền Quang và thỉnh Ni trưởng về Trụ trì ngay vào ngày mùng 1 Tết Nguyên Đán năm Giáp Thìn 1964.

Tháng 10 năm l964, cùng quý Sư bà tháp tùng Chư Tăng dự Đại hội Phật giáo Thế giới tại Ấn Độ, đồng thời rước di cốt Hòa thượng Pháp chủ Huệ Quang về nước.

Năm 1967 – 1969 làm Giám học Ni trường Từ Nghiêm.

Năm 1975 làm Vụ trưởng Ni bộ Bắc tông.

Tuy Phật sự đa đoan, nhưng Ni trưởng vẫn dành thời giờ cho việc dịch kinh sách và gởi gấm tâm sự mình vào những thi ca.

Những tác phẩm gồm có : Thành Duy thức luận thuật ký, tâm chúng sanh, Về thăm xứ Phật, Từ Quang thi, tập I, Từ Quang thi, tập II.

Suốt đời vì sự nghiệp giáo dục, đào tạo Ni tài, đem thân thị chúng với ước mong Ni chúng tự khẳng định mình bằng chính đạo phong và sở học. Ni giới đồn kết một lòng để xây dựng một Ni bộ vững mạnh, trang nghiêm thanh tịnh, đem cả tâm lực, trí lực đóng góp cho ngôi nhà chánh pháp ngày một xương minh - Ni trưởng luôn nung đúc tinh thần Ni giới, vì cho rằng tính Phật không hai.

Vào lúc 18 giờ ngày 29 tháng 2 năm Đinh Hợi, nhằm ngày 16 - 04 - 2007. Ni trưởng xả huyễn thân về cho tứ đại, trở về Như lai cố quận, trụ thế 95 tuổi, 75 hạ lạp.

(theo tài liệu của Thích nữ Nhật Khương)

Ni Sư Diệu Phương (1936 – 2007) Chùa An Lạc – Tp.Hồ Chí Minh

Ni sư Diệu Phương (1936 – 2007)

Chùa An Lạc – Tp.Hồ Chí Minh

Ni sư Diệu Phương thế danh Hồ Thị Tuân, Pháp danh Tâm Lan, tự Diệu Phương, hiệu Giác Thảo, sinh năm Bính Tý (1936), trong một gia đình kính tín Tam Bảo, tại làng Hòa Viện, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ni sư con của cụ ông Hồ Đình Thân, cụ bà Trương Thị Dương mà Ni sư là con thứ tám (con út) trong một gia đình bảy chị em.

Từ lúc thiếu thời, Ni sư hấp thụ nền lẽ giáo gia phong, Ni sư thường theo mẹ đến chùa lễ Phật. Từ đó Ni sư phát tâm quy y với Hòa thượng Trừng Hóa, hiệu Hưng Dụng, thành viên Hội đồng Chứng minh Trung ương, Viện chủ Tổ đình Kim Tiên, được Ngài truyền trao Tam quy Ngũ giới, Pháp danh Tâm Lan.

Xuất gia vào năm 1966, sau khi bái biệt song thân vào chùa Diệu Ấn, đầu sư với Ni Trưởng Đàm Hương, Viện chủ Tổ đình Diệu Ấn. Được Ni trưởng cho xuất gia, truyền giới Sa-di-ni vào năm 22 tuổi.

Từ đó, Ni sư khép mình trong quy cũ thiền gia chuyên tâm sách tấn hành trì Kinh Luật.

Năm 1975 đất nước vừa giải phóng, Tổ đình Từ Nghiêm khai đàn thí giới, Ni sư đăng đàn thọ Cụ túc giới. Trong mười năm tu học Ni sư luôn tấn đạo nghiêm thân, không hề phóng túng giải đải. Ngồi sự tu học, Ni sư còn làm các công tác từ thiện, ủy lạo nơi vùng sâu vùng xa thiên tai bảo lụt.

Hành đạo hoằng pháp vi gia vụ, lợi sanh vi bổn hồi, Ni sư dấn bước lo toan, trước cảnh thăng trầm của đạo Pháp. Năm 1992, duyên lành hội tụ, Ni sư lãnh trọng trách bảo quản chùa An Lạc tại Tp.HCM.

Ngôi chùa An Lạc đã trên hai trăm năm hiện hữu lặng lẽ bên dòng đời đa đoan biết bao sương ngàn gió nội, năm tháng bào mòn, người xưa từng nói:

Cuộc sống cần vui khi nguyện làm chim hót

Sỏi đá khô cằn xin chuyển hóa màu xanh

Nguyện làm hoa khi vườn lá trơ cành

Làm đuốc sáng khi đêm dài trăng lặn.

Thế nên Ni sư luôn thao thức, lúc nào cũng để lòng gắn bó với quê hương đất nước, kế thừa Tổ nghiệp đã trông lên không phụ ân Phật, nhìn xuống chẳng thẹn chí kế thừa gia nghiệp.

Cuộc đời tu hành của Ni sư luôn luôn tuân thủ Tỳ ni tạng, hướng về quý Ni trưởng để học hỏi gương sáng đức hạnh. Ngồi thì giờ tụng kinh bái sám theo thiền môn, nuôi dạy đệ tử để có người kế thừa, Ni sư luôn canh cánh tu sửa ngôi Tam bảo và chăm lo cho Phật tử, cho người nghèo khổ, hạnh Ni sư luôn luôn hoan hỷ bao dung. Nụ cười không bao giờ tắt trên môi, miệng nói tay làm theo Tổ đức : Một ngày không làm là một ngày không ăn.

Than ôi, nghiệp trần đã mãn, những tưởng Ni sư nương chiếc thân tứ đại giả hợp làm thuyền từ chở mình độ người đến bến bờ an lạc, đồng thời sách tấn hàng môn nhơn đệ tử. Đó là đạo phong, đức tính và việc làm của một xứ giả Như lai. Nào ngờ bệnh duyên trầm trọng, Ni sư phải giã từ cõi thế về với Phật ở tuổi trung niên vào ngày mùng 5 tháng 11 năm Đinh Hợi (2007) thọ 71 tuổi và 32 Hạ lạp.

Ni trưởng Diệu Tâm (1937 – 2009) Chùa Liên Trì – Tp. Hồ Chí Minh

Ni trưởng Diệu Tâm (1937 – 2009)

Chùa Liên Trì – Tp. Hồ Chí Minh

Ni trưởng Diệu Tâm thế danh là Nguyễn Thị Nhạn, sinh ngày 18 tháng 3 năm 1937 (Mậu Dần), tại làng Ưu Điềm, xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Văn Hách, Pháp danh Nguyên Bửu. Thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Nga, Pháp danh Nguyên Hạnh. Ni trưởng là con gái út trong gia đình có 6 anh chị em.

Được sinh ra và lớn lên trong một gia đình kính tin Tam bảo, thuở thiếu thời đã được Cha Mẹ cho sinh hoạt Gia đình Phật tử, nhờ nhân duyên đó được Hòa thượng Trí Nghiêm lúc còn làm việc ở Huế, truyền thọ Tam quy ngũ giới và đặt cho Pháp danh Nguyên Thành.

Năm 20 tuổi (1957), Ni trưởng xin phép song thân xuất gia đầu Phật thọ giáo với Ni trưởng Thể Yến, Trú trì Ni viện Diệu Đức. Năm 1961, Ni trưởng được thọ giới Sa di ni.

Năm 1966 đã được tốt nghiệp Trung đẳng Phật học và được Bổn sư cho thọ giới Thức-xoa-ma-na tại giới đàn Diệu Đức – Huế.

Với sự tinh cần nỗ lực cầu pháp, vào năm 1968, Ni trưởng được lãnh thọ giới pháp Tỳ-kheo-ni tại giới đàn Phật học viện Hải Đức – Nha Trang, do Đức Tăng thống Thích Tịnh Khiết làm đàn đầu.

Với chí nguyện sống đời sống hướng thượng, Ni trưởng thực hiện hạnh nguyện Bồ-tát đạo “Phục vụ chúng sinh là cúng dường chư Phật”. Được sự khích lệ của ân sư, vào năm 1971, Ni trưởng trực tiếp tham gia giảng dạy và điều hành trường Ái Đạo, tại làng Ưu Điềm – Thừa Thiên Huế, đáp ứng được lòng tin yêu của đồng bào Phật tử.

Vào năm 1974, Ni trưởng có cơ duyên vào Sài Gòn tu học tại chùa Pháp Hội – Quận Phú Nhuận một thời gian; sau đó về trú xứ tại chùa Quan Âm, quận Phú Nhuận tu học và hoằng hóa độ sinh cho đến ngày đất nước thống nhất.

Năm 1981, gia đình ông Lê Hồng Ngự phát tâm cúng dường ngôi Bảo tự Liên Trì tại quận Bình Thạnh, với hiện trạng xuống cấp trầm trọng. tiếp nhận chùa, Ni trưởng đã thâu nhận đồ chúng xuất gia để nối mạng mạch Phật pháp, và quy y cho các Phật tử có thiện duyên thực tập đời sống hướng thiện theo giáo lý Phật đà.

Năm 1996, Ni trưởng đứng ra đại trùng tu ngôi Bảo tự Liên Trì. Năm sau, 1997, lễ Khánh thành được tổ chức. Đầu năm 2000 thiện duyên đầy đủ, Ni trưởng khởi công xây dựng chùa Liên Trì 2 tại quận 12, thành phố Hồ Chí Minh.

Ngòai công đức xây chùa, dựng tượng đúc chuông, cúng dường Tam bảo, hướng dẫn đệ tử xuất gia, tại gia tu học, hành đạo, tham gia công tác từ thiện, cứu trợ đồng bào nghèo, khó khăn, hoặc bị thiên tai bão lụt, Ni trưởng còn hướng dẫn Ni chúng đến đãnh lễ, cầu pháp với các vị Tôn đức, đạo cao đức trọng trong giới Thiền môn. Cũng với hạnh nguyện đó, Ni trưởng đã không ngần ngại thân

hành đến các trú xứ Tòng lâm thạch trụ để được khai tâm mở đạo, hoặc thỉnh cầu các Ngài đến ngôi Bảo tự Liên Trì chứng minh, hành lễ, giảng pháp, tạo duyên lành cho thập phương Phật tử trong các mùa an cư, các ngày lễ Phật đản, Vu Lan, Thành đạo... Tất cả việc làm của Ni trưởng, chỉ mong sao đạo pháp được lưu truyền, chúng sanh được an lạc.

Nhân duyên đã mãn, sứ mệnh tiếp độ Ni chúng đã hồn thành, Ni trưởng phó thác cho các đệ tử đứng ra đảm trách các Phật sự và tùy theo khả năng của từng vị trong số 20 đệ tử Tỳ-kheo-ni của mình, tại hai trú xứ chùa Liên Trì 1 và Liên Trì 2 và dặn dò đệ tử : “Sau khi thầy xã báo thân các con dầu ở hai cơ sở nhưng cũng như một, phải luôn luôn thương kính nhau, biết chia sẻ với nhau trong Phật sự và đời sống tu tập, phải nương tựa chính mình, nương tựa Giới pháp của Phật, nương tựa vào Đại Tăng. Được như vậy, thì các con lúc nào cũng được sự ái hộ an lạc”. Thời gian còn lại, như linh cảm trước sự ra đi về cảnh giới Tây Phương, Ni trưởng đã thực thi cuộc hành trình về quê hương đất Tổ, kinh đô Huế để đảnh lễ Chư Tôn Thiền đức Tăng Ni, các vị Tôn sư ân đức của mình. Trở về lại trú xứ Liên Trì, vào đầu xuân Kỷ sửu – 2009, Ni trưởng đến hầu thăm và đảnh lễ các vị ân sư tại chùa Già Lam và Vạn Hạnh… lần cuối cùng.

Thế rồi, cơn bệnh tái phát, vào lúc 04 giờ sáng ngày 01 tháng 03 năm 2009, nhằm ngày 05 tháng 02 năm Kỷ sửu, Ni trưởng đã thuận thế vô thường, xả báo thân tại chùa Liên Trì, thọ thế 71 năm, 41 Hạ lạp.