Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển I)

Ý nghĩa Phật đản theo kinh Pháp Hoa

Ý nghĩa Phật Đản theo kinh Pháp Hoa

Trong kinh Pháp Hoa, phẩm Như Lai Thọ Lượng thứ 16, Đức Phật nói rằng trời người, A tu la tưởng lầm là Ngài mới sanh ra trên cuộc đời này và mới thành Phật dưới cội Bồ đề gần thành Già Da. Nhưng sự thật thì Ngài đã thành Phật từ vô lượng kiếp trước. Thật vậy, để đạt đến quả vị Phật, Ngài đã trải qua quá trình tu hành bằng cách phát huy trí tuệ và đức hạnh đến mức tuyệt đỉnh để thấy đúng sự thật một cách chính xác hoàn toàn và làm lợi ích cho muôn loài mọi giới. Trong khi tất cả chúng sanh bị trói buộc mãi trong vòng sanh tử luân hồi, không thể thoát ra được; vì họ luôn bị vô minh vọng kiến ngăn che, nên không thể thấy đúng, mà chỉ thấy theo tham vọng. Vì thế, mọi việc làm của họ lúc thành, lúc bại, chỉ luẩn quẩn trong cái vòng vây được – mất mà thôi.

Chính vì tầm quan trọng của sự hiểu biết đúng đắn, Phật dạy rằng cần phải thấy đúng như thật mới thấy được việc đáng làm, điều đáng nói, người đáng gặp, đáng độ. Từ đó, mới có thể dấn thân tu Bồ tát đạo, làm lợi ích cho người được. Phải trải qua vô số

kiếp hành Bồ tát đạo, mới tạo được phước đức trí tuệ chân thật và sử dụng phước đức trí tuệ này để phục vụ mọi người. Trong kinh Pháp Hoa, nổi bật yếu nghĩa "Thế gian tướng thường trụ” của Đức Phật dạy đã thể hiện trọn vẹn yếu nghĩa này. Đức Phật đã sử dụng Phật huệ, Phật đức, đưa vào thân của thái tử Sĩ Đạt Ta thành thân tướng của Phật với đầy đủ ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp và trí tuệ siêu tuyệt. Trí tuệ và đức hạnh của Phật đã có sẵn đủ từ vô lượng kiếp do tu Bồ tát đạo và Ngài chỉ đem ra sử dụng là mọi việc đều đạt kết quả mỹ mãn. Ngài đầu tư trí tuệ và đức hạnh này vào thân nào thì thân ấy là Phật, đầu tư vào nơi nào thì nơi ấy có Phật. Vì thế, Phật cho biết rằng Ngài thành Phật ở chỗ này có tên này, ở chỗ khác Ngài có tên khác; không phải chỉ mới thành Phật Thích Ca ở Ta bà.

Theo tinh thần Pháp Hoa có thể khẳng định rằng ý nghĩa Phật đản sanh ở thế gian này nghĩa là Phật tâm, Phật huệ, Phật đức đã sanh vào trong thân phàm của thái tử Sĩ Đạt Ta, tác động cho thái tử khởi ý niệm xuất gia, tu hành, thành Phật, giáo hóa độ sanh, thành tựu những việc làm kỳ diệu mà kinh gọi là thần biến. Ngày nay chúng ta tu hành cũng vậy, mọi người đều có thân vật chất giống nhau; nhưng yếu tố quan trọng đóng vai trò quyết định kết quả tốt xấu trên bước đường tu, đó chính là tư cách bên trong, tức trí tuệ và phước đức có sẵn của mỗi người đã tạo được trong những kiếp quá khứ. Nếu là phước đức trí tuệ của chư Thiên hiện vào thân ngũ uẩn của người nào thì người đó có tính cách chư Thiên. Nếu là phước đức trí tuệ của Bồ tát hay A la hán đầu

tư vào thì họ sẽ thể hiện tư cách của Bồ tát, A la hán. Hoặc nếu là tội lỗi của ba đường ác sanh vào thì người đó sẽ hiện thân xấu ác với tánh tình hung ác và làm những việc ác hại. Như vậy, tùy thuộc ở hạt nhân như thế nào tái sanh vô thân ngũ uẩn mà sản sanh ra thân tướng và tính cách tương ưng như thế. Chính vì vậy mà thực tế chúng ta thấy có người tuổi còn trẻ đã đi tu và vui với cuộc sống phạm hạnh; vì thực sự họ đã tu trong kiếp quá khứ, nên tính chất tu hành đã có sẵn trong họ. Nhưng có người chỉ thích làm việc ác, thích gây đau khổ cho người khác; vì họ đã quen thân với những việc đó từ nhiều đời.

Tóm lại, khi Phật tâm, Phật huệ, Phật đức, Phật hạnh, Phật lực của Đức Phật đã thành Phật từ vô lượng kiếp lâu xa và hằng hữu miên viễn tái sanh vào sanh thân của thái tử Sĩ Đạt Ta, thì Ngài thành Phật ngay trong đời này với thân tâm đầy đủ những gì cao quý nhất. Sự hiện hữu của Phật Thích Ca mang thân người để chỉ dạy mọi người con đường sống cao đẹp, có ý nghĩa để đưa mọi người đến gặp Đức Phật chân thân bất tử ở thế giới vĩnh hằng bất tử. Và dĩ nhiên sanh thân của Phật Thích Ca cũng phải hoại diệt theo quy luật tự nhiên; trong khi Đức Phật chân thân không sanh không diệt, mãi mãi thường còn trong Pháp giới. Vì thế, khi có vị tu sĩ nào viên tịch, Hòa thượng chủ lễ thường nhắc hương linh nên nhớ trở về thế giới không sanh diệt là điểm mà họ đã xuất phát; đừng đi lạc vào con đường khác.

Đức Phật thọ mạng vô cùng vô tận chính là hình ảnh mà tất cả hàng đệ tử của Ngài ở khắp năm châu bốn biển luôn kính ngưỡng, tôn thờ, sống theo trí tuệ và hạnh đức của Ngài. Đức Phật thường hằng bất tử sống mãi trong ta, bên cạnh chúng ta, cùng song hành với chúng ta và trợ lực cho chúng ta trên lộ trình tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn.

Phật giáo và dân tộc Việt Nam

Phật giáo và dân tộc Việt Nam

Tinh thần vô ngã vị tha của đạo Phật là nét đặc trưng tuyệt diệu đã soi sáng bước chân hành đạo của hàng đệ tử Phật trên bước đường truyền giáo ở khắp năm châu nói chung và đặc biệt ở đất nước Việt Nam chúng ta, tinh thần vô ngã vị tha đã thể hiện đậm nét và ghi lại dấu ấn son sắt trong lịch sử của dân tộc. Thật vậy, đạo Phật đã hòa nhập vào xã hội Việt Nam một cách mật thiết vô cùng, tạo thành một dòng chảy sống động bất khả phân ly, nơi đó, đạo Phật cùng đất nước và dân tộc Việt Nam là một. Vì thế, trên con đường đồng lao cộng khổ với dân tộc, từ thời kỳ lập quốc của đất nước chúng ta cho đến ngày nay, trải qua suốt chiều dài lịch sử hơn hai ngàn năm, khi gian khó cũng như lúc vinh quang, Phật giáo đều có mặt như người bạn đồng hành thân thiết với dân tộc Việt Nam. Đặc biệt là Phật giáo thời Lý Trần, ngoài các áng văn thơ tiêu biểu đóng góp rất nhiều cho nền văn học nước nhà, còn

có các ông vua rất sùng đạo Phật, có vua được coi là Thiền sư như vua Lý Thái Tổ hay vua Lý Thánh Tông, vua Trần Thái Tông…, thậm chí Đức vua Trần Nhân Tông được tôn danh là Phật hoàng Trần Nhân Tông. Ngài đã rũ bỏ quyền lực, lợi danh để xuất gia vào cái tuổi tràn đầy sức sống và nhất là ngài đang ở đỉnh cao của vinh hoa phú quý.

Qua những trang sử còn lưu đậm dấu ấn son sắc về trí tuệ ngời sáng và những thành quả lớn lao mà Phật giáo Lý-Trần đã đóng góp rất đáng kể cho đất nước trên nhiều lãnh vực, Phật giáo Lý-Trần đã được đánh giá là thời kỳ vàng son của Phật giáo Việt Nam. Tuy nhiên, ít có người để tâm tìm về nguyên nhân sâu xa để thấy được cái gì ẩn chứa bên trong đã tạo nên sự thành công mỹ mãn của vua quan và Thiền sư thời Lý-Trần. Nhận chân được hạt nhân tiềm ẩn quý báu của Phật giáo Lý-Trần mới giúp chúng ta rút ra bài học cho việc xiển dương Phật giáo Việt Nam ở thời hiện đại.

Riêng tôi, nhờ có cơ hội đi hoằng pháp ở phía Bắc nước ta, tôi cố tìm lại những di tích của lịch sử Phật giáo chúng ta và tôi cũng dành nhiều thì giờ trầm mặc để tìm về đời sống tâm linh của các vị Thiền sư thời vàng son ấy. Thật vậy, lặn sâu vào mạch sống nội tâm, tôi cố lắng nghe những gì các ngài muốn thực sự truyền trao; từ đó, tôi cảm nhận được những gì khác hơn là dấu tích đóng khung của ngữ ngôn văn tự trong sách vở, mà Phật giáo thường diễn tả bằng bốn chữ "bất khả tư nghì”. Chính điều này đã phần nào giúp tôi trên bước đường hoằng pháp, xin chia sẻ với các bạn đồng hành

trên lộ trình tìm chân lý và thể nghiệm chân lý trong cuộc sống.

Có thể khẳng định rằng trong Phật giáo, Thiền được coi là cốt lõi. Chính đời sống của Đức Phật đã toát lên một cách kỳ vĩ cái nét trầm mặc từ khi Ngài còn là Sa môn dấn thân tìm đạo và cũng nhờ sự nhập Định dưới cội Bồ đề mà Ngài thành tựu quả vị Vô thượng Đẳng giác. Từ đó, trong suốt bốn mươi chín năm thuyết giáo độ sanh, Đức Phật cũng luôn an trú trong đời sống trầm mặc, mà chúng ta gọi là Thiền. Nói cách khác, đó là đời sống nội tâm, tỉnh thức, theo đó Ngài thấy biết chính xác mối quan hệ vô hình giữa mình và mọi người từ quá khứ cho đến hiện tại và dẫn đến cả vị lai.

Với cái nhìn tỉnh giác phát xuất từ nếp sống trầm mặc, hàng ngày trên bước đường giáo hóa, Đức Phật tìm đến cứu độ những người có duyên với Ngài từ quá khứ, dù là thuận hay nghịch duyên. Người có sẵn thiện duyên với Phật, Ngài đến để nuôi lớn căn lành của họ. Đối với người ác duyên, Phật biết rõ duyên quá khứ, nên đến để phá vỡ duyên ác đó và chuyển đổi, xây dựng duyên lành với họ trong hiện tại. Vì vậy, Đức Phật thành công hoàn toàn trong việc cảm hóa mọi người, kể cả người ác.

Sau khi Phật nhập Niết bàn, bên cạnh những người kế thừa sự nghiệp của Ngài về giáo lý, còn có những người kế thừa quan trọng hơn. Đó là sự kế thừa về đời sống tâm linh, trầm mặc, tỉnh giác.

Các Thiền sư Việt Nam thời Lý-Trần đã thể hiện sâu sắc tinh thần kế thừa tâm linh từ Phật cho đến các vị Tổ sư. Thật vậy, các ngài đã thắp sáng đời sống trầm mặc giống như Phật qua sự thấy biết chính xác mọi việc xảy ra và tùy theo đó giải quyết tốt đẹp nhất. Điển hình như Thiền sư Đỗ Thuận đóng vai người chèo đò đưa khách sang sông. Chỉ với công việc đơn giản và vẻ ngoài bình thương như thế, nhưng ngài đã đối đáp tinh thông, khiến sứ giả của nước Trung Hoa phải nể phục, dẫn đến giải quyết được việc đại sự cho quốc gia một cách nhẹ nhàng. Hoặc hình ảnh sáng suốt tuyệt vời của Vạn Hạnh Thiền sư. Ngài bảo vua Lê Đại Hành chỉ việc án binh bất động trong hai mươi mốt ngày là giặc phải lui; hoặc ngài khuyên dời đô về Thăng Long để địa thế được vững bền. Thực tế đã xảy ra hoàn toàn đúng với sự chỉ dạy của ngài. Hoặc vua Lý Thánh Tông rất sáng suốt khi chỉ đạo rằng chăm lo cho đời sống nhân dân ấm no, hạnh phúc chính là bảo vệ sự độc lập của nước nhà.

Hoặc vua tôi nhà Trần thể hiện tích cực tinh thần bình đẳng, cảm thông, khoan dung một cách đáng khâm phục. Nổi tiếng là vua Trần Nhân Tông qua sự kiện trong buổi tiệc mừng chiến thắng cho một thượng tướng. Nhân lúc gió thổi tắt đèn, ông này đã có cử chỉ sàm sỡ với bà phi của vua và bị giật đứt một quai nón. Vua biết vậy, chẳng những không kết tội, còn bảo rằng nếu các quan thực sự vui với trẫm thì quai nón phải đứt. Mọi người nghe vậy, liền giật đứt quai nón, nên chẳng còn biết ông quan nào là người đã làm bậy.

Hoặc đánh thắng giặc Nguyên xong, tịch thu được tráp có sớ đầu hàng của các quan, vua Trần Nhân Tông không cho truy cứu mà bảo đem đốt. Nói theo ngày nay là khép lại quá khứ, hướng đến tương lai. Qua cách giải quyết một vài công việc đại sự của vua Trần Nhân Tông cho thấy nhà vua thể hiện tinh thần bình tĩnh vô cùng và giải quyết việc hoàn toàn sáng suốt, lại thêm có đức tính nhân hậu, từ ái, khoan dung là điểm đặc sắc của đệ tử Phật.

Ngày nay, Tăng Ni và Phật tử Việt Nam đã nhận thức đúng đắn rằng trong giai đoạn nước nhà mới độc lập và thống nhất, thì việc khó khăn do hai cuộc chiến tranh còn để lại quả thật là không nhỏ. Nhưng mặc dù gian khó đến đâu, người đệ tử Phật đã thấm nhuần tinh thần vô ngã vị tha, nên cũng lại tích cực tham gia vào mọi hoạt động của xã hội để hàn gắn vết thương chiến tranh, trong đó, vết thương tinh thần đáng kể hơn hết. Vì đối với Phật giáo, tinh thần đóng vai trò quan trọng. Đời sống tinh thần không yên ổn, không trong sáng, thì dù cho đời sống vật chất có phát triển đến mấy, cũng mang lại khổ đau. Cuộc sống thực tế cho thấy có một số nước văn minh được xếp vào hàng cường quốc với sức mạnh kinh tế thực to lớn mà nhiều nước mong muốn đạt được như vậy. Nhưng ở những nước giàu mạnh về vật chất ấy, những cảnh khổ đau không phải ít, số người rơi vào tình trạng khủng hoảng tinh thần cũng không phải ít, thậm chí bị khủng hoảng đến mức tự kết liễu mạng sống của họ theo nhiều cách kỳ dị khác nhau. Họ không chết vì thiếu thốn

miếng ăn, vì nghèo đói, vì thất học, mà chết trên đống tài sản kết sù, chết vì rơi vào sự bế tắc tinh thần, vì sự hỗn loạn tâm lý, vì sự đảo lộn đạo đức của con người, không còn biết sống như thế nào cho có ý nghĩa, không thấy được con đường trong sáng của tinh thần ở một ngày mai tốt đẹp, v.v… Những hậu quả nghiêm trọng của sự sa sút tâm linh ở những nước phát triển mạnh về vật chất, mà bị hụt hẫng về tinh thần như vừa nói, sự kiện hiển nhiên này một lần nữa cho thấy quan niệm của Phật giáo về việc hàn gắn tâm linh là điều quan trọng và cần thiết vô cùng cho mọi người trên cuộc đời.

Bước theo dấu chân Phật, Tăng Ni và Phật tử Việt Nam thấm nhuần tinh ba của giáo pháp, nên đã tiếp nhận được sự an lành thực sự trong đời sống tri túc. Từ nếp sống an vui mà nhìn ra mọi người xung quanh, người đệ tử Phật không thể không quan tâm đến bạn bè, đến những người thân cận với mình đang sinh hoạt trong các ngành nghề của xã hội. Từ thấy biết cho đến cảm thông với hoàn cảnh của mọi người, người đệ tử Phật thường chia sẻ những nỗi khổ, niềm đau với họ, để giúp cho họ cũng xây dựng được nếp sống an lành như mình.

Ngoài việc chính yếu là quan tâm đến việc phát triển đời sống tâm linh cho mọi người, Phật giáo cũng không từ chối giúp đỡ đời sống vật chất người người được sung túc hơn. Thể hiện việc cải thiện đời sống vật chất cho tốt đẹp, trong mùa Vu Lan báo hiếu, bên cạnh việc cúng kính, nhớ đến công ơn sâu dày của cha mẹ, ông bà, tổ tiên, người Phật

tử thường mở hội bố thí, giúp đỡ tiền bạc, thức ăn, áo quần, thuốc men, v.v… cho những đồng bào còn nghèo thiếu, cũng như lập đàn cầu siêu và bố thí cho người đã quá vãng.

Đặc biệt đối với những người đang hiện hữu trên cuộc đời này, nhưng không được may mắn, họ đang sinh sống trong những hoàn cảnh khó khăn khác nhau, thì hầu như chùa nào đến mùa Vu Lan, cũng đều thể hiện tấm lòng từ bi, bố thí cho người nghèo ở địa phương. Và cần phải nhắc đến truyền thống đặc biệt của người Việt Nam, vào ngày lễ Vu Lan, gần như mọi người đều đến chùa để được thưởng thức các món chay miễn phí mà theo quan niệm của nhiều người, ăn chay do chùa thiết đãi vào ngày rằm tháng bảy để cầu phước.

Có thể khẳng định rằng tất cả mọi việc tốt đẹp trong sự góp phần vào an sinh xã hội, Tăng Ni và Phật tử đều tích cực tham gia với tất cả tấm lòng hoan hỷ vì người. Điển hình như ở thành phố Hồ Chí Minh, có ba viện nuôi trẻ mồ côi tại ba chùa: Pháp Võ, quận Nhà Bè, chùa Long Hoa, quận 7 và chùa Diệu Giác thuộc quận 2. Để đỡ gánh nặng cho xã hội, ngoài cô nhi viện, các chùa còn tổ chức trường nuôi dạy trẻ khuyết tật và chăm sóc bệnh nhân Aid ở quận Gò Vấp và quận 4. Đồng thời, để góp phần vào việc chăm sóc sức khỏe và chữa bệnh cho đồng bào nghèo, nhiều Tuệ Tĩnh đường Phật giáo đã xem mạch và cho thuốc miễn phí. Tuy số Phật tử giàu có không nhiều, nhưng với tất cả tấm lòng thương người, giúp người, hàng Phật tử đã cùng chung sức, chung lo cho trẻ em và đồng bào nghèo khổ, hoặc bị thiên tai, hoặc

bệnh hoạn, hoặc già cả neo đơn. Người Phật tử đã thành tựu được nhiều việc làm lợi ích cho đời thực đáng kể. Cụ thể là tổng số tiền Phật tử đóng góp vào công việc từ thiện xã hội trong nhiều năm qua lên đến hàng trăm tỷ đồng.

Tóm lại, Tăng Ni và Phật tử Việt Nam luôn thể hiện tinh thần Phật dạy rằng hiện hữu vì lợi ích cho số đông, vì an lạc cho số đông, nên từ nghìn xưa cho đến ngày nay và mãi đến nghìn sau, Phật giáo đã, đang và sẽ mãi mãi đồng hành với dân tộc Việt Nam. Vinh quang cùng hưởng, khó khăn cùng gánh, Phật giáo và nhân dân Việt Nam luôn luôn song hành, gắn bó, tạo thành một xã hội hòa hợp, phát triển, cũng như đóng góp vào việc xây dựng ngôi nhà chung của nhân loại được an lạc, hòa bình và thịnh vượng.

Tham luận tại hội nghị Mặt trận Trung ương

Hoằng pháp ở thể kỷ 21

Hoằng pháp ở thế kỷ XXI

(Tham luận tại hội nghị Phật giáo tại Thái Lan

ngày 31-10-2005)

1- Đức Phật và Thánh chúng

Đức Phật từ bỏ cuộc sống quyền uy và sang giàu tột đỉnh của bậc đế vương, Ngài dấn thân trên con đường cát bụi để đi tìm cho được giải pháp giúp con người thoát khỏi sự bức bách của khổ đau và được hạnh phc vĩnh hằng. V may mắn thay cho nhân loại, vị Đại Đạo sư của chúng ta đ thấu tỏ được nguyên lý chi phối sự sinh tồn, sự vận hnh v sự hủy diệt của muơn loài, muôn vật trong vũ trụ sau bốn mươi chín ngày đêm tư duy Thiền định dưới cây Bồ đề.

Chính từ mục tiêu ban đầu mà Đức Phật hướng đến là lm thế no cho tất cả chng sanh khơng cịn bị trầm lun sanh tử, cho nên khi Ngài vừa mới đạt quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, Đức Phật đ đặt vấn đề hoằng pháp lợi sanh lên hàng đầu. Thật vậy, Ngài khuyên các đệ tử rằng mỗi người nên đi đến những địa điểm khác nhau để giáo hóa chúng sanh. Tuy nhiên, trước khi cho phép Tăng đoàn thay Ngài đi độ sanh, Đức Phật đ xy dựng cho đồ chúng có một đời sống phạm hạnh,

không bị vật chất chi phối, sống tri túc, để pht huy nếp sống tm linh v luơn cứu gip muơn lồi.

Lịch sử cịn ghi lại sự thnh tựu của Đức Phật trong việc giải quyết sự xung đột, chấm dứt chiến tranh giữa các bộ tộc một cách dễ dàng nhờ đạo hạnh của Ngài. Điển hình như hai đạo quân đằng đằng sát khí chuẩn bị giao chiến để tranh quyền làm chủ dịng sơng Rohini; nhưng đạo lực toát ra từ nếp sống phạm hạnh của Đức Phật đ dập tắt được lịng th hận v tm ích kỷ của họ, khiến họ buơng bỏ gươm đao, không sát hại nhau nữa. Cuộc đời giáo hóa độ sanh của Đức Phật luơn thấu hiểu tm tình v hồn cảnh của đối tượng mà Ngài giáo hóa. Vì vậy, Đức Phật đ chỉ dạy v chuyển đổi được một cách nhẹ nhàng hàng vua quan, hay người trí thức, người giàu có cho đến người dân thường, thậm chí những người tội lỗi, đều phát huy được tri thức và đạo đức. Và giáo đoàn của Đức Phật, với hành trang là đời sống phạm hạnh, tâm thanh tịnh, trí sáng suốt và đức kiên nhẫn, các ngài đặt chân đến nơi nào cũng đều cảm hóa được mọi người một cách tốt đẹp vô cùng.

2- Tình trạng bất an của x hội ngy nay.

Con người ở thời đại ngày nay được hưởng quá nhiều tiện nghi do sự phát triển văn minh vật chất mang đến. Những điều thuận lợi của sự phát triển văn minh vật chất đáng kể, nhưng những điều tai hại đáng sợ do nó gây ra cũng không phải là ít. Chúng ta đều thấy trong xã hội ngày nay, khi nền văn minh vật chất lên cao thì sự hưởng thụ vật chất của con người

cũng tăng theo. Từ đó, sanh ra tm lý hưởng thụ bừa bi v những sự cạnh tranh khơng lnh mạnh, dẫn đến rất nhiều tệ nạn x hội, cng với sự tàn phá thiên nhiên, phá hủy môi trường sống của con người và của muôn loài.

Con người cứ tưởng rằng nền văn minh vật chất càng cao sẽ mang lại hạnh phúc cho họ nhiều hơn, nhưng thực tế cho thấy ngày nay đang gánh chịu khổ đau nhiều hơn những thiên niên kỷ trước. Ngày xưa, con người tranh giành quyền lợi, nhưng họ không có khả năng và cũng không có phương tiện tối tân để giết người, để hủy diệt mọi thứ như ngày nay. Người ta không lo môi trường bị ô nhiễm, không sợ chiến tranh nguyên tử tiêu diệt; chỉ có sự xung đột giữa các bộ tộc, các quốc gia.

Con người thời nay tự hào là con người văn minh cao tột, nhưng lại quá tham lam, quá ích kỷ, quá thù hận. Chính những tâm xấu ác này của con người hiện đại đ tạo ra nhiều mối bất an lớn hơn, ghê gớm hơn cho chính họ. Hàng loạt những cuộc tranh giành để chiếm hữu nhiều hơn nữa những nguồn lợi, những tài nguyên thiên nhiên đang xảy ra khốc liệt. Rõ ràng con đường này đ dẫn đến cuộc chạy đua vũ trang, đang là ngịi nổ cho những cuộc chiến tranh ở một số nước và sự khủng bố đang là mối đe dọa hàng đầu mà nhiều nước đang phải đối mặt từng ngày, từng giờ. Mọi sự bất an đang đè nặng lên tâm trí nhân loại. Con người thời nay đang đối diện với những cuộc xung đột lớn có nguy cơ tiêu hủy loài người, tàn phá cả thế giới.

3- Trách nhiệm của chư Tăng hoằng pháp thế kỷ XXI.

* Xây dựng đời sống phạm hạnh của chư Tăng

Song song với việc thuyết pháp giảng dạy, đạo hạnh giải thoát, tự tại, bình an của chư Tăng mới thực sự có khả năng tác động cho người hữu duyên giảm bớt tham sân si và giúp họ nhận ra được hạnh phúc chân thật của con người không phải là đời sống vật chất, mà tâm hồn trong sáng và tình thương xả kỷ vị tha mới là hạnh phúc vĩnh cửu đích thực. Vì vậy, điều thiết yếu là chúng ta cần xây dựng đời sống Tăng lữ phạm hạnh, an bình để xoa dịu những mối căng thẳng của hận thù, của tham lam, của mê muội, để tỏa bóng mát an lành cho mọi người nương tựa.

* Kết hợp với kỹ thuật khoa học hiện đại.

Ngày nay, đi theo dấu chân Phật, chúng ta hoằng pháp ở thời đại văn minh tất nhiên cũng phải hiểu r thực trạng x hội của mình đang sống, biết được tâm tư, tình cảm của mọi người, họ cần gì v khả năng của họ như thế nào. Biết r như vậy, chúng ta giúp họ thích nghi với cuộc sống và từng bước phát triển nhận thức và việc làm theo hướng tốt đẹp.

Ngòai ra, quý vị làm công tác hoằng pháp cần kết hợp sự tiến bộ của văn minh khoa học vào việc phát triển Phật pháp. Với những thiết bị hiện đại ngày nay, như hệ thống máy in sách báo rất nhanh, rất đẹp, in số lượng nhiều, hoặc các băng, đĩa truyền tải m thanh v hình ảnh sống động và nhất là công nghệ truyền thông thế giới của mạng Internet, v.v…, chắc chắn chúng ta đã có những phương tiện hoằng pháp tốt hơn nhiều so với thời của Đức Phật. Chúng ta có thể sử dụng những lợi ích của các phương tiện truyền thông hiện đại để hỗ trợ cho việc truyền bá Phật pháp được nhanh chóng và sâu rộng cho mọi

người ở khắp mọi nơi cùng thấm nhuần tinh ba giáo lý Phật Đà.

* Quan tâm đến người nghèo.

Gánh vác công việc hoằng pháp độ sanh, chúng ta cần quan tâm đến lợi ích của số đông quần chúng, mà đa số là người nghèo khổ. Giúp đỡ, chăm sóc thành phần kém may mắn này, chúng ta hướng dẫn họ nâng cao đời sống vật chất một cách chân chính, trong sáng hóa đời sống tinh thần và tạo điều kiện cho họ cùng làm việc thiện với chúng ta trên bước đường truyền bá chánh pháp.

Riêng tôi, phụ trách ngành Hoằng pháp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tôi đã thực hiện pháp tu này. Cng với Tăng Ni và những cư sĩ, chúng tôi đã đi khắp mọi miền đất nước Việt Nam để thuyết pháp, chỉ dạy, an ủi những người nghèo khổ cũng như giúp đỡ một phần nào về vật chất cho họ. Nhờ thấm nhuần lời dạy của Phật, họ không còn bị đam mê vật chất bức bách, làm khổ đau. Tuy đời sống vật chất của họ có phần đạm bạc, nhưng không bị dục vọng đốt cháy, nên không còn bất mãn, cũng được an vui và từng bước tâm hồn họ cởi mở, cũng dần dần xây dựng được gia đình hạnh phúc, thành lập được những đạo tràng phục vụ tốt đẹp cho đạo pháp và xã hội. Đó là một số kinh nghiệm hoằng pháp tôi xin chia sẻ với quý vị.

Đức Phật đã vẽ ra cho hàng đệ tử phương cách sống để thăng hoa bản thân của mỗi người, mà không làm tổn hại người khác và không phá hủy thiên nhiên, quả là tuyệt vời, cách đây hơn hai mươi lăm thế kỷ vẫn còn nguyên giá trị đúng đắn nhất cho thời đại ngày nay.

Chúng ta tin chắc chắn rằng giáo pháp Phật dạy và đạo lực phạm hạnh của hàng Tăng già sẽ mãi mãi là ngọn đuốc soi sáng, xua tan bóng tối vô minh, thù hận, tham lam, ích kỷ để nhân loại được sống chung trong hịa bình, hạnh phúc trên hành tinh này.

Cầu nguyện hội nghị thành công tốt đẹp. Cám ơn sự chú ý lắng nghe của quý vị.

Dòng chảy miên viễn của Thiền

Dòng chảy miên viễn của Thiền

Có thể nói cái gốc của Thiền đã có từ khi loài người hiện hữu và biết suy nghĩ. Thiền chính là sự văn minh của tư tưởng nhân loại, tức tập trung tư tưởng, suy nghĩ những điều cao siêu. Những suy nghĩ của con người về các dữ kiện bên ngoài được gọi là tri thức thông thường. Nhưng những suy nghĩ trong tỉnh thức, không có đối tượng hữu hình, mà tập trung suy nghĩ về những gì diễn tiến trong vô hình, trong Phật giáo thường gọi là thật tướng các pháp, đó là Thiền.

Trước khi Đức Phật ra đời, ở Ấn Độ đã có pháp tu Yoga, theo đó người ta luyện tập cơ thể khỏe mạnh và luyện tập sự tập trung tinh thần. Khi Đức Phật xuất hiện trên cuộc đời, Ngài có cái nhìn sâu hơn và hiểu biết rộng hơn. Vì thế, cái thấy của Phật về mọi việc hữu hình và vô hình chính xác hơn. Điều này đã được chứng minh qua sự kiện thực tế là Đức Phật đã tập trung được các đạo sĩ đương thời với Ngài.

Nhưng sau khi Phật Niết bàn, hàng đệ tử của Phật, mỗi người có cách suy nghĩ và thực tập riêng biệt và cũng đạt được những kết quả khác nhau. Vì thế, mới nảy sanh ra nhiều dòng Thiền khác

nhau được phát triển ở Tây Tạng, Trung Hoa, Nhật Bản, Việt Nam, v.v…

Thiền theo Nam truyền Phật giáo sử dụng pháp quán Tứ Niệm xứ làm đối tượng tu tập. Hành giả quán sát cuộc đời của con người trên thế gian này là vô thường để sanh tâm nhàm chán và mang ý niệm thoát ly. Nhưng Thiền theo Phật giáo Tây Tạng thì nỗ lực phát huy năng lực con người để đạt được lực siêu tự nhiên, làm được những việc mà người bình thường không làm nổi. Đó là tinh thần Thiền mang tính cách thần bí, hay Mật tông của các hành giả Tây Tạng luyện tập để thâm nhập thế giới thần bí mà ngoài họ ra không ai biết được. Đến Nhật Bản, người Nhật đã khai thác triệt để tinh ba của Thiền vào thực tế cuộc sống, bằng cách phát triển Thiền trong lãnh vực nghệ thuật nhiều hơn. Vì thế, người Nhật sử dụng Thiền để vẽ tranh, cắm hoa, uống trà, v.v… Và sau đó, sự ứng dụng Thiền được người Nhật nâng lên một bậc, tiếp tục đóng vai trò chủ chốt trong lãnh vực võ thuật, mới phát sanh ra võ sĩ đạo. Có thể thấy rõ Thiền bấy giờ chỉ mang tính tập trung tư tưởng để quán sát một việc nào đó và làm một việc nào đó để đạt được năng suất cao tối đa.

Ngày nay trên thế giới, người ta biết nhiều về Thiền qua triết học Zen, theo đó Thiền được đưa vào các sinh hoạt của mọi ngành nghề. Mọi thành phần trong xã hội đều có thể áp dụng tinh thần Thiền để lành mạnh hóa tư tưởng và làm việc tốt hơn. Hiện nay người châu Âu rất quan tâm và ưa thích sự luyện tập Thiền trong

đời sống hàng ngày, vì đã giúp họ giải tỏa được những căng thẳng trong cuộc sống tất bật không có ngừng nghỉ của xã hội công nghiệp hóa và giúp họ quay về nếp sống nội tâm tĩnh lặng, làm chủ được thân tâm, được bình an, không bị khổ đau vì sự nô lệ hóa bởi đời sống vật chất. Thành quả của Thiền mà người phương Tây gặt hái được bắt nguồn từ sự truyền bá của Thiền sư Suzuki trong những thập kỷ trước.

Riêng Việt Nam là một nước nhỏ bên cạnh nước Trung Hoa to lớn, với truyền thống của dân tộc Việt Nam thể hiện mạnh mẽ tinh thần độc lập, chủ quyền. Trong bối cảnh lịch sử như vậy, các Thiền sư ở đất nước chúng ta cũng đã ứng dụng được tinh ba của Thiền thích hợp với hoàn cảnh xã hội và đặc biệt là đã phát huy Thiền lên đến mức cao độ trong việc trị nước an dân và chống giặc ngoại xâm, giữ vững được sự vẹn toàn cho lãnh thổ. Thật vậy, sử sách còn ghi đậm dấu ấn son sắt của các Thiền sư, nổi tiếng nhất là Thiền sư Vạn Hạnh có tầm nhìn sáng suốt tuyệt vời. Ngài khẳng định với vua Lê Đại Hành rằng ông không cần xuất binh mà vẫn thắng, vì chỉ trong hai mươi mốt ngày giặc Tống phải tự rút lui.

Và đến đời nhà Lý, vua Lý Thánh Tông cũng là Thiền sư thuộc phái Thiền Thảo Đường đã khuyên Ỷ Lan thứ phi khi thay ông làm nhiếp chánh phải thực tập Thiền quán để thấy rõ việc đáng làm, điều nên nói để bảo đảm vấn đề thịnh trị cho đất nước.

Về sau, đến đời nhà Trần, sau khi đánh thắng giặc Nguyên khét tiếng, vua Trần Nhân Tông muốn thể hiện sức mạnh siêu nhiên của con người. Vì thế đức vua đã từ bỏ ngai vàng, ung dung tự tại

lên núi Yên Tử thực hiện đời sống tâm linh trầm mặc ở cái tuổi 41 tràn đầy sinh lực. Và chính từ trí tuệ tuyệt vời của đức vua Trần Nhân Tông mới hình thành dòng Thiền Trúc Lâm tiêu biểu cho dòng Thiền nhập thế tích cực, vừa làm vua, vừa làm nhà Sư.

Hẳn mọi người cũng còn nhớ câu nói bất hủ của Phù Vân Quốc sư đã khuyên vua Trần Thái Tông rằng trong non không có Phật, Phật ở trong tâm. Nếu bệ hạ làm vua mà nghĩ đến Phật, trí tuệ sáng suốt và làm được việc tốt cho trăm họ, thì đó là Phật. Tinh thần Thiền nghĩa là định tĩnh và sáng suốt cũng phù hợp với yếu nghĩa của kinh Pháp Hoa, Phật dạy rằng: "Nếu hiểu ý nghĩa thọ lượng Như Lai thì có thể được phát sanh Phật huệ Nhứt thiết chủng trí, lại có thể thấy Thích Ca Như Lai ở Kỳ Xà Quật thuyết pháp giáo hóa chúng đại Bồ tát và thấy thế giới Thật Báo của Lô Xá Na. Nếu thấy như thế …, trong thân của họ có sẵn Đức Phật. Ông bảo trời người phải nên cúng dường như cúng chư Phật”.

Tóm lại tinh thần Thiền học thể hiện tâm an định và trí tuệ sáng suốt, có được đáp số cho mọi vấn đề nan giải ở mọi lãnh vực. Nếu áp dụng Thiền một cách đúng đắn như vậy, thiết nghĩ Thiền pháp vẫn mãi mãi là chất liệu cần thiết và quý báu cho mọi người ở mọi thời đại. Nhất là đối với cộng đồng thế giới văn minh tiến bộ ngày nay đang phải đối đầu với nhiều cuộc khủng hoảng, đang bị sôi sục vì nhiều cuộc chiến tranh thảm khốc, thì trí sáng suốt rất cần thiết cho mọi quyết định đúng đắn và tâm định tĩnh không bị sự kỳ thị về sắc tộc, về tôn giáo, về quyền lợi chi phối. Với sự sáng suốt và định tĩnh theo Thiền tất yếu sẽ mang lại lợi ích lớn lao vô cùng cho bản thân, cho gia đình, cho đoàn thể, cho cộng đồng xã hội và cộng đồng quốc tế ở mọi lãnh vực.

Đức Phật sống mãi với chúng ta

Đức Phật sống mãi với chúng ta

Đối với tôi, hay những hành giả đặt trọn niềm tin ở kinh Pháp Hoa, hoặc rộng hơn nữa, với tất cả những ai có hạnh nguyện thắp sáng chánh pháp Phật mãi mãi ở chốn Ta bà, có thể khẳng định rằng Đức Phật của chúng ta không hề vào Niết bàn. Thật vậy, Đức Phật vẫn đời đời kiếp kiếp còn sống mãi với những hành giả muốn thể hiện tinh ba của Phật ở cõi hồng trần này, muốn cứu giúp mọi người cùng tiến đến quả vị Vô thượng đẳng giác.

Nhiều người nghĩ rằng trên cuộc đời này không có Phật nữa, hoặc quan niệm rằng chúng ta sanh ra ở thời mạt pháp nên cách Phật rất xa, cảm thấy côi cút, không có Phật che chở, việc tu hành phải bị khó khăn. Nhưng người tu Pháp Hoa thức tỉnh, thấy Phật chỉ phương tiện hiện Niết bàn mà thôi. Phẩm Như Lai Thọ Lượng thứ 16 của kinh Pháp Hoa đã khẳng định điều này. Quan niệm Phật theo kinh Pháp Hoa, hoặc kinh Hoa Nghiêm khác với quan niệm của Nguyên thủy. Theo Phật giáo Nguyên thủy, Đức Phật là người tu thành Phật, giáo hóa độ sanh xong, Phật Niết bàn, trên thế gian này không có

Phật nữa. Trong kinh Niết bàn diễn tả tâm lý của một số tu sĩ thời bấy giờ, họ sung sướng lắm, vì không có Phật, nên tha hồ làm gì cũng được; Đức Phật còn thì Ngài khuyên dạy, nhắc nhở đủ thứ phải tuân thủ!

Riêng kinh Pháp Hoa xác định hoàn toàn trái ngược, đưa ra thí dụ về lương y và cuồng tử rất hay như sau: " Ví như có một ông thầy thuốc giỏi chữa được nhiều bệnh, lại có nhiều con. Khi có việc xa phải đi lâu ngày, các con ở nhà uống lầm thuốc độc làm mất bản tâm; xa thấy cha về, quỳ lạy, cầu xin thương xót cứu hộ. Nhìn thấy bệnh trạng, ông biết cách chữa, nhưng khi đưa thuốc thì không chịu uống. Ông bèn tự nghĩ những đứa con này muốn được khỏi bệnh, nhưng sợ thuốc đắng, nên mới bảo chúng, ta nay có việc lại phải đi xa, nếu con uống thuốc thì khỏi bệnh hoạn. Nói xong, ông liền bỏ đi, rồi lâu sau đó, cho người về báo ông đã từ trần. Các con nghe tin rất đỗi kinh hoàng, bèn lấy thuốc cũ đem ra sử dụng liền được khỏe mạnh. Bấy giờ, người cha hiện thân trở lại mà bảo các con, cha thật thường còn, không bao giờ chết. Phật bảo đại chúng Ta cũng như vậy, thường trụ Ta bà; nhưng dùng phương tiện nói sẽ diệt độ để cho mọi người không còn ỷ lại có ta mà không chịu tu, rồi đọa ác đạo”.

Câu chuyện này đơn giản, nhưng đem đặt vào cuộc đời tu hành của chúng ta, quả thực rất có ý nghĩa. Đức Phật hiển nhiên là vị thầy thuốc giỏi vô cùng, lịch sử Phật giáo gần ba ngàn năm đã nói lên điều này. Phật đã chữa lành vô số thân bệnh và tâm bệnh cho chúng sanh hữu duyên. Ngay từ thời Phật tại thế, hàng đệ tử đã được Ngài chữa dứt căn bệnh trầm kha, bệnh phiền não, trần lao nghiệp chướng và họ chứng đắc quả vị Hiền Thánh.

Trước khi gặp Phật, họ là những chúng sanh đau khổ, là tà giáo ngoại đạo; nhưng gặp Phật uốn nắn, chữa trị, họ hết bệnh. Đức Phật sử dụng Tam thừa giáo để trị các bệnh của chúng sanh; vì người cầu quả Thanh văn, Ngài nói pháp Tứ đế, vì người cầu Duyên giác, Ngài nói pháp Thập nhị nhân duyên và người cầu Bồ tát, Ngài nói pháp Lục độ.

Với người nhiều tham dục, Phật dạy quán tưởng, mà ngày nay Phật giáo Nam truyền thường sử dụng là Thiền Tứ Niệm xứ; tu đúng sẽ đạt kết quả tốt. Khởi đầu cho tất cả chúng sanh nặng nghiệp, nhiều tham dục, nhiều ham muốn, phải dùng pháp quán tưởng sẽ được giải thoát. Quán mọi việc trên cuộc đời đều vô thường, khổ, không, vô ngã. An trụ bốn tính chất này của muôn sự muôn vật trên cuộc đời thì chúng ta không còn hơn thua tranh chấp. Thuở nhỏ, tôi thường thực hiện pháp này, nên không bị phiền não quấy rầy, dễ dàng thâm nhập Phật đạo. Trên bước đường tu, không quán tưởng theo tinh thần Phật dạy, tham dục của chúng ta tăng lên mà không hay biết. Ở ngoài đời, tham nhà cửa, ruộng vườn; vào chùa tu, cũng tham chùa lớn, đất đai, đệ tử; không ngờ tất cả những thứ này chỉ làm khổ mình, vì làm nghiệp chướng mình tăng thêm.

Khi quán tất cả vật, tâm, hoàn cảnh đều vô thường, chúng không giữ được gì, nên buông bỏ. Chúng ta không để tâm đến vật chất, quyền lợi, danh vọng; nhưng để tâm trong Phật pháp, trong tam tạng Thánh giáo, mới thâm nhập Phật pháp, hưởng thụ được pháp nhũ. Để tâm đến danh lợi, chắc chắn bị nó làm ô nhiễm, hư tâm.

Chúng ta để tâm vào Phật pháp là chơn thường bất biến, từ bỏ vô thường để chứng được chơn thường, tức tâm chơn như của chúng ta như như bất động. Tâm này ở trong Phật pháp, đi đâu cũng mang theo được, nên tất cả là sự nghiệp của chúng ta. Tôi không có trú xứ, nhưng có Phật pháp trong lòng. Nhờ vậy, tôi mang Phật pháp và tâm này đi khắp thế giới và khi rời bỏ thế giới này, tôi vẫn mang theo Phật pháp đã học và tu được, không mất. Trong kiếp tái sanh, tôi thông minh hơn, khỏe mạnh hơn, hảo tướng hơn thì sẽ làm được Phật sự lớn hơn. Những thành quả này trong Phật pháp là thế giới siêu hình, không thấy, nhưng có thực. Còn kẹt vật chất, chết phải bỏ lại thì lòng thường khởi luyến tiếc. Nhiều vị cố gắng xây dựng cơ sở vật chất, sợ chết không ai trông nom, lo sợ đệ tử không giữ nổi. Lo sợ như vậy, tâm rất đau khổ thì về Tịnh độ không được, tái sanh vào đường ác.

Quán pháp vô thường thì thấy tâm và Phật pháp là chơn thường, nên thâm nhập Phật huệ, lấy pháp làm chính. Nhờ tu như vậy, trải qua hơn năm mươi năm, Phật pháp nuôi lớn tôi và sống với Phật pháp, tôi cảm thấy an lành. Tôi nhắc Tăng Ni phải thâm nhập Phật huệ, lấy Phật pháp làm sinh mạng mới được lâu dài; lấy phải trái hơn thua làm mạng sống, chắc chắn bị đau khổ. Cuộc đời chúng ta tu học Phật pháp càng sâu rộng càng tốt.

Thầy thuốc giỏi chữa được bệnh cho tất cả mọi người, nhưng ông có việc phải đi xa lâu ngày. Nghĩa là Phật nói Ngài Niết bàn, không phải chết, ở chỗ này thì Ngài có tên này, ở chỗ khác lại có tên khác. Tùy theo yêu cầu Phật sự mà Phật ứng hiện nhiều thân khác nhau, để giáo hóa chúng sanh.

Phật đi xa, con cái hư hỏng, vì không chịu nghe lời Phật dạy, sống tự tung tự tác. Phật đi xa, Ngài không xuất hiện trên cuộc đời, chúng ta không thấy Phật, tưởng Ngài chết, nhưng không phải chết. Vì Phật thực là Phật tâm không chết, chỉ có thân tứ đại của Phật mất mà thôi.

Chúng ta biết Phật không còn, nhưng vẫn hình dung có Phật, là Phật bằng niềm tin. Với người tu Pháp Hoa, Phật vẫn hiện hữu dưới dạng Phật tâm, nên Ngài đến được với tất cả mọi người. Còn Phật Thích Ca hiện hữu trên cuộc đời với tư cách người An Độ dĩ nhiên không còn. Theo kiến giải của Pháp Hoa, bất cứ nơi nào có người tin Phật thì Phật hiện hữu ngay trong lòng họ. Chính vì thế, chúng ta đọc tụng kinh điển, cầu nguyện, cảm thấy ta và Phật rất gần gũi. Người có căn lành luôn cảm nhận được giữa mình và Phật có sự gắn liền mật thiết sâu xa, tuy không thấy bằng mắt, nhưng Phật vẫn hiện hữu trong tâm.

Ông thầy thuốc đi xa, những đứa con ở nhà uống lầm thuốc độc, có người mất bản tâm, nhưng có người không mất bản tâm. Trên bước đường tu, chúng ta cũng nhận ra được đệ tử nào của Phật mất bản tâm. Đó là những người cuồng si, nghĩ cha mình chết, không còn gì, nên họ không nương theo giáo pháp của Phật để tu hành. Người không mất bản tâm nghĩ rằng có Phật, Ngài trực tiếp dạy. Không có Phật, thì tìm lời dạy mà Ngài để lại. Họ đọc tụng kinh điển, suy nghĩ, áp dụng pháp Phật trong cuộc sống tu hành là uống thuốc được.

Người không mất bản tâm có suy nghĩ, coi lời dạy của Phật còn là còn Phật, gọi là giáo pháp Pháp thân. Nương theo đó tu hành, trí tuệ và đạo đức của họ phát sanh, tăng trưởng. Người mất bản tâm cũng tu, nhưng không nương vào giáo pháp để thể hiện trong cuộc sống. Họ cũng đúc tượng Phật bằng đồng, bằng vàng, v. v… để thờ cúng, coi đó là Phật ban phước giáng họa. Sai lầm này được kinh Kim Cang chỉ rõ, theo đó Phật bằng đồng không độ được lò đúc, Phật bằng đất không độ được nước, Phật bằng gỗ không độ được lửa.

Phật tâm, Phật Pháp thân độ được chúng ta. Đức Phật dạy nên nương tựa pháp, đừng nương theo cái gì khác. Khi tôi sang Mỹ dự hội nghị, các Thầy và các Mục sư đi chung, nghe tôi tụng kinh trong khách sạn, họ ngạc nhiên. Đối với tôi, nơi nào có pháp là có Phật. Ngồi trên máy bay, cũng tụng kinh, lỡ máy bay rớt, mình cũng theo Phật. Vào khách sạn yên vắng, đọc kinh, suy nghĩ lời Phật dạy thì Phật và chúng ta mới gần nhau được.

Nương giáo pháp Phật tu hành là chính, cơ sở vật chất chỉ là phương tiện, coi đó là cứu cánh thì dễ bị vướng mắc với nó. Nhiều chùa rất nghèo, nhưng cố vận động đúc tượng đồng thật lớn, hoặc cố gắng xây dựng chùa cho thật sang. Nhưng tượng hoặc chùa không độ ta được, mà chỉ làm cho phiền não, khổ đau phát sanh. Tìm được Phật trong kinh điển để tu hành. Phật đi xa, những người con mất bản tâm chỉ lo xây chùa, đúc tượng, không nỗ lực tu. Trong khi những người con không mất bản tâm lấy thuốc uống là lo suy nghĩ ứng dụng lời Phật dạy.

Chủ trương của tôi là tìm trong kinh điển tất cả pháp Phật dạy, rút ra những việc tương ưng với hoàn cảnh mình để ứng dụng trong cuộc sống, giúp cho tâm không buồn giận lo sợ, thân khỏe mạnh và sống hữu ích. Ba thành quả này là cốt lõi Phật muốn dạy chúng ta.

Chúng ta soạn tủ thuốc gia truyền hay tam tạng Thánh giáo, có tám mươi bốn ngàn pháp môn tu; quan trọng là biết lựa chọn, tùy bệnh mà ứng dụng thuốc, uống tất cả thuốc là chết. Người cũng theo Phật, nhưng mất bản tâm, cứ lấy thuốc gia truyền uống đại; uống lầm thuốc, thì thuốc hay cũng thành độc. Cũng vậy, sử dụng lầm pháp thì rơi vào chấp pháp, tự hạn chế mình, làm khổ mình, không bệnh cũng thành bệnh. Thực tế cho thấy có người chưa tu cũng khỏe mạnh, nhưng vào chùa tu hành năm, mười năm, sanh ra đủ thứ bệnh; đó là uống lầm thuốc. Thuốc hay, nhưng sử dụng không đúng, trở thành tác hại. Thí dụ tu Thiền để trí tuệ phát sanh. Người bắt chước, nghĩ rằng ngồi Thiền càng lâu càng tốt, mà thực tế đã không được tốt đẹp, lại bệnh tâm thần; người đó đã uống lầm thuốc. Thiền sư đắc đạo hướng dẫn Thiền sinh tu, họ phải kiểm tra được cơ thể và tâm của Thiền sinh, không để bị lệch hướng; tâm lệch trở thành gàn dở, thân lệch thì bệnh.

Người không mất bản tâm thấy cha trở về, người cha căn cứ vào bệnh mà làm vị thuốc tương ưng cho uống. Uống được pháp Phật, chữa được lành bệnh là hết bệnh chấp. Thân và tâm hết bệnh thì tâm ta và tâm Phật đồng nhau, thấy được đức Phật hằng còn, sống với thanh tịnh chơn như thấy Phật không chết. Đối với những người uống lầm thuốc là không tu theo chánh pháp. Dù có thuốc, nhưng họ không tu đúng. Vì muốn cứu thoát

những người này, người cha mới nói có việc phải đi đến nước khác. Nghĩa là Phật nhập Niết bàn, Ngài đi nước khác, không phải chết. Vị thầy thuốc là Phật đi đến nước khác, nhưng để lại thuốc là kinh điển cho chúng ta sử dụng và Ngài cho người báo tin rằng mình đã chết. Các con tỉnh ngộ, uống thuốc và lành bệnh, họ thấy Phật trở lại, cho biết Ngài vẫn thường còn ở Ta bà, nhưng dùng phương tiện nói chết để người ta không ỷ lại ở Ngài, không chịu tu mà bị đọa ác đạo.

Với niềm tin mãnh liệt và sâu sắc, hành giả Pháp Hoa tin chắc rằng Phật không bao giờ mất, chỉ có người cuồng si thấy Phật chết. Chữa lành bệnh, tâm thanh tịnh của chúng ta và tâm thanh tịnh của Phật, của Tổ đều là một. Đức Phật đời đời kiếp kiếp, mãi mãi hiện hữu với chúng ta.

Đúng như pháp tu hành là tối thượng cúng dường Phật

Đúng như pháp tu hành là tối thượng cúng dường Phật

Đầu Xuân, chúng ta về chùa Bửu Thiền ở Long Thành gợi cho Thầy nhớ đến sự hành đạo của Hòa thượng Trí Đức cách đây tám mươi năm. Vào thời kỳ ấy, Pháp đang đô hộ nước ta, đạo Phật còn bị hạn chế sinh hoạt rất nhiều. Hòa thượng hành đạo đầu tiên không phải ở chùa này, nhưng ở chùa Cô Hồn, thuộc xã Phước Long. Chùa có tên như vậy vì không có Thầy tu ở. Mỗi năm, Phật tử trong vùng mời ban kinh sư chẩn tế cô hồn để cầu phúc cho nhân dân địa phương. Dân ở đây không hiểu giáo lý, không tu, họ chỉ nghĩ đơn giản rằng cô hồn đói khát hay quậy phá, nên cúng cho ăn để phò hộ cho người trong làng được bình yên.

Hòa thượng Trí Đức từ chùa Huê Nghiêm lên đây, thấy ngôi miếu cô hồn trống vắng, ngài mới ở đây tu. Là bậc chân tu chuyên tụng kinh Pháp Hoa, ngài không quan tâm đến việc ăn, mặc, ở và quên cả sự hiện hữu của mình. Ở ngôi miếu bỏ hoang ấy, ngài nhiếp tâm niệm Phật. Sự quyết tâm tu của ngài đã khiến cho Long thiên Hộ pháp phải cảm động. Trong một đêm, nhiều người dân làng nằm mộng thấy thần Hộ pháp mách bảo rằng nên đến cúng dường một Thầy tu ở miếu

cô hồn. Họ liền tìm đến ngôi miếu hoang thì thấy Hòa thượng không có một vật dụng gì, không có cả thức ăn. Họ mới có niềm tin đối với ngài và Hòa thượng đã ở đó, làm thuốc nam cứu người, chữa được nhiều bệnh nan y, nổi tiếng là vị thầy thuốc giỏi, đạo đức. Dân chúng ở Long Thành quý mến hạnh đức của Hòa thượng, nên khi ngài về chùa Huê Nghiêm, Thủ Đức, hàng năm Phật tử đều tập trung về thăm viếng, đảnh lễ ngài.

Thầy nghĩ rằng nếu chúng ta quyết tâm tu, kinh Pháp Hoa gọi là vì đạo không tiếc thân mạng, mới đến được với đạo. Chúng ta tu không được kết quả tốt vì chưa hoàn toàn thực sự vì đạo, còn nghĩ đến cuộc sống vật chất, nghĩ đến thân chúng ta nhiều hơn và nghĩ đến tài sản của ta, gia đình con cháu ta. Vì thế, tâm chúng ta không tập trung được, bị cảnh vật chi phối, kéo chúng ta vào cuộc sống vật chất, khiến chúng ta phải luôn ở trong sanh tử luân hồi; sanh tử từ một hơi thở, một sát na tâm của chúng ta.

Theo Pháp Hoa, Phật dạy rằng Ngài đắc đạo, đạt quả vị Toàn giác, mới thấy rõ trong tam giới, chúng sanh không có sanh tử. Đức Phật từ sanh tử mà chứng được Niết bàn. Trong khi chúng ta ở trong Niết bàn của chư Phật mà lại hiện ra sanh tử. Thật vậy, trong tam giới không có sanh tử, nhưng vì vô minh, vọng kiến ngăn che, nên sanh ra các tánh ham muốn khác nhau, tạo tội sai biệt. Đó chính là nguyên nhân làm cho chúng ta ở trong sanh tử và khổ đau. Rồi sống trong sanh tử, bị dày xéo bởi những ham muốn khác nhau, nên chúng sanh đã tạo các tội lỗi khác nhau, họ mới gánh chịu vô số cái khổ khác nhau. Tuy nhiên, theo Phật huệ thì vô vàn khổ đau trên cuộc đời trong sanh tử giống như cái khổ trong giấc chiêm bao mà thôi. Có một câu chuyện nổi tiếng nói lên ý này. Ông Lô Sanh có ham muốn rất lớn, mới

đặt ra mục tiêu phấn đấu cho mình là phải ráng học giỏi, thi đỗ cao, tạo được sự nghiệp công danh để hưởng thụ cuộc sống sung sướng. Trên đường đi thi, ông ghé vào quán trọ, nhưng đã hết thức ăn, chủ quán bảo ông chờ họ nấu cháo kê. Mệt mỏi, ông ngủ thiếp đi và nằm mơ thấy mình thi đỗ trạng nguyên, được vua gả công chúa, được phong làm phò mã. Rồi ông lãnh binh đánh thắng trận, lại được vua nước đó phong cho làm phò mã. Vậy là ông làm phò mã của hai nước và thống nhất giang sơn. Sau đó, ông bị một người nổi loạn giết chết. Khi bị chém đầu, ông giựt mình thức dậy. Ông liền tỉnh ngộ, đi tu vì nhận ra cuộc đời ngắn ngủi, phù du, không thực, giống như một giấc mộng. Ông làm bài thơ nổi tiếng "Giấc mộng kê vàng” như sau:

Công danh phú quý

Ngũ thập dư niên

Bất quá phiến thùy

Mộng lý huỳnh lương

Du dị thục.

Nghĩa là trong giấc chiêm bao, mộng thấy suốt một đời ông nỗ lực tạo dựng công danh phú quý trên năm mươi năm, nhưng tỉnh dậy sau một giấc ngủ thiếp đi, thì nồi cháo kê của người chủ quán nấu cho ông cũng chưa chín. Đời người cũng vậy, chỉ là một giấc chiêm bao, hiện hữu trong một khoảnh khắc nào đó để rồi biến mất.

Hòa thượng Nhất Hạnh trong chuyến viếng thăm chùa Ấn Quang vừa qua, ngài nói với Thầy rằng nhớ lại năm mươi năm trước đã tu ở đây, nhưng nay thì người quen biết chỉ còn tên, còn hình trên bàn thờ. Nếu quả tình một kiếp người sống như vậy thì có nghĩa gì. Đức Phật và các vị Thánh Tăng, các bậc cổ đức nhận ra cuộc đời tạm bợ như thế, các Ngài đã sống và tìm về thế giới vĩnh hằng, tìm con người

thực của mình. Và con người thực ấy, theo Phật dạy thì trong tam giới không có sanh tử. Tăng Ni, Phật tử tu hành, trước sau gì cũng đạt đến quả vị không sanh tử là con người thực của chúng ta. Từ nghìn xưa cho đến ngày nay và mãi đến nghìn sau, con người thực này không thay đổi. Thật vậy, trong phẩm Tựa thứ nhất của kinh Pháp Hoa, Phật khẳng định rằng từ thời Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh xa xưa, Bồ tát Văn Thù Sư Lợi và Di Lặc đã hiện hữu và đến thời Phật Thích Ca, Văn Thù và Di Lặc Bồ tát cũng vẫn hiện hữu. Di Lặc Bồ tát từ thời Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh và thời Phật Thích Ca là một người, không phải hai người khác. Văn Thù Bồ tát cũng vậy, cũng là một người từ thời Phật quá khứ cho đến thời Phật Thích Ca. Văn Thù và Di Lặc này bất tử, nhưng không phải chỉ có Văn Thù và Di Lặc Bồ tát bất tử. Tất cả chúng ta cũng ở trạng thái bất tử, nhưng vì chúng ta để vô minh, vọng kiến ngăn che, sanh khởi, mà có hiện tượng sanh tử khổ đau. Nhận chân được con người thực không có sanh tử và chúng ta cũng hành đạo trên con người không có sanh tử, không có vọng kiến thì mới đạt đến quả vị Phật được. Còn hành đạo trên con người vọng kiến ngăn che là tam độc tham sân si ngăn che tâm chúng ta, nên chúng ta không nhận ra được con người thực của mình. Phần nhiều chúng ta nhận ngũ uẩn là ta, nhận cái ngăn che con người thực là ta. Vô minh, vọng kiến đã tạo nên con người sanh tử của chúng ta thay hình đổi dạng trăm kiếp ngàn đời, trong khi con người thực không sanh tử của chúng ta không thay đổi.

Và khi đã mang thân sanh tử rồi, thì ở trong sanh tử, chúng ta lại hành sử theo tham, sân, si, tạo ra vô số tội sai biệt, nên phải thọ lãnh

quả báo sanh tử, phải khổ đau. Từ nặng nhất là sự khổ đau của Vô gián địa ngục, là khổ hoàn toàn, không có gì mình bằng lòng và bị hành hạ liên tục, cái khổ không lúc nào dừng lại. Thí dụ như những người tù binh, những người Do Thái bị Đức Quốc xã hành hạ, giết chóc. Cho đến những cái khổ nhẹ hơn, khổ trong ngạ quỷ, súc sanh, A tu la. Không ai hành hạ, nhưng chính sự đói khát làm họ khổ, hoàn cảnh sống tồi tệ, ai cũng ghét bỏ, gây khó khăn, v.v… khiến họ khổ.

Chúng sanh khổ may mắn gặp Phật pháp, được Phật khai ngộ, bắt đầu tự tạo cuộc sống thoát khổ, sẽ được an vui. Khởi đầu, Phật tử tu hành, cần đóng kín cửa ba đường ác và mở rộng con đường nhơn thiên để đi. Không nhận ra con đường này, vẫn tu trong sanh tử khổ đau. Thực tế có người nói rằng tu suốt đời sao vẫn khổ. Họ tụng kinh, lạy Phật, cúng dường, nhưng phần nhiều làm trong ảo giác, trong vọng kiến. Ngài Nhật Liên gọi đó là người phá pháp tội chướng. Vì nếu tu đúng pháp, cúng dường Phật, phải được phước. Chúng ta bố thí, cúng dường, thì xem kết quả có đúng với lời Phật dạy hay không. Thí dụ mua chim phóng sanh để tạo cơ hội cho người ta bắt chim, làm sao có phước được.

Đối với người tu Pháp Hoa, Phật dạy phải đúng như pháp tu hành là tối thượng cúng dường Phật. Khi chưa biết đạo, chưa quy y, gia đình bất hòa; nhưng biết tu rồi, gia đình phải hòa thuận, vui vẻ. Thầy thường quan sát những Phật tử trong đạo tràng Pháp Hoa, người nào dắt dẫn con cháu đến chùa được, nhìn nét mặt họ, cuộc sống của họ, của gia đình họ là biết nhân địa tu hành của họ. Theo Pháp Hoa, Bồ đề quyến thuộc rất quan trọng. Nhờ tu mà sanh con thông minh, đạo đức, có năng lực. Bốn thế hệ từ ông bà đến con cháu đều tốt là biết họ tu tốt. Tu hành của chúng ta là làm cho người trong nhà và người ngoài

phát tâm. Tánh tình hiền lành của chúng ta, sự nhẫn nhịn của chúng ta, con cái học giỏi, gia đạo tốt, v.v… là cách cúng dường Phật tốt nhất. Còn vật dụng cúng dường có hay không cũng được, vì vật chất là phù vân, hợp tan, không thực.

Tu tạo được phước báo nhơn thiên và quả vị Niết bàn là con đường Phật vẽ ra cho hàng đệ tử theo. Phước báo nhơn thiên có trước. Phật dạy chúng ta nên sống thực tế, đoạn tuyệt tham sân si. Sống thực tế là có gì ăn đó, có gì mặc đó, tùy hoàn cảnh mình mà sống. Điển hình như Hòa thượng Huê Nghiêm ở am cô hồn, không lo toan đời sống vật chất, nhưng phước báo sanh ra, dân chúng mang gạo đến cúng. Chánh báo như thế nào thì y báo theo đó tương ưng. Không khởi lòng tham, mới nhận ra con người thực của mình ở trong sanh tử mà không kẹt sanh tử. Không khởi vọng tâm điên đảo thì nhận được Phật lực gia bị, chúng ta mới sáng suốt, có trái tim nhân ái và sức khỏe. Đó là ba điều căn bản trong nhơn thiên mà chúng ta tu tạo để làm hành trang trên bước đường theo dấu chân Phật. Chúng ta cần phát huy được ba phước này thì đạo Phật chúng ta sáng thêm. Có lòng thương và sức khỏe tốt để giúp người, có thông minh để biết đúng, làm đúng; việc của chúng ta sẽ tốt lần và gia đình, xã hội sẽ trở nên tốt theo việc tốt của chúng ta. Chúng ta không làm gì cho Phật, nhưng dùng trí thông minh, trái tim nhân ái và sức khỏe tốt làm cho gia đình bình an, làm cho người phát tâm, kính trọng Phật, tu theo Phật đạo, thì đó là công đức lớn nhất.

Thầy cầu mong tất cả mọi người đều được Phật hộ niệm để thông minh giải quyết được mọi khó khăn, được khỏe mạnh để làm việc tốt và ai cũng tạo được công đức dâng cúng Phật.