Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển I)

Trang bị tâm quan âm, hạnh Quan Âm sẽ nhận được lực gia bị của Quan âm

Trang bị tâm Quan Âm, hạnh Quan Âm

sẽ nhận được lực gia bị của Quan Âm

Chúng ta đã thống nhất được Giáo hội và sinh hoạt hơn hai mươi năm là thành quả đáng quý, đáng trân trọng. Việc thứ hai là chúng ta đã nâng được trình độ kiến thức của Tăng Ni và đưa vào nề nếp tu hành. Trước kia chúng ta có nhiều hệ phái sinh hoạt khác nhau, trình độ văn hóa và kiến thức của Tăng Ni còn kém. Nhưng ngày nay, Tăng Ni phải học hết lớp 12 mới được thọ giới Cụ túc. Đó là hướng đi lên đáng mừng của sinh hoạt Phật giáo chúng ta. Tuy nhiên, còn có một điều tồn tại mà tôi muốn lưu ý Tăng Ni. Thành phố Hồ Chí Minh có trên sáu ngàn Tăng Ni, cả nước có trên bốn mươi ngàn tu sĩ, nhưng thực sự chúng ta chưa sắp xếp được việc làm rõ ràng cho bốn mươi ngàn nhà truyền giáo này. Phần nhiều chúng ta chỉ nghĩ lo tu học là chính. Chúng ta mở nhiều trường Phật học, nhiều điểm An cư, nhưng sự tu học như vậy chỉ là giai đoạn một. Giai đoạn hai là làm việc mới quan trọng hơn. Tu học để làm việc, tu học rồi vào Niết bàn thì không nên.

Xưa kia sau khi Đức Phật đắc đạo, Ngài cũng muốn vào Niết bàn. Tại sao Đức Phật muốn vào Niết bàn. Kinh nói đơn giản rằng với huệ nhãn của bậc đắc đạo, Phật nhận thấy chúng sanh, chúng sanh nghiệp và chúng sanh phiền não đáng sợ. Trên bước đường tu, chúng ta được giải thoát rồi, có đôi lúc cũng cảm thấy chúng sanh cang cường, đáng sợ và cũng muốn vào Niết bàn. Nhưng thực tế, Đức Phật không vào Niết bàn. Kinh Pháp Hoa nói rằng lúc đó mười phương Phật đều hiện ra, đây mới là điều quan trọng. Đắc đạo thiệt thì có mười phương Phật hiện ra; hay nói cách khác, ta và Phật có mối giao cảm. Đắc đạo thiệt mới thấy chúng sanh, chúng sanh nghiệp và chúng sanh phiền não đáng sợ, đó là cái thấy thứ nhất. Và cái thấy thứ hai là thấy mười phương Phật và các thiện tri thức đồng hành an ủi ta. Đắc đạo thấy mình cô đơn, cô độc trong một xã hội phức tạp, thì ít ai dám dấn thân. Nhưng kế tiếp lại thấy được trong cuộc đời có những người bạn hiểu và hợp tác với ta, thì ta mới phấn đấu đi lên.

Bước đầu thấy chúng sanh đáng sợ là thấy theo hướng tiêu cực, chán đời. Hầu như ai đi tu cũng vậy; nhưng bước thứ hai, phát Đại thừa tâm, thấy trong xấu có tốt. Hiền Thánh cũng từ trong chúng sanh nghiệp mà đạt quả vị; vì không có chúng sanh nghiệp thì cũng không có Hiền Thánh. Nhận thấy như vậy, trên bước đường hành đạo, chúng ta mới tìm thiện tri thức. Tuy nhiên, phát tâm Đại thừa, tìm cái tốt trong cái xấu. Tôi phát tâm Đại thừa, năm 1963, sống chết với Phật giáo. Lúc khó khổ thì không ai xuất hiện; đến khi thành công, anh hùng xuất hiện nhiều quá. Vì thế, tôi cảm thấy chán nản, bỏ sang Nhật tu học. Hòa

thượng Thiện Hoa cũng khuyến khích tôi sang Nhật học. Thực sự lúc đó, tôi thấy chán đời, thấy cuộc đời không có gì tốt đẹp cả, không có gì đáng lưu tâm. Tâm lý ấy phát sanh, vì bước đầu cho rằng mọi thứ đều đẹp; nhưng chạm phải thực tế phũ phàng, mới chán. Tôi sang Nhật, nghĩ rằng vào chùa Tổng Trì ẩn cư, ở đó tu Thiền đến bỏ xác. Vì thế, tôi hiểu được ý của kinh nói rằng Phật Thành đạo rồi, thì Ngài muốn vào Niết bàn. Trong xã hội như thế, mình làm được gì; chỉ có cách bỏ cuộc, vì càng tích cực bao nhiêu càng dễ bất mãn lớn. Đó là kinh nghiệm mà tôi muốn nhắc các Thầy cô. Lúc đó, tôi mang tinh thần yếm thế, tiêu cực; nhưng may mắn tôi bắt gặp được tư tưởng Thiền nhập thế tích cực của Phật giáo của Nhật Bản, theo đó tìm giải thoát trong phiền trược, tìm Niết bàn trong sanh tử, tìm Tịnh độ ngay tại Ta bà. Nếu mình biết, thì sanh tử chuyển đổi thành Niết bàn; mà mình mê, thì Tịnh độ cũng là Ta bà. Nhiều người nói rằng ở ngoài thế gian tưởng nếp sống trong chùa đẹp lắm. Nhưng vào chùa rồi, thì phiền quá, mà ra đời thì mắc cỡ. Lỡ rồi, chỉ còn cách phấn đấu đi lên, cuối cùng cũng tu được. Thuở nhỏ, mới 12 tuổi, tôi cũng có tâm trạng ấy. Vì tôi đọc chuyện thấy Phật Tổ Như Lai đẹp quá, mơ thấy trong chùa cái gì cũng đẹp; nên bỏ nhà, vào chùa tu, tìm an lạc. Vào chùa rồi, chẳng thấy an lạc đâu cả. Có một lần tôi bệnh, nhớ nhà kinh khủng. Ở nhà chưa bệnh, mình giả bộ bệnh. Bà ngoại, mẹ và chị lo lắng, chăm sóc; mình không thèm ăn món này, thì người nhà năn nỉ ăn món khác. Còn ở chùa bị bệnh, không lên quả đường ăn cơm; người ta đem chén cháo trắng với chút đường cho mình ăn. Thấy mà ngán; không ăn, thì đến giờ, họ dẹp, không cần nghe mình nói "Tôi chưa kịp ăn mà!” và nước mắt cứ thế tuôn trào.

Ở chùa có cái tốt, cũng có cái buồn; nếu sống tình cảm dễ rơi vào tình trạng này. Nhưng tu lỡ rồi, phải cố gắng, từng bước vượt qua những thử thách, sẽ nhận được mọi sự tốt lành sau đó. Hòa thượng Thiện Hoa thường diễn tả ý này rằng sơn cùng thủy tận, cùng cực khổ đau sẽ thấy Niết bàn.

Trong đầu tôi nghĩ không có việc gì tốt trên cuộc đời này, thì việc tốt bắt đầu hiện ra. Còn nghĩ tốt, thì không có gì tốt cả. Tôi nhắc quý vị kinh nghiệm này mà tôi đã từng trải qua. Không vượt được những cửa ải này, sẽ rơi lại trần ai sanh tử, khổ hơn. Vì tôi nhìn lại các bạn, không chịu khổ để vượt qua mọi gian nan thử thách; họ trở lại cuộc đời, sống thực khổ sở, thọ quả báo khổ đời này và cả đời sau. Tôi cố tìm Niết bàn trong sanh tử, tìm Cực Lạc tại Ta bà và tôi đã tìm thấy được trong kinh Pháp Hoa; nên tôi rất tâm đắc áo nghĩa của bộ kinh này. Tìm Phật, Bồ tát ngay ở đây. Trong kinh ghi rằng mười phương Phật hiện ra an ủi Phật Thích Ca. Nếu hiểu Phật hiện ra thiệt cũng được. Riêng tôi, thường hiểu Phật qua cuộc sống thực tế của chính mình. Cũng một người đó, giờ trước họ đối xử tệ với chúng ta, nhưng giờ sau, họ lại tốt với chúng ta, nếu chúng ta thay đổi tư duy, hành động của mình.

Phật ở đâu tới? Phật ở trong tâm và ở bên cạnh chúng ta. Chúng ta thường cầu Phật ở xa, nhưng lại quên mất Phật trong tâm mình, Phật bên cạnh mình. Ni sư bên cạnh mình là Phật, mà mình xử sự thế nào để vị này thành ác ma. Hiểu như vậy, chúng ta hành đạo được. Trước tôi hay nghĩ rằng mình cô đơn trong một rừng người, vì không ai cảm thông với mình. Nhưng ngày nay, quý vị lại thấy tôi có rất nhiều đệ tử.

Khi chúng ta ngộ đạo, nghĩa là thay đổi tâm phàm phu, Nhị thừa thành tâm Phật, thì chuyển đổi pháp lữ Đại thừa thành Phật. Phật ở xa mình cầu giúp không thấy, nhưng thực tế tôi làm đạo được, nhờ Thầy hiền bạn tốt, mà Thầy hiền bạn tốt này phát xuất từ điểm ta phải hiền tốt trước. Ta chưa tốt, không có Thầy bạn tốt. Ta tốt rồi, Thầy bạn dữ cũng trở thành tốt. Người hung dữ với ai, nhưng họ hiền với ta; tự biết ta thay đổi được tâm mình tốt. Không trách người này, chê người kia, khinh người nọ, thì người tốt sẽ đến với mình. Tôi nhắc nhở các Thầy cô nên nhớ ý này mà tu tập.

Ngộ kinh Pháp Hoa, tôi tích cực vào đời. Nơi nào khó khổ, tôi thích dấn thân đến, vì thấy ở đó dễ làm đạo hơn, nên tôi đồng cảm với Đức Quan Âm. Đa số chúng ta thích an lạc, sung sướng, tốt lành; nhưng những điều này không bao giờ đến với ta. Quan Âm không ở Tây phương Cực Lạc, nhưng lại được Phật Di Đà thọ ký sẽ thành Phật kế nghiệp Đức Di Đà sau khi Ngài nhập diệt. Tiếp theo là Đại Thế Chí Bồ tát lên làm Phật ở Cực Lạc. Chúng ta thấy Phật đã sắp xếp như vậy, nên tu theo Ngài. Thật vậy, Quan Âm luôn ở ngay Ta bà mà vị trí của ngài sẽ là giáo chủ ở Cực Lạc. Còn tất cả chúng ta muốn về Cực Lạc, nhưng lại cách xa cõi này muôn trùng vạn dặm. Bồ tát Quan Âm và Đại Thế Chí là hai ứng cử viên sáng giá nhất ở Cực Lạc; những người khác không tranh nổi. Bồ tát Quan Âm thường ở thế giới này, nên chúng ta thấy một trong mười hai lời nguyện của ngài là "Ở Ta bà vào địa phủ, Quan Âm Như Lai cứu vớt chúng sanh nguyện”.

Quan Âm ở trong Ta bà mà xây dựng Cực Lạc, là xây dựng cái gì? Cực Lạc không phải là cái nhà, nhưng là tâm Cực Lạc, tâm Tịnh độ. Vì thế, muốn xây dựng Tịnh độ, phải lo xây dựng cái tâm của chính

mình. Các Thầy cô tu hành phải thể hiện việc thực tế này. Đối với tôi, xây dựng Tịnh độ là xây dựng tình người, xây dựng tinh thần vô ngã vị tha. Đa số người khổ đau, vì chấp ngã, chấp pháp. Ai tranh chấp vật sở hữu của ta, thì ta chết sống, đụng đến ta là ta không khoan nhượng. Nhưng tranh chấp như vậy, ta chỉ được cái giả danh, hư ảo; nay ta giữ chức vụ này, mai kia người khác nắm. Người xưa đã nói một khoảnh điền, thiên niên vạn chủ. Ta chẳng giữ được gì cả.

Tu hành mà chấp ngã chấp pháp là đem tâm Ta bà đặt vào Tịnh độ, thì chùa không còn tốt đẹp đối với chúng ta. Nhưng tâm Tịnh độ chúng ta sanh ra, thì đầu tiên là vô ngã theo Đại thừa; Nhị thừa dùng từ "Không, vô tác, vô nguyện”. Ở đây, ta không có ham muốn nào cả, không muốn người làm theo mình, vì mình vô ngã. Vì vậy, thấy việc mình thích mà người khác làm, thì mình giúp. Sang Nhật tu học, ở đâu tôi cũng xem nơi đó là của mình, đóng góp công sức, nhờ thấm nhuần tinh thần vô ngã, dù tôi chỉ sống tạm rồi về Việt Nam. Trong khi các huynh đệ khác chỉ hết lòng lo cho chùa mình, ở chùa khác thì không động móng tay, chờ giờ ăn cơm và tất nhiên, kết quả đến với họ chẳng tốt đẹp gì.

Vô ngã nên phục vụ chúng sanh vô điều kiện. Ai đòi hỏi gì, chúng ta cũng giúp; làm sao không có Tịnh độ. Nghĩa là tâm Tịnh độ mới có Tịnh độ. Tu Pháp Hoa, làm theo yêu cầu của người khác, chắc chắn có Tịnh độ. Thí dụ chùa này thỉnh tôi thuyết pháp, tôi đến đây theo yêu cầu của đại chúng; đương nhiên Tịnh độ xuất hiện. Vì thế, Phật dạy rằng người tu thực, thì ở đâu cũng là Niết bàn. Nếu quý vị thực hành được tinh thần vị tha vô ngã, sẽ thấy hay vô cùng, ở đâu cũng vui. Tôi chỉ mong có đủ thì giờ và sức khỏe để phục vụ cuộc đời, nên ở đâu tôi cũng cảm nhận sự an lành.

Tâm của chúng ta là Phật, Bồ tát, thì tất cả người xung quanh ta là Phật, Bồ tát. Không có gì không phải là Phật, chúng ta mới chứng được quả vị Như Lai. Còn thấy việc không tốt trên cuộc đời này, chúng ta tự biết mình cách Phật còn xa.

Quan Âm ở tại Ta bà đủ thứ chuyện rắc rối và ngài cũng thường vào địa phủ là nơi nhiều khổ đau. Như vậy, người đau khổ và người rắc rối là đối tượng cứu độ của Quan Âm. Ý này được kinh Hoa Nghiêm dạy rằng quả Bồ đề thuộc chúng sanh. Không có chúng sanh thì Bồ tát không thành Vô thượng Chánh đẳng giác. Chúng sanh thì phải có nghiệp và phiền não. Pháp Hoa ví nghiệp chúng sanh như đất có phân bón, phiền não ví cho nước. Đất mà không có phân và nước, cây cối không thể mọc lên. Chúng sanh không có nghiệp và phiền não không phải là đối tượng giáo hóa của Bồ tát. Chúng sanh giàu có, an lạc, Bồ tát đến họ để làm gì.

Tôi còn nhớ câu chuyện rất hay mà Hòa thượng Thiện Hoa dạy tôi thuở còn nhỏ. Hòa thượng nói rằng Kỳ Đà thái tử cúng dường Phật khu vườn để xây tinh xá, nên được công đức lớn và khi ông còn bị bệnh nan y hành hạ, thì được sanh lên cõi Trời. Vậy mà có người lại nghĩ rằng ông cúng dường Phật rồi chết. Thực ra Kỳ Đà mắc bênh nan y hành hạ, ông rất đau khổ, thì cái chết đối với ông rất cần thiết. Phật không độ sanh thì độ tử. Thay vì ông đau khổ, chết phải vào địa ngục; nhưng nhờ phước báo cúng dường, sau khi chết, ông được tái sanh cõi Trời Đao Lợi. Một hôm có vị Tỳ kheo bị bệnh đau bụng, Mục Kiền Liên mới lên Trời để tìm Kỳ Đà thái tử hỏi thăm cách chữa bệnh. Nhưng thái tử thấy Mục Kiền Liên thì bỏ chạy. Mục Kiền Liên mới dùng thần thông chỉ vào ông, khiến ông phải dừng lại; còn các tiên nữ thì đi mất hết. Thái tử mới hỏi ngài cần gì, xin nói nhanh lên, kẻo các

cô bỏ đi hết rồi. Điều này cho thấy giải nghiệp rồi, hết phiền não, thì họ không đến với ta nữa.

Ai đến với tôi cũng than khổ quá, không có người nào nói sướng quá. Có phiền não và nghiệp mới tới. Bồ tát phải nghĩ giải nghiệp và phiền não cho chúng sanh và giúp được, họ mới đến. Hành Bồ tát đạo, phải hiểu lý này. Trong khi chúng sanh thì thích tìm người giàu có, thế lực để làm thân, nhờ vả. Nhưng Phật dạy Bồ tát đem gieo hột giống Bồ đề vào nghiệp và phiền não của chúng sanh. Giải được nghiệp cho người, họ mới mang ơn Bồ tát và tiếp tục giáo hóa, nâng cao đời sống cho họ, họ mới kính trọng Bồ tát. Tôi kinh nghiệm việc này rất rõ. Có người tốt với ta vô điều kiện là nhờ trong đời quá khứ, ta tu Bồ tát đạo, đã giúp đỡ họ. Vì thế, bây giờ thấy ta, họ liền thương mến. Quán sát theo Đại thừa thấy như vậy. Còn người kiếm chuyện, ta phải nghĩ kiếp xa xưa, ta cũng đã kiếm chuyện với họ. Nay oan gia gặp lại, phải giải oan nghiệp này. Bồ đề quyến thuộc gặp lại ta, họ sẵn sàng hợp tác hết lòng, cùng đi lên.

Bồ tát Quan Âm thay vì ở Cực Lạc không giáo hóa được ai; qua Ta bà, có vô số người cần ngài, nên ngài làm được rất nhiều việc. Ở khắp nơi trong Ta bà đều dựng tượng Quan Âm để tôn thờ và gọi ngài là Bồ tát cứu nhân độ thế. Ngài thường ở Ta bà cứu người, nhưng vị trí ở Cực Lạc. Các Thầy cô tu hành cũng nên tìm Cực Lạc ở ngay Ta bà bằng cách giúp đỡ người, thì vị trí của mình tăng cao. Riêng các cô có điều kiện tốt, vì tâm phụ nữ là dễ thương người. Chỉ cần đổi tâm ghét ganh thành tâm thương người; tìm người khó khăn để giúp đỡ, nhất định thành công.

Lạy Quan Âm, học hạnh của ngài, nghĩ và làm như vậy là đồng hạnh nguyện với Quan Âm, thì sẽ được Quan Âm vô hình gia bị, ta có thể trở thành Bồ tát Quan Âm ở nhân gian. Thí dụ bà Thái hậu Ỷ Lan được dân chúng đời Lý tôn danh là Bồ tát Quan Âm, vì bà làm việc giống với hạnh của Quan Âm, nên được ngài gia bị, bà mới thành tựu những việc làm phi thường. Hoặc Bồ tát tâm và Bồ tát vô hình ảnh hiện vào Ni sư Chánh Nghiêm ở Đài Loan, khiến Ni sư này là người bình thường, không học vị, lại trở thành người quan trọng nổi tiếng của Phật giáo Đài Loan và được coi là Quan Âm tái thế.

Ta phát tâm tu theo hạnh nguyện Quan Âm, công đức tự có. Chưa phát tâm, không có tiền; nhưng phát tâm làm việc lớn, cứu người thì những người không quen biết sẵn sàng đến hợp tác với ta. Ở Việt Nam có nhiều điều kiện tốt cho chúng ta làm việc tốt. Vì những người trên thế giới thương người Việt Nam phải gánh chịu đau khổ, mất mát quá nhiều qua hai cuộc chiến tranh. Các tổ chức, hội đoàn, hay người Việt ở nước ngoài mới gởi tiền và nhiều phương tiện khác để giúp đỡ. Nhưng theo tôi, chúng ta phải thương người thiệt, giúp người thiệt. Chúng ta không mong cầu Quan Âm vô hình, nhưng phát tâm làm giống ngài, thì người tốt sẽ tìm đến hỗ trợ chúng ta.

Ngoài ra, Quan Âm còn có nguyện: "Diệt tà ma, trừ yêu quái, Quan Âm Như Lai dứt trừ nguy hiểm nguyện”. Nghĩa là Quan Âm tồi tà phụ chánh. Học theo Quan Âm, điều gì chánh, chúng ta ủng hộ; việc tà, chúng ta dẹp. Dẹp bằng cách nào? Theo tôi, chúng ta tu theo chánh đạo, khắc phục được nghiệp ác, tăng trưởng công đức lành, từng bước đi lên. Chúng ta tồi tà phụ chánh bằng cách giới thiệu mẫu người tốt cho người khác thấy để họ noi theo và họ cũng thăng hoa được. Thí dụ Hòa thượng Trí Tịnh có công đức lớn; vì ngài không bện, hai là ngài

dịch nhiều kinh điển cho chúng ta tu học, ba là ngài lãnh đạo Giáo hội suốt hai mươi năm được yên ổn. Người khác ồn ào đủ thứ, nhưng không làm được gì ích lợi cho ai. Quán sát kỹ, nhận biết được tà và chánh. Tà là kẹt tham sân si, chánh là yên tĩnh tu hành. Nhiều lúc Hòa thượng nhắc tôi rằng đừng thấy người khác thế này, thế nọ; đừng coi người khác là "họ”. Khi nào người ta hiểu giống mình, thì họ và mình là một. Ngài chủ trương không phân biệt đối xử.

Hàng tà ma trừ yêu quái là chúng ta làm tốt như Phật, sẽ giới thiệu được cái tốt cho người. Như tôi giới thiệu mình xuất thân từ gia đình nghèo, nhờ tu mà đi lên được; nên người cũng bắt chước tu theo. Đó là tồi tà, phải hiển dương được chánh đạo bằng cách làm việc tốt.

Bồ tát Quan Âm tay cầm bình cam lồ để cứu giúp người. Nước cam lồ lấy ở đâu? Gần nhất, chúng ta nói từ tâm, từ bản thể của sự vật, hay từ bản thể của Di Đà, lấy từ tánh thiên chơn của chúng ta. Muốn ban cam lồ rải tắt phiền não cho người, phải nhận cho được tánh thiên chơn của mình và từ đó mới sanh ra nước bát công đức. Vì vậy, trên bước đường tu, chúng ta phải đạt đến nhứt tâm, không nghĩ phải trái hơn thua. Có được sức tập trung cao để trở về nội tâm sâu thẳm, đạt đến bản thể sự vật. Và phát xuất từ bản thể này mà thể hiện thành lời nói, hành động, làm chúng sanh mát lòng, gọi là nước bát công đức. Nước này tuy vô hình, nhưng thực tế tiếp cận được người sống với tánh thiên chơn, thì cuộc sống của chúng ta cũng theo đó được tươi mát, an lành. Làm được như vậy là ban nước cam lồ.

Trong chú sái tịnh có câu:

Phủ thử thủy giả bát công đức thủy tự thiên chơn

Tiên tẩy chúng sanh nghiệp cấu trần, biến nhập Tỳ Lô Hoa Tạng giới.

Thế giới Hoa Tạng này phát xuất từ tâm chúng ta; vì Phật dạy rằng Phật, tâm và chúng sanh, ba thứ này không khác nhau. Vì thế, nếu vận dụng tâm ta thông qua tâm Phật, thì sẽ đến được thế giới an lạc của Hoa Tạng. Phật đã thâm nhập thế giới trong sạch này, nên Ngài luôn ban rải được an lạc cho tất cả chúng sanh.

Ngoài ra, Bồ tát Quan Âm cứu độ chúng sanh dễ dàng, vì ngài sử dụng tâm đại từ bi, hỷ xả; đó cũng là tâm Phật. Tu hành, chúng ta nỗ lực thực tập bốn tâm này trong cuộc sống. Nhưng đối với tôi, tu xả tâm trước. Người cố ý hay vô tình xúc phạm, tôi đều bỏ qua. Họ đến xin lỗi, nhưng tôi không thấy lỗi của họ; vì tôi đã không để tâm đến. Người làm được việc gì tốt, chúng ta đều tán dương, tùy hỷ. Đến đâu, tạo nguồn vui để sống, ai khổ mình giúp. Tâm đại từ bi của Quan Âm thì vô giới hạn. Có được tâm này mới dung được những người thù nghịch phá hại chúng ta, nhưng nay họ rơi vào hoàn cảnh khó khổ, mà chúng ta vẫn không nhắc đến tội lỗi của họ. Kinh Bát Đại Nhân Giác cũng dạy điều này: "Bậc Bồ tát ra tay bố thí, bình đẳng tâm không nghĩ oán thân, càng thương những kẻ ác nhân, quên điều lỗi cũ, thương phần khổ đau”. Hiện tại họ đau khổ, chúng ta giúp, còn quá khứ ác của họ thì khép lại. Đây là một ý niệm rất tốt, chẳng những có giá trị đối với hàng đệ tử Phật, mà ngày nay còn là giải pháp ứng xử tối ưu mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho mọi người, cho đất nước trong mối quan hệ tích cực. Thật vậy, Nhà nước chúng ta cũng chủ trương khép lại quá khứ, mở ra tương lai hòa hợp để dung được những người muốn trở về sống hài hòa với dân tộc, đóng góp cho đất nước chúng ta đi lên.

Bồ tát Quan Âm luôn sống với bốn tâm từ bi, hỷ xả. Chúng ta cầu Quan Âm cứu giúp, nhưng không thực hiện theo hạnh nguyện của

ngài, thì ngài không gia bị. Chúng ta thực sự thể hiện được bốn tâm tốt này, người xấu sẽ trở nên tốt với chúng ta. Người chống phá, nhưng nếu hiểu nhau được, họ lại trở thành thân thiết với mình. Còn họ tốt thực, nhưng tại chúng ta cư xử như thế nào mà họ bỏ rơi mình.

Từ thuở nhỏ tu hành, tôi rất ghét phụ nữ và các Ni sư. Vì thế, tôi phải trả quả báo này ít nhất trong hai mươi năm qua; sau đó họ mới có cảm tình lại với tôi. Khi Hòa thượng Thiện Hoa làm Trưởng ban Hoằng pháp, Ni trưởng Huê Lâm đến thăm Hòa thượng. Tôi làm thị giả Hòa thượng, rót nước xong là tôi đi. Không ưa người thì phải chịu quả báo; nhưng tu hành xóa được trần lao này, thì Ni trưởng Huê Lâm mời tôi đến chùa Huê Lâm đãi cơm. Nghiệp quá khứ, chúng ta ít nhận ra, chỉ thấy hiện tại chúng ta không bằng lòng. Tuy nhiên, nhận ra nghiệp quá khứ và xóa bỏ được, cuộc đời chúng ta sẽ thay đổi, người sẽ đối xử tốt với ta. Trước khi du học, tôi là người khó ưa, vì tôi không ưa người. Nhưng học theo hạnh Bồ tát của kinh Pháp Hoa, trở về nước, suy nghĩ và thái độ của tôi đổi khác, nên được nhiều người dành cảm tình tốt đẹp và hợp tác, tu hành theo. Những kinh nghiệm thực tiễn này tôi xin chia sẻ với các Thầy cô để giúp quý vị không vấp phải những sai lầm và gặt hái được thành công trên bước đường tu.

Ý nghĩa vu lan

Ý nghĩa Vu Lan

Trong mùa Vu Lan báo hiếu, chúng ta thường tụng kinh Vu Lan Bồn để cầu siêu cho cửu huyền thất tổ. Theo tôi, điều quan trọng là không phải chúng ta tụng kinh cho người chết nghe. Đức Phật không dạy tụng kinh cho vong nghe để họ được siêu sanh như nhiều người vẫn hiểu lầm. Kinh Vu Lan Phật dạy cho Tăng Ni và Phật tử là người sống cần làm như thế nào để hồi hướng cho người quá vãng được siêu sanh. Chủ yếu Đức Phật dạy chúng ta hiểu ý nghĩa Vu Lan và cách thức tổ chức lễ Vu Lan. Làm đúng như tinh thần Phật dạy, người quá cố được siêu sanh.

Lễ Vu Lan để cứu người chết bị tội nặng, đọa vào ba đường ác, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Duyên khởi của lễ này phát xuất từ việc mẹ của ngài Mục Kiền Liên bị đọa vào đường ngạ quỷ, nên ông xin Phật dạy phương cách cứu mẹ thoát khỏi đường ngạ quỷ, tức những người đói khát, khổ sở. Nguyên nhân của sự đói khát, khổ sở của họ phát xuất từ lòng tham lam, ích kỷ. Vì thế, Đức Phật dạy phương cách thoát khỏi đường

ngạ quỷ không gì khác hơn là tu phước, tức bố thí, cúng dường. Và người có phước rồi, sanh bất cứ nơi nào cũng được sống trong hoàn cảnh tốt đẹp. Thực tế cho thấy có người sanh con, gia đình họ làm ăn phát đạt, đó là phước của đứa bé. Kinh Hoa Nghiêm nói rằng khi Thiện Tài chào đời, tự nhiên trong nhà có nhiều của báu và cả vùng nơi ông sống cũng có nhiều của báu. Nghe nói như vậy, người mê tín nghĩ rằng đào đất lên được của báu.

Người có phước sanh ra có của báu, có thể hiểu theo hai cách. Một là họ may mắn, phát hiện được của báu. Của báu này có sẵn, nhưng không ai biết, không ai thấy; nay họ khám phá ra và sử dụng được. Hai là khi có phước, nên làm ăn phát đạt, tạo được nhiều của báu. Đứa bé đời trước đã tạo phước, nên sanh trong gia đình giàu có, hoặc sanh ra nó thì gia đình tạo được của báu. Người tham lam, keo kiết do không có phước, nên họ sanh ra là cha mẹ đã nghèo khổ và tệ hơn nữa, làm ăn luôn thất bại.

Riêng chúng ta tu hành, phần lớn không sanh trong nhà giàu, không phải chúng ta không có phước. Phải có phước mới xuất gia được, nhưng vì người tu thật thì không tham giàu sang, sợ tiền của, họ e ngại sống trong cảnh giàu có, dễ bị nhiễm, sẽ khó tu. Do nhân tu như thế, chúng ta mới sanh vào nhà nghèo và từ đó đi tu. Ý này thường được diễn tả bằng câu "xả phú, cầu bần”. Thực sự người tu giàu có, nhưng không cần của cải vật chất thế gian, mới hiện thân trong cảnh nghèo, mà Phật thường nói các vị Bồ tát tu hạnh Đại thừa, gọi là "nội bí ngoại hiện”, thường giấu những việc tốt của họ, không khoe khoang thành quả có được, mà lại phô bày ra những việc tầm thường, thậm chí dưới mức tầm thường.

Người có phước báo thực sự, sợ của cải mà đi tu, sanh trong gia đình nghèo, nhưng nghèo mà không hèn. Có người giàu mà hèn, nghĩa là họ coi trọng của cải, nên tâm trở thành hèn mọn. Người tu nghèo, tiền không nhiều, nhưng thường bố thí. Thật vậy, Bồ tát hiện thân trên cuộc đời, sanh trong hoàn cảnh nghèo, nhưng có tâm bố thí rộng lớn. Họ xuất gia hành đạo, làm được những việc rất lớn mà người thế gian không sánh nổi. Điển hình như Ni sư Chánh Nghiêm xuất thân từ gia đình nghèo, tu hành có nhiều tiền của không ai bằng. Một trong rất nhiều hoạt động từ thiện của Ni sư là đã xây dựng một bệnh viện ở Đài Loan lớn hơn cả bệnh viện quốc gia và còn xây nhiều bệnh viện ở một số nước khác.

Người nghèo khổ thật, không có phước báo, thì đến đâu cũng bị xua đuổi, đi lang thang mà không ai thương, không ai cho; đó là người nghèo có nhiều ham muốn, lòng tham quá lớn, nên người ta sợ, không muốn giúp. Người có phước báo không tham, đến nơi nào cũng lo xây dựng. Ở Việt Nam có Ni trưởng Huỳnh Liên nhiều phước báo, hành đạo đến đâu, tịnh xá được xây dựng đến đó. Người khôn giữ phước báo, không giữ tài sản; vì có phước báo thì đến đâu, phước báo theo đến đó. Đến với hai tay không, nhưng ở ít lâu, chùa tự thành hình. Và lo giữ phước báo, không khởi lòng tham, nên xây dựng được chùa cho người tu, phước báo liền tăng thêm, tiếp tục hành đạo nơi khác lại có chùa khác hình thành.

Người khởi vọng tâm, xây được tịnh xá liền tham chấp, nghĩ rằng chùa là của họ. Chùa xây dựng được quả thực là nhờ phước báo đời trước của họ, mới khiến Phật tử đóng góp xây chùa. Nhưng chùa xây

xong trở thành tài sản cố định thì phải ở đó giữ, hưởng, đi sợ mất. Mà cũng không thể giữ mãi được, vì chết làm sao giữ được tài sản vật chất; nhưng tiếc ở lại giữ thì thành quỷ giữ chùa. Như vậy, phước báo đời trước của họ đã được đổi thành của cải vật chất và của cải này lại tự ràng buộc họ, nên chết không đi đầu thai được. Một số người tu như vậy, không dám rời xa chùa, sợ đi thì không người trông coi, sợ trộm cắp, sợ thất thoát, rất khổ sở.

Trên bước đường tu, chúng ta cần chuyển đổi phước báo hữu lậu thành phước báo vô lậu. Phước báo hữu lậu ta hưởng được ở thế gian, nhưng không mang theo được. Chỉ có phước báo vô lậu mang theo được, Phật gọi là vô tận tạng công đức trong Pháp giới. Ta ở đâu thì công đức theo đến đó, không thể khác. Ta ở thế giới Cực Lạc, công đức theo ta về Cực Lạc; ta ở thiên đường, thì công đức cũng theo về thiên đường.

Bao nhiêu tài sản cố định ở thế gian, chúng ta chuyển đổi sang phước báo vô lậu. Chuyển bằng cách nào? Tâm chúng ta không kẹt vật chất. Thông thường, người ta chọn lựa kỹ lưỡng để giao tài sản. Riêng tôi, không giao cho người nào, vì ai cũng có điểm yếu; chưa có tài sản thì họ tốt, có rồi, họ lại sanh ra tham lam, ích kỷ là bị đọa, lúc ấy, tài sản chúng ta giao sẽ bị mất trắng. Vì vậy, chúng ta không giữ tài sản cho riêng mình đã đành, nhưng cũng không giao cho ai, vì họ phá hư chúng ta cũng khổ. Cách tốt nhất là ký thác tài sản cho Tam Bảo, trực tiếp là Giáo hội. Đối với tôi, đầu tư vào tổ chức chung là chính yếu, vì cúng dường cho Giáo hội làm Phật sự chung, không của riêng ai, cả nước đều được nhờ và cả thế

giới nghĩ đến Phật giáo chúng ta cũng nhớ đến những hoạt động thành công của Giáo hội.

Đóng góp vào của chung, của Tam Bảo, của Giáo hội, xóa bỏ được tâm chấp trước của ta, nên phước lần sanh ra. Có bao nhiêu người được thụ hưởng công đức này thì ta có bấy nhiêu công đức theo liền. Công đức tạo được cho Tam Bảo quý lắm. Thực tế trước mắt là Giáo hội ghi nhận công đức của chúng ta. Nhưng công đức vô hình quan trọng hơn, đó chính là tình cảm quý mến mà những bậc tôn đức trong Giáo hội nói riêng và Tăng Ni, Phật tử cả nước luôn dành cho những người làm được nhiều việc lợi ích cho đạo pháp.

Từ khi tu hành cho đến ngày nay, làm bao nhiêu việc tôi đều đổi thành công đức, không còn tài sản trong tay, nên không ai lấy được; nhưng công đức tuy vô hình, vẫn luôn hiện hữu trong cuộc sống tôi. Trên bước đường hành đạo từ trong nước cho đến ra nước ngoài, tôi luôn được an lành, được tiếp đãi thân thương. Tôi tâm đắc ý Phật dạy vô tận tạng công đức, một kho báu vô cùng tận mà chỉ người tu hành thực sự mới có.

Thiết lễ Vu Lan, Phật dạy ngài Mục Kiền Liên tìm người tu có kho tàng vô tận mà cúng dường, nhờ cầu nguyện; không phải chỉ lo sắm sửa lễ vật theo hình thức. Ý này được ghi rõ trong kinh Vu Lan Bồn: "… Hoặc người thọ hạ kinh hành, chẳng ham quyền quý, ẩn danh lâm tòng. Hoặc người đặng lục thông tấn phát và những hàng Duyên giác, Thanh văn. Hoặc chư Bồ tát mười phương hiện hình làm Sãi ở gần chúng sanh, đều trì giới rất thanh, rất tịnh, đạo đức dày, chánh định chơn tâm…”.

Điều này ngầm dạy chúng ta tổ chức lễ Vu Lan, phải thỉnh chư Tăng có công đức, cúng dường thì công đức chúng ta mới sanh ra nhiều hơn. Và chúng ta nhờ các ngài chú nguyện, nghĩa là gởi công đức ấy cho ông bà, cha mẹ, bà con, bạn bè của chúng ta đã quá vãng. Người thân của chúng ta nhận được công đức rồi, liền trở thành giàu sang, tự tại. Thí dụ cho dễ hiểu, chúng ta nghèo mà có được bạn bè, bà con ở nước ngoài gởi tặng thì giàu có liền. Người chết cũng vậy, không thể hưởng vật chất thế gian được; Mục Kiền Liên phải nhờ Thánh Tăng chú nguyện và cúng dường xong, mẹ ngài liền sanh lên cung trời Đao Lợi. Nếu hiểu là vong hồn từ địa ngục sanh lên trời cũng được. Hiểu thực tế là người ở trong tình trạng ngạ quỷ, nghèo đói, mà đồng một lúc nhận được nhiều tiền của người thân cho, trở thành giàu có, phước báo ngang với chư Thiên. Vì phước báo vô lậu, hay công đức của Thánh Tăng chuyển đổi sang của cải chư Thiên nhiều gấp trăm lần.

Tóm lại, lễ Vu Lan, Phật dạy cách cúng dường cầu phước và phải cúng dường người có khả năng chuyển phước hữu lậu thành phước vô lậu. Và chủ yếu là nhờ chư Tăng cầu nguyện, vì sau ba tháng cấm túc, an cư, tu hành, vị nào cũng thanh tịnh, tâm hồn trong sáng, đời sống nội tâm vững chãi có thể cảm hóa những người đau khổ.

Tôi nhắc nhở quý vị cần lắng tâm cho thật trong sáng, sẽ tác động cho người sống và người quá vãng đều phát tâm được. Đó là thành quả mà tất cả chúng ta dâng lên cúng dường Phật trong mùa Vu Lan báo hiếu.

Công đức của mắt và tai trong kinh Pháp Hoa

Công đức của mắt và tai theo kinh Pháp Hoa

(Bài giảng trường hạ chùa Pháp Võ, Nhà Bè, ngày 30-6-2005)

Chùa Pháp Võ nói riêng và quận Nhà Bè ngoài việc tu học, còn quan tâm đến công tác từ thiện xã hội, đặc biệt là đã tổ chức các trường nuôi dạy trẻ em mồ côi. Việc này đáng khen ngợi, vì không phải quận huyện nào của thành phố cũng làm được. Các em mồ côi ở chùa Pháp Võ song song với việc học văn hóa, còn được dạy đạo đức Phật giáo. Tôi tin tưởng đạo đức của quý Ni sư truyền trao cho các em sẽ là hành trang giúp các em bước vào đời để trở thành những người Phật tử chân chính, những công dân tốt. Có được thành quả như vậy là công đức của các Ni sư.

Về việc dạy đạo đức cho các em, theo tôi, cần suy nghĩ sâu xa hơn việc làm của chúng ta. Trong xã hội phát triển ngày nay, người ta thường có khuynh hướng chú trọng đến hình thức bên ngoài, đặt nặng vấn đề phát triển vật chất, mở rộng cơ sở. Nhưng điều quan trọng cần lưu tâm về hình thức càng lớn chừng nào, e rằng mặt đạo đức, tâm linh của chúng ta càng dễ bị thu hẹp lại.

Thật vậy, khi tu học ở Nhật, tôi viếng thăm các ngôi chùa Thiền. Nhận thấy các Thiền sư chăm sóc cây Bonsai già đến ba trăm hay bốn trăm tuổi, mà vẫn sống trong chậu nhỏ với vài ba hòn đá. Từ hình ảnh này gợi cho tôi suy nghĩ về đạo đức Phật giáo.

Nói đến đạo đức Phật giáo, chúng ta đều biết Đức Phật dạy nên có nếp sống tri túc, nghĩa là nhẹ về đời sống vật chất để phát triển mạnh đời sống tinh thần. Tôi thấy hai mặt vật chất và tinh thần luôn đối nghịch nhau; vật chất càng lớn thì tinh thần càng xuống thấp, vì tâm chúng ta phải chất chứa đầy vật chất, nên sự tu học tất yếu phải bị sút giảm. Nếu như vậy mà giảng dạy đạo đức cho các em, thì đạo đức này cũng trở thành ngôn ngữ văn tự, hay chỉ có tính cách hình thức mà thôi; không có sức sống thực, trong khi đạo đức sống thực mới là điều quan trọng của người tu. Vì vậy, trong mùa An cư, tôi tin tưởng đạo đức của Ni trưởng Thiền chủ Như Châu hướng dẫn, sẽ giúp cho các hành giả An cư tại chùa này tinh thần được trong sáng hơn, đạo đức cao hơn, là biểu tượng cho quần chúng, nhất là các em mồ côi nương theo.

Trẻ em có phước thì đã được sanh ra trong gia đình hạnh phúc, xã hội ưu đãi, việc học hành và tiến thân được dễ dàng. Còn các em mồ côi kém phước, bị gia đình bỏ rơi từ tuổi còn quá nhỏ, bị thiếu thốn tình thương quá nhiều. Những em mồ côi quả tình không được may mắn, nhưng các em ở chùa này còn có chút căn lành, chút xíu phước và nhân duyên với đạo Phật, nên được Ni sư trụ trì và các sư cô cưu mang, nuôi nấng, dạy bảo, trong đó sự cưu mang dạy bảo lớn nhất là đạo đức của Phật giáo.

Thiết nghĩ sự nỗ lực tu hành an lạc của các Ni sư chính là cái phao giúp các em nương vào đó được sống an vui. Trong thời thơ ấu, trên bước đường xuất gia tầm đạo, tôi đã lang thang từ chùa này sang chùa khác, nên rất thấu hiểu điều này. Sự thiếu thốn vật chất không đáng ngại, sự thiếu thốn về tinh thần mới đáng lo. Ăn gì cũng xong, mặc gì cũng được, nhưng đời sống tinh thần chúng ta cảm thấy cô độc, bị bỏ rơi, không ai quan tâm đến mình nữa; đó là sự thiếu thốn lớn nhất. Vì vậy, quý Ni sư đối với các em cần nhất là có sự quan tâm, là tình thương dành cho chúng. Chính tình thương chân thật là niềm an ủi lớn nhất cho chúng để sau này chúng trưởng thành, đủ tự tin bước vào đời. Trong các em mồ côi ở chùa này, nếu Ni sư Viện chủ nhận thấy em nào học giỏi, ngoan, thì lập danh sách để trong lễ phát thưởng cho học sinh giỏi của đạo tràng Pháp Hoa, tôi cũng dành phần thưởng cho các em mồ côi. Đó là tình thương của tôi san sẻ cho các em để làm ấm lại những nỗi bất hạnh mà các em phải gánh chịu trong cuộc sống này.

Trở lại vấn đề tu hành, khi thăm trường hạ Ni, gợi tôi nhớ đến những đạo tràng ở Nhật mà tôi đã tham dự các buổi tọa đàm. Đa số chư Tăng ở Nhật lấy kinh Bát Nhã làm lẽ sống và chư Ni lấy kinh Pháp Hoa làm hành trang trên bước đường tu học. Trong lúc đàm đạo, các Ni sư, mỗi người đều cho biết những vị Bồ tát trong kinh Pháp Hoa mà họ tâm đắc. Tôi nói điều này nhằm nhắc nhở các Ni sư tu học, tụng kinh Pháp Hoa, phải tìm vị Phật hay Bồ tát trong kinh mà mình quý kính, ưa thích và lấy đó làm biểu tượng tôn thờ. Lúc nào biểu

tượng này cũng hiện hữu trước mặt mình và trong tâm mình để ứng xử với cuộc đời đúng như Phật dạy.

Phật dạy rằng người tu Pháp Hoa là hành trì yếu nghĩa Pháp Hoa, còn tụng kinh Pháp Hoa chỉ là phương tiện để giúp mình tiến đến việc luôn sống với tinh thần Pháp Hoa. Nói cách khác, hành trì Pháp Hoa là lẽ sống và có hành trì, mới gặt hái được thành quả như Phật dạy. Chính vì tầm quan trọng của sự hành trì kinh Pháp Hoa, nên Đức Phật đã khẳng định rằng sau khi Phật Niết bàn, người thọ trì được kinh Pháp Hoa được công đức rất lớn, được Như Lai lấy y choàng vào, nghĩa là được Phật bảo vệ. Riêng tôi rất tâm đắc ý này. Trải qua hơn bốn mươi năm trì Pháp Hoa, tôi cảm nhận sâu sắc rằng lúc nào cũng được Phật che chở, nên không sợ khó, khổ; vì khó nào cũng vượt được, khổ nào cũng qua, tai nạn nào cũng thoát.

Tôi cũng tâm đắc phẩm Pháp Sư Công Đức thứ mười chín trong kinh Pháp Hoa. Tôi nghĩ rằng sống trên cuộc đời này, mình muốn tu học hay làm việc gì cũng khó cả. Thật vậy, cuộc đời tôi phải lang thang đầu ghềnh cuối chợ, phải tự mình nỗ lực đi lên. Và ra làm đạo, cái gì cũng không biết, cũng không làm được mà muốn tu Bồ tát đạo, phải làm sao? Đọc phẩm Pháp Sư Công Đức thứ mười chín, tôi tâm đắc là phải có được tám trăm công đức nhãn trang bị cho đôi mắt trần, để thấy ma quỷ hay chư Thiên, Tỳ kheo, v.v… đều nhận biết rõ, không sai lầm. Lầm người, lầm việc thì nguy hiểm vô cùng. Thử nghĩ trên bước đường tu mà lầm ác ma là thiện hữu, chắc chắn phải chết.

Cách mấy hôm nay, có một đạo hữu đến thăm tôi và khóc, nói rằng: "Bạch Hòa thượng, con đã 75 tuổi, gần như suốt đời theo đạo Phật; nhưng nghiệm lại sao con thấy mình đã theo đường tà”. Tôi hỏi ông tại sao. Ông ta trả lời: "Vì con 75 tuổi rồi, nhưng không chùa nào dung, không chỗ nào chứa”. Theo tôi, đạo hữu này đã sai lầm, vì theo người không thực tâm tu hành, thì phải gánh chịu hậu quả như vậy; chỉ còn cách sắp chết rồi, ráng nhiếp tâm tu. Nhiều khi không có công đức nhãn, thấy A tu la sân hận mà tưởng là Sa môn theo hầu thì chết. Phật kể rằng xưa kia có một tên thợ săn muốn bắn sư tử, đã mặc áo Sa môn để nó tưởng lầm là người tu, đến gần, mới dễ giết. Nếu thấy bản chất bên trong của nó là thợ săn thì không chết. Vì vậy, nhìn một người phải nhận biết được bản chất bên trong họ là gì mới không bị mắc lầm. Người có đôi mắt công đức của Pháp Hoa thấy người dù không mặc áo tu, vẫn nhận ra bản chất Thầy tu của họ đã có sẵn. Điển hình là Hòa thượng Vạn Linh nhìn thấy Hòa thượng Trí Tịnh từ lúc còn bé đã khẳng định rằng đời trước chú bé này đã là Hòa thượng, đời này cũng tu và sẽ là Hòa thượng lớn. Hình thức bên ngoài là cư sĩ, nhưng tâm bên trong là Thầy tu. Hòa thượng Trí Tịnh nghe vậy, ngài tỏ ngộ và xin xuất gia.

Có công đức theo Pháp Hoa trang bị cho mắt rồi, nhìn biết người đời trước đã tu, chúng ta đến khai ngộ, thân cận, học hỏi. Như bác Lê Đình Thám không xuất gia, nhưng các Hòa thượng lớn đều coi bác là Thầy. Quý vị trì kinh Pháp Hoa, sanh được công đức của mắt, nhìn biết người không sai lầm. Tôi thấy ít sai lầm, nên trải qua bốn mươi năm

hành đạo, làm được một số việc và còn tồn tại trong đạo. Một số huynh đệ chỉ vì thấy sai lầm nên chấm dứt cuộc đời tu một cách dễ dàng.

Đạt được công đức của mắt, nhìn biết người có căn lành, hay có nghiệp ác, chúng ta xử sự khác, giáo dục khác. Khi có công đức nhãn, đối với người có nghiệp ác, cần phải khó, phải răn đe, bằng mọi cách hạn chế tối đa, không cho ác nghiệp của họ sanh khởi. Trái lại, chúng ta dễ dãi với người tốt để giúp thiện căn của họ tăng trưởng. Quý Ni sư đa số không biết điều này, dễ dãi với tất cả mọi người, kể cả với người ác; đến khi khó thì khó không ai chịu nổi, người tốt cũng không chịu được. Đối với tôi, người xin năm ngàn đồng, nếu không đáng cho cũng không cho. Người xin vài chục triệu đáng cho cũng cho, để họ làm Phật sự, làm lợi ích cho đời. Cho tiền mua thuốc lá hút thì cho làm chi. Một số Phật tử cho ăn mày trước cửa chùa vì tội nghiệp, sau đó phát hiện ra họ ăn xin để đánh bạc thì tức quá. Cho làm chi để rồi tức. Có được công đức nhãn thì không bố thí cho những thành phần tệ nạn của xã hội, biết người xì ke, giúp họ đi cai nghiện, chứ không cho tiền.

Quý Ni sư tụng Pháp Hoa, sanh công đức, thấy biết đúng đắn từng người mà có cách hướng dẫn khác nhau, thích hợp cho từng hoàn cảnh. Quan trọng là dạy riêng, tâm sự, chia sẻ vui buồn cho nhau. Có công đức nhãn rồi, thấy người cần an ủi, chúng ta đến; họ không cần, chúng ta đến mất thì giờ mình và làm phiền họ. Nói chung, có công đức, nhận ra chỗ đáng tới,

việc đáng làm, người nên gần; từ đó quyến thuộc Bồ đề của chúng ta luôn phát triển.

Ngoài tám trăm công đức của mắt, người trì kinh Pháp Hoa còn được một ngàn hai trăm công đức của tai. Công đức của tai thù thắng hơn công đức của mắt, vì mắt phải có đủ duyên như ánh sáng mới thấy được. Vì thế tai có nhiều hơn mắt bốn trăm công đức. Phát huy được công đức của tai quả là thú vị hơn nhiều. Chỉ cần nghe tiếng nói của người, chúng ta biết rõ bản chất của họ, biết họ nghĩ gì, tìm ta làm gì. Theo kinh nghiệm của riêng tôi, khi còn ở Nhật, tôi đã đến thăm Thiền sư Sato sống cách nơi tôi ở 600 cây số. Tôi ngạc nhiên khi có Thầy Tri sự đứng đợi tôi trước cửa chùa và hỏi tôi có phải là nhà Sư Việt Nam hay không. Ông cho biết Hòa thượng Viện chủ dạy rằng có tôi đến thì đón vào. Mình muốn đi thăm thì ngài đã biết. Điều lạ là ngài mù và đã hơn 80 tuổi, nhưng công đức nhĩ của ngài lớn vô cùng. Nghe giọng nói của tôi, ngài đoán định được hành trạng và tương lai của tôi; quả thực những gì ngài nói hoàn toàn đúng.

Trên bước đường tu, tìm học thiện tri thức rất quan trọng. Được vị danh Tăng, chân tu khai ngộ và cho chúng ta lời khuyên quý giá vô cùng. Họ trì kinh có công đức, nghe âm thanh biết đời trước của người đối diện là Tỳ kheo hay chư Thiên. Chúng ta không biết rõ được như vậy, nhưng tụng kinh, sanh được một phần công đức nhỏ thôi, thì nghe âm thanh cũng biết được người hiền lành, hay hung dữ, tham lam, không thể gần. Không biết dễ chết. Biết rồi, họ nói gì, ta chỉ mỉm cười; ta làm việc ta, họ làm việc họ, ta cũng không làm mất lòng họ.

Trong kinh Pháp Hoa, tôi tâm đắc hạnh nguyện của Bồ tát Diệu Âm. Vị Bồ tát này xuất hiện ở đâu cũng đều như là hoa sen. Kinh Pháp Hoa nói rằng ngài Diệu Âm chưa xuất hiện tại Ta bà, nhưng ở núi Kỳ Xà Quật, tám mươi bốn ngàn hoa sen đã hiện ra. Trên bước đường tu, chúng ta xem hành giả Pháp Hoa nào như hoa sen, vị đó là hiện thân của Bồ tát Diệu Âm, nên gần gũi, nên học theo. Như hoa sen nghĩa là vô nhiễm, vô cầu. Họ không cần gì, nên thân cận với họ, chúng ta cảm nhận an lạc vô cùng. Gần người hay đòi hỏi, sẽ bị đủ thứ phiền toái.

Tóm lại, tôi khuyên các cô nỗ lực tu, thể hiện yếu nghĩa kinh trong cuộc sống, thực sự đạt được công đức của kinh Pháp Hoa và tìm được các vị Bồ tát làm đối tượng cho chúng ta tôn thờ, được vị nào quý vị đó. Có thể nói rằng nương theo kinh mà sanh được công đức, thì chúng ta nhận ra những người sống trên cuộc đời này với Bồ tát trong kinh không khác. Bấy giờ, chúng ta có các Bồ tát hữu hình trên cuộc đời hợp tác với chúng ta làm Phật sự và hiểu chúng ta. Thiết nghĩ trên bước đường hành Bồ tát đạo, điều này vô cùng quý báu để phát triển đạo lực của mình và những người hữu duyên.

Nhứt Phật thừa

Nhứt Phật thừa

Một trong những tư tưởng nổi bật hàm chứa trong kinh Pháp Hoa theo Phật dạy là tư tưởng duy nhứt Phật thừa. Ngoài ra, Đức Phật còn nhấn mạnh rằng mặc dù có Nhứt Phật thừa, nhưng Ngài thuyết Tam thừa; nghĩa là Phật dùng phương tiện đưa ra Tam thừa để dẫn đến cứu cánh Nhứt Phật thừa. Trong khi các kinh khác thường đề cập đến Tam thừa hay Ngũ thừa. Và người ta thường nghĩ rằng đó là ba hay năm con đường khác nhau hướng đến những mục tiêu khác nhau. Tu Thanh văn thì nghĩ hướng đến Niết bàn, hàng Duyên giác hướng đến trí tuệ và hàng Bồ tát nghĩ đến cứu nhân độ thế, người tu phước báo nhân thiên thì làm những việc thiện để hưởng phước lạc cõi Trời, cõi người, không tái sanh vào ba đường ác. Vì vậy, nhiều người hiểu lầm rằng phải đi theo các con đường riêng biệt và chỉ đạt được những quả vị riêng biệt đến chừng đó thôi.

Kinh Pháp Hoa khẳng định Nhất Phật thừa, theo đó tất cả hành giả từ khi phát tâm thể nghiệm pháp Phật trong cuộc sống, trải qua quá trình tu nhanh hay chậm, ngắn hay dài, tùy ở nghiệp lực,

phước đức, nhân duyên của mỗi người khác nhau, nhưng cuối cùng ai tu theo pháp Phật đều đạt đến quả vị Phật, thành Phật, nhất định như vậy, chứ không thể thành cái gì khác. Thật vậy, Đức Phật dạy rõ rằng người có tâm tán loạn, đau khổ buồn phiền tột độ tiêu biểu cho người đang đọa địa ngục A tỳ, họ chỉ nhớ và thốt lên được hai chữ "Mô Phật”, thì Phật cũng thọ ký cho họ sẽ thành Phật trong tương lai. Vì ở hoàn cảnh đau khổ mà nhớ nghĩ đến Phật, nhờ nhân lành ấy, họ sẽ thoát được cảnh khổ và từ đó phát tâm tu tiếp. Đương nhiên, họ còn phải trải qua quá trình tu tạo đầy đủ phước đức trí tuệ của Bồ tát hạnh mới thành Phật.

Có thể hiểu rằng Nhứt Phật thừa là con đường đi thẳng từ phát tâm tu thoát khỏi ba đường ác là địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, được mang thân người và trở thành người có đủ năm phước, cho đến cõi Trời, rồi tiếp tục tu pháp của Thanh văn. Cần lưu ý rằng theo Thanh văn thừa để được Niết bàn hữu dư y là Niết bàn ngay trong cuộc sống "Bây giờ và ở đây”. Thật vậy, nếu tâm chúng ta hoàn toàn giải thoát, thanh tịnh, trong sáng, không bị hệ lụy bởi hoàn cảnh thuận nghịch là đã nắm bắt được Niết bàn hữu dư y; đó là trạng thái mà người tu phải an trụ cho được trong cuộc sống. Chưa có Niết bàn trên cuộc đời này, đừng mong đi vào Niết bàn tịch diệt xa xăm sau khi chết gọi là vô dư y Niết bàn.

Từ hữu dư y Niết bàn, chúng ta phát hiện được tánh tịnh Niết bàn là chân tánh thanh tịnh của chúng ta và khi nắm bắt được tánh thanh tịnh, cũng như sống được với tánh thanh tịnh, chúng ta mới phát hiện thêm Niết bàn vô trụ xứ của Bồ tát. Nghĩa là ở đâu và làm bất cứ việc gì cũng thể hiện tánh thanh tịnh của chúng ta để

tác động cho nơi đó được thanh tịnh theo; đó chính là chân thật Niết bàn. Vì thế, tiến bước theo dấu chân Phật, chúng ta không mong đi vào chốn tịch diệt mà nhà Thiền thường quở trách là trở thành than nguội củi mục. Thiền nhắc chúng ta thể hiện tinh thần "Tịch diệt phi tịch diệt”, tức sống với vô trụ xứ Niết bàn, thì ở nơi này hay nơi khác đều nhằm hiện thân giáo hóa chúng sanh.

Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật đã khẳng định rằng người chứng quả vị A la hán mà không tin Pháp Hoa, nghĩa là không tiếp tục thực hiện Bồ tát hạnh thì không phải là A la hán thật. Pháp Hoa là con đường xuyên suốt từ sơ phát tâm cho đến đạt được Phật quả, không thể khác. Tuy nhiên, trên bước đường tu, chúng ta có kết quả từng bước khác nhau. Bước đầu chúng ta phải chứng được Nhứt thiết trí là trí của hàng Thanh văn và dùng trí này để quán sát tất cả sự vật. Huệ Tư Thiền sư gọi là tam trí tam quán. Chứng được Nhứt thiết trí, tức đạt được Niết bàn thứ nhất là hữu dư y Niết bàn, thì ta còn sống trên cuộc đời nhưng khác với mọi người là không bị phiền não quấy rầy.

Để hướng đến mục tiêu này, theo Phật đạo có nhiều phương cách khác nhau gọi là vô số phương tiện. Ai nương được pháp nào, thực hành pháp đó; không có pháp cố định cho mọi người, vì mỗi người phải tu theo hoàn cảnh tương ưng với mình. Người đang ở trên sông tất nhiên phải dùng thuyền bè, người đi trên đất liền, phải dùng xe. Tất cả phương tiện tu mà mọi người áp dụng không giống nhau và không lúc nào giống lúc nào. Đối với giai đoạn tu Thanh văn, cần có Nhứt thiết trí để phá trừ phiền não. Không có trí tuệ ví như người tu mù suốt đời không được gì, hay được rất khó mà

mất thì dễ. Người có trí tuệ đạt được thành quả dễ dàng và không đánh mất thành quả. Tôi nhắc quý vị cố gắng giữ gìn, đừng để mất thành quả tốt đẹp.

Trên bước đường tu, sở đắc là cái được của chúng ta, mỗi ngày tu hành phải đạt được những gì Phật dạy, không thể không được gì. Đối với tôi, sở đắc trong đạo quan trọng nhất là quyến thuộc Bồ đề. Xây dựng quyến thuộc Bồ đề không dễ; nói cách khác, sống như thế nào để mọi người quý mến chúng ta, sống cùng lý tưởng với chúng ta là điều rất cần thiết. Cần đặt mục tiêu phấn đấu tạo được quyến thuộc Bồ đề trên bước đường tu, tức có thêm nhiều người hiểu, tin tưởng, cảm mến và hợp tác với chúng ta. Thiếu quyến thuộc Bồ đề không thể hành Bồ tát đạo, tạo công đức.

Phật dạy từ bỏ quyến thuộc ngu si, tức bỏ những gì gây trở ngại cho việc thăng hoa đạo đức và tri thức; không bỏ quyến thuộc Bồ đề. Người vô trí nghe bỏ liền bỏ tất cả, nhưng bỏ rồi, sau thấy người khác có quyến thuộc tạo được nhiều công đức thì hối hận. Quý vị cần cân nhắc ý này, khuyên người từ bỏ gia đình và sự nghiệp để vào chùa tu, nhưng tu thì phải được gì, không phải bỏ để mất trắng. Theo Phật, bỏ gia đình và tình thương nhỏ hẹp để có tình thương bao la, bỏ quyến thuộc ngu si để có quyến thuộc Bồ đề, bỏ việc nhỏ để làm việc lớn hơn. Chúng ta sanh vào dòng họ Thích Ca, làm việc của Đức Thích Ca, nối nghiệp của Đức Thích Ca là được thành quả lớn lao vô cùng.

Trên quá trình tu theo Nhứt Phật thừa là đi trên con đường xuyên suốt từ phát tâm cho đến chứng Nhứt thiết trí của Thanh văn thì đã có phần tương đối dễ dàng hơn trước. Thật vậy, có Nhứt thiết trí hay trí Bát nhã, đến sông chúng ta tìm thuyền để qua, khi

lên bờ, bỏ thuyền dùng xe, không đeo theo thuyền hoài. Người khôn dùng trí Bát nhã để vượt phiền não. Người dại tuy tánh tốt, nhưng dễ phiền não, cái gì hợp ý thì họ cho hết, nhưng ngược ý là sống chết liền. Có trí Bát nhã, hay Nhứt thiết trí, chúng ta xử sự với cuộc đời khác với phàm phu. Phải dùng trí Bát nhã để vượt sông mê bể khổ mà nguồn cội của nó là nghiệp và phiền não. Vì chỉ có trí Bát nhã mới có thể kiểm soát được phiền não của chính mình và tự mình làm được cho mình, không ai làm thay được. Trí tuệ thì vô hình, phá phiền não cũng vô hình và vượt sông mê bể khổ cũng vô hình. Như vậy, chủ yếu là ở tâm thức của chúng ta.

Phật dạy rằng phải tỉnh táo, sáng suốt, phiền não khởi lên chỗ nào vượt ngay chỗ đó. Thí dụ gặp người vô lễ, ta buồn. Thử nghĩ xem phiền não đã khởi lên ở đâu. Người vô trí nghĩ phiền não khởi từ đối tượng của ta, nên phải diệt ngay đối tượng này. Hiểu như vậy là sai. Hoặc phiền não khởi chỗ này thì bỏ đi chỗ khác. Xưa kia A Nan cùng đi với Đức Phật trên bước đường vân du hóa độ, gặp nhóm người hung dữ vô lễ, A Nan xin Phật đi nơi khác. Phật dạy rằng khi nào Ngài giáo hóa nhóm người này trở thành hiền lương, Ngài mới rời đi. Nếu quý vị ở chùa có chuyện tranh cãi, liền bỏ sang chùa khác, giải quyết như vậy e rằng phải lang thang cùng kiếp, càng nguy hiểm. Hoặc có người gây sự, mình diệt họ, đuổi đi. Mình diệt người chẳng lẽ họ để yên, họ sẽ diệt lại mình. Kết quả là người thắng sanh kiêu ngạo, người thua sanh oán thù tạo thành mối oan gia tương báo trong hiện đời và nhiều đời sau, chẳng ích lợi gì cho việc tiến tu đạo hạnh. Người đã tạo oan nghiệp trong vô số kiếp, chắc chắn hiện đời ở đâu cũng không được yên lành. Có

vị thưa rằng đã tụng một trăm bộ Pháp Hoa mà vẫn không được ở yên; vì người này tụng Pháp Hoa, chứ không tu Pháp Hoa.

Phiền não khởi lên ở đâu diệt ở đó. Phiền não khởi từ tâm, từ tham vọng của mình. Dùng trí Bát nhã, tâm Bồ đề để tiêu diệt ngay trong lòng mình. Có người vô lý gây sự, ta dùng trí Bát nhã quán sát thấy rõ tại sao họ gây sự. Có trí là có giải đáp liền. Gây sự với nhau trên cuộc đời này thường chỉ vì lợi danh, tình ái. Chúng ta tu hành, loại bỏ lý do tình cảm, chỉ còn lợi danh. Nếu người vì lợi danh gây sự, chúng ta khởi phiền não, nên diệt ngay phiền não trong tâm mình thì hoàn cảnh bên ngoài sẽ hoàn toàn đổi khác. Thí dụ phải sống chung với người luôn muốn lợi nhiều cho họ, ta tu bằng cách thực hiện hạnh xả, nghĩa là nhường cái lợi cho họ, chắc chắn họ không có lý do gây sự với ta. Nhường quyền lợi cho người, có trí tuệ thấy ta không mất gì cả; vì nhường nhịn với tâm nhẫn nhục thực sự, người khác sẽ bắt đầu để ý quý mến ta. Thật vậy, nhờ phiền não chúng ta đã đoạn tận, cho nên họ nhận ra ngay cái xấu của đối tượng kia. Điển hình như thái độ của ông Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp thấy vua Tần Bà Sa La cúng vườn Trúc Lâm cho Phật, ông nghĩ rằng ông là quốc sư, nhưng vua lại không tặng ông, mà cúng Phật, nên khởi tâm oán hận Phật. Tại có Phật đến, vua mới lạnh nhạt với ông. Vua càng kính trọng Phật, ông này càng đau khổ. Phật không mong cầu phước báo vật chất, nhưng phước tự động tìm đến với Ngài. Phật liền đến tu viện của ông để tặng lại ông khu vườn của vua cúng cho Ngài với lý do ông có năm trăm đệ tử cần tịnh xá này hơn Ngài. Ông thấy Phật cao cả quá, còn mình thì hèn mọn, nên sụp lạy Phật. Dù Phật đã giao cho ông Trúc Lâm, nhưng mọi người vẫn nghĩ đó là của Phật, còn Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp chỉ là quản gia mà thôi. Người có trí không sanh vọng tâm,

không giữ của cải vật chất, nhưng không hề mất, bỏ sự nghiệp vật chất, họ được phước đức lâu dài và Thánh tài vô tận.

Vì vậy, có Nhứt thiết trí, chứng quả vị A la hán thấy rõ mối oan gia đời trước giữa ta và người, cho nên hiện đời, dù ta xử sự tốt, họ cũng không nghĩ ta tốt. Theo Phật dạy, cần quán sát mối tương quan nghiệp báo giữa ta và họ từ đời trước dẫn đến sự bất hòa vô cớ trong đời này, để từ đó tìm cách hóa giải cái nợ oan trái đó thì phiền não không còn ngự trị trong tâm ta và tâm người. Đó chính là ý nghĩa thực sự của "Phiền não khởi lên nơi nào thì diệt nơi đó”. Còn bỏ đi nơi khác chỉ trốn nợ tạm thời thôi. Nếu có trốn nợ chăng nữa, cũng phải biết tu hành thăng hoa được đạo hạnh thì sau đó gặp lại mới giải quyết được oan trái một cách êm đẹp. Ý này được Phật dạy trong phẩm An Lạc Hạnh thứ 14 của kinh Pháp Hoa, gọi là thệ nguyện an lạc. Nghĩa là khi không có phước mà lại có nhiều nghiệp, ta phải tạm thời lánh đi nơi khác để tu tạo công đức, rồi trở về trả món nợ cũ.

Trên bước đường tu, hàng Thanh văn chứng được Nhứt thiết trí là trí tuệ thuần lý do suy nghiệm mà chứng được trên lý thuyết. Sau đó, hành Bồ tát đạo mới đạt đến Đạo chủng trí là trí tuệ có được do đụng chạm với thực tế. Thật vậy, trải qua sự cọ xát, mài dũa, hiểu biết mới thành hiện thực, đúng đắn. Chẳng hạn gặp việc đáng buồn mà không buồn, thì cái biết và thực hành mới đồng nhau. Trên lý thuyết, chúng ta nghĩ việc gì đó đơn giản, nhưng đến khi đụng việc này, chúng ta lại thấy phức tạp, không thể chịu nổi. Việc chưa chạm trán là chưa khắc phục thì chúng ta vẫn còn phản ứng xấu; đó là nghiệp và phiền não luôn tiềm ẩn trong ta. Cho đến bao giờ, đối mặt với mọi vấn đề và giải quyết tất cả hoàn toàn ổn thỏa

là đạt đến Nhứt thiết chủng trí, tức trí và lý đã hợp nhất. Nói cách khác, đó là Minh Hạnh Túc, một trong mười khả năng siêu tuyệt của Đức Phật, thể hiện lời nói và hành động luôn đi đôi với nhau. Còn chúng ta chỉ nói được những việc của Phật làm.

Chứng Đạo chủng trí, Bồ tát nói gì làm đó, giải thích lời Phật dạy và thể hiện lời Phật dạy trong cuộc sống của chính mình. Người tu được Nhứt thiết trí của Nhị thừa tiếp tục hành Bồ tát đạo có phần dễ dàng. Nhưng chứng quả vị Thanh văn, Duyên giác mà vào vô dư Niết bàn là phạm sai lầm mà Phật khiển trách là tiêu nha bại chủng, tức làm hư hoại hạt giống Phật.

Như đã nói nếu đã chứng được quả vị của Thanh văn, Duyên giác để tiến qua giai đoạn hành Bồ tát đạo sẽ được dễ dàng hơn người không kinh qua hai giai đoạn đầu. Nhưng thử nghĩ xem người không trải qua giai đoạn tu Thanh văn, Duyên giác, có thể hành Bồ tát đạo được hay không. Kinh Pháp Hoa dạy rằng nếu chúng ta tiếp nhận được cốt lõi của Pháp Hoa là có thể đi tắt, không tu Thanh văn, Duyên giác, nhưng cầu Tối thượng thừa, hành Bồ tát đạo. Trong phẩm Phương Tiện thứ hai, Đức Phật cũng đã khẳng định rằng Xá Lợi Phất còn phải dùng niềm tin để vào đạo, không phải dùng trí tuệ. Tuy chưa chứng Nhứt thiết trí của hàng Nhị thừa, còn là phàm phu, nhưng chúng ta hoàn toàn đặt niềm tin ở Phật là vị đại Đạo sư toàn giác, tin ở giáo pháp của Phật và tin Tăng bảo, tức nương vào lực Tam bảo, chúng ta có thể hành Bồ tát đạo dễ dàng. Thí dụ quý Tăng Ni thành tựu những việc làm từ thiện lớn lao, dù bản thân không có tiền bạc, vì nhờ nương lực Tam bảo, nương lực của Giáo hội, của chư Tăng, của giáo pháp Phật. Quý vị thử nghiệm xem nếu ở ngoài

thế gian, e rằng chúng ta khó làm được những việc lớn; nhưng sống trong chánh pháp của Phật, thực tế cho thấy những việc khó luôn ở trong tầm tay mình.

Nương theo Phật lực, Pháp lực và Tăng lực, chúng ta có thể phát huy năng lực của bản thân để trở thành mẫu người được quý mến trên cuộc đời. Ý này được kinh Pháp Hoa dạy rằng hành giả Pháp Hoa không trải qua giai đoạn tu Thanh văn, Duyên giác mà đi thẳng vào Bồ tát đạo, để tự hành hóa tha, một mặt làm cho ta, một mặt làm cho chúng sanh. Chúng ta chưa là Phật, nhưng được người quý kính, vì họ kính Phật, nên tôn trọng chúng ta. Phải nhận ra ý này. Chúng ta phát Bồ đề tâm tu hành, gặp lúc Phật pháp hưng thạnh và nương theo Tam bảo mà hành Bồ tát đạo, đi con đường tắt, không qua Thanh văn, Duyên giác, cũng không tạo phước báo nhân thiên. Tuy không cầu phước báo nhân thiên, nhưng chúng ta làm việc từ thiện, rõ ràng đó là việc của chư Thiên ban phước cho người.

Không tạo phước báo nhân thiên, không tạo quả Thanh văn Duyên giác, nhưng lấy phước báo của nhân thiên và của Thanh văn Duyên giác để hành Bồ tát đạo. Tuy nhiên, khi hành đạo, nếu khởi một niệm sai lầm, phước báo liền tiêu tan và tội sanh ra. Thật vậy, làm việc khó thành công, nhưng khởi ý niệm ta làm được là sai; vì phước báo, tiền của là của mười phương bá tánh tập hợp lại. Thí dụ các ban Đại diện Phật giáo tỉnh thành cúng dường các trường hạ, tiền của, phẩm vật cúng dường là của đàn na tín thí đóng góp. Quý Thầy chỉ là người đại diện tiếp nhận và chuyển giao đến đúng nơi mà Phật tử phát tâm cúng. Nhờ nương vào lực Tam bảo và sự hộ trì của Hộ pháp Long thiên mà quý vị hoàn thành được Phật sự

này. Không ý thức như vậy, lại khởi ý niệm tự mãn, cho rằng nhờ mình mới được, công đức sẽ mất.

Tu Pháp Hoa, chúng ta đi tắt vào Phật thừa, nhưng thực sự phải nương nhờ Phật lực, Bồ tát lực và Hộ pháp Long thiên mới hành đạo được; không phải thực lực của chính mình. Thực chất chúng ta chưa phải là Bồ tát thực sự, chúng ta chỉ mới là Bồ tát sơ phát tâm, là Bồ tát trong nhân gian, hay là quyến thuộc của Bồ tát. Ví như người thân giàu có gởi cho chúng ta một số tiền lớn nhờ ta cúng dường trường hạ thì ta mới làm được việc này. Tương tự như vậy, chúng ta có quen biết với Bồ tát lớn, các ngài tín nhiệm ta là người đáng tin cậy ở Ta bà, không gian tham, mới gởi những phương tiện cho chúng ta làm. Theo kinh nghiệm riêng tôi, hành đạo được là do Phật hộ niệm, do chư vị Bồ tát mười phương tạo điều kiện cho tôi làm, do Hộ pháp Thiên long ủng hộ.

Ý thức sâu sắc tinh thần như vậy, chúng ta trở lại phẩm Pháp sư thứ mười của kinh Pháp Hoa, theo đó phân chia người trì kinh Pháp Hoa có ba hạng. Thứ nhất là những vị đã thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác vì thương nhân gian mà sanh lại đời này. Các Ngài không cần nương lực ai cả, vì chính các Ngài có đầy đủ khả năng hoàn thành mọi việc mỹ mãn. Đức Phật Thích Ca dạy như vậy, chúng ta phải hiểu ngay rằng Đức Phật muốn giới thiệu chính Ngài. Nếu hiểu lầm đó là chúng ta thì bị đọa. Vì kinh Pháp Hoa khẳng định rõ Phật thành Phật từ vô lượng kiếp và Ngài hiện thân ở nhiều quốc độ dưới nhiều dạng hình khác nhau để giáo hóa chúng sanh.

Thứ hai là hàng Bồ tát từ nhân hướng quả gồm có Bồ tát từ Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi hướng gọi là tam Hiền và Bồ tát Thập Thánh. Chúng ta tự xét mình có ở trong hàng này hay không. Các ngài là những người tái sanh trên cuộc đời này để thay Phật xiển dương chánh pháp; nên được Phật lấy y trùm cho, ở chỗ vắng vẻ thì Phật sai hóa nhân đến cung kính cúng dường, nếu người ác đến hại, Phật sai Hộ pháp giữ gìn và người hại phải bị chuốc họa. Thấp nhất của hàng tam Hiền là Bồ tát đã trụ tâm ở Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, không còn thoái chuyển, không bị hoàn cảnh tác động, không buồn giận lo sợ. Bồ tát ở cấp bậc này hoàn toàn an trụ trong pháp Phật, kiến giải mọi việc theo chánh pháp. Các ngài được Phật lấy y trùm cho nghĩa là được Phật che chở, bảo vệ.

Trên bước đường tu, tuy chưa thuộc hàng tam Hiền, chúng ta sống trong Nhà lửa tam giới, nhưng quyết tâm tu theo Nhứt Phật thừa, nếu an tâm lập mạng trong pháp Phật, cũng được an lành vô cùng, vì có Kim Cang Bát bộ giữ gìn, có Tam bảo lực gia bị, không bị tác hại và nếu ở ẩn nơi hoang vắng cũng có người tìm đến nghe pháp.

Hạng người thứ ba chính là chúng ta mà kinh Pháp Hoa ví như người ở trên cao nguyên đào giếng. Đào xuống đất khô nghĩa là phước chưa sanh, chúng ta mới phát tâm Bồ đề, khó khăn không ai giúp, tu ở giai đoạn này khổ lắm. Nếu gặp khó khổ mà không tin Phật, không tin lời Phật dạy, ví như đào giếng đổ mồ hôi không thấy nước liền không đào nữa. Hạng người này không có ý chí, không nói đến.

Nhưng người càng khó khổ càng quyết chí tu hành để vượt lên, kinh diễn tả ý này là người ra công đào giếng không ngừng nghỉ; dù không thấy nước, nhưng tin có nước và ráng sức đào. Hòa thượng Thiện Hoa dạy rằng nhờ có người bài báng gây khó khăn, chúng ta mới nỗ lực tu nhiều hơn. Mới phát tâm Bồ đề thường gặp như vậy. Còn thực sự là Bồ tát tái sanh để độ đời thì mọi việc đối với các ngài rất nhẹ nhàng và đơn giản, vì các ngài đã đầy đủ tư cách và khả năng để thay Phật giáo hóa độ sanh. Trong khi chúng ta chỉ mới tập sự làm theo Phật, phải nỗ lực tu hành gian khổ vô cùng, nhưng hạ quyết tâm tu dù có phải tan thân mất mạng cũng không khiếp sợ, đời sau tiếp tục tu nữa. Quyết tâm như vậy là biết sắp đến đất ướt, đất bùn, thấy hơi mát mẻ. Nghĩa là mới tu, buồn nhiều; tu lâu, phiền não vơi lần, lòng tham lam ích kỹ của chúng ta nhẹ đi, nhu cầu vật chất giảm bớt, chúng ta cảm thấy an vui. Có thể tạm phân chia ba giai đoạn tu hành mà chúng ta trải qua trong quá trình "ở trên cao nguyên đào giếng”. Giai đoạn một, hành giả còn nhiều tánh xấu, nhiều đòi hỏi mà không được gì, gặp khó khổ vô cùng. Giai đoạn hai, hành giả nỗ lực tu vượt khó, cuộc sống nhẹ nhàng hơn, phiền não vơi bớt và giai đoạn ba, không còn mong cầu gì, nhưng phước lạc tự tìm đến hành giả là nghiệp đã hết và phước đã sanh, hành đạo thành công dễ dàng.

Mong rằng quý vị bước theo dấu chân Phật, thẳng tiến trên lộ trình Nhứt Phật thừa, nương được Phật lực, Bồ tát lực và Thiên long Bát bộ hộ trì để thành tựu mọi công đức trong hạnh nguyện tự hành hóa tha, viên mãn quả vị Bồ đề.