Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển I)

Thực tu, cảm hóa được chư thiên và quần chúng

THỰC TU, CẢM HÓA ĐƯỢC CHƯ THIÊN VÀ QUẦN CHÚNG

(Bài giảng tại các trường hạ phía Bắc mùa An cư Phật lịch 2548 – 2005)

Trong thập niên 50, 60, ở phía Nam vào thời kỳ chúng tôi còn trẻ, số tu sĩ có học vị rất ít. Ngày nay, Tăng sĩ có học vị là việc bình thường, có thể xem như phần nào tiêu biểu cho sự phát triển của Phật giáo chúng ta. Ngoài ra, chính sách tôn giáo của chính phủ cũng được mở rộng. Thiết nghĩ giới Tăng Ni trẻ cần suy nghĩ và tranh thủ những điều đã học được, đã ứng dụng có kết quả tốt, thì nên truyền bá Phật pháp vào những vùng sâu, vùng xa để trước nhất là có thể giữ vững được số tín đồ của đạo Phật; đặc biệt là ở các tỉnh phía Bắc.

Thật vậy, ở phía Nam, sinh hoạt của Phật giáo tại thành phố Hồ Chí Minh mới có khoảng hơn ba trăm năm; trong khi Phật giáo phía Bắc trải qua hơn hai ngàn năm lịch sử. Như vậy, có thể nói rằng ông bà tổ tiên chúng ta đã theo Phật giáo. Vì thế, ngày nay, những người theo tôn giáo khác, hoặc người thờ cúng ông bà, thậm chí những người không theo tôn giáo, tuy họ không

nhận là Phật tử, nhưng có thể nói rằng trên dòng phát triển của Phật giáo tại đất nước chúng ta từ thời kỳ mở nước, dựng nước xa xưa, tất yếu những người này cũng đã có mối quan hệ với Phật giáo. Có vị Giám mục Thiên Chúa giáo nhận ra mối quan hệ mật thiết này, nên đã nói rất dễ thương rằng: "Giữa chúng tôi và Phật giáo có sự gắn bó, vì ông bà tổ tiên chúng tôi từng theo đạo Phật”.

Câu nói này làm tôi suy nghĩ đến người dân Việt, đặc biệt là dân chúng miền Bắc đều có gắn bó mật thiết với Phật giáo. Hơn nữa, điều này cũng gợi cho tôi liên tưởng và nhận rõ ý nghĩa của câu "Khai tri kiến Phật” trong kinh Pháp Hoa. Đức Phật dạy rằng tất cả mọi người đều có tri kiến Phật, tất nhiên người dân Việt Nam cũng có tri kiến Phật; nhưng vì thiếu người khai mở, nên có những người chưa có niềm tin đối với Phật giáo. Trong thời hiện đại, Phật giáo đang ở giai đoạn phục hưng; cho nên chúng ta phải có trách nhiệm khai mở tri kiến Phật cho những người chưa phải là Phật tử để dắt dẫn họ trở về đạo Phật vốn hiện hữu trong mạch sống dân Việt từ cội nguồn.

Riêng tôi phát triển việc hoằng pháp tại ba miền Nam, Trung, Bắc. Khởi đầu, sự hoạt động ở phía Nam, tôi cố gắng rất nhiều, nhưng kết quả không cao; vì như trên đã nói, Phật giáo miền Nam mới hiện hữu hơn ba trăm năm, nên có gốc rễ chưa sâu; từ đó, việc khai mở tiến triển rất chậm. Nhưng đến giai đoạn thuận duyên, chúng tôi mở rộng hoạt động hoằng pháp ở miền Trung, thì sự phát triển có phần nhanh hơn. Thật vậy, lần thứ nhất, vào năm 2003, thuyết pháp ở miền Trung, tôi nhận thấy

Phật tử chưa quen và cũng chưa tập trung được. Nhưng năm nay, trên lộ trình hoằng pháp đến tỉnh Bình Thuận, số Tăng Ni và Phật tử tập trung về nghe pháp rất đông và rất hoan hỷ. Thực sự chúng tôi muốn ở lại một ngày mới có thể trao đổi được kế hoạch phát triển Phật sự tại tỉnh nhà; nhưng rất tiếc thì giờ không cho phép. Đặc biệt có vài huyện chưa đưa sinh hoạt Phật giáo đến được. Tôi động viên các Tăng Ni trẻ nên phát tâm hoằng pháp ở những huyện xa như Tánh Linh, Đức Linh. Tôi sẵn sàng hỗ trợ kinh sách và băng giảng để việc phổ biến Phật pháp được dễ dàng và sinh hoạt được thuận lợi.

Đến đêm thứ hai, chúng tôi đến tỉnh Ninh Thuận là một tỉnh mà đời sống còn rất nhiều khó khăn; đến mùa nắng, bò dê không có đủ thức ăn, phải chết. Mặc dù hoàn cảnh kinh tế khó khăn như vậy, nhưng Phật tử hướng tâm về đạo rất cao. Ban Trị sự Phật giáo tỉnh nhà cho biết dự kiến sẽ có các Phật tử đến chùa Sùng Ân nghe pháp khoảng năm trăm người; nhưng đến giờ thuyết pháp, tín đồ tham dự đông quá, phải thuê thêm một ngàn ghế ngồi mà cũng không đủ.

Điều này gợi cho chúng ta thấy rằng khi đời sống càng khó khổ, người ta càng dễ nghĩ nhớ đến Phật. Tỉnh nhà bị hạn hán và cuộc sống nơi đây gặp khó khăn nhiều, nên đồng bào mới hướng tâm đến Phật để cầu nguyện Ngài gia hộ. Chính nơi đó chúng ta khai được tri kiến Phật cho họ. Thực tế cho thấy cả ngàn tín đồ rất thành tâm nghe pháp và cầu nguyện, nên dù trời oi bức, nhưng tối hôm đó, cảm thấy mát dịu lại. Tôi nghĩ chỉ có thể giảng nổi ba mươi phút, thế mà thời pháp kéo dài hơn một tiếng, thính chúng vẫn muốn được nghe tiếp. Thiết nghĩ Tăng Ni trẻ

có sức khỏe và đạo lực, nên đến đó làm đạo, khuyến khích quần chúng hướng tâm về Phật, chắc chắn dễ thành công.

Tiếp tục lộ trình hoằng pháp, tôi đến tỉnh Phú Yên. Năm ngoái, tỉnh này không tập trung được Phật tử và chỉ có vài chục Tăng Ni An cư. Nhưng chỉ sau một năm An cư, chư Tăng tỉnh nhà đã phát nguyện giảng dạy ở vùng sâu, vùng xa và tổ chức tu Bát quan trai. Việc này rất đáng tán dương.

Dân chúng còn nghèo khó, không thể đến chùa ở tỉnh được; nên chúng ta phải đến với họ, đừng đợi họ đến với ta. Nếu chúng ta dang đôi tay từ bi, chịu cực truyền đạo, thì họ sẽ phát tâm, Phật sự sẽ thành tựu. Khi tôi khuyến hóa như vậy, các Thầy đã phát tâm hành đạo ở những vùng khó khăn. Kết quả là năm nay đến đây, đúng lúc nóng bức trưa hè, có cả hàng trăm Phật tử đứng chờ Giảng sư đoàn trung ương đến thuyết pháp. Rõ ràng là nếu chúng ta thương tưởng quần chúng, chắc chắn họ sẽ nghĩ đến chúng ta nhiều hơn. Chính điều đó đã khích lệ tôi trên con đường hoằng pháp dài xa mà không cảm thấy mỏi mệt.

Và tiếp tục đi xa hơn, đoàn chúng tôi đến tỉnh Quảng Nam cũng là một tỉnh còn nhiều thiếu thốn. Ở trước sân chùa Đạo Nguyên rất rộng, vào 7 giờ tối, các Phật tử đã tập trung rất trang nghiêm thanh tịnh, theo sự ước lượng của các Tầy thì có trên ba ngàn người tập trung nghe pháp.

Tôi nói sơ vài nét để thấy rằng nếu chúng ta chịu cực hành đạo theo lời dạy của Đức Phật rằng mỗi Thầy nên đi một phương để giảng dạy giáo pháp lợi ích cho mọi người, thì họ sẽ hướng

về Phật đạo. Tôi đã thể nghiệm điều này và đạt được kết quả tốt đẹp, muốn chia sẻ với Tăng Ni phía Bắc.

Sinh hoạt Phật giáo ở phía Bắc đương nhiên có nhiều điều thuận lợi hơn, vì đã có truyền thống cả mấy ngàn năm rồi mà tổ tiên chúng ta từng dày công tạo dựng. Sự nghiệp lớn lao ấy thường được sử sách nhắc đến là thời Đinh Lê Lý Trần, thời kỳ cực thạnh của Phật giáo. Có thể khẳng định rằng tất cả những gì hưng thạnh do Thầy Tổ chúng ta xây dựng vẫn còn, không hề mất. Nếu nhìn bằng mắt thường thì không còn trong hiện tại, nhưng theo tinh thần Đại thừa, Đức Phật dạy những gì của quá khứ vẫn hiện hữu trong hiện tại, không bao giờ hoại mất. Sang Nhật học kinh Pháp Hoa, tôi nhờ Hòa thượng Thanh Kiểm chỉ dạy ý nghĩa về những gì quá khứ vẫn hiện hữu trong hiện tại và tất cả Phật quá khứ cũng hiện hữu trong con người chúng ta hôm nay.

Tôi nhắc lại ý của Hòa thượng dạy rằng trong kinh Pháp Hoa, phẩm Như Lai Thọ Lượng thứ 16, Đức Phật xác định Ngài không nhập Niết bàn, cũng không phải vô ảnh vô hình. Đức Phật luôn hiện hữu trong chúng ta mà kinh Pháp Hoa gọi là "Thế gian tướng thường trụ”. Ý câu này cũng thể hiện qua câu chúng ta thường niệm là thập phương thường trụ Tam Bảo. Chúng ta nghĩ thế nào về thập phương thường trụ Tam Bảo?

Thập phương thường trụ Tam Bảo trong vô hình chúng ta không thấy được, nhưng ảnh hưởng đến cuộc sống thực của chúng ta. Có thể nói chúng ta không thấy bằng mắt, nhưng thấy được bằng niềm tin, bằng trực giác. Sử ghi rằng xưa kia Trí Giả đại Sư tu hành ở Ngọc Tuyền chưa có chùa, nhưng khI

ngài nhập định, thấy hiện ra ngôi chùa đồ sộ. Dưới mắt thường là đầm sình lầy, còn trong Thiền định vô tướng thấy chùa nguy nga. Điều này được sử sách giải thích rằng ngài nhập định bảy ngày thì thần Già lam là Quan Thánh mới điều khiển các thần núi xây dựng ngôi chùa này và khi xả định thì thấy có chùa.

Theo tôi, điều này không phải mê tín. Từ cách thấy thứ nhất của Trí Giả là thấy chùa trong Thiền định, đến cách thấy thứ hai là thấy theo niềm tin, có chùa do thần thánh xây dựng. Và tôi nghĩ cách thấy thứ ba là trở về thực tế; điều này quan trọng.

Trong quá trình tu hành, nếu thực tập sẽ nhận thấy ý này. Khởi đầu từ chúng ta có niềm tin thực và hạ quyết tâm tu không biết mỏi mệt, khiến cho thần minh cảm động. Tuy họ khuất mặt, nhưng người ta tin họ vẫn hiện hữu trong vô hình, nên lập miếu Thần hoàng để thờ. Việc thờ phụng các vị anh hùng dân tộc cũng phát xuất từ niềm tin về sự hằng hữu của các ngài nên dân chúng mới lập đền thờ. Tất nhiên phải có sự linh hiển, người ta mới tin, mới thờ. Nhiều vị Hòa thượng kể lại cuộc đời tu hành, tôi thấy giống nhau ở điểm khi thực lòng tu, chắc chắn có Hộ pháp Long thiên gia hộ, khiến vượt qua những hiểm nạn, được bình an mà tưởng rằng không sống nổi, tưởng không làm được nhưng thành công. Sự trợ lực vô hình này ngoài sức hiểu biết của con người, do công đức tu, do tâm thành của chúng ta mà động lòng trời đất. Đối với Trí Giả đại Sư cũng vậy, với công đức tu hành miên mật, đương nhiên đạo lực của ngài đã cảm hóa được Quan Thánh.

Và từ cái thấy theo niềm tin, trở về thực tế, chúng ta thấy rõ những bậc chân tu thanh tịnh trang nghiêm khi đã cảm

hóa được trời đất quỷ thần, thì bấy giờ nhân tâm, tức lòng người cũng phải quy ngưỡng. Chính vì thế mà Đức Phật dạy rằng con người mới là quyết định quan trọng nhất. Thực tế cho thấy những nơi có bậc chân tu, việc giáo hóa quần chúng rất dễ dàng. Điều này nhắc nhở chúng ta không học Phật trên lý thuyết, nhưng học để tu, nên cần ứng dụng vào đời sống tu hành. Hòa thượng Thanh Kiểm tạo được công đức, vì ngài luôn trì kinh. Riêng tôi, ngày nay còn làm được việc đạo, vì tôi không bao giờ bỏ thời khóa công phu. Niềm tin vào sự hộ niệm của Phật là động lực mạnh mẽ giúp tôi không cảm thấy mệt mỏi, không ngại khó khăn và thành tựu mọi việc tốt đẹp. Kinh Pháp Hoa đã khẳng định rằng nơi nào có người trì kinh Pháp Hoa, Phật sẽ khiến Thiên long Bát bộ hộ trì, nếu tu ở nơi vắng vẻ, Phật sẽ khiến hóa nhân đến nghe pháp.

Quyết tâm tu, chúng ta cảm nhận chung quanh có Hộ pháp Long thiên giữ gìn và được như vậy rồi thì thực tế có nhân dân cảm mến. Trên bước đường hoằng pháp, đến nơi nào, tôi hay hỏi thăm xem quần chúng có đến chùa đông hay không; tín đồ không nhiều là vì Thầy Trụ trì ít tu, hoặc vì Tăng chúng không nghiêm trì giới luật. Nếu quyết tâm tu và nghiêm trì giới luật, nhất định phải cảm động đến trời đất và nhân tâm. Các vị Hòa thượng hành đạo, khai sơn tạo tự ở nơi vắng vẻ, mà chỉ một thời gian sau, tự nhiên dân chúng tìm đến chùa, ngày một nhiều thêm.

Và khi nhà Sư được quần chúng quý mến, quy ngưỡng rồi, thì chính quyền cũng phải chấp nhận, không thể khác. Đây là kinh nghiệm hành đạo của tôi. Năm 1963, chính quyền Diệm quyết tâm triệt tiêu Phật giáo; nhưng nhờ Tăng chúng quyết

tâm tu và cảm hóa được quần chúng. Bấy giờ, chính quyền càng đàn áp Phật giáo thì dân chúng càng dành thiện cảm cho Phật giáo mạnh hơn. Lúc đó, tôi lãnh trách nhiệm tổ chức và hướng dẫn thanh niên, sinh viên Phật tử. Khi chính quyền Diệm bắt đầu đàn áp, sinh viên tự động đến chùa An Quang xin quy y làm Phật tử để tranh đấu bảo vệ Phật giáo.

Tôi gợi ý để Tăng Ni suy nghĩ, đừng làm mất lòng quần chúng, hay xa rời quần chúng; vì làm như vậy là gây tai hại lớn cho Phật giáo. Ta có thể xây dựng chùa lớn, nhưng không có Phật tử, thì chùa cũng mai một; lịch sử đã cho thấy điều này. Việc quan trọng là chúng ta thực tâm tu hành, tỏa sáng đạo lực khiến trời đất cũng phải động lòng và quần chúng mến phục, phát tâm cùng sống theo Phật dạy.

Quyết tâm tu thực đối với tôi là đặt niềm tin tuyệt đối ở Phật. Ta tin Phật tuyệt đối thì người mới tin theo. Ta chưa tin thiệt và chưa dám xả thân mạng để thể nghiệm pháp Phậtm chắc chắn không thể nào ảnh hưởng cho người phát khởi niềm tin. Sau khi chính quyền Diệm đàn áp Phật giáo, nhiều người phát tâm trở thành Phật tử và khi Hòa thượng Quảng Đức tự thiêu để cầu nguyện thì người ta hướng tâm nhiều hơn đến Phật giáo, vì ngài là bậc chân tu đạo cao đức trọng. Đối với người đàn áp, ngài viết bức thư với lời lẽ ôn tồn, đạo đức : "Tôi trân trọng gởi lời đến Tổng thống Ngô Đình Diệm nên lấy lòng từ bi mà đối với quốc dân… ”. Trong khi một số người khác thì nổi sân si, nói lời thô ác với chính quyền. Phạm sai lầm từ căn bản như vậy, chắc chắn Phật không hộ niệm. Còn nhớ khi chúng ta thọ giới Cụ túc, Hòa thượng đàn đầu đã dạy rằng muốn thọ

giới này, phải thọ ba pháp bất hoại trước. Ba pháp bất hoại là bị người nói xấu, không được nói xấu lại; bị người đánh, không được đánh lại; bị người hại, không được hại lại. Thực hiện ba pháp này quả thực khó vô cùng; nhưng khó mấy cũng phải ráng giữ, vì đã phát nguyện trước Phật rồi. Nếu phạm ba pháp bất hoại là đã phá giới, chỉ còn hình thức Thầy tu; Phật không công nhận thì sao tu. Vì vậy, gặp việc đáng giận, tôi không dám giận; sợ Phật không hộ niệm.

Nhờ giữ ba pháp bất hoại mà Hòa thượng Quảng Đức trở thành Bồ tát, Thánh Tăng. Nhờ lời nói, hành động và việc làm thánh thiện của ngài mà rất nhiều người dân miền Nam phát tâm theo đạo Phật và nhân dân thế giới cũng ủng hộ Phật giáo. Trên bước đường tu của chúng ta, điểm này rất quan trọng. Làm động lòng trời và làm động luôn lòng người, họ đến hỗ trợ chúng ta thì đạo Phật mới tồn tại vững vàng.

Trở lại việc tu hành của Trí Giả đại Sư, ngài thấy chùa hiện hữu trong Thiền định. Và thực tế theo lịch sử, sau khi thái tử Tấn Dương Quảng đánh Nam kinh, thống nhất được đất nước Trung Hoa. Thống nhất bằng võ lực thì dễ, nhưng thống nhất được nhân tâm mới khó; vì người thua trận chắc chắn buồn khổ, oán hận. Muốn an được lòng dân, thái tử thấy dân chúng ngưỡng mộ Trí Giả đại Sư, nên ông phải đích thân dẫn quân đến Ngọc Tuyền quỳ lạy ngài, xin thọ giới Bồ tát tại gia và ủng hộ đạo Phật. Sau khi lên ngôi là Tùy Dạng Đế đem quân san bằng vùng sinh lầy và xây dựng ngôi chùa tráng lệ cúng dường ngài và sắc phong cho ngài là Trí Giả đại Sư; thực pháp hiệu của ngài là Trí Khải.

Trong kinh Pháp Hoa, Phật dạy thế gian tướng thường trụ, tức thường trụ Tam Bảo tồn tại trong niềm tin, trong lòng người là quan trọng nhất. Vì vậy, chúng ta truyền đạo, chỉ đem niềm tin đặt vào lòng người; nhưng muốn như vậy, ta phải làm gì cho họ tin. Đó là điều mà Tăng Ni phải suy nghĩ. Riêng tôi, trước kia có một số bạn, người thì đi lính theo chế độ cũ, người tham gia kháng chiến. Khi thống nhất đất nước, gặp lại họ, chúng tôi vẫn quý trọng nhau.

Trước kia, họ nghĩ rằng tôi tu là làm việc vô ích; nhưng nay gặp lại, họ phát tâm tu và quy y Tam Bảo. Họ nói rằng tôi nhờ tu mà tương đối trẻ hơn họ và có sức khỏe tốt hơn họ, làm việc nhiều mà không mệt và lâu già. Họ nhờ tôi dạy cách làm sao để có được thành quả giống như tôi. Lúc trước, họ nghĩ ăn chay thì không thông minh và yếu đuối. Bây giờ, biết học vị của tôi, họ không dám nói ăn chay không thông minh, thấy sức khỏe của tôi với khối lượng công việc của tôi, họ cũng không dám chê ăn chay bệnh hoạn. Tôi nói với họ rằng khỏe mạnh nhờ ăn chay, học giỏi nhờ tu Thiền. Đối với tôi, tu hành đòi hỏi phải đạt được hiệu quả thực sự tốt đẹp. Tu Thiền phải thông minh. Phật dạy có định mới sanh huệ; tập trung tư tưởng rọi vào một việc, nhất định có được vấn đề sáng tỏ. Người đời nghĩ đủ thứ, làm sao trí sáng.

Ngoài ra, Phật dạy các Tỳ kheo làm việc gì cũng phải quán nhân duyên. Tôi không phạm sai lầm, vì tập trung tư tưởng để quán sát việc sắp làm; đi hành đạo nơi nào, gặp ai, làm gì, tôi luôn suy nghĩ trước, cho nên nhận biết được người có thể hợp tác, dẫn đến thành công. Đức Phật sau khi Thành đạo, tức sau

khi Ngài quán chiếu rõ ràng nhân duyên hóa độ, Ngài biết rõ năm anh em Kiều Trần Như là những nhà hiền triết chưa có lối thoát trên bước đường tìm cầu giải thoát. Đức Phật liền đến độ họ trước tiên, mặc dù Ngài phải đi thật xa mới đến Lộc Uyển; trong khi những người xung quanh Phật không độ, vì Ngài biết rõ họ chưa có duyên nghe theo.

Thiền giúp cho chúng ta phát sanh trí tuệ nhờ quán chiếu. Tôi học đốt giai đoạn nhờ thực hành Thiền, tập trung vào việc học nên dễ nhớ, dễ hiểu và làm việc thành công cũng nhờ Thiền làm cho trí sáng, nên thấy rõ giải pháp tương ưng cho từng việc.

An chay, ăn ít, sức khỏe bảo đảm tốt. Tôi giải thích với các anh bạn rằng vì họ bị nghiệp ham ăn thúc bách, nên thực sự cơ thể chưa cần mà họ cứ dồn thêm thức ăn thật nhiều, khiến cho bộ tiêu hóa phải vất vả làm việc thêm, bộ tuần hoàn tất yếu cũng phải mệt theo. Và ăn uống quá độ như vậy, cơ thể phải dư thừa trữ lượng thì phải tìm cách làm cho tiêu hao phần thặng dư ấy, rồi lại tiếp tục ăn nữa. An nhiều chất béo, tích tụ thành lớp mở thừa thật to, rồi giải phẩu để lóc bỏ lớp mở đó đi, hoặc mua máy chạy bộ để đốt khối mở thừa. Cứ như thế mà cái vòng luẩn quẩn của nghiệp ăn hành hạ thân xác, khiến sức khỏe phải suy yếu.

Người tu ăn vừa đủ, hoặc ăn thiếu một chút, sau quen dần, giúp cho bộ tiêu hóa và bộ tuần hoàn làm việc nhẹ nhàng hơn. Nhịp đập của tim ít thì tuổi thọ được kéo dài, đừng để vượt quá tám mươi cái một phút. Khi nào nhịp tim tôi đập nhanh, tôi Thiền để giảm nhịp tim xuống, để chất hữu cơ bị đốt ít đi và tất cả các

cơ quan trong thân thể theo đó được nghỉ ngơi; nhờ vậy mới ít bệnh hoạn.

Có thể khẳng định rằng pháp tu của đạo Phật đem lại lợi ích thiết thực trong cuộc sống, nếu thực hành đúng đắn và kiểm chứng theo khoa học cũng rất đúng, không có gì là mơ hồ cả. Không phải nghe nói Thiền rồi cứ nhắm mắt làm đại, thì dễ phạm sai lầm. Hàng ngàn năm trước, Trí Giả đại Sư đã dạy rằng cần nương theo pháp phương tiện để chuẩn bị cho việc tu Thiền, mà căn bản nhất là ba việc ăn, uống, ngủ nghỉ phải đảm bảo được sức khỏe tốt, chưa nói đến việc tu chứng cao thấp. Mong rằng chư Tăng Ni thể nghiệm được tinh ba của pháp Phật trên bước đường tu, để gặt hái được những thành quả tốt đẹp cho chính mình và giúp cho mọi người tâm an, trí sáng.

Trau giồi giới đức, siêng tu tam vô lậu học

TRAU GIỒI GIỚI ĐỨC, SIÊNG TU TAM VÔ LẬU HỌC

(Bài giảng trường hạ tỉnh An Giang, chùa Kỳ Viên, ngày 18-6-2005)

Tuân thủ lời Phật dạy, hàng năm, Tăng Ni cấm túc An cư ba tháng, để Phật pháp được cửu trụ thế gian và làm lợi ích chúng hữu tình. Trên tinh thần đó, tôi thay mặt Hòa thượng Chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đến thăm viếng chư Tăng Ni An cư tại tỉnh nhà và hướng dẫn Phật tử cúng dường, tạo điều kiện tốt cho Tăng Ni được tu học trong chánh pháp.

Ý nghĩa An cư mà chúng ta đang thực hiện rất quan trọng. Về hình thức, chúng ta cùng tập hợp tại một địa điểm trong suốt ba tháng, thể hiện lòng từ bi của Đức Phật là tránh sự dẫm đạp lên các loài hữu tình có thân mạng nhỏ bé trong mùa chúng sanh sôi nảy nở.

Việc quan trọng thứ hai của sự An cư đối với chúng ta là thúc liễm thân tâm, trau giồi giới đức, siêng tu tam vô lậu học. Vì không thực hiện được mục tiêu này, An cư chỉ mang tính hình thức.

Về giới đức, bước đầu chúng ta thọ giới pháp mà Phật dạy và cố gắng giữ gìn giới pháp, nhằm ngăn chặn, không cho phiền não, nghiệp chướng sanh khởi. Thật vậy, Tỳ kheo, Tỳ kheo Ni có giữ giới

đúng như pháp, phiền não không sanh, nghiệp chướng không thể tăng trưởng; đó là điều vô cùng quan trọng trên bước đường tu.

Trong mùa An cư, chúng ta tập hợp một chỗ, đọc lại giới bổn và cân nhắc, cố khắc phục những điều chưa làm được để giới tướng thanh tịnh. Có những việc sai lầm mà chúng ta có thể tự phát hiện lỗi mình và tự sửa đổi, nhưng cũng có việc chúng ta không thấy được sự yếu kém của mình, thì nhờ bạn đồng tu chỉ bảo giúp để điều chỉnh cho đúng. Hoặc cũng có thể nhìn bạn xử sự với chúng ta như thế nào mà biết được nghiệp của mình nặng hay nhẹ, có phước hay không. Nếu ta có phước báo thì người nhìn thấy phải vui, người trông thấy ta mà phiền não, tự biết mình nghiệp nặng. Biết như vậy, phải nỗ lực tu hành, sám hối nghiệp căn, đọc tụng, suy nghĩ giới bổn, an trụ trong pháp Phật, thay vì buồn phiền, bực tức, cho rằng người không hiểu ta, người nói xấu ta. Đó là điều mà tôi muốn nhắc nhở Tăng Ni tu hành trong tịnh nghiệp đạo tràng.

Việc thứ hai, nếu giữ giới thanh tịnh, tâm chúng ta luôn an lành, phiền não không sanh ra. Được như vậy, chúng ta không lo giữ giới, nhưng giới thể tự thanh tịnh, vì đã biến giới thành đức, gọi là giới đức.

Ở bước đầu khởi tu cần giữ giới để ràng buộc nghiệp chướng trần lao, nhưng giai đoạn hai, người thấy ta thanh tịnh và cung kính là biết chúng ta đã chuyển giới thành đức, tức tạo được đức hạnh. Tỳ kheo giáo hóa chúng sanh mà thiếu đức hạnh, dù có hiểu biết và thuộc lòng tám muôn bốn ngàn pháp môn, việc giáo hóa cũng không đạt kết quả tốt.

Điều này thể hiện rõ nét ở thời pháp đầu tiên của Đức Phật tại Lộc Uyển. Lúc bấy giờ, đối với Kiều Trần Như, giới đã thanh tịnh, đức đã sanh, nên Phật cho phép Kiều Trần Như cùng đi khất thực với Ngài. Bốn vị Tỳ kheo còn lại chưa được đi khất thực, Phật dạy phải trau giồi giới đức, siêng tu tam vô lậu học. Đức Phật và năm Thầy Tỳ kheo đầu tiên thanh tịnh này tạo thành hạt nhân phát triển đạo Phật từ hơn hai ngàn năm trước cho đến ngày nay. Trải qua một thời gian dài của lịch sử Phật giáo, nơi nào mà Tăng Ni chỉ tu hình thức, không có giới đức, Phật pháp suy đồi. Phật pháp chỉ hưng thạnh ở những nơi có tu sĩ tỏa sáng giới đức. Chính đức hạnh mới có khả năng cảm hóa mọi người một cách dễ dàng.

Ngoài ra, còn việc quan trọng hơn cả đối với người tu trong mùa An cư là siêng tu tam vô lậu học, nghĩa là rèn luyện mình thành Tỳ kheo có trí tuệ. Theo Phật, Tỳ kheo thông lợi có trí tuệ thấy sự vật từ nguyên nhân đến kết quả một cách chính xác, thấy tập nghiệp của người từ quá khứ nhiều đời cho đến hiện đời, biết họ muốn gì, nghĩ gì, làm được gì, theo đó dạy họ trở thành người tốt, người có ích lợi cho đời. Không phải dạy để biến họ thành con chiên ngoan đạo, chỉ biết vâng lời.

Tỳ kheo có trí tuệ rất cần trong thời đại chúng ta. Vì thế, trong thời gian siêng tu ba tháng An cư, Tăng Ni phải rèn luyện mình trở thành Tỳ kheo có trí tuệ. Muốn trí tuệ phát sanh, Phật dạy rõ quá trình văn, tư, tu. Trước nhất phải học rộng nghe nhiều. Không nghe giáo pháp, không học giáo nghĩa, mà chỉ gia công Thiền định, trí tuệ chẳng những không thể phát sanh, mà còn lạc vào đường tà.

Giai đoạn một, cần học rộng, nghe nhiều. Học rộng là thông cả nội, ngoại điển, hiểu tám muôn bốn ngàn pháp môn, thông suốt

mười hai bộ kinh, tam tạng giáo nghĩa. Ngoài ra, còn phải hiểu biết văn minh nhân loại ngày nay. Có như vậy, mới không bị cuộc đời đẩy chúng ta ra ngoài lề xã hội. Biết đạo, thông đời, biết rõ hoàn cảnh của người và biết nên làm gì tốt đạo đẹp đời, mới dạy được người sống theo đúng chánh pháp.

Nhật Liên Thánh nhân dạy rằng muốn thuyết pháp phải quán sát nhân duyên, thấy người có căn lành với Phật pháp, hay người thuận duyên, nghịch duyên với Phật pháp, theo đó có cách đối trị tương ưng. Với người có căn lành, chúng ta giáo hóa cho căn lành của họ phát triển. Nếu người có nghiệp ác, ta dạy họ cách khắc phục nghiệp để trở thành người tốt.

Phật dạy rằng người thấy nhân duyên là thấy pháp và thấy pháp là thấy Như Lai. Vì vậy, việc quan trọng nhất là bước chân vào đời giáo hóa chúng sanh, phải thấy nhân duyên từ vô lượng kiếp cho đến ngày nay giữa ta và chúng hội để dạy cho mọi người đạt được lợi ích thiết thực trên bước đường tu.

Những gì Phật đã dạy, Tổ đã nói, chúng ta nương theo thực hành, nhất định có kết quả tốt đẹp. Về phần hình thức, tôi thấy chúng hội trang nghiêm thanh tịnh là điều đáng mừng. Nhưng tôi mong Tăng Ni phát triển hơn nữa giới, định, tuệ và cần nhớ rằng trí tuệ sanh ra từ nghe, suy nghĩ trong Thiền định mới giúp chúng ta có được vô lậu huệ thực sự.

Kính chúc chư tôn đức luôn an lành trong chánh pháp và quý Phật tử đủ thắng duyên thân cận, hộ trì Tam Bảo để chánh pháp còn mãi trên thế gian lợi ích cho chúng hữu tình.

Ý nghĩa đại trai đàn

Ý NGHĨA CỦA TRAI ĐÀN

(Bài giảng tại chùa Phổ Quang ngày vía Đức Phật Di Đà, 17-11 âm lịch 2004)

Hôm nay, chúng ta tổ chức lễ cầu nguyện cho tất cả hương linh đã bỏ mình vì nhiều lý do, có người được thờ cốt trong chùa, nhưng cũng có nhiều người không biết chết ở đâu và lúc nào.

Ban Tổ chức mời tôi giảng kinh để siêu độ cho những người đã chết và cầu an cho những người còn hiện hữu trên cuộc đời. Muốn làm được việc này, chúng ta phải hết lòng, nhứt tâm cầu nguyện thì mọi oan khiên của người quá vãng được giải cứu và người còn hiện hữu trên cuộc đời cũng được an lành. Đó là ý nghĩa quan trọng mà Thành hội Phật giáo chúng ta tổ chức lễ siêu độ nhân ngày vía Đức Phật Di Đà.

Tôi xin nhắc những người hiện hữu và các hương linh ở trong hư không lời Phật dạy rằng tâm thanh tịnh thì cảnh giới thanh tịnh, không nhứt thiết phải đang ở thiên đàng, Cực Lạc, hay Ta bà.

Tuy nhiên, ở thế giới Cực Lạc của Phật Di Đà, tâm của Phật và Bồ tát, cùng Thánh chúng hoàn toàn thanh tịnh và thế giới đó được trang nghiêm bằng bảy báu. Vì vậy, nương vào tâm thanh tịnh của các Ngài ở thế giới thanh tịnh, chúng ta cũng dễ dàng thanh tịnh theo.

Còn chúng sanh ở Ta bà, tâm không thanh tịnh mới tạo ra thế giới có nhiều loại hình khác nhau, có sáu đường chúng sanh và ở ngay trong thế giới này cũng có đủ tứ Thánh là Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát và Như Lai.

Thật vậy, nơi nào có Như Lai ra đời, thì Tịnh độ Phật hiện ra. Nơi nào có Bồ tát dấn thân hành đạo, sen lòng của chúng ta được nở rộ. Nơi nào có Thánh Tăng, Thanh văn, Bích chi Phật, thì liền hiện cảnh giới Niết bàn. Vì thế, ở Ta bà, chúng ta có đủ Tịnh độ của Phật, Bồ tát, Niết bàn của Nhị thừa và phước báo của chư Thiên, loài người. Nhưng chúng sanh vì oan khiên nghiệp chướng nhiều đời, ôm lòng uất hận quá sâu; nên địa ngục hiện ra với họ, nghĩa là phải sống trong hoàn cảnh mà họ không bằng lòng, cảm thấy bực tức, khổ đau. Cuộc sống quá đau khổ được coi là cảnh địa ngục trần gian. Cuộc sống thực tế của họ khổ đau như vậy, thì sau khi chết, họ vẫn mang tâm hồn u uất, bị dày vò khổ sở với sự uất hận ấy. Họ đang rơi vào cảnh địa ngục vô hình, địa ngục của tâm.

Cảnh địa ngục hữu hình ở thế gian dễ thấy và mọi người dễ nhận biết, nhưng địa ngục nội tâm vô hình thì chỉ có một mình người khổ đau cảm nhận mà thôi. Những người chết mà không thổ lộ và không hóa giải được nỗi niềm buồn khổ, họ sẽ rơi vào địa ngục vô hình. Nếu họ may mắn có được người thân biết tu hành, cúng dường, làm việc phước thiện để hồi hướng cho họ; hoặc nhờ Thánh Tăng, Bồ tát

giải oan khiên cho họ. Họ không còn cảm thấy u uất, khổ đau, oán hận, cũng được an vui, hạnh phúc ở cõi Trời.

Điển hình như mẹ của Mục Kiền Liên, lúc sanh tiền, sống giàu sang sung sướng; nhưng bà không bao giờ có tâm trạng sung sướng, an lành, vì những người thân cận không làm bà hài lòng. Vì vậy, khi qua đời, bà sanh vào loài ngạ quỷ, khổ sở vô cùng. Khi Mục Kiền Liên chứng sáu phép thần thông trong Thiền định, ngài thấy được tất cả cảnh khổ trong sáu đường sanh tử và nỗi khổ của thân mẫu; nhưng không thể cứu bà khỏi cảnh ngạ quỷ. Nhờ Đức Phật còn hiện hữu trên cuộc đời, Ngài dạy Mục Kiền Liên lập đàn siêu độ, thỉnh chư Tăng chú nguyện. Nhờ đàn tràng và chư Tăng thanh tịnh mới giải trừ được nghiệp cho bà; tức khắc bà liền sanh lên cõi Trời Đao Lợi. Đó là cảnh giới chư Thiên gần chúng ta và ở đó có phước lạc lớn nhất mà loài người không có; vì tất cả chúng sanh và mọi thứ hiện hữu ở cảnh giới này được sanh ra do phước báo, do tâm an vui.

Vì vậy, ở cõi Trời có điều kỳ lạ là khi có tâm an vui, giải thoát, thì cảnh giới đẹp hiện ra. Nhưng vì lúc nghiệp còn sót lại, nên khi họ khởi lên ý niệm điên đảo, vọng tưởng, thì liền bị đọa xuống ba đường ác là địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.

Nghe điều này, chúng ta thường sianh nghi, có nên đến thế giới này hay không. Sanh ở thiên đường dễ, nhưng xuống cũng nhanh. Theo Phật dạy, thế giới này là thế giới của tâm thức, do tâm thức tạo ra; không phải thế giới vật chất.

Phật dạy rằng khi mời tất cả hoạnh tử cô hồn, tất cả những người chết trong đau khổ, chúng ta nên nhắc họ nhớ đến nửa bài kệ của kinh Hoa Nghiêm, thì họ liền an vui, cũng được sanh ở cõi Trời.

Nhược nhơn dục liễu tri

Tam thế nhứt thiết Phật

Ưng quán Pháp giới tánh

Nhứt thiết duy tâm tạo.

Hiểu nửa bài kệ này thôi, rằng tất cả cảnh giới đều do tâm tạo ra; tạo thiên đường hay địa ngục cũng do tâm chúng ta. Giờ trước gặp bậc chân tu đức hạnh, Thánh Tăng đáng kính, hay người mà chúng ta quý mến, tâm được cởi mở, an vui, nghĩ đến việc tốt; trong khoảnh khắc đó, chúng ta đang ở thiên đường. Thực tế điển hình như các Tỳ kheo sống cạnh Phật, dù cuộc sống đạm bạc; nhưng họ cảm thấy đầy đủ là đầy đủ trong tâm thức, không ham muốn, không đòi hỏi, không thù nghịch. Trong lúc đó, họ đang sống ở Niết bàn; vì tâm thanh tịnh, an vui, giải thoát tạo cho họ có Niết bàn.

Nhưng nếu túc nghiệp hiện lên, cũng trong khoảnh khắc, chúng ta đang an vui vụt nhớ đến bất hạnh trong quá khứ; đó là cái nghiệp quá khứ hiện ra trong lòng chúng ta. Hoặc bất chợt thấy người mà ta không thích, lòng ganh tỵ, bực tức, đau khổ liền bộc phát, tự xóa mất tâm an vui, cảnh địa ngục, A tu la liền hiện lên.

Phật dạy rằng khi tâm chúng ta an vui được ví như mặt trời trí tuệ mọc thì bóng tối khổ đau biến mất. Nhưng túc nghiệp hiện ra, giống như màn đêm phủ xuống, mây mờ che khuất ánh trăng, ánh sáng an vui không còn nữa. Sự trong sáng của linh hồn tạo cảnh giới thiên đường, sự đen tối của linh hồn tạo ra địa ngục.

Tôi quan sát thấy nhiều người phút trước rất hiền lành, nhưng phút sau gặp oan gia nghiệp chướng, tâm họ thay đổi hoàn toàn. Giờ trước là Phật tử dễ mến, nhưng giờ sau có thể trở thành A tu la và từ

A tu la có thể rơi vào địa ngục. Trong một ngày, tâm thức của con người luôn thay đổi trong từng sát na, từng hơi thở, gọi là dạo chơi trong sáu đường sanh tử. Vui là thiên đường, khổ là địa ngục, giận dữ vô cùng là A tu la, ham muốn không được là ngạ quỷ.

Trong một ngày, con người thay đổi không biết bao nhiêu dạng hình của tâm lý, mà Ngài Trí Giả đại Sư lý giải rằng trong một niệm tâm, tâm thức chúng ta thay đổi đến ba ngàn lần. Nhận chân được trạng thái biến động của tâm linh hoạt như vậy, chúng ta theo Phật nghe pháp, luôn giữ tâm niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thí, niệm thiên.

Người giữ được sáu niệm này trong cuộc sống, thì Phật dạy rằng họ sẽ thăng hoa tư cách từ người tiến lên quả vị Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát, Phật; không bị trở xuống ba đường ác. Vì thế, việc thực hành sáu niệm tâm này rất quan trọng trên bước đường tu của chúng ta.

Niệm Phật là nghĩ đến bậc thánh thiện, toàn giác. Nghĩ đến hảo tướng bên ngoài của Phật, cho đến lời nói, suy tư, việc làm và sinh hoạt nội tâm của một Đức Phật, thì chúng ta cảm nhận được sự an lạc vô cùng. Tu pháp môn Tịnh độ, niệm Phật, trong tâm chúng ta luôn có Phật hiện hữu, sinh hoạt. Tuy ngồi yên, nhưng Phật xuất hiện trong lòng chúng ta với tư cách một hài đồng rất dễ thương.

Tôi đã viếng thăm vườn Lâm Tỳ Ni hai lần. Cảnh bên ngoài hoang tàn đổ nát, nhưng tôi cảm nhận được cảnh Phật ra đời có hoa Vô Ưu nở rộ, chư Thiên chào đón và xuất hiện Bồ tát Hộ Minh cỡi bạch tượng sáu ngà đến, thấy hoàng hậu Ma Gia hào quang rực rỡ, từ cánh tay của bà, thái tử ra đời, có chín rồng phun nước, có bảy đóa

sen đỡ bước chân Ngài, v.v… Quán tưởng như vậy, niệm như vậy, khung cảnh sáng đẹp tự xuất hiện trong lòng, cảm thấy an vui kỳ diệu. Tâm chúng ta đã đặt vào thế giới thanh tịnh rồi, là niệm Phật.

Hoa Vô Ưu nở tiêu biểu cho tâm không lo buồn, sợ hãi, giận dữ; đó là cảnh thanh bình hiện trong lòng chúng ta ở bước đầu tiên niệm Phật. Người niệm Phật ở núi rừng, hay ở trong phòng, lúc đi kinh hành, hoặc ngồi yên, cảnh này tự hiện trong tâm; không phải cảnh bên ngoài.

Nhưng nếu nương theo cảnh bên ngoài thanh tịnh, thì tâm chúng ta thanh tịnh theo dễ hơn. Vì thế, chúng ta đến chùa lễ Phật, nghe pháp, thanh tịnh dễ. Trái lại, đến chùa gặp người không bằng lòng, thấy việc không thích, bực tức, khổ đau theo đó hiện ra trong tâm. Lúc đó, miệng họ niệm Phật; nhưng tâm niệm địa ngục, A tu la, súc sanh, ngạ quỷ. Tâm họ đã ở trong ba đường ác, thì tướng ác cũng theo đó xuất hiện. Đó là điều cấm kỵ mà các Phật tử không nên phạm.

Niệm Phật, thấy Phật xuất hiện, thì Phật đang ở trước mắt, ở trong tâm và ta dõi theo từng bước chân đi của Phật, từng việc làm của Phật. Tướng hảo và tâm thanh tịnh của Phật in vào tâm ta, tác động cho tâm ta thanh tịnh theo và từng bước chúng ta cũng được hảo tướng.

Nhiếp tâm niệm Phật thì gặp việc đáng giận sẽ không giận; vì đang niệm Phật, thấy Phật dễ thương, làm sao giận được. Còn người trước mặt, chúng ta có thấy đâu mà giận. Phật tử niệm Phật mà thấy người đáng ghét là đang niệm cái đáng ghét.

Ngài Trí Giả dạy rằng người sám hối, lạy Phật, niệm Phật đúng nghĩa, luôn thấy Phật, không thấy ma, là bước đầu phải như vậy.

Bước thứ hai, tâm họ an vui và hảo tướng hiện lần theo dấu chân Phật. Thấy Phật thông minh siêu tuyệt và tâm hiền lành dễ thương, chúng ta cũng sáng suốt và hiền theo. Đó cũng là kinh nghiệm của tôi lúc tu học ở Nhật. Quan sát cuộc đời Đức Phật, thấy Ngài lúc còn bé, mới 7 tuổi đã thông suốt tất cả ngôn ngữ An Độ, thấy Ngài thành tựu mọi việc khó làm. Tâm tôi tập trung vào Phật và tập hiểu, tập làm theo Phật; nên tôi học đốt giai đoạn, chỉ trong ba tháng có khả năng thi đậu vào Đại học. Niệm Phật, chúng ta được an vui và trí sáng ra là ý nghĩa nương Phật để phấn đấu bản thân chúng ta vươn lên, gọi là tu Bồ tát đạo. Thấy Phật không nói sai, không làm sai; chúng ta nỗ lực nói và làm giống như vậy, nhờ đó, cuộc sống chúng ta cũng được tốt đẹp lần.

Phật Thích Ca ở Ta bà như chúng ta, nhưng từng bước Ngài xóa lần trần lao nghiệp chướng. Trần lao nghiệp chướng rất nhiều, riêng tôi chỉ nhắm vào bốn việc cần phải xóa bỏ là lo lắng, buồn phiền, sợ hãi và bực tức. Gặp việc đáng buồn giận, lo sợ, chúng ta không buồn giận, lo sợ; vì nghĩ rằng chết là cùng. Nếu cuộc sống kéo dài lê thê, ảm đạm, thì có ích lợi gì. Nhưng nếu chúng ta hiểu Phật pháp và đã làm được một số việc tốt, thì chết cũng không có gì phải sợ. Ở Ta bà mà xây dựng được Tịnh độ trong lòng chúng ta, thì Tịnh độ này liền biến thành Tịnh độ thật ở Tây phương.

Mười phương Phật đều có Tịnh độ riêng, mà chúng ta khó về đó được. Vì tất cả thế giới Phật do tu Bồ tát đạo mới có được mạng sống ở đó. Nhưng tu Bồ tát đạo thì khó vô cùng, ít người làm được; nên ít người sanh về thế giới Phật được là vậy. Hoặc phải tu hạnh Phổ Hiền, được Phổ Hiền dẫn về thế giới của chư Phật mới được; nhưng hạnh Phổ Hiền nào có đơn giản dễ làm.

Thật vậy, thí dụ Phật dạy hành Bồ tát đạo, phải tu Tứ Nhiếp pháp; nhưng có mấy ai làm được. Tất cả pháp tu của Bồ tát đều lấy bố thí làm đầu. Nhưng chỉ người có quyền thế mới có thể thực hiện hạnh bố thí vô úy, nghĩa là che chở được cho người bị oan ức; còn mình thấp cổ bé miệng làm sao can thiệp được. Thứ hai là bố thí trí tuệ, chúng ta học hiểu đến đâu mà dạy được người. Biết những điều mà mọi người không biết mới làm thầy họ. Có trình độ tri thức hơn xã hội, trình độ tu chứng của người tu vượt hơn bình thường của thế nhân mới tu được pháp này. Thứ ba là bố thí tiền của thì phải có khả năng giúp người có cuộc sống vật chất ổn định và cao hơn nữa, giúp họ ăn nên làm ra, giàu có, sung sướng. Muốn tu Bồ tát đạo, phải phát huy cuộc sống mình có đủ ba thứ là tiền của, tri thức và uy thế.

Nhưng riêng con đường sanh về thế giới Cực Lạc đơn giản hơn; theo lời Phật Thích Ca dạy, chúng ta có thể về được, vì ứng vào nguyện của Phật Di Đà. Một trong 48 lời nguyện của Ngài là trước khi lâm chung, nếu nhiếp tâm niệm Phật tối thiểu mười tiếng, không tán loạn, thì Phật sẽ rước. Không làm gì cả, chỉ niệm mười đanh hiệu Phật Di Đà thôi, có cái khó là tâm phải bất loạn.

Con nguyền lâm chung không tán loạn

A Di Đà Phật rước từ xa

Quan Am cam lộ rưới trên đầu

Thế Chí sen vàng nâng đỡ gót

Trong khoảng sát na rời ngũ trược

Khoảng tay co duỗi đến Liên Trì

Khi hoa sen nở thấy Từ Tôn

Nghe tiếng pháp âm lòng sáng tỏ

Nghe xong liền ngộ Vô sanh nhẫn

Không rời An Dưỡng tại Ta bà

Khéo đem phương tiện lợi quần sanh

Hay lấy trần lao làm Phật sự

Phật tử niệm Phật nhớ bài sám này suốt đời, nhớ lâm chung tâm không tán loạn, không nghĩ tất cả việc trên cuộc đời; chỉ nghĩ Phật Di Đà thì thấy Ngài xuất hiện từ xa. Từ Tây phương cách đây mười muôn ức Phật độ, Phật Di Đà đi lần đến Ta bà. Thấy Phật như vậy, tâm chúng ta mới không tán loạn. Phật Di Đà rước từ xa, nhưng người đến gần chúng ta là người thương và lo cho chúng ta nhiều nhất là Bồ tát Quan Âm đến trước, an ủi, nhắc nhở, dặn dò chúng ta, vì Quan Âm nguyện ở thế giới này. Bồ tát Quan Âm cầm nhành dương liễu nhúng nước cam lồ rải trên đầu chúng ta, thì chúng ta không thấy đau đớn, buồn phiền, khổ sở; tất cả nghiệp chướng đều tiêu tan, ác ma không khuấy nhiễu, thân tâm đều nhẹ nhàng, thanh tịnh.

Được như vậy, mới đủ điều kiện bước lên đài sen của Bồ tát Đại Thế Chí đưa cho. Đài sen này nhanh chóng bay thẳng về Cực Lạc cách đây mười muôn ức thế giới chỉ trong một chớp mắt. Chúng ta liền đến Liên Trì, dự vào Liên Trì hải hội của Phật Di Đà. Vào ao thất bảo của Phật Di Đà, mới uống được nước bát công đức; nhờ đó, tâm lượng Bồ tát của chúng ta mới lớn lần. Và tâm lớn thì sen nở, mới thấy Phật Di Đà, nghe Ngài nói pháp; nghe xong liền chứng Vô sanh nhẫn và được Ngài thọ ký.

Ở Ta bà chứng Vô sanh nhẫn khó vô cùng. Chứng Vô sanh nhẫn thì bị người nói xấu, đánh mắng, giết hại, chúng ta vẫn không hề chống trả. Thực tế cho thấy không ai làm được việc này. Vậy mà qua Cực Lạc, xuất hiện ở ao Liên Trì, tự nhiên chứng được Vô sanh

nhẫn, tức phiền não, nghiệp chướng trần lao không phát sanh nữa, không có những tánh xấu.

"Nghe tiếng pháp âm lòng sáng tỏ”. Ở đây nghe pháp suốt đời mà không sáng. Nhưng nghe Phật Di Đà nói một câu là tâm sáng liền, ngộ Vô sanh nhẫn, thì tâm vẫn ở hội Liên Trì, nhưng hiện thân khắp nơi, đến với chúng sanh hữu duyên.

Vì vậy, người tu được vãng sinh Cực Lạc thì quyến thuộc của họ ở thế gian này, hay người hữu duyên đồng lúc phát Bồ đề tâm, cảm nhận được người ấy đã vãng sanh. Người ấy vẫn ở thế giới Cực Lạc, nhưng hiện vào tâm chúng sanh, vào tâm của con cháu, tác động cho những người này phát tâm tu hành rất tốt.

Vì có giải tỏa nghĩa địa ở khu vực này, có nhiều người khổ đau, oan ức đã qua đời, chúng ta mới lập đàn cầu nguyện giải oan cho họ và thuyết pháp, bố thí, cứu giúp cả người sống; đó là ý nghĩa "Lấy trần lao làm Phật sự”.

Mong rằng những người có thân bằng quyến thuộc đã khuất tham gia đạo tràng này, nghĩ đến các hương linh, mời họ về nghe kinh, nghe pháp, để giải trừ oan khiên, được sanh về Cực Lạc. Và Phật tử hiện tiền cũng nương nhờ Tam Bảo lực, được an lạc, sáng suốt.

Ý nghĩa Phương tiện trong kinh Pháp Hoa

Ý NGHĨA PHƯƠNG TIỆN TRONG KINH PHÁP HOA

(Bài giảng tại trường hạ Phổ Đà ngày 25-5-2005)

Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật dạy có hai cửa vào đạo là Chân thật môn và Phương tiện môn. Chân thật môn là con đường chính, nhưng chỉ có Phật mới đi vào con đường này được. Nói cách khác, theo tinh thần Pháp Hoa, chỉ có Đức Phật thị hiện trên cuộc đời , mang thân phàm phu và xuất gia học đạo, chỉ tu sáu năm mà thành Phật. Từ đó đến nay, biết bao nhiêu người tu trải qua năm mười măn, hay cả mấy chục năm, nhưng không ai thành Phật. Tại sao?

Vì chúng ta là phàm phu, hay Nhị thừa, hoặc Bồ tát, thì cũng chỉ chứng được quả mà chúng ta đã có từ đời trước. Thí dụ các vị Thánh La hán tái sanh trên cuộc đời, tu hành, cũng chỉ chứng đến quả La hán là cao tột. Từ quả La hán mà tiến tu lên được quả vị cao hơn nữa có thể được, nhưng cũng không đơn giản. Người may mắn gặp được Phật, thì sự tu chứng nhanh hơn; chỉ trong một niệm tâm liền chứng được quả A la hán, như ngài Xá Lợi Phất. Với người không gặp Phật, phải trải qua quá trình nương theo giáo lý tu tập, gia công Thiền định cũng chứng được quả A la hán. Như vậy, quả

A la hán họ đã có sẵn, nên đời này mang thân phàm mới chứng được dễ dàng.

Còn những vị chân sư đã trồng căn lành đời trước, nay tái sanh, xuất gia, học đạo. Với quả vị Hòa thượng đã có từ đời trước, các ngài tu hành, từng bước cũng phát triển đạo vị, làm Hòa thượng hay A xà lê, nhưng chưa là Thánh.

Trong chúng ta cũng có vị là Bồ tát, A la hán, Bích chi Phật tái sanh; nhưng đa số là phàm Tăng. Nếu thực lòng tu, cũng chứng được quả thấp nhất là Dự lưu; hay theo Đại thừa, thấp nhất là tam Hiền, tức Thập Trụ Bồ tát. Ở quả vị này, trụ tâm được, không bị hoàn cảnh tác động, không bị vui buồn vinh nhục của cuộc đời làm hoen ố tâm.

Còn hàng Nhị thừa đạt quả vị thấp nhất, không bị lệ thuộc ăn uống, ngủ nghỉ. Ăn uống đạm bạc cũng khỏe mạnh, làm việc liên tục cũng không sao. Nay đau mai yếu, phải ăn kiêng là biết nghiệp còn nhiều, chắc chắn việc làm đạo sẽ bị trở ngại. Ý thức như vậy, phải siêng năng lạy sám hối cho tiêu nghiệp.

Ngài Tối Trừng ở Tỷ Duệ sơn, Nhật Bản, dạy rằng tất cả người tu theo Thiên Thai tông, phát nguyện tu Pháp Hoa, lên núi ở. Không còn buồn phiền, không còn mệt mỏi vì đói khát, nóng lạnh, mới cho xuống núi hành đạo. Có người sống trên núi mười năm, hai mươi năm, vẫn không được xuống núi. Vì còn nghiệp mà đi hành đạo, họ sẽ bị cuộc đời làm ô nhiễm và họ cũng làm cho đàn na mất tín tâm. Người không kính trọng ta, phải tự nghĩ vì ta không đủ đức hạnh. Nghĩ như vậy cũng đúng với tinh thần Phật giáo Nguyên

thủy. Thật vậy, năm anh em Kiều Trần Như chưa gặp Phật đã là những nhà hiền triết quyết tâm tu hành. Phật đến độ họ, chỉ có Kiều Trần Như liền ngộ đạo, đắc quả A la hán; nghĩa là đã vượt qua được sự bức ngặt của đói khát, nóng lạnh và tâm thanh tịnh hoàn toàn. Đức Phật mới cho ngài đi khất thực chung. Bốn vị còn lại phải ẩn tu, vì chưa có hảo tướng, người trông thấy không phát tâm, đôi khi còn chống phá.

Đắc đạo, Đức Phật nghĩ rằng nếu đưa ra Chân thật môn, tức chỉ bày chân lý, mọi người không tiếp thu được, còn bị đọa. Đức Phật muốn vào Niết bàn, vì những điều Ngài hiểu, chứng được, thì không dạy được, vì nghiệp của chúng sanh quá sâu nặng và họ lại không có trình độ. Lúc đó, mười phương Phật hiện ra, ấn chứng cho sự thấy đúng của Phật Thích Ca và tất cả những gì mà Ngài chứng đắc cũng như của Phật mười phương chứng đắc.

Nhưng thấy đúng rồi, có làm được không? Chúng ta phát tâm tu hành thường rơi vô lý tưởng. Lý tưởng luôn luôn quá đẹp, mà thực tế lại phũ phàng. Khoảng cách rất xa giữa thực tế và lý tưởng làm cho chúng ta thất vọng, bất mãn, chán nản, buồn phiền, v.v…; trần lao nghiệp chướng từ đây phát sanh liền.

Đức Phật Thích Ca đắc đạo, tương thông được với mười phương Phật, quả là tuyệt vời. Nhưng Ngài trở lại cuộc đời, thân cận với chúng sanh đầy đủ tham sân si để cảm hóa họ đi theo con đường chân thật giải thoát hoàn toàn, không còn khổ đau sanh tử, là cả vấn đề không đơn giản chút nào. Thấu hiểu sự khó khăn này, chư Phật mười phương khẳng định với Phật Thích Ca rằng tất cả chư Phật hiện thân trên cuộc đời, giáo hóa chúng sanh, đều phải

mở cánh cửa phương tiện cho họ đi vào. Con đường chân thật của Phật đi, chúng sanh không thể nào đi được.

Trên bước đường tu, tôi nhận rõ ý này. Chúng ta phải chấp nhận thực tế là mỗi người có hoàn cảnh khác nhau, không ai giống ai, nên không thể bắt chước được. Từ hoàn cảnh riêng mà tu hành, ý thức về lời Phật dạy là pháp sai biệt dành cho mỗi người khác nhau.

Đức Phật Thích Ca triển khai tám mươi bốn ngàn pháp môn tu, nghĩa là chúng sanh có bao nhiêu phiền não, trần lao nghiệp chướng, thì Phật có bấy nhiêu pháp tương ưng để đối trị. Còn Thánh La hán không có phiền não, trần lao nghiệp chướng; nên không có pháp đối trị dành cho các ngài. Phật dạy tất cả giới luật mà Tỳ kheo, Tỳ kheo Ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di phải tuân thủ; vì họ sẽ phạm những lỗi lầm, nếu không được cấm ngăn, bảo vệ. Đối với hàng Thánh Tăng như Kiều Trần Như, Đức Phật không chế giới. Mới thấy Phật, tâm ông liền thanh tịnh, đắc quả A la hán, thì cần gì giới điều ràng buộc.

Đức Phật triển khai tất cả giới nhằm giúp chúng ta không sanh khởi tâm phiền não, không phạm hành động xấu ác, không làm những việc vô ích, có hại… Vì vậy, khi nương được pháp phương tiện của Phật dạy, chúng ta tu hành, tâm hồn được thoải mái, an vui, bởi nhận chân được sự thật của cuộc đời; chúng ta không lý tưởng hóa mọi việc, không nhận thức sai lầm.

Thuở nhỏ, một vị Hòa thượng dạy tôi tụng Pháp Hoa sẽ hết bực bội, buồn phiền; nếu không thì cứ thắc mắc tại sao thế này mà không thế kia và không bằng lòng ai cả. Hòa thượng dạy rằng phải

nhìn đúng sự thật, con cò phải trắng, con quạ phải đen. Không thể bắt con quạ trắng như con cò. Phải nhìn rõ cốt lõi bên trong của một người là gì. Nếu họ là tiên giáng phàm, không dạy, họ vẫn có cốt cách thần tiên. Trái lại, bắt khỉ mặc áo người, nó cũng chỉ làm được trò khỉ.

Bồ tát, Thánh Tăng tái sanh, tất yếu cốt lõi của họ là Bồ tát, Thánh Tăng. Người làm thuê ở mướn, hay người trốn nợ, trốn tù, cạo đầu vô chùa ở, thì phải cảnh giác họ. Phải nhìn thấy thực, tưởng lầm họ là Thánh thì nguy hiểm vô cùng. Những người nặng về hình thức, tưởng tất cả người mặc áo tu là thực tu, dễ bị lợi dụng, phiền não, thoái tâm.

Phật dạy quán sát thật tướng các pháp; nghĩa là công nhận sự thật, thấy sự thật, không thấy khác và thấy rõ rồi, mới khai phương tiện. Tôi không cho phép anh bị nghiện xuất gia, nhưng dạy anh ta pháp cai nghiện. Từ bi cho họ ở, phải trông chừng cẩn thận; không để ý, họ gây rắc rối liền. Đối với người này, pháp cai nghiện là thích hợp nhất.

Đức Phật đã dạy có nghiệp phải sám hối cho tiêu nghiệp mới tu được; ví như chiếc áo dơ phải giặt sạch mới nhuộm màu được. Giải thích ý này, ngài Trí Giả chia ra ba hạng người tu. Hạng người thứ nhất gọi là hảo tâm xuất gia, đồng chơn nhập đạo. Họ đã trồng căn lành với Phật ở đời trước; nay tái sanh trên cuộc đời, không bị trần lao làm ô nhiễm và tìm đường giải thoát. Điển hình như Hòa thượng Trí Tịnh thuở còn bé, chưa tu, lên núi Ông Cấm, gặp Tổ Vạn Linh đắc đạo. Ngài nói rằng đời trước chú bé này đã là Hòa thượng, mai kia cũng sẽ là Hòa thượng; các ông đừng xem thường. Chưa tu, nhưng cốt cách Hòa thượng đã có rồi.

Tổ Thiên Thai ví những người hảo tâm xuất gia, đồng chơn nhập đạo như cái áo trắng sạch, nhuộm màu đạo dễ thấm lắm. Với những người đầy đủ tư chất trong sạch như vậy, chúng ta phát hiện được căn lành của họ và nuôi lớn căn lành này cho họ. Họ thông minh, nghiệp trần không có, nên phát triển đạo hạnh rất nhanh. Không có nghiệp, nên không bị phiền toái của vật chất đòi hỏi, không bị tình cảm tầm thường chi phối và trí tuệ đã sáng, thâm nhập Phật huệ dễ dàng.

Hòa thượng Trí Tịnh chuyên tụng phẩm Phương tiện thứ hai của kinh Pháp Hoa. Tôi nhận ra pháp phương tiện giúp chúng ta không mắc bệnh cố chấp; vì yếu nghĩa của phương tiện chỉ cho chúng ta nhận chân được sự thật, chúng ta sẽ không phạm sai lầm. Họ không thể là Tăng sĩ, nhưng chúng ta cho xuất gia, cuối cùng cũng hoàn tục mà còn có hại nữa. Có Thầy nói rằng lo cho một đệ tử ăn học xong, lại ra đời, buồn quá. Nhận rõ sự thật, chúng ta sẽ không buồn. Tôi thấy cậu bé thông minh, nhưng không có căn lành, không cho xuất gia; nhưng tôi cho tiền học, để sau họ thành tài, sống lợi ích cho bản thân họ và lợi cho xã hội.

Hạng người thứ hai ví như chiếc áo bẩn; nghĩa là đời trước họ có tu, nhưng tái sanh, gặp Phật pháp hơi muộn. Tuy sống với đời, mà tâm vẫn nghĩ đến đạo; nên khi gặp được chân sư khai ngộ, họ liền xuất gia. Hòa thượng Thiện Hòa tiêu biểu cho mẫu người này. Ngài là Giám đốc Phật học đường Nam Việt, lập gia đình rồi mới đi tu. Ngài gặp Tổ Khánh Hòa, phát tâm tu. Nhờ có căn lành đời trước, nên đời này sống trong gia đình giàu có, khi phát tâm tu, ngài sám hối tội căn ở ba mặt. Một là Hòa thượng sám hối bằng

cách vào Phật học đường sống chung với chư Tăng, ngài nhận làm công việc phục vụ đại chúng.

Mặc dù đã là Giám đốc Phật học đường, ngài cũng quét sân chùa mỗi ngày để tích lũy phước. Sống trong đại chúng, ngài không kiêu căng, buồn phiền; chỉ lo công quả, lập công bồi đức, vì sợ thọ hưởng bị tổn phước. Và xuất thân từ gia đình giàu có, ngài sử dụng tiền của để lo cho đại chúng. Nhờ pháp sám hối này, huynh đệ cảm mến đức độ của Hòa thượng. Tôi nghe các Hòa thượng cả ba miền Bắc, Trung, Nam đều khen ngợi ngài là người tốt, siêng năng nhẫn nại làm việc đạo, không làm mất lòng người.

Pháp sám hối thứ hai của Hòa thượng là ngài thường lạy Hồng danh Phật, lấy Phật đức trang nghiêm thân tâm; vì thế, tâm lần thanh tịnh, thân khỏe mạnh. Lạy Phật đến thấy hảo tướng Phật hiện ra, là chúng ta nhìn đâu cũng thấy Phật, thấy mây bay núi non cũng tưởng như Phật, nên không còn phiền não.

Lạy Phật xong, bước ra khỏi chánh điện, gặp người mình ghét, phiền não nổi dậy, là ác tướng hiện ra, chưa nhuộm màu đạo được, có nhuộm màu gì cũng trở thành lem luốc. Vì vậy, sám hối chưa sạch nghiệp mà thọlãnh giáo pháp Phật, người này khó tiến tu.

Và pháp sám hối thứ ba mà ngài áp dụng là xứng tánh sám hối. Tất cả hiện tướng đều biến mất, để tâm trí hoàn toàn vắng lặng, mới nhuộm màu đạo được. Hạng người này nhờ công quả, lạy Phật, nghiệp sạch lần; nên tâm yên tĩnh, Phật pháp tự hiểu dễ dàng và việc hành trì pháp Phật cũng thành tựu một cách nhẹ nhàng.

Hạng người thứ ba ví như chiếc áo vừa dơ vừa rách; nghĩa là người có tội ngập đầu, cũng phải giặt áo cho sạch, tức tâm sám hối cho sạch nghiệp. Mang nghiệp quá nặng, tâm đau khổ, thân tội lỗi; chỉ còn cách công quả, kiếm chút phước, phục vụ đại chúng để kết duyên lành. Chỉ mong được vậy thôi cũng may lắm rồi và hy vọng đời sau sẽ có được thân khỏe mạnh, trong sạch, không buồn phiền, không tội lỗi, mới dễ tu.

Riêng tôi, thuở nhỏ xuất gia cũng tâm niệm như vậy; vì cuộc đời mình nghèo thiếu, bệnh hoạn, xấu xí thường kèm theo sân si. Nhờ nương pháp phương tiện của Phật tu hành, hoàn cảnh lần đổi khác, được Phật hộ niệm, bổ xứ cho làm một số việc, thành tựu một ít Phật sự. Vì vậy, tôi rất tâm đắc lời tâm sự của Xá Lợi Phất bộc bạch với Đức Phật rằng dù đầu đội và hai vai cõng vác Phật, cũng không bao giờ đền đáp được công ơn vô bờ bến của Đức Thế Tôn.