Khai Thị-2009

Lời tựa

Hòa thượng THÍCH TRÍ QUẢNG

KHAI THỊ

KHÓA TU MỘT NGÀY AN LẠC

2009

NHÀ XUẤT BẢN TỔNG HỢP TP. HỒ CHÍ MINH

Lời tựa Khai Thị 2009

Trải qua 5 năm sinh hoạt trong sự gia hộ của chư Phật, chư Bồ tát, cùng sự chung sức chung lòng của chư tôn thiền đức, cho nên đến nay, Khóa tu Một ngày an lạc vẫn tiếp tục phát triển trên lộ trình mà Ban Tổ chức đã vạch ra cho Phật tử được tu hành trong chánh pháp.

Để ghi lại những bài pháp đã được thuyết giảng cho Phật tử trong khóa tu, chúng tôi đã in hai bộ sách Khai thị năm 2007 và năm 2008 với 49 bài giảng.

Và để ánh sáng chánh pháp được tỏa sáng hơn nữa cho nhiều người ở khắp mọi nơi, chúng tôi tiếp tục cho in sách Khai thị năm 2009. Trong tập sách này, với 30 bài giảng đưa ra những giải pháp theo quan điểm Phật giáo cho những vấn đề bức xúc hiện nay của mọi người như: Phật giáo và bảo vệ môi trường, Phật giáo nói không với ma túy, Phật giáo và dân số, Phật giáo và thiếu nhi, Phật giáo và sự tác hại của thuốc lá, Nối vòng tay lớn, Mỉm cười trong đau khổ, Niềm vui của tuổi già, Hạnh phúc của tuổi thơ, Phước Lộc Thọ, v.v…...

Chúng tôi tin tưởng rằng qua những bài giáo pháp được triển khai trong quyển sách này, quý Phật tử sẽ có được tầm nhìn sáng suốt để ứng xử đúng theo tinh thần Phật dạy mà tạo nên cuộc sống an lạc cho bản thân, cho gia đình và cho cộng đồng xã hội.

TP. Hồ Chí Minh, mùa An cư kiết hạ Phật lịch 2555 - 2011

Hòa thượng THÍCH TRÍ QUẢNG

Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam

kiêm Trưởng ban Trị sự Thành hội Phật giáo TP. Hồ Chí Minh

Trưởng ban Tổ chức Khóa tu Một ngày An lạc

Xuân trong đạo Phật

Xuân trong Phật đạo

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 53

tại chùa Phổ Quang ngày 8-2-2009)

Đức Phật dạy rằng Phật pháp bất ly thế gian giác; vì vậy, có thể nói Xuân trong đạo Phật cũng là Xuân trong cuộc đời; từ đó nhìn thẳng vào cuộc sống mà tìm được mùa Xuân và sự an lành cho chúng ta. Với tinh thần xây dựng trên nền tảng đạo Phật gắn bó mật thiết với sự sống của con người, cho nên người ta thường nói đạo Phật và nhân loại, đạo Phật và dân tộc. Không có nhân loại, thì không có đạo Phật; đó là chân lý mà hàng đệ tử Phật cần suy gẫm.

Đa số người đời thường nghĩ rằng mùa Xuân là thời gian vui chơi, nên họ thường tổ chức tiệc vui sau những tháng ngày làm việc mệt nhọc. Người Việt Nam cũng vậy, tuy có vui chơi trong mùa Xuân, nhưng thực tế chúng ta lại thấy người ta bận rộn hơn, cực khổ hơn vào những ngày Tết; điều đó quả là vô lý. Chúng ta hãy suy nghĩ để nhận thấy đâu là niềm vui thật và đâu là những việc đáng làm trong ngày Xuân.

Hầu như mọi người sau một năm làm việc cực nhọc, Tết đến, người ta lo dọn dẹp nhà cửa, lo mua sắm, lo biếu

tặng quà cáp và việc xã giao biếu qua biếu lại, khiến cho mỗi nhà chất đầy quà bánh, nhưng làm sao ăn cho hết. Làm ra tiền cực khổ, mua sắm tốn kém để lãng phí. Việc này có nên hay không?

Là Phật tử tu theo chánh pháp được mệnh danh là đạo trí tuệ thì việc làm phải hợp lý, không thể cứ rập khuôn theo tập quán không hợp lý. Tôi nhận thấy Phật tử Nhật Bản thường sắp xếp cuộc sống sao cho suốt năm đều có mùa Xuân để vừa sống an lạc, hạnh phúc, vừa đóng góp cho xã hội đi lên. Làm như thế mới là Phật tử chân chánh, vì nước Nhật không rộng, tài nguyên không có, nhưng họ vẫn làm cho đất nước phát triển được.

Tôi sống trong chùa từ thuở nhỏ, làm hương đăng, thấy những ngôi chùa cổ ở Việt Nam một năm chỉ dọn dẹp vào ngày 23 âm lịch cuối năm rồi đóng cửa chùa, không tụng kinh nữa và chờ đến mùng một Tết mới khai kinh. Còn quanh năm để gián, nhện, chuột làm ổ trên bàn Phật, mà không ai dám động vào, không dọn dẹp. Nhưng sang Nhật tu học, thấy cuộc sống văn minh của họ đặt vấn đề vệ sinh, an toàn thực phẩm là quan trọng. Vì đối với họ, tâm an vui, sức khỏe tốt, môi trường sống sạch sẽ, an lành, thì đó là mùa Xuân, mùa Xuân do chính họ tự tạo ra.

Phải nói không có dân tộc nào sạch sẽ bằng dân Nhật, đường sá không có rác, nhà cửa không dơ bẩn. Bất cứ mùa nào trong năm, nếu bất ngờ đến thăm nhà người

quen, quý vị cũng thấy nhà họ rất sạch, có bình hoa đạo. Có thể nói nếp sống sạch và đẹp luôn gắn liền với cuộc sống tu hành của họ, làm cho tâm hồn người ta an vui, dù đang ở mùa Đông. Thiết nghĩ Phật tử chúng ta nên học cách sống sạch đẹp của họ, không những trong nhà mình sạch, trước cửa nhà cũng sạch, mà cả ngoài đường cũng giữ cho sạch. Gần đây, tôi thấy dân mình ưa vứt chuột chết ra đường; đó là tật xấu không được phép duy trì, vì mình sợ dơ mà lại vứt bừa bãi để cho người khác gánh lấy cái dơ đó. Hoặc trong những ngày Xuân, đường hoa Nguyễn Huệ ở Thành phố Hồ Chí Minh nổi tiếng rất đẹp giúp cho nhiều du khách trong và ngoài nước được dịp thưởng ngoạn nhiều loại hoa Xuân; đó là một nét sinh hoạt rất độc đáo của thành phố chúng ta, trong khi ở Hà Nội trưng bày hoa kiểng làm đẹp cho thủ đô trong mùa Xuân thì những người vô ý thức đã tràn vào bẻ hoa, nhổ cả cây, trong đó có những cây hoa Anh Đào được mang từ Nhật sang tặng cho đất nước chúng ta, thật đáng xấu hổ.

Cần phải giáo dục con cháu chúng ta, từ trẻ thơ năm, ba tuổi, nên dạy cho chúng cách sống văn minh lịch sự, từ việc đơn giản như ăn kẹo thì phải tìm giỏ rác bỏ giấy gói kẹo vào, cho đến làm sạch nhà cửa, đường phố. Xây dựng trong lòng an vui, nhà cửa sạch đẹp, xã hội an toàn; thực hiện được tinh thần này thì trong cả bốn mùa, chúng ta đều có mùa Xuân và Xuân trong lòng là quan trọng nhất theo đạo Phật, vì Phật dạy rằng tâm ảnh hưởng đến vật bên ngoài.

Thật vậy, kinh Hoa Nghiêm đã khẳng định rằng Nhứt thiết duy tâm tạo. Cho nên tâm làm chủ tất cả, tâm tạo nên mùa Xuân, tạo nên sự đẹp đẽ, sự an lành, sự hạnh phúc và tâm cũng tạo nên sự dơ bẩn, sự xấu xa, sự ác độc, sự đau khổ. Ý thức được rằng tâm làm chủ, Phật tử chân chánh tu hành xây dựng cho được mùa Xuân trong lòng mình trước. Vì vắng bóng mùa Xuân trong tâm, cố thi sĩ Vũ Hoàng Chương mới đau khổ thốt lên rằng Xuân sang mà vẫn là Thu trong lòng, nghĩa là dù cảnh vật bên ngoài đang vui, đang là Xuân, nhưng trong lòng ông vẫn thấy buồn, vẫn là Thu ảm đạm.

Đối với người tu, cảnh bên ngoài là Thu, là Đông, hay là Hạ, lòng hành giả vẫn là Xuân tươi vui. Mãn Giác Thiền sư tu hành ngộ đạo, nhận ra mùa Xuân bất tử và đắc ý cảm tác hai câu thơ rằng :

Đừng bảo Xuân tàn, hoa rụng hết

Đêm qua sân trước một nhành Mai.

Hoa Mai tiêu biểu cho chúa Xuân vẫn nở thắm ngoài sân, dù mùa Xuân của trời đất đã qua đi. Bởi đóa hoa Mai đang nở rộ trong lòng Ngài tương ưng với đóa hoa Mai bên ngoài một cách sâu sắc. Còn hoa Mai bên ngoài đang khoe sắc, mà trong lòng chúng ta đang giá rét thì không nên chút nào. Ở Nhật Bản, mùa Xuân vào tháng hai dương lịch, thời tiết vẫn còn lạnh, nhưng hoa Mai vẫn nở trong giá buốt.

Đạo Nho sử dụng cành Trúc tiêu biểu cho người quân tử, vì tâm người đàn ông thường trống rỗng, ít thắc mắc, nhỏ nhen, ích kỷ, được ví như cây Trúc rỗng ruột; cho nên họ tu hành dễ đắc đạo.

Tuy nhiên, muốn tu hành, dù là nam giới hay nữ giới, Đức Phật khuyên phải bước vào cửa Không, gọi là Không Giải Thoát môn. Vì vậy, người đàn ông thực hiện tâm trống không, không cố chấp, dễ giải thoát và người đàn bà cắt bỏ tánh ích kỷ cũng được giải thoát. Long Nữ tám tuổi thành Phật, bước vào thế giới Vô Cấu hay là đóa hoa Sen vươn lên từ bùn nhơ. Còn chúng sinh chui vô bùn trở thành con lươn, con lịch; nhưng vượt lên khỏi bùn, khỏi nước mới thành đóa Sen thơm ngát, thành Phật.

Trên lộ trình tu, bước một, Phật dạy chúng ta phải nhập Không quán, bỏ rơi tất cả mọi việc, tức không để cho mọi sự việc tác động tâm mình:

Thị phi tiếng rụng theo hoa sớm

Danh lợi lòng băng với bão đêm.

Nhập Không môn, chúng ta buông bỏ, đừng để vướng bận thân tâm, mới được giải thoát. Và bước vào cửa Không rồi, thì nam nữ đều như nhau. Long Nữ thành Phật thể hiện ý này.

Tôi còn nhớ cố Hòa thượng Trí Thủ đã dạy tôi rằng tu hành phải sống như cây Trúc. "Vị xuất địa thời tiên hữu

tiết”, nghĩa là cây Trúc chưa ra khỏi mặt đất cũng có lóng mắt. Chúng ta tập sống có tiết tháo của người quân tử, là ít lỗi lầm, hay không lỗi lầm. Là người xuất gia hay tại gia, nếu sống buông thả, lỡ bước sa chân thì sau muốn quay trở lại cũng không được; cho nên phải từng bước tiến tu cho vững chắc.

Và "Đáo lăng vân xứ cánh hư tâm”, nghĩa là cây Trúc càng lên cao thì càng rỗng ruột. Người tu càng tiến xa trên con đường đạo, cần phải buông bỏ cho nhẹ. Nói cách khác, càng tu lâu, càng lớn tuổi, càng phải mở rộng tấm lòng bao dung. Có nhiều người càng lớn tuổi lại càng sống cố chấp, khiến cho người thân, con cháu không dám gần gũi. Thắc mắc quá, bắt lỗi đủ cách, làm sao sống chung được với ai. Người có tấm lòng rộng mở, thì con cháu sum vầy vui vẻ, cho nên có gia đình sống chung với nhau đến bốn đời một cách hòa thuận, hạnh phúc. Là Phật tử phải nhận ra ý này để xây dựng cuộc sống gia đình lúc nào cũng là mùa Xuân và với thân tâm an lạc như vậy thì đến chùa cũng đem lại không khí Xuân cho bạn đạo, đem lại niềm vui cho cả đạo tràng.

Chúng tôi kết thúc bằng bài thơ Xuân rất đặc sắc của Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông, quý Phật tử cùng suy gẫm:

Niên thiếu chưa từng lẽ sắc Không

Ngày Xuân hoa nở rộn tơ lòng

Chúa Xuân nay đã thành quen biết

Thiền tọa an nhiên ngắm bóng hồng.

Phước lộc thọ

Phước Lộc Thọ

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 55

tại chùa Phổ Quang ngày 22-2-2009)

Người Việt Nam ít nhiều chịu ảnh hưởng Khổng, Lão giáo, nên hôm nay, đề tài này được đặt ra, tuy không phải là chủ đề trong đạo Phật. Khổng Mạnh chủ trương xây dựng cuộc sống hiện tại và Lão Trang thì theo cách sống không dính líu gì đến cuộc đời này. Trong khi đạo Phật chủ trương trong hiện tại phải sống giải thoát cho chính mình và vừa cứu nhân độ thế. Vì cuộc sống không giải thoát thì không thể hiện được đầy đủ ý nghĩa của đạo Phật; nhưng sống giải thoát mà không làm ích lợi cho cuộc đời như đạo Lão là việc không nên. Vì vậy, theo Phật giáo, trước tiên, người đệ tử phải tự làm cho mình giải thoát, sau đó mới xây dựng Tịnh độ cho nhiều người cùng được giải thoát; đó chính là sự thể hiện Bồ tát đạo ngay trên thế gian này, làm lợi ích cho mọi người, hành giả mới thành tựu trọn vẹn đức hạnh. Đạo Phật dung hợp tư tưởng của Khổng Mạnh Lão Trang là thế.

Trở lại chủ đề Phước Lộc Thọ theo quan niệm sống của đạo Khổng. Khổng Tử dạy rằng người có phước mới sanh con cháu nối dòng, không có phước thì tuyệt tự.

Điều này khiến chúng ta suy nghĩ có mâu thuẫn với đạo Phật hay không ? Đạo Phật du nhập vào Trung Quốc đã "đụng” với tư tưởng này. Đạo Khổng dạy rằng người nào cũng có tổ tiên, ông bà, cha mẹ và con cháu để nối truyền dòng họ lâu dài. Đối trước quan niệm này, một số người hiểu lầm lời Phật dạy, đã nghĩ rằng xuất gia là từ bỏ tất cả cuộc sống của con người, từ bỏ gia đình, từ bỏ xã hội, để đi vào con đường tu hành. Từ bỏ tất cả là cách tu theo Lão giáo, đạo Phật không chủ trương như vậy; vì đạo Phật lấy việc độ sinh làm chính. Do giáo hóa chúng sinh, hành giả mới thành tựu quả vị Phật và thành Phật rồi, thị hiện lại thân người để tiếp tục độ sinh.

Giáo lý Bắc tông và Nam tông đều nói rõ điều này. Trên quá trình tu hành của Đức Phật, nếu theo Phật giáo Nguyên thủy, vẫn có kinh Bổn Sanh Bổn Sự nói về nhân quả ba đời, tức quá khứ, hiện tại và vị lai là một chuỗi dài cuộc sống của Đức Phật. Vì vậy, đối với sự sống của một người, chúng ta cần có cái nhìn xây dựng từ kiếp sống quá khứ được nối tiếp với kiếp sống hiện tại cho đến cuộc đời vị lai, không phải đi tu là chấm dứt cuộc đời này và không gắn liền với xã hội, không gắn liền với tổ tiên, ông bà, cha mẹ, như cách hiểu sai lầm của một số người.

Thật vậy, Phật và Bồ tát được tôn vinh là bậc Thánh nhân cao quý trên cuộc đời này, vì các Ngài đã tự thân xây dựng một quá trình sống đức hạnh và giải thoát từ kiếp quá khứ và hạt nhân tốt đẹp đó được tiếp tục nuôi lớn, mới

nở ra đóa hoa từ bi, trí tuệ trong kiếp sống hiện tại. Kinh Bản Sanh đã nói rõ hành trạng của chư Bồ tát và chư Phật như vậy. Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật Thích Ca cũng nói rằng các vị Bồ tát trong đời hiện tại như Dược Vương, Phổ Hiền, Quan Âm, Diệu Âm trong đương hội của Đức Phật được mọi người kính trọng, vì các Ngài đã thành tựu quá trình tu học và cứu nhân độ thế; đó chính là điểm then chốt của Phật giáo.

Vì hiểu sai lầm đạo Phật, cho nên một số người mới nghĩ theo đạo Khổng là cầu sống lâu, cầu quan lộc, cầu phước, cầu có con để nối dõi tông đường. Nhưng những điều cầu mong như vậy không thể nào có được, nếu chúng ta không tạo nhân tốt theo Phật dạy. Thử nghĩ xem nếu cầu có con trai và sanh được con trai mà cho là có phước, nhưng thực tế chúng ta thấy rõ biết bao nhiêu người trên cuộc đời này phải khổ vì con trai hư đốn, phước hay tội đây? Tại sao họ sanh ra con trai hư đốn phá hoại hạnh phúc gia đình, phá hại xã hội?

Theo đạo Phật, chúng ta hiểu phước là gì? Đức Phật dạy con người có năm phước là khỏe mạnh, giàu có, sống lâu, được nhiều người thương và có ngoại hình đẹp. Ai cũng mong năm phước này, gọi là ngũ phước âm môn. Cần hiểu rằng năm phước không chỉ gắn liền với cuộc sống hiện tại, mà còn nối kết với kiếp quá khứ của chúng ta và làm thế nào để được năm phước.

Người ta thường nghĩ rằng gia đình nào có con cháu tài giỏi là có phước; nhưng sanh ra đứa con hư, chắc chắn bất hạnh. Vậy làm sao để sanh được con tốt. Đức Phật dạy rằng khi hiện hữu trên cuộc đời này, chúng ta có hai thứ quyến thuộc. Quyến thuộc một là thiện tri thức, hay Bồ đề quyến thuộc mà chúng ta cần xây dựng; quyến thuộc ác thì nên tránh. Riêng tôi, từ đời này cho đến khi thành Phật, quan trọng nhất đối với tôi là tất cả những người đồng nguyện, đồng hạnh với tôi, xin Phật khiến họ tới để cùng nhau xây dựng Phật pháp, cứu nhân độ thế và làm Bồ đề quyến thuộc với tôi. Còn những người không đồng hạnh, không đồng nguyện với tôi, thì xin Hộ pháp đưa họ đi.

Chính hạnh nguyện này chúng ta phải xây dựng trong cuộc sống, từ nguyện phải thực hiện thành hạnh; vì có nguyện, có cầu xin, nhưng không làm thì nhất định không thể có quả tốt được. Vì vậy, nếu việc làm và suy nghĩ của chúng ta giống Phật, nghĩa là đi vào lộ trình giác ngộ của Phật, chúng ta sẽ được Phật che chở, hộ niệm và Phật khiến các Bồ tát có nguyện độ sanh, tức có nhân duyên với chúng ta, sẽ sanh lại làm con cháu, làm quyến thuộc của chúng ta; cho nên trong hiện đời ta có thể sanh được những đứa con có tâm nguyện giống Bồ tát. Trái lại, nếu việc làm và suy nghĩ giống ác ma, chắc chắn ác ma sẽ tìm đến mình. Kinh Pháp Hoa, phẩm Phổ Môn đã khẳng định rằng người cầu con trai, được Bồ tát Quan

Âm gia bị thì sẽ sanh được con trai có phước đức trí tuệ; nếu cầu con gái sẽ sanh con gái xinh đẹp, đức hạnh, đoan trang. Sanh được con tốt như vậy là có phước, vì các Ngài là Bồ tát nhiều đời tái sanh lại, thông minh, khỏe mạnh và ngoại hình dễ coi, ai trông thấy cũng có thiện cảm. Sanh con có phước thì phải như vậy, không phải sanh con nào cũng được.

Khi cầu phước, không phải có ông thần nào ban phước cho chúng ta đứa con như vậy. Phước này theo Phật giáo là do tâm niệm và hành động của chúng ta mà được. Nói cách khác, đó là luật nhân quả, theo Phật dạy những người sanh ra trên cuộc đời có ba lý do để họ làm quyến thuộc của ta. Một là vì cảm đức, cảm hạnh của chúng ta. Ta có làm việc tốt đối với ai, người đó nhớ ơn, muốn trả ơn, nên họ tái sanh vào gia đình ta làm con hiếu thảo, không phải do ta dạy mà con hiếu thảo.

Tôi còn nhớ câu chuyện mà Hòa thượng Thiện Hoa kể rằng có vợ chồng trưởng giả giàu có, nhưng không có con. Họ đi cầu con, thì sanh được người con trai rất ngoan, chỉ lo làm ra của cải cho cha mẹ mà không dám tiêu xài. Sau đó, ông bà này lại sanh người con trai thứ hai hoàn toàn khác với con thứ nhất là nókhông làm gì lợi ích cho ông bà này, mà chỉ toàn phá của. Vì đứa con thứ hai này là hậu thân của một người đã bị ông trưởng giả lường gạt, họ đau khổ mà chết, nên mối hận thù này chất chứa trong lòng đến mức họ tái sanh vào làm con ông để đòi nợ. Còn người con trai thứ nhất trong đời trước đã lấy cắp của ông trưởng giả 30 quan tiền để chôn cất mẹ, nên nguyện sanh lại làm con để

trả số nợ này. Khi đứa con thiếu nợ trả xong số nợ này thì chết và đứa con đến đòi nợ xong cũng chết. Cả hai đứa con tốt và xấu đều chết sớm khi nợ nần với gia đình này dứt sạch; đó cũng là thứ con cầu con khẩn sanh lại để báo ân hay báo oán; không phải là Bồ tát tái sanh.

Chúng ta còn nhớ câu chuyện Đức Phật kể rằng trong kiếp quá khứ, tiền thân của vua A Xà Thế tu tiên, nhưng đã bị Tần Bà Sa La (là vua cha hiện đời) trong lúc đi săn bắn, đã lạc mũi tên trúng nhằm A Xà Thế làm ông chết. Ôngsân hận đến mức độ nguyện tái sanh làm con vua Tần Bà Sa La và bắt vua cha nhốt vào ngục bỏ đói cho chết, để đòi món nợ cũ này.

Hiểu rõ quy luật nhân quả mà Đức Phật dạy, theo đó mọi việc tốt xấu trong cuộc sống này đều phát xuất từ nhân quá khứ của chúng ta. Đã tu phước đời trước thì đời này có phước và tu phước đời này, đời sau sẽ hưởng phước. Sanh con hiếu thảo, thông minh, hay sanh con bất hiếu, bệnh hoạn, đều không phải do ai cho, mà do chính chúng ta tạo mới có. Như vậy, làm ác sẽ sanh quyến thuộc ác; làm thiện sẽ có quyến thuộc thiện. Và làm được việc thiện lớn như Phật tử tu một ngày an lạc, quý vị sẽ có những người bạn đồng hành lớn nhỏ cùng tu chung, đây là thuộc quyến thuộc Bồ đề, nhưng trong số đó có

người thương mà cũng có người ghét mình. Những người thương hay ghét ta nếu họ chết trước thì tái sanh lại, họ sẽ theo phá ta, hoặc theo giúp đỡ ta.

Trên bước đường tu, lắng lòng, sẽ nhận ra điều này. Những người không bằng lòng tôi, họ sẽ tác động khiến tôi cảm thấy bất an. Trực tiếp nhận làn sóng điện bất an này là do ác nghiệp của mình. Mặc dù chúng ta làm việc tốt, nhưng việc tốt của ta sẽ có hại cho người xấu. Thật vậy, sống trên cuộc đời này, sự tu hành của chúng ta thường phản ảnh hai mặt, không thể hoàn toàn tốt được; vì có người bằng lòng và cũng có người chống đối ta. Đức Phật hộ niệm ta thì ác ma lại thù ta, gọi là ma khảo. Ngồi yên tĩnh tâm, chúng ta nhận được từ trường do ác ma phóng đến, làm chúng ta bất an. Trái lại, nhận được từ trường từ Phật chuyển đến thì ta được an lạc. Điều này thể hiện rõ trong cuộc sống, những bạn đồng tu với chúng ta, khi còn sống là bạn tốt và họ chết cũng tới bảo vệ chúng ta, hoặc tái sanh vào gia đình làm quyến thuộc mình. Một số Phật tử thưa rằng họ chuyên tụng kinh lạy Phật, con của họ tuy còn nhỏ, chưa biết nói, nhưng nó thích nghe kinh và cảm giác như là nó hiểu vậy. Theo tôi, đó là quyến thuộc Bồ đề sanh lại làm con.

Ngoài những người mang ơn hay trả oán sanh lại làm quyến thuộc, hoặc những người đồng tu tái sanh vào gia đình mình, còn có hạng người thứ ba quan trọng nhất,

đó là những Bồ tát đồng hạnh đồng nguyện sanh vô gia đình chúng ta để mượn chỗ làm đạo. Thật vậy, chúng ta thấy cha mẹ bình thường, nhưng sanh con có phước trí đặc biệt. Vì Bồ tát khi mang ngũ ấm thân vô thường quên kiếp trước, phải có Thầy khai ngộ mới nhớ; cho nên Bồ tát thường tìm gia đình biết đi chùa, biết tụng kinh lễ Phật, biết Thiền định, để khi Bồ tát còn bé nhỏ đã được nghe kinh, lớn lên được cha mẹ cho quy y Tam bảo, như vậy sẽ khơi dậy cho Bồ tát dễ dàng nhớ lại được quá khứ tu hành của mình.

Có thể khẳng định rằng việc cầu phước, cầu con theo đạo Phật không gì hơn là nỗ lực hành trì pháp Phật, thì các vị Bồ tát sẽ tìm môi trường tu hành đó mà tái sanh làm quyến thuộc, đương nhiên Bồ tát là người tốt thật sự. Hoặc nếu chúng ta cố gắng làm việc tốt, người tri ân sẽ sanh lại làm con, nên cũng có được những người con tốt.

Và theo Phật dạy, phước do sự nối dòng sinh mệnh tương tục mới quan trọng, nghĩa là thân quá khứ cho đến thân hiện tại và mãi những thân về sau tạo thành sợi mắc xích tương tục, dòng phước này mới thật sự đóng vai trò quyết định. Nói cách khác, phước của chúng ta là đời đời kiếp kiếp sanh nơi nào cũng được làm quyến thuộc của đạo từ bi. Vì vậy, chúng ta luôn sanh vào gia đình biết tu hành theo Phật, luôn sanh vào quốc gia có Phật giáo thạnh trị. Còn sanh vào gia đình

ngoại đạo, hay vào những nước không có Phật giáo, chúng ta khó nhớ lại công phu tu hành của mình.

Chính vì vậy, Bồ tát Phổ Hiền có nguyện rằng đời nào sanh ra cũng được gặp Thầy hiền bạn tốt dìu dắt, thăng hoa trên con đường giải thoát, giác ngộ; đó mới là phước lâu bền thật sự. Phước không phải chỉ có ở gia đình thôi, mà phải có trong cả xã hội chúng ta sống. Vì chúng ta muốn tu hành, nhưng người xung quanh cũng phải biết tu, mới không phá khuấy chúng ta.

Sanh trong gia đình theo đạo Phật, biết tu hành và sanh trong xã hội tốt rồi, thì điều thứ hai là Báo thân của chúng ta có tốt hay không. Nếu được Báo thân tốt, là có phước, thì chúng ta phải có cơ thể khỏe mạnh. Ai cho chúng ta sự khỏe mạnh? Phật nói sức khỏe tốt là do chúng ta tạo ra. Người không bị ốm đau do nhiều đời không sát sanh hại mạng. Sát sanh thì phải chịu vắn số hoặc bệnh tật. Vua Tần Bà Sa La cầu thọ mà giết 500 con dê, bò, cừu tế thần để được sống lâu. Nghe lời Phật khuyên rằng hại mạng chúng sanh thì không thể trường thọ, ông mới thả chúng, không giết và thưa với Phật rằng khi nào Phật đắc đạo, nhớ trở lại độ ông.

Thân mạng chúng ta được sống lâu dài, sức khỏe tốt, do chúng ta làm những việc tốt, có cứu nhân độ thế. Muốn trường thọ, phải phóng sanh; nhưng không hiểu biết ý nghĩa của phóng sanh, lại rơi vô tình trạng tệ hại.

Thực tế cho thấy đạo tràng có nhiều người thích phóng sanh dẫn đến việc chim cá bị bắt đem bán đầy chùa, chờ chúng ta mua thả. Như vậy là ý niệm tốt đã trở thành hành động ác rồi. Chim không ai bắt, nhưng tại chúng ta phóng sanh, họ mới bắt. Không nên phóng sanh theo hình thức, nhưngphải cứu nó sống. Còn ta tạo điều kiện cho nó mắc nạn làm sao sanh phước. Gặp cá sắp bị làm thịt ăn, chúng ta cứu là đúng; nhưng những con chim sẻ bé tí, không ai ăn thịt chúng, mà tại chúng ta phóng sanh, nó mới bị bắt. Gặp người hoặc vật bị nạn, chúng ta thương xót và cứu, thể hiện đúng ý nghĩa phóng sanh như vậy mới sanh ra phước. Và cứu thoát những con vật này rồi, kèm theo lời kinh chú nguyện cho nó, nhờ đó có thể nó được hóa kiếp làm người. Đức Phật kể rằng trong kiếp quá khứ, Mục Kiền Liên tu trên núi đã cứu một tổ ong rớt xuống nước. Ngài vớt lên và chú nguyện cho chúng. Trong kiếp tái sanh, chúng được làm người và Ngài làm Mục Kiền Liên. Với tuệ nhãn, Đức Phật bảo Mục Kiền Liên đến độ họ, tuy họ hung dữ, vì cốt là loài ong, nhưng họ sẽ nghe lời Mục Kiền Liên liền, vì đã có nhân duyên cứu mạng họ như vậy.

Sanh làm người khỏe mạnh nhờ đã từng bảo vệ mạng sống của người khác và được Phật hộ niệm; vì Phật thương chúng sinh, cho nên ta cứu chúng sinh thì Phật thương ta. Và chúng ta có phước là do những người đồng hạnh đồng nguyện với ta, nên họ coi việc của ta là của họ,

mới hợp tác hết lòng, tạo được sự thành công.Vì vậy, sức khỏe tốt, quyến thuộc tốt là do tu mà có.

Và tiền của nhiều, theo Phật, do không gian tham trộm cắp mà được. Điều này dễ hiểu, nếu chúng ta sống ngay thẳng, lương thiện, không tham, những gì không phải của ta, ta không lấy. Đừng khởi tâm tham của người khác.

Gian tham trộm cắp sẽ dẫn đến nghèo đói, sẽ sanh vào vùng nghèo đói để trả quả xấu này. Nếu có phước, bố thí như Cấp Cô Độc thường lo cho người khác thì của cải giàu thêm; vì người được bố thí sanh lại làm quyến thuộc rất tốt của ông. Họ tận tụy lo công việc cho ông được tốt đẹp, ông không cần để tâm lo làm giàu, chỉ lo phụng sự Tam bảo. Như vậy, giàu có là do có phước, không phải do lừa dối người khác. Chư Thiên hơn mình nhờ hạnh bố thí, nên tái sanh làm người, họ rất giàu có. Theo đạo Phật, phước do chúng ta tạo ra, không ai cho được.

Lộc là gì? Tết đến, nhiều người đi chùa bẻ sạch hoa lá, cây kiểng, gọi rằng hái lộc đầu năm; đó là việc sai lầm lớn, phá hoại như vậy làm sao có lộc được. Có ông cụ chở đến chùa Huê Nghiêm cho một số chậu kiểng quý giá và nói rất dễ thương rằng, để cây kiểng ở nhà chỉ một mình ông ngắm, nên ông phát tâm cúng chùa để nhiều người được thưởng thức kiểng đẹp. Một cây kiểng đáng giá mười triệu đồng, một mình ông ngắm

cũng không thêm được gì, nhưng được một trăm người thưởng thức thì công đức của ông nhân rộng ra, trị giá thành một tỷ đồng.

Phật dạy việc tu kiều bồi lộ được công đức lớn nhất. Ngài khen ngợi Bồ tát Trì Địa tay lấm chân bùn vì chuyên bắt cầu đắp đường, có bao nhiêu người đi là Ngài có bấy nhiêu công đức. Đời này người ta sử dụng cầu đường, đời sau tiếp tục như vậy thì công đức phát triển thêm nữa; nhưng người quá tham lam lấn ra không còn đường đi, làm việc ác như vậy thì sao có phước. Người tốt mở đất cho đường rộng ra để giúp mọi người đi lại dễ dàng, còn đường đang rộng mà cứ lấn chiếm làm hẹp dần. Tôi ra Hà Nội đến thăm các chùa, nhận thấy nhà dân hai bên lấn đường đi vào chùa chỉ còn cái ngách mà lại muốn cầu phước. Tạo điều kiện cho người sống thoải mái, an lành là có công đức lớn nhất và hưởng được lâu dài; đó chính là cái lộc.

Tôi nhớ vào thời nhà Minh, Trung Quốc có câu chuyện Liễu Phàm Tứ Huấn. Có một ông nọ phải sống trong hoàn cảnh khổ, vì gia đình ông thuộc khoa bảng bị hại, chết hết, chỉ còn một mình ông sống sót, phải bỏ xứ đi nơi khác sống. Sau này, ông dặn con cháu đừng làm quan, vì làm quan dễ phạm những sai lầm dẫn đến quả báo đáng sợ. Quan tham lam phải trả quả hiện tại là điều tất yếu, nhưng người làm với công tâm vẫn thọ quả báo

xấu. Thật vậy, vì chưa có trí giác để quán sát được sự thật, có nhiều trường hợp thấy oan, nhưng là ưng, thấy họ vô tội nhưng thật sự có tội, nếu chiếu theo nhân quả ba đời. Chúng ta xét xử công bằng, nhưng phạm luật Trời theo Nho giáo, phạm luật nhân quả theo Phật. Ví dụ đời trước làm ác, nên đời nay phải trả quả này. Vì vậy, với mắt thịt, thấy họ hiền lành, tốt, nhưng bị hoạn nạn đổ lên không lường được; nếu căn cứ theo luật nhân quả nhiều đời sẽ hiểu được điều này là đúng. Còn theo đạo Nho chỉ nói đến tội của ông bà tổ tiên, đời cha ăn mắm, đời con khát nước, họ không làm ác, nhưng sanh trong dòng họ phải gánh chịu đau khổ. Thấy như vậy, chúng ta cho là bất công. Còn hiểu theo nhân quả ba đời Phật dạy thì chúng ta thấy hoàn cảnh khổ đau của ông nọ là công bằng. Cả gia đình chết, một mình ông sống, điều này hoàn toàn nằm trong luật nhân quả. Và ông thoát chết, qua nước khác sinh sống, chiếu theo mạng lý, ông học giỏi, nhưng thi hoài không đỗ, gọi là học tài thi mạng. Ông gặp thầy bói nổi tiếng cho biết hễ ông thi là rớt, nhưng gặp Vân Cốc Thiền sư nhìn sắc tướng ông rồi bảo rằng nói số mạng như vậy không đúng. Phật dạy mạng số do con người tạo ra và có thể thay đổi được. Làm việc tốt thì mạng đổi theo hướng tốt, làm việc xấu, mạng cũng đổi theo hướng xấu. Vì vậy, Thiền sư dạy ông cố gắng làm việc tốt, mỗi ngày làm được một việc thiện thì lấy một hột đậu trắng lưu lại, làm một việc xấu thì đánh dấu bằng một hột đậu đen. Đến khi ông làm được 500 việc thiện thì số ông được thay đổi là ông thi đỗ và đỗ cao.

Riêng cuộc đời tôi chỉ nhắm đến hai việc là học và làm việc không biết mệt mỏi. Còn những việc khác không quan tâm, làm sao thành tựu được nhiều việc tốt, làm sao kiến thức càng rộng càng tốt.Cầu lộc là ráng học và làm việc tốt, nhất định phải có lộc. Năm nay tôi 72 tuổi, Giáo hội cử tôi làm Viện trưởng Viện Phật học, đó cũng là cái lộc.

Ngoài phước và lộc, điều thứ ba người ta thường mong ước là thọ, tức sống lâu. Nói đến thọ, chúng ta nghĩ ngay đến Đức Phật A Di Đà, được dịch là Vô lượng quang, Vô lượng thọ và Vô lượng công đức. Phật Di Đà làm giáo chủ cõi Cực lạc tiêu biểu cho người thành tựu phước lớn nhất, lộc lớn nhất và có trí tuệ lớn nhất.

Sống lâu là điều tốt trong đạo Phật, vì sống lâu mới làm được việc. Thuở nhỏ, thầy bói nói tôi chỉ sống đến 28 tuổi; nhưng tôi lo tu hành, nên cũng có được tuổi thọ. Nếu không sống lâu, học chưa xong mà chết, hay học xong chưa làm gì mà chết, đều uổng phí. Thường nghĩ như vậy, tôi nỗ lực học nhiều, làm việc nhiều. Rõ ràng nhờ sống lâu mà chúng ta có thể học được và làm được nhiều. Tu hành, chúng ta mong được trường thọ, nhưng với điều kiện được như Phật Di Đà sống đến mười kiếp mà vẫn khỏe mạnh, minh mẫn và được nhiều người thương quý kính trọng thì đáng sống. Sống lâu nằm một chỗ đáng sợ.

Muốn sống lâu, Phật dạy chẳng những không sát sinh mà còn hộ mạng chúng sinh. Sức khỏe tốt cũng nhờ làm như vậy và được thông minh sáng suốt là nhờ không có phiền não. Chúng ta có phước nên sống lâu, thì phải biết gạn lọc phiền não, những gì không cần, không suy nghĩ đến, đừng tính toán vô ích. Loại phiền não ra thì già không bị lú lẫn. Người lú lẫn vì chất chứa trong lòng nhiều quá. Còn dẹp hết, đem Phật pháp vào lòng, đến tuổi già, Phật pháp hiện ra. Vì vậy, người tu khác người thường là tuổi càng lớn càng thông minh, nhớ dai. Cần biết rằng trường thọ phải đi liền với sức khỏe tốt và tinh thần sáng suốt. Đạo tràng chúng ta có trên 1000 người trên 60 tuổi mà vẫn khỏe mạnh và tu học được, làm bài thi được, đó là điều đáng khen ngợi.

Tóm lại, đệ tử Phật sống theo lời Phật dạy, phước lộc thọ sẽ tự có trong cuộc sống, không phải cầu khẩn van xin mà được. Còn chưa đầy đủ phước lộc thọ, vì đã làm nhiều việc sai trái trong kiếp quá khứ, nên phải nỗ lực tu hành, nỗ lực làm việc phước đức, chắc chắn sẽ kết thành hoa thơm trái ngọt cho bản thân, cho gia đình. Cho đến thành tựu quả vị Vô thượng Chánh đẳng giác thì phước đức và trí tuệ viên mãn siêu tuyệt, mà phước lộc thọ hữu lậu bình thường của thế nhân không thể nào sánh bằng.

Hạnh xuất gia

Hạnh xuất gia

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 56

tại chùa Phổ Quang ngày 1-3-2009)

Chủ đề này muốn nói đến hạnh xuất gia, không phải hình thức xuất gia như nhiều người lầm tưởng. Người xuất gia trước nhất là Đức Phật. Ngài đã từ bỏ cung vàng điện ngọc, vợ đẹp, con ngoan và dấn thân trên con đường cát bụi để đi tìm chân lý, sống đời sống Sa môn hay hạnh Sa môn.

Hạnh Sa môn có trước Đức Phật, không phải Đức Phật ra đời đưa ra hạnh này. Chúng ta biết nước Ấn Độ phân chia bốn giai cấp và người dân Ấn phải chịu sự cai trị rất khắc nghiệt của bộ luật phân chia giai cấp. Bốn giai cấp gồm có trên hết là hàng Bà la môn chánh thống được hưởng chế độ tập ấm, tức cha truyền con nối, kế đến là hàng Sát đế lợi, tức vua quan cũng theo luật cha truyền con nối. Hai giai cấp còn lại là thợ thuyền và người làm thuê. Giai cấp thứ năm hoàn toàn bị bỏ rơi, không được xếp vô bốn giai cấp trên. Những người trí thức xuất thân từ giai cấp công nhân, thợ thuyền, làm thuê, phải chịu sự chi phối của luật phân chia giai cấp, họ cũng bị khinh miệt. Vì vậy, họ từ bỏ cuộc đời, làm tu sĩ lang thang gọi là Sa môn, còn Bà la môn là tu sĩ thuộc hàng quý tộc.

Đức Phật tu hành, đã chọn giai cấp thấp nhất là Sa môn mà xã hội thời đó xem thường để sống chung với họ. Và cảm động hơn nữa, Đức Phật còn khẳng định rằng không có giai cấp khi tất cả mọi người đều có dòng máu cùng đỏ, nước mắt cùng mặn. Như vậy, Đức Phật đã khẳng định việc xóa bỏ giai cấp, chứ không phải Ngài chọn giai cấp Sa môn nghèo khổ làm truyền thống như nhiều người hiểu lầm. Tại sao Đức Phật chọn giai cấp cùng đinh để đạo Phật thường được coi là đạo xả phú cầu bần. Nếu xả phú cầu bần không đúng pháp Phật, thì con đường này đưa đạo Phật về đâu?

Cần hiểu rằng mục tiêu của Đức Phật là xóa bỏ giai cấp, tức không chấp nhận sự kỳ thịgiai cấp trong xã hội, vì mọi người đều có quyền sống bình đẳng và đều có thể phát huy trí tuệ, làm giàu, nâng cao cuộc sống bản thân. Ngài không lập ra giai cấp ăn xin sống qua ngày chờ chết làm cho nhiều người nhìn đạo Phật thiếu thiện cảm. Vì vậy, Phật khuyên chúng ta không nên từ bỏ khả năng để chấp nhận đời sống nghèo khổ, ngu dốt. Đức Phật sống chung với hàng Sa môn là những người thuộc giai cấp thấp nhất nhằm nâng họ lên vị trí cao nhất là Thánh nhân, tức thăng hoa trí tuệ và Ngài cũng đưa ra những khuôn mẫu sống để hàng Phật tử tại gia phát triển phước báu. Vì vậy, Đức Phật sốnggần gũi với những người thuộc giai cấp thấp và sự chỉ dạy của Ngài đã chứng minh lời Ngài dạy hoàn toàn đúng đắn, tức mọi người đều có thể thăng hoa đời sống vật chất và tinh thần.

Đức Phật gia nhập hàng Sa môn của Ấn Độ thời bấy giờ. Lúc đó, Sa môn bị xem thường, nhưng đối với Sa môn Cù Đàm, mọi người phải kính trọng. Thật vậy, Đức Phật cũng mang bình bát đi khất thực, nhưng phong độ của Ngài hoàn toàn khác với những người ăn xin trong xã hội. Ngài khác người ở tư cách hoàn toàn thánh thiện, ở nhận thức về cuộc sống hoàn toàn đúng đắn, ở việc làm của Ngài hoàn toàn vì lợi ích cho thế nhân. Theo tinh thần Đại thừa, con người có thân tứ đạingũ uẩn giống nhau, nhưng sự sử dụng tứ đại ngũ uẩn của từng người khác nhau, nên tạo thành sự sai biệt, nghĩa là mỗi người hoàn toàn khác nhau ở nghiệp bên trong là thiện nghiệp hay ác nghiệp. Vì vậy, đừng hiểu lầm rằng sự bình đẳng là ai cũng như ai. Tuy mọi người đều như nhau, nhưng đó là bình đẳng trên chân lý, trên bản thể; còn trên hiện tượng giới, vì phát xuất từ nghiệp thiện ác khác nhau, nên loài người tạo thành xã hội trăm sai ngàn biệt. Không phải nói bình đẳng là tất cả mọi người già trẻ, giàu nghèo, trí ngu đều như nhau. Tuy nhiên, theo Phật, nếu biết chuyển đổi ba nghiệp thân khẩu ý theo hướng tốt đẹp thì người ngu sẽ trở thành người trí, người nghèo sẽ trở thành người giàu. Còn chưa chuyển đổi được thì trong cuộc sống thực tế vẫn có sự khác nhau giữa giàu nghèo, trí ngu. Trong loài người, Đức Phật cũng là người, nhưng khác với mọi người. Ngài cũng là Sa môn, nhưng không giống bất cứ Sa môn nào. Chúng ta nhận ra cốt lõi của đạo Phật ở điểm này.

Hình thức xuất gia và hạnh xuất gia khác nhau thế nào. Người từ bỏ đời sống vật chất, làm Sa môn, không giữ gìn tài sản, sự nghiệp, gọi là người xuất gia về hình thức. Nhiều người có hình thức xuất gia giống nhau, nhưng mỗi người xuất gia có khác nhau ở hạnh, tức việc làm của họ. Vì vậy, người mặc áo Sa môn, nhưng trải qua nhiều năm mà đời sống trí tuệ và đời sống đạo đức không thăng hoa; đó là người xuất gia hình thức, hay thân xuất gia nhưng tâm không vào đạo. Mang hình thức xuất gia, nhưng tâm thế tục, có phải là hạnh xuất gia hay không?

Thời Phật tại thế, người đi tu vì quyền lợi không phải không có. Vì người ta kính trọng Đức Phật, cho nên những Sa môn theo Phật cũng nương nhờ vào phước đức của Ngài mà được hưởng sự sung mãn vật chất. Từ đó nảy sinh những nhóm người bè phái gọi là lục quần Tỳ kheo, tức sáu nhóm Sa môn trong giáo đoàn Phật, thân xuất gia nhưng tâm của những người này không vào đạo, họ chỉ tranh giành quyền lợi, không quan tâm đến việc đoạn dục khử ái.

Hạnh xuất gia được đặt lên hàng đầu. Hạnh là do động cơ nội tâm thúc đẩy để trở thành hành động. Động cơ bên trong gọi là Hành uẩn. Nếu tu hành vì cầu trí tuệ thành Phật là động cơ và hành động của hành giả đúng đắn, cho nên cuộc đời tu từng bước thăng hoa. Người đặt mục tiêu như vậy, không làm Phật cũng làm Tổ, làm Hiền Thánh; vì

đã đặt mục tiêu phấn đấu đi lên, nên không từ nan bất cứ việc khó nhọc nào trên cuộc đời và luôn nỗ lực làm được những việc khó làm.

Tôi may mắn từ năm 12 tuổi đã đặt mục tiêu này cho mình, cho nên tôi đi từ tỉnh này sang tỉnh khác để tìm đạo. Với mục tiêu luôn hướng tới như vậy, tôi nhường mọi quyền lợi cho người, nhưng trí tuệ thì không nhường và nỗ lực học, để có được trí tuệ và phước đức theo Phật. Đức Phật siêu tuyệt hơn tất cả mọi người, vì động cơ nội tâm và việc làm của Ngài hoàn toàn thánh thiện, tạo thành phước đức và trí tuệ viên mãn.

Trên bước đường tu, tại sao Sa môn không nghĩ đến danh lợi vật chất, gọi là xuất thế tục gia, tức từ bỏ tất cả những ham muốn của người đời. Người đời thường tranh giành quyền lợi, danh vọng, địa vị đến mức phải giết nhau. Người tu không ham muốn vật chất vì để tâm sức vào việc phát huy tinh thần. Còn vật chất không có, mà tinh thần cũng không, thì thành cũi mục than nguội, không được gì cả. Vì vậy, người xuất gia phải dành tất cả thì giờ để học và tu. Đọc sách để phát triển kiến thức và Thiền quán để thâm nhập thế giới người tu.

Đức Phật được tôn danh là Thích Ca Mâu Ni. Mâu Ni nghĩa là tịch mặc. Ngài luôn sống trầm mặc, ít nói, không tranh cãi, vì Ngài chú trọng đến đời sống tâm linh, không để tâm đến ăn mặc ngủ nghỉ. Dành thì giờ cho đời sống

nội tâm, theo Phật dạy, Sa môn thực hành 37 trợ đạo phẩm; đó là cội gốc của đời sống tâm linh, để giúp họ kiểm tra nội tâm, loại bỏ những tâm không tốt và phát triển tâm thánh thiện.

Trong 37 trợ đạo phẩm, bước đầu nỗ lực thực tập Tứ chánh cần là việc làm của Sa môn. Ngồi yên, quán sát tâm để dứt bỏ những ý niệm xấu ác; cho nên chúng ta tu hành mà người ngoài không biết. Đức Phật và chư vị Tổ sư cũng sống trầm mặc; không có vị Tổ nào không đọc nhiều kinh điển và không thực tập Thiền quán. Chúng ta thấy hành trạng của chư Tổ và Phật hầu hết là Thiền quán và nghiên cứu các pháp môn tu.

Đối với cuộc đời này, Sa môn coi là Không, phải đi vào Không môn, quán thân bất tịnh, quán tâm vô thường, quán thọ thì khổ, quán pháp vô ngã. Không quan tâm đến những gì không đáng quan tâm, chỉ quan tâm đến bốn việc là tất cả việc ác chưa sanh khởi thì không cho sanh khởi, tất cả việc ác đã sanh thì phải đoạn trừ, tất cả việc thiện chưa làm thì phải làm, tất cả việc thiện đã làm thì phải làm nhiều hơn nữa.

Thật vậy, khi ngồi yên tĩnh tâm, tất cả ác nghiệp từ quá khứ sẽ xuất hiện đầyđủ trong lòng ta. Người chọc chúng ta giận là vì túc nghiệp chúng ta đã có. Nếu không có túc nghiệp này thì không nổi tâm sân hận. Ý thức như vậy, người tu bị nói xấu, họ không phản ứng lại, nhưng lo

kiểm tra xem lòng mình còn giận, còn bực tức hay không; nếu còn là biết nghiệp nặng, thì Ngài Huyền Giác dạy chúng ta phải lo giải cấu y, nghĩa là phải giặt sạch tâm nhơ bẩn ấy. Hòa thượng Thiện Hòa cũng thường nhắc nhở đại chúng rằng tâm sân hận nổi lên là biết nghiệp ác cần loại trừ bằng cách nhiếp tâm niệm Phật, không nghĩ đến nó nữa thì nghiệp này tự mất.

Đức Phật dạy Sa môn thọ ba pháp bất hoại là người đánh, ta không đánh lại; người nói xấu, ta không nói xấu lại; người hại ta, ta không hại lại. Ban đầu, chúng ta thường nghĩ hạnh này dành cho người xuất gia, nhưng kinh Duy Ma nói rằng đệ tử Phật gồm cả người xuất gia và tại gia đều phải tu hạnh này. Trong kinh Duy Ma, La Hầu La khuyên nhóm thanh niên đi xuất gia liền bị Duy Ma quở trách rằng ông đừng phỉ báng Phật giáo khi khuyên người đi tu; nghĩa là mang hình thức xuất gia nhưng tâm không vào đạo, không hiện tướng phước điền, khiến cho người khinh chê Thầy tu, khinh chê luôn cả Thánh Hiền và đạo Phật.

Nửa thế kỷ trước, ở nước ta không có tu sĩ Phật giáo có học và nói đến Thầy tu là người ta nghĩ đến những người chỉ tiêu thụ mà không làm ra của cải, hay nói nặng hơn là người ăn bám. Đạo Phật bị đánh giá thấp như vậy đó. Hai vị Hòa thượng Khánh Hòa và Thiện Chiếu phải phát động phong trào học Phật và thậm chí Hòa thượng Khánh Hòa còn bán chùa để có tiền thỉnh kinh cho chư Tăng học.

Nếu có nhiều người tu không có học thì làm sao đạo Phật tồn tại được. Duy Ma khuyên không nên làm người tu như vậy và Ngài lại thuyết pháp giáo hóa họ nên xuất gia theo Phật. La Hầu La giựt mình, hỏi tại sao ông khuyên nhóm thanh niên xuất gia thì Duy Ma quở là phạm tội phá Phật, nhưng Ngài cũng khuyên người xuất gia là nghĩa thế nào.

Duy Ma giải thích rằng Ngài khuyên họ nên có hạnh xuất gia, chứ không phải xuất gia là cạo tóc, mặc áo phấn tảo rồi đi xin ăn qua ngày, vì làm như vậy là tự thủ tiêu khả năng của mình. Xuất gia theo Phật là để làm Phật, tức gạn lọc phiền não, chuyển hóa thân ngũ uẩn thành Pháp thân; đó mới là công việc của người xuất gia. Theo Duy Ma, không phải chỉ mặc áo Sa môn là xuất gia, mà các đạo hữu cư sĩ cũng xuất gia. Thể hiện ý này, người Trung Quốc định nghĩa cư sĩ như sau :

Cư tài chi sĩ

Cư gia chi sĩ

Tại gia chí Phật đạo giả.

Cư sĩ Phật tử được coi nhưxuất gia phải hội đủ điều kiện như trên, chứ không phải cư sĩ nào cũng có hạnh xuất gia. Người cư sĩ tuy còn ở thế gian nhưng được coi như người xuất gia thì họ có nhiều phước báu, dư thừa của cải vật chất, mà cuộc sống không lệ thuộc vật chất. Thời Phật tại thế, có cư sĩ Duy Ma Cật, hay ông Cấp Cô Độc, hoặc

Thiện Đức, quanh năm những vị này chỉ bố thí, cúng dường mà vẫn giàu có. Phật giáo không có người giàu chuyên bố thí cúng dường thì đạo Phật không tồn tại được. Các vị cư sĩ này không ham mê vật chất, nhưng họ không hề thiếu tài sản để bố thí cúng dường. Họ có đầy đủ phước báu để mở Hội thí vô giá suốt một tuần cho tất cả mọi người, nhưng không vì thế mà họ trở thành nghèo. Hoặc Đức Phật Thích Ca cũng thể hiện mẫu người phước báu viên mãn, cho nên Ngài từ bỏ ngai vàng, sống đời xuất gia làm Sa môn mà không hề bị thiếu thốn gì cả và cũng không bị lệ thuộc vật chất. Thật vậy, cuộc đời giáo hóa độ sinh của Đức Phật đã cho chúng ta thấy rõ Ngài không giữ tài sản thế gian, nhưng phước báu của Ngài lớn lao vô cùng, nên khi Đức Phật đến Ma Kiệt Đà, vua Tần Bà Sa La phải phát tâm cúng dường khu vườn Trúc Lâm và ông Cấp Cô Độc cúng dường tịnh xá Kỳ Hoàn. Đức Phật đi đến đâu thì tịnh xá hiện hữu nơi đó, nghĩa là Ngài đến nơi nào thì phước lạc có đầy đủ nơi đó. Vì vậy, người tu đi theo dấu chân Phật được xem là phúc lợi cho thế gian.

Người có phước báu dù mặc áo thế gian hay từ bỏ thế gian để mặc áo Phật, nhưng cốt lõi bên trong không khác; người tốt vẫn là người tốt, người ác mặc áo nào cũng ác. Vì vậy, quan sát một người, chúng ta không nhìn bề ngoài của họ mà hãy tập nhìn động cơ nội tâm của họ, mới thấy được phước báu hay nghiệp ác của họ, mà nhận ra tư chất Hiền Thánh hay ma quỷ bên trong họ. Từ nền tảng của

tâm thánh thiện, chúng ta đóng vai cư sĩ hay Sa môn cũng đều vì lợi ích cho mọi người; do hành động của nội tâm bên trong mà hiện thành hành động cụ thể bên ngoài.

Người cư sĩ được coi là có hạnh xuất gia vì tâm đã chí đạo, hướng đến đạo, không màng vật chất, nhưng sử dụng vật chất như là phương tiện để cứu đời. Thân tứ đại tuy còn tại thế, nhưng tâm của họ đã xuất gia. Tâm là chính, tâm họ không bị vật chất làm đau khổ, không bị thế tục quấy rầy và trên thực tế cuộc sống họ làm được nhiều việc lợi ích cho xã hội. Thực tế lịch sử cho thấy ở quốc gia nào, ở thời kỳ nào mà có những người lãnh đạo đất nước có tâm chí đạo, thì họ đều đem lại cho nhân dân ấm no, hạnh phúc, làm cho đất nước được thái bình, thịnh vượng. Điển hình là các vua đời Lý, đời Trần của đất nước chúng ta, sử sách vẫn còn lưu dấu ấn vàng son về công đức của các Ngài như vậy.

Tôi khuyên các đạo hữu nên ghi nhớ lời Phật dạy trong kinh Bát Đại Nhân Giác rằng "Chí xuất gia tháng ngày giữ dạ. Phẩm hạnh lành đức cả cao xa. Sao cho trong sạch lòng ta. Từ bi cứu thoát hằng hà chúng sanh”. Làm được như vậy là xuất gia, không nhứt thiết phải mặc áo tu. Mặc áo tu như tôi, thì không được làm vua, không được làm quan, không được làm nghề nông, không được kinh doanh, v.v..., nghĩa là hoạt động bị hạn chế nhiều mặt. Phật chỉ cho người tu thuyết pháp lợi sanh, nói và làm đều thể

hiện tấm gương tốt cho đời. Còn các đạo hữu cư sĩ làm nghề gì cũng được, miễn là sống lương thiện, lòng không phiền não, vượt được bốn cảm xúc là buồn, giận, lo, sợ, thì quý vị đã thể hiện thêm một yếu nghĩa nữa của hạnh xuất gia là xuất phiền não gia. Thành tựu cốt lõi của hạnh xuất phiền não gia, tuy quý vị còn ở thế tục, nhưng tâm đã vào đạo và khi bỏ thân này, sẽ ra khỏi tam giới, tức không còn tái sinh trong vòng sinh tử luân hồi; nếu có trở lại thế giới Ta bà này là vì nguyện độ sinh mà thôi.

"Xuất nhập cửu cư chung cứ thanh liên chi tòa” để chỉ cho các vị Bồ tát đã đắc pháp, hoàn toàn tự tại vào ra ba cõi Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới vì hạnh nguyện cứu khổ ban vui cho tất cả chúng sinh. Nhờ đắc đạo, đắc pháp, với trí giác viên mãn, nên các Ngài sống rất thanh thản giữa lòng thế gian này để cứu đời. Thiền diễn tả ý này là "Thỏng tay vào chợ”.

Tóm lại, theo tinh thần Đại thừa, để xếp vào hạnh xuất gia, không hạn chế vào chiếc áo hình thức bên ngoài. Việc quan trọng là có tâm xuất gia hay không, tức đã đoạn tuyệt được những tham vọng của người đờihay không, đã dứt sạch được phiền não hay không và tâm có chí đạo hay không. Chính những điều cốt lõi này mới là nhân tố quyết định xem hành giả có phải là Phật tử có hạnh xuất gia hay không. Tôi cầu mong tất cả đệ tử Phật từng bước tiến gần đến Bảo sở của Phật dạy.

Vai trò người phụ nữ trong phật giáo

Vai trò người phụ nữ trong Phật giáo

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 57

tại chùa Phổ Quang ngày 8-3-2009)

Quý vị trong đạo tràng này là những nam nữ Phật tử, đương nhiên nam giới có điểm ưu việt của phái nam và nữ giới cũng có những mặt tốt của phái nữ. Theo chủ trương của đạo Bà la môn tại Ấn Độ thời Đức Phật tại thế, nam giới được đề cao, còn nữ giới không được quan tâm. Và theo tinh thần Phật giáo Nguyên thủy, phụ nữ không được lãnh đạo; vì vậy, phụ nữ không được làm vua, không được làm Trời Phạm Thiên, không được làm Phật, vì phụ nữ có nhiều nghiệp chướng.

Đối trước bộ luật phân chia giai cấp ở Ấn Độ, Đức Phật đã đưa ra tinh thần bình đẳng. Nhiều người hiểu lầm ý này, nghĩ rằng tất cả mọi người sống trên cuộc đời đều giống nhau; nhưng thử nghĩ xem mỗi người có phước đức, trí tuệ, ngoại hình, hoàn cảnh sống ... hoàn toàn khác nhau, thì làm sao mọi người giống nhau được. Vì vậy, chúng ta xác nhận rằng sự bình đẳng này là bình đẳng trên chân lý. Và Đức Phật đã khẳng định sự bình đẳng trên chân lý

qua lời dạy rằng tất cả mọi người đều là Phật sẽ thành; nhưng con đường tiến đến thành Phật thì tùy theo mỗi người mà có sự nhanh chậm khác nhau, do quá trình tu tập hay quá trình chuyển hóa nội tâm khác nhau. Bao giờ chúng ta chuyển hóa được nội tâm, chuyển hóa được trí tuệ, chuyển hóa được phước đức, chuyển hóa được ngoại hình và chuyển hóa được đời sống một cách tốt đẹp viên mãn, chúng ta sẽ đạt được quả vị Phật.

Hiểu rõ như vậy thì vấn đề của chúng ta không phải là người nam hay người nữ, mà việc quan trọng là quá trình tu tập, chuyển hóa của mình. Đàn ông có ưu tính riêng, đàn bà cũng vậy; cho nên phải biết phát huy ưu tính của mình. Thực tế cho thấy một số danh nhân trên thế giới là phụ nữ vì họ biết phát huy sở trường của nữ giới. Nếu nam giới không phát huy được ưu tính của phái nam thì cũng chết như cỏ cây, vì không phải tất cả đàn ông đều trở thành anh hùng, trở thành Bồ tát.

Ý thức sâu sắc tinh thần Phật dạy, chúng ta cần có cái nhìn mọi người, mọi loài bình đẳng trên chân lý, hay nói cách khác, đứng trên chân lý mà nhìn diễn tiến của cuộc đời là đặc tính ưu việt của đạo Phật. Nhờ đó, chúng ta mới thấy được sai biệt tính của tất cả các loài hữu tình và chỉ có loài người là tối linh cao tột nhất so với các loài khác. Tuy nhiên, quán sát kỹ loài người, cũng thấy có người cao thượng, có người tầm thường, hay có người tâm hồn rất xấu ác. Vì vậy, Đức Phật dạy rằng trong vòng sinh tử luân hồi,

tùy theo nghiệp mà chúng ta thay hình đổi dạng và thay đổi cuộc sống; nếu nhanh, chúng ta thay đổi tâm niệm trong từng sát na, còn chậm thì thay đổi trong từng kiếp sống khác nhau. Trong vòng xoáy của sinh tử luân hồi, chúng ta đã biến đổi rất nhiều hình dạng và cuộc sống. Điều này chúng ta thấy rõ trong thực tế cuộc sống hiện tại, có đàn ông mang tánh phụ nữ, nghĩa là ý niệm của họ khởi lên là ích kỷ, tham lam, hiểm độc, nói chung là tánh nhỏ nhặt của phụ nữ. Nếu để tâm niệm đó phát triển lâu thì người đàn ông đó sẽ hiện ra tướng đàn bà, vì tánh đàn bà trong họ đã có rồi. Trong xã hội này có những người như vậy, mà người ta thường gọi là PĐ, vì tánh đổi nên tướng đổi.

Chỉ trong một niệm tâm, chúng ta có thể đổi thành đàn ông, hay đàn bà, cho đến thành súc sanh, ngạ quỷ, A tu la. Nếu gặp việc trái ý, tánh sân hận chúng ta nổi lên là A tu la đã xuất hiện trong tâm mình và kéo dài tâm sân hận này thì hình dáng quỷ thần sẽ hiện ra trên nét mặt, trên lời nói, trên cử chỉ, hành động của mình. Trong các bạn đồng hành, đồng sự, tôi quan sát những người mà tôi quen thân thấy rõ có người hiền lành, dễ coi, nhưng vì hoàn cảnh xã hội thúc giục khiến cho tâm trạng họ bất an; từ chỗ bực tức, muốn làm theo ý riêng nhưng không được, cho nên tướng của họ đã thay đổi. Tướng dễ thương của thời thơ ấu, tướng hiền lành của thời học trò đã biến mất theo thời gian họ lăn lóc đấu tranh trên cuộc đời này. Như vậy, có thể khẳng định rằng một niệm tâm thay đổi từ tánh bên

trong sẽ tác động đến hình dáng bên ngoài khiến người ta thay đổi thành đàn ông, hay đàn bà, thậm chí thành tướng súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ.

Đức Phật dạy rằng trong sáu nẻo sinh tử luân hồi, con người luôn luôn thay hình đổi dạng theo sự biến đổi của tâm niệm thiện ác và các vị Hiền Thánh cũng thoát ra từ sáu nẻo luân hồi sinh tử, kinh Pháp Hoa gọi là ra khỏi Nhà lửa tam giới. Trên bước đường tu, ý thức được sự thay đổi liên tục trong tâm sẽ đưa đến sự thay đổi tương ưng trong kiếp sống, chúng ta tập loại dần những tâm niệm ác của A tu la, ngạ quỷ, súc sinh, địa ngục. Và khi loại bỏ được những tánh ác của bốn loài này, chúng ta cũng vẫn hiện hữu trên cuộc đời, nhưng không có những tướng ác đó nữa vì tâm ác của bốn loài này đã được xóa sạch.

Tiến lên một bậc nữa, tâm tưởng chúng ta thường nghĩ đến chư Thiên, thúc giục chúng ta thực hiện những việc làm giống chư Thiên, thì tướng chư Thiên sẽ hiện ra trên nét mặt, trên thân tướng của chúng ta. Nếu ngồi Thiền, quán tưởng pháp Phật, chúng ta sẽ dần dần hiện ra tướng Thanh văn. Tướng Thanh văn là tướng thanh tịnh, hiền lành, trong sáng, nhờ đã loại trừ tất cả tánh xấu trong tâm.

Đức Phật dạy khởi đầu chúng ta tu hành, thực chất của hàng Phật tử tuy không hẳn là xuất gia, nhưng Ngài cho biết cũng có người đang đau khổ cùng cực mà nghe

được giáo pháp và nhận thức đúng đắn yếu nghĩa của pháp Phật, hoặc tiếp nhận được đạo lực của Hiền thánh, thì họ liền đắc sơ quả. Điển hình là Xá Lợi Phất khi chưa cạo tóc xuất gia nhưng gặp được Mã Thắng Tỳ kheo, tuy Ngài chưa hề nói một lời nào với ông, mà ông liền đắc quả Tu đà hoàn; hoặc vua Tần Bà Sa La bị giam trong ngục được tôn giả Mục Kiền Liên đến giảng pháp, vua cũng được giải thoát ngay lập tức, đắc quả Tu đà hoàn.

Thực chất tu hành của người Phật tử là gì? Tôi thường thực tập pháp quán tất cả mọi việc rồi cũng trôi qua; nói cách khác, chúng ta nên bỏ qua những gì đã xảy đến với mình, việc đã rơi vào quá khứ thì đừng kéo nó trở về hiện tại chi cho khổ. Nhiều Phật tử luôn sống trong tâm trạng buồn khổ, vì thích đem hình ảnh quá khứ vào cuộc sống hiện tại, trong khi hoàn cảnh của họ không còn giống như trước kia nữa; sống như vậy chỉ tự làm khổ mình, chứ chẳng ích lợi gì. Người ta thường nói lực bất tòng tâm là không làm được, nhưng suy nghĩ mãi khiến cho tâm bị dày vò.

Người Phật tử chân chánh luôn đứng trên điểm thời gian hiện tại, không lệ thuộc vào quá khứ và tương lai. Cố đạo hữu Võ Đình Cường nhận ra ý này viết rằng: "Ngồi trên thuyền thời gian, ta rong chơi trên biển không gian luôn biến đổi”. Thuyền cứ đi khắp nơi, qua từng điểm, từng chỗ, chúng ta quan sát thấy mọi thứ đều rất đẹp. Không tiếc nuối quá khứ qua mất rồi, không hướng đến tương lai

viển vông, vì tâm niệm như thế chỉ là ảo giác. Đứng ở thời điểm bây giờ và tại đây, chúng ta nên làm gì và làm được gì thì cứ làm. Mặc dù những việc chúng ta làm đã trôi vào quá khứ, nhưng ác nghiệp hay thiện nghiệp mà chúng ta đã tạo tác vẫn hiện hữu trong tâm mình, không mất. Nhận ra cốt lõi này, chúng ta nỗ lực tu hành, đạt được tâm giải thoát và chính tâm thiện này đưa chúng ta ra khỏi lục đạo luân hồi sinh tử, kinh Pháp Hoa gọi là ra khỏi Nhà lửa tam giới, đến bãi đất trống. Tâm chúng ta thoát ly ba cõi thì liền thâm nhập vào Niết bàn Không. Vì vậy, người được giải thoát phải trụ pháp Không, tiêu biểu là Ngộ Không, một trong ba đệ tử của Đường Tăng, mặc dù là khỉ nhưng đã nhận được tánh Không, nên trở thành vạn năng, một cao đồ của Ngài Huyền Trang. Người đệ tử thứ hai là Ngộ Năng, nghĩa là biết siêng năng đoạn trừ ham ăn, ham ngủ thì cuối cùng cũng thành Phật. Và người thứ ba là Ngộ Tịnh, tức ngộ bản tánh thanh tịnh, nên lúc nào cũng trầm mặc. Trên bước đường tu, chúng ta ngộ gì? Ngộ Không, ngộ Năng hay ngộ Tịnh đều tốt.

Ngộ Không, ra khỏi Nhà lửa, đến bãi đất trống, bấy giờ Phật mới trao cho chúng ta pháp tối thượng là Pháp Hoa, hay đại bạch ngưu xa. Chúng ta hiểu Pháp Hoa là tâm sáng suốt thanh tịnh và làm được việc cứu độ chúng sinh, thì vạn năng. Tuy nhiên, muốn được như vậy, phải tỏ ngộ pháp Không; vì có tỏ ngộ lý Không thì tâm mới thanh tịnh được. Tâm còn nghĩ đủ thứ lăng xăng, làm sao thanh tịnh.

Xả bỏ tất cả mọi việc, tâm vắng lặng, trống không là Niết bàn. Và từ tâm Không này, Phật mới trao cho chúng ta chân lý mà Ngài đã chứng ngộ. Nói cách khác, ngộ Không thì chúng ta mới hiểu Phật pháp. Còn đầy ắp dữ kiện trong tâm thì không thể nào thâm nhập Phật pháp, cho nên việc làm thường phạm sai lầm, tất nhiên phải thọ quả báo.

Tu Pháp Hoa, mong ra khỏi Nhà lửa, đến bãi đất trống để được Phật trao cho chân lý, nhưng chỉ mong cầu mà không làm thì suốt đời cũng không được gì, chỉ toàn đau khổ. Và chứng ngộ lý Không, được Phật trao cho chân lý, mới thấy việc đáng làm, việc không nên làm. Đứng ở đỉnh Không, nhìn lại quá khứ, thấy tự thương hại mình, vì làm quá nhiều nhưng chẳng được gì; đó là tu trong mộng.

Khi ngộ được tánh Không rồi, việc tu hành của chúng ta khác. Chúng takhông còn phân biệt mình và người là nam hay nữ, không còn thấy mình và người bị khổ đau trong cảnh giới địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, A tu la; nhưng chúng ta là đệ tử Phật giải thoát ngay trên cuộc đời. Tâm giải thoát này thể hiện trong cuộc sống thực tế là chúng ta không còn buồn, giận, lo, sợ; vì nhận thức được mọi việc tốt xấu xảy ra cho mình, mọithiện ác đến với mình, tất cảđều do nghiệp duyên quá khứ mà tạo thành hiện tại. Vì vậy, chúng ta không bận tâm nói phải trái, mà cần tìm cách giải quyết, chuyển đổi cho tốt đẹp. Chúng ta có lo thì việc cũng tới, chúng ta có sợ cũng không tránh

được; vì làm sao trốn thoát những nghiệp quả đã thành. Nhiều người sợ chết, nhưng đã mang thân tứ đại thì chắc chắn đến một ngày nào đó, ai cũng phải chết. Không sợ thì thường tìm được cái chết có ý nghĩa; sợ mà chết thì sẽ chết trong đau khổ.

Còn buồn giận thì sao? Người ta thường giận vì cho rằng mình bị thua thiệt. Thiết nghĩ, đối với việc đáng giận mà giận cũng là sự thất thoát lớn nhất cho mình, vì giận mất khôn. Chúng ta đã không đủ khôn rồi, lại còn để mất khôn nữa, quả là uổng phí, làm sao thắng được giặc. Đối với những gì đáng giận, chúng ta cũng phải tránh, đừng cho khởi lên; tránh mặt không được thì hãy cố gắng tránh lòng, bằng cách nhiếp tâm niệm Phật, không nghĩ đến người đối diện nữa, mà hãy nghĩ đến vị Phật nào chúng ta kính quý, thì lòng chúng ta cũng được yên ổn. Vì vậy, riêng tôi, thường đem Phật vào lòng để trấn át bốn tên giặc phiền não là buồn, giận, lo, sợ, nhờ đó tâm được an lạc.

Trụ tánh Không thì sáu đường sinh tử không có, làm gì có tướng nam nữ, tất cả đều là Không. Từ bể Không này, nếu chúng ta có nhân duyên căn lành với vị Phật, vị Bồ tát nào, các Ngài sẽ phóng quang gia bị cho chúng ta, hoặc hiện thân làm bạn đồng tu với chúng ta. Có thể khẳng định rằng thế giới Niết bàn Không này chỉ dành riêng cho chư Phật, chư Bồ tát và Thánh hiền.

Chúng ta tu tập, xả tánh phụ nữ, xả tánh nam giới và

trụ ở Không, để Phật pháp hiện ra, thì bốn bậc là Phật, Bồ tát, Duyên giác và Thánh sẽ hiện hữu để tác động chúng ta. Vì vậy, các vị cao Tăng tu hành thường ngồi Thiền, sống một mình để dễ dàng an trụ pháp Không. Còn chúng ta chưa đắc đạo, nhưng muốn cứu đời, làm lợi ích cho chúng sinh, thì cái giá phải trả rất lớn; vì nghiệp ác của chúng ta còn nhiều, nên gặp việc không vừa lòng là nghiệp sinh khởi liền, lúc đó chẳng những không thể cứu ai được, mà chính mình còn bị đọa. Nhưng nếu chịu khổ cực công phu tu hành, từ tánh Không này, tâm chúng ta tương ưng với vị Bồ tát nào, Ngài sẽ gia bị cho chúng ta. Vì vậy, khi xả định, việc chúng ta tương ưng với Bồ tát đó, chúng ta làm được dễ dàng.

Do đó, không kết nối được với Phật, với Bồ tát trong thế giới Không, mà chúng ta tự làm thì thường bị ma dẫn lối quỷ đưa đường, khiến cho nghiệp chúng ta dễ sinh ra. Ví dụ ma dẫn lối đến rủ chúng ta làm từ thiện và gặp nhiều chướng ngại làm chúng ta bực tức. Tôi thường nhận ra ý này trên bước đường hành đạo, khi tâm chúng ta thanh tịnh, nhận ra được ma thì nếu lỡ bước vào một chân còn rút ra được; nhưng nếu cả hai chân đi theo ma rồi, không thể nào thoát được, bị chúng kéo luôn vô con đường khổ đau.

Còn kết nối được với Bồ tát, điển hình như Ỷ Lan thứ phi, từ Niết bàn, hay từ trạng thái "Bất biến”, bà kết nối

được với Bồ tát Quan Âm, thì nhờ tâm Quan Âm, trí tuệ Quan Âm truyền vào, bà nhìn đời chính xác, thấy được việc nên làm, không phạm sai trái. Vua Lý Thánh Tông đánh thắng giặc, trở về, phải công nhận rằng bà nhiếp chánh còn giỏi hơn ông; vì bà đã giải quyết được nhiều việc lớn. Nói cách khác, đó là Bồ tát Quan Âm giải quyết qua con người Ỷ Lan, nên bà được dân chúng tôn danh là Quan Âm nữ, hay là Bồ tát Quan Âm thị hiện.

Khi nhận được Bồ tát lực gia bị, hoàn cảnh của hành giả tự động trở thành tốt đẹp. Vì vậy, có thể hiểu rằng trong Thiền định, hành giả có tâm từ bi tương ưng với Bồ tát Quan Âm, thì Bồ tát sẽ hợp tác với họ, nghĩa là gia bị cho họ. Chúng ta có thể nhận ra ý này qua sự hành đạo của Đức Phật Thích Ca. Ngài cho biết hàng ngày, sau 12 giờ đêm, Ngài thuyết pháp cho chư Thiên, sau đó Đức Phật nhập định quán sát xem buổi sáng hôm sau, Ngài sẽ đến đâu để gặp ai và làm gì. Để làm việc này, Đức Phật Thích Ca phải nhờ lực của chư Phật mười phương gia bị thì Ngài có được trí tuệ tổng hợp của chư Phật, mới thấy được việc mà bình thường không thể thấy. Thực tập pháp này, tôi thấy có những việc thực tế tốt, nhưng vào Thiền định quán sát thì thấy không tốt; vì cái thấy do Phật, Bồ tát gia bị sẽ khác với cái thấy theo trí phàm phu của mình. Hòa thượng Trí Tịnh cũng nói ý này rằng những việc mà Ngài trả lời theo suy nghĩ thì chỉ đúng được 50%, còn những việc tự

động nói thường đúng đến 80% hay 90%. Hòa thượng đã 93 tuổi nhưng nhờ Ngài sống trong Thiền định nhiều, nghĩa là sống với Phật, Bồ tát nhiều hơn là sống với thế gian, cho nên ngài nhìn sáng hơn mọi người. Chúng ta sống với vọng thức nhiều quá và luôn tiếp cận với thế gian, không tiếp cận với Phật, với Bồ tát; vì thế chúng ta đã bị thế gian đầu độc, tất nhiên phải gánh lấy toàn là phiền não.

Ý thức như vậy, việc quan trọng của chúng ta trên bước đường tu là làm sao tiếp cận với Phật, mới nhận được Phật lực gia bị; nhờ đó, chúng ta mới nhìn đời một cách sáng suốt và làm như Phật. Còn người tu hành bị tẩu hỏa nhập ma, họ nói những điều của ma và việc làm hoàn toàn sai lầm. Vì vậy khi thâm nhập vào bể Không, hay Niết bàn Không của Phật, tiếp cận được Phật và Bồ tát, các Ngài gia bị cho hành giả có những quyết định đúng đắn, dẫn đến việc làm hoàn toàn tốt đẹp, thì người này không nhứt thiết là nam hay nữ, nhưng làm được việc gì thành công là tùy vào sức gia bị của Phật, Bồ tát, hay tùy vào sự tương ưng với hạnh nguyện của các Ngài.

Giả sử lúc bình thường chúng ta khởi ý niệm nhớ đến Phật Thích Ca, hay Phật Di Đà, hay Quan Âm, và từ tánh Không, nhớ đến những vị này mà niệm, gọi là từ chơn như duyên khởi thì chúng ta đã khởi lên được ý đạo, cho nên lúc xả định, chúng ta nhận thức theo các Ngài và làm như các Ngài.

Ngược lại, chúng ta sai lầm, rơi vô A lại da duyên khởi, nghĩa là từ trong tiềm thức mà chúng ta đã huân tập đủ các tánh ác và tánh thiện, cho nên khi chúng ta ngồi yên, tâm thù ghét dữ dội một người nào từ A lại da khởi lên thúc giục chúng ta tìm cách trả thù họ. Điều này được ngoại đạo chủ trương đó là sự mặc khải của Thượng đế, bảo họ phải đi giết người. Tin theo sự mặc khải một cách cuồng tín như vậy đã khiến cho nhiều người bị thảm sát, thậm chí dẫn đến những cuộc chiến tranh phi lý hàng ngày vẫn đang diễn ra trên thế giới.

Theo Phật, nếu khởi lên những ý ác như vậy, chúng ta phải biết đó là nghiệp ác phát xuất từ A lại da thức cần phải cắt bỏ; vì khi nhớ nghĩ đến điều gì khiến cho lòng bực tức, oán thù nổi lên thì liền có bạn ác tìm đến tác động chúng ta làm việc ác đó. Kinh Dược Sư gọi là "Làm bạn với ma”. Tu hành, không khéo sẽ dễ lầm A lại da duyên khởi và chơn như duyên khởi.

Trên bước đường tu, phải loại khỏi Thức tất cả những hạt giống xấu còn tồn đọng trong tâm, bằng cách đem pháp Phật vào lòng để rửa sạch trần tâm mới tiến tu và thâm nhập được pháp Không. Tôi xin nhắc lại rằng quý vị vào pháp Không thì không có sáu đường sinh tử, không có phân biệt nam nữ, nhưng tất cả chúng ta đều là pháp lữ đồng hành đáng tin cậy. Không vào bể Không thì

còn có người chúng ta thương, có người chúng ta ghét, chắc chắn chúng ta sẽ rơi vào con đường sinh tử.

Không có sáu đường sinh tử thì thấy ai cũng dễ thương, vì không thấy nghiệp của họ, nhưng thấy tánh tốt của họ và cũng không phân biệt giới tính. Có Phật tử nói rằng họ tu Bát quan trai, tâm thanh tịnh nên quên mất người đối diện là bà xã, nên gọi vợ là đạo hữu, đến cha của họ cũng gọi là đạo hữu.

Quên cả giới tính, coi tất cả là bạn đồng tu và không khởi ý niệm giới tính thì dục tánh của chúng ta cũng tạm thời lắng yên. Dục tánh không khởi là A la hán, nhưng dục khởi thì thành chúng sinh. Một niệm trước của chúng ta thanh tịnh là Phật, niệm sau vọng động là rơi vô sáu đường sinh tử. Hành giả giữ niệm tâm nối kết liên tục và miên mật với Phật thì sẽ an trú được trong thế giới thánh thiện của Ngài. Cầu mong tất cả đệ tử Phật luôn sống với Phật tâm, thể hiện lời nói và việc làm giống Phật.