Khai Thị-2009

Tình người

Tình người

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 85

tại chùa Phổ Quang ngày 25-10 -2009)

Đức Phật ra đời vì hạnh phúc cho loài người và chư Thiên. Đương nhiên trong lục đạo tứ sanh, loài người là trung tâm điểm. Từ loài người nhìn xuống có ngạ quỷ, súc sanh, địa ngục và nhìn lên, có A tu la và chư Thiên. Loài người, A tu la và chư Thiên là tam thiện đạo có phước. Địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh là tam ác đạo không có phước. Đức Phật xuất hiện trong loài người, vì Ngài nhận ra chỉ loài người có đủ điều kiện tu hành thành Phật, năm đường sinh tử còn lại không đủ điều kiện tu thành Phật; vì ba đường ác là địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh quá khổ, nên việc nhận thức được hướng tu giải thoát rất khó. Còn chư Thiên hưởng phước quá nhiều nên tu cũng không dễ. A tu la có phước, nhưng sân hận hay đấu tranh lẫn nhau cũng không tu được. Ngũ thú tạp cư, tức chư Thiên, A tu la, súc sanh, ngạ quỷ, địa ngục, hay sáu đường sinh tử có đủ trong loài người. Vì vậy, Đức Phật xuất hiện trong loài người có thể độ tất cả chúng sinh cũng là ý nghĩa loài người là trung tâm điểm chịu ảnh hưởng của năm loài kia.

Trong sáu đường sinh tử, mỗi loài có hoàn cảnh khác nhau. Địa ngục quá khổ, không có một chút tự do và luôn bị chà đạp, sát hại, nặng nhất là địa ngục A tỳ nghĩa là không một phút giây nào được bình an, phải chịu hết khổ này đến khổ khác nối tiếp, gọi là vô gián. Nhìn ở góc độ như vậy, trong loài người cũng có địa ngục gọi là địa ngục trần gian, vì mang thân người nhưng bị nhốt vào ngục tối, có địa ngục chịu án nặng nhất là án tử hình, cho đến án chung thân, án khổ sai, án tù năm, mười năm, hay thấp nhất là hưởng án treo. Nhìn cảnh đày đọa trần gian này, chúng ta hình dung được địa ngục trong tâm thức của con người.

Ngạ quỷ cũng có trong loài người, không phải chỉ nghèo đói là ngạ quỷ, mà ngạ quỷ là khát vọng, ham muốn, thèm khát. Vì vậy, người giàu có cũng có thể được xếp vô loài ngạ quỷ, vì họ vẫn có khát vọng, ham muốn nhưng không thỏa mãn, nên họ vẫn khổ; còn ăn mày là ngạ quỷ không của.

Loài súc sanh cũng ở trong loài người, nhưng chúng ta cảm giác họ sống không có văn hóa và xử sự theo xã hội đen, theo giới giang hồ. Vì vậy, những người này cũng có tiền của, có thế lực, nhưng được xếp vô hàng anh em hạ đẳng không có văn hóa, không có tình người.

Cao nhất là loài người có văn minh, có văn hóa, có nhận thức tốt và biết cách thăng hoa cuộc sống gọi là

có tình người. Đương nhiên trong ba đường ác, không văn minh, không có văn hóa, không có tình người và xử sự bán khai. Văn minh phát triển từ thấp lên cao, kiến thức cũng mở rộng, xây dựng thành cuộc sống văn minh. Và Đức Phật đưa ra những mô hình kiểu mẫu trong kinh Đại thừa để chúng ta xây dựng theo. Gần nhất, loài người có thể sống trong Niết bàn, nghĩa là loài người có khả năng tạo cho mình cuộc sống an lạc thật sự gọi là hữu dư y Niết bàn; điều đó cũng có nghĩa là trong loài người cũng có hàng A la hán, Bích chi Phật, Bồ tát, Như Lai. Vì vậy, quan sát trong loài người, chúng ta thấy xuất hiện bốn hàng Thánh này.

Bốn hàng Thánh xuất hiện trong loài người, có người xuấthiện làm người giàu sang, hay người nghèo, nhưng đều có chung một điểm là tâm được giải thoát, thân được tự tại. Thật vậy, các vị Thánh A la hán sống trong loài người thường có cuộc sống vượt ngoài sự chi phối của vật chất. Các Ngài không tích lũy tài sản, không có tài sản, nhưng được giải thoát và được tôn kính trong loài người. Điển hình là Phật xuất gia làm Sa môn, Ngài buông bỏ tất cả quyền lực và tài sản, nhưng Ngài là vị A la hán được kính trọng nhất. Như vậy, nhìn kỹ thấy rõ không phải vì có tiền của, có quyền thế mà người ta kính trọng, nhưng vì nhân cách con người, vì tình người tốt đẹp mới được quý trọng.

Có người được kính trọng vì họ có địa vị, có tiền của, thì điều này đôi khi không phải là tình người, nhưng là sự giả dối. Đạo Nho nói : "Tửu tự đệ huynh thiên cá hữu, cấp nạn chi thời, nhất cá vô”. Nghĩa là khi ăn nhậu thì không thiếu chi bạn, nhưng khi gặp hoạn nạn thì một người bạn cũng không có.

Khi có quyền thế, người đến dựa dẫm, bắt tay, chụp hình chung; nhưng nghe họ sa cơ thất thế, hay bị tù tội thì đốt hình. Vì vậy, người xưa nói: "Nhân tình tợ chỉ trương trương bạc”. Nghĩa là tình đời giống nhưgiấy trắng tờ tờ đều bạc.

Tình thân do tiền của quyền thế đem đến, thì tình này dễ dàng chấm dứt khi quyền thế mất, tai nạn tới. Thực tế chúng ta thấy có một số người chạy theo tiền của, quyền lực, họ không có phút giây nào được bình yên, phải luôn vật lộn với cuộc sống, luôn tranh đấu để tồn tại. Số người này không có tình người, không hiểu tình người và cũng không sống được với tình người.

Trong Phật giáo, có nhiều vị Bồ tát xuất hiện trong loài người và các Ngài thường sanh vào nhà sang trọng quyền thế. Kệ Phổ Hiền hạnh nguyện có nói rằng:

Sanh ra dòng họ cùng dung sắc

Tướng tốt, trí huệ đều đầy đủ

Các ma ngoại đạo không phá được

Kham làm phước điền cho ba cõi

Mau đến cội Bồ đề thọ vương

Ngồi an hàng phục các chúng ma

Thành đạo Chánh giác nói pháp mầu

Khắp lợi tất cả loài hàm thức.

Đó là những vị Bồ tát nhân gian có tâm thương người thật sự, có tình người thật sự, dù trong tay Bồ tát không có một vật như một vị Sa môn, hoặc có nhiều tiền của như Thắng Man phu nhân thời Phật tại thế. Bồ tát hiện thân giàu có, quyền thế để cứu độ chúng sinh, nhưng các Ngài không bao giờ lệ thuộc tài sản và quyến thuộc, mà quyền thế và tài sản luôn ở trong tay Bồ tát. Trong khi người chạy theo quyền thế giống như người ở trong sa mạc lúc nào cũng khô khát, chưa có quyền thế thì phải truy cầu, chịu khổ, nhưng có rồi thì giữ nó cũng khổ và đến khi mất quyền thế thì càng khổ hơn nữa.

Người sống có tình người, nhất là Bồ tát hiện thân trong loài người, ở trong dòng họ quyền thế để giúp đỡ, tạo điều kiện sống cho người khác, khai hóa cho người. Điển hình như vua Lý Thánh Tông được coi là người sáng lập phái Thiền Thảo Đường, đương nhiên vị Tổ của tông này là người xuất gia, nhưng nếu nhìn về chiều sâu theo tinh thần Đại thừa thì thực hiện được cốt tủy của dòng Thiền này chính là nhà vua Lý Thánh Tông. Sau

khi đánh Chiêm Thành, ông bắt được nhà sư người Hoa và ông đã cho vị này phụ dịch kinh với quốc sư trong triều. Vị này sửa bản Ngữ lục, nên được vua quý mến.

Nét đặc sắc của vua Lý Thánh Tông thể hiện rõ nét ở tình người. Giáo sư Hoàng Xuân Hãn viết về sử nhà Lý đã nhận định rằng thời Lý là thời vua thuần từ nhất của nước ta. Trong mùa Đông giá rét, vua đang ngự triều thấy người ta đốt lò than cho ấm, vua đã thốt lên rằng trẫm ở trong cung điện đã ấm mà các quan còn sợ lạnh đốt lò than sưởi ấm, trong khi các tù nhân trong ngục tối, các tù binh bị bắt chưa biết có tội thực hay không, nhưng cơm không no dạ, áo không đủ che thân, thật đáng thương. Dù họ là kẻ bại trận phạm tội, nhưng nhà vua thấy họ vì tham vọng, vì phạm sai lầm mới phạm tội, nên ông vẫn thương họ. Vua ra lệnh cung cấp cơm ăn, áo mặc cho họ. Giáo sư Hoàng Xuân Hãn đã kết luận rằng lòng thương người của vua Lý Thánh Tông không phải là tình thương giả dối của nhà chính trị, mà do lòng từ bi của Phật giáo đã un đúc nên.

Lòng từ bi của đạo Phật trang bị cho con người có tình người thật sự. Kinh Phật dạy trong địa ngục đau khổ, ta phát tâm Bồ đề. Khi ra khỏi địa ngục, ta phải nhớ cái khổ đó mà phát tâm dũng mãnh hơn và nhìn thấy khổ của người khác thì cũng phát tâm Bồ

đề, nghĩa là theo Phật, ta học và phát huy trí tuệ để mình không rơi vào hoàn cảnh khổ như những người khổ trên cuộc đời này và đồng thời ta tìm cách giúp đỡ người khổ để họ có thể phát huy khả năng của họ. Thiết nghĩ tất cả chúng ta đều ứng dụng được lời Phật dạy như vậy. Sống làm Sa môn như Phật có thể giúp người thăng hoa đời sống tâm linh và đạo hạnh, tức tạo được tình người, hoặc sống như vua có quyền thế và có tâm từ cũng giúp đỡ được người, chứ không nhất thiết phải giàu mới làm được.

Đức Phật dấn thân hoằng hóa độ sanh từ nơi này sang nơi khác, nhưng đặt chân đến đâu, Ngài cũng gieo rắc tình thương đến đó. Theo dấu chân Phật, tất cả mọi người như chúng ta cũng có thể làm như vậy. Chúng ta thấy tiền bên ngoài coi như giả, phước thật bên trong mới quan trọng.

Đức Phật làm Sa môn bên ngoài không có gì, nhưng trong lòng Ngài rất phong phú những điều thánh thiện. Tấm lòng bên trong mới quan trọng và tình người hiện hữu ở đây. Thật vậy, Đức Phật ban rải tình người khắp nơi, nên chúng ta thấy tình người không phải gắn với quyền thế, với tài sản. Lòng thương người, giúp đỡ, chia sẻ cho người, Phật giáo gọi là tâm từ bi. Khi có được tâm từ bi như Phật thì chúng ta nhìn cuộc đời này đẹp biết bao, nhìn ai cũng đẹp. Còn lòng nhỏ hẹp thì nhìn ra cái gì cũng xấu, ai cũng đáng ghét.

Nếu lòng chúng ta mở rộng, tất cả mọi người đều dễ thương, từ người giàu có cho đến người nghèo khổ, thậm chí cả người lừa dối cũng thấy dễ thương. Tình người chúng ta mở rộng lần mới bắt gặp điều này. Có người đến nói với tôi rằng Thầy coi chừng bà đó, ông đó. Tôi nghĩ những ông bà đó thật tội nghiệp, đi chùa quy y mà người ta cũng phải coi chừng họ, coi chừng cử chỉ, lời nói của họ dám lừa dối cả ông Thầy, ông Phật. Thấy họ đáng thương thì ta trao đổi với họ, xây dựng tình người cho họ, thì ít nhất, họ cũng sẽ dễ thương với mình, nghĩa là ta giúp họ xóa bỏ quá khứ xấu, để tạo hạt nhân tốt trong hiện tại.

Là Sa môn thời Phật tại thế, Ngài Ca Diếp đi khất thực, thường sống với người nghèo, thấy họ dễ thương, đáng giúp đỡ, Ngài đã truyền tình người cho họ, nên họ xử sự bằng tình người với Ngài. Trong kinh Bát Đại Nhân Giác, điều giác ngộ thứ sáu, Đức Phật nhắc chúng ta rằng :

Nghèo khổ nhiều đau khổ càng nhiều

Nợ oan vay trả bao nhiêu

Dây oan buộc chặt lắm điều đắng cay

Bậc Bồ tát ra tay bố thí

Bình đẳng tâm không nghĩ oán thân

Càng thương những kẻ ác nhân

Quên điều lỗi cũ, thương phần khổ đau.

Những người rơi vô cảnh khổ đang thọ quả báo, ta có thể nói và họ nghe theo, có thể giúp họ thoát khổ và trưởng thành. "Bần khổ đa oán”, vì quá nghèo dễ tạo sai lầm, nên bị chà đạp, khinh chê khiến họ dễ sân hận, gây gỗ. Vì vậy, người nghèo đói, bệnh hoạn, ngu dốt đông thì xã hội này đáng sợ, nhưng ta có duyên vào đó là ta có điều kiện xây dựng họ trở thành người tốt. Người không ai quan tâm, nhưng chúng ta thật sự quan tâm, giúp đỡ, chắc chắn họ sẽ có thiện cảm với ta, quý mến ta và sửa đổi theo ta.

Đức Phật khi chưa thành đạo cũng đã giáo hóa anh chăn bò rất nghèo khổ và sau này, Ngài đã cho anh xuất gia và anh cũng đắc quả A la hán. Đức Phật cũng giáo hóa cô gái chăn bò, dành tình thương đặc biệt cho cô bé này. Chúng ta còn nhớ câu chuyện Phật đã ngã gục khi tu khổ hạnh quá mức và có cô gái đã dâng bát sữa; Phật uống sữa, Ngài đã tỉnh lại, ngồi ở cội Bồ đề và thành đạo. Điều này không phải tự nhiên có, vì khi Phật làm Sa môn đi đây đó, Ngài đã xây dựng cho họ trở thành người tốt, vì thế dù họ nghèo nhưng tâm họ được an lạc, họ không truy cầu vô lý, không lừa đảo, không dối trá.

Đức Phật xây dựng lòng Ngài phong phú, giàu có, cao thượng thì cuộc đời này hoàn toàn tốt đẹp đối với Ngài. Vì thế, Phật xây dựng được tình người sống với nhau tốt đẹp thì vua chúa cũng phải theo Ngài. Vua Tần Bà Sa La kính trọng Phật tuyệt đối, thì còn ai

làm gì được Phật và nhất là khi Phật hoàn toàn thánh thiện, Ngài không làm điều gì để ích lợi riêng cho Ngài, tất nhiên vua chúa phải kính nể Phật. Chỉ bằng tình người bao la đó, Phật đến với tất cả mọi người, làm cho mọi người được an lạc.

Quý vị thử tiếp cận được với người có tình người sẽ nhận ra ý này. Riêng tôi nhận ra điều này dễ dàng. Người thương và giúp đỡ mình thật sự thì gần họ, mình cảm thấy an lạc, nhẹ nhàng một cách tự nhiên, dù họ nghèo hay giàu. Nhưng người có ý lợi dụng mình, hoặc xem thường mình, thì tiếp cận họ, dù họ có nói lời ngọt ngào, mình cũng có cảm giác đáng sợ; vì đó là cái bẫy giăng lên, dù cho mình thức ăn, cũng sợ có độc. Họ không có tình người là như vậy.

Quý vị là Phật tử phải xây dựng tình người chân thật. Nếu quý vị có được lòng thương người như vua Lý Thánh Tông được mọi người kính trọng, cuộc đời này sẽ trở nên rất đẹp đối với chúng ta dù chúng ta vô sản hay giàu có. Ngược lại, nếu cố tạo quyền thế và tài sản, nhưng tâm bất an thì chẳng ai dám gần mình. Một ngày nào, tài sản và quyền thế mất, đau khổ cùng tột sẽ đến với ta và địa ngục trần gian đã hiện hình để dẫn ta đi vào địa ngục vô hình sau khi bỏ thân xác này.

Hạnh nguyện bồ tát hay bồ tát đạo

Hạnh nguyện Bồ tát hay Bồ tát đạo

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 86

tại chùa Phổ Quang ngày 1-11 -2009)

Trong Phật giáo có hai con đường là Thanh văn đạo và Bồ tát đạo. Thanh văn đạo gọi là Tiểu thừa, Bồ tát đạo được coi là Đại thừa. Tại sao? Vì Thanh văn đạo là người tu hạnh viễn ly xuất thế, tìm giải thoát cho riêng mình. Bồ tát đạo tìm đường giải thoát cho chính mình trong việc cứu độ chúng sinh, tức con đường xuất thế của Bồ tát ra khỏi sinh tử mà còn cứu độ được người khác cùng ra khỏi sinh tử.

Theo kinh Pháp Hoa, Thanh văn đạo là phương tiện của Phật, Bồ tát đạo mới là pháp chân thật. Xưa kia, người ta khó hiểu rõ điều này, nhưng ngày nay chúng ta có điều kiện hiểu rõ pháp chân thật của Bồ tát và phương tiện của Thanh văn.

Đức Phật cho biết đối với người sợ sinh tử, có tâm tìm đường thoát ly nỗi khổ sinh tử, vì họ đã từng chịu đau khổ của kiếp người, nên Ngài nói pháp tu Thanh văn giải thoát. Trước thời Phật tại thế, ở Ấn Độ đã có 94 loại đạo đều hướng người ra ngoài sinh tử. Họ cảm thấy thân phận con người nhỏ bé trước thế lực của thần linh

bao vây, nên chỉ cầu thần linh che chở, cứu độ. Vì nhân duyên đó, Phật mới nói tứ Thánh đế là pháp ra khỏi sinh tử. So sánh với ngoại đạo, pháp của Phật thù thắng hơn và rất thiết thực; vìngoại đạo chủ trương sử dụng niềm tin, nhưng không có căn cứ thật sự. Có người tin Phạm Thiên là cha đẻ sanh ra vạn vật. Phật hỏi họ có thấy Trời Phạm Thiên hay không. Họ trả lời rằng họ tin có Trời Phạm Thiên, vì Thầy của họ nói vậy. Phật hỏi Thầy của ông có thấy Phạm Thiên chưa. Họ trả lời không thấy, nhưng Tổ nói. Phật hỏi Tổ thấy Phạm Thiên không, thì họ đáp Tổ cũng không thấy Phạm Thiên. Phật kết luận rằng những người này giống như một đoàn người mù được một người mù dẫn đường đi đến nơi vô định, cứ nhắm mắt đi theo mà thôi, không biết gì hết.

Đức Phật đưa ra pháp tứ Thánh đế là Ngài nói pháp thật trên cuộc đời và lời Phật dạy có căn cứ, thực tập sẽ được kết quả tốt đẹp, cho nên pháp Phật thù thắng hơn. Pháp tứ Thánh đế dùng để chữa bệnh mù tâm của chúng ta, nhờ nương tứ Thánh đế chữa được con mắt tâm sáng thì thấy được chân lý, thấy Trời Phạm Thiên, Trời Đế Thích, thấy Như Lai trong Pháp giới. Đó là pháp Phật dạy cho người tu Thanh văn đạo, vì những người này yếu đuối, bệnh hoạn, không có trí sáng suốt, chưa giải thoát, thì làm sao cứu vớt người khác. Pháp môn này gọi là tự độ, tự giác. Vì vậy, tất cả chúng ta, ai

chưa giác ngộ, chưa hết khổ đau thì phải từ bỏ tất cả và thực tập Thiền quán để được trí tuệ giải thoát mới cứu chúng sinh được. Phật dạy rằng nếu người chứng A la hán đã giải thoát, sáng mắt rồi, nhưng không thấy chân lý thì đó là hàng tăng thượng mạn, không phải là A la hán thật. Người tăng thượng mạn học hết pháp Thanh văn, nhưng chưa thực hành, giống như người giới thiệu thức ăn, nhưng chưa ăn nên vẫn đói khát; phải ăn và phải biết dinh dưỡng của thức ăn để tạo được sự sống khỏe mạnh. Phải biết để tu và tu là chính.

Xưa kia phải chứng A la hán mới phát tâm Bồ đề, tu Bồ tát đạo; nhưng nay khác, chúng ta chưa chứng A la hán nhưng phát Bồ đề tâm, hành Bồ tát đạo được, bằng cách nào? Khi có Phật ra đời, có Đạo sư, có Bồ tát lớn xuất hiện, chúng ta nương theo hạnh đức của các Ngài để tu hành, đương nhiên chúng ta đạt được kết quả, mặc dù chúng ta chưa đắc đạo, nhưng vẫn có thể hướng dẫn người khác tu. Thật vậy, trong kinh Vô Lượng Nghĩa nói rằng người chưa ra khỏi sinh tử có thể giúp người khác ra khỏi sinh tử. Kinh Pháp Hoa dạy rằng người chưa đắc đạo, nhưng có thể làm người khác đắc đạo. Ví dụ, tôi không có trí tuệ, không có đức hạnh, nên tôi nói người khác không nghe; nhưng tôi nhờ nương theo Đạo sư có đức hạnh, có trí tuệ, thì tôi nói Thầy tôi dạy như vậy, vì Thầy tôi là Thánh A la hán, cho nên quý vị nghe theo. Vì vậy, trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật dạy rằng người thứ nhất nghe được pháp

truyền cho người thứ hai và người này truyền cho người thứ ba, cứ như vậy mà pháp được truyền đến người thứ 50 mà công đức cũng đã vô lượng vô biên.Nghĩa là chúng ta làm công việc truyền bá chánh pháp của Phật cho người khác tu thì mới tìm được sự giải thoát thật.

Do đó, Phật nói rằng Thanh văn đạo là giải thoát tạm thời, hay Hóa thành, vì chúng nhân mệt mỏi, nên Như Lai phải sử dụng Niết bàn tạm cho họ nghỉ ngơi, tức chúng ta tạm quên cuộc đời, quên nhà cửa, quên vợ con, quên tất cả vui buồn vinh nhục thì tâm chúng ta được yên, đó là giải thoát tạm mà thôi, vì nghiệp của chúng ta còn nguyên, cha mẹ chúng ta, nhà cửa, anh em, xã hội vẫn còn đó. Chúng ta bịt mắt lại để không thấy, bịt tai lại để không nghe, nhưng mở mắt ra, mở tai ra, tất cả mọi thứ đó vẫn còn nguyên vẹn.

Niết bàn giả tạm ví như giấc mộng lúc ngủ mơ thấy Phật, nghe pháp, hoặc làm Trời giàu có, nhưng tỉnh dậy thì mọi việc tốt đẹp này chấm dứt, Niết bàn giả tạm của hàng Thanh văn, hay Hóa thành là nghĩa như vậy. Vì vậy, trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật nói Ngài diệt Hóa thành để hàng Thanh văn tiếp tục đi tới Bảo sở, nghĩa là tiếp tục tiến tu Bồ tát đạo để đi tới Phật quả.

Niết bàn thật của chúng ta phải kết hợp được tâm và vật, trong khi Niết bàn tạm chỉ có tâm, nên phải cách ly, nghĩa là phải nhắm mắt để không thấy, bịt

tai để không nghe thì mới được giải thoát. Còn hành Bồ tát đạo vẫn mở mắt thấy, mở tai nghe, nhưng ta biết thanh lọc, nên được giải thoát thật do tâm và vật kết hợp được. Giải thoát ảo, không thật thì chúng ta tưởng tượng được, nhưng mở mắt ra là mất hết. Nếu là giải thoát thật thì phải biến đổi được cuộc sống thành thiên đường thật, Niết bàn thật. Vì vậy, đạo Bồ tát là pháp chân thật, đạo Thanh văn là phương tiện, vì chỉ giải thoát được trong Thiền định mà thôi. Trong khi Bồ tát phải sống thật và cải tạo được cuộc sống tốt đẹp thật.

Học Bồ tát đạo, Phật đưa ra mô hình xây dựng thế giới của Bồ tát, của Như Lai trong mười phương. Căn cứ vào đó, chúng ta học và chọn lựa mô hình nào thích hợp với ta và sử dụng thích hợp với từng hoàn cảnh, từng giai đoạn, để cải tạo tâm chúng ta và cả cuộc sống chúng ta mới giải thoát thật. Cải tạo bằng cách nào ? Đức Phật dạy rõ điều này trong kinh Đại thừa rằng chúng ta tạo nên lầu các, hay thiên đường, Cực Lạc đều được, vì kinh Hoa Nghiêm nói nhứt thiết duy tâm tạo. Chúng ta có khả năng tạo cảnh giới an lạc cho mình, nhưng vì vô minh nên chúng ta tạo hoàn cảnh đau khổ. Kinh Pháp Hoa nói chúng ta thật sự không có khổ đau, nhưng vì dại khờ mà tạo ra khổ đau. Không có gì ràng buộc ta, tự ta ràng buộc ta mà thôi.

Trong kinh Vô Lượng Thọ, Phật dạy rằng trước kia Đức Phật Di Đà cũng là một người đau khổ như chúng ta. Nhờ Phật Di Đà gặp được Bảo Tạng Như Lai là kho báu, hay gặp pháp bảo của Phật, gặp bí tạng Đại thừa, mà kinh Pháp Hoa gọi là tháp Đa Bảo, nghĩa là Ngài tìm được phương thức xây dựng thế giới cực kỳ an vui, tìm được chìa khóa mở cánh cửa Đại thừa thấy được kho báu, tức phương pháp tạo nên Cực lạc của các Đức Phật.

Đọc kinh Đại thừa thấy rõ Đức Phật Thích Ca giới thiệu Phật Di Đà hay Phật Dược Sư tu hạnh Bồ tát như thế nào để thành Phật. 12 nguyện của Phật Dược Sư ứng vô hoàn cảnh sống y như chúng ta, lần lần Ngài mới tháo gỡ. Phật Dược Sư tu Bồ tát đạo, phát tâm chuyển hóa tâm mình thanh tịnh và tâm người thanh tịnh, mới kết thành quyến thuộc Bồ đề. Tu hành có Thầy hiền bạn tốt là yếu tố tạo nên sự an lạc. Thật vậy, người Thầy thông minh có phương cách tốtcó thể hướng dẫn người học trò trung thực và cần cù xây dựng được cuộc sống tốt đẹp.

Phật Di Đà cũng thế, đầu tiên Ngài tìm một mảnh đất tâm cách xa Ta bà đến 10 muôn ức thế giới, nghĩa là nơi đó không có phiền não, nghiệp chướng, trần lao, hay không có người xấu người tà. Lúc ban đầu ở đó chỉ có Phật Di Đà và hai vị Bồ tát là Quan Âm và

Đại Thế Chí thị tùng cùng với Phật Di Đà xây dựng thế giới Cực lạc. Phật Di Đà là bậc Vô lượng quang, Vô lượng thọ và Vô lượng công đức, tức Ngài là bậc Thầy lãnh đạo có tầm nhìn sáng suốt nhất, có công đức viên mãn và có thọ mạng vô cùng. Bên cạnh Ngài có hai đệ tử tuyệt vời về công hạnh và trí giác. Cả ba Thầy trò sống với nhau ở một thế giới nhỏ gọi là An Dưỡng Quốc để nghỉ ngơi và luôn được an lạc, vì Thầy trò luôn hiểu nhau, truyền cho nhau phước đức và trí tuệ, tạo thành một tiểu quốc. Từ tiểu quốc này lần lần phát triển lên gọi là đất lành chim đậu. Ở đó không có tranh chấp hơn thua phải trái mà chỉ có cuộc sống cực kỳ an vui, gọi là Cực lạc. Vì vậy, những người muốn được an lạc phải tìm về thế giới Cực lạc của Phật Di Đà. Và muốn được về đó thì phải có điều kiện nhập tịch, đó là sự tuyển chọn người về đây phải bỏ tất cả phiền não trần lao mới được thâm nhập vào thế giới Cực lạc.

Theo kinh Di Đà, chư Bồ tát hoặc chúng sinh ở Ta bà hay ở mười phương đến thế giới Cực lạc chỉ làm một việc là mỗi sáng lượm hoa rồi dùng thần thông bay đi khắp mười phương cúng dường xong, trở về Cực lạc thọ thực, kinh hành. Đọc đến đó, tôi có suy nghĩ khác, tại sao ở đó làm công việc đơn giản quá vậy, giống như quý vị tu ở đạo tràng Phổ Quang này. Học kinh Di Đà,

chúng ta mở tầm nhìn rộng để suy nghĩ xem hoa này là gì, có phải là hoa rơi hay không và Phật có cần hoa này không. Người chấp pháp lo hái hoa cúng Phật, siêng năng làm việc này, nhưng không đạt được kết quả gì thì lại mất niềm tin.

Hoa mà Đức Phật muốn nói phải hiểu là hoa Trời; nói cách khác, Thiên hoa nhằm gợi cho chúng ta có tầm nhìn vượt khỏi thế giới vật chất, không thấy bằng mắt được. Hoa Trời có hai nghĩa, một là an vui, tức tâm người tu phải hoàn toàn an vui và nghĩa thứ hai là trong sạch, tức tâm người tu phải thanh tịnh. Chúng ta ở thế giới Cực lạc nghe Phật Di Đà thuyết pháp và tâm Ngài an vui thanh tịnh truyền sangtâm chúng ta, làm cho tâm chúng ta cũng được an vui thanh tịnh theo. Nhặt được hoa Trời rồi, chúng ta mới mang được hoa này đi mười phương thế giới. Vì đi bằng tâm và mang hoa bằng tâm, chúng ta mới mang được pháp an lạc và thanh tịnh bay đi mười phương rồi trở về Cực lạc vẫn còn kịp thọ thực, kinh hành.

Hành Bồ tát đạo, chúng ta nhận thấy ba đời mười phương Phật luôn gắn liền với Phật quá khứ đã Niết bàn không cần ăn. Hiểu như vậy, nên trên nóc chùa Huê Nghiêm 2, tôi cho đặt bình bát úp xuống tiêu biểu cho Phật Thích Ca đã Niết bàn, không cần thọ dụng, nhưng trên bình bát, tôi để cái chuông tiêu biểu cho âm

thanh, tức Phật Niết bàn, nhưng pháp Ngài còn để lại, nếu lắng lòng thanh tịnh, chúng ta nhận được pháp âm của Phật.

Phật quá khứ đã thanh tịnh và giải thoát, cho nên chúng ta không cần mang pháp thanh tịnh giải thoát cho các Ngài; chư Phật mười phương cũng vậy. Vì thế, điều quan trọng là các Đức Phật vị lai, tức tất cả quý vị ngồi trước mặt tôi đây. Phật nói Ngài là Phật đã thành và các ngươi là Phật sẽ thành. Trong kinh Pháp Hoa, Phật thọ ký cho tất cả Tỳ kheo, Tỳ kheo Ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di, thiên long bát bộ, người cầu Thanh văn, người cầu Bồ tát, hay cầu Phật đạo mà ở trước Phật nghe kinh Pháp Hoa một câu, một kệ, một niệm tùy hỷ, Ngài đều thọ ký Vô thượng Bồ đề. Mà đã được Phật thọ ký, ấn chứng rằng họ sẽ thành Phật trong tương lai, thì ta tạo điều kiện cho họ thành Phật. Sở dĩ họ chưa thành Phật, vì thiếu pháp thanh tịnh an lạc, mà tôi đã nhận được pháp trong sạch và an lạc của Phật, tôi truyền cho các Phật tử. Quý vị nhờ nghe pháp Phật, tâm được thanh tịnh an vui, từng bước được giải thoát; đó là việc chính yếu của Bồ tát.

Chư Bồ tát chỉ nghe được pháp thanh tịnh an lạc của Như Lai và tác động cho chúng sinh an lạc thanh tịnh theo và tất cả mọi người đều được thanh tịnh an vui thì đây là Niết bàn, đây là Cực lạc. Ở đạo tràng này,

chư Tăng Ni giảng sư tu được pháp an lạc nào của Phật, mặc dù chúng tôi chưa giải thoát hoàn toàn, nhưng sẵn lòng mang những sở đắc của mình tặng cho quý vị, nhờ vậy từng bước đạo tràng chúng ta cũng được thanh tịnh trang nghiêm, thì chính sự an lạc thanh tịnh của quý vị là sự thanh tịnh an lạc của chúng tôi. Còn một mình tôi an lạc, nhưng tất cả quý vị tham lam, ích kỷ, hung dữ, liệu tôi có thể giải thoát hay không. Chính vì yếu nghĩa như vậy, sự nỗ lực dấn thân hành đạo, mang những gì học được ở Phật, Bồ tát, Thánh Tăng truyền trao cho người để tất cả đều an lạc giải thoát, thế giới này mới trở thành Cực lạc, thiên đường.

Tóm lại, người tu Pháp Hoa học pháp môn an lạc của thế giới Cực lạc theo Phật Di Đà, chúng ta trở về Ta bà xây dựng cuộc sống an lạc là thế giới an lạc được mở rộng thêm, cho đến không có người ác, người tà nữa, thì nơi đó trở thành thế giới Cực lạc.

Tha lực và tự lực

Tha lực và tự lực

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 87

tại chùa Phổ Quang ngày 8-11 -2009)

Đức Phật thành đạo ở cội Bồ đề nhờ tiếp nhận được năng lượng trong trời đất để phát huy nội lực bên trong mà trở thành siêu nhân trên thế gian này và tạo được thân bao trùm khắp Pháp giới. Ngài hiểu rõ và điều động được mối tương quan giữa con người với con người, giữa con người với xã hội và giữa con người với thiên nhiên, từ đó Ngài tạo thành sức sống hài hòa với muôn người, muôn vật, muôn loài. Còn chúng sinh trên thế gian này thật đáng tội nghiệp, không hiểu được mối quan hệ hỗ tương như thế, nên cứ muốn chiếm hữu, muốn làm chủ tất cả dẫn đến sát hại lẫn nhau, làm xã hội và Pháp giới mất thăng bằng cho đến bị suy thoái trầm trọng.

Xưa kia, Đức Phật nhận thấy các vị Đạo sĩ đều đặt trọn niềm tin vào Thượng đế hay Phạm Thiên, nên chỉ biết cầu nguyện lực lượng này gia hộ. Bấy giờ, có một người Bà la môn cứ mỗi sáng thức dậy, ra sân lạy sáu phương. Rất nhiều người làm như vậy y như một cái máy mà không hề ý thức được việc làm này được gì. Phật hỏi họ tại sao lạy sáu phương. Họ trả lời vì đây

là truyền thống của dòng họ Bà la môn, tổ tiên làm như vậy, nên tôi cũng cứ làm theo, chứ không biết. Có người cứ đứng chắp tay cầu nguyện Phạm Thiên. Phật hỏi ông có thấy Phạm Thiên hay không. Họ đáp rằng không thấy, nhưng Thầy của họ dạy làm như vậy. Tổ truyền điều này cho Thầy, nhưng Tổ cũng không thấy hình dáng Phạm Thiên. Đức Phật tội nghiệp cho những người mù cùng nắm tay nhau đi. Người trước không biết nhưng dạy người sau, từ đời này truyền sang đời khác, cho nên loài người phải chịu hết khổ này đến khổ khác.

Phật dạy Sa môn tu hành nên phát huy tự lực, nội lực và nương vào nội lực đó để thăng hoa đời sống tinh thần. Ngài ví dụ nếu đem tảng đá thả xuống nước, rồi chắp tay cầu nguyện cho hòn đá nổi lên thì không thể nào được. Nếu đem thùng dầu thả xuống nước thì nó không chìm được. Phật nói cũng giống như vậy, nghiệp của chúng sinh nặng như đá, nên họ sẽ đọa địa ngục. Nếu chúng ta không sai lầm, không tạo tội, tức không có nghiệp thì Thượng đế không thể trừng phạt, bắt chúng ta xuống địa ngục được. Cũng như sống trong xã hội, chúng ta không phạm pháp, được tự do đi lại; nhưng nếu là phạm nhân thì có trốn cũng bị tìm bắt nhốt vào tù. Phạm tội rồi cầu nguyện cho khỏi bị tù là mê tín, không phạm tội thì bỏ tù cũng không được; đó là sự thật trong cuộc sống.

Nhưng khi nghe Phật dạy như vậy, các Thầy chấp pháp tự lực, cho rằng không phạm tội thì không ai bắt và không đọa địa ngục, nên không sợ ai, không sợ địa ngục. Đây là sự cố chấp vào tự ngã không đúng. Tin tưởng tuyệt đối tự lực cũng sai, tin tưởng tuyệt đối tha lực cũng sai.

Trong vũ trụ bao la, năng lực của con người rất giới hạn. Sự tồn tại của ta là tồn tại trong xã hội theo sự tương quan tương duyên giữa con người với nhau. Mỗi người một việc, một nghề và tất cả mọi người có mối tương quan mật thiết với nhau. Chúng ta không thể tự làm đầy đủ tất cả mọi việc cho mình. Cơm ăn phải nhờ người nông dân cày cấy, áo mặc phải nhờ người dệt lụa, cuộc sống bình yên phải nhờ luật pháp, v.v...…

Mọi người trong xã hội đều có mối tương quan tương duyên, nên Phật dạy chúng ta cần ghi nhớ bốn ơn, trong đó ơn sanh thành dưỡng dục quan trọng, vì không có cha mẹ, ông bà, tổ tiên thì không có ta. Ta có thân người như thế này mới làm được việc thiện để lên thiên đường, hay làm việc ác bị đọa địa ngục. Tất cả mọi hành động thiện ác do chúng ta quyết định; nhưng có thân người, chúng ta còn kẹt túc nghiệp đời trước. Hiểu như vậy sẽ thấy việc dẫn nghiệp rất quan trọng, vì nghiệp sẽ dẫn chúng ta đi thọ sanh trong sáu đường sinh tử. Nghiệp ác nặng sẽ dẫn chúng ta xuống địa ngục, thiện nghiệp lớn sẽ đưa chúng ta lên

thiên đường. Chìm xuống hay nổi lên tùy thuộc vào nghiệp và loài người ở trung tâm điểm có thiện và ác. Nếu ác nhiều sẽ sanh vào chỗ bất an, vào gia đình nghèo khó, vào dòng họ không lương thiện. Ví dụ người mẹ chuyên móc túi và người cha là xã hội đen thì ác nghiệp này kết hợp với nhau và người nào có ác nghiệp tương ưng sẽ sanh vô gia đình như vậy.

Mọi người bình đẳng trước chân lý, tức chưa tạo nghiệp ác hay nghiệp thiện, nhưng tạo nghiệp rồi thì kết thành một xã hội sai biệt. Vì vậy, mối tương quan tương duyên của chúng ta là sanh lên cuộc đời này để trả quả báo mà ta đã từng làm đời trước. Đời trước ta đánh mắng người thì đời này ta cũng bị như vậy. Người có phước sanh làm người thì Phổ Hiền Bồ tát nói rằng :

Sanh ra dòng họ cùng dung sắc

Tướng tốt trí huệ đều đầy đủ

Các ma ngoại đạo không phá được

Kham làm phước điền cho ba cõi

Mau đến cội Bồ đề thọ vương

Ngồi an hàng phục các chúng ma

Thành đạo Chánh giác nói pháp mầu

Khắp lợi tất cả loài hàm thức

Do túc phước đời trước và nhiều đời, nên sanh vào dòng họ cao quý và có toàn những điều tốt đẹp như vậy. Điều này muốn nói đến Đức Phật có 32 tướng

tốt, trí huệ đầy đủ, các ma không phá được, nên Ngài thành Phật là điều tất yếu. Còn chúng ta tuy đời trước có tu, nhưng ít nhiều phạm lầm lỗi, nên mối tương quan tương duyên của mình ác xấu, muốn tốt cũng không được. Theo Phật, ta phải tự giải quyết mối tương quan này theo hai cách, cách thứ nhất theo nhị thừa và cách thứ hai theo Bồ tát thừa.

Vì vậy, lúc tu hành, ta gặp việc ác xấu xảy đến phải biết ngay là túc nghiệp của mình thì vui vẻ trả. Thực lòng mình cũng muốn tìm chủ nợ cũ để thanh toán món nợ đã vay, nay họ tự đến tìm thì mình khỏi mất công đi tìm. Người thực tu luôn trả nợ cũ và không vay thêm nợ mới, nên nghiệp của chúng ta được nhẹ lần. Người ác thì đối với nghiệp ác trước đã tạo trả ít, nhưng nghiệp mới tạo lại nhiều hơn, nói cách khác là lòng thù hận của chúng ta tăng thêm.

Phật tử nếu biết tu tập, chỉ lo làm để trả nợ, ít tạo thêm nghiệp. Riêng tôi ý thức sâu sắc điều này, trên bước đường tu, tất cả những gì của Tam bảo tôi không dám lãng phí, sợ nợ chồng chất, chỉ cố gắng làm nhiều, nên trả hết nợ rất nhanh. Mặc dù kinh Pháp Hoa nói rằng cùng tử được trả lương gấp đôi, nhưng cũng cố gắng tiêu dùng tối thiểu để còn có thặng dư. Ngày trước còn là du học Tăng, học bổng tôi có 150 USD một tháng, nhưng tôi cố tiết kiệm tối đa, chỉ xài 70, hay 60, hoặc 50 USD, tức là xài một nửa, tích lũy được một nửa, thậm chí chỉ xài 30

USD, thì tiền dư dùng để thanh toán nợ kiếp trước. Đời trước từng gian tham trộm cắp nên đời này mình nghèo khổ, khó khăn. Trả nợ cũ bằng cách bố thí, cúng dường để tạo nghiệp nhân mới tốt lành. Và cuối cùng, ta nhắm vô những người có phước đức để đầu tư cho có lời.

Phật dạy cúng dường nhắm vô đối tượng sẽ dùng làm gì. Nếu họ làm lợi cho mọi người, làm tốt cho đời, thì phước chúng ta cúng cho họ sẽ sanh ra. Trái lại, nghe nói cúng dường, bố thí có phước, nhưng đầu tư vô cho người xì ke thì được lợi gì. Nếu người tu cần một bát nước để sống và tu hành đắc đạo thì ta cúng cho họ bát nước còn quý hơn vàng, vì đã cứu được Sa môn tu đắc đạo, tức đã cúng dường đúng đối tượng thì phước được nhân lên gấp trăm ngàn lần. Trái lại, đối với người nên để họ sống khổ một chút mà họ còn tu được, nhưng ta cúng cho họ một thùng bia, hay một cây thuốc lá là hại họ rồi. Nếu ta không cho những thứ độc hại như vậy, thì ông này không biết hút thuốc, không biết uống bia, không trở thành nghiện thuốc, nghiện rượu, không thể tu được. Đối với học sinh, sinh viên nghèo phải nghỉ học vì không có tiền đóng học phí, chúng ta cho họ 500.000đ hay một triệu đồng học bổng, sau này họ thành tài, đóng góp cho xã hội, ta có phước.

Bố thí và cúng dường đúng, phước chúng ta sanh ra, nghĩa là chúng ta sẽ có bạn tốt. Người mà chúng ta cúng dường, họ đắc Thánh quả, hay người mà chúng ta

giúp đỡ, họ ăn nên làm ra, chúng ta sẽ có bạn tốt, bạn giàu có. Người mà chúng ta cúng dường sai pháp, họ không tu, bị đọa địa ngục, ta cũng gánh một phần tội lỗi đó; nói cách khác, người liên hệ với ta bị rơi vô hoàn cảnh nghèo đói, bệnh hoạn, tù tội, chắc chắn ta cũng bị buồn khổ.

Biết được mối tương quan giữa ta và người, giữa ta và sáu đường sinh tử, nên ta tạo mối quan hệ tốt trong sáu loài. Nhờ vậy, những người quan hệ với ta là Bồ tát, Thánh Tăng, hay trưởng giả thì rõ ràng là ta đã có phước. Còn tu sai, làm sai, phải thọ quả báo. Vì vậy, biết ta và người có mối quan hệ hỗ tương thì ta chuyển đổi quan hệ xấu thành quan hệ tốt. Trong mối quan hệ giữa người với người, giữa người với sáu đường sinh tử, Phật dạy có chư Thiên, chư Thần. Đối với chư Thần, chúng ta nhắm đến đối tượng là Hộ pháp thiện thần sẽ giúp chúng ta một phần niềm tin trong vô hình và hỗ trợ cho ta vượt qua một số khó khăn nhất định. Vì vậy, thấy xa bằng mắt huệ thấy được tương quan vô hình là Thầy và chư Thiên thì chúng ta mới cầu nguyện, không phải nhắm mắt cầu nguyện suông. Ta thấy có Trời Đế Thích, Trời Phạm Thiên mới nhờ các Ngài ủng hộ.

Xưa kia, Đức Phật đắc đạo, thấy Phạm Thiên đến thỉnh Ngài chuyển pháp luân. Kinh Hoa Nghiêm nói Phật đã nhận lời. Giữa Phật và Phạm Thiên đã có mối quan hệ rõ ràng. Thật tu là chúng ta gạn lọc tâm hồn mình

trong sạch, mà Trời Phạm Thiên rất trong sạch. Kinh Hoa Nghiêm nói rằng Bồ tát đệ bát địa mới xả được tám thức và quan hệ được với Trời Phạm Thiên. Bồ tát đệ lục địa mới xả được tiền ngũ thức. Tu hành đạt tới vị trí này, chúng ta mới có được mối quan hệ với chư Thiên cõi Trời Dục giới. Còn tâm hồn chúng ta ô uế, xấu xa, tội lỗi thì không thể nào kết nối được với chư Thiên.

Chư Thiên cõi Dục xuống trần gian gặp Tỳ kheo chưa thanh tịnh, sợ quá, bay lên. Tỳ kheo chứng A la hán, chư Thiên sẽ đến hộ pháp. Hoặc đối với Tỳ kheo chứng ít nhất là sơ quả Tu đà hoàn, chư Thiên cũng đưa họ lên cao để hộ vệ. Tôi nghĩ chúng ta không thanh tịnh, nên chư Thiên không dám xuống gần chúng ta; vì vậy, tôi xây tòa cao cho chư Thiên ngự trên nóc tháp của chùa Huê Nghiêm 2 để các Ngài hộ niệm cho chúng ta. Tôi tin như vậy.

Theo tinh thần Đại thừa, khẳng định có Trời, nhưng không phải như Bà la môn tin một cách mê tín; nghĩa là phải thấy và hiểu đúng, ứng dụng có kết quả; đó là sự khác biệt giữa đạo Phật với các tôn giáo khác về chư Thiên. Trên bước đường tu, ta phủ nhận tất cả mọi quan hệ là sai lầm. Riêng tôi thường dùng tâm mình để kiểm chứng, khi tôi nghĩ đến người nào, hoặc tiếp xúc với người nào, tôi coi phản ứng trong tâm mình mà biết tôi và họ có quan hệ như thế nào. Mới nhìn thấy một người mà mình liền sanh tâm kính trọng thì người này có thể

là cha mẹ, hoặc Thầy Tổ của mình hiện thân lại, dù tuổi của họ nhỏ hơn mình. Theo tôi, cảm giác đó chính xác đến 60 hay 70%. Ta nghe họ nói, nhìn vào cử chỉ của họ thấy giống cao Tăng, Thánh Tăng và khi tiếp xúc với họ, ta cảm thấy an lạc và kính trọng. Đây chính là tha lực của vị này mà chúng ta có thể kiểm chứng được trong xã hội. Hoặc chúng ta làm gì có Thầy chứng minh thì ta yên tâm vững chí làm; nhưng mất Thầy, ta thấy chơi vơi, đó là tha lực của Thầy gia bị cho ta.

Và tha lực của cộng đồng hay của chúng hội đạo tràng rất quan trọng. Nếu chúng ta tới chỗ toàn Tăng Ni, Phật tử tu hành, tự nhiên chúng ta thấy yên tâm. Tôi và Hòa thượng Minh Chơn vừa dự lễ bế mạc hoằng pháp ở Hải Phòng, chúng tôi thấy yên tâm trước hàng vạn người đến nghe pháp. Nơi chúng ta tới cảm giác không yên tâm là vì trong tha lực vô hình thuộc tà ma ngoại đạo áp lực và thực tế là người xung quanh ác cảm với mình. Tôi luôn kiểm chứng điều này, nên có kinh nghiệm truyền giáo. Có Thầy hỏi rằng tại sao tôi sanh trong giai đoạn chiến tranh và hành đạo cho đến thời hòa bình mà vẫn làm được thông suốt. Tôi thấy điều này không khó, Thầy kia thấy khó, đi đâu cũng bị trở ngại. Tôi thí dụ cho dễ hiểu, trong bát quái có 8 cửa, nhưng Thầy vô cửa tử làm sao sống. Tôi luôn vào cửa sanh thì phải sanh. Trước kia Hòa thượng Thiện Hòa kể rằng Ngài mơ thấy điềm lạ là

thấy trước Tổng vụ Thanh niên cắm tấm bảng đề "Tử địa”. Tôi đến nhổ tấm bảng này và cắm bảng "Sanh địa”, thì đúng lúc đó, Hòa thượng Trí Thủ mời tôi làm Tổng vụ trưởng Tổng vụ Thanh niên, mà nay nơi đó là Văn phòng 2 của Giáo hội chúng ta. Lúc đó Nhà nước tiếp quản tòa nhà này và tôi nhận chức vụ Tổng vụ trưởng Thanh niên thì tôi ngầm hiểu ý rằng mình đừng vào cửa tử này, nhưng đi vào cửa sanh là đến nơi có quần chúng quý trọng và chính quyền ủng hộ thì làm sao bị trở ngại.

Chúng ta dùng tâm thanh tịnh quan hệ với chúng sinh trong sáu đường. Nếu quan hệ của chúng ta tốt ở chỗ nào thì đến chỗ đó, chắc chắn thành công. Tôi đến chỗ vắng vẻ cũng cảm nhận được lực vô hình gia bị, chẳng hạn lên núi Thị Vãi, tôi thấy an lạc và cảm giác chư Thần, chư Thiên trên núi gia bị cho mình. Một số Phật tử lên đây tu hành cũng nhận được tâm an lạc, vì đã có được mối quan hệ vô hình giữa mình và chư Thiên. Còn những người trần tục lên đông, suy nghĩ nói năng của họ thô tục thì sự ô uế đó làm cho chốn Thiền môn trở thành không thanh tịnh. Vì vậy, nghe nói trên núi thanh tịnh, nhưng lên đó gặp ồn ào, nên không cảm nhận được sự an lạc.

Tự lực của chúng ta làm sao trong sạch để thông được với chư Thiên, chư Bồ tát, Thanh văn và chư Phật mười phương thì ta tiếp nhận được lực gia bị của các

Ngài. Đức Phật Thích Ca ngồi ở Bồ đề đạo tràng, nhưng tâm Ngài ngang qua chư Phật mười phương, cho nên chư Phật mười phương đã đến với Ngài. Thật tu, có được tự lực, tâm ta ngang qua các Ngài thì các Ngài đến với chúng ta gọi là đồng thanh tương ứng. Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật ngồi ở Linh Thứu sơn và phóng hào quang chiếu khắp mười phương, chiếu đến Diệu Âm, thì vị Bồ tát này liền đến trợ hóa Phật Thích Ca. Tạo được mối quan hệ sâu sắc trong tương quan vô hình mới cầu nguyện được. Còn người cầu nguyện không được vì tham cầu, hoặc cầu được thì cũng là cái được tạm thời của ma quỷ.

Tự lực tu hành là chính thì tha lực hỗ trợ cho chúng ta được, lúc đó ta sẽ trở thành vạn năng. Ví dụ chúng tôi mở khóa tu này, bước đầu là các Hòa thượng ủng hộ cùng tất cả Phật tử trong nước hướng tâm về đây và có nhiều người đồng hạnh đồng nguyện đến cùng tu, tạo thành sức mạnh tu hành của chúng ta cao.

Tóm lại, một người không thể làm được việc, dù tự lực có cao đến mấy. Phải nhờ đức chúng như hải là Tăng Ni và Phật tử cùng kết hợp hài hòa trong việc tu hành. Tự lực gắn liền với tha lực và tha lực tiềm ẩn trong tự lực, mối quan hệ giữa tự lực và tha lực được nối kết chặt chẽ với nhau mới tạo thành cuộc sống tốt đẹp cho mỗi cá nhân và cho cả cộng đồng an lạc.

Hạnh nguyện dược sư

Hạnh nguyện Dược Sư

(Bài giảng khóa tu Một ngày an lạc lần thứ 88

tại chùa Phổ Quang ngày 15-11 -2009)

Mười phương ba đời chư Phật và chư Bồ tát đều có nguyện riêng và việc làm cũng khác nhau, như phương Tây có Đức Phật Di Đà có hạnh nguyện qua 48 lời nguyện để xây dựng thế giới Cực lạc, ở phương Đông có Đức Phật Dược Sư nguyện xây dựng thế giới trong sạch là Tịnh Lưu ly. Bồ tát Quan Âm cũng có 12 hạnh nguyện ở thế giới Ta bà và Bồ tát Phổ Hiền có 10 đại nguyện để gần gũi, hướng dẫn tất cả mọi người trên bước đường tu nhân giải thoát, giác ngộ.

Hôm nay chúng ta học về hạnh nguyện của Đức Phật Dược Sư rất gần gũi với chúng ta. Từ đâu giúp chúng ta biết Phật Dược Sư. Căn cứ vào kinh Dược Sư, chúng ta thấy Đức Phật Thích Ca và chư Tăng cùng đi du hóa và tạm dừng chân ở nước Bạt Kỳ, thành Tỳ Dà Ly (tức thành Quảng Nghiêm) và các Ngài ngồi dưới cây Tiếng Nhạc (chữ Hán gọi là Nhạc âm thọ hạ). "Nhạc âm thọ ha” chúng ta hiểu là gì? Tôi có cảm giác đây là rừng thông hay rừng phi lao, nghe tiếng vi vu, nếu tâm

hồn lắng yên, chúng ta nghe thành nhạc, hay nhạc Trời không ai tấu tự vang.

Trong khung cảnh thanh tịnh ấy có bát bộ Thiên long và chư Bồ tát. Đây là điều quan trọng của Phật tử tu hành cảm nhận được. Nếu tâm không thanh tịnh, chúng ta ở cảnh nào thì chỉ thấy hạn hẹp ở thế giới vật chất đó mà thôi; nhưng nội tâm thanh tịnh sẽ có thế giới nội tâm và thế giới vô hình hiện ra, hai thế giới này luôn gắn liền mật thiết với nhau. Tôi thường trải nghiệm điều này. Khi ngồi yên một mình, những gì trong tâm thức liền xuất hiện, bắt đầu là trần lao nghiệp chướng hiện ra trước, vì nhiều đời chúng ta sống ở Ta bà nên tất cả việc xấu ác hễ ngồi yên là xuất hiện. Thật vậy, khi lòng chúng ta còn phiền não, nghiệp chướng, trần lao thì ngồi yên hay ngủ mê, tất cả những thứ này hiện ra ngay. Ai cũng thế, đó là thế giới nội tâm của phàm phu. Nhưng nếu chúng ta may mắn gặp Phật pháp và tu hành từng bước đem Phật pháp vào lòng. Đem Phật vào thì Phật xuất hiện trong tâm ta sẽ loại bỏ được hình ảnh ác ma; đem pháp vào thì pháp xuất hiện sẽ loại trừ được một phần phiền não, trần lao.

Vì các Tỳ kheo Thiền quán, nên tâm lắng yên, tàng thức trong sạch nên trần lao không hiện, mà thế giới không có trần lao hiện, đó là thế giới của Phật, của Bồ tát đầu tiên hiện ra trong tâm chúng ta, nên tâm

chúng ta mở rộng lần, đó là sự kỳ diệu. Thật vậy, ban đầu tâm chúng ta nhỏ đến độ không thấy tâm đâu, nhưng đưa Phật pháp vào thì có bao nhiêu pháp Phật tâm đều dung chứa đầy đủ; nói cách khác, tâm chúng ta bao la bao được đại chúng và tam thiên đại thiên thế giới, bao cả thái hư. Nghe Phật nói đến thế giới Cực lạc thì tâm chúng ta liền có cảnh Cực lạc, nghe Phật chỉ thế giới Tịnh Lưu ly, tâm chúng ta cũng bao cả thế giới này. Tâm chúng ta đã bao dung qua tận phương Tây, phương Đông, đó là thế giới tâm hiện hữu theo tinh thần Đại thừa.

Vì vậy, từ tiếng thông reo mà nghe thành tiếng Thiên nhạc và tất cả Bồ tát cùng bát bộ chúng xuất hiện. Mới đầu có Tỳ kheo cho đến vua chúa, rồi đến Thiên long bát bộ và chư vị Bồ tát hiện hữu, quan trọng là Bồ tát Văn Thù Sư Lợi, kinh Dược Sư gọi là Mạn Thù Thất Lợi đồng tử. Bồ tát Văn Thù được coi là đồng tử, tức người trẻ. Trẻ này nghĩa là tất cả những người không lập gia đình được gọi là trẻ. Phong tục của người phương Tây cũng vậy, người phụ nữ sống độc thân tới 70 tuổi cũng gọi là cô, không gọi là bà. Mới sang phương Tây, tôi thấy điều này lạ, không biết phương Tây chịu ảnh hưởng Phật giáo từ khi nào.

Văn Thù Sư Lợi theo kinh Đại thừa xuất hiện từ thời Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh. Ngài có tư cách của một vị Bồ tát lớn và dạy đệ tử nhỏ nhất thành

Phật Nhiên Đăng, mà Phật Nhiên Đăng thọ ký cho Đức Thích Ca 90 kiếp sau thành Phật. Từ thời Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh, Văn Thù Sư Lợi xuất hiện là đồng tử thể hiện hạnh Bồ tát, trong đó có anh nhi hạnh, nghĩa là Bồ tát bao nhiêu tuổi cũng trẻ, không già, hay đó là Pháp thân Bồ tát như thế.

Văn Thù Sư Lợi quán sát đại chúng ba đời, tức Ngài thông suốt cả quá khứ đến hiện tại và tận vị lai kiếp. Ngài thấy chúng sinh cách Phật xa thì không tin, không hiểu pháp Phật, nên khởi tâm tăng thượng mạn. Vì vậy, Ngài thỉnh Phật Thích Ca nói về hành trạng của chư Phật để tất cả chúng hữu tình đời sau, tức chúng ta bây giờ biết được phương hướng tu hành. Trong kinh nói, thời tượng pháp, Ngài Văn Thù đã thay mặt chúng ta hỏi Phật Thích Ca từ mấy ngàn năm trước để nay chúng ta tu hành cho đúng pháp.

Phật Thích Ca mới quan sát xem Phật nào có nhân duyên với chúng sinh đời sau ở Ta bà. Ngài thấy Phật Dược Sư rất quan trọng đối với chúng sinh đời sau, nên Ngài bắt đầu nói kinh Dược Sư rằng từ đây hướng đến phương Đông, cách mười muôn ức cõi nước chư Phật có một thế giới tên là Tịnh Lưu ly, giáo chủ cõi này là Phật Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Như Lai. Ở phương Tây thì có Phật Di Đà, như vậy, chúng ta ở giữa hai thế giới này.

Khi còn tu hạnh Bồ tát, Phật Dược Sư có phát 12 đại nguyện. Điều này gợi nhắc chúng ta tu hành phải có nguyện là có định hướng hay mục tiêu phấn đấu đi lên. Nếu định hướng đúng thì chúng ta tu đúng. Phật Dược Sư có định hướng như vậy nên cần Phật xem định hướng của Ngài có đúng hay không. Phật Di Đà cũng vậy, Ngài tham khảo tất cả Tịnh độ của chư Phật rồi mới có định hướng xây dựng Cực lạc bằng 48 lời nguyện. Ngài mới trình lên Phật Bảo Tạng xem định hướng đó có đúng hay không. Phật Bảo Tạng ấn chứng rằng định hướng như vậy rất tốt, chỉ cần tu đúng thì thế giới Cực lạc sẽ tốt hơn tất cả thế giới khác, vì con người luôn tiến bộ, mà Phật Di Đà tổng hợp tất cả mô hình Tịnh độ để xây dựng mô hình mới thì phải tốt hơn. Ngài không bắt chước y khuôn, nhưng tham khảo để xây dựng mô hình mới. Điều này cho thấy chư Phật có trí tuệ không làm y như người trước, nhưng cũng không phế bỏ những điều tốt đẹp có sẵn. Phật Dược Sư cũng vậy, xây dựng thế giới của Ngài bằng 12 lời nguyện, nếu nguyện này thành tựu thì thế giới của Ngài thành hình. Ngài hành Bồ tát đạo có mục tiêu và theo đó phấn đấu cho đạt được cứu cánh.

Ngày nay, chúng ta tu hành, thấy trong 12 đại nguyện của Phật Dược Sư, chúng ta có học được hay không, làm theo được hay không. Riêng tôi, đọc kinh Đại thừa, thấy Phật giới thiệu các Tịnh độ thì xem điều nào thích hợp, tôi làm. Tu Bồ tát đạo là từng bước

chúng ta thực hiện mục tiêu theo Phật. Điều đơn giản nhất mà quý vị làm được là người tu tuyệt đối không làm mất lòng người khác. 50 năm trước, tôi nghe ý này, ráng áp dụng trong đời tu của mình, tôi cố tránh tối đa không làm mất lòng người khác, giúp ai được việc gì thì mình sẵn lòng; nếu không làm như vậy, không phải là Sa môn, không phải là con nhà họ Thích.

Nguyện thứ nhất của Phật Dược Sư là người phát Bồ đề tâm tu hành, làm sao nâng hiểu biết lên cao nhất, không có gì không biết, cho nên phải nỗ lực học từ kiếp này đến kiếp khác, có điều gì chưa hiểu rõ thì vẫn phải học. Học này là trí tuệ của Phật Dược Sư được tiêu biểu bằng ánh hào quang chiếu suốt tam thiên đại thiên thế giới, tức ở chỗ nào trí tuệ hay hào quang của Ngài cũng soi sáng đến, cũng biết, biết từng ý nghĩ của con người, không sót. Tại sao Ngài làm như vậy? Vì khi quyết định không làm mất lòng ai, nhưng điều này có dễ thực hiện hay không? Thực tế cho thấy ta làm vừa lòng được bao nhiêu người, thậm chí làm vừa lòng người này thì lại làm mất lòng người kia.

Vì vậy, Phật dạy chúng ta làm vừa lòng số đông, nghĩa là vì lợi ích của số đông, đương nhiên chúng ta phải chấp nhận phản ứng phụ là số ít không hài lòng. Theo tôi, làm một việc mà 60% chấp nhận, 40% chống là đã được quá bán thì cũng giỏi rồi. Như vậy, tôi cũng tranh thủ được 60% đồng tình, nên trong suốt

cuộc đời tu hành của tôi cho đến bây giờ, tôi còn có thể làm đạo. Cố gắng tranh thủ được tối đa sự ủng hộ, chứ không phải được tuyệt đối đồng tình.

Nhưng Đức Phật Dược Sư thì phải làm được tuyệt đối, Ngài mới làm Phật được, vì Ngài biết rõ chúng sinh nghĩ gì, muốn gì, làm được gì, Ngài mới dạy họ thành công được. Nói cách khác, Phật Dược Sư thấy rõ từ diễn biến bên ngoài cho đến nội tâm và năng lực thật sự của chúng sinh. Vì vậy, Phật Dược Sư đạt được khả năng siêu việt như vậy thì chúng hữu tình thấy ánh quang của Ngài, thân tâm liền được thanh tịnh, nghĩa là nghe Phật Dược Sư thuyết pháp, pháp âm của Ngài làm cho thân tâm của người nghe thanh tịnh, vì pháp âm Ngài đi thẳng vào lòng người và hóa giải được khổ đau của chúng sinh. Như vậy, Đức Phật Dược Sư thuyết bằng trí tuệ, bằng hào quang, không thuyết bằng ngôn ngữ. Thuyết bằng ngôn ngữ, người nghe được thì khen, người không nghe được thì chán bỏ.

Phật Dược Sư thuyết bằng hào quang, bằng trí tuệ, cho nên tâm Ngài, hay hào quang của Ngài tới đâu tác động cho người nghe thanh tịnh. Tuy nhiên, Phật dạy rằng những người có duyên mới tới được; không có duyên thì ngồi trước mặt cũng không nghe được. Có người thưa với tôi rằng con nghe Thầy giảng là con ngủ gục, họ nói thực lòng. Người có duyên nghe pháp bằng tâm, cảm thấy như pháp rót thẳng vào tâm họ, nên họ có cảm giác như tôi nói riêng cho họ. Họ nghe bằng tâm

và tôi cũng thuyết bằng tâm. Vì vậy, những người ở Mỹ, Pháp, Úc, hay Tiệp Khắc, v.v... chưa bao giờ thấy mặt tôi, chỉ nghe qua đĩa CD, họ cũng phát tâm, cảm được pháp; đó là họ có duyên với tôi, có duyên với kinh. Trong khi những người ngồi trước mặt tôi nghe pháp hay bạn đồng tu mà cũng hiểu trái ý tôi.

Thuyết pháp bằng tâm, bằng hào quang thì không chống trái, ai tiếp nhận được là tùy tâm họ tương ưng mà thôi. Vì vậy, Đức Phật Dược Sư nguyện làm sao thuyết bằng tâm để đi thẳng vào lòngngười và Ngài muốn thân tâm họ theo đó được thanh tịnh.

Tu theo kinh Dược Sư, ta đem Phật Dược Sư vào tâm mình, đem hạnh nguyện hay pháp hành của Ngài vào tâm mình thì chúng ta thâm nhập được thế giới Tịnh Lưu ly. Tu Đại thừa khó là như vậy, làm sao đem thế giới Tịnh Lưu ly đặt vào tâm ta, hay làm sao chúng ta vào thế giới đó được. Bồ tát Phổ Hiền dạy rằng trong một niệm tâm dung nhiếp cả ba đời chư Phật và cả chúng hội đạo tràng. Ví dụ tôi đang thuyết pháp cho Phật tử nghe ở đây, nhưng có người ở Mỹ qua mạng Internet cũng nghe được bài pháp này và nhìn vào màn hình vi tính, họ cũng thấy được chúng hội đạo tràng ở Việt Nam. Chúng hội đạo tràng sẽ đi vào cái nhìn, cái nghe, cái tâm của họ. Chúng hội đạo tràng của chúng ta đều chui vào máy quay phim và kỳ diệu là vô máy rồi thì âm thanh và hình ảnh được truyền đi khắp thế giới,

chỗ nào có nối mạng là xem được, nghe được. Chúng ta nhờ nối mạng mà có thể hiểu được ý nghĩa một Phật thông được với mười phương Phật. Nhưng thời Phật tại thế không có dụng cụ này để chứng minh nên khó hiểu hơn. Ngày nay chúng ta dễ hiểu, chẳng hạn tất cả hình ảnh và âm thanh có thể nhốt vô ổ cứng nhỏ xíu, điều này giúp chúng ta hiểu được tâm bao la của Phật và Bồ tát dung nhiếp được muôn loài. Tuy nhiên, chúng sinh hữu duyên, tức có căn lành mới nhận được lực tác động của các Ngài, cũng giống như phải có máy nối mạng thì mới xem được hình ảnh và nghe được âm thanh giảng pháp ở đây.

Tôi có duyên với Đức Phật Dược Sư, khi tụng kinh này, tôi nghĩ ngay đến Phật Dược Sư thì nhận được ánh quang của Ngài gia bị cho tôi. Kinh Dược Sư mà quý vị tụng được tôi biên dịch chỉ trong một tiếng đồng hồ lúc tôi tụng cuốn kinh Dược Sư lớn để cầu an cho mẹ tôi.

Chúng ta hướng tâm đến Phật Dược Sư, nhờ có căn lành, nên Phật Dược Sư xuất hiện trong tâm ta và ta xuất hiện trong thế giới của Phật Dược Sư; đó là sự nhiệm mầu. Nếu không có tâm đó, không có hạnh đó thì không thể hiểu kinh Đại thừa. Đức Phật Dược Sư phóng quang đến ta và ta nương theo ánh quang đó mà về được thế giới của Ngài. Phật Di Đà cũng vậy. Phật Thích Ca nói rằng điều này khó tin và khó làm, nhưng có thực. Tuy

nhiên, ngày nay chúng ta hiểu được. Với mạng truyền thông toàn cầu Internet mà chúng ta đã kết nối với máy vi tính, hoặc với máy điện thoại di động, thì có thể xem được những thông tin, những dữ liệu có trên mạng. Vì vậy, chúng ta không có căn lành trong tâm cũng ví như không có máy thì không thể tiếp nhận được lực gia bị của Phật. Người có căn lành mới tu được, vì căn tu để giúp chúng ta thấy Phật, tin Phật, hiểu Phật. Không có căn tu thì hoàn toàn tuyệt phần, không thể nào tin Phật, không thể nào hiểu Phật, nói chi là thấy Phật.

Nguyện thứ nhất, Đức Dược Sư nguyện khi thành Phật thì hào quang của Ngài chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới, nếu tâm chúng ta tiếp nhận được ánh quang này thì khi mãn duyên ở Ta bà, chúng ta sẽ sanh vào thế giới Tịnh Lưu ly của Ngài. Đó là người có nhân duyên với Phật Dược Sư, có độ cảm cao với Ngài, nên chúng ta nương được ánh quang của Ngài về đó, nghĩa là còn sống chúng ta đã ra vào thế giới của Ngài, nên lúc chết, chúng ta về được với Ngài là điều đương nhiên.

Tu Tịnh độ cũng vậy, nếu trong một niệm tâm thấy Phật Di Đà phóng quang, thì ta thâm nhập được Tịnh độ và từ Tịnh độ này trở về Ta bà. Như vậy, cuộc đời ta đã tiếp nhận được lực gia bị của thế giới Cực lạc, nên về Ta bà ít nhất chúng ta cũng có được một phần ngàn sự thanh tịnh, hay một phần ngàn hảo tướng của Cực lạc; cho nên chỉ một thời gian sau, tai dài ra,

mặt sáng ra giống Phật, giống Bồ tát, là biết tu đúng pháp. Trái lại, lúc nào cũng lần chuỗi, nhưng mặt dữ tợn là biết người này có tu, nhưng không chứng được, vì không có căn lành, là nấu cát muốn thành cơm, mài ngói muốn thành gương. Tu Thiền gọi cách tu không đạt hiệu quả là sống ngồi chết nằm.

Người có căn lành tu hành, chỉ một niệm tâm là thay đổi cả cuộc đời, cả vận mạng của họ. Chẳng hạn rơi vô tình trạng khó khăn không có lối thoát, nhưng nhờ có căn lành, nhớ đến Phật, nghĩ đến Phật và nhận được ánh quang Phật, tự động thấy tâm thanh thản, thoát được bế tắc, mọi việc đâu vào đó. Lúc sơn cùng thủy tận, ai có căn lành thì Phật, pháp hiện lên trong tâm giúp họ vượt qua khó khăn. Nếu leo lên đỉnh cao mà buông tay rớt xuống Ta bà thì nát thây, nhưng rớt qua Tịnh độ thì an toàn. Lúc đó, nếu sợ chết sẽ không nhiếp tâm được; không sợ chết mới nhiếp tâm nghĩ đến Phật, tin Phật, thấy hào quang Phật Dược Sư chiếu tới, đương nhiên thoát nạn. Còn tin nửa vời thì không thoát được.

Nguyện thứ hai của Phật Dược Sư là: Ta nguyện đời sau khi chứng Vô thượng Bồ đề, thân ta như ngọc lưu ly, trong ngoài sáng suốt, tinh sạch hoàn toàn, hào quang rực rỡ chiếu khắp mười phương, các chúng hữu tình ở nơi tăm tối cũng thấy thân ta và được an lành, tùy tâm mãn nguyện.

Tâm Phật Dược Sư đã thanh tịnh hoàn toàn mà thân của Ngài cũng thế. Tất cả hữu tình thấy được thân của Phật Dược Sư trong suốt tự nhiên, họ cũng sạch nghiệp theo. Vì vậy, khi chúng ta thấy được Báo thân Phật thì không cần tu cũng được nhiều lợi lạc. Tu cả đời mà không được, nhưng trong một chớp mắt được tất cả, gọi là tu nhất kiếp ngộ nhất thời, nghĩa là trong một niệm tâm liền thấy được thân Phật Dược Sư thì cuộc đời chúng ta hoàn toàn thay đổi một cách tốt đẹp.

Tóm lại, chúng ta xuất hiện trên cuộc đời trong loài người, nhưng vì thiếu căn lành và tâm không thanh tịnh, nên chúng ta không nhận ra được Phật, Bồ tát. Trên bước đường tu, bằng cách nương vào pháp Phật để tâm thanh tịnh, chúng ta mới tương thông được với Phật, mới nhận được ánh quang của Phật, nhận được lực Phật gia bị cho ta, để từ đó thăng hoa đời sống tâm linh và phước báu của mình cũng như làm cho mọi người đều được như giải thoát an lạc trong cuộc sống này, tạo thành hữu dư y Niết bàn, tạo thành thế giới Tịnh Lưu ly trên thế gian này.