Đại Tập 44 · Bộ Bảo Tích III · Số 310 (Q. 91–120) & Số 311–312

Kinh Đại Bảo Tích - Quyển 103- Pháp Hội 36: Thiên Tử Thiện Trụ Ý (Phần 2)

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 103

Hán dịch: Đời Tùy, Tam tạng Pháp sư Đạt-ma-cấp-đa, người xứ Thiên Trúc.

Pháp hội 36: THIÊN TỬ THIỆN TRỤ Ý (Phần 2)

Phẩm 2: KHAI THỰC NGHĨA

Trong chúng đại tập bấy giờ có các vị trời Thượng thủ: Đó là Thiên tử Thiện Trụ Ý, Thiên tử Thiện Tịch, Thiên tử Tàm Quý, cùng chín mươi sáu ức Thiên tử như vậy đều đến hội họp, tất cả đều hành đạo Bồ-tát, cùng đến chỗ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi. Đến ngoài cửa thất, đi vòng quanh bên phải bảy vòng rồi rải hoa trời Mạn-đà-la che khắp hư không mười do-tuần tạo thành đài hoa hình như bảo tháp. Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, cầm đài hoa ấy cúng dường Đức Thế Tôn. Cúng dường xong, dùng thần lực khiến lưới hoa giăng khắp hư không của tất cả các cõi nước trong tam thiên đại thiên thế giới. Ánh sáng của hoa ấy chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới, tất cả đều rất chói sáng lại còn mưa thêm hoa trời Mạn-đà-la nữa.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nhàn nhã an tường ra khỏi tư thất, lại dùng thần lực khiến chỗ đất ấy ở tự nhiên có tòa ngồi bằng bảy báu vi diệu, tòa ấy cao vọi đầy đủ trang nghiêm, Bồ-tát ung dung chỉnh y phục lên ngồi trên bảo tòa ấy.

Thiên tử Thiện Trụ Ý thấy Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lên ngồi trên tòa báu xong, liền đến đảnh lễ chân Bồ-tát, rồi lui ở một phía. Tất cả các Thiên tử cũng đều đảnh lễ chân Bồ-tát.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi suy nghĩ rằng: “Hôm nay ai là người có thể ở trước Đức Thế Tôn cùng tôi hỏi đáp về pháp sâu xa, ai là pháp khí có thể nhận câu chẳng thể nghĩ bàn ấy, câu rất khó chứng, câu không xứ sở, câu không chấp trước, câu không hý luận, câu chẳng

thể nắm bắt, câu chẳng thể nêu bày, câu sâu xa, câu chân thật, câu vô ngại, câu không thể hoại, câu không, câu vô tướng, câu vô nguyện, câu như như, câu thật tế, câu pháp giới, câu không có hình mạo, câu không giữ, câu không bỏ, câu Phật, câu Pháp, câu Tăng, câu trí tuệ đầy đủ, câu ba cõi bình đẳng, câu tất cả pháp vô sở đắc, câu tất cả pháp không sinh, câu sư tử, câu dũng mãnh, câu vô cú. Nói những câu như vậy ai có thể nghe ư?”

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại nghĩ rằng: “Nay chỉ có Thiên tử Thiện Trụ Ý từ quá khứ đã cúng dường nhiều Phật, nhập pháp nhẫn sâu diệu, có đủ biện tài sẽ có thể cùng tôi ở trước Phật cùng đàm luận thực nghĩa.” Suy nghĩ rồi, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bảo Thiên tử Thiện Trụ Ý:

–Này Thiên tử! Nay Thiên tử đã được pháp nhẫn thâm diệu và có đủ Vô ngại biện tài, nay sẽ cùng tôi đến chỗ Đức Thế Tôn để cùng đối luận nghĩa thâm diệu ấy có được chăng?

Thiên tử Thiện Trụ Ý đáp:

–Bạch Đại sĩ! Tôi nói như vầy: “Người ấy nếu đối với tôi không có ngữ ngôn, không vì diễn thuyết, chẳng có hỏi han, cũng không trả lời, không Phật, Pháp, Tăng, dứt tuyệt ba thừa, không sinh tử, không Niết-bàn, không hợp, không tan, chẳng phải chẳng phát, chẳng xuất thanh âm trừ các văn tự, người nói như vậy thì tôi sẽ cùng đàm luận.”

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Tôi nói như vầy: “Người ấy có thể ở nơi tôi không lắng, không nghe, không đọc, không tụng, không thọ, không trì, chẳng suy tư, chẳng niệm tưởng, chẳng giữ, chẳng bỏ, chẳng giác, chẳng tri, chẳng nghe tôi nói, chẳng vì người mà giảng. Vì sao? Vì chư Phật Bồ-đề vốn không văn tự, không tâm lìa tâm, không có giác ngộ, dù giả danh để nói mà danh ấy cũng không.”

Thiên tử Thiện Trụ Ý lại nói:

–Bạch Đại sĩ! Nay nên vì các Thiên tử mà nói. Các Thiên tử này đối với chỗ nói của Đại sĩ rất thích muốn nghe.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Tôi hoàn toàn chẳng vì người thích nghe mà

nói, cũng chẳng vì người nghe nhận mà nói. Vì sao? Vì hễ có nghe nhận thì có chấp trước. Chấp trước những gì? Đó là chấp có ngã, chấp có nhân, chấp có chúng sinh, chấp có thọ mạng, chấp có sĩ phu. Vì chấp trước mà có nghe nhận. Nghe nhận như vậy nên biết người ấy trụ trong ba thứ trói buộc. Thế nào là ba?

1. Kiến chấp ngã trói buộc.

2. Kiến chấp chúng sinh trói buộc.

3. Kiến chấp pháp trói buộc.

Này Thiên tử! Nếu người không có ba loại kiến chấp ấy trói buộc mà nghe pháp thì nên biết người ấy an trụ trong ba thứ tịnh. Thế nào là ba?

1. Chẳng thấy thân mình, chẳng phân biệt, chẳng tư niệm, chẳng chứng biết.

2. Chẳng thấy người thuyết pháp, chẳng phân biệt, chẳng tu niệm, chẳng chứng biết.

3. Chẳng thấy pháp được nói, chẳng phân biệt, chẳng tư niệm, chẳng chứng biết.

Này Thiên tử! Nếu ai có thể nghe pháp như vậy, thì đó là cái nghe bình đẳng.

Bấy giờ, Thiên tử Thiện Trụ Ý khen Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Lành thay, lành thay! Lời ấy rất hay. Bạch Đại sĩ! Nếu ai có thể nói như vậy thì nên biết là thuyết không thoái chuyển.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Thôi đi Thiên tử! Nay Thiên tử chẳng nên vọng tưởng phân biệt Bồ-tát thoái chuyển. Vì sao? Vì giả sử Bồ-tát mà có thoái chuyển thì họ hoàn toàn chẳng thành được Vô thượng Chánh giác. Vì sao? Vì trong Bồ-đề ấy không có pháp thoái chuyển.

Thiên tử Thiện Trụ Ý nói:

–Bạch Đại sĩ! Nếu như vậy thì sẽ ở đâu có thoái chuyển ấy?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Phải biết từ tham dục mà có thoái chuyển, từ sân hận mà có thoái chuyển, từ ngu si mà có thoái chuyển, từ hữu ái mà có thoái chuyển, từ vô minh mà có thoái chuyển, cho đến từ

mười hai hữu phần sinh tử mà có thoái chuyển, từ nhân duyên mà có thoái chuyển, từ kiến chấp mà có thoái chuyển, từ danh từ sắc mà có thoái chuyển, từ Dục giới từ Sắc giới từ Vô sắc giới mà có thoái chuyển, từ Thanh văn mà có thoái chuyển, từ Bích-chi-phật mà có thoái chuyển, từ phân biệt mà có thoái chuyển, từ chấp trước mà có thoái chuyển, từ tướng mà có thoái chuyển, từ thủ tướng mà có thoái chuyển, từ đoạn kiến mà có thoái chuyển, từ thường kiến mà có thoái chuyển, từ thủ mà có thoái chuyển, từ xả mà có thoái chuyển, từ ngã tưởng mà có thoái chuyển, từ chúng sinh tưởng mà có thoái chuyển, từ thọ mạng tưởng mà có thoái chuyển, từ sĩ phu tưởng mà có thoái chuyển, từ Bổ-đặc-già-la mà có thoái chuyển, từ tư tưởng mà có thoái chuyển, từ cột buộc mà có thoái chuyển, từ điên đảo mà có thoái chuyển, từ ngã kiến mà có thoái chuyển, từ ngã kiến làm căn bản cho sáu mươi hai kiến mà có thoái chuyển, từ năm triền cái mà có thoái chuyển, từ ngũ ấm mà có thoái chuyển, từ các căn mà có thoái chuyển, từ các giới mà có thoái chuyển, từ Phật tưởng mà có thoái chuyển, từ Pháp tưởng mà có thoái chuyển, từ Tăng tưởng mà có thoái chuyển, cho đến tôi sẽ thành Phật tôi sẽ thuyết pháp, tôi độ chúng sinh, tôi sẽ phá ma, tôi được trí tuệ, từ các tưởng ấy mà có thoái chuyển.

Này Thiên tử! Nếu có thể chẳng phân biệt Như Lai mười Lực, chẳng phân biệt bốn Vô sở úy, chẳng phân biệt mười tám pháp Bất cộng, chẳng phân biệt tất cả Căn, Lực, Giác, Đạo, chẳng phân biệt các tướng tốt, chẳng phân biệt trang nghiêm cõi Phật, chẳng phân biệt Thanh văn, chẳng phân biệt Bồ-tát, cho đến chẳng phân biệt tất cả phân biệt thoái chuyển, thì gọi là không thoái chuyển.

Thiên tử Thiện Trụ Ý nói:

–Bạch Đại sĩ! Nếu như vậy thì sẽ ở đâu để được không thoái chuyển?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Phải biết từ thông đạt Phật tuệ mà được không thoái chuyển, từ Không, Vô tướng, Vô nguyện mà được không thoái chuyển, từ như như, từ pháp tánh, từ thoái tế, từ bình đẳng mà được không thoái chuyển.

Thiên tử Thiện Trụ Ý nói:

–Bạch Đại sĩ! Nếu nói như vậy thì phân biệt cùng không phân biệt hai thứ không sai khác. Vì sao? Vì đều là từ tư duy phân biệt mà sinh, vì thế nên được nói là có thoái chuyển.

Bạch Đại sĩ! Thoái chuyển như vậy, là có pháp hay không pháp?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Chẳng phải có chẳng phải không có thoái chuyển ấy.

Thiên tử Thiện Trụ Ý nói:

–Bạch Đại sĩ! Nếu như vậy thì chỗ nào có thoái chuyển?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Nếu có hoặc nếu không chấp lấy là hư vọng, là lấy điên đảo, là lấy bất như, kia là chẳng lấy, cũng chẳng phải chẳng lấy, kia là chẳng lấy, cũng chẳng phải chẳng lấy, do nghĩa ấy mà được nói là thoái chuyển. Nhưng pháp thoái chuyển ấy, chẳng thể nói có, chẳng thể nói không. Vì sao? Vì nếu trong có không mà có thoái chuyển thì rơi vào thường kiến, nếu không pháp thoái chuyển, thì rơi vào đoạn kiến. Nhưng Đức Thế Tôn nói, chẳng ở trong thường, chẳng ở trong đoạn. Chẳng phải đoạn, chẳng phải thường, đó là lời nói của Như Lai. Này Thiên tử! Nếu họ ở nơi các tưởng chẳng chân thật trước ấy, mà họ chứng biết thì gọi là chẳng phải đoạn, chẳng phải thường. Này Thiên tử! Đây là pháp môn thoái chuyển của Bồ-tát vậy.

Lúc nói pháp này có mười ngàn Thiên tử được Vô sinh pháp nhẫn.

❧

Phẩm 3: VĂN-THÙ THẦN BIẾN

Bấy giờ Thiên tử Thiện Trụ Ý bạch Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Bạch Đại sĩ! Nay nên cùng đến chỗ Đức Như Lai, thân cận đảnh lễ thỉnh hỏi những điều chưa nghe, cũng nhân thời gian ấy như pháp mà chất vấn.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Thiên tử chớ phân biệt thủ trước Như Lai.

Thiện Trụ Ý nói:

–Bạch Đại sĩ! Như Lai ở tại đâu mà bảo chớ thủ trước?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Chính tại hiện tiền.

–Bạch Đại sĩ! Nếu như vậy, sao tôi chẳng thấy?

–Này Thiên tử! Nếu nay Thiên tử có thể tất cả chẳng thấy thì gọi là chân thật thấy Như Lai.

–Bạch Đại sĩ! Nếu là hiện tiền sao bảo tôi chớ thủ trước Như Lai?

–Này Thiên tử! Thiên tử cho rằng nay đây hiện tiền có gì?

–Bạch Đại sĩ! Có hư không giới.

–Này Thiên tử! Đúng vậy! Nói là Như Lai chính là hư không giới. Tại sao? Vì các pháp bình đẳng như hư không. Thế nên hư không tức là Như Lai, Như Lai tức là hư không. Hư không và Như Lai không hai không khác. Này Thiên tử! Do ý nghĩa ấy nên ai muốn cầu thấy Như Lai phải quan sát như vầy: Chân tế như thật, biết rõ trong ấy không có một vật có thể phân biệt được.

Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại dùng thần lực hóa làm ba mươi hai tòa nhà báu nhiều từng, mái hiên đầy đủ, bốn mặt vuông vức, bốn góc có trụ, có bao lơn bao quanh lưới báu giăng xen rất đẹp, vi diệu cao vọi nguy nga, hoàn toàn trang nghiêm, rất đáng ưa thích. Trong nhà đều có giường báu thù thắng trải với thiên y, trên giường đều có Hóa Bồ-tát ngồi đủ ba mươi hai tướng Đại nhân.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hiển hiện tất cả sự trang nghiêm như vậy rồi, cùng Hóa Phật trên hoa sen, các vị Hóa Bồ-tát và các chúng Bồ-tát trong lâu đài sang trọng này đồng đến chỗ Phật, đi vòng quanh bên phải bảy vòng, cũng đi vòng bên phải chúng Tỳ-kheo, rồi bay vút lên hư không tỏa ánh sáng, chiếu khắp chúng hội đạo tràng, an trụ bốn phía.

Lúc ấy Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đi sau Thiên tử Thiện Trụ Ý mà bỗng đến chỗ Phật trước, còn Thiên tử Thiện Trụ Ý lại đến sau. Thiên tử Thiện Trụ Ý hỏi:

–Bạch Đại sĩ! Tôi đi trước mà đến sau. Đại sĩ từ con đường nào đến đây?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Giả sử có người cúng dường hằng hà sa Như Lai cúi đầu đảnh lễ cũng vẫn không thấy được việc tôi qua lại đi đứng.

Bấy giờ các Hóa Bồ-tát trên hoa đài và các chúng Bồ-tát trong nhà báu đồng thanh nói kệ ca ngợi Đức Như Lai:

Đã từng cúng dường quá hằng sa

Chẳng thể nghĩ bàn các Thế Tôn

Dũng mãnh tu hành cầu Bồ-đề

Thế nên siêu xuất hàng trời, người

Ánh sáng sắc đẹp hơn ba cõi

Mâu-ni tướng tốt thật diệu kỳ

Vì chúng tuyên nói pháp sâu xa

Không có thọ mạng, không nhân ngã.

Thế Tôn hành Thí, trì Tịnh giới

Nhẫn nhục, Tinh tấn, đủ Thiền định

Trí tuệ thanh tịnh sáng ba cõi

Con lạy Đấng Thắng Ba-la-mật-đa.

Có ai phát tâm cầu Bồ-đề

Thì nhận cúng dường của trời, người

Nếu nơi thâm không chẳng nghi hoặc

Sẽ nối Pháp Vương xuất thế gian

Quá khứ chư Phật Đẳng Chánh giác

Hiện tại tất cả Lưỡng Túc Tôn

Thường nói các pháp không như vậy

Bản lai không tướng cũng không tác.

Chúng sinh thể tánh chẳng nắm bắt,

Nào có kẻ sinh và tử diệt

Vốn đã không lai cũng không khứ

Tất cả các pháp như hư không.

Như các hóa nhân xem sự việc

Dù lại thị hiện mà không thật

Thế Tôn thuyết pháp cũng như vậy

Đều là hư giả đồng ảo mộng.

Hằng sa thế giới đầy châu báu

Mang đem bố thí tất cả người

Nếu hay tu nhẫn khéo nói không

Thí pháp như đây hơn tài thí.

Lại trong số kiếp như hằng sa

Cúng dường chư Phật trên trời, người

Dâng cúng hương hoa và vật dụng

Vì cầu Bồ-đề lìa thế gian.

Được nghe chánh pháp rất sâu này

Không có ngã, chúng sinh, thọ mạng

Nên biết người này được tịnh nhẫn

Đây là cúng dường mười phương Phật .

Trong vô số kiếp hành bố thí

Y thực, ngựa voi và châu báu

Nên biết chẳng phải nhân giải thoát

Bởi có tưởng ngã, nhân, chúng sinh.

Quy mạng Đấng Vô Thượng Niết-bàn,

Cứu tế chúng sinh số vô lượng

Các pháp đều không vốn thanh tịnh

Giải thoát như vậy trí trang nghiêm.

Chư Phật xuất thế rất khó gặp

Được nghe chánh pháp sinh tin khó

Thân người khó được nay đã được

Lành thay Phật pháp người thuận tu!

Đã được bỏ trừ tám chướng nạn

Tuyệt hẳn chật hẹp ở không nhàn

Nơi các chánh pháp được tín hành

Phải nên dũng mãnh phát tinh tấn.

Nếu nghe pháp rồi phải chánh tư

Chẳng nên nghe tiếng liền nắm lấy

Các người thường tu A-lan-nhã

Chắc sẽ mau chóng thành Nhân hùng.

Gần Thiện tri thức và Pháp sư

Phải mau xa rời các bạn ác

Đối với chúng sinh tưởng bình đẳng

Cẩn thận chớ khởi tâm ngã nhân.

Thường thích đa văn trì cấm giới

Lìa bỏ cửa nhà ngồi trong rừng

Thuốc hư trị bệnh chớ dối tốt

Cũng luôn khất thực nhận phấn tảo.

Tất cả hữu vi tức vô vi

Đồng đều một tướng như sóng nắng

Nếu rõ thực tế thấy chân như

Mau thành Vô thượng Bồ-đề đạo.

Nên quán năm ấm dường mộng ảo

Các nhập trong ngoài như nhà hoang

Thế Tôn thường nói pháp như đây

Pháp cũng mộng ảo chớ chấp trước.

Tham dục, sân giận, tánh tự không

Ngu si, ngã mạn phân biệt khởi

Pháp ấy đã diệt nay cũng không

Biết được như vậy thì thành Phật.

Lúc các Hóa Bồ-tát nói kệ này, trong chúng hội có hai vạn hai ngàn chúng sinh phát tâm Vô thượng Bồ-đề, năm trăm Tỳ-kheo lậu tận ý giải, tâm được giải thoát, năm trăm Tỳ-kheo-ni xa lìa trần cấu, được Pháp nhãn tịnh, bảy ngàn Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, hai vạn năm ngàn Thiên tử cũng đều được lìa trần cấu được Pháp nhãn tịnh, ba trăm Bồ-tát được Vô sinh pháp nhẫn. Cả đại địa tam thiên đại thiên thế giới chấn động sáu cách như rung động, rung động khắp, rung động đều khắp, vang động, vang động khắp, vang động đều khắp; vọt lên, vọt lên khắp, vọt lên đều khắp; cho đến gầm rống, khởi lên, thức tỉnh các thứ cũng đều như vậy.

❧

Phẩm 4: PHÁ MA

Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nay điềm tướng này do ai làm mà có thể làm cho đại địa trong tam thiên đại thiên thế giới chấn động sáu cách, lại có các vị Bồ-tát trên tòa hoa sen trong lâu đài cung điện phóng ánh sáng lớn soi sáng chúng hội, diễn nói các pháp sâu xa vi diệu, khiến vô lượng trăm ngàn chư Thiên tử đều đến hội họp và trăm ngàn các Bồ-tát cũng vân tập đến?

Khi ấy Đức Phật dạy:

–Này Xá-lợi-phất! Đây là năng lực oai thần của Văn-thù-sư-lợi, hiện ra những sự vi diệu trang nghiêm như vậy, cũng khiến các Bồ-tát và chư Thiên vân tập. Vì sao? Vì Này Xá-lợi-phất! Văn-thù-sư-lợi cùng Thiên tử Thiện Trụ Ý sẽ dẫn đại chúng muốn đến chỗ Phật thỉnh hỏi về pháp môn Phá tán chư ma Tam-muội để thành tựu đầy đủ các Phật pháp sâu xa chẳng thể nghĩ bàn.

Tôn giả Xá-lợi-phất lại bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu như vậy vì lý do gì tôi xem khắp đại chúng mà trọn chẳng thấy Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi?

Đức Phật dạy:

–Này Xá-lợi-phất! Ông hãy chờ xem, nay Văn-thù-sư-lợi đã làm cho tất cả Ma vương, tất cả Ma chúng, tất cả ma cung hiển bày sự suy hao lớn, đó là thần biến cực vi diệu trang nghiêm, sắp đến chỗ ta, ông sẽ tự thấy.

Lúc này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nhập Tam-muội Phá tán chư ma, do sức Tam-muội, ngay lúc ấy hàng trăm ức cung điện của ma trong tam thiên đại thiên thế giới liền cũ mục tối tăm như sắp tan rã lụi tàn, sự biến đổi đó đã hiện ra không còn uy quang nữa, làm cho tất cả ma không ưa thích chỗ mình ở, họ đều thấy thân hình mình già suy ốm gầy, chống gậy mà đi, hàng Thiên nữ biến thành bà già. Thấy sự biến đổi như vậy, tất cả ma rất ưu sầu, cả mình rởn ốc, hãi sợ suy nghĩ rằng: “Đây là biến quái gì mà khiến cho trong ngoài của

ta đầy những bất thường, phải chăng là sắp chết mất đến lúc bị quả báo suy tán ư? Hay là thế gian sắp bị hoại kiếp ư?

Lúc chúng ma đang lo sợ suy nghĩ như trên, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, dùng thần lực hiện ra trăm ức Thiên tử đứng trước chúng ma mà bảo:

–Các người chớ lo sợ, đây chẳng phải tai họa của các người, cũng chẳng phải kiếp hoại. Vì sao có hiện tượng đó? Nay, sự kiện này vừa rồi có Bồ-tát Đại sĩ đang trụ địa vị không thoái chuyển, thần uy vĩ đại đạo đức siêu việt thế gian tên là Văn-thù-sư-lợi đang nhập Tam-muội Phá tán chư ma, do uy thần Tam-muội của Đại sĩ mà hiện tượng đó xảy ra, không có việc gì khác.

Các ma vương và ma chúng nghe các hóa Thiên tử nói đến tên Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, họ càng tăng thêm kinh sợ run rẩy chẳng an, tất cả cung điện ma đều chấn động dữ dội.

Các ma vương thưa với các hóa Thiên tử:

–Xin ngài đại Từ cứu khỏi tai ách cho chúng tôi.

Các hóa Thiên tử nói:

–Chớ sợ chớ sợ, các người mau đến chỗ Đức Thích-ca Mâu-ni Phật. Vì sao? Vì Đức Phật Như Lai ấy có đại Từ bi, nếu chúng sinh nào có nhiều nỗi lo âu sợ hãi bức bách khổ sở thì chỉ đến quy y với Phật đều được an lạc trừ hết lo khổ.

Nói xong, các hóa Thiên tử bỗng ẩn mất.

Các ma vương và ma chúng nghe lời chỉ bảo trên, tất cả đều vui mừng, cùng nhau chống gậy đi trong khoảnh khắc đến chỗ Phật Thích-ca Mâu-ni, đồng thanh bạch:

–Đại Đức Thế Tôn! Xin được cứu hộ, xin được cứu hộ khỏi tai quái khốn khổ đại họa này.

Bạch Thế Tôn! Thà chúng con thọ trì danh hiệu của trăm ngàn vạn ức chư Phật, chớ chẳng mong nghe một tên Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi. Vì sao? Vì khi chúng con một lần nghe đến tên Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thì rất kinh sợ như sắp bị tán mạng.

Khi ấy Đức Phật dạy:

–Này Ba-tuần! Nay sao các ông bỗng thốt ra lời như vậy. Vì

sao vậy? Trong khi đó, những việc khai đạo làm lợi ích chúng sinh mà vị Đại sĩ ấy làm, ngay cả hàng ức trăm ngàn Đức Phật trong quá khứ, hiện tại và vị lai cũng không làm việc đó, mà chỉ có Văn-thù-sư-lợi thường vì chúng sinh mà kiến lập đại sự ấy trong cả ba thời gian, quá khứ hiện tại và vị lai, cho đến khi chúng sinh thành thục rồi đạt đến trạng thái giải thoát. Vì vậy, các ông tuy nghe hàng trăm ngàn danh hiệu Phật vẫn không khổ não, kinh sợ. Nhưng sao các ông lại nói chúng con nghe tên một vị Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đều rất kinh sợ?

Các ma bạch rằng:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con thật hổ thẹn với thân hình già xấu này thêm quá kinh sợ nên nói như vậy.

Bạch Thế Tôn! Từ nay chúng con quy y Đấng Chánh Giác, ngưỡng mong thương xót hoàn phục thân hình cho.

Đức Phật dạy:

–Các ông chờ giây lát, Văn-thù-sư-lợi đến đây rồi sẽ trừ hết sự xấu hổ cho các ông.

Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi từ Tam-muội dậy cùng vô lượng trăm ngàn Thiên chúng, vô lượng trăm ngàn Đại Bồ-tát và vô lượng trăm ngàn các Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già trước sau vây quanh, lại trổi vô lượng trăm ngàn âm nhạc, lại mưa vô lượng bông hoa vi diệu, như hoa Ưu-bát-la, hoa Bát-đầu-ma, hoa Câu-vật-đầu, hoa Phân-đà-lợi vi diệu, đủ đại trang nghiêm, có đại thần thông oai đức vô cực, đồng đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ chân Phật đi vòng quanh Phật ba vòng, rồi lui ở một bên.

Đức Phật dạy:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Có phải ông đã nhập Phá tán chư ma Tam-muội chăng?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Vâng, Thế Tôn! Con đã có nhập.

Đức Phật dạy:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Từ Đức Phật nào mà ông được nghe dạy Tam-muội ấy và ông tu bao lâu được thành mãn?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Lúc con chưa phát tâm Bồ-đề, được nghe Tam-muội ấy nơi Đức Phật.

Đức Phật hỏi:

–Đức Phật nói Tam-muội ấy cho ông nghe danh hiệu là gì?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Con nhớ thuở quá khứ vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ kiếp chẳng thể nghĩ bàn, thuở ấy có Đức Phật hiệu Mạn-đà-la Hoa Hương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự, Thượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn xuất hiện thế gian tuyên nói Phá tán chư ma Tam-muội ấy, lúc ấy con sơ khởi được lắng nghe.

Đức Phật bảo:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Tam-muội như vậy tu thế nào để được?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Nếu Đại Bồ-tát thành tựu đủ hai mươi pháp thì được Phá ma Tam-muội ấy.

Hai mươi pháp ấy là gì?

1. Quở trách tham dục, phá hoại lòng tham.

2. Quở trách sân nộ, phá hoại lòng sân.

3. Quở trách ngu si, phá hoại lòng si.

4. Quở trách tật đố, phá hoại lòng ghen ghét.

5. Quở trách kiêu mạn, phá hoại lòng kiêu mạn.

6. Quở trách các thứ ngăn che, phá hoại lòng ngăn che.

7. Quở trách nhiệt não, phá hoại lòng não.

8. Quở trách tưởng niệm, phá hoại lòng tưởng.

9. Quở trách các kiến, phá hoại lòng kiến chấp.

10. Quở trách phân biệt, phá hoại lòng phân biệt.

11. Quở trách thủ sự, phá hoại lòng chấp thủ.

12. Quở trách chấp trước, phá hoại lòng chấp trước.

13. Quở trách các tướng, phá hoại tâm tướng.

14. Quở trách pháp có, phá hoại lòng có.

15. Quở trách pháp thường, phá hoại lòng thường.

16. Quở trách pháp đoạn, phá hoại lòng đoạn.

17. Quở trách các ấm, phá hoại lòng ấm.

18. Quở trách các nhập, phá hoại lòng nhập.

19. Quở trách các giới, phá hoại lòng giới.

20. Quở trách ba cõi, phá hoại lòng trong ba cõi.

Bạch Thế Tôn! Đại Bồ-tát đủ hai mươi pháp này thì thành tựu Tam-muội ấy.

Bạch Thế Tôn! Lại có bốn pháp, Bồ-tát tu hành đầy đủ thì thành tựu Tam-muội ấy. Thế nào là bốn?

1. Kiến lập tâm hành thanh tịnh điều nhu.

2. Tâm tánh thuần trực không có các siểm khúc.

3. Tâm không phan duyên nhập thâm pháp nhẫn.

4. Nội ngoại sở hữu hay xả thí tất cả.

Đây là bốn pháp mà Bồ-tát có đầy đủ sẽ thành tựu Tam-muội ấy.

Bạch Thế Tôn! Đại Bồ-tát còn có bốn pháp có thể được Tam-muội ấy. Thế nào là bốn?

1. Có đức tin sâu xa tuyệt đối.

2. Nói chân thật chính xác.

3. Thường thích không nhàn.

4. Chẳng nắm lấy các tướng.

Đây là bốn pháp mà Bồ-tát có đầy đủ sẽ thành tựu Tam-muội ấy.

Đại Bồ-tát còn có bốn pháp có thể được Tam-muội ấy. Thế nào là bốn?

1. Gần gũi bạn lành.

2. Luôn luôn biết dừng, đủ.

3. Ngồi một mình tư duy.

4. Chẳng thích ồn ào.

Đây là bốn pháp mà Bồ-tát có đầy đủ sẽ thành tựu Tam-muội ấy.

Đại Bồ-tát còn có bốn pháp có thể được Tam-muội ấy. Thế nào là bốn?

1. Giới chẳng phá hoại.

2. Giới chẳng khuyết phạm.

3. Giới không chỗ nương.

4. Giới chẳng vọng báo.

Đây là bốn pháp mà Bồ-tát có đầy đủ sẽ thành tựu Tam-muội ấy.

Đại Bồ-tát còn có bốn pháp có thể được Tam-muội ấy. Thế nào là bốn?

1. Bỏ tâm Thanh văn.

2. Lìa tâm Duyên giác.

3. An trụ Bồ-tát nhẫn.

4. Giới chẳng bỏ chúng sinh.

Đây là bốn pháp mà Bồ-tát có đầy đủ sẽ thành tựu Tam-muội ấy.

Đại Bồ-tát còn có bốn pháp có thể được Tam-muội ấy. Thế nào là bốn?

1. Tu không trừ ngã.

2. Lìa tướng, không có tướng.

3. Vô nguyện, trừ nguyện.

4. Xả bỏ các sở hữu.

Đây là bốn pháp mà Bồ-tát có đầy đủ sẽ thành tựu Tam-muội ấy.

Bạch Thế Tôn! Thuở ấy Đức Như Lai Mạn-đà-la Hoa Hương tuyên nói pháp môn Phá tán chư ma ấy, con được nghe và bắt đầu tu tập.

Kế lại có Phật hiệu Nhất Thiết Bảo Điện Tế Nhật Nguyệt Quang Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác, bấy giờ ở nơi Tam-muội ấy, con thành tựu đầy đủ. Đức Thế Tôn ấy tuyên nói pháp môn này trong chúng hội ấy, có mười ngàn Bồ-tát thành tựu pháp môn Phá tán chư ma Tam-muội.

Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Đức Phật:

–Hy hữu thay! Thế Tôn! Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi này có thể từ thuở xa xưa thành tựu Hàng ma Tam-muội, do oai lực Tam-muội, khiến Ba-tuần và ma chúng tóc bạc già nua hình chí đều suy tàn.

Đức Phật dạy:

–Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ sao? Phải chăng ông cho rằng vị Văn-thù-sư-lợi này chỉ biến chúng ma ấy trong tam thiên đại thiên thế giới này làm cho già suy như thế này thôi sao? Ông chớ quan niệm như vậy. Vì sao? Vì hiện nay trong mười phương hằng hà sa cõi Phật tất cả chúng ma đều biến hoại như vậy cả, đều do oai lực của Văn-thù-sư-lợi làm ra.

Đức Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Nay ông nên nhiếp thần lực của ông lại khiến tất cả chúng ma hoàn phục bản hình.

Tuân lời của Phật, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bảo chúng ma:

–Các nhân giả có thật chán sợ thân hình này chăng?

Chúng ma bạch:

–Vâng, bạch Đại sĩ!

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bảo:

–Nếu như vậy thì các ngươi cũng nên chán sợ tham dục chớ luyến tiếc.

Chúng ma bạch:

–Lành thay! Đại sĩ! Kính nghe lời dạy tốt nào dám sai trái, chỉ mong nương chút oai thần để dẹp trừ sự khổ sở xấu hổ này.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi liền nhiếp thần lực khiến chúng ma trả nợ thân hình chư Thiên trang nghiêm như cũ rồi bảo chúng ma:

–Này Ba-tuần! Ở đây những thuộc tánh về con mắt của ngươi, cái gì là con mắt? Cái gì là tưởng thuộc con mắt, là tướng trạng thuộc mắt, là tư duy thuộc mắt, là ngã thuộc mắt, là sự nương nơi thuộc mắt, là sự vui thích thuộc mắt, là lý luận thuộc mắt, là ngã sở thuộc mắt, là sự gìn giữ thuộc mắt, là sự suy niệm thuộc mắt, là sự xả bỏ thuộc mắt, là sự phân biệt thuộc mắt, là sự nghĩ lường thuộc mắt, là thành tựu thuộc mắt, là sự sinh khởi thuộc mắt, là sự diệt tận thuộc mắt, là sự đến và đi thuộc mắt, các pháp như vậy là cảnh giới

tạo nghiệp ma của các ngươi, gây nên cản trở chướng ngại.

Như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý cũng như vậy.

Lại nữa, sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp là cảnh giới tạo nghiệp ma của các ngươi gây nên cản trở chướng ngại, cũng đều như vậy. Các ngươi cần phải biết rõ chính xác như thật.

Lại nữa, này Ba-tuần! Còn có các thuộc tánh về con mắt của ngươi, tức là những thứ không phải thuộc con mắt, cũng chính là không có con mắt thì không có tưởng về con mắt, không có sự dính mắt thuộc mắt, không có tướng trạng thuộc mắt, không có sự bám víu thuộc mắt, không có sự chướng ngại thuộc mắt, không có tư duy thuộc mắt, không có ngã thuộc mắt, không có sự nương tựa thuộc mắt, không có sự ưa thích thuộc mắt, không có lý luận thuộc mắt, không có ngã sở thuộc mắt, không có sự gìn giữ thuộc mắt, không có suy niệm thuộc mắt, không có sự nắm giữ thuộc mắt, không có xả bỏ thuộc mắt, không có phân biệt thuộc mắt, không có sự nghĩ lường thuộc mắt, không có sự quyết định thuộc mắt, không có sự sinh khởi thuộc mắt, không có sự diệt tận thuộc mắt, không có sự đi hay sự đến thuộc mắt. Như vậy, các pháp ấy không phải cảnh giới của các ngươi, các ngươi ở trong ấy không thể làm chủ được; không có pháp, không có năng lực nên không được tự tại và cũng không nắm giữ, dính mắc.

Như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý cũng đều như vậy. Và cho đến sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp cũng lại như vậy. Các ngươi cần phải biết rõ chính xác như thật.

Lúc Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thuyết pháp ấy, trong chúng có một vạn ma vương Ba-tuần đều phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Tám vạn bốn ngàn các ma quyến thuộc xa lìa trần cấu, được Pháp nhãn thanh tịnh.

❧

Phẩm 5: BỒ-TÁT THÂN HÀNH

Bấy giờ Tôn giả Ma-ha Ca-diếp bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con nguyện thỉnh Văn-thù-sư-lợi làm cho chúng xem con thấy các Đại Bồ-tát. Vì chư Đại sĩ ấy khó được gặp gỡ vậy.

Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Ông nên biết nay đại chúng đều khát ngưỡng mong thấy mười phương vân tập các Đại Bồ-tát. Hiện đã phải lúc ông nên hiển hiện.

Tuân lời Phật dạy, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bảo các Đại Bồ-tát mười phương vân tập đến như là Bồ-tát Pháp Luân, Bồ-tát Nguyệt Quang, Bồ-tát Hàng Ma, Bồ-tát Diệu Âm, Bồ-tát Ly Cấu, Bồ-tát Tịch Diệt, Bồ-tát Tuyển Trạch, Bồ-tát Pháp Vương Hống, vô lượng chúng Đại Bồ-tát:

–Này các Đại sĩ! Nay các vị đều nên ở tại cung điện tự hiện thân mình rõ ràng đúng như hình trạng tại bản quốc của các vị.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi phát ra lời ấy xong, các Đại Bồ-tát từ Tam-muội dậy đều hiện bản thân khiến tất cả đại chúng đều thấy.

Hoặc có Bồ-tát thân cao lớn như núi Tu-di vương, hoặc có Bồ-tát thân lớn tám vạn bốn ngàn do-tuần, hoặc trăm ngàn do-tuần, hoặc chín mươi ngàn do-tuần cho đến năm mươi ngàn, bốn mươi ngàn, ba ngươi ngàn, hai mươi ngàn, hoặc có thân lớn mười ngàn do-tuần, cho đến hoặc có thân năm ngàn, bốn ngàn, ba ngàn, hai ngàn; hoặc có thân lớn một ngàn do-tuần, cho đến có thân năm trăm, bốn trăm, ba trăm, hai trăm do-tuần; hoặc có thân lớn một trăm do-tuần, cho đến hoặc có thân năm mươi, bốn mươi, ba mươi, hai mươi; hoặc có thân lớn mười do-tuần, cho đến có thân chỉ có năm, bốn, ba, hai, một do-tuần, như vậy cho đến hoặc có các vị Bồ-tát vóc dáng thân hình lớn nhỏ, cao thấp rộng hẹp như thân thể con người thuộc thế giới Ta-bà này không khác. Khi ấy, tam thiên đại thiên thế giới này đầy cả đại chúng, không có một khoảng trống nhỏ dù chỉ bằng đầu gậy.

Tất cả chúng Đại Bồ-tát ấy đều là công đức nguy nguy, trí tuệ sâu xa, đầy đủ oai lực, thành tựu thần thông, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp mười phương vô lượng trăm ngàn cõi Phật.

Cho đến chư Thiên đại oai đức cùng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân và Phi nhân, các đại vương, các tiểu vương đều đông đủ.

Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đứng dậy chỉnh y phục để hở vai áo bên phải gối phải quỳ xuống đất chắp tay hướng Phật mà bạch:

–Bạch Thế Tôn! Nay muốn thưa hỏi Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác chút ít để giải quyết lòng nghi, chẳng biết Thế Tôn có thương cho phép chăng?

Đức Phật dạy:

–Cho phép ông hỏi, Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác sẽ giải thích quyết dứt lòng nghi cho ông, khiến ông vui mừng.

Văn-Thù-sư-lợi bạch:

–Thưa vâng, bạch Thế Tôn! Con xin lắng nghe tiếp nhận những lời tuyên thuyết.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát? Nói Bồ-tát đó có những nghĩa gì?

Đức Phật dạy:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Ông hỏi thế nào là Bồ-tát và Bồ-tát có nghĩa gì? Do vì có thể biết rõ tất cả pháp nên gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát vậy!

Này Văn-thù-sư-lợi! Tất cả pháp mà Bồ-tát biết rõ đó là ngôn thuyết.

Này Văn-thù-sư-lợi! Thế nào là Bồ-tát biết rõ tất cả pháp? Những là biết rõ mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý. Này Văn-thù-sư-lợi! Thế nào là vị Bồ-tát biết rõ mắt, biết rõ tai… cho đến biết rõ ý? Này Văn-thù-sư-lợi! Điều ấy có nghĩa là vị Bồ-tát biết rõ bản tánh của Pháp nhãn là không.

Như vậy, biết rõ tai… cho đến biết rõ ý cũng đều biết rõ bản

tánh của chúng là không. Biết rõ như vậy rồi, Bồ-tát cũng không sinh ý niệm: “Tôi có thể giác tri, biết rõ như vậy rồi trọn chẳng sinh niệm rằng tôi có thể giác tri.”

Biết rõ nhãn… như vậy rồi, Bồ-tát lại biết rõ tự bản tánh của sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp là không. Biết rõ như vậy rồi Bồ-tát cũng chẳng phân biệt rằng: “Tôi có thể giác tri”.

Đây là Bồ-tát biết rõ tất cả pháp.

Này Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát biết rõ năm ấm thế nào? Bồ-tát xem thấy năm ấm thể tánh vốn tự Không. Vì biết rõ như vậy nên quán Vô tướng. Vì biết rõ như vậy nên quán Vô nguyện. Vì biết rõ như vậy nên quán không có dục. Vì biết rõ như vậy nên quán tịch tĩnh. Vì biết rõ như vậy nên quán viễn ly. Vì biết rõ như vậy nên quán không sở hữu. Vì biết rõ như vậy nên quán không thật. Vì biết rõ như vậy nên quán không động. Vì biết rõ như vậy nên quán không sinh. Vì biết rõ như vậy nên quán không đến. Vì biết rõ như vậy nên quán không đi. Vì biết rõ như vậy nên quán không chân. Vì biết rõ như vậy nên quán không chủ. Vì biết rõ như vậy nên quán không chứng. Vì biết rõ như vậy nên quán không biết. Vì biết rõ như vậy nên quán không kiến chấp. Vì biết rõ như vậy nên quán không có người. Vì biết rõ như vậy nên quán không có tưởng. Vì biết rõ như vậy nên quán không thể nêu bày. Vì biết rõ như vậy nên quán chỉ có tên. Vì biết rõ như vậy nên quán vô ngã. Vì biết rõ như vậy nên quán phân biệt khởi. Vì biết rõ như vậy nên quán từ duyên sinh. Vì biết rõ như vậy nên quán như huyễn. Vì biết rõ như vậy nên quán như huyễn hóa. Vì biết rõ như vậy nên quán như mộng. Vì biết rõ như vậy nên quán như bóng trong gương. Vì biết rõ như vậy nên quán như âm vang. Vì biết rõ như vậy nên quán như cây chuối. Vì biết rõ như vậy nên quán không tồn tại lâu dài. Vì biết rõ như vậy nên quán không vững chắc. Vì biết rõ như vậy nên quán hư vọng. Vì biết rõ như vậy nên quán không có vật. Vì biết rõ như vậy nên gọi là Bồ-tát biết rõ tất cả pháp.

Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi! Thế nào là Đại Bồ-tát biết rõ tham, sân, si? Bồ-tát biết rõ tham dục kia do vì phân biệt mà khởi, biết rõ sân khuể kia do vì phân biệt mà khởi, biết rõ ngu si kia do vì

phân biệt mà khởi, nhưng cũng biết rõ cái phân biệt kia là không, không sở hữu, không vật, không hý luận, nên chẳng thể nêu bày, chẳng thể chứng đắc. Đây là Bồ-tát biết rõ tất cả pháp.

Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi! Thế nào là Bồ-tát biết rõ ba cõi? Bồ-tát biết rõ cõi Dục không ngã, nhân; cõi Sắc không có tạo tác; cõi Vô sắc không vô hữu. Biết rõ ba cõi kia đều viễn ly. Đây là Bồ-tát biết rõ tất cả pháp.

Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi! Thế nào là Bồ-tát biết rõ chúng sinh hành? Bồ-tát biết rõ chúng sinh này tham dục hành, chúng sinh này sân khuể hành, chúng sinh này ngu si hành, chúng sinh này đẳng phần hành. Biết rõ như vậy chứng tri như vậy, vì chúng sinh mà giảng thuyết như vậy, giáo hóa như vậy, khiến được giải thoát như vậy. Đây là Bồ-tát biết rõ tất cả pháp.

Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi! Thế nào là Bồ-tát biết rõ chúng sinh? Bồ-tát biết rõ chúng sinh chỉ có danh tự, rời lìa danh tự ấy thì không có chúng sinh riêng, thế nên tất cả chúng sinh tức là một chúng sinh, một chúng sinh kia tức là tất cả chúng sinh, chúng sinh như vậy tức là chẳng phải chúng sinh. Nếu ai có thể không phân biệt như vậy đó là Đại Bồ-tát biết rõ tất cả pháp.

Lại nữa, biết rõ tất cả pháp thế nào? Có thể biết rõ Bồ-đề đạo như vậy đó là Đại Bồ-tát biết rõ tất cả pháp.

Thuyết minh lại nghĩa này, Đức Thế Tôn nói kệ rằng:

Biết rõ mắt với tai

Tự thể thường không tịch

Chẳng nói tôi hay giác

Thì gọi là Bồ-tát.

Quán mũi cùng với lưỡi

Bản tánh không sở hữu

Chẳng phân biệt tôi giác

Thì gọi là Bồ-tát.

Trí tuệ quan sát thân

Cũng giác ý tự nhiên

Giác rồi nói dạy người

Thì gọi là Bồ-tát.

Sắc, thanh, hương, vị, xúc

Ý chỗ thích trần cảnh

Biết rõ bản tánh không

Thì gọi là Bồ-tát.

Biết sắc cùng thọ, tưởng

Hành ấm và thức tâm

Tất cả đồng như huyễn

Thì gọi là Bồ-tát.

Năm ấm tụ như mộng

Biết nó không một tướng

Chẳng phân biệt tôi biết

Thì gọi là Bồ-tát.

Chẳng sinh cũng chẳng xuất

Không tác cũng không nói

Chỉ có danh tự thôi

Danh ấy cũng không vật.

Biết tham dục sân khuể

Đều do phân biệt khởi

Phân biệt ấy không thể

Cứu cánh trọn tự không;

Si cũng phân biệt sinh

Phân biệt nhân duyên sinh

Duyên đây sinh kiến chấp

Kiến chấp chẳng nắm bắt.

Biết khắp ba cõi không

Tất cả không chân thật

Nơi kia chẳng thể động

Nên gọi là Bồ-tát.

Cõi Dục chẳng thành tựu

Đều do phân biệt khởi

Cõi Sắc, cõi Vô sắc

Tất cả chẳng bền vững.

Sở hành của chúng sinh

Người trí đều biết rõ

Tham dục cùng sân khuể

Và ngu si kia thảy.

Tất cả các chúng sinh

Tức là một chúng sinh

Trí giả không sở giác

Chẳng niệm chúng sinh kia.

Các pháp được sinh khởi

Đều nhân điên đảo sinh

Biết rõ điên đảo ấy

Biết chân tướng điên đảo

Trí tuệ rất vi diệu

Chẳng nắm giữ âm thanh,

Biết rồi không chấp trước

Nên gọi là Bồ-tát.

Hay xả thịt thân mình

Cũng trọn không nương tựa

Biết chân thật như vậy

Mới gọi là Bồ-tát.

Đến trì giới Bỉ ngạn

Cũng chẳng niệm Bỉ ngạn

Biết rõ giới hạnh pháp như

Không sinh cũng không tận.

Từ tâm khắp chúng sinh

Chẳng được tướng chúng sinh

Biết rõ chúng sinh tế

Chỉ do giả ngôn tuyên.

Dũng mãnh đại tinh tấn

Thâm tâm chán hữu vi

Thấy ba cõi không hư

Chứng Vô thượng Đẳng giác.

Thường nhập thiền vi diệu

Không đắm, không chỗ nương.

Không trụ, không phan duyên

Trí giả định như vậy,

Hay dùng dao trí bén

Dứt trừ các dây kiến

Quan sát tánh pháp giới

Không đứt cũng không tổn

Nếu người thật biết rõ

Tất cả pháp như thật

Liền đó lợi chúng sinh

Mới gọi là Bồ-tát.

❧

Kinh Đại Bảo Tích - Quyển 104- Pháp Hội 36: Thiên Tử Thiện Trụ Ý (Phần 3)

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 104

Hán dịch: Đời Tùy, Tam tạng Đạt-ma-cấp-đa, người xứ Thiên Trúc.

Pháp hội 36: THIÊN TỬ THIỆN TRỤ Ý (Phần 3)

Phẩm 6: PHÁ TƯỚNG BỒ-TÁT

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Như lời Phật dạy Bồ-tát mới phát tâm ấy, do nghĩa gì mà gọi là mới phát tâm?

Đức Phật dạy:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có Bồ-tát bình đẳng xem ba cõi của tất cả tưởng sinh như vậy, được nói ban đầu phát tâm. Đây gọi là Bồ-tát mới phát tâm.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại bạch:

–Bạch Thế Tôn! Như con hiểu nghĩa của Phật nói: Nếu có Bồ-tát tâm tham dục sinh là mới phát tâm, tâm sân khuể sinh là mới phát tâm, tâm ngu si sinh là mới phát tâm. Lời Đức Thế Tôn nói phải chăng bảo đó là mới phát tâm?

Thiên tử Thiện Trụ Ý hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Bạch Đại sĩ! Nếu các Bồ-tát khởi tham, sân, si mà gọi là mới phát tâm thì tất cả phàm phu đủ mọi sự ràng buộc đều là Bồ-tát mới phát tâm. Vì sao? Vì từ xưa đến nay các phàm phu ấy thường phát ba độc tâm tham, sân, si như vậy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Thiên tử nói tất cả phàm phu ấy từ xưa đến nay thường phát được ba độc tâm ấy, nghĩa đó không đúng. Vì sao? Vì tất cả phàm phu tâm lực kém yếu chẳng thể phát khởi tham, sân, si ấy.

Duy chỉ có chư Phật Thế Tôn, tất cả A-la-hán, Bích-chi-phật, các vị Bồ-tát ở địa vị không thoái chuyển, mới hay phát khởi tham, sân, si thôi. Vì thế nên phàm phu chẳng phát được.

Thiên tử Thiện Trụ Ý nói:

–Bạch Đại sĩ! Nay Đại sĩ cớ chi nói như vậy, khiến chúng hội này chẳng hiểu, chẳng biết sa vào lưới nghi rất đáng kinh sợ.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Như chim kia bay qua lại trong hư không, dấu chân chim ấy tại hư không là có hiện khởi hay không có hiện khởi?

–Bạch Đại sĩ! Chẳng phải không hiện khởi.

–Này Thiên tử! Đúng như vậy! Do nghĩa ấy nên tôi nói nếu có người phát khởi tham, sân, si, thì duy chư Phật Thế Tôn, Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát không thoái mới có thể dứt trừ sự phát khởi ấy được thôi.

Này Thiên tử! Không có y xứ đó gọi là phát, không có thủ trước đó gọi là phát. Đã không y xứ lại không thủ trước thì tức là không lập câu, đây gọi là phát; là câu vô phân biệt, đây gọi là phát; là câu chẳng thể sinh, đây gọi là phát; là câu bất thiện đây gọi là phát; là câu chẳng phải vật, đây gọi là phát; là câu chẳng phải đến, đây gọi là phát; là câu chẳng phải sinh, đây gọi là phát; là câu vô sinh, đây gọi là phát; là câu vô phan duyên, đây gọi là phát; là câu vô chứng, đây gọi là phát; là câu bất tránh, đây gọi là phát; là câu bất tư, đây gọi là phát; là câu bất hoại, đây gọi là phát; là câu vô ngôn, đây gọi là phát; là câu bất phá, đây gọi là phát; là câu vô tự, đây gọi là phát; là câu vô chấp, đây gọi là phát; là câu vô trụ, đây gọi là phát; là câu bất thủ, đây gọi là phát; là câu bất xả, đây gọi là phát; là câu bất bạt, đây gọi là phát. Này Thiên tử! Nên biết đây là Bồ-tát mới phát tâm.

Này Thiên tử! Bồ-tát phát tâm, nếu ở nơi tất cả pháp như vậy mà chẳng ái trước, chẳng tư tưởng, chẳng thấy, chẳng biết, chẳng nghe, chẳng hiểu, chẳng lấy, chẳng bỏ, chẳng sinh, chẳng diệt, thì gọi là chân thật phát tâm.

Này Thiên tử! Đại Bồ-tát, nếu hay nương nơi pháp giới như vậy, bình đẳng như vậy, thật tế như vậy, phương tiện như vậy, thì

tham dục sân khuể, ngu si kia phát. Lại nếu quyết hay nương tựa như vậy, thì nhãn, nhó, tỷ, thiệt, thân, ý kia phát, thì sắc thủ uẩn, thọ, tưởng, hành, thức thủ uẩn kia phát, như vậy thì tất cả kiến chấp phát, vô minh hữu ái phát, mười hai nhân duyên hữu phần phát, năm dục các sự phát, ái trước ba cõi phát, ngã kiến phát, ngã sở kiến phát, sáu mươi hai kiến phát, ngã kiến làm căn bản nên Phật tưởng phát, Pháp tưởng phát, Tăng tưởng phát, tự tưởng phát, tha tưởng phát, địa, thủy, hỏa, phong, không thức đại tưởng phát, bốn điên đảo phát, bốn thức trụ phát, năm cái phát, tám tà phát, chín phiền não phát, mười điều ác đạo phát. Tóm lại, Thiên tử nên biết! Tất cả phân biệt, tất cả đối tượng phân biệt, tất cả ngữ ngôn, tất cả các tướng, tất cả đều nhằm đến tất cả hy cầu, tất cả thủ trước, tất cả tư tưởng, tất cả ý niệm, tất cả chướng ngã, các Bồ-tát đều phải phát cả, Thiên tử nên biết như thật.

Này Thiên tử! Do nghĩa ấy, nếu nay Thiên tử có thể ở nơi các pháp này mà chẳng ái trước, chẳng tư tưởng, thì gọi là chân thật.

Đức Thế Tôn khen:

–Lành thay, lành thay! Này Văn-thù-sư-lợi! Nay ông có thể vì các Bồ-tát mà tuyên đủ những nghĩa mới phát tâm như vậy. Từ quá khứ ông đã từng cúng dường vô lượng, vô biên hằng sa chư Phật Thế Tôn nên ông có thể tuyên nói như vậy.

Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nay những điều Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói về tối sơ phát tâm và được Vô sinh pháp nhẫn của Bồ-tát, trước sau hai sự việc bình đẳng không khác ư?

Đức Phật dạy:

–Đúng như vậy! Này Xá-lợi-phất! Thuở xưa Đức Nhiên Đăng Thế Tôn thọ ký ta rằng: “Ma-na-bà, đời vị lai trải qua a-tăng-kỳ kiếp ông sẽ được thành Phật hiệu Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác.”

Này Xá-lợi-phất! Lúc ấy ta cũng chẳng lìa tâm này mà được Vô sinh pháp nhẫn. Ông nên biết nghĩa mới phát tâm của tất cả Bồ-tát đúng như lời Văn-thù-sư-lợi nói không có sai khác.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Như con hiểu nghĩa của Phật nói đều là sơ phát. Vì sao? Vì như lời Phật nói tất cả sơ phát tức là chẳng phát, chẳng phát ấy tức là Bồ-tát tối sơ phát tâm.

Lúc nói pháp này, có hai vạn ba ngàn Bồ-tát chứng Vô sinh nhẫn, năm ngàn Tỳ-kheo ở trong các pháp được lậu tận giải thoát, sáu mươi ức chư Thiên tử xa lìa trần cấu, được Pháp nhãn tịnh.

Tôn giả Đại Ca-diếp bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nay Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại còn làm được việc khó làm, tuyên nói pháp môn sâu xa như vậy, khiến các chúng sinh được nhiều lợi ích.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Tôn giả Đại Ca-diếp! Thật tôi chẳng làm việc khó làm. Vì sao? Vì tất cả pháp đều không có chỗ làm, cũng không có đã làm, nay làm, sẽ làm. Thưa Đại Ca-diếp! Đối với các pháp, tôi chẳng có gì làm hay không làm, ý nghĩ đó như trên.

Lại nữa, này Tôn giả! Với chúng sinh tôi không có độ thoát cũng không trói buộc. Vì sao? Vì tất cả các pháp vô sở hữu vậy. Sao Tôn giả ở trước Phật nói là hay làm việc khó làm.

Lại nữa, này Đại Ca-diếp! Tôi không có đối tượng làm, vậy hãy thận trọng, đừng nói tôi có thể làm những việc khó khăn.

Lại nữa, này Tôn giả! Thật ra tôi chẳng làm. Chẳng phải riêng tôi chẳng làm mà tất cả Như Lai cũng chẳng làm, Bích-chi-phật cũng chẳng làm, A-la-hán cũng chẳng làm.

Lại nữa, này Tôn giả Đại Ca-diếp! Có những hạng người nào hay làm việc khó làm? Nếu muốn nói đúng hay làm sự khó làm thì chỉ có tất cả anh nhi, phàm phu kia nói như vậy là khéo nói. Vì sao? Vì như chư Phật không có cái đã được, nay được hay sẽ được, cho đến tất cả Thanh văn tất cả Bích-chi-phật cũng vô sở đắc, chỉ có phàm phu kia tất cả đều được.

Tôn giả Đại Ca-diếp hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Bạch Đại sĩ! Tất cả chư Phật chẳng được những gì?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Tất cả chư Phật, chẳng được ngã, chẳng được nhân, chúng

sinh, thọ mạng, sĩ phu; chẳng được đoạn thường, chẳng được ấm, nhập, giới, chẳng được các danh sắc; chẳng được Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; chẳng được phân biệt, tư duy, niệm xứ; chẳng được nhân sinh, chẳng được điên đảo, chẳng được tham, sân, si, chẳng được đời này, đời kia; chẳng được ngã, ngã sở; cho đến chẳng được tất cả các pháp.

Này Tôn giả! Tất cả các pháp tuần tự chẳng được như vậy, cũng lại chẳng mất, chẳng trói chẳng mở, chẳng lấy chẳng bỏ, chẳng xa chẳng gần. Vì thế nên phải biết rõ pháp môn như vậy.

Nếu chư Phật Thế Tôn đều chẳng thể, thì tất cả pháp chẳng phải pháp chẳng phải nghe. Còn phàm phu tất cả đều đắc nên phàm phu hay làm sự khó làm, mà chẳng phải chư Phật làm, chẳng phải Bích-chi-phật làm, chẳng phải A-la-hán. Đây gọi là phàm phu hay làm vậy.

Tôn giả lại hỏi:

–Bạch Đại sĩ! Làm những gì?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Làm đoạn làm thường, làm nhiễm trước, làm nương tựa, làm ức niệm, làm thủ xả cho đến làm tất cả hý luận phân biệt tùy thuận các sự việc cao thấp.

Vì các pháp như vậy, chư Phật Thế Tôn đều không làm, không có đã làm nay làm hay sẽ làm, mà chỉ có phàm phu kia hay làm sự khó làm.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vô sinh nhẫn được nói ấy, thế nào gọi là Vô sinh nhẫn? Bạch Thế Tôn! Lại do nghĩa gì mà còn gọi là pháp Vô sinh nhẫn, Bồ-tát làm thế nào được pháp nhẫn ấy?

Đức Phật dạy:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Thật không có người ở trong sinh pháp mà được Vô sinh nhẫn. Nói là được ấy, chỉ có ngữ ngôn danh tự. Vì sao? Vì Vô sinh pháp chẳng thể được, vì lìa phan duyên vậy nên chẳng được pháp nhẫn; được cái không chỗ được nên không được không mất do đây mà gọi là được Vô sinh pháp nhẫn.

Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi! Vô sinh pháp nhẫn ấy nghĩa là vì

tất cả pháp vô sinh nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không đến nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không đi nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không có ngã, không có chủ nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không giữ, không bỏ nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không sở hữu, không thật có nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không bằng, không gì sánh bằng nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không so sánh nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp không nhiễm như hư không nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp không phá hoại nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp không đoạn mất nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không nhơ, không sạch nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp lìa tham, sân, si nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp như như, pháp tánh, thật tế nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không phân biệt, không tương ưng, không ức niệm, không hý luận, không tư duy nên nhẫn như vậy; vì tất cả pháp không tạo tác, không năng lực gầy kém hư cuống, như ảo, như mộng, như âm vang, như ảnh, như bóng trong gương, như cây chuối, như bọt tụ, như bong bóng nước nên nhẫn như vậy. Cái bị được nhẫn cũng không có được nhẫn, chẳng phải pháp, chẳng phải phi pháp, chỉ dùng danh tự nói lên pháp ấy thôi. Mà danh tự ấy cũng chẳng thể nắm bắt được, bản tánh tự lìa. Nói nhẫn như vậy tin hiểu thích vào không nghi hoặc, không kinh bố, không động, không mất, đầy khắp nơi thân rồi chính thọ mà hành chẳng được, thân mình cũng không chỗ trụ. Đây là Đại Bồ-tát ở trong các pháp được Vô sinh nhẫn cho đến chẳng hành tất cả tưởng.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nói rằng nhẫn ấy, thế nào là nhẫn cho đến chẳng bị cảnh giới phá hoại nên gọi là nhẫn.

Thiên tử Thiện Trụ Ý hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Bạch Đại sĩ! Những gì chẳng bị cảnh giới phá hoại?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Đó là nhãn. Pháp nào hoại nhãn? Đó là sắc đẹp sắc xấu kia hay làm hoại nhãn. Như sắc hoại nhãn, các thứ thanh hoại nhó, hương hoại tỷ, vị hoại thiệt, xúc hoại thân và pháp hoại ý cũng như vậy.

Này Thiên tử! Nếu Bồ-tát mắt thấy sắc chẳng nắm lấy tướng, chẳng ham tốt, chẳng phân biệt, chẳng tư tưởng, chẳng ưa thích, chẳng nhàm chán, biết bản tánh là không, chẳng có niệm tưởng, chẳng bị các sắc làm hư hại, cho đến ý đối với pháp cũng như vậy.

Này Thiên tử! Nếu sáu căn ấy không dính mắc, không ràng buộc, không hoại, không hại, Bồ-tát này an trụ nơi pháp nhẫn. Vì an trụ pháp nhẫn nên đối với tất cả pháp không phân biệt không có sinh hay bất sinh, không có lậu hay bất lậu, không có thiện hay bất thiện, không có làm hay không làm, chẳng truy niệm thế pháp và xuất thế pháp, chẳng phân biệt chẳng tư duy thì gọi là Vô sinh pháp nhẫn.

Lúc nói pháp này, có sáu vạn ba ngàn chúng sinh phát tâm Vô thượng Bồ-đề, một vạn hai ngàn Bồ-tát được Vô sinh pháp nhẫn.

Thiên tử Thiện Trụ Ý lại bạch hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Bạch Đại sĩ! Thế nào là Đại Bồ-tát phát khởi thắng hạnh, siêu việt chuyển dần lên nhập vào các địa?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Trong ấy ai có thể phát khởi thắng hạnh mà cho rằng các địa có người siêu chuyển ư?

–Bạch Đại sĩ! Đại sĩ lẽ nào chẳng biết các Bồ-tát tu hành thù thắng càng tăng cho đến siêu việt hay viên mãn mười địa sao?

–Này Thiên tử! Chẳng phải vậy. Như tôi được nghe Đức Phật dạy rằng tất cả các pháp như huyễn hóa, Thiên tử có tin chăng?

–Bạch Đại sĩ! Lời chân thành của Đức Phật ai dám chẳng tin.

–Này Thiên tử! Như huyễn nhân ấy và sự huyễn, lẽ nào lại có thắng hạnh siêu việt chuyển nhập cho đến đầy đủ mười địa ư?

–Bạch Đại sĩ! Không có.

–Này Thiên tử! Như vậy, giả sử nếu huyễn nhân và sự huyễn hay có thắng hạnh siêu việt chuyển nhập thì các Bồ-tát chúng tôi sẽ siêu việt chuyển nhập như vậy. Vì sao? Vì như Đức Thế Tôn nói tất cả pháp như huyễn hóa nên không có chuyển nhập. Vì thế nên nếu nói chư địa có người chuyển nhập tức là chẳng phải chuyển nhập.

Tôi cũng chẳng nói địa có chuyển nhập. Vì sao? Vì tất cả pháp không có chuyển nhập vậy. Vì thế nên pháp ở trong pháp chẳng được chuyển nhập, nghĩa là sắc ở trong thụ chẳng được chuyển nhập, thọ ở trong sắc chẳng được chuyển nhập, tưởng ở trong hành không được chuyển nhập, hành ở trong tưởng không được chuyển nhập, thức ở trong sắc không được chuyển nhập, sắc ở trong thức không được chuyển nhập. Như vậy, cho đến tất cả pháp đều như thế mà hình thành thuyết tứ cú. Lại nữa, mắt không ở trong tai mà chuyển nhập, tai không ở trong mắt mà chuyển nhập, thân không ở trong ý mà chuyển nhập, ý không ở trong thân mà chuyển nhập. Vì sao? Vì tất cả pháp, mỗi cái đều có đặc tính riêng biệt tự vận động trong cảnh giới của nó, ngu si vô tri không có giác thức, cũng như cỏ cây ngói đá tường vách, như tượng trong gương, như huyễn như hóa chẳng chứng xúc được, một tướng không có tướng. Do ý nghĩa ấy nên tất cả các pháp không có siêu chuyển, chẳng xuất chẳng nhập, không đến cũng không đi.

Này Thiên tử! Nếu các Bồ-tát hiểu biết tất cả pháp không siêu chuyển như vậy thì chẳng lẽ lại còn có các địa sai khác, cũng không có nhập đạo, không có xả địa, cũng không thoái chuyển, ở trong Bồ-đề siêu chuyển ấy không có dứt mất. Vì sao? Vì nếu người thấy những ấm giới nhập kia là chân thật thì không có siêu chuyển. Vì sao? Vì thể tánh tất cả pháp vốn trong sạch. Đây gọi là Bồ-tát siêu việt đạo địa.

Này Thiên tử! Như huyễn sư hóa làm mười thứ xe cộ cung điện rồi sai hóa nhân ở trong đó. Này Thiên tử! Ý Thiên tử thế nào, hóa nhân cung điện ấy có định sở chăng?

–Bạch Đại sĩ! Không có chỗ nhất định.

–Này Thiên tử! Đúng như vậy! Người thấy Bồ-tát địa có siêu chuyển, cũng như vậy.

❧

Phẩm 7: PHÁ TƯỚNG NHỊ THỪA (Phần 1)

Bấy giờ, Thiên tử Thiện Trụ Ý lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Bạch Đại sĩ! Nếu lúc có người đến chỗ Đại sĩ để cầu xuất gia, thì đáp thế nào? Vì họ nói pháp xuất gia giải thoát thế nào? Thụ giới và bảo trì giới thế nào?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Nếu có người đến chỗ tôi cầu xuất gia, tôi sẽ dạy họ rằng: “Này các thiện nam! Các ông chẳng nên phát tâm xuất gia. Nếu các ông chẳng phát tâm xuất gia thì tôi sẽ dạy các ông pháp chân xuất gia. Tại sao? Này Thiên tử! Nếu cầu xuất gia, thì cầu Dục giới, cũng cầu Sắc giới, cũng cầu Vô sắc giới, lại cầu năm dục lạc thế gian và cầu các sự quả báo ở đương lai. Nếu thiện nam mà có sở cầu thì họ chẳng chứng pháp, vì chẳng chứng pháp, nên họ thấy có tâm. Này Thiên tử! Nếu vô sở thủ thì họ chứng pháp, vì chứng pháp thì chẳng thấy có tâm, vì chẳng có tâm thì chẳng xuất gia, vì chẳng xuất gia thì không tâm xuất gia, vì không tâm xuất gia nên họ chẳng phát, vì chẳng phát nên không có sinh, vì vô sinh nên họ tận khổ, vì tận khổ nên cứu cánh tận, vì cứu cánh tận nên họ vô tận, vì vô tận nên chẳng thể cùng tận, chẳng thể cùng tận đó tức là hư không.” Này Thiên tử! Tôi sẽ dạy thiện nam cầu xuất gia kia như vậy.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu có người đến chỗ tôi cầu xuất gia, tôi sẽ dạy họ như vậy: Này thiện nam! Nay ông chớ phát tâm xuất gia. Vì sao? Vì tâm ấy vô sinh không phát được. Ông chớ làm cách gì khác mà bảo thủ tâm ấy.

Này Thiên tử! Nếu có người đến tôi cầu xuất gia, tôi lại bảo người cầu xuất gia ấy rằng: “Nay nếu ông chẳng cạo bỏ râu tóc thì ông xuất gia chân thật.”

Bấy giờ Thiên tử Thiện Trụ ý hỏi:

–Bạch Đại sĩ! Tại sao lại nói như vậy?

Văn-thù đáp:

–Này Thiên tử! Vì Đức Phật nói tất cả các pháp không chỗ dứt trừ.

Thiên Trụ ý hỏi:

–Những pháp nào không đoạn cũng không trừ.

Văn-thù đáp:

–Đó là sắc pháp chẳng đoạn cũng chẳng trừ, thọ, tưởng, hành, thức chẳng đoạn cũng chẳng trừ.

Này Thiên tử! Nếu có người cho rằng: Tôi trừ bỏ râu tóc mới là xuất gia, thì nên biết người ấy có ngã tướng, vì có ngã tướng nên chẳng thấy bình đẳng. Lại vì thấy ngã nên thấy chúng sinh, vì thấy Chúng sinh nên thấy râu tóc, vì thấy râu tóc nên có ý nghĩ trừ bỏ.

Này Thiên tử! Nếu họ chẳng thấy có ngã tướng thì không thấy tha tướng, vì không tha tướng nên không ngã mạn, vì không ngã mạn thì không thấy có cái ngã là ta, vì không thấy cái ngã là ta, nên không phân biệt, vì không phân biệt nên không dao động, vì không dao động nên không hý luận, vì không hý luận nên không thủ xả, vì không thủ xả, nên không có tác bất tác, không có đoạn bất đoạn, không ly không hợp không giảm không tăng, không tập không tán, không tư không niệm, không thuyết không ngôn, như đây thì gọi là an trụ chân thật.

Thiên tử Thiện Trụ Ý bạch:

–Bạch Đại sĩ! nghĩa chân thật thế nào?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Này Thiên tử! Nói chân thật ấy tức là hư không, hư không như vậy được gọi là thật tức không khởi, không tận, không giảm, không tăng. Vì nghĩa ấy mà hư không là thật, tánh không là thật, như như là thật, pháp giới là thật, thật tế là thật, thật như vậy cũng là chẳng thật. Vì sao? Vì trong thật ấy chẳng thể nắm bắt được vậy nên gọi là bất thật.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu có người đến chỗ tôi cầu xuất gia, tôi sẽ dạy họ rằng: Nay nếu ông có thể chẳng thủ trước y ca-sa ấy thì tôi cho rằng ông là chân thật xuất gia.

Thiên trụ ý hỏi:

–Vì sao lại nói như vậy?

Văn-thù đáp:

–Vì chư Phật Thế Tôn không có thủ trước, hễ có chỗ thuyết pháp đều không được thủ trước.

Thiên Trụ ý hỏi:

–Không nắm giữ những gì?

Văn-thù đáp:

–Này Thiên tử! Đó là chẳng thủ sắc là thường hay vô thường, cho đến chẳng thủ thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường. Chẳng thủ nhãn là thường hay vô thường, cho đến chẳng thủ nhó, tỷ, thiệt, thân, ý là thường hay vô thường. Chẳng thủ sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp; chẳng thủ tham dục, sân khuể, ngu si; chẳng thủ điên đảo, cho đến tất cả pháp đều chẳng thủ, mà cũng chẳng xả, chẳng hợp, chẳng lìa.

Này Thiên tử! Nếu thủ trước ca-sa, thì nên biết họ có kiến chấp lớn. Vì thế nên tôi nói chẳng do thủ trước ca-sa mà được thanh tịnh và được giải thoát. Vì sao? Vì đối với Đại Bồ-đề của chư Phật. Thế Tôn không có ca-sa.

–Bạch Đại sĩ! Pháp gì là ca-sa?

Này Thiên tử! Ngài hỏi pháp gì là ca-sa? Chính tham dục là ca-sa, sân khuể là ca-sa, ngu si là ca-sa, nhân là ca-sa, kiến là ca-sa, danh sắc là ca-sa, vọng tưởng là ca-sa, chấp trước là ca-sa, thủ tướng là ca-sa, ngữ ngôn là ca-sa, như vậy cho đến hý luận tất cả các pháp là ca-sa cả. Nếu biết các pháp không có thiện bất thiện, không tư không niệm thì gọi là không có ca-sa. Nếu không ca-sa thì vô sở hữu, nếu vô sở hữu thì không cấu trược, nếu không cấu trược thì không chướng ngại, nếu không chướng ngại thì không có tác, đây gọi là suy lường.

Thiên Trụ ý hỏi:

–Được gọi là suy lường, vậy suy lường ấy, vì sao gọi là suy lường?

Văn-thù đáp:

–Này Thiên tử! Suy lường ấy đối với pháp bình đẳng không tăng không giảm không có tác bất tác, đây gọi là suy lường.

Này Thiên tử! Nếu có thể đối với các pháp không làm tăng

giảm, chẳng nên lại khởi tưởng niệm phân biệt, đúng như lời Đức Phật dạy thì gọi là suy lường vậy.

–Bạch Đại sĩ! Những gì gọi là chẳng làm tăng giảm?

Này Thiên tử! Quá nơi bình đẳng, quá bình đẳng rồi pháp chẳng thể nắm bắt, đó là quá khứ chẳng thể nắm bắt, vị lai chẳng thể nắm bắt, hiện tại chẳng thể nắm bắt, pháp ấy chẳng phải như như, không có tăng giảm làm, không có cái ngã cho là ta làm, không tha nhân làm, không chúng sinh làm, không thọ mạng làm, không có đoạn làm, không có thường làm, không có phân biệt ấm, nhập, giới làm, không có phân biệt Phật, Pháp, Tăng làm, cũng không có quan niệm trì giới làm, phá giới làm, phiền não làm, thanh tịnh làm, đắc quả làm, Tu-đà-hoàn làm, Tư-đà-hàm làm, A-na-hàm làm, A-la-hán làm, Bích-chi-phật làm, cho đến không có quan niệm là cái Không làm, là Vô tướng làm, là Vô nguyện làm, là minh giải thoát làm, là ly dục làm.

Như vậy, này Thiên tử! Đây đều là vì kẻ vô văn phàm phu ấy mà tư lương phân biệt nói pháp này thôi, Thiên tử cần phải biết. Đây là người tối hạ ngu si cầu muốn đắc pháp hư vọng thủ trước. Nên Đức Như Lai vì đoạn trừ sự chấp trước của họ mà diễn nói sự tư lương phân biệt tác bất tác ấy.

Thiên tử Thiện Trụ Ý khen Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Lành thay! Đại sĩ hay nói pháp môn sâu xa như vậy.

Đức Phật cũng khen Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Lành thay, lành thay! Văn-thù-sư-lợi, nay ông có thể tuyên nói như vậy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại nói với Thiên tử Thiện Trụ Ý:

–Này Thiên tử! Nếu có người đến tôi cầu xuất gia, tôi sẽ dạy họ rằng: “Này thiện nam! Nay nếu ông chẳng thọ giới cụ túc thì gọi là chân xuất gia.”

Thiên Trụ ý hỏi:

–Vì sao lại nói như vậy?

Văn-thù-sư-lợi:

–Này Thiên tử! Vì Đức Phật dạy: Chỉ có hai hạng thọ pháp cụ

giới: Một là thọ giới chánh bình đẳng, hai là thọ giới tà bất đẳng.

Trong đây những gì là giới tà bất đẳng? nghĩa là rơi vào ngã kiến, rơi vào nhân kiến, rơi vào chúng sinh kiến, rơi vào thọ mạng kiến, rơi vào sĩ phu kiến, rơi vào đoạn kiến, rơi vào thường kiến, rơi vào tà kiến, rơi vào kiêu mạn, rơi vào tham muốn, rơi vào sân giận, rơi vào ngu si, rơi vào Dục giới, rơi vào Sắc giới, rơi vào Vô Sắc giới, rơi vào thủ trước phân biệt.

Này Thiên tử! Đây là lược nói rơi vào trong tất cả pháp bất thiện, theo kể ác tri thức vọng chấp lấy tất cả pháp, rơi vào nơi chẳng hiểu biết sự giải thoát cốt yếu nhất. Đây gọi là thọ giới tà bất đẳng.

Này Thiên tử! Trong đây thế nào là thọ giới chánh bình đẳng? Không là bình đẳng, Vô tướng là bình đẳng, Vô nguyện là bình đẳng. Nếu có thể nhập ba môn giải thoát như vậy, giác tri như thật chẳng phân biệt, chẳng tư niệm, đối với tất cả pháp không có thoái chuyển. Đây gọi là thọ giới chánh bình đẳng.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu tham dục phát, nếu sân khuể phát, nếu ngu si phát, nếu ái vô minh phát, ngã kiến phát. Lấy ngã kiến làm căn bản nên sáu mươi hai kiến phát, ba tà hạnh phát, bốn điên đảo phát, cho đến tám tà, chín phiền não, mười nghiệp đạo bất thiện phát, nên gọi là thọ chánh giới vậy. Ví như tất cả chủng tử cỏ cây rừng bụi đều nương nơi đại địa mà được sinh trưởng. Đất ấy bình đẳng không có tâm niệm làm như vậy. Cũng vậy, trong Phật pháp, nếu thọ chánh giới thì thành tựu cụ túc.

Này Thiên tử! Nếu tất cả chủng tử cỏ cây nương đại địa được hiện hữu tồn tại, mà được tăng trưởng như chủng tử giới kia cũng lại như vậy. Phải nên như vậy mà thọ cụ chánh giới. Vì sao? Vì an trụ nơi giới mà đạo pháp được tăng trưởng. Lại như chủng tử tăng trưởng được gọi là thành tựu, như vậy vì an trụ nơi giới nên tất cả pháp trợ Bồ-đề phần xuất sinh tăng trưởng nên gọi là thành tựu.

Này Thiên tử! Đây là chư Phật Thế Tôn tất cả Thanh văn quá khứ, vị lai, hiện tại, tất cả Thanh văn thọ chánh giới vậy, đó được gọi là nhập vào ba môn giải thoát ấy, nơi mà tất cả hý luận ngữ ngôn dứt diệt.

Này Thiên tử! Phải biết nếu người có thể thọ cụ giới như vậy thì gọi là thọ chánh giới, chẳng phải chẳng chánh giới.

Này Thiên tử! Nay tôi lại đối với người xuất gia như vậy, thọ cụ như vậy mà dạy họ: Các thiện nam! Nếu nay ông có thể chẳng trì cấm giới thì chính là chân thật thọ trì.

Thiên Trụ ý hỏi:

–Vì ý nghĩa gì lại nói vậy?

Văn-thù đáp:

–Này Thiên tử! Vì tất cả pháp đều không có chỗ chấp giữ nên không chỗ trì, cớ sao riêng nơi giới này mà có trì.

Này Thiên tử! Nếu giới có thể trì thì là trì nơi ba cõi.

Này Thiên tử! Ý ông thế nào, lấy gì làm giới?

–Bạch Đại sĩ! Nếu có thể đầy đủ Ba-la-đề-mộc-xoa thì gọi là giới.

–Này Thiên tử! Thế nào gọi là Ba-la-đề-mộc-xoa?

–Bạch Đại sĩ! Đó là trì thân và khẩu ý, ba nghiệp đầy đủ thì gọi là Ba-la-đề-mộc-xoa.

–Này Thiên tử! Ý Thiên tử thế nào? Nay đang là hiện tiền, vậy nơi nào hiện hữu thân nghiệp có thể tạo tác ấy? Như vậy, phải chăng quá khứ và vị lai cũng không có hữu tác, bởi chúng đều vô tác nên không có hình tượng tướng mạo để có thể khẳng định là có, hoặc xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ hoặc trắng hoặc trong suốt như pha-lê?

–Bạch Đại sĩ! Đều không vậy.

–Này Thiên tử! Nó gọi là gì và nói thế nào?

–Bạch Đại sĩ! Nó gọi là vô vi thật không thể nói vậy. Cho đến ý tác cũng lại như vậy.

–Này Thiên tử! Ý Thiên tử thế nào, vô vi kia có thể làm hữu vi được chăng?

–Bạch Đại sĩ, không!

–Này Thiên tử! Nếu nói giới học tăng thượng, tâm học tăng thượng, tuệ học tăng thượng đó là học thật tế phải nên biết, vì không chỗ trì nên nói tuệ học tăng thượng, vì không đối tượng biết nên nói

tâm học tăng thượng; vì không đối tượng thấy nên nói tuệ học tăng thượng; vì tâm không phân biệt, chẳng ức niệm, chẳng sinh khác lạ nên gọi là tâm học tối thượng, giới học và tuệ học cũng vậy.

Này Thiên tử! Nếu chẳng được tâm thì chẳng niệm giới. Nếu không niệm giới thì chẳng tư tuệ. Nếu chẳng tư tuệ thì không còn khởi tất cả nghi hoặc, đã không nghi hoặc thì chẳng trì giới, nếu chẳng trì giới thì gọi là chân thật trì giới.

Này Thiên tử! Người trì giới ấy thì không chỗ mong muốn, vì không mong muốn nên không thoát hoàn, vì không thoát hoàn thì thanh tịnh, vì thanh tịnh nên giải thoát, vì giải thoát nên tinh tấn, vì tinh tấn nên vô lậu, vì vô lậu nên an trụ chính hạnh, vì trụ chính hạnh nên không tượng mạo, vì không tượng mạo nên tức là hư không. Vì sao? Vì hư không kia không có hình mạo vậy. Vì thế nên, này Thiên tử! Nếu có người học được như vậy là chẳng học, vì vô học nên là chân học. Ở chỗ nào học? Là không chỗ học. Thế nào không có chỗ? Đó là hư không bình đẳng. Nếu có thể chính trụ hư không bình đẳng thì gọi là chân trụ giới học.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu là người có thể xuất gia như vậy, có thể thọ cụ như vậy, tôi sẽ dạy họ như vầy:

–Này thiện nam! Nay nếu ông có thể lãnh thọ cúng dường của tất cả đàn-việt trong tam thiên đại thiên thế giới mà ở trong ấy chẳng khởi phân biệt, chẳng nghĩ báo ân thì mới gọi là thanh tịnh trì giới.

Thiên Trụ ý hỏi:

–Vì sao lại nói như vậy?

Văn-thù-sư-lợi:

–Vì này Thiên tử! Nếu người nắm lấy kẻ thí kẻ thọ và tài vật, ba sự đó là báo ân. Lại nếu thấy nếu tư duy nếu phân biệt ba sự ấy đó là báo ân. Còn nếu chẳng nắm lấy chẳng thấy chẳng tư duy, chẳng phân biệt ba sự ấy thì có gì báo ân được. Vì sao? Vì báo ân như vậy từ xưa nay rốt ráo thanh tịnh.

Này Thiên tử! Nếu là người nắm lấy, nếu thấy, nếu tư duy, nếu phân biệt, nếu nghĩ nhớ báo ân thì là phàm phu chớ chẳng phải A-la-hán. Vì hàng phàm phu trong tất cả thời gian luôn thủ trước, tư lương

phân biệt, đây thọ nhận kia ban cho, kia nhơ đây sạch, do phân biệt mà có báo ân. Thế nào là báo ân? Đó là hàng phàm phu ở trong cõi sinh tử lấy thân đời sau nên ở nơi kia muốn làm sự báo ân. Này Thiên tử! Hàng A-la-hán chẳng thọ thân sau, cứu cánh chẳng thấy, chẳng tư lương, chẳng phân biệt, không có đây kia, chẳng còn thọ thân thì sẽ ở chỗ nào để báo ân.

Này Thiên tử! Nếu thọ người thí nên hành ba sự thanh tịnh rồi sau mới thọ. Những gì là ba sự thanh tịnh?

1. Chẳng thấy tha nhân tức không người thí.

2. Chẳng thấy tự thân tức không người thọ.

3. Chẳng thấy tài vật tức không có sự bố thí.

Này Thiên tử! Ba sự thanh tịnh như vậy là cứu cánh thanh tịnh, thanh tịnh như đây thì còn cần gì báo ân. Do nghĩa này mà tôi nói rằng nếu thọ lãnh đồ thí của tất cả đàn-việt trong tam thiên đại thiên thế giới mà chẳng phân biệt chẳng nghĩ báo ân, người này được gọi là phước điền chân thật thù thắng ở thế gian, là chân xuất gia, là tịnh trì giới.

Lại nữa, này Thiên tử! Tôi làm cho người ấy xuất gia như vậy, trì giới như vậy rồi, tôi sẽ còn dạy họ:

–Này thiện nam! Nay nếu ông có thể chẳng hành A-lan-nhã, chẳng ở tụ lạc, chẳng ở gần, chẳng ở xa, chẳng ngồi một mình, chẳng ở trong đại chúng, chẳng nói nhiều, chẳng nín lặng, chẳng khất thực, chẳng thọ thỉnh, chẳng dùng y phấn tảo, chẳng nhận y bát của người, chẳng ăn nhiều, chẳng thiểu dục, chẳng cầu nhiều, chẳng tri túc, chẳng ngồi dưới cây, chẳng ngồi chỗ trống, chẳng uống thuốc đã quá hạn, chẳng dùng thịt và tô lạc.

Này thiện nam! Nếu ông đối với tất cả hạnh Đầu-đà chẳng khởi phân biệt, hành như vậy thì gọi là hành viên mãn hạnh Đầu-đà. Vì sao? Vì nếu dùng ghi nhớ phân biệt để hành tức là ngã mạn, nơi tâm còn thấy có các tướng.

Này Thiên tử! Nếu thực hành như vậy tất sẽ suy nghĩ: “Tôi thọ y phấn tảo, tôi khất thực, tôi ở dưới cây, tôi ngồi chỗ trống, tôi hành A-lan-nhã, tôi uống thuốc đã quá hạn, tôi thiểu dục, tôi tri túc, tôi hành Đầu-đà.” Nếu thấy có, thật không có sự kiện đó.

Này Thiên tử! Nếu là người chánh hành thì chẳng sinh niệm tưởng như vậy. Vì sao? Vì người này không có tất cả phân biệt vậy. Người này còn chẳng thấy có ngã huống là có thấy công đức Đầu-đà. Vì lẽ ấy nên, này Thiên tử! Nếu có người hành hạnh Đầu-đà mà chẳng ghi nhớ, chẳng phân biệt, như vậy thì tôi cho là chân Đầu-đà. Vì sao? Vì người như vậy thì phủi bỏ tham dục, sân khuể, ngu si, phải bỏ ba cõi, phủi bỏ năm ấm, mười hai nhập, mười tám giới, tôi nói là chân Đầu-đà. Vì sao? Vì Đầu-đà ấy chẳng giữ, chẳng bỏ, chẳng tư chẳng niệm, chẳng tu chẳng hành phi pháp phi phi pháp. Vì thế nên tôi nói là chân Đầu-đà.

Lại nữa, này Thiên tử! Tôi làm cho người ấy xuất gia như vậy thực hành như vậy rồi, tôi sẽ dạy họ:

–Nay nếu ông có thể chẳng quán bốn Thánh đế, chẳng tu bốn Niệm xứ, chẳng tu bốn Chánh cần, chẳng tu bốn Như ý túc, chẳng tu năm Căn, năm Lực, chẳng tu bảy Giác phần, tám Thánh đạo cho đến chẳng tu ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề phần, chẳng chứng ba môn giải thoát. Vì sao? Vì Thánh đế ấy nhập vào tướng vô sinh, không thể nhớ biết, chẳng thể tu chứng. Vì sao? Vì trong vô sinh, thế nào nói là chứng. Vì thế, nên tôi nói luận về niệm xứ là chẳng niệm, chẳng tư, tất cả pháp nên gọi là Niệm xứ.

Này Thiên tử! Nếu Tỳ-kheo chẳng trụ Dục giới, chẳng trụ Sắc giới, chẳng trụ Vô sắc giới thì gọi là Tỳ-kheo chẳng trụ nơi bốn Niệm xứ mà tư tu bốn Niệm xứ. Thế nào là tư tu? Như trên kia nói chẳng tư chẳng tu thì gọi là tư tu. Và theo thứ lớp như vậy cho đến ba mươi bảy pháp Bồ-đề phần nên biết như vậy.

Này Thiên tử! Nếu thiền hành Tỳ-kheo ấy đối với tất cả pháp đều vô sở đắc, vì vô sở đắc nên chẳng tư niệm, chẳng phân biệt, chẳng tu, chẳng chứng. Vì sao? Vì các pháp ấy chỉ có danh tự thôi. Như ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề, dù có danh tự mà chẳng thể nắm bắt, chỉ do nhân duyên phân biệt mà sinh, là nhất tướng vô tướng. Do danh tự như vậy nên nói như vậy, lời nói ấy cũng không. Nên dù do danh tự chứng biết mà trọn chẳng thể nắm bắt. Đây gọi là như thật giác tri ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề.

–Bạch Đại sĩ! Thế nào gọi là thiền hành Tỳ-kheo?

–Này Thiên tử! Nếu Tỳ-kheo ấy đối với tất cả pháp chỉ lấy một hạnh rồi tùy thuận tột mức, nghĩa là vô sinh, đây gọi là thiền hành. Lại không có một chút pháp để nắm lấy, đây gọi là thiền hành. Chẳng lấy pháp gì? Đó là chẳng lấy đời này đời kia, chẳng nắm bắt ba cõi cho đến chẳng nắm bắt tất cả pháp, bình đẳng như vậy thì gọi là thiền hành.

Này Thiên tử! Như thiền hành ấy, cho đến không có một pháp tương ưng, không hợp không tán, đây là thiền hành.

Bấy giờ trong pháp hội có đa số vô lượng trăm ngàn chúng sinh đều nghi ngờ:

–Nay Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói như vậy làm sao tương ưng với lời của Đức Phật đã dạy. Vì sao? Vì như Đức Thế Tôn thường nói: Nếu người nhập được ba môn giải thoát thì gọi là Niết-bàn. Đức Thế Tôn lại nói: Nếu ai hay tu tập ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề thì có thể chứng Niết-bàn. Nhưng nay Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại bảo, chẳng nên tu ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề, cũng chớ nhập ba môn giải thoát. Có phải Văn-thù-sư-lợi vọng thuyết ư?

Biết sự nghi ngờ của các Tỳ-kheo và đa số chúng hội, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi liền nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Này Tôn giả! Nay Tôn giả rất nên chứng tín. Đức Phật nói Tôn giả là bậc Trí tuệ đệ nhất. Này Tôn giả! Ý Tôn giả thế nào? Nơi đâu mà ngài là bậc chứng được pháp ly dục? Đương lúc chứng ấy lẽ nào chẳng thấy bốn Thánh đế ư?

Tôn giả Xá-lợi-phất đáp:

–Chẳng có.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hỏi:

–Lẽ nào chẳng tu ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề?

Tôn giả đáp:

–Chẳng có.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại hỏi:

–Lẽ nào chẳng nhập ba môn giải thoát?

Tôn giả đáp:

–Chẳng có. Thưa Đại sĩ! Lúc ấy đối với tôi, cho đến không có

một pháp có thể thấy, có thể trừ, có thể tu, có thể chứng, có thể tuyển trạch được. Vì sao? Vì tất cả pháp vô vi, vô sinh, vô ngôn đều là không. Nếu đã là không thì có gì để chứng đắc được.

Lúc nói pháp này, trong chúng có ba vạn Tỳ-kheo đối với pháp các lậu đều được đoạn tận, tâm được giải thoát vô ngại.

❧