Đại Tập 44 · Bộ Bảo Tích III · Số 310 (Q. 91–120) & Số 311–312

Kinh Đại Bảo Tích - Quyển 93- Pháp Hội 26: Bồ-Tát Thiện Tý (Phần 1)

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 93

Hán dịch: Đời Hậu Tần, Tam tạng Pháp sư Cưu-ma-la-thập.

Pháp hội 26: BỒ-TÁT THIỆN TÝ (Phần 1)

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật tại vườn trúc Ca-lan-đà, nơi thành Vương xá. Bấy giờ có Đại Bồ-tát tên Thiện Tý đến chỗ Đức Phật, đầu mặt lạy xuống ngay chân Phật, rồi ngồi qua một bên.

Phật bảo Bồ-tát Thiện Tý:

–Này thiện nam! Sáu pháp Ba-la-mật-đa này, Bồ-tát phải nên có đủ: Bố thí ba-la-mật-đa, Trì giới ba-la-mật-đa, Nhẫn nhục ba-la-mật-đa, Tinh tấn ba-la-mật-đa, Thiền định ba-la-mật-đa và Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Tý! Thế nào là Bồ-tát thực hành trọn vẹn Bố thí ba-la-mật-đa?

Này Thiện Tý! Bồ-tát ở trong xóm làng, cầu tài bằng chánh mệnh, không cầu bằng tà mệnh, tùy thuận chẳng nghịch. Bồ-tát không bắt ép chúng sinh để cầu tài vật mà hành Bố thí. Bồ-tát hành Bố thí chẳng phải vì cung kính cúng dường hay vì lợi dưỡng… Chẳng phải vì e dè sợ sệt, không vì quả báo, không vì sinh lên cõi trời, cũng chẳng do dua nịnh. Đối với những ai phá giới, Bồ-tát không nêu lên chỉ trích. Những ai được Bồ-tát biết hay không biết, đối với những người như vậy, Bồ-tát đều ứng xử với tâm bình đẳng, cung kính cúng dường, ca ngợi bằng tấm lòng trân trọng. Cũng vậy, đối với người trì giới hay phá giới, dù thân hay không thân, dù biết hay chẳng biết, dù oán hay không oán, Bồ-tát luôn lấy lòng ái kính thâm sâu, mến yêu tin tưởng. Những gì được sở hữu của Bồ-tát ấy, luôn là sự bố thí đúng như cần thiết. Có ít thí ít, có nhiều thí nhiều, có thô thí thô, có tế thí tế, có diệu thí diệu, có chẳng diệu thí chẳng diệu. Hoặc đem đồ ăn đồ dùng ngon ngọt giá trị trăm ngàn bố thí cho người, hoặc

một phần mười sáu của một tiền đem thí cho người, lòng Bồ-tát hoan hỷ đồng đều không sai khác.

Này thiện nam! Bồ-tát ấy đối với những kẻ hành khất, người cần ăn thì cho món ăn vì đầy sức Nhất thiết trí. Người cần uống thì cho thức uống vì đầy đủ năng lực dứt trừ sự khát ái của chúng sinh. Người cần y phục thì cho y phục, vì được y phục tàm quý vô thượng. Người cần xe cộ thì cho xe cộ, vì được Bồ-tát thừa, Phật thừa. Người cần hương thơm thì cho hương thơm, vì được hương Trì giới Chánh giác. Người cần hoa đẹp thì cho hoa đẹp, vì được hoa bảy Giác chi của Như Lai. Người cần hương bột thì cho hương bột, vì được hương diệt trừ tất cả đều bất thiện cho chúng sinh. Người cầu hương xoa thì cho hương xoa, vì được thân giới hương viên mãn. Người cần dù thì cho dù, vì dứt trừ được lửa phiền não cho chúng sinh. Người cần dép giày thì cho giày dép vì thọ vui Trí tuệ vô lượng. Người cần giường nằm thì cho giường nằm, vì khiến chúng sinh được sức khoái lạc của giường nằm Đế Thích, Phạm vương và chư Thánh. Người cần chỗ ngồi thì cho chỗ ngồi, vì ngồi được chỗ ngồi ở dưới cội Bồ-đề mà các ma kết sử chẳng phá hoại hay nhiễu loạn được. Người cần nhà thì cho nhà, vì khiến chúng sinh được nơi che chở không bị kinh sợ mà được sức vô ngã. Đem vườn tượt, đền miếu tốt đẹp cúng dường cho Phật và chư Tăng vì được sức thiền định tịch tĩnh cao tột, đem các loại đồ cúng vi diệu trang nghiêm tháp miếu Phật vì được sức Đại trượng phu có đủ ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp. Thắp đèn sáng trong tháp Phật hoặc nơi đường tối vì được Phật nhãn soi sáng vô lượng, đem những kỹ nhạc cúng dường Tam bảo vì được Thiên nhó vô lượng. Đem y bát bố thí vì được Trì giới đoan nghiêm vô thượng. Đem quạt và chậu rửa tắm cho người, vì khiến chúng sinh được mát mẻ trong sạch. Đem giấy viết mực và tòa cao cho vì được trí tuệ lớn vô thượng. Đem thuốc cho người bệnh vì trừ bệnh kết sử cho chúng sinh. Đem ruộng đất cho người khiến chúng sinh được thế giới cam lộ của Tam thừa. Xây tạo tháp và hình tượng vì khiến chúng sinh nghe chánh pháp, có bao nhiêu đồ vật mau đem cho người vì được sức thần thông mau lẹ. Bố thí thanh tịnh vì ở trong đạo vô thượng không bị gây khó dễ. Luôn bố thí không ngừng vì được

sức biện tài vô ngại chẳng dứt, tùy ý bố thí vì khiến chúng sinh được sức đại Bi, chẳng bức người lấy của rồi đem dùng bố thí vì khiến các ma ngoại đạo chẳng hoại loạn được mà tự nhiên đắc thành đạo Vô thượng.

Muốn bố thí, Bồ-tát phải nên đúng như pháp mà hành Bố thí như đã được nói ở trên. Nếu không có tài vật, Bồ-tát nên sinh lòng bố thí, muốn được khai thị cho tất cả vô lượng, vô biên chúng sinh, có sức hay không có sức, bố thí như trên là hạnh lành, là diệu thắng của ta, là bảo vật của ta hay khiến tất cả chúng sinh đều được thành tựu mọi sự khoái lạc thế gian. Đó là được niềm vui hòa hợp hay xả bỏ tất cả, không có hồ nghi, bao nhiêu nguyện cầu đều được thành tựu, được hạnh an lạc.

Nếu các chúng sinh ở trong thế gian này hy vọng được những vật cần dùng, ta sẽ cho họ đầy đủ, vàng bạc, trân bảo, y phục, tiền của chất cao như núi, đồ ăn thức uống như biển cả vô lượng, vô biên.

Trong ngày đêm sáu thời, Bồ-tát ấy đem công đức phước báo do mình tài thí, pháp thí đã được nguyện cùng chung với tất cả chúng sinh, khiến quá khứ, vị lai, hiện tại tất cả chúng sinh có hạnh nghiệp đều được sinh thế giới vi diệu và được niềm vui xuất thế.

Mặc dù Bồ-tát ấy làm bố thí như vậy mà hoàn toàn chẳng mong cầu phước báo cho mình, khai thị phương tiện như vậy để giáo hóa chúng sinh vào pháp lành.

Lúc bố thí, Bồ-tát ấy nguyện cho chúng sinh được độ, được giải thoát vì đắc Nhất thiết trí, đầy đủ tất cả pháp Phật. Hoặc sau khi bố thí rồi cũng nguyện cho chúng sinh được độ, được giải thoát vì đắc Nhất thiết trí đầy đủ tất cả Phật pháp.

Bố thí như vậy, nếu không đủ sức thì không thể học như vậy, không thể xả tài vật, Bồ-tát nên suy nghĩ: “Nay ta phải siêng năng tinh tấn thêm, dần dần sẽ dứt trừ những cấu uế tham lam bỏn sẻn, ta phải siêng tinh tấn thêm, dần dần học xả thí tài vật cũng thường khiến tâm bố thí của ta thêm rộng lớn, hoàn toàn không lười biếng lui sụt, lòng thường hoan hỷ.”

Bồ-tát phát tâm Bồ-đề, niệm tâm Bồ-đề, tu tâm Bồ-đề, hy vọng Bồ-đề, nguyện cầu Bồ-đề như vậy.

Đây gọi là Bồ-tát vô lượng, vô số đại thí đại Xả, đại xuất ly. Vì sao? Vì bố thí như vậy, trong các thứ bố thí là thù thắng đệ nhất, khiến đời vị lai ở trong tất cả chúng sinh thế gian, ta sẽ làm mưa pháp vũ, mưa cam lộ, bố thí mưa pháp, thí mưa cam lộ, xuất mưa pháp, xuất mưa cam lộ.

Này Thiện Tý! Thực hiện bố thí như vậy Đại Bồ-tát chẳng những không cho là khó mà còn lấy làm vui, mau đầy đủ Bố thí ba-la-mật-đa.

Thiện nam, Bồ-tát chẳng thể tự mình đem thân thể tay chân thịt xương mà bố thí cho người đến xin, hoặc tự cắt hay bảo người cắt. Vì sao? Vì nếu thành nghiệp ấy thì sẽ khiến người đến xin kia thọ vô lượng tội nơi đại địa ngục. Đại Bồ-tát chẳng nên tự tiếc thân thể tay chân. Vì sao? Vì muốn khiến người đến xin xa rời nghiệp bất thiện rộng lớn vậy.

Nếu có người xin, đến Bồ-tát cầu thức ăn đồ dùng, nếu mình không có, Bồ-tát chẳng nên ép bức cha mẹ vợ con quyến thuộc thân thích tôi tớ để lấy tài vật khiến họ thêm nghèo thiếu, rồi đem bố thí. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát ao ước thực hành tâm đại Từ bi bình đẳng đối với tất cả chúng sinh. Nếu Đại Bồ-tát không ép buộc cha mẹ, vợ con quyến thuộc, thân thích, tôi tớ mà đem tài vật cúng dường như pháp, thì bấy giờ Bồ-tát ở trong chúng sinh được tâm Từ bi.

Thiện nam, Bồ-tát không nên có lòng bỏn sẻn với chúng sinh khác, bức ép chúng sinh khác để lấy tài vật bố thí, việc làm này chẳng được chư Phật khen ngợi, huống là tự cắt từng thớ thịt trên thân mình để thí cho người. Đây gọi là Bồ-tát đầy đủ Bố thí ba-la-mật-đa.

Này Thiện Tý! Thế nào là Đại Bồ-tát đầy đủ Trì giới ba-la-mật-đa? Này Thiện Tý! Đối với tất cả chúng sinh, cho đến trọn đời, Bồ-tát tự không sát sinh dạy người không sát sinh và nguyện không sát sinh; tự không trộm cướp dạy người không trộm cướp và nguyện chẳng trộm cướp; tự không tà dâm dạy người không tà dâm, nguyện không tà dâm, tự không vọng ngữ, dạy người không vọng ngữ, nguyện không vọng ngữ; tự không uống rượu, dạy người không uống rượu, nguyện không uống rượu. Trong năm giới ấy Bồ-tát kiên trì

chuyên niệm chẳng trễ, chẳng thiếu, siêng năng tinh tấn. Như vậy, Bồ-tát sẽ vĩnh viễn không còn sợ hãi bị người khác bắt trói, giam nhốt cầm tù đánh đập khảo hình. Cho đến nói dối, nói lời thêu dệt, nói hai lưỡi, nói lời các cũng đều như vậy.

Bồ-tát suy nghĩ: “Với tất cả chúng sinh, ta phải thương nhớ họ như cha mẹ thương nhớ con một. Nếu cha mẹ ta dùng các hình cụ gây khổ như cung tên, dao gậy để giết hại ta, ta trọn đời chẳng sinh báo oán. Ta đối với tất cả chúng sinh phải như cha mẹ thương nhớ đứa con duy nhất. Ví như cha mẹ, vợ con ly biệt đã lâu, một mai gặp mặt thì lòng vui mừng hớn hở vô lượng, Bồ-tát thấy chúng sinh, lòng Bồ-tát cũng vui mừng như vậy.”

Bồ-tát trì giới không sát sinh, vì muốn khiến chúng sinh được an trụ giới không sát sinh như bậc Vô học. Bồ-tát trì giới không trộm cắp vì muốn chúng sinh được an trú giới không trộm cắp như bậc Vô học. Bồ-tát trì giới không dâm dục vì muốn chúng sinh được an trú giới không dâm dục như bậc Vô học. Bồ-tát trì giới không nói dối vì muốn chúng sinh an trụ lời nói thật, như bậc Vô học. Bồ-tát trì giới không uống rượu vì muốn chúng sinh được an trụ giới không uống rượu như bậc Vô học. Bồ-tát trì giới không sợ hãi vì muốn được thành Kim cang định. Bồ-tát trì giới không bắt trói vì muốn chúng sinh đứt mọi sự ràng buộc của các kết sử. Bồ-tát trì giới không nhốt tù vì muốn chúng sinh ra khỏi năm đường. Bồ-tát trì giới không đánh đập vì muốn xa rời sự nhiễu loạn của các ma kết sử để được pháp định. Bồ-tát trì giới chẳng khảo hình vì khiến thân, khẩu, ý được nghiệp chẳng còn phải ràng buộc. Bồ-tát trì giới không nói hai lưỡi vì được chúng hòa hợp chẳng hoại. Bồ-tát trì giới không nói lời thô ác vì được năm thứ Phạm âm thanh. Bồ-tát trì giới không nói lời hoa mỹ vì muốn được phát ngôn thuyết pháp không chướng ngại. Bồ-tát trì giới tìm cầu sự sợ chết của chúng sinh vì khiến chúng sinh thoát ly, sinh, già, bệnh, chết, sầu bi, khổ ưu não không còn sợ hãi. Bồ-tát trì giới yêu thích gìn giữ tài vật người khác chẳng cho rớt mất vì được định giác ngộ Bồ-đề. Nếu có vợ con phụ nữ của chúng sinh khác bị bắt bớ, thì Bồ-tát cứu thoát họ để được định không thiếu pháp. Bồ-tát khuyên người buông thả vì được tâm tự tại. Bồ-tát hoặc

tự mình phóng xả hay khuyên người phóng xả vì ngồi dưới gốc Bồ-đề phá hoại tất cả ma kết sử.

Thấy chúng sinh bị tù ngục, Bồ-tát hoặc tự phóng thích hay khuyên người phóng thích vì được tâm tự tại không chướng ngại. Thấy chúng sinh sẽ bị đánh đập. Bồ-tát tự mình phóng thích hay khuyên người phóng thích được bốn Vô sở úy. Thấy chúng sinh bị khảo hình, Bồ-tát hoặc tự mình phóng thích hay khuyên người phóng thích vì được bốn thứ Pháp thân. Bồ-tát trì giới không nói dối vì ngồi tòa Sư tử nơi cội Bồ-đề, khiến tất cả các ma kết sử không nhiễu loạn được mà đắc pháp định. Bồ-tát giỏi hòa đấu tranh, sinh tâm hoan hỷ vì được đại Thánh chúng chẳng chỉ trích. Bồ-tát trì giới nói lời ngon ngọt vì muốn chúng sinh tai nghe những lời tốt, tâm sinh vui mừng ưa thích. Bồ-tát thuận theo lời triều mến để nói, vì muốn lời nói không hư dối. Bồ-tát trì giới nói lời ca ngợi chư Phật, vì được oai đức Thánh nhân thành tựu đại chúng. Bồ-tát thọ trì, trong ba thời, năm vóc quy mạng hết thảy vô lượng, vô biên chư Phật, Pháp, Tăng và Bồ-tát giới trong ba đời, vì được ngồi tòa Sư tử nơi cội Bồ-đề không thể phá hoại, chuyên an trú tín, tinh tấn, chánh niệm, thiền định và trí tuệ, đắc được pháp định.

Bồ-tát thọ trì giới, trong ba thời, quét dọn, nhiễu tháp vì được đầy đủ tất cả Phật pháp. Bồ-tát thọ trì giới, tán thán pháp Phật, vì được chuyển pháp luân vô thượng. Bồ-tát thọ trì giới tán thán Tăng, vì được đại chúng nhiễu quanh. Bồ-tát thọ trì giới ba thời quy y Tam bảo, vì muốn khiến tất cả chúng sinh được quy y vô thượng. Bồ-tát thọ trì giới trong ba thời, nguyện cho tất cả thế gian thường có Phật, Pháp, Tăng và Bồ-tát Tăng chẳng lúc nào không, vì muốn được vui Vô thượng Bồ-đề. Bồ-tát thọ trì giới trong ba thời khuyên thỉnh tất cả chư Phật, thuyết tất cả pháp vì được ở mười chỗ mưa pháp vũ. Bồ-tát thọ trì giới trong ba thời sám hối các tội, trừ bỏ các thứ ô uế, dứt trừ tất cả tập khí ái nhiễm. Bồ-tát thọ trì giới trong ba thời hòa hợp tất cả căn lành, khiến tất cả Ba-la-mật-đa đều đầy đủ. Bồ-tát thọ trì giới trong ba thời tưởng nhớ bao nhiêu điều nguyện tốt lành của chư Phật, Thanh văn, Duyên giác và Thánh chúng Bồ-tát cho dưới đến sáu đường chúng sinh, suốt ba đời khắp tất cả mọi nơi mọi chỗ ở thế

gian, vì được diệu dụng Vô thượng Bồ-đề.

Bồ-tát thọ trì giới trong ba thời nguyện cầu Bồ-đề, vì được chánh quyết định Vô thượng Bồ-đề. Bồ-tát thọ trì giới tất cả căn lành vô thượng đạo, vì được định lực không sợ hãi của Như Lai. Bồ-tát thọ trì giới cung phụng Cha mẹ, Sư trưởng vì được pháp định không gì hơn. Nếu thấy người nghèo cùng kinh sợ Bồ-tát liền thọ trì giới Bố thí, không sợ hãi vì được phương tiện luận nghị không bị phá hoại trở nạn. Bồ-tát thọ trì giới cứu hộ kẻ bị nạn quan quyền giặc cướp nước lửa vì được các Lực ba-la-mật-đa. Bồ-tát nếu thấy thần túc của Phật, Bồ-tát, Thanh văn và Duyên giác liền trì giới tùy duyên, vì được biến hóa sức thần túc vô thượng. Bồ-tát thọ trì giới hộ trì ở nghiệp thân, khẩu, ý của mọi người, vì được năng lực biết vô lượng tâm của người khác, của Như Lai. Bồ-tát nếu thấy người phóng dật, quên niệm như quên mất diệu nghĩa của ba thừa trong hiện tại vị lai, liền phát nguyện ghi nhớ thọ trì chẳng để lỡ mất cơ hội, Bồ-tát thọ trì giới nghe pháp tích động pháp và thuyết pháp, vì được đầy đủ bốn biện tài không ngần ngại. Bồ-tát thọ trì giới tất cả ba nghiệp thân, khẩu, ý nhiếp thọ phụng hành tất cả căn lành vì muốn cho tất cả chúng sinh được độ, được giải thoát, vì đắc Nhất thiết trí đầy đủ tất cả Phật pháp. Những căn lành như vậy nguyện vì tất cả chúng sinh mà nhiếp thọ phụng hành, khiến chúng sinh được giải thoát, đắc Nhất thiết trí, đầy đủ tất cả Phật pháp.

Bồ-tát trì giới không thiếu sót, không phá hoại, không hoang dật như vậy. Nếu là người không lực thế tu học được thì nên suy nghĩ như vầy: “Nay tôi sẽ siêng năng cần mẫn tinh tấn, hằng ngày dần dần xa rời các sự sát hại bất thiện. Nay tôi lại cố gắng nỗ lực tinh tấn, hằng ngày từng bước học trì giới cho tốt hơn, cho đến trọn đời chẳng hề lười biếng, chẳng hề lo sầu.

Này Thiện Tý! Đại Bồ-tát phát tâm Bồ-đề, niệm tâm Bồ-đề, tu đạo Bồ-đề, hy vọng Bồ-đề, nguyện cầu Bồ-đề như vậy, thì gọi là căn lành trì giới vô lượng, vô biên. Vì sao? Vì trì giới như vậy, là tối thắng đệ nhất trong tất cả thiện giới. Bồ-tát thọ trì giới này muốn cho tất cả thế gian có bao nhiêu chúng sinh đều phát khởi giới vô lậu, phát khởi giới vô học, sinh khởi giới vô lậu, sinh khởi giới vô học.

Này Thiện Tý! Đại Bồ-tát trì giới như vậy, chẳng cho là gian nan mà lấy làm vui thích mau hoàn mãn Giới ba-la-mật-đa.

Thế nào là Đại Bồ-tát hoàn mãn Nhẫn nhục ba-la-mật-đa?

Này Thiện Tý! Hoặc tự quyến thuộc hay chúng sinh khác đến đoạt mạng sống của Bồ-tát, trong sự ấy Bồ-tát hoàn toàn không sinh tâm sân hận báo thù. Hoặc có người đến đoạt tài vật của Bồ-tát, cho đến đoạt vợ con hay dùng các sự việc ác, sự khổ hại Bồ-tát, như nói lời ác độc, nói hai lưỡi, nói dối trá, nói lời thêu dệt, sợ hãi, bắt trói, giam nhốt, cầm tù, đánh đập khảo hình, bấy giờ Bồ-tát cũng chẳng sinh tâm sân hận báo thù.

Đối với các sự việc ác khổ làm hại mình, Bồ-tát suy nghĩ rằng: “Đây là nghiệp báo bất thiện do tôi làm ác mà có, tôi tự gây tôi tự thọ. Hoặc đời trước hoặc đời nay tôi đã làm ra, nên bây giờ thọ lấy quả báo, tại sao ở nơi quả báo của mình mà tôi lại giận người.”

Lại nữa, này Thiện Tý! Bồ-tát suy nghĩ: “Nếu có kẻ khác đến đoạt mạng sống của tôi cho đến tài vật và vợ con, hoặc nói lời hai lưỡi, lời ác độc, lời dối trá, lời thêu dệt, hoặc gây ra sự sợ hãi như bắt trói, giam nhốt, cầm tù, đánh đập khảo hình, trong các sự khổ ác ấy tôi chẳng nên giận hại lại người. Vì sao? Vì đời nay bị chút khổ não đã không vui vẻ, không chịu đựng được, mà trở lại giận hại người, để rồi đời sau sẽ phải chịu lây tội báo vô lượng, vô biên trăm ngàn vạn ức nhiều sự khổ não hơn.”

Lại nữa, này Thiện Tý! Bồ-tát lại suy nghĩ: “Vì có mạng sống nên đoạn mạng sống, vì có tài vật nên đoạt tài vật, vì có vợ con nên đoạt vợ con, vì có nhó căn nên nghe nói lời ác độc, nói hai lưỡi, nói dối trá, nói lời thêu dệt, sợ hãi, bắt trói, giam nhốt, cầm tù, đánh đập khảo hình. Nay tôi tự thọ lấy sự khổ của mạng sống của nhó căn và thân thể của mình tại sao lại giận hại người?”

Lại nữa, này Thiện Tý! Bồ-tát suy nghĩ: “Thân thể này tất cả sáu căn, mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý tức là địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại tức là vật của mình, là pháp giới, là tự tánh tức là vật của mình là pháp giới là tự tánh, tức là pháp phá hoại pháp dứt diệt pháp hư mất, là pháp khổ, pháp khổ xúc là pháp thọ khổ, nay ở nơi pháp hoại, pháp khổ này sao tôi lại sinh lòng giận thù hại người. Vì sao?

Vì tức là vật của mình là pháp giới là tự tánh.”

Lại nữa, này Thiện Tý! Bồ-tát lại suy nghĩ: “Bên trong mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý chẳng phải ta chẳng phải của ta; bên ngoài của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý cũng chẳng phải ta, của ta, người có trí sáng suốt sao lại ở nơi sáu căn nội ngoại chẳng phải ta, của ta này mà trang nghiêm ái nhiễm, sinh ra sân hận mà làm hại người.”

Lại nữa, này Thiện Tý! Bồ-tát suy nghĩ: “Trong loài người khổ ít, ngạ quỷ khổ nhiều, súc sinh khổ nhiều hơn, địa ngục khổ não vô lượng, vô biên không thể kể hết. Bồ-tát còn chẳng muốn thọ khổ ít trong loài người, huống là thọ khổ vô lượng trong ba ác đạo, vì thế tôi không nên giận thù hại người.”

Lại nữa, này Thiện Tý! Bồ-tát lại suy nghĩ: “Nay tôi nếu có thể làm lợi ích cho một người còn chẳng nên có lòng hận thù hại, gây thù chuốt oán với người, huống là tôi sẽ đem pháp nghĩa thâm sâu lợi ích cho tất cả thế gian vô lượng chúng sinh mà phát đại trang nghiêm, đại trang nghiêm xong được Phật thọ ký thẳng lên Đại thừa được đầy đủ Phật pháp vô thượng. Trong Phật pháp ấy nên nhẫn chịu, chẳng nên giận thù hại ganh ghét, tranh chấp với người mà nên hành nhẫn nhục lợi ích cho người, khéo hòa giải tranh chấp chẳng hề ganh ghét.”

Này Thiện Tý! Nếu thiện nam, thiện nữ dù bị thọ vô lượng khổ ở nơi địa ngục vô gián, đối với oan gia còn chẳng nên giận thù trả oán làm tổn hại người, lẽ nào ở trong loài người bị khổ chút ít mà sinh lòng giận thù hại người. Đối với kẻ đến gây hại mắng chửi bêu xấu hủy báng, thiện nam, thiện nữ này đều phải nhịn chịu và còn phát khởi lòng Từ bi thuần tịnh không cấu uế, vì muốn đắc Phật tâm.

Nếu bị dọa nạt bắt bớ đánh đập giam tù, Bồ-tát đều phải nhịn chịu và nên phát khởi lòng Từ bi, vì muốn trong một niệm phá vỡ màn hắc ám vô minh.

Bồ-tát nhẫn nhục chịu khổ lại còn phát khởi lòng Từ bi vì muốn tất cả chúng sinh dứt trừ sân ái.

Lúc bị cắt tai, Bồ-tát phát khởi lòng Từ bi nhẫn nhục vì muốn tất cả chúng sinh nghe chánh pháp sinh lòng tin.

Lúc bị xẻo mũi, Bồ-tát phát khởi lòng Từ bi nhẫn nhục vì thọ

trì giới hương đoan nghiêm vô thượng.

Lúc bị chặt chân, Bồ-tát phát khởi lòng Từ bi nhẫn nhục vì được bốn Thần túc của Như Lai.

Lúc bị chặt tay, Bồ-tát phát khởi lòng Từ bi nhẫn nhục vì muốn nhiếp thủ tất cả chúng sinh được tịch tĩnh.

Lúc bị cắt rời thân thể, Bồ-tát phát khởi lòng Từ bi nhẫn nhục vì muốn hoàn mãn sáu pháp Ba-la-mật-đa.

Lúc bị móc mắt, Bồ-tát phát khởi lòng Từ bi nhẫn nhục vì muốn được Tuệ nhãn.

Lúc bị chặt đầu, Bồ-tát phát khởi lòng Từ bi nhẫn nhục vì muốn được trí tuệ dẫn đạo của Phật.

Bồ-tát nhẫn nhục như vậy, chỉ có ước nguyện cho tất cả chúng sinh được độ được giải thoát, đắc Nhất thiết trí, được đầy đủ tất cả Phật pháp. Nhẫn nhục như vậy là hoàn mãn không thể phá hoại và không mê muội.

Nếu không có năng lực như thế thì chẳng thể học tập như vậy, Bồ-tát này nên suy nghĩ: “Nay tôi nên siêng năng nỗ lực tinh tấn, dần dần xa rời đoạn diệt các pháp không nhẫn nhục và dần dần siêng năng tinh tấn tu tập nhẫn nhục, khiến tâm nhẫn nhục của tôi thêm tăng trưởng, cho đến trọn đời không hề lười biếng, ưu sầu.”

Đại Bồ-tát phát tâm Bồ-đề, niệm tâm Bồ-đề, tu tâm Bồ-đề, hy vọng Bồ-đề, nguyện cầu Bồ-đề như vậy. Bồ-tát này phát khởi chánh hạnh vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ căn lành nhẫn nhục như vậy, vì muốn cho tất cả chúng sinh ở trong thế gian phát khởi vô lậu nhẫn nhục, phát khởi vô học nhẫn nhục, sinh khởi vô lậu nhẫn nhục, sinh khởi vô học nhẫn nhục.”

Này Thiện Tý! Đại Bồ-tát hành nhẫn nhục như vậy chẳng lấy làm khó mà còn sinh vui mừng để mau đầy đủ Nhẫn nhục ba-la-mật-đa.

Thế nào là Đại Bồ-tát đầy đủ Tinh tấn ba-la-mật-đa?

Này Thiện Tý! Bồ-tát phải suy nghĩ như vầy: “Trong mười phương này mỗi phương đều có vô lượng thế giới, mỗi thế giới có vô lượng, vô biên chúng sinh tu tập không có giới hạn, nay tôi nên phát

trang nghiêm khiến chúng sinh này được lợi ích rộng lớn, được vui rộng lớn. Lại vì quan sát biết vô lượng, vô biên chúng sinh do pháp sở duyên mà sinh lợi ích khoái lạc và phát khởi pháp thiện căn, nên tôi trong vô lượng ngày đêm, hoặc tâm phóng dật, hoặc khởi tạp niệm, hoặc lúc ngủ nghỉ, trong mỗi niệm thường tăng trưởng phước đức, trong mỗi niệm phát khởi vô lượng, vô biên căn lành Bồ-đề. Nay tôi nên biết vì trong mỗi niệm phát khởi thêm lớn vô lượng căn lành Bồ-đề thì thành Vô thượng Bồ-đề không khó. Do duyên cớ này mà tôi thấy Bồ-tát rất là dễ được. Vì thế nên người muốn được đạo Vô thượng thì trọn đời chẳng nên lười biếng.”

Này Thiện Tý! Đại Bồ-tát lại suy nghĩ: “Ở trong vô lượng, vô biên thế giới; nếu Bồ-tát có thể làm cho chúng sinh trong một thế giới được xa rời tất cả khổ, tôi còn ở trong mỗi niệm phát khởi thêm lớn vô lượng căn lành, huống là có thể làm cho chúng sinh trong vô lượng, vô biên thế giới xa lìa những khổ ba ác, là đạo sinh, già, bệnh, chết, thương xa lìa, oán gặp gỡ.”

Lại nữa, này Thiện Tý! Đại Bồ-tát suy nghĩ: “Trong một niệm, nếu Đại Bồ-tát muốn cho chúng sinh trong vô lượng, vô biên thế giới xa lìa tất cả khổ, Bồ-tát này cũng ở trong một niệm phát khởi thêm lớn được vô lượng căn lành, huống là muốn khiến suốt đời vị lai sau này tất cả chúng sinh trong vô lượng, vô biên, vô số thế giới xa lìa những khổ ba ác đạo là sinh, già, bệnh, chết, thương xa lìa, oán gặp gỡ.”

Lại nữa, này Thiện Tý! Bồ-tát phải suy nghĩ: “Nếu có người muốn được pháp Thanh văn, Duyên giác, trong mỗi niệm, người này còn phát khởi thêm lớn vô lượng, vô biên căn lành, huống là người muốn có thiện nam, thiện nữ thành tựu đầy đủ Phật pháp vô lượng, vô biên oai lực. Người này do bốn nhân, bốn duyên, bốn cảnh giới trong ngày đêm, hoặc tâm phóng dật hoặc sinh niệm khác hoặc lúc ngủ nghỉ, trong từng mỗi niệm tu tập bốn vô lượng, vô biên căn lành , phát khởi thêm lớn tư lương Bồ-đề. Nay tôi nên biết trong mỗi niệm phát khởi thêm lớn bốn vô lượng căn lành, thì dễ dàng thành Vô thượng Bồ-đề và tôi quan niệm Bồ-đề rất dễ đắc. Thế nên người muốn đắc đạo Bồ-đề, thì trọn đời chẳng nên lười biếng.”

Ví như bốn biển lớn, hoặc Nam, Bắc, trên, dưới, đều dễ biết được bến bờ, biển lớn tư lương Bồ-đề bốn vô lượng căn lành rất khó biết ngằn mé, nay tôi vì sao lại chẳng ở trong mỗi niệm phát khởi thêm lớn tư lương Bồ-đề bốn vô lượng căn lành. Do đó nên người muốn thành đạo vô thượng, thì trọn đời chẳng nên lười biếng.

Lại nữa, này Thiện Tý! Bồ-tát suy nghĩ: “Ngay cả những chúng sinh như sư tử, chồn sói, kên khách, quạ chim, muỗi ruồi, rận chét đã được đạo Vô thượng rồi, ta nay sinh trong loài người mà lại lười biếng được sao. Vì thế nên người muốn thành đạo Vô thượng thì trọn đời chẳng nên lười biếng.”

Này Thiện Tý! Bồ-tát suy nghĩ: “Đã có hàng trăm hàng ngàn người thành đạo Vô thượng rồi, mà nay riêng mình tôi chưa thành được. Mười phương thế giới hiện tại vị lai có hằng sa chư Phật Thế Tôn hiện thành sẽ thành, thế nên nay tôi trọn đời chẳng nên lười biếng.”

Này Thiện Tý! Bồ-tát này nên suy nghĩ: “Nếu có chánh pháp do Phật nói hoặc do Thanh văn hay do Bồ-tát nói cho đến hoặc do kẻ cuồng ngu vì Phật mà nói, như là Bố thí ba-la-mật-đa, Trì giới ba-la-mật-đa, Nhẫn nhục ba-la-mật-đa, Tinh tấn ba-la-mật-đa, Thiền định Ba-la-mật-đa, Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì Bồ-tát này hoàn mãn Phật pháp muốn thành đạo Vô thượng, muốn đắc Nhất thiết trí, ở nơi chánh pháp ấy siêng tu tinh tấn như cứu lửa cháy đầu, thọ trì đọc tụng thuộc lòng, suy gẫm nhận hiểu vì người mà giải nói, trí tuệ tinh tấn nhất tâm tư duy. Nếu trong tất cả chúng sinh có chỗ nào Phật pháp được tuyên thuyết, thì dù cho bị nạn đao gậy, Bồ-tát này vẫn nổ lực đi đến chỗ ấy để nghe thuyết pháp. Hoặc có chúng sinh tu nghiệp báo vui, hoặc vui hiện đời hay vui đời sau, bấy giờ Bồ-tát liền dùng pháp lành diệu nghĩa đúng như pháp để tá trợ, với pháp lành ấy tự mình cũng lại siêng năng tinh tấn hơn.”

Bồ-tát này tự đem thân thể mình bố thí cho chúng sinh khiến họ được tự tại; ví như bốn đại, trong ấy tất cả chúng sinh được tự tại tùy ý thọ dụng, Bồ-tát đem thân thể bố thí cho người, tự tại thọ dụng cũng như vậy, trí tuệ tinh tấn nhất tâm tư duy.

Bồ-tát này dù cho có nạn đao gậy, vẫn thường trụ trong Tam

bảo và đối với các Sư trưởng gầy ốm, già bệnh khổ, nghèo cùng, luôn cung kính cúng dường, siêng năng tinh tấn như cứu lửa cháy đầu.

Tùy tâm chúng sinh, Bồ-tát này dùng Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành và Đồng sự, tùy theo chỗ nên mà nhiếp thủ họ. Người muốn được Thanh văn thừa thì điều phục an trí họ trụ Thanh văn thừa, người muốn được Duyên giác thừa thì điều phục an trí họ trụ Duyên giác thừa, người muốn được Bồ-tát thừa thì điều phục an trí họ trong Bồ-tát thừa, Bồ-tát thực hành trí tuệ, tinh tấn như cứu lửa cháy đầu.

Vị thiện pháp và vì nhân duyên sáu pháp Ba-la-mật-đa nên Bồ-tát chẳng kể lạnh nóng, đói khát, muỗi mòng gió thổi, nắng đốt người hại, mắng nhiếc chê bai, mỏi nhọc ngủ nghỉ các sự khổ não, trong những trạng thái ấy, cho đến trọn đời Bồ-tát chẳng hề bám niệm đến. Bồ-tát thực hành trí tuệ, tinh tấn như cứu lửa cháy đầu, dù bị nạn dao gậy cũng chẳng hề lười biếng.

Vì nhân duyên đạo Vô thượng nên Bồ-tát này có thể chịu các sự khổ, như là ác đạo A-tu-la trong nhân gian, Bồ-tát chẳng cho đó là khó, Bồ-tát trí tuệ, tinh tấn như cứu lửa cháy đầu. Bồ-tát này bền vững tinh tấn ý chí vững chắc muốn ra khỏi thế gian thành sức tinh tấn vô thượng của Phật, muốn được Tinh tấn ba-la-mật-đa, hướng đến Tinh tấn ba-la-mật-đa, nguyện cho chúng sinh đắc độ giải thoát, vì đắc Nhất thiết trí hoàn mãn tất cả Phật pháp vậy. Bồ-tát tự nghĩ rằng: “Nay tôi hướng đến Tinh tấn ba-la-mật-đa, nguyện cho chúng sinh đắc độ giải thoát để đắc Nhất thiết trí đầy đủ tất cả Phật pháp vậy. Tinh tấn như thế là đầy đủ, không thể phá hoại, không mê muội.”

Nếu là người không đủ năng lực học tập hoàn mãn thì nên suy nghĩ rằng: “Nay tôi phải siêng năng tinh tấn mãi mãi, dần dần dứt trừ lười biếng và càng siêng năng tinh tấn hơn, dần dần khéo học tinh tấn làm cho tinh tấn ấy lần lần rộng lớn đầy đủ, trọn đời chẳng lười biếng chẳng ưu tư phiền muộn.”

Bồ-tát phát khởi tâm Bồ-đề, niệm tâm Bồ-đề, tu tâm Bồ-đề, hy vọng Bồ-đề như vậy. Đây gọi là vô lượng, vô biên, vô số thiện Tinh tấn ba-la-mật-đa. Vì sao? Vì tinh tấn như vậy là tối thắng đệ nhất

trong những thiện pháp tinh tấn khác, muốn tất cả chúng sinh ở thế gian này, ở khắp mọi nơi đều phát khởi vô lậu tinh tấn, phát khởi vô học tinh tấn, khởi sinh vô lậu tinh tấn, sinh khởi vô học tinh tấn.

Này Thiện Tý! Bồ-tát như vậy hành tinh tấn chẳng cho là gian khó mà lấy làm vui thích, mau hoàn mãn Tinh tấn ba-la-mật-đa.

❧

Kinh Đại Bảo Tích - Quyển 94- Pháp Hội 26: Bồ-Tát Thiện Tý (Phần 2)

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 94

Hán dịch: Đời Hậu Tần, Tam tạng Pháp sư Cưu-ma-la-thập.

Pháp hội 26: BỒ-TÁT THIỆN TÝ (Phần 2)

Thế nào là Đại Bồ-tát hoàn mãn Thiền định ba-la-mật-đa?

Này Thiện Tý! Bồ-tát nếu mắt thấy sắc chẳng lấy tướng sắc, hoặc có lúc nhãn căn bị ngoại cảnh lôi cuốn thì phải chánh hạnh thủ hộ chẳng để bám theo, chẳng để cho tâm si mê tham trước thế gian. Hộ trì giới này, bấy giờ Bồ-tát hoàn mãn nhãn căn giới. Tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân xúc giác, ý biết pháp, Bồ-tát cũng chánh hạnh thủ hộ như vậy.

Lúc đi, đứng, nằm, ngồi, nói pháp và im lặng, Bồ-tát này chẳng xa rời tâm tịch định, khéo gìn giữ tay chân không có tán loạn, thường có lòng xấu hổ khéo gìn giữ khẩu nghiệp, an tường nhìn thẳng lòng luôn tịch tĩnh, chẳng ưa cười đùa, khéo ngự phục nghiệp thân, khẩu, ý khiến thường tịch tĩnh. Ở chỗ khuất vắng hay nơi hiển lộ đều không tâm niệm khác. Với bốn vật dụng như y phục, đồ ăn uống, đồ nằm và thuốc thang lòng thường biết đủ, dễ nuôi, dễ đủ, dễ sai dễ bảo. Khéo thực hành tịch tĩnh, xa rời ồn náo. Với những lợi suy, hủy dự, xưng cơ, khổ lạc không tâm niệm sai khác, chẳng cao chẳng thấp, mạng và phi mạng cũng không tâm sai khác, không giận không thương, bình đẳng xem oán thân đồng như con đỏ. Nơi nhẫn và chẳng nhẫn lòng thường bình đẳng. Với tiếng Thánh, tiếng Phàm, tiếng tóch lặng, tiếng loạn động cũng bình đẳng không tâm niệm sai khác. Ở trong sự yêu ghét về sắc, lòng chẳng cao thấp, xa lìa nhiễm ái và giận ghét. Ở trong thanh, hương, vị, xúc và pháp cũng như vậy, tâm thường bình đẳng không sai khác.

Bồ-tát này xem sắc dục như bộ xương, Bồ-tát quán rằng do tưởng nhớ sai lệch mà phát khởi tâm sắc dục. Xem sắc dục như khối

thịt nhiều oán ghét, xem sắc dục như lửa đuốc nóng khổ khiến bị rời xa an lạc, xem sắc dục như trái trên cây nhiều kẻ ham ưa, xem dục như là sự vay mượn không được tự tại, xem dục như mộng giây phút hoại diệt, xem dục như nhọt độc trong điên đảo khổ mà tưởng là vui, xem dục như lưỡi câu làm các ác nghiệp đọa vào ác đạo, xem dục như sông tro thêm nhiều dục nhiễm chẳng biết chán đủ. Bồ-tát quan sát như vậy rồi xa lìa pháp dục ác bất thiện, có giác có quán, xả ly mà sinh hỷ lạc, thành hạnh Sơ thiền. Lìa giác quán nội tâm định tĩnh ở một chỗ, không giác không quán định sinh hỷ lạc thành hạnh thiền thứ hai. Lìa Hỷ, hành Xả niệm, chánh trí nhất tâm thân hành lạc, năng hành năng xả như chư Thánh nhân, thành hạnh thiền thứ ba. Bỏ ý khổ lạc, trước dứt ưu hỷ hành xả niệm tịnh thành hạnh thiền thứ tư. Với tất cả chúng sinh suy tưởng được vui, thành tựu tâm trí vô lượng, vô biên. Với tất cả chúng sinh suy tưởng giải thoát khổ thành tựu tâm Bi vô lượng, vô biên. Với tất cả chúng sinh suy tưởng, tùy hỷ thành tựu tâm hỷ vô lượng, vô biên. Với tất cả chúng sinh suy tưởng xả bỏ khổ lạc thành tựu tâm xả vô lượng, vô biên.

Bồ-tát này chẳng suy nghĩ đến tướng sắc, thành tựu hạnh không xứ tịch tĩnh. Chẳng tư duy tướng không, thành tựu hạnh thức xứ tịch tĩnh. Chẳng tư duy tướng thức, thành tựu hạnh vô sở hữu xứ tịch tĩnh. Chẳng tư duy tướng vô sở hữu xứ, thành tựu hạnh phy hữu tưởng phi vô tưởng xứ tịch tĩnh.

Bồ-tát này ở nơi hơi thở ra vào, hoặc tùy theo hoặc an trụ, lúc dài biết dài, lúc ngắn biết ngắn, thành tựu chánh hạnh tức tịch tĩnh.

Bồ-tát này tư duy quán tướng thân bất tịnh, thành tựu hạnh bất tịnh tịch tĩnh. Tư duy tướng vô thường vượt qua sinh, già, bệnh, chết, thành tựu hạnh vô thường tịch tĩnh. Tư duy trong món ăn khởi phát tướng vô lượng lỗi lầm, thành tựu hạnh tướng món ăn bất tịnh. Tư duy rõ ràng trong các thế giới thành ấp, thôn xóm các thứ trang sức là tướng quyết chắc sẽ hư hoại, thành tựu hạnh thế gian chẳng đáng vui tịch tĩnh.

Bồ-tát này quán tưởng bên trong có tướng sắc, quán tưởng bên ngoài sắc ít, hoặc đẹp hoặc xấu chấp giữ tướng mạo ấy, thành tựu hạnh Sơ thắng xứ.

Quán tưởng bên trong có tướng sắc, quán tưởng bên ngoài sắc nhiều hoặc đẹp hoặc xấu chấp giữ tướng mạo ấy, thành tựu hạnh Thắng xứ thứ hai.

Bồ-tát này tư duy thân thể mình, hoặc chết hoặc thiêu thành tro thành đất, bị nước cuốn trôi hoặc nát mất mòn mất hoặc dứt ba cõi, đây gọi là bên trong không tướng sắc, bên ngoài quán sắc ít hoặc đẹp hoặc xấu chấp giữ tướng mạo ấy, thành tựu hạnh Thắng xứ thứ ba. Bên trong không tướng sắc, bên ngoài quán sắc nhiều hoặc đẹp hoặc xấu chấp giữ tướng mạo ấy, thành tựu hạnh thắng xứ thứ tư. Bên trong không tướng sắc bên ngoài quán sắc xanh vô lượng, vô biên ưa thích chấp giữ tướng ấy, thành tựu hạnh thắng xứ thứ năm. Bên trong không tướng sắc, bên ngoài quán sắc đỏ vô lượng, vô biên ưa thích chấp giữ tướng ấy, thành tựu hạnh thắng xứ thứ sáu. Bên trong không tướng sắc, bên ngoài quán sắc vàng vô lượng, vô biên ưa thích chấp giữ tướng ấy, thành tựu hạnh thắng xứ thứ bảy. Bên trong không tướng sắc bên ngoài quán sắc trắng vô lượng, vô biên ưa thích chấp giữ tướng ấy, thành tựu hạnh thắng xứ thứ tám.

Bồ-tát này nhập vào Nhất thiết xứ vô lượng, vô biên đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không và thức, chẳng niệm tưởng tướng khác, thành tựu hạnh Nhất thiết xứ ban đầu.

Lúc nhập pháp khổ, Bồ-tát này tâm duyên tất cả căn lành, những là đại Từ, đại Bi, nhiếp trì chánh pháp, chẳng dứt ngôi Tam bảo, trang nghiêm thân Phật thanh tịnh Phạm âm, xưa đã thệ nguyện giáo hóa chúng sinh thanh tịnh thế giới Phật, ngồi gốc Bồ-đề chuyển diệu pháp luân, dứt trừ tất cả kết sử của chúng sinh. Tâm Bồ-tát duyên lấy cảnh giới như vậy.

Lúc Bồ-tát này nhập Thiền định, rời lìa chỗ an trụ của bốn thức, chẳng y tựa nơi địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, không đại, thức đại, cũng chẳng y tựa đời nay đời sau, nhập định như vậy đều không chỗ y tựa.

Bồ-tát này lúc nhập thiền định lòng sinh ưa thích, vì muốn nhập vào Định giải thoát vô thượng.

Bồ-tát này tu hành Thiền định, vì nguyện cho tất cả chúng sinh

được độ giải thoát, vì muốn đắc Nhất thiết trí hoàn mãn tất cả Phật pháp.

Hoặc đang tư duy hoặc lúc tư duy rồi, vì nguyện cho tất cả chúng sinh được độ giải thoát, vì đắc Nhất thiết trí hoàn mãn tất cả Phật pháp.

Với Thiền định này, nếu là người không đủ năng lực học tập, thì phải suy nghĩ rằng: “Tôi lúc nào cũng phải dần dần, siêng tinh tấn thêm để xa rời tâm loạn động, lúc nào cũng phải dần dần, tinh tấn thêm nhất tâm chuyên học, khiến nhất tâm ấy phát triển lớn rộng đầy đủ, trọn đời không lười biếng không ưu tư rầu.”

Bồ-tát này phát khởi tâm Bồ-đề, niệm tâm Bồ-đề, tu tâm Bồ-đề, hy vọng Bồ-đề, nguyện cầu Bồ-đề. Đây gọi là Đại Bồ-tát vô lượng, vô biên căn lành thiền định, muốn khiến tất cả chúng sinh khắp thế gian phát khởi vô lậu thiền định, phát khởi vô học thiền định, sinh khởi vô lậu thiền định, sinh khởi vô học thiền định.

Đại Bồ-tát hành thiền định này, chẳng cho là khó mà lấy làm vui thích mau chóng hoàn mãn Thiền định ba-la-mật-đa.

Này Thiện Tý! Thế nào là Đại Bồ-tát hoàn mãn Trí tuệ ba-la-mật-đa?

Nếu có người thông minh trí tuệ, học rồi có thể thọ trì, nghe rồi thuộc lòng, giỏi học tướng nghĩa sâu xa của các pháp và cũng hay phân biệt, đúng như pháp được nghe, nghe rồi hay tư duy ý nghĩa ấy.

Có những người được như trên đây, thì Bồ-tát phải thân cận cung kính cúng dường tôn trọng tán thán, dù đến bị dao gậy cũng chẳng xa rời. Bồ-tát này vì học vấn, vì liễu nghĩa, vì tư duy nghĩa, vì cúng dường cung kính Sư trưởng, Hòa thượng, cho dù đến chết cũng hoàn toàn chẳng sợ, chẳng lẫn tránh các sự khổ não khổn nạn, như là đói khát rét nóng, muỗi mòng trùng độc, gió thổi nắng phơi đánh đập mắng nhiếc chê bai.

Bồ-tát này đối với chánh pháp, tưởng là khối châu báu, với người thuyết pháp tưởng là kho châu báu, với người nghe pháp tưởng là khó gặp, với người gạn hỏi tưởng là tuệ mạng, với người học nhiều tưởng là trừ vô minh sinh trí tuệ, với người phân biệt các pháp, tưởng là trăm ngàn đời sinh Tuệ nhãn.

Bồ-tát này nghe các pháp ấy xong, thọ trì tu học, phân biệt rộng ra biết nhập ấm giới bốn Đế, mười hai Nhân duyên, ba thừa ba đời và được cái biết như vậy. Thế nào là biết giới, biết hai giới? Hữu vi giới và vô vi giới gọi là hai giới. Nếu là pháp sinh trụ diệt là hữu vi giới. Nếu pháp không sinh trụ diệt là vô vi giới. Như vậy là biết hữu vi và vô vi giới.

Thiện giới là gì? Bồ-tát này lại biết ba giới: Thiện giới bất thiện giới và vô ký giới. Thiện giới, đó là nếu chẳng tham với chẳng tham, chẳng sân với chẳng sân, chẳng si với chẳng si thì gọi là thiện giới. Nếu tham với tham, sân với sân, si với si thì gọi là bất thiện giới. Trừ thiện và bất thiện các pháp khác gọi là vô ký giới.

Lại nữa, biết ba giới là gì? Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Dục giới là địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, A-tu-la, nhân loại, trời Tứ thiên vương, trời Tam thập tam, trời Dạ-ma, trời Đâu-suất-đà, trời Hóa lạc, trời Tha hóa tự tại, ở trong đây nếu vì dục nhiễm tham trước sân nhuế ngu si ước vọng, vì lòng tham muốn mà gây tạo nghiệp thì gọi là Dục giới. Sắc giới là Phạm thiên, trời Phạm phụ, trời Đại phạm, trời Quang, trời Thiểu quang, trời Vô lượng quang, trời Quang âm, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến tịnh, trời Thiểu quả, trời Quảng quả, trời Vô lượng quả, trời Vô tướng, trời Vô nhiệt, trời Vô não, trời Thiện kiến, trời Diệu thiện kiến, trời A-ca-nhị-tra. Nếu ở trong các cõi sau đây mà vì sắc nên bị nhiễm ngu si ước vọng, vì lòng ham muốn mà gây tạo nghiệp thì gọi là Sắc giới. Vô sắc giới là trời Không xứ, trời Thức xứ, trời Vô sỡ hữu xứ, trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu ở trong đây vô sắc nhiễm ô các thứ ngu si, ước vọng, vì lòng ham muốn mà gây tạo nghiệp thì gọi là Vô sắc giới. Như vậy gọi là ba cõi.

Lại nữa biết bốn giới là gì? Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới và Vô vi giới. Như vậy gọi là biết bốn giới.

Lại nữa biết sáu giới là gì? Dục giới, oán giận giới, hại giới, xuất ly giới, không oán giận giới và bất hại giới. Như vậy gọi là biết sáu giới.

Lại nữa biết sáu giới là gì? Địa, thủy, hỏa, phong, không và thức giới. Như vậy gọi là sáu giới. Quan sát địa giới đến thức giới là

tướng vô thường biến hoại, không bền không chắc, nếu vô thường thì vô thường là khổ, nếu khổ thì khổ là vô ngã, đây gọi là biết sáu giới.

Bồ-tát này nghe pháp như vậy rồi, thọ trì tu học rộng phân biệt xong thì biết năm ấm tức sắc, thọ, tưởng, hành và thức ấm. Sắc như bọt nước; thọ như bóng nước; tưởng như ngựa hoang; hành như cây chuối; thức như huyễn hóa; tất cả đều là sinh diệt chẳng trụ được bền lâu, đây gọi là biết về năm ấm.

Bồ-tát này nghe pháp như vậy rồi, thọ trì tu học rộng phân biệt xong thì biết sáu nội nhập: Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý nhập, gọi là sáu nội nhập. Từ nhãn căn cho đến ý căn đều là pháp khổ, già, chết, không, vô ngã, vô ngã sở, ba độc bốc cháy sinh, già, bệnh, chết, ưu bi, khổ não cũng hay hừng cháy các pháp khổ não, đây gọi là biết sáu nội nhập.

Lại biết sáu ngoại nhập: Sắc được mắt thấy, tiếng được tai nghe, hương được mũi ngửi, vị được lưỡi nếm, xúc được thân cảm giác và pháp được ý biết. Gọi là sáu ngoại nhập. Sắc cho đến pháp, tánh chẳng bền chắc không nơi nương tựa cũng không thế lực, tất cả vô thường chẳng phải thật, chẳng như thật như huyễn như hóa, đây gọi là biết sáu nhập bên ngoài.

Bồ-tát này nghe pháp như vậy rồi thọ trì tu học rộng phân biệt xong thì biết bốn Thánh đế: Khổ, Tập, Diệt và Đạo thánh đế.

Tu là Khổ thánh đế, năm ấm, sáu giới, sáu nội nhập và sáu ngoại nhập gọi là Khổ đế. Khổ ấy vô thường như oán tặc, như nhọt, như tên độc, như ngục trói nhốt, như đồ vật bể hư, chẳng tự tại, là vô ngã, hiểu rõ như vậy thì gọi là biết Khổ thánh đế.

Những gì là Tập thánh đế? Đó là tham, sân, si mạn, ngã mạn, hay vin vào ngã, quyết định chấp ngã là thường trụ chẳng hư hoại, ngã tức là sắc, ngã khác với sắc, ngã tức là tưởng, ngã khác với tưởng, ngã là tưởng phi tưởng, ngã khác tưởng phi tưởng, ngã là ấm, ngã khác với ấm, trong ngã có ấm trong ấm có ngã, ngã là giới nhập, ngã khác giới nhập, trong ngã có giới nhập, trong giới nhập có ngã, ngã là thụ ngã khác với thụ, ngã là vô thụ, ngã khác vô thụ, ngã là thức ngã khác với thức, ngã là ít sắc, ngã khác với ít sắc, ngã là nhiều sắc, ngã khác với nhiều sắc, ngã là thường, ngã là vô thường,

ngã là thường vô thường, ngã là không phải thường không phải vô thường, ngã là hữu biên, ngã là vô biên, ngã là hữu biên vô biên, ngã là phy hữu biên phi vô biên, sau khi chết như đi, sau khi chết chẳng như đi, sau khi chết như đi cũng chẳng như đi, sau khi chết không như đi, không phải như không như đi, mạng tức là thân, thân tức là mạng, chúng sinh này từ nơi nào đến, đi đến nơi nào, các chúng sinh này tức là đoạn diệt chẳng phải có tương tục, tự tác tự thọ tha tác tha thọ, chấp có ngã thì có ngã sở, có ngã sở tức là có ngã, như vậy nhiếp thọ chấp có ngã kiến có thân kiến, hoặc kết hoặc sử, hoặc ngã hoặc ngã sở, ngã thọ ba căn bản phiền não là tham, sân, si, hoặc tổng ba nghiệp thân, khẩu, ý, hoặc tội nghiệp, hoặc phước nghiệp, hoặc nghiệp Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, đây gọi là Tập thánh đế.

Thế nào là Diệt thánh đế? Nếu dứt hết tham, sân, si, ngã và ngã sở, thọ lấy ba cõi được dứt hết thì gọi là Diệt thánh đế.

Những gì là Đạo thánh đế? Nếu thấy Khổ, Tập, Diệt tận, suy gẫm tất cả lỗi họa hữu vi, thấy Niết-bàn tịch tĩnh chỗ làm đã xong, lúc an trụ pháp Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định như vậy, đây gọi là Đạo thánh đế.

Biết bốn Thánh đế như vậy, lúc Bồ-tát tư duy phân biệt bốn Thánh đế thấy pháp hữu vi là khổ, là vô thường, là không, là vô ngã, thấy pháp vô vi có thể làm chỗ che chở, là nhà ở, là chỗ nương tựa, dù quan sát như vậy mà chẳng chứng Niết-bàn. Bồ-tát biết bốn Thánh đế như vậy.

Bồ-tát này nghe pháp như vậy, rồi thọ trì tu học, rộng phân biệt xong, thì biết mười hai nhân duyên: Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sinh, sinh duyên lão tử. Nếu chẳng biết, chẳng thấy bốn thánh đế và mười hai nhân duyên thì gọi là vô minh. Nếu có ba nghiệp thân, khẩu, ý nghiệp, phước nghiệp, tội nghiệp, sự trói buộc Dục giới, trói buộc Sắc giới, Vô sắc giới thì gọi là hành. Nếu có tâm ý và thức thì gọi là thức. Nếu có thọ tưởng tư xúc tư duy

thì gọi là danh. Nếu có bốn đại, sắc do bốn đại tạo ra từ Ca-la-la cho đến hóa sinh, hoặc tác sắc chẳng phải tác sắc thì gọi là sắc, vì danh và sắc hợp nhau nên gọi là danh sắc. Nếu có mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý thì gọi là sáu căn. Nếu nhãn duyên sắc sinh ra nhãn thức cho đến ý duyên pháp sinh ra ý thức, ba thứ hòa hợp sinh ra xúc thì gọi là xúc. Nếu có khổ thọ lạc thọ và bất khổ bất lạc thọ thì gọi là thọ. Nếu có ái nhiễm thì gọi là ái. Nếu có ái kiến giới thủ thì gọi là thủ. Nếu có sắc, thọ, tưởng, hành, thức thì gọi là hữu. Nếu hữu này phát khởi thì gọi là sinh. Nếu có suy biến thì gọi là lão. Nếu có diệt hoại thì gọi là tử. Bồ-tát phân biệt tư duy mười hai nhân duyên như vậy, thấy nghe hay biết địa, thủy, hỏa, phong, hư không và thức, cả sáu đại giới ấy chẳng phải là ngã, ta chẳng sinh ái trước, ngã chẳng phải là sáu đại giới chẳng sinh ái trước, cũng chẳng hy vọng. Thấy nghe hay nhận thức Niết-bàn chẳng phải ngã, chẳng sinh ái trước, ngã chẳng phải Niết-bàn, chẳng sinh ái trước, cũng chẳng phải hy vọng, Bồ-tát này thấy các pháp do nhân duyên mà khởi lên, liền biết ba giải thoát môn, rộng tu học thấy không, vô tướng và vô tác. Bồ-tát này thấy các pháp từ nhân duyên khởi lên liền biết sự an lạc của tịch diệt. Siêng năng tu học rộng phân biệt rồi, thì vô minh diệt, vô minh diệt thì hành diệt, cho đến sinh diệt thì lão tử diệt. Bồ-tát này dù quán mười hai nhân duyên khởi diệt mà chẳng chứng tịch diệt. Bồ-tát biết mười hai nhân duyên như vậy.

Bồ-tát này nghe pháp như vậy rồi nhất tâm thọ trì tu học, phân biệt rộng ra thì biết được ba đời: Quá khứ, vị lai và hiện tại. Nếu pháp sinh rồi diệt mất thì gọi là đời quá khứ. Nếu pháp chưa sinh chưa khởi thì gọi là đời vị lai. Nếu pháp sinh rồi mà chưa diệt mất thì gọi là đời hiện tại. Bồ-tát này nghĩ đến đời quá khứ các bất thiện căn, khinh hủy đáng ghét, trái bỏ lìa nó, ở đời vị lai các bất thiện căn sẽ đưa đến thọ quả báo bất thiện, chẳng thích, chẳng ưa, chẳng thể vừa ý, ở đời hiện tại đối với các bất thiện căn, nếu khiến nó chẳng sinh khởi. Bồ-tát này hay nhiếp hộ ba nghiệp thân, khẩu, ý và sáu tình căn thường phát khởi thiện nghiệp không để gián đoạn.

Với các thiện căn quá khứ, Bồ-tát này phát tâm Bồ-đề, chuyên niệm tâm Bồ-đề, hy vọng Bồ-đề muốn đắc Bồ-đề. Dùng lòng yêu

mến sâu nặng vui nguyện cho tất cả chúng sinh được độ, được giải thoát, vì đắc Nhất thiết trí, hoàn mãn tất cả Phật pháp.

Ở đời vị lai, hiện tại cũng vậy, Bồ-tát này thường chẳng lìa tâm ấy, hoàn toàn chẳng lười biếng thất niệm phóng dật. Nếu nhập, ấm, giới ở đời quá khứ… tức là diệt tận, chẳng thật chẳng còn, không ngã không ngã sở, nếu nhập, ấm, giới ở đời vị lai… là chưa sinh, chưa khởi, không ngã, không ngã sở, nếu nhập, ấm, giới ở đời hiện tại… là niệm niệm chẳng dừng ở. Vì sao? Vì đối với các pháp ở các đời không có một niệm an trụ. Nếu có một niệm, thì trong một niệm ấy cũng có sinh, trụ và diệt, chính sinh, trụ, diệt này cũng chẳng an trụ. Như trong sinh, trụ, diệt có ấm, giới, nhập bên trong bên ngoài thì bên trong lẫn bên ngoài ấm, giới, nhập này cũng có sinh, trụ, diệt. Nếu chẳng an trụ như vậy tức là chẳng phải ngã, chẳng phải ngã sở. Nếu đời quá khứ diệt mất chẳng thật, chẳng tồn tại thì chẳng phải ngã ngã sở, nếu đời vị lại chưa sinh chưa khởi thì chẳng phải ngã ngã sở, nếu đời hiện tại niệm niệm chẳng trụ thì chẳng phải ngã ngã sở. Nếu thấy ba đời chẳng phải ngã chẳng phải ngã sở thì gọi là người trí tuệ chân thật. Thấy ngã ngã sở không phải là ngã ngã sở, thì ở nơi các cõi, hành không ngã không ngã sở, hành tưởng ly dục, hành tưởng đoạn dứt, hành tưởng diệt mất. Dù hành như vậy mà chẳng chứng Niết-bàn. Đây gọi là Bồ-tát biết ba đời.

Bồ-tát này nghe pháp như vậy rồi, thọ trì tu học rộng phân biệt xong thì biết ba thừa: Thiên thừa, Phạm thừa và Thánh thừa.

Thiên thừa là gì? Thiền thứ nhất, Thiền thứ hai, Thiền thứ ba và Thiền thứ tư gọi là Thiên thừa.

Phạm thừa là gì? Từ, Bi, Hỷ và Xả gọi là Phạm thừa.

Thánh thừa là gì? Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm và Chánh định gọi là Thánh thừa.

Bồ-tát này luôn luôn tu tập ba thừa ấy, giáo hóa chúng sinh khiến họ an trụ ba thừa, mà tự thân Bồ-tát chẳng chứng giải thoát. Đây gọi là Bồ-tát biết ba thừa.

Bồ-tát này lại còn biết ba thừa: Thanh văn thừa, Duyên giác thừa và Đại thừa.

Thế nào là Thanh văn thừa? Người căn lực nhu nhuyễn giải thoát, trong một niệm rời lìa nhà, thích muốn xuất thế, muốn được Niết-bàn, thấy chỗ tịch diệt, chuyên cần tinh tấn như cứu lửa cháy đầu, nếu là người chưa hiểu bốn Thánh đế, muốn dùng mũi tên trí tuệ bắn trúng đích bốn Thánh đế muốn chứng, muốn hiểu, dùng lòng ưa muốn tinh tấn, đây gọi là Thanh văn thừa.

Thế nào là Duyên giác thừa? Người có căn giải thoát bậc trung muốn được tịch tĩnh ở riêng một chỗ, để tự lợi ích nhập định tịch tĩnh, phương tiện phân biệt mười hai nhân duyên, muốn được đạo Duyên giác, muốn chứng Duyên giác, đây gọi là Duyên giác thừa.

Thế nào là Đại thừa? Người căn giải thoát bậc thượng, muốn khiến tất cả chúng sinh được độ được giải thoát, vì đắc Nhất thiết trí hoàn mãn tất cả sáu pháp Ba-la-mật-đa của Phật pháp, muốn lợi ích tất cả thế giới, muốn dứt tất cả khổ não chúng sinh, đối với năm dục lạc của tất cả thế giới tâm thường khinh tiện. Hơn nữa tại thế gian vô lượng khổ, muốn cho chúng sinh trì giới vô thượng, muốn được thấy nghe kinh Đại thừa, thọ trì phân biệt tư duy tu tập đọc tụng thông thuộc, chuyên cần tinh tấn, nếu có Bồ-tát tu bốn nhiếp pháp, phải đến thân cận, vì muốn khiến cho chúng sinh nhiếp lấy chân trí tuệ, an trụ trong bốn Nhiếp pháp, thường muốn được nghe các pháp trọng yếu thâm sâu thọ trì phân biệt, vì muốn khiến cho tất cả chúng sinh nhập thiền định, tự bỏ sự vui của mình để lợi ích chúng sinh, muốn dùng sức của mình tùy theo sở thích của người, mà làm cho họ an trụ trong ba thừa, dù giáo hóa ba thừa mà tự mình an trụ trong đạo vô thượng, tâm như Kim cang không hoại không động, thường nguyện được Vô thượng Bồ-đề, nguyện cầu Bồ-đề, đây gọi là Đại thừa.

Đây gọi là Bồ-tát thấu triệt ba thừa.

Bồ-tát này nghe pháp như vậy rồi thọ trì tu học rộng phân biệt xong, thì lãnh ngộ phương tiện, nơi Phật, Pháp, Tăng, năm vóc gieo sát đất dùng làm hạnh nghiệp, những gì được mình thực hành, thì nguyện cầu đạo Vô thượng, quy y như vậy phát tâm Bồ-đề. Lúc đi đứng ngồi nằm, ăn uống tắm rửa đều không có tâm niệm khác, mà chỉ nguyện cầu Vô thượng Bồ-đề, thường tu học rộng lớn như vậy. Bồ-tát này lúc mới nhập định hay nhập định rồi, thường nguyện tất

cả chúng sinh được độ được giải thoát, vì đắc Nhất thiết trí hoàn mãn tất cả Phật pháp. Ở trong tất cả thế giới muốn được tôn trọng, muốn điều phục tất cả chúng sinh, muốn trong tất cả chúng sinh không ai hơn mình được, muốn được tối thắng, muốn giáo giới tất cả chúng sinh, muốn tất cả chúng sinh được tịch diệt, muốn ở trong tất cả pháp được thành Chánh giác, hoàn mãn tất cả Phật pháp, phát tâm Bồ-đề, thường tu học rộng lớn như vậy. Bồ-tát này làm được bao nhiêu căn lành đều nguyện cho tất cả chúng sinh rời lìa sợ hãi, ra khỏi ba ác đạo, diệt sạch vô lượng khổ, đoạn trừ các phiền não, để đắc Niết-bàn. Hiện tại, vị lai ai muốn được Thanh văn thừa, nguyện cho họ được đầy đủ. Hiện tại, vị lai ai muốn được Duyên giác thừa, nguyện cho họ được đầy đủ. Hiện tại, vị lai ai muốn được Đại thừa, nguyện cho họ được đầy đủ. Nguyện thỉnh cầu hiện tại, vị lai tất cả chư Phật Như Lai trụ thế một kiếp thuyết pháp. Nguyện Thánh chúng theo Phật trụ thế luôn được hòa hợp. Bồ-tát này suy nghĩ như vầy: “Ở khắp mọi nơi, nếu có chúng sinh nào tu các thiện căn, hoặc muốn sinh trong nhân loại hay sinh lên chư Thiên, hoặc muốn an trụ trong ba thừa, hay muốn học hành và pháp bố thí, nói lời êm dịu làm lợi ích cho mọi người, tôi đều nguyện cho họ được đầy đủ cả.”

Bồ-tát dùng pháp này ở trong ba thời, luôn đọc tụng thông thuộc suy nghĩ pháp ấy. Nay tôi ở khắp thế gian, ở mọi phương xứ, quy y tất cả chư Phật, tôn Pháp, chư hiền Thánh tăng và các Bồ-tát, đầu mặt lễ kính. Oai đức của Chư Phật là siêu thắng, tướng Phật rất đẹp. Bồ-tát này thường thường nguyện cho Phật, Pháp, Tăng ở khắp mọi nơi, luôn luôn đầy đủ không có thiếu sót, để tôi khuyến thỉnh trụ thế một kiếp tuyên nói pháp vi diệu. Thường quở trách các điều ác hoặc đã, hay đang làm, nay tôi đã rời lìa tất cả sự ác dù là trong khoảng một niệm. Nguyện đem tất cả thiện căn khiến các chúng sinh được thọ mạng vô lượng, an trụ ở trong tất cả thiện pháp, mau chuyển pháp luân như các Bồ-tát. Khiến chư Thánh nhân được giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến. Nguyện cho Phật pháp thường trụ tại thế gian để lợi ích chúng sinh. Kẻ sinh trong năm đường đều được thiện căn và biết kính lễ chư Phật, thường cầu nguyện như vậy. Bồ-tát này có bao nhiêu nguyện lành đều khiến các

chúng sinh cùng bản thân họ được oai đức vi diệu, oai đức thiện diệu. Tất cả Phật, Pháp, Tăng Tam bảo hiện tại và vị lai đều khiến trụ thế một kiếp không các lưu nạn, trân bảo của các Bồ-tát mau được đầy đủ sáu pháp Ba-la-mật-đa, mau thành Vô thượng Bồ-đề cũng không lưu nạn. Muốn cho tất cả chúng sinh dứt trừ lo sợ khổ não, hành các hỷ lạc, dứt trừ tất cả những căn bất thiện, thành tựu tất cả thiện căn, theo đúng sở nguyện thành tựu ba thừa, mau đủ sáu pháp Ba-la-mật-đa, thọ mạng vô lượng và được giải thoát, thành đạo Vô thượng. Bồ-tát kính lễ chư Phật thường cầu nguyện như vậy.

Bồ-tát này thường nguyện cho tất cả chúng sinh dứt các khổ não. Tất cả chư Phật cho đến Pháp thân ở khắp mọi nơi trong thế gian này. Nguyện đem thân mình phụng thí chư Phật, muốn cho tất cả chúng sinh được độ thành đạo vô thượng, tại chỗ thọ sinh, tín kính Tam bảo, dùng hương hoa trời cúng dường hằng sa chư Phật Thế Tôn, cũng cúng dường Pháp, Tăng và các Bồ-tát, khiến đồ hiến cúng như núi Tu-di. Trong tất cả thế gian, nơi nào có chúng sinh, nếu có cần dùng bảy báu, phòng nhà, y phục, đồ uống ăn, thuốc men, giường nệm, đều cung cấp đầy đủ không để thiếu. Nếu có người thích nhẫn nhục, tinh tấn trì giới, tôi sẽ tùy theo sở thích của họ mà thực hành giải thoát khiến cho họ thành tựu thắng pháp, cho Tam bảo đầy đủ, tu sáu pháp Ba-la-mật-đa mau thành Phật đạo, xa lìa ác pháp, khéo hành thật nghĩa, thân, khẩu, ý ba nghiệp chẳng thoái nơi quả Bồ-đề, thích nơi Bồ-đề, mọi nơi mọi chỗ, được gặp Phật và Bồ-tát, thường học thiện căn. Đặt chúng sinh trong thiện pháp, Bồ-tát này tự biết hướng đến những thiện căn của người, hướng đến trí tuệ, tư duy trí tuệ, vì muốn cho tất cả chúng sinh đắc độ được giải thoát, để đắc Nhất thiết trí, hoàn mãn tất cả Phật pháp. Bồ-tát này có trí tuệ như vậy.

Nếu là người không đủ năng lực tu học như vậy thì phải tự tư duy: “Nay tôi nên chuyên cần tinh tấn hơn, luôn dứt trừ vô minh một cách lần hồi, dần dần học được trí tuệ ấy, khiến trí tuệ ấy thêm rộng lớn đầy đủ, đến trọn đời không hề lười biếng ưu phiền.”

Bồ-tát phát tâm Bồ-đề như vậy, niệm tâm Bồ-đề như vậy, tu tâm Bồ-đề như vậy, hy vọng tâm Bồ-đề như vậy. Bồ-tát này có vô

lượng, vô biên thiện trí tuệ. Vì sao? Vì trí tuệ này là tối thắng đệ nhất trong các thiện trí tuệ, khiến tất cả chúng sinh ở thế gian phát khởi vô lượng trí tuệ phát, khởi trí tuệ vô học, sinh khởi trí tuệ vô lậu, sinh khởi trí tuệ vô học.

Này Thiện Tý! Bồ-tát hành trí tuệ đó chẳng cho là khó, mà lấy làm vui thích mau hoàn mãn Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Đức Phật nói kinh này rồi, Bồ-tát Thiện Tý vui mừng khen ngợi:

–Lành thay, lành thay! Xin tín thọ phụng hành.