Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Pháp Bảo (VBeta)Trang 23/27

Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Bảo Tích

Đại Tập 44 · Bộ Bảo Tích III · Số 310 (Q. 91–120) & Số 311–312

Dịch giả
Thích Tịnh Hạnh
Thông tin
Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000

Số 312 - Phật Nói Kinh Đại Thừa Bí Mật Chẳng Nghĩ Bàn Của Như Lai - Quyển 8

PHẬT NÓI KINH ĐẠI THỪA BÍ MẬT CHẲNG NGHĨ BÀN CỦA NHƯ LAI

QUYỂN 8

Phẩm 8: MẬT NGỮ CHẲNG NGHĨ BÀN CỦA NHƯ LAI (Phần 2)

Khi ấy Tôn giả Đại Mục-kiền-liên lễ sát chân Phật Quang Minh Vương rồi thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nay con xin sám hối tội, nay con xin sám hối tội, con muốn thử xem âm thanh vô lượng thanh tịnh diệu luân của Đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai thật là tội nặng. Lại nữa, Thưa Thế Tôn! Con đến đây đã cách bao xa?

Đức Phật Quang Minh Vương đáp:

–Này Đại Mục-kiền-liên! Ông đã vượt qua chín mươi chín hằng hà sa số các thế giới rồi mới đến cõi này.

Đại Mục-kiền-liên thưa:

–Con từ đó đến đây thật xa, thân sức đã mệt mỏi, không thể trở về cõi Ta-bà được nữa rồi!

Đức Phật Quang Minh Vương bảo:

–Này Đại Mục-kiền-liên! Ý ông nghĩ sao? Ông chớ có khởi lên sự nhận thức rằng ông đã tự dùng thần lực để đến cõi này. Vì sao? Vì nhờ vào lực gia trì của Đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai nên ông mới đến được đây. Nay ông muốn trở về cõi Ta-bà thì nên hướng về cõi ấy chí thành đảnh lễ Đức Thích-ca Như Lai.

Này Đại Mục-kiền-liên! Nay ông nên biết! Nếu ông tự dùng thần lực để trở về cõi Ta-bà, thì dù có trải qua một kiếp cũng không thể đến, hoặc trong khoảng thời gian chưa đến đó, ta e rằng ông đã vào Niết-bàn rồi.

Này Đại Mục-kiền-liên! Nay ông đến đây trong bốn phương Đông, Tây, Nam, Bắc, vậy đây là phương nào?

Đại Mục-kiền-liên thưa:

–Tâm con mê muội, không biết hiện nay đang ở tại phương nào?

Đức Phật Quang Minh Vương nói:

–Vì lẽ đó, cho nên ông nay nên biết nếu ông tự dùng thần lực trải qua một kiếp, cuối cùng rồi cũng không thể đến cõi Ta-bà.

Đại Mục-kiền-liên thưa:

–Nay Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni đang ở tại phương nào?

Đức Phật Quang Minh Vương đáp:

–Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni đang ở tại phương Đông.

Khi ấy, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên liền hướng về phương Đông đảnh lễ năm vóc sát đất, chí thành đảnh lễ Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni Như Lai mà nói kệ rằng:

Lưỡng Túc Thế Tôn nhiếp thọ con

Trời, người cúng dường đại oai đức

Trí tuệ vô biên, tiếng vô biên

Con nay muốn trở về cõi ấy.

Này Tịch Tuệ! Lúc đó tất cả chúng hội tại núi Thứu phong, thành Vương xá nhờ sức oai thần của Đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai, nên đều nghe tiếng than khóc của Tôn giả Đại Mục-kiền-liên.

Khi ấy Tôn giả A-nan đến trước Phật thưa:

–Bạch Thế Tôn! Tiếng đang khóc đó là tiếng của ai?

Đức Phật bảo A-nan:

–Đó là tiếng của Tỳ-kheo Mục-kiền-liên đã đến phương Tây cách thế giới này hơn chín mươi chín hằng hà sa số cõi Phật, đến thế giới Quang minh tràng, Thế Tôn cõi ấy hiệu là Quang Minh Vương Như Lai. Hiện nay Mục-kiền-liên đang ở cõi ấy muốn trở về cõi Ta-bà này, do vậy mà có tiếng khóc đó.

A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì lý do gì mà Tôn giả Đại Mục-kiền-liên đến thế giới ấy?

Phật đáp:

–Đại Mục-kiền-liên sắp trở về cõi này, việc ấy rồi ông sẽ tự biết.

Khi ấy, tất cả chúng hội trên núi Thứu phong đều chắp tay cung kính bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con muốn thấy thế giới Quang minh tràng, chiêm ngưỡng Thế Tôn Quang Minh Vương Như Lai và muốn thấy chúng Bồ-tát ở cõi ấy, cùng Tôn giả Đại Mục-kiền-liên.

Đức Thế Tôn nhận lời khuyến thỉnh rồi, tức thời giữa chặng mày phát ra ánh sáng lớn tên Nhất thiết xứ thông đạt. Ánh sáng ấy chiếu khắp chín mươi chín hằng hà sa số cõi Phật, liên tục không gián đoạn và chiếu sáng cả thế giới Quang minh tràng. Lúc đó tất cả đại chúng trong hội đều thấy thế giới Quang minh tràng, chiêm ngưỡng Thế Tôn Quang Minh Vương Như Lai và thấy các Bồ-tát cùng Đại Mục-kiền-liên than khóc năm vóc gieo sát đất hướng đến Phật đảnh lễ.

Lúc đó, Đức Thế Tôn Thích-ca Như Lai bảo Tôn giả Đại Mục-kiền-liên:

–Nay ông nên theo ánh sáng của ta mà trở về cõi này.

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên nương vào ánh sáng của Phật Thế Tôn trong khoảng một niệm liền trở về cõi Ta-bà, đứng phía trước hướng lên Phật đảnh lễ sát chân và nhiễu quanh bên phải bảy vòng, lại một lần nữa chí thành gieo năm vóc sát đất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con nay xin sám hối tội, con nay xin sám hối tội! Con đã muốn thử xem âm thanh vô lượng thanh tịnh diệu luân của Thế Tôn, thật là tội nặng. Con đã đến thế giới xa khác để nghe tiếng của Phật, khi con đến cõi kia rồi nghe tiếng Phật cùng với cái nghe ở đây không khác.

Đức Phật bảo Mục-kiền-liên:

–Theo như lời ông nói, âm thanh của Như Lai không có hạn lượng, cũng như hư không không có hạn lượng, không có ngằn mé, không thể lường được. Nếu hư không kia có thể lường được thì âm thanh của Như Lai cũng có thể lường được. Vì sao? Vì hư không rộng lớn. Âm thanh của Đức Như Lai cũng rộng lớn như vậy.

Khi xưa, ở thành Vương xá nói về việc đi về của Tôn giả Đại

Mục-kiền-liên có mười ngàn người phát tâm đạt đến quả vị Giác ngộ cao tột.

Bồ-tát Kim Cang Thủ bảo Bồ-tát Tịch Tuệ:

–Này Tịch Tuệ! Đây là mật ngữ của Như Lai.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Sáu mươi tư là tất cả tâm, tâm sở của chúng sinh chuyển, mà một tâm của một chúng sinh lại nhiều hơn kia.

Bồ-tát Tịch Tuệ hỏi:

–Thưa Đại bí mật chủ! Nếu tâm, tâm sở của một chúng sinh chuyển, giả sử tất cả chúng sinh khắp cả tam thiên đại thiên thế giới đều chứng Duyên giác trải qua một kiếp để suy nghĩ tính đếm, so lường, tìm xét còn không được thay, huống nữa là tìm tất cả chúng sinh.

Bồ-tát Kim Cang Thủ nói:

–Tịch Tuệ! Ta nay bảo ông, để ông hiểu rõ là tâm, tâm sở của tất cả chúng sinh chuyển tức là âm thanh diệu luân của Như Lai phát ra các âm thanh để tuyên nói chánh pháp, khiến cho các chúng sinh đều hoan hỷ, nhưng Phật Thế Tôn thường trụ xả, không phân biệt.

Lúc đó Bồ-tát Kim Cang Thủ nói kệ rằng:

Chúng sinh trong ba ngàn thế giới

Tất cả đều chứng quả Duyên giác

Trải qua một kiếp để so lường

Cũng không hiểu tâm một chúng sinh.

Một chúng sinh trong thế gian này

Chỉ Phật mới hiểu tâm ý ấy

Tuy đã biết rõ tâm chúng sinh

Nhưng Phật không tìm hiểu phân biệt,

Cho đến tất cả loại chúng sinh

Suy nghĩ nói chung có ba thứ

Thế Tôn tùy loại mà đáp ứng

Tuyên nói chánh pháp tiếng vi diệu.

Trong pháp tự tại diễn diệu âm

Tất cả người nghe đều vui thích

Tùy chỗ tuyên nói gọi tướng sinh

Dùng các pháp gọi khéo khai thị,

Hễ có tất cả loại chúng sinh

Sắc tướng, danh tự và tư duy

Một lỗ chân lông phóng hào quang

Như Lai tùy ứng khéo phân biệt.

Nơi mà Thế Tôn đại Từ hóa

Tất cả chân lông phóng ánh sáng

Ánh sáng siêu xuất hơn thế gian

Trong âm thanh luân nói diệu pháp.

Giả sử Thế Tôn trải một kiếp

Dùng các thí dụ khéo tuyên bày

Nhưng Phật ngữ và âm thanh luân

Rốt cuộc không biết được ngằn mé.

Tất cả phiền não không sắc tướng

Tất cả lời nói cũng không tướng

Bởi do lời nói kia không tướng

Phiền não không tướng tự tiêu diệt,

Thế nên ngôn ngữ các sắc tướng

Dù ở tại đâu cũng không được

Do vậy rốt cuộc không thể được

Phiền não sắc tướng cũng như trên.

Bởi do ngôn ngữ là không thật

Lời nói không trong cũng không ngoài

Phiền não không thật cũng như vậy

Tánh nhiễm chẳng trong cũng chẳng ngoài,

Dùng một ít pháp không thể được

Lời Phật nói ra khắp mười phương

Phiền não không được cũng như thế

Vì thế Đức Phật đã nói rõ.

Tất cả lời nói của chúng sinh

Phân chia ba bậc thượng, trung, hạ

Ngữ ngôn không thân cũng không tâm

Trong đó không trụ, chẳng không trụ,

Ví như mượn pháp tạo nhạc cụ

Gió thổi kích vào các tiếng vang

Âm thanh phát ra không từ đâu

Trong đó không có người tạo tác,

Bởi do tánh thiện nơi đời trước

Tất cả chúng sinh gió ý thổi

Nên Phật Thế Tôn nói diệu âm

Nhưng Ngài không có phân biệt tưởng.

Ví như tiếng vang vọng trở lại

Âm thanh không trong cũng không ngoài

Thế Tôn nói ra tiếng vi diệu

Không trong, không ngoài cũng như thế.

Lại như châu báu không phân biệt

Khiến các chúng sinh sinh vui thích

Phật không phân biệt cũng như vậy

Tất cả âm thanh đều viên mãn.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Ngữ bí mật trí của Như Lai hòa nhập vào tất cả chúng sinh tuyên nói các pháp. Tùy theo mỗi chỗ sinh của tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới, Như Lai tùy theo tất cả ngôn ngữ âm thanh của các chúng sinh mà hòa nhập, dùng mỗi mỗi danh tự mà an lập Tứ đế. Này Tịch Tuệ! Đức Như Lai dạy về khổ, về nguyên nhân của khổ, về cái khổ đã được diệt, về con đường dẫn đến khổ diệt ấy. Đối với chư Thiên Địa cư, Như Lai nói như vầy: “Kha phệ, kha phược mâu lê, khâu phược na duệ, kha phược độ lỗ.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Đối với chư Thiên Không cư, thì nói như vầy: “Đa rị đế, a phược rị đế, a phược rị đa vĩ nga di, a phược rị đa nó tát đa la ni.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Đối với Tứ đại Thiên vương, nói như vầy: “Y ni, di ni, nại bì, nại la bì.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái

khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với chúng trời Đao-lợi nói như vầy: “A phược rị đa nó, a tây phược đế, xoa dã phược đế, xoa dã nậu nga di.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với chúng trời Dạ-ma nói như vầy: “Thâu lê, thâu la tây phược nó, thâu la xoa duệ, thâu la xoa dã bà phược nó.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với chúng trời Đâu-suất nói như vầy: “Ô kha lê, mục kha lê, vĩ phược nỗ, tán tả rị.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với chúng trời Hóa lạc nói như vầy: “Đa la đa, tán đa la đa, đa la xoa dã đa la mục kha.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với chúng trời Tha hóa tự tại nói như vầy: “Ha ha hô, ha ha vĩ na duệ, ha ha vĩ nga di, kha la nó nga di.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với chúng Thiên ma nói như vầy: “Áng nga lãm, áng nga la mẫu lam, áng nga la bá độ tang, áng nga la nó, tất đế la hát.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Phạm chúng thiên nói như vầy: “Thuật tỳ, thuật tỳ cát rị, thuật tỳ vĩ xá na, thuật bà phược rị đa na.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Phạm phụ thiên nói như vầy: “Di ha rị, tăng ha rị, sa la rị, sa la sa la ni.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Phạm hội thiên nói như vầy: “Một la noa, một la noa tán đề, một la noa, một lỗ ha noa một lỗ ha nỗ ba xá ma.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Đại phạm thiên nói như vầy: “Đa la nột rị, đa la tả câu rị, đa tát bộ rị, câu la phược ha nó.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Thiểu quang thiên nói như vầy: “Hý hý, hộ hý, hô hộ, ha la nô tán đề.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

(Đoạn kế tiếp gồm có Vô lượng quang thiên, Quang âm thiên nói Tứ đế, bản tiếng Phạm vốn thiếu).

Với Thiểu tịnh thiên nói như vầy: “Ô hý đa, nó phược hý đa, nỉ nga sất đa, nó nga ma nó.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Vô lượng tịnh thiên nói như vầy: “Tây phược nó, tán tây phược nó, sát dã tây phược nó, a tây phược nó.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Biến tịnh thiên nói như vầy: “Ba rị thế nó, ba rị thế nõ nại duệ, a phược na câu lê, bồ đà vĩ thuật đề.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Quảng quả thiên nói như vầy: “A ngật rị đa, a ca la ni, a la noa vĩ nga đế, ca la noa nó sắt sĩ.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

(Ở chín cõi trời trong đệ Tứ thiền cùng có Vô vân, Phước sinh, Vô tưởng, ba cõi trời đó trong bản văn Phạm còn thiếu).

Với Vô phiền thiên nói như vầy: “A nậu nga ma na, a na nga ma na, a nậu tán đề, a nậu tán đề nga ma na.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Vô nhiệt thiên nói như vầy: “Thuật đề, thuật đà phược đế, thuật đà ba rị thuật đà, đà đà nga ma nỉ.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Thiện kiến thiên nói như vầy: “Hàm ma na, hàm ma di,

ma na nậu nga ma dã, ma na nậu nga ma.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Thiện hiện thiên nói như vầy: “Mục ngật để, mục ngật đa phược để, mục ngật đa mẫu lê, mục ngật đa ma đa nậu tán đề.” Lời nói này tức là khổ, là nguyên nhân của khổ, là cái khổ đã diệt, là con đường dẫn đến khổ diệt.

Với Sắc cứu cánh thiên nói như vầy: “Nó sắt sỉ, a điên đa nó sắt sỉ, a yết lạp ba nó, a bát la để tán đề.”

Tịch Tuệ nên biết! Các cõi trời như thế mỗi mỗi đều tùy theo ngôn ngữ của từng cõi mà được an lập Tứ đế; cùng với chúng Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lầu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già và chúng Kiên thân Dạ-xoa, chúng Trì man Dạ-xoa v.v… mỗi chúng đều tùy theo ngôn ngữ của mình mà được an lập Tứ đế.

Này Tịch Tuệ! Các quốc độ trong châu Diêm-phù-đề này lược nói gồm một ngàn quốc độ, cho đến tất cả dân chúng trong mười sáu nước lớn, tùy theo mỗi địa phương, mỗi mỗi ngôn ngữ, mỗi mỗi âm thanh, mỗi mỗi tâm tưởng, Đức Như Lai đều hòa nhập vào tất cả ngôn ngữ âm thanh đó mà lập ra danh tự diễn nói Tứ đế khiến cho họ hiểu rõ. Từ người nước Thi-ca cho đến người ở tận biên giới, như vậy trong Diêm-phù-đề gồm một ngàn quốc độ, tất cả dân chúng đủ loại ngôn ngữ, đủ loại âm thanh, đủ loại tâm tưởng, cũng lập ra danh tự để nói Tứ đế. Như Lai tùy đó mà hòa nhập vào tất cả ngôn ngữ âm thanh, thảy đều hiểu rõ. Như vậy không phải tâm thức ngôn ngữ của Như Lai trải đều ra cả. Tịch Tuệ! Trong tiểu thiên thế giới này có chín mươi bốn ức triệu trăm ngàn thứ ngôn ngữ danh tự, tất cả đều nói Tứ đế, thâu nhiếp tất cả âm thanh nói ra đều cùng quy về một nghĩa Tứ đế. Đó là Thắng nghĩa đế, là Vô sinh đế, là Như thật đế, là Bất động đế. Tịch Tuệ! đây là mật ngữ của Như Lai.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Lời nói của Như Lai có thể đoạn trừ tất cả nghi hoặc, không quyết định của chúng sinh, bao nhiếp tất cả chúng sinh trong mười phương vô lượng a-tăng-kỳ thế giới, dùng Phật trí biết được chúng sinh giới nhiều hơn địa giới. Tịch Tuệ!

Muốn khiến cho tất cả chúng sinh đều được trí tuệ đầy đủ, ngang bằng với Tôn giả Xá-lợi Tử không khác. Vì lý do đó cho nên tất cả chúng sinh mỗi mỗi đều dùng trí tuệ như Xá-lợi Tử, đem việc nghi hoặc trong một kiếp, hoặc hơn một kiếp ra để cùng hỏi nhau suy nghĩ tính đếm, dò xét, như một chúng sinh lại hơn một. Từ đó các chúng sinh này mới đem việc nghi ngờ cùng suy nghĩ với nhau rồi đem hỏi Thế Tôn, chỉ trong một khảy móng tay Đức Thế Tôn đều trả lời hết cả. Thế nên Đức Thế Tôn hiểu rõ tâm niệm khởi lên của một chúng sinh mà rộng nhiếp tất cả chúng sinh. Đức Thế Tôn chỉ dùng một âm thanh tuyên nói cho các chúng sinh, khiến chúng đoạn trừ các lưới nghi, khiến họ đã đoạn nghi hoặc, đều sinh hoan hỷ.

Này Tịch Tuệ! Đấy là ngôn ngữ của Như Lai có khả năng đoạn trừ tất cả nghi hoặc, không dứt khoát của chúng sinh, nhưng tâm và ngôn ngữ của Như Lai không có lay động, tất cả đều như thật mà nói.

Tịch Tuệ nên biết! Những lời như vậy đều là lời hy hữu bí mật của Như Lai. Đó gọi là ngữ nghiệp thanh tịnh.

Khi Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ nói bí mật ngữ của Như Lai, trong hội có ba vạn hai ngàn chúng sinh phát tâm đạt đến quả vị Giác ngộ cao tột. Các Bồ-tát ở hiền kiếp trong mười phương tất cả cõi Phật, đều tu hành phạm hạnh. ở cõi Phật ấy các Bồ-tát đều cúng dường Phật và Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ, rủ các bảo cái, rải các hoa đẹp, hoa cúng dường đó xoay tròn trong hội rồi tung ra trên thân Phật và Bồ-tát Kim Cang Thủ, rồi mới tung ra khắp tất cả chúng hội. Bảo cái ấy xoay tròn trên không rồi trụ che trên đảnh Phật. Các bảo cái này phát ra tiếng vi diệu như vầy: “Trong hiền kiếp, Bồ-tát chúng con đem bảo cái này dâng cúng Thế Tôn và Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ, cúi xin nạp thọ. Nơi nào mà Đức Như Lai hướng đến tuyên nói pháp chưa từng có, tất cả chúng hội nghe rồi tâm hy hữu càng thêm tăng.”

Nói rồi tất cả đều hướng đến Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ chí thành đảnh lễ, sinh ý tưởng tôn trọng tối thượng, tất cả đều nói lên như vầy: “Thưa Đại bí mật chủ, hôm nay chúng tôi quyết

chắc được thiện lợi, được nghe Bồ-tát Kim Cang Thủ tuyên nói pháp mật ngữ chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai. Nếu các chúng sinh nghe rồi tin hiểu không còn nghi ngờ, thì các chúng sinh ấy sẽ được thân người, không luống uổng công và được Như Lai hóa độ, không còn thoái chuyển nơi quả vị Giác ngộ cao tột.”

❧

Số 312 - Phật Nói Kinh Đại Thừa Bí Mật Chẳng Nghĩ Bàn Của Như Lai - Quyển 9

PHẬT NÓI KINH ĐẠI THỪA BÍ MẬT CHẲNG NGHĨ BÀN CỦA NHƯ LAI

QUYỂN 9

Phẩm 8: MẬT NGỮ CHẲNG NGHĨ BÀN CỦA NHƯ LAI (Phần 3)

Khi ấy Đức Thế Tôn khen tất cả chúng hội:

–Hay thay, hay thay!

Rồi lại bảo Bồ-tát Tịch Tuệ:

–Tịch Tuệ nên biết! Lý chân thật của Như Lai, chánh pháp của Như Lai và sự hành hóa của Như Lai tất cả thế gian thật khó tin hiểu. Nhưng chánh pháp này Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ có thể khéo tuyên thuyết. Không bao lâu nữa, nếu các chúng sinh được đầy đủ pháp này thì chánh pháp được tuyên thuyết. Chúng sinh nghe rồi sinh lòng tin hiểu, sinh tin hiểu rồi thọ trì không có kinh sợ và hiểu được nghĩa thú, rõ tánh chân thật, người ấy sẽ được thọ ký quả vị Giác ngộ cao tột.

Lúc Phật Như Lai khen ngợi Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ khéo nói chánh pháp, mười phương vô lượng a-tăng-kỳ thế giới sáu điệu chấn động. Lại có ánh sáng lớn chiếu sáng khắp cả, trên hư không tự nhiên mưa xuống các hoa đẹp, trống kèn ca hát tất cả đều trổi lên, có vô lượng chúng sinh phát tâm Bồ-đề, vô lượng Bồ-tát được Nhẫn tùy thuận, vô lượng Bồ-tát được Vô sinh pháp nhẫn, vô lượng Bồ-tát căn lành được thành thục và được Nhất sinh bổ xứ. Đồng thời trong đại chúng hội, trước Phật Thế Tôn, đại thủy trong sáu vạn tám ngàn do-tuần địa giới bỗng nhiên vỡ ra, vọt lên như là ác xoa, tụ cao đến không trung, thấu tận Phạm giới. Lúc đó tất cả tam thiên đại thiên thế giới hương thơm ngát cả.

Khi ấy Phật bảo Đại Bồ-tát Tịch Tuệ:

–Này Tịch Tuệ! Ông có thấy nước vọt lên đó không?

Bồ-tát Tịch Tuệ thưa:

–Có thấy, thưa Thế Tôn! Vậy đó là tướng gì?

Phật bảo Tịch Tuệ:

–Nay đại địa bỗng nhiên nứt ra, nước vọt lên đó không phải là điều để suy nghĩ. Nếu có người nào thọ trì chánh pháp này, các chúng sinh kia cũng như vậy, đối với chánh pháp hiểu lý như thật bỗng nhiên khai ngộ, tất cả vô minh kiến v.v… các tội nghiệp của các chúng sinh đều bừng sáng. Pháp quang vô tận tuệ biện tài thù thắng, giáo lý đã nói ra thảy đều xuất hiện. Đó chính là Bồ-tát Kim Cang Thủ vì các chúng sinh mà tuyên nói chánh pháp, khiến cho các chúng sinh sinh tâm hoan hỷ.

Tịch Tuệ nên biết! Chánh pháp này đều là tướng bất cộng thù thắng của Như Lai.

❧

Phẩm 9: MẬT TÂM CHẲNG NGHĨ BÀN CỦA NHƯ LAI

Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ lại bảo Bồ-tát Tịch Tuệ:

–Sao gọi là mật tâm nghiệp tâm thanh tịnh của Như Lai?

Này Tịch Tuệ! Ví như chúng sinh ở cõi trời Vô sắc sinh ra, đồng lấy một thức làm đối tượng để duyên, sống đến tám vạn bốn ngàn kiếp. Thức ấy cũng không phải tùy theo các thức khác mà chuyển, thọ mạng hết rồi tùy nghiệp thành thục, tùy chỗ mà thọ sinh. Như Lai cũng lại như vậy, vì không trụ thức nên trong đêm Bồ-tát thành tựu quả vị Giác ngộ cao tột và trong đêm Như Lai vào đại Niết-bàn Vô dư y, trong khoảng thời gian đó Đức Phật Như Lai không có tâm chuyển, không có tâm tứ sát, không có tâm không tứ sát, không có tâm tri giải, không có tâm tư niệm, không có tâm hạn lượng, không có tâm tích tập, không có tâm ly tán, không có tâm động loạn, không có tâm cao, không có tâm thấp, không có tâm phòng vệ, không có tâm thú hướng, không có tâm dữ tợn, không có tâm quán sát kỹ, không có tâm não hại, không có tâm lưu đãng, không có tâm tịch định, không có tâm vui thích, không có tâm bức não, không có tâm an xứ, không có tâm biến hành, không có tâm

phân biệt, không có tâm sai khác, không có tâm biến kế, không có tâm trụ trong Chỉ, không có tâm trụ trong Quán, không có tâm chạy theo thức, không tự tâm kiến lập, không quán sát tha tâm, không có tâm nương vào mắt; không có tâm nương vào tai, mũi, lưỡi, thân, ý; không có tâm nương vào sắc, không có tâm nương vào thanh, hương, vị, xúc, pháp, không có tâm trụ vào đối tượng để duyên, không có tâm trụ vào ý xứ, không có tâm trụ nội xứ, không có tâm trụ ngoại xứ, không có tâm nương vào pháp hành, không có tâm nương vào trí hành, không có tâm quán sát các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại.

Này Tịch Tuệ! Đó là tâm nghiệp thanh tịnh của Như Lai. Tâm của Như Lai không nắm bắt một pháp nào, đối với các pháp Như Lai chỉ dùng tri kiến không chấp trước, không ngăn ngại mà chuyển. Tự tâm của Như Lai đã thanh tịnh, đối với các chúng sinh tâm không thanh tịnh, cũng lại không chấp kiến; không bị hữu kiến và vô kiến làm cho phân biệt. Tuy có thấy, nhưng không có hý luận về cái thấy và cái không thấy. Đây gọi là thấy được trí Như Lai, cái thấy này không tương ưng với cái thấy của Nhục nhãn, không tương ưng với cái thấy của Thiên nhãn, không tương ưng với cái thấy của Tuệ nhãn, không tương ưng với cái thấy của Pháp nhãn, không tương ưng với cái thấy của Phật nhãn, không tương ưng với cái nghe của Thiên nhó, không tương ưng với cái biết của Tha tâm trí, không tương ưng với suy nghĩ của Túc trụ tùy niệm trí, không tương ưng với kết quả của thần thông trí, không tương ưng với trí hữu lậu. Đối với tất cả pháp ấy có thể tương ưng là tri của tất cả pháp vô ngại, nhưng Phật Như Lai không có gia hạnh, cũng không tìm hiểu, không tác ý, khéo trụ vào trí sáng của Như Lai mà quán sát tâm hạnh của tất cả chúng sinh, biết rõ tất cả pháp hoặc nhiễm hoặc tịnh. Đức Như Lai có mười Lực, bốn Vô sở úy, mười tám pháp Phật bất cộng, không bao giờ rời bỏ trí Như Lai, nhưng Phật Như Lai đối với pháp này không có gia hạnh, không tìm hiểu, cũng không tác ý. Như Lai lìa tâm, ý, thức, thường trụ trong chánh định, nhưng không bỏ tất cả Phật sự, ở trong trí vô ngại đối với tất cả pháp Phật không có chấp trước.

Này Tịch Tuệ! Ví như tượng Như Lai được Như Lai hóa ra, tượng được hóa ra đó không có tâm, ý, thức, không bị thân hành, ngữ

hành, ý hành chuyển, nhưng nhờ sức gia trì của Phật nên có thể làm tất cả Phật sự. Đức Như Lai cũng như vậy, cùng với các hóa tượng không khác, do thấy tất cả pháp đều như biến hóa, cho nên không có phân biệt, không khởi phát thân, ngữ, tâm mà lại có thể làm tất cả Phật sự, nhưng không có gia hạnh, không có tìm hiểu, lại không tác ý. Vì sao? Vì Đức Như Lai đã biết rõ tự tánh của tất cả pháp tướng như hóa. Thế nên Như Lai tự giác ngộ rồi, vì thương xót nên bày phương tiện giác ngộ cho tất cả chúng sinh.

Tịch Tuệ nên biết! Trí của Như Lai không trụ hữu vi, không trụ vô vi, không trụ uẩn, xứ, giới; không trụ trong, không trụ ngoài, không trụ thiện pháp, không trụ bất thiện pháp, không trụ vào thế gian, không trụ vào xuất thế gian, không trụ vào có tội, không trụ vào vô tội, không trụ hữu lậu, không trụ vô lậu, không trụ quá khứ, không trụ vị lai, không trụ hiện tại, không trụ trạch diệt, không trụ phi trạch diệt. Như vậy cho đến không trụ vào thức. Như Lai đối với tâm hạnh ý vui của tất cả chúng sinh, chỉ dùng tri kiến không chấp trước, không ngăn ngại mà chuyển. Tuy nhiên Như Lai không gia hạnh không tìm hiểu cũng không tác ý.

Tịch Tuệ! Đây là mật tâm chẳng nghĩ bàn của Như Lai. Vì thế nên biết, Như Lai thường trụ chánh định, nhưng không lìa bỏ, mà biểu hiện trọn vẹn tâm ý của tất cả chúng sinh.

❧

Phẩm 10: TÁN THÁN CÔNG ĐỨC CỦA BỒ-TÁT KIM CANG THỦ ĐẠI BÍ MẬT CHỦ

Khi ấy Tôn giả Xá-lợi Tử đến trước Phật thưa:

–Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát trong hiền kiếp ở mười phương thế giới hiện đang tu phạm hạnh ở chỗ Thế Tôn, trong số Bồ-tát này Bồ-tát Kim Cang Thủ thường theo sau Bồ-tát nào?

Đức Phật bảo:

–Này Xá-lợi Tử! Thôi, thôi, đấy là hạnh chẳng nghĩ bàn. Trời, người ở thế gian đối với hạnh của Bồ-tát, những người không sinh lòng tin trở lại chấp giữ lấy sự mê loạn. Nếu có chúng sinh được

Thiện tri thức nhiếp thọ và nghe được pháp này rồi sinh lòng tin thanh tịnh, thì không còn sinh kinh sợ nữa.

Xá-lợi Tử bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con đối với Như Lai sinh lòng tin thanh tịnh cực độ. Cúi xin Thế Tôn hãy vì con mà nói.

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ thường đi sau ta, ông có thấy không?

Xá-lợi Tử thưa:

–Con nhờ vào oai thần của Phật nên nay mới được thấy, chứ không phải tự có thể thấy biết từ trước.

Phật nói Xá-lợi Tử:

–Đúng vậy, đúng vậy! Nay ông nên biết! Với các Bồ-tát ở hiền kiếp thì Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ thường theo sau, ở tất cả mọi nơi hiện ra hình tướng Bồ-tát Kim Cang Thủ. Đó là nhờ nguyện lực và thần thông lực từ quá khứ nên mới được như vậy.

Xá-lợi Tử, cho đến các loài chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới, Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ cũng hiện hình tướng của mình và thường theo sau, nhưng đối với sở hiện gia trì trí lực vẫn chưa được viên mãn.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Bồ-tát Kim Cang Thủ thường theo sau Bồ-tát Từ Thị, ông có thấy không?

Xá-lợi Tử thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nay con mới thấy, chứ không phải đã thấy từ trước.

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Bồ-tát ấy thường theo sau, tự ông không thấy đó thôi. Hoặc các Bồ-tát, hoặc Pháp vương, Đế Thích, trời Hộ thế… ở thế giới khác thường đến thấy Bồ-tát Kim Cang Thủ cầm chày Kim cang theo sau Bồ-tát Từ Thị.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Một thời các Bồ-tát trong hiền kiếp vì Bồ-tát Từ Thị mà hiện trăm ngàn ức việc biến hóa. Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ cũng theo sau các Bồ-tát để hỗ trợ gia trì.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Cho đến khi Như Lai biến hóa, Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ cũng theo sau Phật, đem nguyện lực để hỗ trợ tuyên dương thánh hóa. Xá-lợi Tử, vì thế nên biết những việc như vậy đều là thần thông gia trì trí lực đầy đủ, không thể nghĩ bàn của Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ.

❧

Phẩm 11: BỒ-TÁT KHỔ HẠNH SIÊU XUẤT THÙ THẮNG, MƯỢN DUYÊN THỌ THỰC ĐỂ THÀNH THỤC CHÚNG SINH

Khi ấy, Bồ-tát Tịch Tuệ thưa với Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ:

–Thưa Bí mật chủ! Xin Bồ-tát hoan hỷ nói về việc Bồ-tát tu khổ hạnh, đến Bồ-đề tràng hàng phục ma quân, chuyển chánh pháp luân, trang nghiêm cõi Phật v.v… Nay tôi rất muốn nghe, xin Bồ-tát hãy nói cho. Những việc hy hữu như vậy Bồ-tát hiện chứng biết.

Đại bí mật chủ Bồ-tát Kim Cang Thủ bảo Đại Bồ-tát Tịch Tuệ:

–Tịch Tuệ nên biết! Từ việc Bồ-tát tu khổ hạnh cho đến các việc khác đều có đầy đủ vô lượng công đức trang nghiêm. Giả sử như trọn cả một kiếp cũng không thể rộng nói phân biệt hết được. Ta nay sẽ vì ông mà lược nói.

Này Tịch Tuệ! Bồ-tát tu khổ hạnh không phải là một tướng. Bồ-tát chỉ vì hàng phục các ma và ngoại đạo, cho đến các tướng cấm giới, hoặc năm thứ lửa đốt thân và tất cả oai nghi khác đều là vì hàng phục chúng ma và ngoại đạo, khiến cho chúng được tối thắng tối thượng. Siêu xuất hơn thế nữa là tất cả cấm giới, sự tu hành, các việc khó làm, những việc ấy các hàng ngoại đạo không thể làm được nhưng Bồ-tát đều làm được, khiến cho chúng được thù thắng.

Tịch Tuệ! Hoặc có chúng sinh thấy Bồ-tát đứng co một chân, hoặc thấy Bồ-tát đưa cao hai tay, hoặc thấy Bồ-tát ngó thẳng vào mặt trời, hoặc thấy Bồ-tát để năm thứ lửa đốt thân, hoặc thấy Bồ-tát đi bằng khủy tay, hoặc thấy Bồ-tát đứng yên không lay động, hoặc thấy Bồ-tát đưa hai chân lên trời, hoặc thấy Bồ-tát chúi đầu xuống đất, hoặc thấy Bồ-tát nằm trên đống gai, hoặc thấy Bồ-tát nằm trên

phân bò, hoặc thấy Bồ-tát ngồi kiết già trên đá, hoặc thấy Bồ-tát nằm trên bức tường, hoặc thấy Bồ-tát nằm trên quả gai, hoặc nằm trên đòn tay, hoặc nằm trên đất, hoặc nằm trên áo tơi, hoặc thấy mặc áo cỏ, hoặc mặc áo da nai, hoặc lấy áo trùm lên thân, hoặc lại lõa hình, hoặc xoay theo mặt trời, hoặc mặc áo bị quăng bỏ ngoài nghĩa địa, hoặc mặc áo da cây, hoặc ăn hạt cỏ dại, hoặc ăn rễ cây, hoặc ăn lá, hoặc ăn hoa, hoặc ăn quả, hoặc ăn cành, hoặc ăn nhánh, hoặc ăn ngó sen, hoặc sáu ngày không ăn, hoặc ăn đậu xấu, hoặc ăn lúa dé, hoặc ăn rơm khô, hoặc ăn đậu lộc, hoặc ăn đậu xanh, hoặc ăn lúa hoặc ăn dầu mè, hoặc ăn gạo, hoặc uống nước để sống, hoặc chỉ ăn váng sữa, hoặc uống mật hay uống sữa, hoặc nhịn mãi, hoặc ở trong chúng ma, hoặc ngồi một mình, hoặc đứng một bên.

Tịch Tuệ! Các việc oai nghi như vậy và vô lượng khổ hạnh khó làm khác, Bồ-tát vì hàng phục ngoại đạo nên đều có thể hiện tướng ác khổ đồng với ngoại đạo. Bồ-tát trải qua sáu năm khổ hạnh như vậy, nhưng chưa bao giờ hủy hoại một tướng oai nghi ấy, thị hiện tu hành đầy đủ cấm giới, tinh tấn trau dồi. Những việc mà Bồ-tát đã làm đều không thoái lui, kiên cố, tối thắng, tối thượng. Sáu năm như vậy hiện ra các tướng, ngoài ra không tin hiểu việc gì khác. Những người tu cấm giới ấy hoặc tu cấm giới khác thấy Bồ-tát tu hành cấm giới như vậy thảy đều hàng phục.

Tịch Tuệ! Dù ở bất cứ nơi nào, Bồ-tát hoặc làm hoặc hiện đều trụ trong tâm xả, lìa các lỗi lầm.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Khi Bồ-tát tu khổ hạnh như vậy, có sáu mươi bốn triệu trời, người ở trong tam thừa, căn lành thành thục. Tịch Tuệ nên biết! Có các hàng trời, người tin hiểu đầy đủ, làm các thiện nghiệp. Hàng trời, người ấy thấy Bồ-tát ngồi an tường trong tòa lầu gác báu, nhập định A-hàn-pha-na-ca, thọ lạc trong định. Trọn sáu năm rồi Bồ-tát xả định. Trong các hàng trời, người, có người mong muốn pháp, có người chí tâm cầu pháp. Vì muốn thành thục họ, Bồ-tát tùy theo đó mà nói pháp thích ứng. Các hàng trời, người này thấy Bồ-tát và nghe thuyết pháp đều không có sai khác với việc làm. Tịch Tuệ nên biết! Đấy gọi là pháp môn đại trí tích tập đại Bi phương tiện hiểu rõ pháp lý thậm thâm không thể nghĩ bàn hàng phục tất cả tà

ma ngoại đạo, nhập khổ hạnh trí thanh tịnh của Bồ-tát.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Trong sáu năm Bồ-tát thành tựu sự thích ứng như vậy, thị hiện những việc khó làm. Qua sáu năm rồi, Bồ-tát đến sông Ni-liên, tùy thuận theo thế gian xuống sông tắm rửa sạch sẽ, tắm rửa xong liền lên bờ. Lúc đó có một cô thôn nữ trong làng tên là Thiện Sinh, vắt sữa từ một trăm con bò nấu cháo, với lòng tin thanh tịnh bưng sữa đến chỗ của Bồ-tát dâng lên cúng dường. Đồng thời cũng có sáu mươi ức chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lầu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già… mỗi vị đều sửa soạn thức ăn ngon thượng diệu dâng lên Bồ-tát. Tất cả đều thưa như vầy:

–Cúi xin Đại sĩ nhận thức ăn của con!

Tịch Tuệ! Lúc đó Bồ-tát trước hết nhận cháo sữa của cô thôn nữ Thiện Sinh, rồi mới nhận hết tất cả thức ăn của sáu mươi ức Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà v.v… cúng, nhưng họ không thấy nhau, nên mỗi vị đều cho rằng Bồ-tát nhận thức ăn cúng dường của mình. Bồ-tát nhận rồi, sẽ chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Bồ-tát rộng vì bố thí cho các chúng sinh, thành thục pháp căn lành của quả vị Giác ngộ cao tột.

Tịch Tuệ! đấy là khổ hạnh siêu xuất thù thắng của Bồ-tát, là hạnh phương tiện thù thắng mượn duyên thọ thực để đem lại sự thành tựu cho chúng sinh.

❧

Số 312 - Phật Nói Kinh Đại Thừa Bí Mật Chẳng Nghĩ Bàn Của Như Lai - Quyển 10

PHẬT NÓI KINH ĐẠI THỪA BÍ MẬT CHẲNG NGHĨ BÀN CỦA NHƯ LAI

QUYỂN 10

Phẩm 12: BỒ-TÁT ĐẾN BỒ-ĐỀ TRÀNG

Khi ấy Bồ-tát tắm rửa xong, lại nhận thức ăn, thể lực được khỏe mạnh trở lại, liền đến đại Bồ-đề tràng. Đến nơi, Bồ-tát bảo Thiên tử Thiện Địa và các chúng Thiên tử Địa cư bằng kệ rằng:

Mặc cho đại địa không lay động

Bồ-tát lìa ái đoạn trừ hại

Nay ngồi dưới cây chứng Bồ-đề

Các ngươi hãy trang nghiêm đất ấy.

Lành thay! Địa cư thiên hoan hỷ

Khắp ba ngàn cõi đều thanh tịnh

Tung rải hoa thơm đẹp tối thượng

Rảy nước hương thơm đều trong lành

Tất cả Kiên thủ và Trì man

Từ trời Thường kiêu đến Không cư

Hoan hỷ chiêm ngưỡng Đấng Bồ-tát

Rải các hoa đẹp ra cúng dường

Bốn trời Hộ thế và chúng hội

Cho đến tất cả bốn đại châu

Khắp ba ngàn cõi lưới vàng ròng

Phủ lên cúng dường Bậc Tối Thắng

Chúa Đế Thích trong ba ngàn cõi

Cúng dường Bồ-tát đại oai đức

Trang nghiêm như cung trời Quảng thắng

Khắp ba ngàn cõi cũng như vậy

Thiên chúng Dạ-ma đều vui thích

Phủ lưới lưu ly để trang nghiêm

Khắp ba ngàn cõi trân báu lạ

Dâng lên cúng dường Bậc Trung Thiên

Chúng trời Đâu-suất đều vui thích

Trải lưới trân châu để trang nghiêm

Ngọc châu anh giống hình bán nguyệt

Lại rải trân châu xuống như mưa

Vua trời Hóa lạc và Thiên chúng

Vàng Diêm-phù-đàn làm lưới báu

Lưới vàng, chuông báu phát tiếng hay

Khắp ba ngàn cõi nghe đều vui

Trong các cõi đó có diệu bảo

Ánh sáng vô biên chiếu rạng ngời

Trời Tha hóa tự tại trang nghiêm

Cúng dường tất cả nghĩa vô úy

Lại có Rồng và Càn-thát-bà

Ma-hầu-la-già và Tu-la

Đều tự trang nghiêm cung điện mình

Và cũng trang nghiêm nơi Dục giới.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Lúc đó Đại phạm Thiên vương thấy Bồ-tát đến Bồ-đề tràng tối thắng rồi, liền bảo tất cả Phạm chúng Thiên tử:

–Này các nhân giả! Các vị có biết việc này không? Nay Đại Bồ-tát phát đại thệ nguyện, mặc giáp trụ rộng lớn, không bao giờ rời bỏ, lại đối với giáp trụ vững chắc ý không thoái chuyển, khéo thành tựu các hạnh Bồ-tát, tu các Ba-la-mật-đa, vượt qua bờ bên kia, được tự tại trong tất cả địa của Bồ-tát và có thể thanh tịnh tất cả ý vui của Bồ-tát, lại khéo thông đạt mỗi loại căn tánh của tất cả chúng sinh, thâm nhập phần vị bí mật của tất cả Như Lai, đã thoát khỏi các nghiệp ma, với tất cả căn lành đều không bị hoại tín, được kiến lập từ oai thần của chư Phật, rộng chỉ bày con đường giải thoát chân chánh cho tất cả chúng sinh, là bậc Đạo sư phá gãy tất cả cảnh giới

của tà ma ngoại đạo. Bồ-tát là Bậc Dũng mãnh trong tam thiên đại thiên thế giới, là Bậc đại Y vương tích tập pháp dược, phủ lụa giải thoát, là Đấng đại Pháp vương phóng ánh sáng tuệ lớn, dựng cờ pháp lớn, tám pháp thế gian không thể làm nhiễm, sinh từ hoa sen chân thật thanh tịnh, đối với tất cả pháp Tổng trì không bao giờ quên, đại hải phát sinh lìa các tăng giảm, không lay không động như núi Tu-di, diệu thiện vô cấu, diệu thiện thanh tịnh, tự tịnh diệu tuệ, phát sinh từ đại ma-ni báu, được vô ngại trong tất cả pháp, sinh từ Đại phạm, tâm nghiệp thư thái, Bồ-tát có đầy đủ công đức như vậy. Nay Bồ-tát đến Bồ-đề đạo tràng, sắp chứng quả vị Giác ngộ cao tột, hàng phục quân ma, vì để viên mãn mười Lực, bốn Vô sở úy, mười tám pháp bất cộng của Như Lai rộng vì tất cả chuyển đại pháp luân, rống lên tiếng rống sư tử, rộng bố thí pháp cho tất cả chúng sinh, khiến các chúng sinh được Pháp nhãn thanh tịnh, đem chánh pháp để nhiếp phục các dị luận của ngoại đạo, vì muốn viên mãn thệ nguyện thuở xưa, vì muốn thân gần chư Phật Thế Tôn, ở trong các pháp được giàu có tự tại.

Này các nhân giả! Các vị nên phát tâm siêng năng dũng mãnh đến chỗ Bồ-tát thân gần cúng dường.

Lúc đó Đại phạm Thiên vương với tâm thanh tịnh lại nói với tất cả Phạm chúng Thiên tử:

–Này các nhân giả! Nay bậc Bồ-tát ấy đã ở trong trăm ngàn kiếp siêng tu cấm giới, là bậc Đại sĩ thanh tịnh tối thượng, nay đến Bồ-đề tràng sắp thành Chánh giác, các vị nên trang nghiêm đẹp đẽ khắp tất cả tam thiên đại thiên thế giới.

Đại phạm Thiên vương liền nói kệ rằng:

Bồ-tát thanh tịnh giới quyết định

Rộng làm lợi ích khắp trời, người

Trời, người cúng dường Thiên Trung Thiên

Đến Bồ-đề tràng đại tịch mặc

Hàng phục tất cả chúng ma quân

Nhất thiết trí, trí biết chân chánh

Tất cả pháp Phật đều viên minh

Chuyển chánh pháp luân làm lợi lạc

Đại trí rống lên tiếng sư tử

Tất cả chúng sinh nghe đều vui

Do đó khiến khai Pháp nhãn tịnh.

Nhân Trung Tôn đến cây Bồ-đề

Dị luận ngoại đạo đều nhiếp phục

Thệ nguyện thuở xưa đều tròn đầy

Sự nghiệp Chánh giác hiện khiến thành

Nhân Trung Tôn đến cây Bồ-đề

Lành thay, hòa hợp đều chuyên chí

Tất cả các nơi đều trang nghiêm

Trong tam thiên đại thiên thế giới

Thấy khắp cõi Dục đều trang nghiêm,

Như việc trang nghiêm nơi Dục giới

Sắc giới trang nghiêm cũng như vậy.

Lành thay, Phạm chúng tâm thanh tịnh

Trang nghiêm khắp cả ba ngàn cõi

Dục giới đều hiện việc cúng dường

Thượng giới cũng hiện các việc ấy

Tung rải hoa thơm đẹp tối thượng

Tất cả nhạc báu đều trổi lên

Thiên chúng trong tam thiên thế giới

Thấy nghe hân hoan đều kính lễ,

Cho đến cõi trời Sắc cứu cánh

Tất cả trang nghiêm nơi cõi mình

Càng lên càng trang nghiêm tối thắng

Rộng hiện trang nghiêm các cõi trời

Thiên nữ sáu mươi trăm ngàn ức

Dựng tòa Kim cang Bồ-đề tràng

Nước hương thơm rải khắp tất cả

Lại tung rải các loại hoa đẹp

Xếp các thứ báu trang nghiêm đất

Đại Bồ-đề tràng trông rất đẹp

Không thể nói hết công đức ấy.

Đây có vô lượng thứ trang nghiêm

Bồ-tát quyết định siêng tu giới

Thế gian thiện lợi đại oai đức

Sắp đến ngồi dưới cây Bồ-đề

Hàng phục quân ma các ác tuệ

Tất cả hòa hợp hạnh Thánh giả

Trang nghiêm khắp cả ba ngàn cõi

Bậc Thầy trời, người pháp tự tại

Cúng dường Ngài dược phước vô biên

Phạm chúng nghe đến Bậc Tôn Sư

Trang nghiêm đẹp lạ ba ngàn cõi

Hoa đẹp, tràng báu dùng trang nghiêm

Biến hóa thế giới đều thành báu

Hóa ức bảo cái đẹp trên không

Như ánh nhật nguyệt trông rất đẹp

Các hoa Sa-la thật tối thượng

Hóa hiện giống như vườn Hoan hỷ

Đại tiên đi dạo vui vẻ bước

Biến hóa trang nghiêm thành bảy xe

Hoa sen vàng báu phủ lớp kín

Vây quanh bảy vòng thành ranh giới

Thiên chủ Đế Thích tạo trang nghiêm

Trời, người hy hữu xưa chưa thấy

Thù thắng như cung trời Đao-lợi

Bốn đại châu trang nghiêm như vậy

Dạ-ma, Đâu-suất, Hóa lạc thiên

Tha hóa nghiêm đồng Sắc cứu cánh

Dũng mãnh siêng năng đều vội vã

Cùng trang nghiêm Bồ-đề tối thượng

Trang nghiêm thù thắng như Dục giới

Trời, Rồng các chúng cũng như trên

Trong khoảnh Sát-na đều hóa hiện.

Bồ-tát bước đi trong cảnh ấy

Số trăm ức Thiên nữ bốn phương

Đến cây Bồ-đề cùng vây quanh

Hương xoa, hương bột, các hoa đẹp

Nước hương thơm rảy khắp các nơi

Cây Bồ-đề được trang nghiêm đẹp

Như cây Viên xanh trời Đao-lợi

Bất cứ nơi nào cũng trang nghiêm

Công đức như vậy không kể hết

Chư Thiên kia số trăm ngàn ức

Mỗi mỗi đều trang nghiêm đẹp đẽ.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Bồ-tát đã đến Bồ-đề tràng rồi, trong khi hạ hai chân có tướng thiên bức luân đặt xuống đất, tức thời có ánh sáng rộng lớn xuất hiện. Ánh sáng ấy chiếu tận khắp tất cả các cõi địa ngục, bàng sinh, ngạ quỷ. Những chúng sinh nhận được ánh sáng ấy chiếu đến nên các khổ đều tạm được ngưng nghỉ. Ánh sáng ấy chiếu soi đến tận trong cung của Long vương Ca-lê-ca.

Khi ấy Long vương Ca-lê-ca thấy ánh sáng của Bồ-tát chiếu rồi tâm sinh hoan hỷ phấn khởi vui mừng, liền nói kệ với quyến thuộc trong cung và các Long chúng:

Như tia sắc vàng thật sáng chói

Rực rỡ chiếu khắp cung Rồng ta

Ta mong ánh sáng chiếu đến thân

Từ đó sinh tâm đại hoan hỷ.

Như ta trước kia ở chỗ Phật

Xưa kia từng thấy ánh sáng này

Nay đây lại thấy quyết không nghi

Bậc Đại Vô Úy sắp xuất thế.

Các ngươi đều đem hoa hương đẹp

Hương xoa, hương bột, các vòng hoa

Vàng ròng cùng với ngọc ma-ni

Lại thêm anh lạc và thượng phục,

Cùng trổi các thứ âm nhạc hay

Châu báu trang nghiêm các lọng phướn

Và báu làm thành diệu cao tràng

Dâng lên cúng Bậc Thiên Nhân Sư,

Cung điện Long vương đẹp lạ thường

Trang nghiêm lộng lẫy đều thanh tịnh

Các ngươi nên sinh tâm hoan hỷ

Vậy hãy cùng nhau đến chỗ Phật.

Bấy giờ, Long vương Ca-lê-ca cùng với cung nhân quyến thuộc của mình và các Long chúng, đều đem theo các thứ hương hoa, y phục, tràng phan, bảo cái thượng diệu cùng với các thứ nhạc cụ, đánh thổi ca hát bay lên hư không, nước hương thơm rảy khắp như mây lại mưa xuống hoa và ngọc báu của rồng. Long vương đã dùng oai lực thần thông như vậy, hiện các việc biến hóa đến chỗ Bồ-tát. Đến nơi cùng các quyến thuộc đảnh lễ sát chân Bồ-tát, trổi lên âm nhạc vi diệu, chí thành cúng dường. Cúng dường xong, Long vương liền nhiễu quanh bên phải rồi đứng trước Bồ-tát nói kệ vi diệu tán thán:

Bậc Nhân Trung Tôn phóng ánh quang

Chiếu khắp tất cả các cõi Phật

Sát-na ác thú khổ đều dừng

Long chúng chúng con được chiếu sáng

Long chúng được ánh quang chiếu soi

Đều sinh hoan hỷ nói như vầy:

Bồ-tát thành Phật quyết không nghi

Nên ánh sáng vàng chiếu như vậy.

Có trăm ngàn ức chúng Long nữ

Cầm nắm hương hoa rất cung kính

Và y phục đẹp, các tràng phan

Đến chỗ Bồ-tát dâng hiến cúng

Nay ở nơi đây hoa bảo cái

Tất cả đẹp đẽ rộng trang nghiêm

Lại có cỏ thuốc, các cây cối

Đều cúi hướng đến cây Bồ-đề

Sông ngòi ngừng chảy im phăng phắc

Gió im lay động thảy an nhiên

Hôm nay Bồ-tát chứng Bồ-đề

Hàng ma tối thắng ở thế gian

Ánh sáng của Phạm vương, Đế Thích

Và nhật nguyệt đều bị che khuất

Mong ánh sáng chiếu được thanh lương

Vì Phật xuất thế đều hoan hỷ.

Lại có các bình diệu cát tường

Quay tròn uyển chuyển giữa hư không

Tiên chúng, Long chúng ở không trung

Quay tròn bên phải cũng như vậy

Hoặc trời, hoặc người ở thế gian

Tất cả chí thành dâng cúng dường

Hôm nay Bồ-tát chứng Bồ-đề

Vì người cầu tuệ mở chánh đạo.

Hôm nay chúng con ở chỗ Phật

Oai quang càng tăng được thiện lợi

Con xưa cúng dường Câu-lưu-tôn

Và Ca-nặc-ca Đại Thánh Chúa,

Đức Ca-diếp Thế Tôn tối thượng

Cho đến hôm nay cúng Thích-ca

Mong cầu Bồ-đề đại thần thông

Hy hữu tối thắng xưa chưa thấy,

Là Bậc Tối Thượng đức đầy đủ

Phát Đại phạm âm sư tử rống

Vững cầu Bồ-đề tâm quyết định

Tâm đó siêu xuất không gì hơn

Nhật nguyệt có lúc còn rơi rớt

Núi chúa Tu-di có thể phá

Hôm nay không trọn mười tôn lực

Thế gian không thể có việc ấy.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Lúc đó vị Ái phi Thượng thủ của Long vương Ca-lê-ca tên là Kim Quang, cùng với các Long nữ cung kính

vây quanh đem các bảo cái đẹp đẽ đặc biệt, các loại y áo đẹp và vòng hoa trời, các loại trân châu anh lạc trang nghiêm khéo léo, các loại châu báu ma-ni đẹp tối thượng và các bình hương thơm vi diệu, trổi lên những bài ca hay đi đến chỗ của Bồ-tát. Đến nơi lễ kính rải các hoa báu lên cúng dường xong, vị ấy đứng trước Bồ-tát nói kệ rằng:

Tâm không động loạn không sợ hãi

Không tham, không sân cũng không si

Bậc Vô nhiễm điều phục khó điều

Hay lìa các ác không đắm trước

Nay con đảnh lễ tịnh giải thoát

Đại Tiên hãy nhổ mũi tên nghi

Phóng đại trí quang phá vô minh

Độ các khổ não ở thế gian

Thế gian lạc lõng không người cứu

Bồ-tát làm chỗ nương cứu độ

Ánh sáng chiếu khắp trong ba cõi

Trời, người hoan hỷ tâm thanh tịnh

Hư không mưa xuống các hoa đẹp

Và tung diệu y rộng trang nghiêm

Thắng tướng như vậy con đã biết

Hôm nay Đại Tiên thành Chánh giác

Bậc Tối Thắng đến cây Bồ-đề

Ngài, Bậc Vô Nhiễm hàng quân ma

Dứt trừ lưói hắc ám phiền não

Chứng đại Bồ-đề tâm vắng lặng,

Ngài đã trải qua trăm ức kiếp

Mong cầu Bồ-đề Phật quá khứ

Làm việc khó làm vì thế gian

Hôm nay viên mãn ý thù thắng.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Lúc Bồ-tát sắp thành Chánh giác, có các Hiền thánh dùng sức oai thần loan báo, tức thời có một người cắt cỏ tên là Cát Tường, tự nhiên đứng bên phải Bồ-tát lựa các cỏ sạch.

Cỏ này mềm mại như lông cổ của Khổng tước, lại như y Ca-tả-lân-na, sắc hương đầy đủ, tất cả đều quay qua phía bên phải. Người cắt cỏ liền đem cỏ ấy đến trước và dâng lên cho Bồ-tát và phát thâm tâm tối thắng quả vị Giác ngộ cao tột.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Khi ấy người cắt cỏ Cát tường nhờ nguyện vững chắc ở đời trước nên đã phát nguyện rằng: “Con nguyện ở trong hiền kiếp, nơi các Bồ-tát thành Chánh giác, tại Bồ-đề tràng đều trải cỏ sạch.” Tại sao vậy? Này Tịch Tuệ! Ta nhớ quá khứ chín mươi mốt kiếp trước, trong hiền kiếp này có Đức Phật ra đời hiệu là Tỳ-bà-thi Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự, Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Trong giáo pháp của Đức Phật ấy, có một ngàn chúng Đại Bồ-tát viên mãn, tu trì phạm hạnh. Lúc đó Đức Tỳ-bà-thi vì các Bồ-tát trong hiền kiếp mà thọ ký quả vị Giác ngộ cao tột. Có một vị trưởng giả tên là Cụ Tuệ, ở trong đại hội nghe Đức Thế Tôn thọ ký Bồ-đề cho các Bồ-tát rồi, liền phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, lại phát thệ nguyện: “Con nguyện trong hiền kiếp này, ở ngay chỗ Bồ-đề tràng của chư Phật, con đều trải tòa Sư tử thù thắng vi diệu, hoặc là cúng cỏ sạch.”

Tịch Tuệ nên biết! Chớ có nghi ngờ, Cụ Tuệ thuở đó đâu phải người nào lạ, chính là người cắt cỏ Cát Tường dâng cỏ sạch cho Bồ-tát Thích-ca lúc thành Chánh giác. Do nhân duyên đó, ông nay nên biết! Người cắt cỏ Cát Tường ấy, từ nguyện lực đời trước ở chỗ Phật, hoặc là cúng cỏ sạch hoặc trải tòa Sư tử đẹp, tùy theo trí lực tin hiểu của các chúng sinh mà thành thục các căn lành, việc ấy là như vậy.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Khi Bồ-tát đã đến cây Bồ-đề, thần cây Bồ-đề ấy và mười ngàn Thiên nữ thảy đều cầm các hoa đẹp và hương xoa v.v… đến trước Bồ-tát rải các hoa hương đẹp ra cúng dường rồi đảnh lễ sát chân Bồ-tát đồng thanh nói kệ rằng:

Quy mạng oai đức Đại Vô Úy

Thiện Tịch khéo điều phá các ác

Lìa lỗi dũng mãnh đại oai quang

Bậc Đạo Sư thanh tịnh vô nhiễm

Cứu người khổ não không nương tựa

Chỉ có Thánh Tôn mới ban vui

Trừ sạch bệnh phiền não thế gian

Là Đại Y Vương trị liệu khắp

Quy mạng Bậc Lừng danh thanh tịnh

Trời hoan hỷ tung rải mưa hoa

Nay quyết định chóng thành Bồ-đề

Khởi tâm đại Bi nhiếp tất cả

Đến cây Bồ-đề lên thắng tòa

Xua tan bóng tối của quân ma

Giác ngộ tịch tĩnh chứng Bồ-đề

Cũng như Phật trước đã giác ngộ

Trải qua ức kiếp tu thanh tịnh

Làm việc khó làm lợi thế gian

Ý vui Đại Tiên nay đã mãn

Ngồi dưới Bồ-đề thành Chánh giác.

Lại nữa, này Tịch Tuệ! Lúc đó Bồ-tát đem cỏ sạch đến Bồ-đề tràng tự trải lên tòa Kim cang. Sau đó mới hướng đến cây Bồ-đề chúa cung kính đảnh lễ, nhiễu bên phải bảy vòng. Sau khi Bồ-tát trải cỏ liền có tám vạn bốn ngàn Thiên tử đem tám vạn bốn ngàn tòa Sư tử trang nghiêm đẹp đẽ dâng lên Bồ-tát. Tòa ấy cao rộng trang nghiêm tráng lệ được trang sức bằng các báu, phủ lưới báu và lưới trân châu, lại rủ anh lạc đan chéo nhau, khéo léo bày biện vô số trăm ngàn y phục vi diệu tối thượng. Khi ấy Bồ-tát liền hiện thân, mỗi thân đều ngồi trên tám vạn bốn ngàn tòa Sư tử. Nhưng các Thiên tử không thấy việc đó cứ cho rằng Bồ-tát ngồi trên tòa Sư tử của mình cúng mà chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Do vậy nên các Thiên tử đều sinh tâm hoan hỷ thanh tịnh, tất cả đều không còn thoái chuyển nơi đạo Giác ngộ.

❧

Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.