Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Luân Quán Hội Nghĩa

Bốn bài kệ đầu nói về tứ sự cúng dường. Bài kệ sau cùng nói về ý nghĩa vì sao cúng dường. Bài kệ thứ nhất là cúng dường thực phẩm và thuốc thang. Bài kệ thứ hai là cúng dường quần áo. Bài kệ thứ ba và thứ tư đều nói về ngọa cụ (臥具, các thứ dùng để trải nằm như mền, chiếu, đệm…) Vô thượng đạo vẫn thông với tứ giáo.

1.2.1.1.4.2.1.2.5.3.7. Hỏi về Huệ

(Kinh) Hoặc hữu Bồ Tát, thuyết tịch diệt pháp, chủng chủng giáo chiếu, vô số chúng sanh. Hoặc kiến Bồ Tát, quán chư pháp tánh, vô hữu nhị tướng, do như hư không. Hựu kiến Phật tử, tâm vô sở trước, dĩ thử diệu huệ, cầu vô thượng đạo.

(經)或有菩薩，說寂滅法，種種教詔，無數眾生。或見菩薩，觀諸法性，無有二相，猶如虛空。又見佛子，心無所著，以此妙慧，求無上道。

(Kinh: Hoặc có Bồ Tát, nói pháp tịch diệt, các thứ dạy bảo, vô số chúng sanh. Hoặc thấy Bồ Tát, quán tánh các pháp, chẳng có hai tướng, dường như hư không. Lại thấy Phật tử, tâm chẳng chấp trước, dường như hư không, dùng diệu huệ ấy, cầu đạo vô thượng).

Bài kệ thứ nhất là chẳng thể nói mà nói Bát Nhã. Bài kệ kế đó là chẳng thể quán mà quán Bát Nhã. Bài kệ sau cùng là ngôn ngữ dứt bặt, tâm hạnh xứ diệt, tức là nói điều chẳng thể nói, quán điều chẳng thể quán để luận định Bát Nhã. Bát Nhã cũng thông với các giáo.

Phần giải thích về năm lượt suy nghĩ, thưa hỏi chuyện tu Bồ Tát hạnh trong cõi khác đã xong.

1.2.1.1.4.2.1.2.6. Hỏi về chuyện cúng dường xá lợi ở cõi khác (tức là hỏi về chuyện đức Phật nhập Niết Bàn)

(Kinh) Văn Thù Sư Lợi! Hựu hữu Bồ Tát, Phật diệt độ hậu, cúng dường xá lợi. Hựu kiến Phật tử, tạo chư tháp miếu, vô số Hằng sa, nghiêm sức quốc giới. Bảo tháp cao diệu, ngũ thiên do tuần, tung quảng chánh đẳng, nhị thiên do tuần. Nhất nhất tháp miếu, các thiên tràng phan, châu giao lộ mạn, bảo linh hòa minh. Chư thiên, long thần, nhân cập phi nhân, hương, hoa, kỹ nhạc, thường dĩ cúng dường. Văn Thù Sư Lợi! Chư Phật tử đẳng, vị cúng xá lợi, nghiêm sức tháp miếu. Quốc giới tự nhiên, thù đặc diệu hảo, như thiên thụ vương, kỳ hoa khai phu.

(經)文殊師利！又有菩薩，佛滅度後，供養舍利。又見佛子，造諸塔廟，無數恒沙，嚴飾國界。寶塔高妙，五千由旬，縱廣正等，二千由旬。一一塔廟，各千幢旛，珠交露幔，寶鈴和鳴。諸天龍神，人及非人，香華伎樂，常以供養。文殊師利！諸佛子等，為供舍利，嚴飾塔廟。國界自然，殊特妙好，如天樹王，其華開敷。

(Kinh: Ngài Văn Thù Sư Lợi! Lại có hàng Bồ Tát, sau khi Phật diệt độ, bèn cúng dường xá lợi. Lại thấy các Phật tử, tạo tác các tháp miếu, nhiều vô số Hằng sa, trang nghiêm khắp cõi nước. Tháp báu cao và đẹp, đến năm ngàn do tuần, mỗi bề đều bằng nhau, rộng hai ngàn do tuần. Trong mỗi ngôi tháp miếu, đều treo ngàn tràng phan, châu giăng xen làm mành, linh báu cùng vang tiếng. Các trời, rồng, chư thần, nhân loại và phi nhân, hương, hoa và âm nhạc, thường dùng để cúng dường. Văn Thù Sư Lợi ơi! Các hàng Phật tử đó, vì cúng dường xá lợi, trang hoàng các tháp miếu. Cõi nước đều tự nhiên, tốt đẹp rất đặc biệt, như cây chúa cõi trời, đang trổ hoa nở xòe).

Bài kệ thứ nhất nói chung về chuyện Phật diệt độ, [đại chúng] cúng dường xá lợi. Bài kệ thứ hai là nói rõ số lượng tháp. Bài kệ thứ ba, nói về kích thước của tháp. Bài kệ thứ tư nói về sự trang nghiêm nơi tháp. Bài kệ thứ năm nói về sự cúng dường. Bài kệ thứ sáu và bảy, kết lại lời tán thán về sự trang hoàng. “Thiên thụ vương” tức là cây Ba Lợi Chất Đa La (Pāriyātraka).

Phần thứ nhất, kệ tụng để hỏi lại những điều trước đó [đã nói trong văn Trường Hàng] đã xong.

1.2.1.1.4.2.2. Kệ tụng xin giải đáp

Gồm hai phần: Một là nêu ra điều nghi và lời thỉnh cầu. Hai là giải thích những lời vấn nạn.

1.2.1.1.4.2.2.1. Nêu ra điều nghi và lời thỉnh cầu

(Kinh) Phật phóng nhất quang, ngã cập chúng hội, kiến thử quốc giới, chủng chủng thù diệu. Chư Phật thần lực, trí huệ hy hữu. Phóng nhất tịnh quang, chiếu vô lượng quốc. Ngã đẳng kiến thử, đắc vị tằng hữu. Phật tử Văn Thù, nguyện quyết chúng nghi.

(經)佛放一光，我及眾會，見此國界，種種殊妙。諸佛神力，智慧希有，放一淨光，照無量國。我等見此，得未曾有，佛子文殊，願決眾疑。

(Kinh: Phật phóng một quang minh, tôi và cả chúng hội, trông thấy cõi nước này, đủ thứ lạ mầu nhiệm. Thần lực của chư Phật, trí huệ đều hiếm có. Phóng quang minh thanh tịnh, chiếu soi vô lượng cõi. Chúng tôi thấy điều này, đều được chưa từng có. Thưa Phật tử Văn Thù, xin hãy trừ nghi cho).

Bài kệ thứ nhất nêu ra chuyện được thấy trong cõi này. “Bạch hào” biểu thị Trung Đạo, là cội gốc của các pháp. Vì thế, nêu ra đầu tiên. “Chủng chủng thù diệu” (Các thứ hay khéo lạ lùng) chính là sáu tướng lành. Bài kệ thứ hai, nêu ra các chuyện trông thấy nơi cõi khác. Sáu điều lành trong cõi khác đều do quang minh mà trông thấy. Quang minh lại do thần lực và trí huệ mà có. Bài kệ thứ ba, chánh thức xin giải đáp. Chữ Thử chỉ sáu tướng lành trong cõi này. “Vị tằng hữu” (Chưa từng có) ý nói so với Hoa Nghiêm cho đến Bát Nhã đều khác biệt!

1.2.1.1.4.2.2.2. Giải thích bốn điều ngầm căn vặn

(Kinh) Tứ chúng hân ngưỡng, chiêm nhân cập ngã, Thế Tôn hà cố, phóng tư quang minh? Phật tử thời đáp, quyết nghi linh hỷ, hà sở nhiêu ích, diễn tư quang minh? Phật tọa đạo tràng, sở đắc diệu pháp, vị dục thuyết thử, vị đương thọ ký. Thị chư Phật độ, chúng bảo nghiêm tịnh, cập kiến chư Phật, thử phi tiểu duyên. Văn Thù đương tri: Tứ chúng long thần, chiêm sát nhân giả, vị thuyết hà đẳng?

(經)四眾欣仰，瞻仁及我，世尊何故，放斯光明？佛子時答，決疑令喜，何所饒益，演斯光明？佛坐道場，所得妙法，為欲說此，為當授記。示諸佛土，眾寶嚴淨，及見諸佛，此非小緣。文殊當知：四眾龍神，瞻察仁者，為說何等？」

(Kinh: Bốn chúng đều mong ngóng, nhìn nhân giả và tôi, vì sao đức Thế Tôn, phóng ra quang minh này? Phật tử nên đáp ngay, trừ nghi cho họ mừng. Do có lợi ích gì, Phật phóng quang minh này? Phật ngồi nơi đạo tràng, đạt được pháp mầu nhiệm, vì muốn nói pháp đó, hay sẽ vì thọ ký? Trong các cõi Phật ấy, các báu đều nghiêm tịnh, và trông thấy chư Phật, đấy chẳng phải duyên nhỏ. Ngài Văn Thù nên biết: Tứ chúng cùng rồng, thần, đang chăm chú nhìn Ngài, mong sẽ nói những gì?)

Bốn bài kệ đầu nhằm giải thích những điều ngầm căn vặn, bài kệ sau cùng kết lại lời thỉnh. Nói “ngầm căn vặn” tức là trong tâm ngài Văn Thù đang băn khoăn, không chịu đáp ngay, là vì có ba ý:

Một là tướng lành này kỳ lạ, chẳng thể bộp chộp phán quyết.

Hai, trí của đại chúng như biển, [nhưng họ] nhún nhường, đề cao ngài Văn Thù.

Ba là chần chừ khước từ để sanh lòng khát ngưỡng cho đại chúng.

Vì thế, Ngài dùng lý do khó khăn, ẩn tàng để cự tuyệt. Ngài Di Lặc nói rành rẽ điều nghi nan, cũng có ba ý:

Một, do tướng lành to lớn, nên mối nghi to lớn. Nếu chẳng giải trừ, mối lo ngờ sẽ ấp ủ trong lòng, gây trở ngại cho việc nghe giảng phần Chánh Tông.

Hai, đại chúng tuy đông nhiều, đều trông cậy vào nhân giả (Văn Thù).

Ba là toàn thể đại chúng đều chiêm ngưỡng nhân giả. Vì thế biết là họ dốc lòng thành, ân cần trân trọng. Do đó, ngài (Di Lặc) bèn nói rõ để giải trừ các điều vấn nạn, mong ngài Văn Thù sẽ đúng lúc giải đáp.

Điều căn vặn âm thầm thứ nhất, do chính lời thỉnh mà sanh ra. Ông thỉnh rằng: “Phật tử Văn Thù, nguyệt quyết chúng nghi” (Xin Phật tử Văn Thù giải quyết mối nghi cho đại chúng). Từ điều này, ngài Văn Thù hỏi vặn lại điều thứ nhất: “Ông nói đại chúng nghi ngờ, nhưng đại chúng chưa từng nghi. Nếu nghi, họ đã hỏi. Đại chúng đã chẳng nghi, tôi quyết nghi bằng cách nào?” Ngài Di Lặc liền dùng bài kệ thứ nhất để giải đáp lời căn vặn ấy: “Tứ chúng hân ngưỡng, chiêm nhân cập ngã” (Tứ chúng hân hoan, ngưỡng mộ, ngắm nhìn nhân giả và tôi). Ngắm nhìn tôi là muốn tôi hỏi, ngắm nhân giả là muốn nhân giả giải đáp. Do vậy, ngài Văn Thù liền căn vặn lần thứ hai: “Đại chúng đều ôm lòng nghi, chẳng dễ giải đáp. Đợi Phật xuất định, Ngài sẽ tự giải quyết mối nghi”. Ngài Di Lặc bèn lập tức dùng bài kệ thứ hai để giải thích: “Nếu ôm lòng hoài nghi, sẽ lo rầu, chẳng thảnh thơi, chẳng biết Như Lai lúc nào mới xuất Định. Vì thế, cần phải đáp ngay để họ hoan hỷ”. Nói “thời đáp” tức là thúc giục hãy đáp ngay. Do vậy, ngài Văn Thù liền đưa ra điều căn vặn thứ ba: “Tôi và nhân giả, đều thuộc địa vị đang học, muốn suy lường ý Phật, mong ông hãy cùng tôi suy tính, sao lại để riêng mình tôi đáp? Theo đúng lẽ thì chẳng nên!” Ngài Di Lặc dùng bài kệ thứ ba để giải thích: “Tôi cũng băn khoăn suy nghĩ, chẳng biết là đức Phật sẽ nói diệu pháp Ngài đạt được khi ngồi nơi đạo tràng, hay là sẽ thọ ký?” Do vậy, ngài Văn Thù lại cật vấn lần thứ tư: “Nếu như lời ông nói, tức là mối nghi đã được cởi gỡ, cần gì phải phiền tôi quyết nghi?” Ngài Di Lặc dùng bài kệ thứ tư để giải thích: “Chuyện này chẳng phải là duyên nhỏ nhoi, há có thể dùng cái tâm do dự của tôi để phán định đại sự?” Đến đây, ngài Văn Thù đã hết cớ cật vấn, mà cũng thôi nhún nhường. Vì thế, bài kệ sau cùng là kết lại lời thỉnh cầu giải đáp.

Phần thứ tư là nêu câu hỏi đã xong.

1.2.1.1.5. Trả lời câu hỏi

Gồm hai phần: Một là văn Trường Hàng. Hai là kệ tụng.

1.2.1.1.5.1. Phần kinh văn Trường Hàng

Chia thành bốn phần:

Một là suy nghĩ, cân nhắc để giải đáp. Hai là nêu đại lược chuyện đã từng thấy để trả lời. Ba là nêu rộng chuyện đã từng thấy để trả lời. Bốn là phán định phân minh để giải đáp.

1.2.1.1.5.1.1. Suy nghĩ, cân nhắc để giải đáp

(Kinh) Nhĩ thời, Văn Thù Sư Lợi ngữ Di Lặc Bồ Tát Ma Ha Tát, cập chư Đại Sĩ: Thiện nam tử đẳng! Như ngã duy thổn, kim Phật Thế Tôn dục thuyết đại pháp, vũ đại pháp vũ, xuy đại pháp loa, kích đại pháp cổ, diễn đại pháp nghĩa.

(經)爾時，文殊師利語彌勒菩薩摩訶薩，及諸大士：「善男子等！如我惟忖，今佛世尊欲說大法，雨大法雨，吹大法螺，擊大法鼓，演大法義。

(Kinh: Lúc bấy giờ, Văn Thù Sư Lợi bảo Di Lặc Bồ Tát Ma Ha Tát và các vị Đại Sĩ: Các thiện nam tử! Như tôi suy nghĩ, cân nhắc, nay đức Phật Thế Tôn muốn nói pháp lớn, xối mưa pháp lớn, thổi ốc pháp lớn, đánh trống pháp lớn, diễn pháp nghĩa lớn).

“Thiện nam tử”: Mở ra bảy phương tiện là Thiện. Có thể nghe pháp độc diệu là Nam, còn nói là “thiện trượng phu”. Danh xưng “trượng phu” (丈夫) cũng áp dụng cho cả bốn giáo; ở đây, phải hiểu là thuộc Viên Giáo. “Duy” (惟) là suy nghĩ, “thổn” (忖) là suy lường. Suy tính hiện thời giống như xưa kia, suy lường xưa kia giống như hiện tại. Nhưng ngài Văn Thù là cổ Phật, lẽ nào chẳng biết? Nơi Tích, bèn thị hiện tư duy đó thôi!

“Dục thuyết đại pháp” (Muốn nói pháp lớn): Giải đáp đó là tướng lành thuyết pháp. [Văn Thù Bồ Tát] suy nghĩ: Xưa kia, sau khi chư Phật nói kinh Vô Lượng Nghĩa, bèn khai Quyền, hiển Thật, gồm thâu vô lượng về một. Nay tôi phán đoán, đức Phật đã nói kinh Vô Lượng Nghĩa, cũng sẽ khai Quyền hiển Thật, dung hội vô lượng về một, “một” chính là đại pháp.

“Vũ đại pháp vũ” (Xối mưa pháp lớn) là trả lời [thắc mắc] về điềm lành “mưa hoa”. Suy nghĩ chư Phật thuở trước, sau khi tuôn bốn loại hoa vào khắp các nhân vị (địa vị tu nhân) Trụ, Hạnh, Hướng, Địa thuộc Viên Giáo. Tôi phán đoán đức Phật hiện thời, sau khi mưa hoa, ắt cũng sẽ đều tạo cái nhân thành Phật cho [các vị Bồ Tát] thuộc [các địa vị] Trụ, Hạnh, Hướng, Địa.

“Xuy đại pháp loa” (Thổi ốc pháp lớn): Thổi ốc (tù và) làm hiệu lệnh, giải đáp thắc mắc cho tâm đại chúng hoan hỷ trước điềm lành. [Ngài Văn Thù] suy nghĩ tứ chúng xưa kia trông thấy điềm lành bèn hoan hỷ, đạt được điều chưa từng có, trừ chướng, dấy động căn cơ, tức là sửa đổi khiến cho giáo, hạnh, lý của mọi người đều đồng nhất; bèn đoán rằng đại chúng hiện thời do hoan hỷ, cũng sẽ trừ chướng, dấy động căn cơ, thay đổi theo giáo, hạnh, lý giống như người thuở trước, sửa đổi rất sâu!

“Kích đại pháp cổ” (Đánh trống pháp lớn): Giải đáp thắc mắc về điềm lành “cõi đất chấn động”. Suy nghĩ: Xưa kia, sau khi đại địa chấn động, liền có sáu lượt phá giặc Vô Minh; [do vậy tôi] phán đoán đối với vị Phật hiện thời (Phật Thích Ca), sau khi đại địa chấn động, cũng sẽ có sáu lượt phá Vô Minh Hoặc. Đó là chỗ mầu nhiệm nhất của thanh giáo.

“Diễn đại pháp nghĩa”: Giải đáp thắc mắc về tướng lành “phóng quang”. Suy nghĩ: Xưa kia, chư Phật phóng quang minh từ tướng bạch hào; sau đó, nói kinh Pháp Hoa. Do đạo của chư Phật giống như nhau, tôi đoán rằng sau khi đức Phật hiện thời phóng quang, cũng sẽ nói kinh Pháp Hoa.

Ngài (Văn Thù Bồ Tát) nói rộng về năm điều [chứng tỏ] đạo của chư Phật giống nhau. Năm câu như thế đều là do suy nghĩ các điều trong quá khứ mà phán định hiện tại. Tôi nói thêm để dung hội ý nghĩa: [Chánh kinh] chỉ thiếu phần [Bồ Tát] suy nghĩ về tướng lành nhập Định, nhưng các điềm lành như mưa hoa, cõi đất chấn động v.v… đều do nhập Định mà có, [nói về các tướng lành ấy] thì ý nghĩa đã đầy đủ rồi, chẳng cần phải nhọc lòng ngờ vực! Do thiếu khuyết điều này, nên gọi là “lược đáp” (略答, giải đáp đại lược). Chuyện suy nghĩ, cân nhắc để giải đáp này nhằm trả lời thắc mắc về sáu điều lành trong cõi này.

1.2.1.1.5.1.2. Nêu đại lược chuyện đã từng thấy để giải đáp

(Kinh) Chư thiện nam tử! Ngã ư quá khứ chư Phật, tằng kiến thử thụy. Phóng tư quang dĩ, tức thuyết đại pháp. Thị cố, đương tri: Kim Phật hiện quang, diệc phục như thị, dục linh chúng sanh hàm đắc văn tri nhất thiết thế gian nan tín chi pháp, cố hiện tư thụy.

(經)諸善男子！我於過去諸佛，曾見此瑞。放斯光已，卽說大法。是故，當知：今佛現光，亦復如是，欲令眾生咸得聞知一切世間難信之法，故現斯瑞。

(Kinh: Các thiện nam tử! Nơi chư Phật quá khứ, tôi đã từng thấy điều lành này. Sau khi đã phóng quang minh như thế ấy, liền nói đại pháp. Vì thế, hãy nên biết: Nay đức Phật hiện tướng quang minh cũng giống như thế, muốn cho chúng sanh đều được nghe biết pháp mà hết thảy thế gian khó tin, cho nên hiện điềm lành ấy).

Đây là nêu đại lược chuyện đã từng thấy, chỉ nói về chuyện phóng quang chính là giải đáp sáu điềm lành trong các cõi khác; vì sáu điều lành nơi các cõi khác đều được soi tỏ bởi quang minh do đức Phật đã phóng ra. “Văn” (聞, nghe) là nói đến tín hạnh, “tri” (知, biết) là nói đến pháp hạnh. Hết thảy các pháp khó tin trong thế gian; đó gọi là “thâu nhiếp vô lượng về một, khiến cho đại chúng khai thị ngộ nhập”, thay đổi giáo, hạnh, lý của mọi người, sáu phen phá vô minh, hiển lộ đạo của chư Phật đồng nhất, bình đẳng. Đó chẳng phải là điều mà căn cơ của chín pháp giới kia có thể tin tưởng được!

1.2.1.1.5.1.3. Rộng nêu các điều từng thấy để trả lời

Tức là cùng trả lời các nghi vấn về cõi này và cõi kia. Ngài Di Lặc do quang minh mà thấy phương Đông theo chiều ngang (thấy trong không gian) bèn thưa hỏi. Ngài Văn Thù dẫn chuyện xưa kia thấy Phật theo chiều dọc (thời gian) để đáp, nhằm hiển thị “mười phương ba đời chư Phật cùng một đạo”. Kinh văn chia thành ba đoạn: Một là dẫn chứng một vị Phật giống như vậy. Hai là dẫn chứng hai vạn vị Phật đều giống như vậy. Ba là dẫn chứng vị Phật tối hậu cũng giống như vậy.

1.2.1.1.5.1.3.1. Dẫn chứng một vị Phật giống như vậy

Gồm ba phần: Một là thời tiết. Hai là nêu tên. Ba là thuyết pháp.

1.2.1.1.5.1.3.1.1. Thời tiết

(Kinh) Chư thiện nam tử! Như quá khứ vô lượng vô biên bất khả tư nghị A tăng kỳ kiếp.

(經)諸善男子！如過去無量無邊不可思議阿僧祇劫。

(Kinh: Các thiện nam tử! Như vô lượng vô biên chẳng thể nghĩ bàn A tăng kỳ kiếp trong quá khứ).

1.2.1.1.5.1.3.1.2. Nêu tên

(Kinh) Nhĩ thời, hữu Phật hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.

(經)爾時，有佛號日月燈明如來、應供、正徧知、明行足、善逝、世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。

(Kinh: Lúc bấy giờ, có Phật hiệu là Nhật Nguyệt Đăng Minh Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn).

“Nhĩ thời” (Lúc bấy giờ) là thuở chẳng thể nghĩ bàn kiếp trong quá khứ. “Thời” chẳng phải là pháp thật có, do nương vào Sắc và Tâm mà giả lập, thuận theo thói tục mà phân biệt, chẳng hoại giả danh. Đó là Thế Giới Tất Đàn. Nghe “vô lượng kiếp” liền biết chuyện sanh tử dài lâu, sanh tâm chán lìa. Đó là Vị Nhân Tất Đàn. [Nghe biết] trước mỗi kiếp lại có kiếp, sẽ chẳng sanh Đoạn Kiến, [nghe nói] sau mỗi kiếp, lại có một kiếp khác, sẽ chẳng sanh Thường Kiến. Đó là Đối Trị Tất Đàn. Quán thời điểm lâu xa ấy giống hệt như trong ngày nay, mười đời xưa nay chẳng lìa một niệm hiện tại. Đó là Đệ Nhất Nghĩa Tất Đàn. Khi đức Phật xuất thế trong thuở ấy, cũng nói tam thừa, tức [thuở đó] cũng là thời Ngũ Trược giống như lúc đức Phật xuất thế trong hiện thời. Nếu nói “ba đại A tăng kỳ kiếp tu hành tích tập thành Phật”; đó chính là nói theo tướng trạng trong Tam Tạng. Nếu nói “biết rõ tánh của thời và kiếp là Không, một niệm tương ứng với huệ, đại giác rạng ngời”; đó chính là Phật tướng trong Thông Giáo. Nếu nói “trong chẳng thể nghĩ bàn A tăng kỳ kiếp, hành trọn hết vô biên các hạnh trong pháp giới, đoạn trừ hai phẩm ngu (vô minh) vi tế và cực vi tế bèn thành Phật”. [Hoặc nói] “Ứng Thân ngồi trọn khắp dưới trăm ức cây [Bồ Đề]”; đó chính là Phật tướng trong Biệt Giáo. Nếu nói “hiểu vô lượng vô số kiếp là một niệm, biết rõ tánh của một niệm chính là [cùng một] tánh từ xưa tới nay. Trí nhập ba đời, nhưng chẳng qua lại. Nhập tam muội trong khoảng một sát na, có thể thị hiện chuyện thành Bồ Đề xưa nay trong các biển quốc độ. Do vì chúng sanh, chẳng sanh mà thị hiện có sanh”; đó chính là Phật

tướng trong Viên Giáo.

Xét theo Bổn Tích, đức Phật Thích Ca trong hiện thời vốn thành Phật đã lâu. Đó là Bổn. Ngài thị hiện [giáng sanh] nơi vương cung là Tích. Chiêm nghiệm [điều này], liền biết đức Phật kia (Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật) cũng phải giống như thế.

Xét theo quán tâm, quán Ngũ Ấm trong mỗi niệm đều sanh bởi nhân duyên, tức Không, tức Giả, tức Trung; đó gọi là “có Phật xuất hiện trong cõi đời”. [Xét theo Lục Tức Phật], từ Danh Tự mà có Phật, cho đến Cứu Cánh có Phật.

Nhật Nguyệt Đăng Minh (Candrasūryapradīpa) là danh hiệu riêng (biệt hiệu). “Như Lai” v.v... là các danh hiệu chung (thông hiệu). Hết thảy chư Phật đều có thông hiệu và biệt hiệu, đều là thuận theo thế gian mà giả lập. Đó là Thế Giới Tất Đàn. Nghe danh hiệu bèn sanh khởi điều lành, chính là Vị Nhân Tất Đàn. Vượt xa hết thảy Phạm, ma, sa môn, Bà la môn v.v… tức là Đối Trị Tất Đàn. Nếu nghe danh hiệu của chư Phật đều đạt được bất thoái chuyển nơi Vô Thượng Bồ Đề, tức là Đệ Nhất Nghĩa Tất Đàn.

Trong biệt hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh, Nhật biểu thị huệ, Nguyệt biểu thị Định, tức là phẩm đức tự hành. Đăng Minh là phẩm đức “hóa độ người khác”. Lại nữa, Nhật Nguyệt Đăng [trong Nhật Nguyệt Đăng Minh] biểu thị nhất tâm tam trí. Hãy nên biết Phật trước (Phật trong quá khứ) và Phật sau (Phật trong hiện tại và tương lai), tự hành như nhau, hóa độ người khác giống nhau, nhất tâm tam trí giống nhau. Lại nữa, Phật có vô lượng đức, phải nên có vô lượng hiệu. Như kinh Hoa Nghiêm nói ở trong thế giới Sa Bà này, Phật Thích Ca có trăm ức mười ngàn danh hiệu, hà huống các Ứng Thân trọn khắp các cõi số nhiều như vi trần, danh hiệu há có cùng tận ư? Nhưng mỗi danh hiệu đều chiêu vời thật đức, đều là dùng hết cả kiếp để diễn nói công đức ấy, trọn chẳng thể cùng tận! Dùng nay để suy ra xưa, lẽ nào riêng Nhật Nguyệt Đăng Minh lại chẳng giống như vậy?

Đối với các thông hiệu như Như Lai v.v…, tiếng Phạn là Đa Đà A Già Độ (Tathāgata), còn phiên âm là Đát Thát A Kiệt, cõi này dịch thành Như Lai. A La Ha (阿羅訶, Arhat, A La Hán) trong tiếng Phạn, được phương này dịch là Ứng Cúng (應供), cũng dịch là Chí Chân (至真), hoặc còn dịch là Vô Sở Trước (無所著, chẳng chấp trước). Tam Miệu Tam Phật Đà (Samyak saṃbuddha) trong tiếng Phạn, được phương này dịch là Chánh Biến Tri, còn dịch là Đẳng Chánh Giác. Bệ Xỉ Giá La Na Tam Ban Na (Vidyā caraṇa saṃpanna) trong tiếng Phạn được phương này dịch là Minh Hạnh Túc. Tu Già Đà (Sugata) trong tiếng Phạn, được phương này dịch là Thiện Thệ (善逝, khéo qua lại), còn dịch là Hảo Khứ (好去, khéo đi). Lộ Già Bại (Lokavida) trong tiếng Phạn, phương này dịch là Thế Gian Giải. A Nậu Đa La (Anuttara) trong tiếng Phạn, phương này dịch là Vô Thượng Sĩ. Phú Lâu Sa Đàm Miệu Bà La Đề (Puruṣa damya sārathi) trong tiếng Phạn, phương này dịch là Điều Ngự Trượng Phu. Xá Đa Đề Bà Ma Nậu Xá Nẫm (Śāsta Deva manuṣyāṇaṃ) trong tiếng Phạn, được phương này dịch là Thiên Nhân Giáo Sư. Chữ Phật Đà trong tiếng Phạn, phương này dịch là Tri Giả Giác Giả. Lộ Ca Na Tha (Lokanatha) trong tiếng Phạn, được phương này dịch là Thế Tôn, tức là trọn đủ mười hiệu công đức chân thật như trên. Vì thế, được hết thảy thế gian tôn kính. Để giải thích mười hiệu này, ắt cần phải xét theo tứ giáo và sự khai hiển, nay chẳng nói rườm rà. Bổn Tích và quán tâm phỏng theo đó cũng có thể biết.

1.2.1.1.5.1.3.1.3. Thuyết pháp

(Kinh) Diễn thuyết chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện. Kỳ nghĩa thâm viễn, kỳ ngữ xảo diệu, thuần nhất vô tạp, cụ túc thanh bạch phạm hạnh chi tướng. Vị cầu Thanh Văn giả, thuyết ứng Tứ Đế pháp, độ sanh, lão, bệnh, tử, cứu cánh Niết Bàn. Vị cầu Bích Chi Phật giả, thuyết ứng thập nhị nhân duyên pháp. Vị chư Bồ Tát, thuyết ứng Lục Ba La Mật, linh đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, thành Nhất Thiết Chủng Trí.

(經)演說正法，初善，中善，後善。其義深遠，其語巧妙，純一無雜，具足清白梵行之相。為求聲聞者，說應四諦法，度生老病死，究竟涅槃。為求辟支佛者，說應十二因緣法。為諸菩薩，說應六波羅蜜，令得阿耨多羅三藐三菩提，成一切種智。

(Kinh: Diễn nói chánh pháp, chặng đầu tốt lành, chặng giữa tốt lành, chặng cuối tốt lành. Ý nghĩa sâu mầu, lời lẽ khéo nhiệm, thuần nhất chẳng xen tạp, trọn đủ tướng phạm hạnh trắng sạch. Vì người cầu Thanh Văn, bèn nói pháp Tứ Đế tương ứng, độ sanh, già, bệnh, chết, [đạt đến] rốt ráo Niết Bàn. Vì người cầu Bích Chi Phật, nói pháp tương ứng là mười hai nhân duyên. Vì các Bồ Tát, nói pháp tương ứng là Lục Ba La Mật, khiến cho họ đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, thành Nhất Thiết Chủng Trí).

Đây là nói rõ vị Phật xưa kia đã vì Thật mà hành Quyền, nói Đốn, nói Tiệm, khai Quyền hiển Thật để cùng quy vào pháp “chẳng Đốn, chẳng Tiệm”, giống như tình huống được trông thấy trong quang minh, và cũng tương đồng với sự thuyết pháp của Phật Thích Ca. Thoạt đầu nói “diễn thuyết chánh pháp” tức là nói về pháp Đốn Giáo. Ba chặng đầu, giữa, và cuối đều tốt lành, ước theo Đốn Giáo thì là ba đoạn Tự, Chánh, Lưu Thông. Ý nghĩa này sâu xa, chính là liễu nghĩa trong Đốn Giáo, Nhị Thừa chẳng thể dò lường ngằn mé. “Kỳ ngữ xảo diệu” (Lời lẽ hay khéo, mầu nhiệm) tức là kinh văn Đốn Giáo, dung hội Lý, nói thẳng thừng, khiến cho tâm Bồ Tát vui sướng. “Thuần nhất vô tạp” (Thuần nhất chẳng xen tạp) tức là Đốn Giáo chẳng xen lẫn với Nhị Thừa. “Cụ túc”: Đốn Giáo nói về pháp môn mãn tự. “Thanh bạch”: Đốn Giáo chẳng có tỳ vết nhị biên. “Phạm hạnh”: Chính là vô duyên Từ trong Đốn Giáo. Trên đây là nói vị Phật xưa kia nói Đốn pháp giống như đức Phật [Thích Ca] nói Hoa Nghiêm trong hiện thời. [Điều này] tương ứng với lời hỏi thứ nhất về chuyện “thánh chúa sư tử diễn nói kinh pháp vi diệu” trong phần trên.

Kế đó nói “vị cầu Thanh Văn” (vì người cầu Thanh Văn) v.v… là nói vị Phật xưa kia đã thí tam thừa, có ý nghĩa giống như vị Phật trong hiện thời (Phật Thích Ca) nói từ Tam Tạng cho tới Phương Đẳng, Bát Nhã, nhằm đáp lời hỏi “nếu ai gặp khổ” cho đến “Phật tử tu các thứ hạnh” trong phần trước. Tứ Đế có bốn loại (sanh diệt, vô sanh, vô lượng, vô tác), chi tiết thì như trong sách Huyền Nghĩa đã giảng. Nay vì hàng Thanh Văn, bèn nói pháp tương ứng là pháp sanh diệt. Đó gọi là “quả báo trong tam giới” khổ sở thật sự, chẳng thể tạo vui sướng. Phiền não và nghiệp thật sự là cái nhân gây ra khổ, chẳng có cái nhân nào khác nữa! Hễ nhân diệt, quả sẽ diệt, cho đến an lạc rốt ráo. Đạo diệt khổ chỉ là Giới, Định, Huệ, chẳng còn đạo nào khác. Nhân duyên cũng có bốn loại như [sách Pháp Hoa] Huyền Nghĩa đã nói. Nay vì Bích Chi Phật lại nói tướng tương ứng sanh diệt có thể nghĩ bàn, tức Vô Minh và Hành là hai chi có thể dẫn khởi, Thức, Danh Sắc, Lục Nhập, Xúc, Thọ là các chi được dẫn khởi. Ái và Thủ là các chi có thể sanh khởi. Sanh, Lão, Tử là các chi được sanh khởi. Cái được dẫn khởi và cái được sanh khởi chính là Khổ Đế. Cái có thể dẫn khởi và sanh khởi chính là Tập Đế. Vô Minh diệt cho đến Lão, Tử diệt. Đó là Diệt Đế. Trí quán nhân duyên chính là Đạo Đế.

Thanh Văn độn căn; do vậy, vì họ nói tổng tướng là pháp Tứ Đế. Căn cơ của Bích Chi Phật nhạy bén hơn; vì thế nói biệt tướng là pháp nhân duyên. Bốn giáo tướng Ba La Mật như đã nói đại lược trong phần trước. Nếu trực tiếp nói về Lục Độ trong Tam Tạng thì thuộc về A Hàm. Nếu luận định đối chiếu giữa Sự và Lý, phần nhiều dùng Lý đoạt Sự, bèn thuộc vào Phương Đẳng. Nếu kèm theo Sự để bàn về Lý, phần nhiều dùng Lý dung hội Sự, sẽ thuộc về Bát Nhã. Phần sau [của đoạn kinh văn này] nói “đắc A Nậu Đa La [Tam Miệu Tam Bồ Đề]” v.v… chính là nói đức Phật quá khứ đã khai Quyền hiển Thật, có ý nghĩa giống với thời Pháp Hoa của đức Phật trong hiện tại. Nếu quán sơ sài theo mạch văn thì câu “linh đắc” (khiến cho đạt được) dường như chỉ là thừa tiếp ý nghĩa của câu “vị chư Bồ Tát” (vì các Bồ Tát); nhưng nếu xem xét kỹ càng mạch văn, sẽ thấy ý nghĩa ấy (“thành Nhất Thiết Chủng Trí”) chính là kết luận chung cho việc diễn nói chánh pháp cho Thanh Văn, Duyên Giác v.v… Bởi lẽ, từ ban đầu nói pháp Đốn nhằm khiến cho chúng sanh thành tựu Nhất Thiết Chủng Trí; đối với kẻ chưa thành tựu, bèn khéo khuyên dụ dần dần, dùng [các giáo nghĩa thuộc] Tam Tạng, Thông, Biệt, kèm theo các thứ phương tiện như nói đối chiếu, nói kèm thêm v.v… để thành thục họ, hoặc là định, bất định, hoặc hiển, hoặc mật, chẳng phải là một chuyện, nhưng đều nhằm dẫn về Pháp Hoa. Như thế thì dù là Thanh Văn, hay là Bích Chi Phật, hay Sự độ, thậm chí cho tới pháp Biệt Giáo được nói kèm thêm trong Hoa Nghiêm, không gì chẳng nhằm khiến cho [người được hóa độ] đắc Vô Thượng Bồ Đề, thành tựu Nhất Thiết Chủng Trí.

Điều này tương ứng với lời hỏi về chuyện “từ trong quang minh trông thấy đức Phật nhập Niết Bàn, [đại chúng] dựng tháp [thờ xá lợi] trong các cõi khác, nhưng chẳng thấy trong cõi khác có pháp hội nói kinh Pháp Hoa”. Do vậy, dẫn đến nghi vấn, trở thành Phát Khởi Tự. Nay dẫn chuyện xưa tương đồng, nhằm hiển thị Pháp Hoa là sự luận đàm cuối cùng tột bậc về liễu nghĩa, từ nay trở đi, chẳng còn có gì có thể nói nữa, chỉ có “chẳng phải diệt” mà xướng “nhập diệt” đó thôi! Giáo pháp trong suốt một đời đức Phật được quy kết rốt ráo trong một mình kinh này. Mười phương ba đời, không đâu chẳng đều như vậy. Được gọi là Diệu, há có phải là nói suông ư?

Phần thứ nhất, “dẫn chứng một vị Phật giống như vậy” đã xong!

1.2.1.1.5.1.3.2. Kế đó, dẫn chứng hai vạn vị Phật cũng đều giống như vậy

(Kinh) Thứ, phục hữu Phật, diệc danh Nhật Nguyệt Đăng Minh. Thứ, phục hữu Phật, diệc danh Nhật Nguyệt Đăng Minh. Như thị nhị vạn Phật, giai đồng nhất tự, hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh. Hựu đồng nhất tánh, tánh Phả La Đọa. Di Lặc đương tri: Sơ Phật, hậu Phật, giai đồng nhất tự, danh Nhật Nguyệt Đăng Minh, thập hiệu cụ túc, sở khả thuyết pháp, sơ trung hậu thiện.

(經)次，復有佛，亦名日月燈明。次，復有佛，亦名日月燈明。如是二萬佛，皆同一字，號日月燈明。又同一姓，姓頗羅墮。彌勒當知：初佛，後佛，皆同一字，名日月燈明，十號具足，所可說法，初中後善。

(Kinh: Kế đó, lại có Phật cũng tên là Nhật Nguyệt Đăng Minh. Kế đó, lại có Phật cũng tên là Nhật Nguyệt Đăng Minh. Hai vạn vị Phật như thế, đều cùng một danh hiệu là Nhật Nguyệt Đăng Minh. Lại có cùng một họ, tức là họ Phả La Đọa. Di Lặc hãy nên biết: Vị Phật đầu tiên và các vị Phật sau đó đều cùng một danh hiệu là Nhật Nguyệt Đăng Minh, mười hiệu trọn đủ, pháp do các Ngài nói chặng đầu, chặng giữa, và chặng cuối đều tốt lành).

Vị Phật trước, vị Phật sau, không vị nào chẳng thí Đốn, thí Tiệm, hòng [chúng sanh được hóa độ, sẽ] hội nhập “phi Đốn, phi Tiệm”. Ngài Văn Thù khéo nói, chẳng chú trọng văn từ rườm rà. Vì thế, đối với vị Phật đầu tiên, nói cặn kẽ Đốn, Tiệm đã đồng, chẳng qua chỉ nêu đại lược về sự khai hiển (khai Quyền, hiển Thật). Nay đối với hai vạn vị Phật, chỉ nói cùng tên, cùng họ, cùng đủ mười hiệu giống nhau, thuyết pháp tốt lành như nhau. Cho đến vị Phật cuối cùng, mới nói cặn kẽ sự tương đồng giữa hiện tại và tương lai. Nhật Nguyệt Đăng Minh đã gọi là danh, mà cũng gọi là tự, hoặc cũng gọi là hiệu. Vì thế, biết ba thứ “danh, tự, hiệu” chỉ là giả lập, vốn chẳng có thân, có sơ, chẳng giống như người hiện thời hư vọng sanh phân biệt, có chuyện kiêng tên húy và chẳng kiêng tên húy.

Phả La Đọa (Bharadvaja) là họ, được dịch nghĩa là Tiệp Tật (捷疾, nhanh chóng), cũng dịch là Lợi Căn, còn dịch là Mãn Ngữ, thuộc chủng tánh Bà la môn. Giải thích theo quán tâm thì Thập Thiện mỗi điều đều có bách giới thiên như, hợp thành một vạn. Tự hành và hóa độ người khác đều trọn đủ, nên thành hai vạn.

1.2.1.1.5.1.3.3. Dẫn chứng vị Phật cuối cùng cũng giống như vậy

Phần này lại chia làm ba: Một là chuyện đã từng trông thấy giống như chuyện đã xảy ra trong hiện tại. Hai là chuyện đã từng trông thấy giống với chuyện đang xảy ra trong hiện tại. Ba là chuyện đã từng trông thấy giống với chuyện sẽ xảy ra trong hiện tại.

1.2.1.1.5.1.3.3.1. Chuyện đã từng trông thấy giống như chuyện đã xảy ra trong hiện tại

(Kinh) Kỳ tối hậu Phật vị xuất gia thời, hữu bát vương tử: Nhất, danh Hữu Ý. Nhị, danh Thiện Ý. Tam, danh Vô Lượng Ý. Tứ, danh Bảo Ý. Ngũ, danh Tăng Ý. Lục, danh Trừ Nghi Ý. Thất, danh Hưởng Ý. Bát, danh Pháp Ý. Thị bát vương tử oai đức tự tại, các lãnh tứ thiên hạ. Thị chư vương tử, văn phụ xuất gia đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, tất xả vương vị, diệc tùy xuất gia, phát Đại Thừa ý, thường tu phạm hạnh, giai vi pháp sư. Dĩ ư thiên vạn Phật sở thực chư thiện bổn.

(經)其最後佛未出家時，有八王子：一、名有意。二、名善意。三、名無量意。四、名寶意。五、名增意。六、名除疑意。七、名響意。八、名法意。是八王子威德自在，各領四天下。是諸王子，聞父出家得阿耨多羅三藐三菩提，悉捨王位，亦隨出家，發大乘意，常修梵行，皆為法師。已於千萬佛所植諸善本。

(Kinh: Vị Phật cuối cùng lúc chưa xuất gia, có tám vương tử: Một, tên là Hữu Ý (Mati). Hai, tên là Thiện Ý (Sumati). Ba, tên là Vô Lượng Ý (Anantamati). Bốn, tên là Bảo Ý (Ratimati). Năm, tên là Tăng Ý (Viśeṣamati). Sáu, tên là Trừ Nghi Ý (Vimatisamudghātin). Bảy, tên là Hưởng Ý (Ghoṣamati). Tám, tên là Pháp Ý (Dharmamati). Tám vương tử ấy oai đức tự tại, mỗi vị đều thống lãnh bốn thiên hạ. Các vị vương tử ấy nghe tin cha xuất gia đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, đều bỏ ngôi vua, cũng theo cha xuất gia, phát ý Đại Thừa, thường tu phạm hạnh, đều là pháp sư, đã trồng các cội đức nơi ngàn vạn vị Phật).

Vị Phật thuở trước có tám người con, vị Phật hiện tại chỉ có một, số lượng tuy khác, nhưng đều xuất hiện trong cõi Đồng Cư. Do cõi nước có Kiến Tư, đều thị hiện có con. Chuyện có con giống nhau, nhưng một hay tám là do duyên, mỗi bên đều có sự biểu thị riêng. Một con biểu thị nhất đạo thanh tịnh, tám con biểu thị Bát Chánh Đạo. Lại nữa, con của vị Phật xưa kia phát ý Đại Thừa, con của vị Phật hiện tại (tức La Hầu La) trụ trong quả Tiểu Thừa, sao ở đây lại nói là “giống nhau”? Xưa kia, giáo hóa đã xong, hiển lộ chuyện thuộc Bổn, nên nói là “phát Đại Thừa ý”. [Con của vị Phật] trong hiện tại thì chưa nêu bày Tích, [cho nên] vẫn nói là La Hán, đến kinh văn trong phần sau sẽ hiển Bổn, [mới biết La Hầu La] chính là Bồ Tát. Đó là ý nghĩa giống nhau. Mỗi vị [vương tử của Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật] đều thống lãnh tứ thiên hạ, tức là Kim Luân Vương. Có kẻ nói “Luân Vương chưa chắc đã gặp Phật”, lời ấy chẳng đúng!

1.2.1.1.5.1.3.3.2. Chuyện đã từng thấy giống như chuyện trong hiện tại

Gồm hai phần: Một là hiện tướng lành giống nhau. Hai là nghi niệm giống nhau.

1.2.1.1.5.1.3.3.2.1. Hiện tướng lành giống nhau

Lại chia thành hai tiểu đoạn: Một là giống như sáu tướng lành trong cõi này. Hai là giống như sáu tướng lành trong cõi khác.

1.2.1.1.5.1.3.3.2.1.1. Giống như sáu tướng lành trong cõi này

(Kinh) Thị thời, Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật thuyết Đại Thừa kinh, danh Vô Lượng Nghĩa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm. Thuyết thị kinh dĩ, tức ư đại chúng trung, kết gia phu tọa, nhập ư Vô Lượng Nghĩa Xứ tam muội, thân tâm bất động. Thị thời, thiên vũ Mạn Đà La hoa, Ma Ha Mạn Đà La hoa, Mạn Thù Sa hoa, Ma Ha Mạn Thù Sa hoa, nhi tán Phật thượng, cập chư đại chúng. Phổ Phật thế giới, lục chủng chấn động. Nhĩ thời, hội trung tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di, thiên, long, Dạ Xoa, Càn Thát Bà, A Tu La, Ca Lâu La, Khẩn Na La, Ma Hầu La Già, nhân, phi nhân, cập chư tiểu vương, Chuyển Luân Thánh Vương đẳng. Thị chư đại chúng, đắc vị tằng hữu, hoan hỷ hiệp chưởng, nhất tâm quán Phật. Nhĩ thời, Như Lai phóng mi gian bạch hào tướng quang, chiếu Đông phương vạn bát thiên độ, mỵ bất châu biến.

(經)是時，日月燈明佛說大乘經，名無量義教菩薩法佛所護念。說是經已，卽於大眾中，結加趺坐，入於無量義處三昧，身心不動。是時，天雨曼陀羅華，摩訶曼陀羅華，曼殊沙華，摩訶曼殊沙華，而散佛上，及諸大眾。普佛世界，六種震動。爾時，會中比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、天、龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩睺羅伽、人、非人、及諸小王、轉輪聖王等。是諸大眾，得未曾有，歡喜合掌，一心觀佛。爾時，如來放眉間白毫相光，照東方萬八千土，靡不周徧。

(Kinh: Lúc đó, Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật nói kinh Đại Thừa tên là Vô Lượng Nghĩa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm. Nói kinh ấy xong, liền ở giữa đại chúng, ngồi xếp bằng, nhập Vô Lượng Nghĩa Xứ tam muội, thân tâm bất động. Lúc ấy, trời mưa hoa Mạn Đà La, hoa Ma Ha Mạn Đà La, hoa Mạn Thù Sa, hoa Ma Ha Mạn Thù Sa để rải lên Phật và các đại chúng. Khắp thế giới Phật, sáu thứ chấn động. Lúc bấy giờ, tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di, trời, rồng, Dạ Xoa, Càn Thát Bà, A Tu La, Ca Lâu La, Khẩn Na La, Ma Hầu La Già, nhân, phi nhân, và các tiểu vương, Chuyển Luân Thánh Vương v.v… trong hội. Các đại chúng ấy đều đạt được điều chưa từng có, hoan hỷ chắp tay, nhất tâm quán Phật. Lúc bấy giờ, Như Lai phóng quang từ tướng bạch hào giữa hai mày, chiếu sáng một vạn tám ngàn cõi ở phương Đông, không đâu chẳng trọn khắp).

1.2.1.1.5.1.3.3.2.1.2. Giống như sáu tướng lành trong cõi kia

(Kinh) Như kim sở kiến thị chư Phật độ.

(經)如今所見是諸佛土。

(Kinh: Như các cõi Phật trông thấy trong ngày nay).

Chỉ nói “như kim sở kiến” (như thấy trong hiện thời), văn giản lược nhưng ý nghĩa trọn vẹn.

Phần thứ nhất, “hiện điều lành giống nhau” đã xong.

1.2.1.1.5.1.3.3.2.2. Nghi niệm giống nhau

(Kinh) Di Lặc đương tri: Nhĩ thời, hội trung hữu nhị thập ức Bồ Tát nhạo dục thính pháp. Thị chư Bồ Tát kiến thử quang minh phổ chiếu Phật độ, đắc vị tằng hữu, dục tri thử quang sở vị nhân duyên.

(經)彌勒當知：爾時，會中有二十億菩薩樂欲聽法。是諸菩薩見此光明普照佛土，得未曾有，欲知此光所為因緣。

(Kinh: Di Lặc hãy nên biết: Trong hội thuở đó, có hai mươi ức Bồ Tát vui thích, muốn nghe pháp. Các vị Bồ Tát đó trông thấy quang minh ấy chiếu trọn khắp cõi Phật, đạt được điều chưa từng có, muốn biết quang minh ấy do vì nhân duyên nào).

Đã nói “muốn biết quang minh do nhân duyên nào” thì theo đúng lý, phải có hai phần Tự nêu câu hỏi và trả lời câu hỏi, nhưng chẳng rườm lời.

Phần thứ hai, “chuyện đã từng thấy giống như hiện thời” đã xong.

1.2.1.1.5.1.3.3.3. Chuyện đã từng thấy sẽ giống như trong hiện tại

Gồm năm phần: Một là do bậc đương cơ mà thuyết pháp giống nhau. Hai là thời tiết giống nhau. Ba là xướng “nhập diệt” giống nhau. Bốn là thọ ký giống nhau. Năm là sau khi Phật diệt độ, kinh lưu thông giống nhau.

1.2.1.1.5.1.3.3.3.1. Do bậc đương cơ mà thuyết pháp giống nhau

(Kinh) Thời, hữu Bồ Tát danh viết Diệu Quang, hữu bát bách đệ tử. Thị thời, Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật tùng tam muội khởi. Nhân Diệu Quang Bồ Tát, thuyết Đại Thừa kinh, danh Diệu Pháp Liên Hoa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm.

(經)時，有菩薩名曰妙光，有八百弟子。是時，日月燈明佛從三昧起。因妙光菩薩，說大乘經，名妙法蓮華教菩薩法佛所護念。

(Kinh: Khi đó, có Bồ Tát tên là Diệu Quang, có tám trăm đệ tử. Lúc ấy, Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật từ tam muội xuất. Vì Diệu Quang Bồ Tát nói kinh Đại Thừa, tên là Diệu Pháp Liên Hoa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm).

Vị Phật xưa kia khởi Định, vì Diệu Quang Bồ Tát (Varaprabha) nói kinh. Vị Phật hiện tại khởi Định, vì Xá Lợi Phất nói kinh. Xá Lợi Phất là thầy của La Hầu La. Diệu Quang xưa kia là thầy của tám vương tử, cho nên nói là “giống nhau”. Lại nữa, Xá Lợi Phất đã được thọ ký, thật sự là Bồ Tát. Xưa kia, lúc Diệu Quang nghe Pháp, việc gì phải thị hiện làm Thanh Văn?

1.2.1.1.5.1.3.3.3.2. Thời tiết giống nhau

(Kinh) Lục thập tiểu kiếp, bất khởi vu tòa. Thời hội thính giả, diệc tọa nhất xứ, lục thập tiểu kiếp, thân tâm bất động, thính Phật sở thuyết, vị như thực khoảnh. Thị thời chúng trung, vô hữu nhất nhân, nhược thân, nhược tâm, nhi sanh giải quyện.

(經)六十小劫，不起于座。時會聽者，亦坐一處，六十小劫，身心不動，聽佛所說，謂如食頃。是時眾中，無有一人，若身若心，而生懈倦。

(Kinh: Sáu mươi tiểu kiếp, chẳng đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Người nghe trong hội khi đó, cũng ngồi một chỗ suốt sáu mươi tiểu kiếp, thân tâm bất động, nghe lời Phật dạy, cho là như trong khoảng bữa ăn. Trong đại chúng khi đó, chẳng có một ai dù thân hay tâm sanh lười nhác, mệt mỏi).

Điều này giống như kinh văn trong phần sau nói “năm mươi tiểu kiếp coi như nửa ngày”, do Phật lực gia trì, cho nên quên dài, thấy là ngắn. Trong phần sau, sẽ giải thích cặn kẽ.

1.2.1.1.5.1.3.3.3.3. Xướng nhập diệt giống nhau

(Kinh) Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật ư lục thập tiểu kiếp, thuyết thị kinh dĩ, tức ư Phạm, ma, sa môn, Bà la môn, thiên, nhân, A Tu La chúng trung, nhi tuyên thử ngôn: “Như Lai ư kim nhật trung dạ, đương nhập Vô Dư Niết Bàn”.

(經)日月燈明佛於六十小劫，說是經已，卽於梵、魔、沙門、婆羅門、天、人、阿修羅眾中，而宣此言：「如來於今日中夜，當入無餘涅槃」。

(Kinh: Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật trong sáu mươi tiểu kiếp, nói kinh ấy xong, liền ở trong đại chúng Phạm, ma, sa môn, Bà la môn, trời, người, A Tu La, tuyên bố lời này: “Vào nửa đêm hôm nay, Như Lai sẽ nhập Vô Dư Niết Bàn”).

Xưa kia nói Pháp Hoa liền xướng “nhập diệt”. Trong phẩm Hiện Bảo Tháp [của kinh Pháp Hoa], đức Phật hiện thời cũng nói “Như Lai không lâu sau sẽ nhập Niết Bàn”. Giáo hóa đã xong, xướng “nhập diệt” giống như nhau. Phạm là chúa của Sắc Giới, Ma (Māras) là chúa của Dục Giới (tức Tha Hóa Tự Tại thiên chúa). Sa môn (śramaṇa) được phương này dịch là Cần Tức (勤息, siêng năng dứt diệt [phiền não]). Người xuất gia đều được gọi bằng danh xưng này. Bà la môn được phương này dịch là Tịnh Duệ (淨裔, hậu duệ thanh tịnh [của Phạm Thiên]), còn dịch là Phạm Chí (梵志, dốc chí sống cuộc đời thanh tịnh), tức là chủng tánh tôn quý trong hàng tại gia. Nói “thiên, nhân, A Tu La” nhằm nêu đại lược ba loại thiện đạo, đều là [liệt kê] theo phương diện thù thắng do họ dễ nhập Phật pháp vậy.

1.2.1.1.5.1.3.3.3.4. Thọ ký giống nhau

(Kinh) Thời, hữu Bồ Tát danh viết Đức Tạng. Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật tức thọ kỳ ký, cáo chư tỳ kheo: “Thị Đức Tạng Bồ Tát, thứ đương tác Phật, hiệu viết Tịnh Thân Đa Đà A Già Độ, A La Ha, Tam Miệu Tam Phật Đà”.

(經)時，有菩薩名曰德藏。日月燈明佛卽授其記，告諸比丘：「是德藏菩薩，次當作佛，號曰淨身多陀阿伽度、阿羅訶、三藐三佛陀」。

(Kinh: Khi ấy, có Bồ Tát tên là Đức Tạng. Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật liền thọ ký cho vị ấy, bảo các tỳ kheo: “Ông Đức Tạng Bồ Tát (Śrīgarbha) này kế tiếp sẽ làm Phật, hiệu là Tịnh Thân (Vimalāṅganetra) Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri”).

Thọ ký cho Thanh Văn là phần Chánh Tông của kinh này, chẳng nên tiết lộ sẵn. Nay nói thọ ký cho bậc Bổ Xứ tức là giống như Phật Thích Ca thọ ký Di Lặc vậy.

Hỏi: Trong Pháp Hoa chưa hề thọ ký cho ngài Di Lặc, há có nên dẫn chứng là giống nhau?

Đáp: Chỉ xét theo một đời giáo hóa của đôi bên giống nhau, nghĩa ấy là đủ rồi, cần gì cứ phải câu nệ cưỡng ép tương xứng từng chi tiết nhỏ nhặt! Huống hồ Phạn bản của kinh Pháp Hoa chất đống dài đến tám dặm, không thể nào truyền trọn hết sang Trung Hoa được? Ai biết là trong bản tiếng Phạn chẳng có phần kinh văn thọ ký cho bậc Bổ Xứ hay không? Trong phần Thọ Ký, nêu đại lược ba đức, dù ba hay mười, đều là bình đẳng!

1.2.1.1.5.1.3.3.3.5. Sau khi Phật diệt độ, lưu thông kinh giống nhau

Gồm ba đoạn: Một, nói về sự nhập diệt. Hai là nói đến lợi ích do lưu thông kinh sau khi Phật nhập diệt. Ba là tổng kết, dung hội xưa nay.

1.2.1.1.5.1.3.3.3.5.1. Nói đến sự nhập diệt

(Kinh) Phật thọ ký dĩ, tiện ư trung dạ, nhập Vô Dư Niết Bàn.

(經)佛授記已，便於中夜，入無餘涅槃。

(Kinh: Đức Phật thọ ký xong, liền vào nửa đêm, nhập Vô Dư Niết Bàn).

Thọ ký rồi liền nhập Niết Bàn: Tuy cùng xuất hiện trong cõi Đồng Cư, nhưng Ngũ Trược chưa quá đáng; vì thế, chẳng cần nói thêm kinh Đại Niết Bàn. Như đức Phật Ca Diếp trong cõi này cũng nói kinh Pháp Hoa xong, bèn nhập Niết Bàn. Nhưng Vô Dư Niết Bàn nghĩa thông với Đại Thừa và Tiểu Thừa, cần phải giảng rõ đôi chút. Có người nói: “Tiểu Thừa do còn bị trói buộc nơi quả thì gọi là Hữu Dư, thân lẫn trí đều như tro thì gọi là Vô Dư. Đại Thừa do đã thấu hiểu cùng tận ngũ trụ, cho nên gọi là Vô Dư”. Đấy cũng là một cách giải thích. Luận chung về Niết Bàn, có ba loại:

Một là tánh tịnh Niết Bàn: Thánh phàm bình đẳng, tức Pháp Thân đức.

Hai là viên tịnh Niết Bàn: Ra khỏi chướng, viên minh, tức Bát Nhã đức.

Ba là phương tiện tịnh Niết Bàn: Vì chúng sanh, chẳng phải sanh mà thị hiện có sanh, chẳng phải diệt mà thị hiện có diệt, tức Giải Thoát đức.

Duy Thức lại nói có bốn thứ Niết Bàn:

Một là Tự Tánh Thanh Tịnh Niết Bàn, tức là Phật và chúng sanh bình đẳng cùng có, chẳng do tu mà đạt được.

Hai là Hữu Dư Y Niết Bàn, tức là Chân Như thoát khỏi Phiền Não Chướng, dư y chưa diệt. Tam thừa khi mới chứng Vô Học đạo, sẽ đạt được [loại Niết Bàn này].

Ba là Vô Dư Y Niết Bàn, tức là phiền não đã hết, khổ y cũng diệt. Đó là sở chứng của bậc Vô Học trong tam thừa khi thân và trí đều tận.

Bốn là Vô Trụ Xứ Niết Bàn, tức là Chân Như vượt ngoài Sở Tri Chướng, đại bi Bát Nhã thường giúp đỡ, chẳng trụ trong sanh tử, chẳng trụ trong Niết Bàn, cho đến tột cùng đời vị lai, tịch mà thường chiếu, lợi ích chúng sanh.

Nay đem bốn [loại Niết Bàn trong Duy Thức] đối chiếu với ba [loại Niết Bàn trước đó] để có thể hiểu ý nghĩa. Tự tánh thanh tịnh chính là tánh tịnh. Hữu Dư, Vô Dư, thoát khỏi Phiền Não Chướng thì chính là vô trụ. Thoát khỏi Sở Tri Chướng thì là viên tịnh. Từ Thể khởi Dụng, nhiều lượt xướng sanh, xướng diệt, nhưng thật sự chẳng sanh, chẳng diệt, tức là phương tiện tịnh. Duy Thức lại nói: “Hết thảy chúng sanh chỉ có loại đầu tiên (tự tánh thanh tịnh Niết Bàn), hàng Nhị Thừa vô học có ba loại đầu (tự tánh thanh tịnh, hữu dư, vô dư Niết Bàn), chỉ có đức Thế Tôn là có thể nói trọn đủ cả bốn”. Bởi lẽ, tánh tịnh Pháp Thân chúng sanh đều cùng có. Vì thế, đều có loại thứ nhất. Khi hàng Nhị Thừa chứng Vô Học, thì là Hữu Dư Y, chẳng gọi là Vô Dư. Cho tới khi nhập diệt thì mới gọi là Vô Dư, chẳng gọi là Hữu Dư. Đấy chính là “trước sau chẳng cùng lúc”, cho nên nói là “có cả ba thứ đầu tiên”. Như Lai ngồi dưới cội Bồ Đề, thành Đẳng Chánh Giác, tất cả thân tâm chẳng còn hữu lậu. Khổ y vĩnh viễn hết sạch, thì gọi là Vô Dư Y. Khổ y chẳng tồn tại, tức là Ngũ Uẩn chân thường thì gọi là Hữu Dư Y. Chẳng trụ vào hai bên, thì gọi là Vô Trụ Xứ. Đấy chính là ý nghĩa “bốn loại Niết Bàn đồng thời trọn đủ”. Vì thế, có thể nói là “trọn đủ cả bốn loại”. Do vậy bảo là “thoạt đầu, thành Chánh Giác, đã nhập trọn vẹn bốn loại Niết Bàn”. Nay nói “nửa đêm nhập Tịch Diệt”, tức là vì hàng độn căn trong cõi Đồng Cư mà thị hiện diệt độ giống như Nhị Thừa. Đấy chính là diệu dụng của phương tiện thanh tịnh, chẳng phải là thật sự diệt bèn nói là diệt, diệt có bao giờ diệt ư?

1.2.1.1.5.1.3.3.3.5.2. Nói về lợi ích do lưu thông kinh sau khi Phật diệt độ

(Kinh) Phật diệt độ hậu, Diệu Quang Bồ Tát trì Diệu Pháp Liên Hoa kinh mãn bát thập tiểu kiếp, vị nhân diễn thuyết. Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật bát tử giai sư Diệu Quang. Diệu Quang giáo hóa, linh kỳ kiên cố A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Thị chư vương tử cúng dường vô lượng bách thiên vạn ức Phật dĩ, giai thành Phật đạo. Kỳ tối hậu thành Phật giả, danh viết Nhiên Đăng. Bát bách đệ tử trung, hữu nhất nhân, hiệu Cầu Danh, tham trước lợi dưỡng. Tuy phục độc tụng chúng kinh, nhi bất thông lợi, đa sở vong thất, cố hiệu Cầu Danh. Thị nhân diệc dĩ chủng chư thiện căn nhân duyên cố, đắc trị vô lượng bách thiên vạn ức chư Phật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, tán thán.

(經)佛滅度後，妙光菩薩持妙法蓮華經滿八十小劫，為人演說。日月燈明佛八子皆師妙光。妙光教化，令其堅固阿耨多羅三藐三菩提。是諸王子供養無量百千萬億佛已，皆成佛道。其最後成佛者，名曰然燈。八百弟子中有一人，號曰求名，貪著利養。雖復讀誦眾經，而不通利，多所忘失，故號求名。是人亦以種諸善根因緣故，得值無量百千萬億諸佛，供養，恭敬，尊重，讚歎。

(Kinh: Sau khi đức Phật diệt độ, Diệu Quang Bồ Tát trì kinh Diệu Pháp Liên Hoa trọn tám mươi tiểu kiếp, vì người khác diễn nói. Tám người con của Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật đều tôn ngài Diệu Quang làm thầy. Diệu Quang giáo hóa, khiến cho họ kiên cố nơi Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Các vị vương tử ấy đã cúng dường vô lượng trăm ngàn vạn ức Phật rồi, đều thành Phật đạo. Vị thành Phật cuối cùng tên là Nhiên Đăng. Trong tám trăm đệ tử, có một người tên là Cầu Danh (Yaśaskāma). Do tham đắm lợi dưỡng, dẫu đọc tụng các kinh, nhưng chẳng thông suốt, phần nhiều quên mất, nên được gọi là Cầu Danh. Người ấy cũng do nhân duyên đã gieo các thiện căn mà được gặp vô lượng trăm ngàn vạn ức chư Phật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, tán thán).

“Diệt hậu” (Sau khi đức Phật diệt độ) nói rõ lúc lưu thông kinh. Diệu Quang là người lưu thông kinh. “Tám mươi tiểu kiếp” là nói rõ thời gian lưu thông kinh bao lâu. Tám người con và Cầu Danh là nói đến lợi ích do lưu thông kinh. “Kiên cố”: Đã thành tựu trước đó từ lâu rồi. Cầu Danh là vị kế tiếp được Bổ Xứ làm Phật, cùng hiển lộ nhân duyên trong Phật đạo “hoàn toàn cậy vào thầy và bạn”, mà cũng hoàn toàn do tu chứng, hai đằng chẳng hư dối vậy!

1.2.1.1.5.1.3.3.3.5.3. Tổng kết, dung hội xưa nay

(Kinh) Di Lặc đương tri: Nhĩ thời, Diệu Quang Bồ Tát, khởi dị nhân hồ? Ngã thân thị dã. Cầu Danh Bồ Tát, nhữ thân thị dã.

(經)彌勒當知：爾時，妙光菩薩，豈異人乎？我身是也。求名菩薩，汝身是也。

(Kinh: Di Lặc hãy nên biết: Diệu Quang Bồ Tát khi đó, há phải ai khác? Chính là thân ta. Cầu Danh Bồ Tát chính là thân ông).

Nói rõ lợi ích do lưu thông kinh, hướng dẫn tám vương tử và tám trăm đệ tử, cho đến kết lại, dung hội xưa nay. Gần là giải trừ điều nghi, nhằm ngầm mở ra thọ lượng. Hoặc là có kẻ nghi ngờ: “Ngài Di Lặc là bậc Bổ Xứ, không nên hỏi, ngài Văn Thù chẳng phải là Bổ Xứ, không nên đáp!” Nay nói rõ Di Lặc thuộc trong số tám trăm [đệ tử của Diệu Quang Bồ Tát], phải nên thưa hỏi. Văn Thù trước kia đã làm thầy, hoằng dương và lưu truyền diệu pháp, cho nên Ngài giải trừ mối nghi chẳng sai lầm!

Lại nữa, người nhỏ nhất trong tám vương tử đã thành Nhiên Đăng Phật; Nhiên Đăng thọ ký cho Phật Thích Ca. Nay Văn Thù vốn là sư tổ, lại làm đệ tử Phật Thích Ca. Thầy trò không nhất định, nhằm ngầm hiển thị “sanh mà chẳng sanh, diệt mà chẳng diệt”.

Hỏi: Xưa kia, Di Lặc đã từng thấy chư Phật, từng nghe Pháp Hoa, cớ sao nghi ngờ thưa hỏi?

Đáp: Do cơ nghi của đại chúng trong thuở đó cần phải được kích phát.

Phần thứ ba, “rộng nêu những chuyện từng thấy để giải đáp” đã xong.

1.2.1.1.5.1.4. Phán định phân minh để giải đáp

(Kinh) Kim kiến thử thụy, dữ bổn vô dị. Thị cố, duy thổn, kim nhật Như Lai đương thuyết Đại Thừa kinh, danh Diệu Pháp Liên Hoa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm.

(經)今見此瑞，與本無異。是故，惟忖，今日如來當說大乘經，名妙法蓮華教菩薩法佛所護念」。

(Kinh: Nay thấy tướng lành này, chẳng khác thuở đó. Vì thế, tôi xét nghĩ, ngày nay Như Lai sẽ nói kinh Đại Thừa tên là Diệu Pháp Liên Hoa Giáo Bồ Tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm).

Sáu tướng lành xưa và nay đã giống nhau, xét nghĩ quyết định chẳng sai: Đức Phật sẽ nói Đại Thừa, chắc chắn đó là tướng lành trước khi thuyết pháp. [Do bản kinh] có tên là Diệu Pháp Liên Hoa, chắc chắn trước đó có tướng lành mưa hoa. Pháp để dạy Bồ Tát, chắc chắn trước đó có tướng lành đại chúng hoan hỷ. Do [kinh ấy] được Phật hộ niệm, chắc chắn trước đó có tướng lành cõi đất chấn động. Vì cách giải đáp là trước hết nêu ra dấu hiệu tương ứng, sau đó mới khẳng định. Do vậy, nay phán định rõ ràng để đại chúng nhất loạt hiểu rõ, chẳng ngờ. Huống chi đại thánh Văn Thù đã suy nghĩ trước rồi mới đoan quyết ư?

Phần Trường Hàng trong lời đáp đã xong.

1.2.1.1.5.2. Kệ tụng

Gồm hai phần: Một là phần kệ tụng nêu cặn kẽ các chuyện đã từng thấy để giải đáp. Hai là phần kệ tụng về lời giải đáp do phán định phân minh.

1.2.1.1.5.2.1. Kệ tụng nêu cặn kẽ các chuyện đã từng thấy để giải đáp

Chia thành hai phần: Một là kệ tụng về một đức Phật [và đức Phật hiện tại hiện tướng lành] giống nhau. Hai là kệ tụng về vị Phật cuối cùng [và đức Phật hiện tại hiện tướng lành] giống nhau, chẳng trùng tụng phần “suy xét và nêu bày đại lược”, chỉ trùng tụng phần nêu bày cặn kẽ. Nhưng trong phần [trùng tụng] về sự nêu bày cặn kẽ, chỉ trùng tụng vị Phật đầu tiên và cuối cùng, tỉnh lược các vị Phật trung gian là đã đủ hiển lộ ý nghĩa rồi, chẳng cần phải rườm lời!

1.2.1.1.5.2.1.1. Kệ tụng về một đức Phật giống nhau

(Kinh) Nhĩ thời, Văn Thù Sư Lợi ư đại chúng trung, dục trùng tuyên thử nghĩa, nhi thuyết kệ ngôn: Ngã niệm quá khứ thế, vô lượng vô số kiếp, hữu Phật nhân trung tôn, hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh. Thế Tôn diễn thuyết pháp, độ vô lượng chúng sanh, vô số ức Bồ Tát, linh nhập Phật trí huệ.

(經)爾時，文殊師利於大眾中，欲重宣此義，而說偈言：「我念過去世，無量無數劫，有佛人中尊，號日月燈明。世尊演說法，度無量眾生，無數億菩薩，令入佛智 慧。

(Kinh: Lúc bấy giờ, Văn Thù Sư Lợi ở trong đại chúng, muốn trùng tuyên lại nghĩa này, bèn nói kệ rằng: Tôi nhớ đời quá khứ, vô lượng vô số kiếp, có Phật nhân trung tôn, hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh. Thế Tôn diễn nói pháp, độ vô lượng chúng sanh, vô số ức Bồ Tát, khiến nhập trí huệ Phật).

Bài kệ tụng này nói về thời tiết, nhân duyên, danh hiệu, và thuyết pháp v.v…

1.2.1.1.5.2.1.2. Kệ tụng về vị Phật cuối cùng giống nhau

Chia thành ba phần: Một là kệ tụng về chuyện đã thấy giống hệt như chuyện đã xảy ra trong hiện tại. Hai là kệ tụng về chuyện đã từng thấy giống như chuyện đang xảy ra trong hiện tại. Ba là kệ tụng về chuyện đã thấy giống như chuyện sẽ xảy ra trong hiện tại.

1.2.1.1.5.2.1.2.1. Kệ tụng về chuyện đã thấy giống như chuyện đã xảy ra trong hiện tại

(Kinh) Phật vị xuất gia thời, sở sanh bát vương tử, kiến đại thánh xuất gia, diệc tùy tu phạm hạnh.

(經)佛未出家時，所生八王子，見大聖出家，亦隨修梵行。

(Kinh: Lúc Phật chưa xuất gia, sanh ra tám vương tử, thấy đại thánh xuất gia, cũng theo tu phạm hạnh).

1.2.1.1.5.2.1.2.2. Kệ tụng về chuyện đã từng thấy giống như chuyện đang xảy ra trong hiện tại

Chia thành hai phần: Một là kệ tụng hiện điềm lành giống nhau. Hai là kệ tụng về nghi niệm giống nhau.

1.2.1.1.5.2.1.2.2.1. Kệ tụng điềm lành giống nhau

Lại chia thành hai phần: Một là kệ tụng sáu điều lành trong cõi này giống nhau. Hai là kệ tụng sáu điều lành trong cõi khác giống nhau.

1.2.1.1.5.2.1.2.2.1.1. Kệ tụng sáu điều lành trong cõi này giống nhau

(Kinh) Thời Phật thuyết Đại Thừa, kinh danh Vô Lượng Nghĩa, ư chư đại chúng trung, nhi vị quảng phân biệt. Phật thuyết thử kinh dĩ, tức ư pháp tòa thượng, gia phu tọa tam muội, danh Vô Lượng Nghĩa Xứ. Thiên vũ Mạn Đà hoa, thiên cổ tự nhiên minh, chư thiên, long, quỷ thần, cúng dường Nhân Trung Tôn. Nhất thiết chư Phật độ, tức thời đại chấn động, Phật phóng mi gian quang, hiện chư hy hữu sự.

(經)時佛說大乘，經名無量義，於諸大眾中，而為廣分別。佛說此經已，卽於法座上，加趺坐三昧，名無量義處。天雨曼陀華，天鼓自然鳴，諸天龍鬼神，供養人中尊。一切諸佛土，卽時大震動，佛放眉間光，現諸希有事。

(Kinh: Phật nói kinh Đại Thừa, tên là Vô Lượng Nghĩa. Ở trong các đại chúng, vì họ rộng phân biệt. Phật nói kinh ấy xong, liền ngay trên pháp tòa, xếp bằng, nhập tam muội, tên Vô Lượng Nghĩa Xứ. Trời mưa hoa Mạn Đà, trống trời tự nhiên vang. Chư thiên, rồng, quỷ thần, cúng dường Nhân Trung Tôn. Hết thảy các cõi Phật, lập tức chấn động lớn. Phật phóng quang giữa mày, hiện các chuyện hy hữu).

Trong bài kệ tụng, nêu ra chuyện trống trời tự vang tiếng, biểu thị chuyện Vô Vấn Tự Thuyết (không ai hỏi mà tự nói) trong phẩm Phương Tiện. “Hiện các chuyện hy hữu” tức là trùng tụng chung các điều lành.

1.2.1.1.5.2.1.2.2.1.2. Kệ tụng sáu điều lành trong cõi khác giống nhau

Phần kinh văn Trường Hàng chỉ nói đại lược “như kim sở kiến thị chư Phật độ” (như các cõi Phật được trông thấy trong hiện thời), phần kệ tụng này nói chi tiết. Dẫu lời văn tung hoành biến hóa, nói chung chẳng ra ngoài ý nghĩa sáu tướng lành.

(Kinh) Thử quang chiếu Đông phương, vạn bát thiên Phật độ, thị nhất thiết chúng sanh, sanh tử nghiệp báo xứ. Hữu kiến chư Phật độ, dĩ chúng bảo trang nghiêm, lưu ly, pha ly sắc, tư do Phật quang chiếu.

(經)此光照東方，萬八千佛土，示一切眾生，生死業報處。有見諸佛土，以眾寶莊巖，琉璃玻璃色，斯由佛光照。

(Kinh: Quang ấy chiếu phương Đông, vạn tám ngàn cõi Phật, hiện hết thảy chúng sanh, chỗ sanh tử nghiệp báo. Thấy có các cõi Phật, dùng các báu trang nghiêm, lưu ly, màu pha lê, đều do Phật quang soi).

Đây là trùng tụng chuyện thấy tướng lành trong sáu đường nơi cõi ấy, lại còn hiển lộ kèm thêm các cõi tịnh uế bất đồng.

(Kinh) Cập kiến chư thiên, nhân, long, thần, Dạ Xoa chúng, Càn Thát, Khẩn Na La, các cúng dường kỳ Phật.

(經)及見諸天人，龍神夜叉眾，乾闥緊那羅，各供養其佛。

(Kinh: Và thấy các trời, người, rồng, thần, chúng Dạ Xoa, Càn Thát, Khẩn Na La, đều cúng dường Phật ấy).

Bài tụng này hiển thị trong sáu đường có căn cơ thuộc về Phật giới.

(Kinh) Hựu kiến chư Như Lai, tự nhiên thành Phật đạo, thân sắc như kim sơn, đoan nghiêm thậm vi diệu. Như tịnh lưu ly trung, nội hiện chân kim tượng, Thế Tôn tại đại chúng, phu diễn thâm pháp nghĩa.

(經)又見諸如來，自然成佛道，身色如金山，端嚴甚微妙。如淨琉璃中，內現真金像，世尊在大眾，敷演深法義。

(Kinh: Lại thấy các Như Lai, tự nhiên thành Phật đạo. Thân sắc như núi vàng, đoan nghiêm rất vi diệu. Như nơi lưu ly sạch, hiện hình tượng vàng ròng, Thế Tôn giữa đại chúng, phô diễn pháp nghĩa sâu).

Đây là trùng tụng về điều lành thấy đức Phật ấy và nghe Ngài thuyết pháp. “Tự nhiên thành Phật đạo”: Phương tiện đạo thì thêm dụng tâm tu tập. Phát chân đạo tức là tùy ý tự nhiên hợp với Lý. Tạng Phật (Phật trong Tạng Giáo) hễ ngồi xuống thì tùy ý [vận dụng] ba mươi bốn tâm. Phật trong Thông Giáo thì một niệm tương ứng, chẳng cần phải vận dụng công sức. Diệu Giác trong Biệt Giáo và Viên Giáo vốn đạt được tương ứng, tự nhiên thành Phật đạo. Đó là Báo Thân. “Lưu ly” là Pháp Thân vốn thanh tịnh. “Tượng vàng” là ứng theo [tâm nguyện của] chúng sanh mà hiện hình. “Thâm pháp nghĩa” (Pháp nghĩa sâu) chính là Đốn Giáo Đại Thừa.

(Kinh) Nhất nhất chư Phật độ, Thanh Văn chúng vô số, nhân Phật quang sở chiếu, tất kiến bỉ đại chúng. Hoặc hữu chư tỳ kheo, tại ư sơn lâm trung, tinh tấn trì tịnh giới, do như hộ minh châu.

(經)一一諸佛土，聲聞眾無數，因佛光所照，悉見彼大眾。或有諸比丘，在於山林中，精進持淨戒，猶如護明珠。

(Kinh: Trong mỗi một cõi Phật, hàng Thanh Văn vô số, do Phật quang chiếu đến, đều thấy đại chúng đó. Hoặc có các tỳ kheo, ở trong chốn núi rừng, tinh tấn giữ tịnh giới, như bảo vệ minh châu).

Đây là trùng tụng tướng lành đắc đạo của tứ chúng trong cõi kia. Nêu ra Thanh Văn để nói gộp chung tam thừa trong Tạng Giáo. Nêu ra tỳ kheo để gộp chung tứ chúng. Hoặc hiểu bài kệ thứ hai nhằm nói về Lục Độ trong phần sau thì cũng được!

(Kinh) Hựu kiến chư Bồ Tát, hành Thí, Nhẫn Nhục đẳng, kỳ số như Hằng sa, tư do Phật quang chiếu. Hựu kiến chư Bồ Tát, thâm nhập chư Thiền Định, thân tâm tịch bất động, dĩ cầu vô thượng đạo. Hựu kiến chư Bồ Tát, tri pháp tịch diệt tướng, các ư kỳ quốc độ, thuyết pháp cầu Phật đạo.

(經)又見諸菩薩，行施忍辱等，其數如恒沙，斯由佛光照。又見諸菩薩，深入諸禪定，身心寂不動，以求無上道。又見諸菩薩，知法寂滅相，各於其國土，說法求佛 道。

(Kinh: Lại thấy các Bồ Tát, hành trì Thí, Nhẫn Nhục… Số như cát sông Hằng, đều do Phật quang chiếu. Lại thấy các Bồ Tát, thâm nhập các Thiền Định, thân tâm lặng bất động, để cầu vô thượng đạo. Lại thấy các Bồ Tát, biết pháp tướng tịch diệt, đều ở trong nước mình, thuyết pháp cầu Phật đạo).

Đây là kệ tụng nói về tướng lành “hành Bồ Tát hạnh” trong cõi ấy. Lục Độ đã chung khắp bốn giáo, ắt Phương Đẳng, Bát Nhã sẽ đều tương đồng giữa phương Đông và cõi này.

Phần kệ tụng thứ nhất về chuyện hiện tướng lành giống nhau đã xong.

1.2.1.1.5.2.1.2.2.2. Trùng tụng về nghi niệm giống nhau

(Kinh) Nhĩ thời, tứ bộ chúng, kiến Nhật Nguyệt Đăng Phật, hiện đại thần thông lực. Kỳ tâm giai hoan hỷ, các các tự tương vấn: “Thị sự hà nhân duyên?”

(經)爾時，四部眾，見日月燈佛，現大神通力。其心皆歡喜，各各自相問：「是事何因緣？」

(Kinh: Bấy giờ, bốn bộ chúng, thấy Nhật Nguyệt Đăng Phật, hiện sức đại thần thông, tâm họ đều hoan hỷ, ai nấy đều thắc mắc: “Chuyện này nhân duyên nào?”)

Phần thứ hai, trùng tụng về chuyện từng trông thấy giống như chuyện đang xảy ra trong hiện thời đã nói xong.

1.2.1.1.5.2.1.2.3. Kệ tụng về chuyện đã từng thấy giống như chuyện sẽ xảy ra trong hiện tại

Gồm năm phần: Một là kệ tụng [nêu rõ] do người đương cơ mà thuyết pháp. Hai là kệ tụng về thời tiết. Ba là kệ tụng về chuyện tuyên bố nhập diệt. Bốn là kệ tụng về chuyện thọ ký. Năm là kệ tụng về chuyện lưu thông kinh sau khi Phật diệt độ.

1.2.1.1.5.2.1.2.3.1. Kệ tụng chuyện do người đương cơ mà thuyết pháp

(Kinh) Thiên nhân sở phụng tôn, thích tùng tam muội khởi, tán Diệu Quang Bồ Tát: “Nhữ vi thế gian nhãn, nhất thiết sở quy tín, năng phụng trì pháp tạng. Như ngã sở thuyết pháp, duy nhữ năng chứng tri”. Thế Tôn ký tán thán, linh Diệu Quang hoan hỷ, thuyết thị Pháp Hoa kinh.

(經)天人所奉尊，適從三昧起，讚妙光菩薩：「汝為世間眼，一切所歸信，能奉持法藏。如我所說法，唯汝能證知」。世尊旣讚歎，令妙光歡喜，說是法華經。

(Kinh: Đấng trời người tôn phụng, vừa từ tam muội xuất, khen Diệu Quang Bồ Tát: “Ông là mắt thế gian, mọi người tin, hướng về. Hay vâng giữ pháp tạng, như pháp của ta nói, chỉ mình ông chứng biết”. Thế Tôn đã tán thán, khiến Diệu Quang hoan hỷ, nói kinh Pháp Hoa này).

1.2.1.1.5.2.1.2.3.2. Trùng tụng về thời tiết

(Kinh) Mãn lục thập tiểu kiếp, bất khởi ư thử tòa, sở thuyết thượng diệu pháp, thị Diệu Quang pháp sư, tất giai năng thọ trì.

(經)滿六十小劫，不起於此座，所說上妙法，是妙光法師，悉皆能受持。

(Kinh: Trọn sáu mươi tiểu kiếp, chẳng rời chỗ ngồi đó, nói diệu pháp cao thượng, pháp sư Diệu Quang ấy, đều có thể thọ trì).

Sau khi nói xong Thí Thuyết Châu trong kinh văn thuộc phần sau, [đức Phật] liền bảo ngài Xá Lợi Phất rằng: “Vô trí nhân trung, mạc thuyết thử kinh” (Giữa những kẻ vô trí, đừng nói kinh này) v.v… Hãy nên biết Diệu Quang đều có thể thọ trì đúng như hiện thời Xá Lợi Phất nhận lãnh lời phó chúc của đức Phật.

1.2.1.1.5.2.1.2.3.3. Trùng tụng về chuyện tuyên bố nhập diệt

(Kinh) Phật thuyết thị Pháp Hoa, linh chúng hoan hỷ dĩ, tầm tức ư thị nhật, cáo ư thiên nhân chúng: “Chư pháp Thật Tướng nghĩa, dĩ vị nhữ đẳng thuyết, ngã kim ư trung dạ, đương nhập ư Niết Bàn. Nhữ nhất tâm tinh tấn, đương ly ư phóng dật, chư Phật thậm nan trị, ức kiếp thời nhất ngộ”.

(經)佛說是法華，令眾歡喜已，尋卽於是日，告於天人眾：「諸法實相義，已為汝等說，我今於中夜，當入於涅槃。汝一心精進，當離於放逸，諸佛甚難值，億劫時一 遇」。

(Kinh: Phật nói kinh Pháp Hoa, khiến chúng hoan hỷ rồi, liền ngay trong hôm ấy, bảo các trời người rằng: “Nghĩa Thật Tướng các pháp, đã vì các ông nói, ta nay vào nửa đêm, sẽ nhập vào Niết Bàn. Ông nhất tâm tinh tấn, hãy lìa các buông lung, chư Phật rất khó gặp, ức kiếp gặp một lần”).

Trong kinh văn có tuyên bố sẽ nhập diệt và có chúc lụy. Chúc lụy giống như di giáo.

1.2.1.1.5.2.1.2.3.4. Trùng tụng về chuyện thọ ký

(Kinh) Thế Tôn chư tử đẳng, văn Phật nhập Niết Bàn, các các hoài bi não: “Phật diệt nhất hà tốc?” Thánh chúa pháp trung vương, an ủy vô lượng chúng: “Ngã nhược diệt độ hậu, nhữ đẳng vật ưu bố, thị Đức Tạng Bồ Tát, ư vô lậu Thật Tướng, tâm dĩ đắc thông đạt. Kỳ thứ đương tác Phật, hiệu viết vi Tịnh Thân, diệc độ vô lượng chúng”.

(經)世尊諸子等，聞佛入涅槃，各各懷悲惱：「佛滅一何速？」聖主法中王，安慰無量眾：「我若滅度後，汝等勿憂怖，是德藏菩薩，於無漏實相，心已得通達。其次當作佛，號曰為淨身，亦度無量眾」。

(Kinh: Các con đức Thế Tôn, nghe Phật nhập Niết Bàn, ai nấy buồn áo não: “Sao Phật diệt nhanh vậy?” Thánh chúa vua các pháp, an ủi vô lượng chúng: “Như sau ta diệt độ, các ngươi đừng lo sợ, Đức Tạng Bồ Tát đây, với Thật Tướng vô lậu, tâm đã được thông đạt. Kế tiếp sẽ làm Phật, danh hiệu là Tịnh Thân, cũng độ vô lượng chúng”).

Trong kinh văn có nói tới chuyện buồn khóc, có an ủi, phủ dụ. Do [đại chúng] buồn khóc, cho nên [Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật] an ủi, phủ dụ. Do an ủi, phủ dụ, bèn thọ ký cho vị Bổ Xứ Phật, giống như vị Phật trong hiện tại (Thích Ca Mâu Ni Phật) giao phó chúng sanh chưa đắc độ cho ngài Di Lặc.

1.2.1.1.5.2.1.2.3.5. Kệ tụng về chuyện lưu thông kinh sau khi Phật diệt độ

Lại chia thành ba phần: Một là kệ tụng về sự thị hiện diệt độ, cúng dường, tinh tấn. Hai là kệ tụng về lợi ích do lưu thông kinh sau khi Phật diệt độ. Ba là kệ tụng tiểu kết, dung hội xưa nay.

1.2.1.1.5.2.1.2.3.5.1. Kệ tụng về sự thị hiện diệt độ, cúng dường, tinh tấn

(Kinh) Phật thử dạ diệt độ, như tân tận, hỏa diệt, phân bố chư xá lợi, nhi khởi vô lượng tháp. Tỳ kheo, tỳ kheo ni, kỳ số như Hằng sa, bội phục gia tinh tấn, dĩ cầu vô thượng đạo.

(經)佛此夜滅度，如薪盡火滅，分佈諸舍利，而起無量塔。比丘比丘尼，其數如恒沙，倍復加精進，以求無上道。

(Kinh: Đêm ấy, Phật diệt độ, như củi hết, lửa tắt, phân chia các xá lợi, để dựng vô lượng tháp. Tỳ kheo, tỳ kheo ni, số như cát sông Hằng, càng tinh tấn gấp bội, để cầu đạo vô thượng).

Phần Trường Hàng chỉ nói “nhập Niết Bàn”, kệ tụng kể thêm dựng tháp và tứ chúng tinh tấn cầu đạo. Đó gọi là “đối với kẻ đáng nên dùng Niết Bàn để đắc độ, liền hiện Niết Bàn để độ thoát họ”. “Tân tận, hỏa diệt” (Củi hết, lửa tắt): Tiểu Thừa coi cái thân quả báo là củi, trí huệ là lửa. Huệ nương vào báo thân, thân diệt thì trí mất, tức là hễ diệt bèn vĩnh viễn diệt. Đại Thừa coi căn cơ là củi, thích ứng căn cơ là lửa. Căn cơ đắc độ của chúng sanh đã hết, thân ứng hiện bèn diệt, ứng hiện trọn khắp pháp giới, chẳng thể biết cùng tận được!

1.2.1.1.5.2.1.2.3.5.2. Kệ tụng về lợi ích do lưu thông kinh sau khi Phật diệt độ

(Kinh) Thị Diệu Quang Bồ Tát, phụng trì Phật pháp tạng, bát thập tiểu kiếp trung, quảng tuyên Pháp Hoa kinh. Thị chư bát vương tử, Diệu Quang sở khai hóa, kiên cố vô thượng đạo, đương kiến vô số Phật. Cúng dường chư Phật dĩ, tùy thuận hành đại đạo, tương kế đắc thành Phật, chuyển thứ nhi thọ ký. Tối hậu Thiên Trung Thiên, hiệu viết Nhiên Đăng Phật, chư tiên chi đạo sư, độ thoát vô lượng chúng. Thị Diệu Quang pháp sư, thời hữu nhất đệ tử, tâm thường hoài giải đãi, tham trước ư danh lợi. Cầu danh lợi vô yếm, đa du tộc tánh gia, khí xả sở tập tụng, phế vong, bất thông lợi. Dĩ thị nhân duyên cố, hiệu chi vi Cầu Danh, diệc hành chúng thiện nghiệp, đắc kiến vô số Phật. Cúng dường ư chư Phật, tùy thuận hành đại đạo, cụ Lục Ba La Mật, kim kiến Thích Sư Tử. Kỳ hậu đương tác Phật, hiệu danh viết Di Lặc, quảng độ chư chúng sanh, kỳ số vô hữu lượng.

(經)是妙光菩薩，奉持佛法藏，八十小劫中，廣宣法華經。是諸八王子，妙光所開化，堅固無上道，當見無數佛。供養諸佛已，隨順行大道，相繼得成佛，轉次而授記。最後天中天，號曰然燈佛，諸仙之導師，度脫無量眾。是妙光法師，時有一弟子，心常懷懈怠，貪著於名利。求名利無厭，多遊族姓家，棄捨所習誦，廢忘不通利。以是因緣故，號之為求名，亦行眾善業，得見無數佛。供養於諸佛，隨順行大道，具六波羅蜜，今見釋師子。其後當作佛，號名曰彌勒，廣度諸眾生，其數無有量。

(Kinh: Ngài Diệu Quang Bồ Tát, vâng giữ Phật pháp tạng, trong tám mươi tiểu kiếp, tuyên rộng kinh Pháp Hoa. Tám vị vương tử đó, được Diệu Quang khai hóa, đạo vô thượng kiên cố, được thấy vô số Phật. Đã cúng dường chư Phật, tùy thuận hành đại đạo, nối tiếp nhau thành Phật, lần lượt thọ ký nhau. Thiên Trung Thiên cuối cùng, hiệu là Phật Nhiên Đăng, đạo sư của các tiên, độ thoát vô lượng chúng. Pháp sư Diệu Quang ấy, có một vị đệ tử, thường ôm lòng biếng nhác, tham đắm nơi danh lợi. Cầu danh lợi chẳng chán, thường đến nhà quyền quý, buông bỏ việc tu tập, quên bẵng, chẳng thông suốt. Do bởi nhân duyên ấy, được gọi là Cầu Danh, cũng hành các thiện nghiệp, được thấy vô số Phật. Cúng dường các đức Phật, tùy thuận hành đại đạo, trọn Lục Ba La Mật, nay thấy Thích Sư Tử. Sau này sẽ làm Phật, danh hiệu là Di Lặc, rộng độ các chúng sanh, số lượng chẳng chừng hạn).

1.2.1.1.5.2.1.2.3.5.3. Kệ tụng tiểu kết, dung hội xưa nay

(Kinh) Bỉ Phật diệt độ hậu, giải đãi giả nhữ thị, Diệu Quang pháp sư giả, kim tắc ngã thân thị.

(經)彼佛滅度後，懈怠者汝是，妙光法師者，今則我身是。

(Kinh: Phật ấy diệt độ rồi, kẻ lười nhác là ông, còn pháp sư Diệu Quang, nay chính là thân tôi).

Phần thứ nhất, kệ tụng nêu cặn kẽ những chuyện đã trông thấy để trả lời đã xong.

1.2.1.1.5.2.2. Kệ tụng phán đoán phân minh để giải đáp

Gồm ba đoạn: Một là kệ tụng nói kinh Pháp Hoa. Hai là kệ tụng về pháp để dạy hàng Bồ Tát. Ba là kệ tụng về chuyện được Phật hộ niệm.

1.2.1.1.5.2.2.1. Kệ tụng nói kinh Pháp Hoa

(Kinh) Ngã kiến Đăng Minh Phật, bổn quang thụy như thử, dĩ thị tri kim Phật, dục thuyết Pháp Hoa kinh.

(經)我見燈明佛，本光瑞如此，以是知今佛，欲說法華經。

(Kinh: Tôi thấy Phật Đăng Minh, tướng sáng lành như thế, bèn biết Phật hiện thời, muốn nói kinh Pháp Hoa).

1.2.1.1.5.2.2.2. Kệ tụng về pháp để dạy hàng Bồ Tát

(Kinh) Kim tướng như bổn thụy, thị chư Phật phương tiện, kim Phật phóng quang minh, trợ phát Thật Tướng nghĩa. Chư nhân kim đương tri: Hiệp chưởng nhất tâm đãi, Phật đương vũ pháp vũ, sung túc cầu đạo giả.

(經)今相如本瑞，是諸佛方便，今佛放光明，助發實相義。諸人今當知：合掌一心待，佛當雨法雨，充足求道者。

(Kinh: Tướng nay giống điềm xưa, phương tiện của chư Phật, nay Phật phóng quang minh, giúp bày nghĩa Thật Tướng. Mọi người hãy nên biết: Chắp tay một dạ chờ, Phật sẽ tuôn mưa pháp, thấm trọn người cầu đạo).

1.2.1.1.5.2.2.3. Kệ tụng về sự hộ niệm của Phật

(Kinh) Chư cầu tam thừa nhân, nhược hữu nghi hối giả, Phật đương vị trừ đoạn, linh tận vô hữu dư.

(經)諸求三乘人，若有疑悔者，佛當為除斷，令盡無有餘」。

(Kinh: Người cầu pháp tam thừa, nếu nghi ngờ, hối hận, Phật sẽ trừ dứt cho, hết sạch chẳng còn sót).

Trong phần kinh văn trước đó, ngài Di Lặc đã giải trừ bốn điều cật vấn, khiến cho ngài Văn Thù ắt phải đáp. Trong phần phán đoán phân minh để giải đáp này, ngài Văn Thù cũng đoạn trừ bốn nghi vấn ngấm ngầm, khiến cho Di Lặc chẳng còn thắc mắc nữa:

1) Mối nghi thứ nhất, do ngài Văn Thù nêu cặn kẽ chuyện quá khứ Phật đã từng nói Pháp Hoa, cho nên ngài Di Lặc thầm nghi, toan Hỏi: “Chư Phật thuận theo các duyên, người và thời đều khác nhau. Tuy cổ Phật đặt tên kinh là Pháp Hoa, chắc gì vị Phật hiện nay cũng gọi như thế?” Văn Thù bèn dùng bài kệ thứ nhất để đoạn nghi: “Ngã kiến Đăng Minh Phật, bổn quang thụy như thử. Dĩ thị tri kim Phật, dục thuyết Pháp Hoa kinh” (Tôi thấy Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật vốn có tướng quang minh tốt lành như thế. Do vậy biết đức Phật trong hiện thời cũng muốn nói kinh Pháp Hoa). Đấy là đoạn trừ nghi niệm đối với danh hiệu của kinh.

2) Do vậy, ngài Di Lặc lại nghi: “Vốn có danh đồng, nghĩa đồng, mà cũng có danh đồng, nghĩa khác. Tên gọi này nhằm hiển thị, chuốc vời điều gì vậy?” Ngài Văn Thù liền dùng bài kệ thứ hai để đoạn nghi: “Kim tướng như bổn thụy, thị chư Phật phương tiện, kim Phật phóng quang minh, trợ phát Đệ Nhất Nghĩa” (Tướng trong hiện thời giống như điềm lành xưa kia, đó là phương tiện của chư Phật. Nay đức Phật phóng quang minh để giúp phát khởi Đệ Nhất Nghĩa). Đấy là đoạn trừ nghi niệm về Thể.

3) Ngài Di Lặc lại nghi: “Thật Tướng vô tướng, ai có thể lãnh hội

được?” Ngài Văn Thù liền dùng bài kệ thứ ba để đoạn nghi: “Chư nhân kim đương tri: Hiệp chưởng, nhất tâm đãi, Phật đương vũ pháp vũ, sung túc cầu đạo giả” (Mọi người hãy nên biết: Chắp tay, nhất tâm chờ, Phật sẽ tuôn mưa pháp, khiến cho người cầu đạo được trọn đủ). Đó là đoạn nghi về Tông.

4) Nhân đó, ngài Di Lặc lại nghi: “Phật tuôn mưa pháp, chỉ nhằm nhuần thấm Bồ Tát, hay là cũng thấm nhuần Nhị Thừa vậy?” Ngài Văn Thù liền dùng bài kệ thứ tư để đoạn nghi: “Chư cầu tam thừa nhân, nhược hữu nghi hối giả, Phật đương vị trừ đoạn, linh tận vô hữu dư” (Những người cầu pháp tam thừa, nếu có ngờ vực, hối hận, Phật sẽ vì họ đoạn trừ, khiến cho những điều ấy hết sạch, chẳng còn sót). Đó là đoạn nghi về Dụng.

Ngài Di Lặc nhiều phen sanh nghi, ngài Văn Thù nhiều lượt đoạn nghi. Sự đã cùng, Lý đã tận, liền đạt được bổn hoài, trọn đủ hai món trang nghiêm! (“Sự đã cùng” tức là ba điều nghi đối với tên kinh, Tông, và Dụng, “Lý tận” là Thể đã được hiển). Trong chương khai Quyền hiển Thật của Tích Môn.

Phần thứ nhất là Tự Phần đã xong.