Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Luân Quán Hội Nghĩa

20. Thường Bất Khinh Bồ Tát Phẩm Đệ Nhị Thập

常不輕菩薩品第二十

Phẩm thứ hai mươi: Thường Bất Khinh Bồ Tát

Trong tâm giữ sự hiểu biết chẳng khinh thường, ngoài thì kính trọng cảnh chẳng khinh. (Thế Giới Tất Đàn) là thân lập hạnh chẳng khinh. (Vị Nhân Tất Đàn): Miệng tuyên nói giáo pháp bất khinh. (Đối Trị Tất Đàn): Làm con mắt chẳng khinh cho mọi người. (Đệ Nhất Nghĩa Tất Đàn) chính là kiến giải chẳng khinh. Pháp Hoa Luận viết: “Vị Bồ Tát này biết chúng sanh có Phật tánh, chẳng dám khinh rẻ”. Phật tánh gồm năm điều:

Chánh nhân Phật tánh là tánh chung khắp đương nhiên sẵn có (nhân quả chung cho mê lẫn ngộ).

Duyên nhân Phật tánh và liễu nhân Phật tánh: Chủng tử vốn có, chẳng phải là nay mới có (vẫn là xét theo Tánh Đức mà nêu ra hai nhân (duyên nhân và liễu nhân), nhằm đối ứng với trường hợp mới huân tập, do tu giới mà đạt được).

Quả Phật tánh (Bồ Đề).

Quả quả Phật tánh (Niết Bàn) nhất định sẽ đạt được, quyết chẳng hư dối.

(Khi liễu nhân đạt tới quả, đổi tên thành Bồ Đề. Duyên nhân khi đạt tới quả, đổi tên thành Niết Bàn. Lại nữa, ba nhân nơi Phật tánh khi đạt tới quả, liễu nhân được gọi là “ba loại Bồ Đề”, duyên nhân được gọi là “ba loại Niết Bàn”).

Đó gọi là hiểu “bất khinh”. Dùng sự hiểu biết đó để đối xử với người khác, [thấu hiểu] người khác cũng giống như thế; đó gọi là cảnh “kính trọng, chẳng khinh”. Do kính trọng cảnh ấy, cho nên gọi là “hạnh chẳng khinh”. Tuyên nói lời ấy, sẽ gọi là “giáo pháp chẳng khinh”. Xưa kia, kẻ hủy báng dùng từ ngữ ấy (Bất Khinh) để đặt tên cho vị ấy; nay người kết tập kinh dùng danh xưng này để đặt tên cho phẩm. Đó là giải thích theo nhân duyên.

Xét theo giáo, Tạng Giáo và Thông Giáo chẳng diễn nói Trung Đạo Phật tánh. [Tuy vậy], Biệt nhập Thông, Thông chứa Biệt (tức là giáo pháp thuộc Thông Giáo mà có chứa đựng phần nào giáo nghĩa của Biệt Giáo) thì nói hai loại người có Phật tánh và ba hạng người chẳng có Phật tánh. Biệt Giáo thì chỉ nói đến chánh nhân Phật tánh, chẳng nói đến có duyên nhân và liễu nhân Phật tánh, huống hồ có quả tánh và quả quả tánh ư? Nay nói “nhữ đẳng giai đương tác Phật” (các vị đều sẽ thành Phật) là vì có năm loại Phật tánh, tức là khai hiển Viên Giáo vậy. Vì thế, kinh Kiến Thật Tam Muội chép: “Phật vị phụ vương thuyết: ‘Nhất thiết giai thị Phật’. Vương vấn: ‘Nhất thiết chúng sanh tức thị Phật phủ?’ Phật Đáp: Nhược như thật kiến chúng sanh, ư kỳ tức thị Phật” (Đức Phật nói với phụ vương: “Hết thảy đều là Phật”. Vua Hỏi: “Hết thảy chúng sanh chính là Phật ư?” Đức Phật Đáp: “Nếu như thật thấy chúng sanh thì họ chính là Phật”). Nay dùng lời ấy để suy diễn tương đồng: Nếu chẳng như thật thấy Phật, sẽ thấy họ (chúng sanh) chẳng phải là thánh! Ví như lúc mới học bắn tên, trật nhiều, trúng ít. Nếu lấy mặt đất làm đích để bắn, không mũi tên nào chẳng bắn trúng! Nếu phân biệt hiền thánh, ai đúng, ai sai? Nếu nhìn như thật, [mọi người đều] chính là Phật.

Xét theo Bổn Tích, Bổn đã thành Phật, hết sức lâu xa. Trong chặng giữa, thị hiện dấu tích, lại ở trong thời Oai Âm Vương Phật làm Thường Bất Khinh. Lưu thông Bổn Tích Tứ Nhất (giáo nhất, nhân nhất, hạnh nhất, lý nhất), hóa độ chúng sanh, nay lại thị hiện dấu tích thành Chánh Giác, nhiều lượt vô tận, do thế lực to lớn, oai mãnh.

Xét theo quán tâm, Khổ chính là chánh nhân Phật tánh, Hoặc chính là liễu nhân Phật tánh, Nghiệp tức duyên nhân Phật tánh. Liễu nhân chính là Quả Phật tánh. Duyên nhân chính là Quả Quả Phật tánh. Lại nữa, khi ba nhân đạt tới quả, liền đổi tên thành ba loại Bồ Đề, ba loại Niết Bàn. Vì vậy, do ba nhân nơi Tánh Đức mà thành quả tánh và quả quả tánh. Một niệm trọn đủ ba nhân và năm nhân, chẳng dọc ngang, chẳng đồng, chẳng khác. Hết thảy chúng sanh không ai đều chẳng phải là như vậy. Thường hiểu như thế thì chính là Thường Bất Khinh.

*Dẫn “phước do tin, tội do hủy báng” làm chứng để khuyên lưu thông

20.1 Trường Hàng

20.1.1. Cùng nhắc đến tội và phước đã nói trong phẩm trước

(Kinh) Nhĩ thời, Phật cáo Đắc Đại Thế Bồ Tát Ma Ha Tát: Nhữ kim đương tri, nhược tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di trì Pháp Hoa kinh giả, nhược hữu ác khẩu, mạ lỵ, phỉ báng, hoạch đại tội báo như tiền sở thuyết. Kỳ sở đắc công đức như hướng sở thuyết nhãn, nhĩ, tỵ, thiệt, thân, ý thanh tịnh.

(經)爾時，佛告得大勢菩薩摩訶薩：「汝今當知，若比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷持法華經者，若有惡口，罵詈，誹謗，獲大罪報如前所說。其所得功德如向所說眼，耳，鼻，舌，身，意清淨。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Phật bảo Đắc Đại Thế (Mahāsthāmaprāpta) Bồ Tát Ma Ha Tát: Ông nay hãy nên biết, nếu tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di trì kinh Pháp Hoa, mà nếu có kẻ ác khẩu, chửi bới, phỉ báng, sẽ mắc tội báo như trong phần trước (tức phẩm Pháp Sư) đã nói, [người trì kinh sẽ] đạt được công đức như trong phần trước (tức phẩm Pháp Sư Công Đức) đã nói mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý thanh tịnh).

20.1.2. Cùng nêu quả báo do tin tưởng hay hủy báng trong quá khứ

20.1.2.1. Nói về Sự Bổn (tức là nói về Oai Âm Vương Phật thời quá khứ, coi chuyện của ngài Bất Khinh là gốc)

20.1.2.1.1. Vị Phật đầu tiên

20.1.2.1.1.1. Thời tiết

(Kinh) Đắc Đại Thế! Nãi vãng cổ tích, quá vô lượng vô biên bất khả tư nghị A tăng kỳ kiếp.

(經)得大勢！乃往古昔，過無量無邊不可思議阿僧祇劫。

(Kinh: Đắc Đại Thế! Thuở xa xưa kia, qua khỏi vô lượng vô biên chẳng thể nghĩ bàn A tăng kỳ kiếp).

Tuy nói là “vô lượng vô biên”, nhưng nếu so với phẩm Thọ Lượng nói “trần kiếp” (số kiếp nhiều như số vi trần) thì [vô lượng vô biên vẫn là] khá gần! Cho nên biết đây chính là tướng thị hiện tu nhân sau khi đã thật sự đắc quả.

Hỏi: Trước đó đã phơi bày Tích, hiển lộ Bổn, nay sao lại nêu ra nhân hạnh nơi Tích?

Đáp: Chính vì đã hiển Bổn, đại chúng trong pháp hội thuở ấy biết rõ chuyện thời Phật Nhiên Đăng, chuyện thời Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật, chuyện thời Đại Thông Trí Thắng Phật, chuyện thời Oai Âm Vương Phật như đã nói, hoàn toàn thuộc về phương tiện hóa độ người khác trong khoảng trung gian, hoàn toàn thuộc về sức thần thông tự tại, sức sư tử phấn tấn, đại thế lực oai mãnh.

Hỏi: Sau khi đã đắc Phật quả, quyền biến thị hiện hạnh Bất Khinh, cho nên chỉ lưu truyền một câu “sẽ thành Phật” bèn thanh tịnh sáu căn. Nếu thật sự là sơ tâm, sợ rằng chưa chắc đã được như vậy?

Đáp: Phàm nói đến Quyền thì đều nhằm dẫn khởi Thật. Nếu Thật hạnh mà chẳng được như thế, ắt Quyền hạnh uổng công thực hiện! Huống hồ hiểu “bất khinh” chính là sơ tâm nhất niệm tùy hỷ. Công đức của sơ tâm đã là chẳng thể nghĩ bàn! Nương theo giải mà lập hạnh, ắt thanh tịnh sáu căn, cần gì phải ngờ? Nhưng hạnh Bất Khinh chẳng phải là chuyên lễ bái, nói cặn kẽ thì như kinh văn trong phần sau sẽ nói.

20.1.2.1.1.2. Danh hiệu

(Kinh) Hữu Phật danh Oai Âm Vương, Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.

(經)有佛名威音王、如來、應供、正徧知、明行足、善逝、世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。

(Kinh: Có Phật hiệu là Oai Âm Vương (Bhīṣmagarjitasvara rāja), Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn).

20.1.2.1.1.3. Tên kiếp và cõi nước

(Kinh) Kiếp danh Ly Suy, quốc danh Đại Thành.

(經)劫名離衰，國名大成。

(Kinh: Kiếp tên là Ly Suy (Vinirbhoga), cõi tên Đại Thành Mahāsaṃbhavā).

20.1.2.1.1.4. Thuyết pháp

(Kinh) Kỳ Oai Âm Vương Phật ư bỉ thế trung, vị thiên, nhân, A Tu La thuyết pháp. Vị cầu Thanh Văn giả, thuyết ứng Tứ Đế pháp, độ sanh, lão, bệnh, tử, cứu cánh Niết Bàn. Vị cầu Bích Chi Phật giả, thuyết ứng thập nhị nhân duyên pháp. Vị chư Bồ Tát, nhân A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, thuyết ứng Lục Ba La Mật pháp, cứu cánh Phật huệ.

(經)其威音王佛於彼世中，為天，人，阿修羅說法。為求聲聞者，說應四諦法，度生，老，病，死，究竟涅槃。為求辟支佛者，說應十二因緣法。為諸菩薩，因阿耨多羅三藐三菩提，說應六波羅蜜法，究竟佛慧。

(Kinh: Oai Âm Vương Phật trong đời ấy, vì trời, người, A Tu La thuyết pháp. Vì người cầu Thanh Văn mà nói tương ứng pháp Tứ Đế, độ thoát sanh, lão, bệnh, tử, rốt ráo Niết Bàn. Vì người cầu Bích Chi Phật mà nói pháp tương ứng mười hai nhân duyên. Vì các Bồ Tát, do Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác mà nói tương ứng pháp Lục Ba La Mật, rốt ráo Phật huệ).

Trước là phương tiện thí tam thừa, sau rốt ráo Phật huệ là “hiển nhất”, đều giống như đức Phật trong hiện tại.

20.1.2.1.1.5. Thọ mạng của Phật

(Kinh) Đắc Đại Thế! Thị Oai Âm Vương Phật thọ tứ thập vạn ức na do tha Hằng hà sa kiếp.

(經)得大勢！是威音王佛壽四十萬億那由他恆河沙 劫。

(Kinh: Đắc Đại Thế! Vị Oai Âm Vương Phật ấy thọ bốn mươi vạn

ức na do tha Hằng hà sa kiếp).

20.1.2.1.1.6. Chánh Pháp và Tượng Pháp

(Kinh) Chánh Pháp trụ thế, kiếp số như nhất Diêm Phù Đề vi trần. Tượng Pháp trụ thế, kiếp số như tứ thiên hạ vi trần. Kỳ Phật nhiêu ích chúng sanh dĩ, nhiên hậu diệt độ.

(經)正法住世，劫數如一閻浮提微塵。像法住世，劫數如四天下微塵。其佛饒益眾生已，然後滅度。

(Kinh: Chánh Pháp trụ thế kiếp số như số vi trần trong một Diêm Phù Đề. Tượng Pháp trụ thế kiếp số như số vi trần trong một tứ thiên hạ. Vị Phật ấy lợi ích chúng sanh rồi sau đó mới diệt độ).

Phần thứ nhất, “nói về vị Phật đầu tiên” đã xong.

20.1.2.1.2. Hai vạn ức Phật kế đó theo thứ tự [xuất thế]

(Kinh) Chánh Pháp, Tượng Pháp diệt tận chi hậu, ư thử quốc độ, phục hữu Phật xuất, diệc hiệu Oai Âm Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như thị thứ đệ hữu nhị vạn ức Phật, giai đồng nhất hiệu.

(經)正法，像法滅盡之後，於此國土，復有佛出，亦號威音王如來、應供、正徧知、明行足、善逝、世間解、無上士、調御丈夫、天人師、佛、世尊。如是次第有二萬億佛，皆同一號。

(Kinh: Sau khi Chánh Pháp và Tượng Pháp diệt hết, trong quốc độ ấy, lại có Phật xuất thế, cũng hiệu là Oai Âm Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Có hai vạn ức Phật theo thứ tự như thế, đều có cùng một hiệu).

Sau khi Chánh Pháp và Tượng Pháp diệt hết, vị Phật sau đó mới xuất thế. Cơ duyên độ thoát do chúng sanh đã gieo được chín muồi, cho nên pháp ứng hiện như thế.

Phần thứ nhất, Sự Bổn đã xong.

20.1.2.2. Nói về Bổn Sự

Riêng nói về chuyện của ngài Bất Khinh trong thời đức Phật Oai Âm Vương đầu tiên, ngài Bất Khinh chính là đức Bổn Sư Thế Tôn thị hiện Tích, trùng lặp thị hiện chuyện thuộc Bồ Tát đạo nơi bổn hạnh.

20.1.2.2.1. Cùng nêu tên của hai vị trong Bổn

(Kinh) Tối sơ Oai Âm Vương Như Lai ký dĩ diệt độ, Chánh

Pháp diệt hậu, ư Tượng Pháp trung, tăng thượng mạn tỳ kheo hữu đại thế lực. Nhĩ thời, hữu nhất Bồ Tát tỳ kheo, danh Thường Bất Khinh.

(經)最初威音王如來旣已滅度，正法滅後，於像法中，增上慢比丘有大勢力。爾時，有一菩薩比丘，名常不 輕。

(Kinh: Khi vị Oai Âm Vương Như Lai đầu tiên đã diệt độ, sau khi Chánh Pháp đã diệt, trong thời Tượng Pháp, tăng thượng mạn tỳ kheo có thế lực lớn. Lúc bấy giờ, có một vị Bồ Tát tỳ kheo tên là Thường Bất Khinh Sadāparibhūta).

Vào lúc Bổn, trong thời Tượng Pháp của Oai Âm Vương Phật tối sơ, kẻ hủy báng khi đó được gọi là “tăng thượng mạn”, còn người tin tưởng trong thuở ấy được gọi là Thường Bất Khinh. Kẻ tăng thượng mạn do chấp giữ Quyền giáo, tu Quyền hạnh, có chút sở đắc, chẳng biết địa vị theo thứ tự sâu hay cạn, ngộ nhận Tứ Thiền Noãn pháp là Tứ Quả, lầm lạc sanh ý tưởng thỏa mãn. Bọn họ thuộc loại tỳ kheo “vô văn” (không được nghe chánh pháp), dẫu không phạm tội lớn là áp bức ngài Bất Khinh, cũng ắt bị đọa lạc, đều bị đọa lạc. Phải nên coi họ như chủng tánh bậc hạ trong Viên Giáo, cho nên ngài [Thường Bất Khinh] dùng lễ bái và thọ ký để làm nhân duyên đắc độ [cho những người ấy].

20.1.2.2.2. Nói về hai tướng tin tưởng và hủy báng

20.1.2.2.2.1. Nói về điều đạt được của người tin tưởng

(Kinh) Đắc Đại Thế! Dĩ hà nhân duyên danh Thường Bất Khinh? Thị tỳ kheo phàm hữu sở kiến, nhược tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di, giai tất lễ bái, tán thán, nhi tác thị ngôn: “Ngã thâm kính nhữ đẳng, bất cảm khinh mạn. Sở dĩ giả hà? Nhữ đẳng giai hành Bồ Tát đạo, đương đắc tác Phật”. Nhi thị tỳ kheo, bất chuyên độc tụng kinh điển, đản hành lễ bái. Nãi chí viễn kiến tứ chúng, diệc phục cố vãng lễ bái, tán thán, nhi tác thị ngôn: “Ngã bất cảm khinh ư nhữ đẳng. Nhữ đẳng giai đương tác Phật”.

(經)得大勢！以何因緣名常不輕？是比丘凡有所見，若比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，皆悉禮拜，讚歎，而作是言：「我深敬汝等，不敢輕慢。所以者何？汝等皆行菩薩道，當得作佛」。而是比丘，不專讀誦經典，但行禮拜。乃至遠見四眾，亦復故往禮拜，讚歎，而作是言：「我不敢輕於汝等。汝等皆當作佛」。

(Kinh: Đắc Đại Thế! Do nhân duyên gì mà tên là Thường Bất Khinh? Vị tỳ kheo ấy hễ trông thấy dù là tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, hay ưu bà di, thảy đều lễ bái, tán thán, nói như thế này: “Tôi kính trọng các vị sâu xa, chẳng dám khinh mạn. Vì lẽ nào vậy? Quý vị đều hành Bồ Tát đạo, sẽ đều thành Phật”. Nhưng vị tỳ kheo ấy chẳng chuyên đọc tụng kinh điển, chỉ hành lễ bái. Thậm chí hễ thấy tứ chúng từ xa, cũng cố ý đến đó lễ bái, tán thán, mà nói như thế này: “Tôi chẳng dám khinh các vị, các vị đều sẽ thành Phật”).

Tên là Thường Bất Khinh, tức Nhân Nhất. “Phàm hữu sở kiến” (Hễ trông thấy) tức là Lý Nhất. “Giai tất lễ bái” (Thảy đều lễ bái) tức là Hạnh Nhất. “Nhi tác thị ngôn” (Mà nói như thế này) tức là Giáo Nhất. Đấy là tự hành Tứ Nhất (Lý Nhất, Nhân Nhất, Hạnh Nhất, Giáo Nhất). “Nhữ đẳng” (Các vị) tức là Nhân Nhất. “Giai hành Bồ Tát đạo” (Đều hành Bồ Tát đạo) tức là Hạnh Nhất. “Đương đắc tác Phật” (Sẽ đều thành Phật) là chứng Lý Nhất. Nói ba điều Nhất ấy, chính là Giáo Nhất. Đấy chính là Tứ Nhất trong sự hóa độ người khác của đức Phật. Đó là phương tiện trong các phương tiện nhằm đối ứng với tứ chúng phần nhiều dấy lên tăng thượng mạn trong thuở ấy, chấp pháp nhỏ nhất trong các Tiểu pháp (Tạng Giáo đã là phương tiện, Noãn pháp lại là phương tiện của Tạng Giáo. Tứ Quả đã là nhỏ, Tứ Thiền lại là nhỏ nhất trong các Tiểu pháp). Vì thế, dùng Thật Nghĩa của Đại Thừa để khai thị, huấn dụ, chẳng dám khinh mạn, nhằm đối trị lỗi lầm tăng thượng mạn. Nói “nhữ đẳng giai hành Bồ Tát đạo” (các vị đều hành Bồ Tát đạo): Tứ Niệm Xứ là Ma Ha Diễn (Mahāyāna, Đại Thừa), Noãn pháp, Tứ Thiền, hoàn toàn giúp đỡ Thật Tướng. Nếu biết sở hành là Bồ Tát đạo, thì từ đầu đến cuối lý bình đẳng, địa vị theo thứ tự rành rành, sẽ trọn chẳng khởi tăng thượng mạn. “Bất chuyên độc tụng, đản hành lễ bái” (Chẳng chuyên đọc tụng, chỉ hành lễ bái): Chỉ bày tướng trạng của phẩm đầu, tức phẩm Tùy Hỷ [trong ngũ phẩm], tùy hỷ hết thảy các pháp, đều có tánh chất an lạc, đều là một Thật Tướng. Tùy hỷ hết thảy mọi người, [vì ai nấy] đều có ba Phật tánh (chánh nhân, liễu nhân và duyên nhân Phật tánh). Người có tâm sẽ đều được thành Phật, chính là chánh nhân tánh. Đọc tụng di pháp Quyền thừa của Oai Âm Vương Phật tức là liễu nhân tánh. Noãn pháp, Tứ Thiền đều là Bồ Tát đạo, tức là duyên nhân tánh. Vì thế, chẳng dám khinh mạn, mà kính trọng sâu xa. Kính người, kính pháp, chẳng dấy lên tranh đua, chính là ý nghĩa tùy hỷ, cho đến “viễn kiến tứ chúng…” (thấy tứ chúng từ đằng xa…) biểu thị Tứ Nhất nơi Bổn. Thấy tứ chúng từ đằng xa, biểu thị Nhân Nhất nơi Bổn. “Cố vãng lễ bái” (Cố ý đến chỗ họ lễ bái) biểu thị Hạnh Nhất nơi Bổn. “Nhi tác thị ngôn” (Mà nói như thế này) biểu thị Giáo Nhất nơi Bổn. “Giai đương tác Phật” (Đều sẽ thành Phật) biểu thị Lý Nhất nơi Bổn. Dùng Tứ Nhất nơi Bổn Tích để cưỡng ép kẻ tăng thượng mạn, khiến cho họ thành tựu diệu chủng (chủng tử mầu nhiệm) viên đốn. Có thể nói đó là cốt lõi hoằng truyền phần Chánh Thuyết (Chánh Tông) vậy. Lại chẳng khinh mạn, kính trọng sâu xa, tức là “Như Lai tòa”. Chịu đựng các đánh chửi chính là “áo Như Lai”. Dùng tâm từ bi thường hành như thế chẳng đổi, tức “Như Lai thất”. Lại nữa, kính trọng sâu xa là ý nghiệp. Nói lời chẳng khinh rẻ chính là khẩu nghiệp. Cố ý đến lễ bái chính là thân nghiệp. Ba điều này tương ứng với từ bi, tức là Thệ Nguyện An Lạc Hạnh. Có thể nói là đã đạt được lợi ích mầu nhiệm trong Lưu Thông.

Hỏi: Luật Tiểu Thừa và Đại Thừa đều chế định tỳ kheo chẳng lễ người thế tục, sao Bất Khinh Bồ Tát lại lễ trọn khắp tứ chúng?

Đáp: Vì độ kẻ tăng thượng mạn, khiến cho họ đạt được hai lợi ích gần và xa (trong tứ chúng, có người nhận, hoặc chẳng nhận [sự lễ bái ấy]. Tiếp nhận thì đạt được lợi ích gần, chẳng tiếp nhận thì đạt được lợi ích xa). Đại Quyền phương tiện biết căn cơ, chẳng trở ngại phá cách (vượt ngoài khuôn khổ) bốn hạnh An Lạc của hàng sơ tâm, [chứ nếu không vì độ kẻ tăng thượng mạn], sẽ cần phải nương theo kinh văn trong giới luật.

Hỏi: Kinh Đại Thừa [dạy] lễ người biết pháp, trong kinh Tịnh Danh, [các tỳ kheo đến thăm bệnh] lễ người thế tục (tức các tỳ kheo lễ cư sĩ Duy Ma Cật), [so với chuyện ngài Thường Bất Khinh lễ tứ chúng ở

đây] giống và khác nhau như thế nào?

Đáp: Khác nhau! Đại kinh chuyên nói về cách thức tỏ bày chí nguyện cung kính, do từ người đó thỉnh pháp mà đạt được lợi ích, cho nên quên bẵng tình kiến mà kính lễ. Còn trong kinh Tịnh Danh là do có ân đạt được Pháp Nhẫn [từ những lời quở trách, chỉ dạy của cư sĩ Duy Ma], cho nên không tuân theo quy củ thông thường. Vì thế, chẳng quản trái phạm quy tắc mà lễ kính. Nếu xét theo chánh nghi của Đại Thừa, trong quy tắc thường hằng của người thoát tục, trọn chẳng có quy định “vì đạo mà lễ kẻ thế tục”. Nay ngài Bất Khinh lập hạnh, đã chẳng phải là do thỉnh pháp mà đạt được lợi ích, hay do báo ân, lại chẳng thuộc luật Đại Tiểu Thừa chế định, thẳng thừng là sau khi đã đắc quả bèn làm chuyện tu nhân, là phương tiện vượt ngoài khuôn khổ nhằm hóa độ người khác, chẳng thể coi đó là khuôn mẫu! Vì thế, đem so với Tứ An Lạc Hạnh để biện định, Lý tuy chẳng khác, nhưng về Sự thì có bảy điểm khác biệt:

Một, An Lạc Hạnh là an trụ nơi pháp tòa, thuận theo lời hỏi mà nói. Ở đây là từ xa trông thấy tứ chúng, cố ý qua chỗ họ lễ bái.

Hai, An Lạc Hạnh thì có người cật vấn thì mới trả lời cho người ấy. Ở đây là bị quăng ngói, đá, đánh đập, vẫn cưỡng tuyên nói.

Ba, An Lạc Hạnh thường chuộng tọa Thiền tại chỗ thanh vắng. Ở đây thì chẳng chuyên đọc tụng, cứ vào trong đại chúng để giãi bày.

Bốn, An Lạc Hạnh thì dẫu đối với kẻ yêu mến pháp sâu xa, vẫn chẳng vì kẻ đó nói nhiều. Ở đây thì dẫu bị hư vọng báng bổ, vẫn cưỡng xưng dương!

Năm, An Lạc Hạnh thì thoạt đầu tu Lý Quán, quán mười tám pháp Không, Còn ở đây là tuyên nói một câu kiến giải “sẽ thành Phật”.

Sáu, An Lạc Hạnh là giáo hóa kẻ thuận tùng, hộ trì luật nghi. Ở đây vì giáo hóa kẻ trái nghịch, bỏ mất các pháp tắc thông thường.

Bảy, An Lạc Hạnh là sơ tâm thành tựu hạnh, mộng thấy được Phật thọ ký. Ở đây thì sau khi đắc quả, thị hiện rộng thọ ký cho người khác.

Lại so sánh phẩm này với phẩm Pháp Sư Công Đức, [hành giả trong] phẩm ấy hoằng dương toàn bộ kinh văn, còn phẩm này hoằng truyền đại lược ý kinh. Tuy nói toàn thể hay đại lược khác nhau, nhưng cái quả đạt được chẳng hai. Lại dùng ý này đối chiếu với các kinh giáo khác, sẽ có bốn điểm khác biệt:

Một, sanh lòng tin đối với kinh điển Tiểu Thừa, chưa phải là cái nhân thành Phật. Nay thì dẫu hủy báng kinh này, vẫn trở thành chủng tử mầu nhiệm.

Hai, các kinh chỉ nói giáo hóa, hoằng truyền cho người tín thuận, phẩm này thì lễ người thế tục, giáo hóa những kẻ trái nghịch để lưu thông kinh.

Ba, các kinh khác đối với chuyện biểu thị Quyền và Thật còn bị cách trở, phẩm này phơi bày những điều được khơi mở, không gì chẳng phải là Tứ Nhất.

Bốn, các kinh khác biểu lộ Tích vẫn chưa trọn hết, phẩm này biểu thị cả hai tướng Bổn và Tích.

20.1.2.2.2.2. Nói về những mất mát của người hủy báng

(Kinh) Tứ chúng chi trung, hữu sanh sân khuể, tâm bất tịnh giả, ác khẩu, mạ lỵ, ngôn: “Thị vô trí tỳ kheo tùng hà sở lai? Tự ngôn ngã bất khinh nhữ, nhi dữ ngã đẳng thọ ký đương đắc tác Phật. Ngã đẳng bất dụng như thị hư vọng thọ ký”.

(經)四眾之中，有生瞋恚，心不淨者，惡口，罵詈，言：「是無智比丘從何所來？自言我不輕汝，而與我等授記當得作佛。我等不用如是虛妄授記」。

(Kinh: Trong tứ chúng, có kẻ sanh sân khuể, tâm bất tịnh, bèn ác khẩu, chửi bới rằng: “Gã tỳ kheo vô trí này từ chỗ nào đến? Tự nói tôi chẳng dám khinh ngài, còn thọ ký chúng ta sẽ đều làm Phật. Chúng ta chẳng cần sự thọ ký hư vọng như thế”).

Đây là nói về kẻ tăng thượng mạn, chẳng tin Tứ Nhất, cho nên hủy báng, chửi rủa. Chẳng cần sự thọ ký hư vọng như thế, tức là chẳng tin Giáo Nhất. Coi thọ ký là hư vọng, tức là chẳng biết những gì chính mình đang hành chính là Bồ Tát đạo, tức là chẳng tin Hạnh Nhất. Chẳng biết “chúng ta sẽ đều thành Phật”, tức là chẳng tin Nhân Nhất và Lý Nhất.

(Kinh) Như thử kinh lịch đa niên, thường bị mạ lỵ, bất sanh sân khuể, thường tác thị ngôn: “Nhữ đương tác Phật”. Thuyết thị ngữ thời, chúng nhân hoặc dĩ trượng, mộc, ngõa, thạch, nhi đả trịch chi. Tỵ tẩu viễn trụ, do cao thanh xướng ngôn: “Ngã bất cảm khinh ư nhữ đẳng. Nhữ đẳng giai đương tác Phật”. Dĩ kỳ thường tác thị ngữ cố, tăng thượng mạn tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di, hiệu chi vi Thường Bất Khinh.

(經)如此經歷多年，常被罵詈，不生瞋恚，常作是言：「汝當作佛」。說是語時，眾人或以杖，木，瓦，石，而打擲之。避走遠住，猶高聲唱言：「我不敢輕於汝等。汝等皆當作佛」。以其常作是語故，增上慢比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，號之為常不輕。

(Kinh: Trải qua nhiều năm như thế, thường bị chửi rủa, chẳng sanh sân khuể, thường nói như thế này: “Quý vị sẽ thành Phật”. Lúc nói lời ấy, mọi người hoặc dùng gậy, gỗ, ngói, đá, đánh ném. Chạy tránh, đứng đằng xa, vẫn lớn tiếng xướng rằng: “Tôi chẳng dám khinh các vị. Các vị đều sẽ thành Phật”. Do thường nói lời ấy, các tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di tăng thượng mạn gọi Ngài là Thường Bất Khinh).

[Chánh kinh nói] “bị chửi không giận, thường nói lời ấy”, hòng kết lại tướng tín tâm sâu đậm chẳng thoái chuyển. “Bị đánh ném bằng gậy, đá v.v…” nhằm kết lại [ý nghĩa] Tứ Nhất khai Quyền hiển Thật. “Chạy tránh, đứng đằng xa, vẫn lớn tiếng xướng. Do hủy báng, chê gièm, bèn gọi Ngài là Thường Bất Khinh”: Kết lại ý họ chẳng tiếp nhận Tứ Nhất khai cận hiển viễn.

Hỏi: Hơn bốn mươi năm, đức Thích Ca chẳng chú trọng nói ngay, còn Thường Bất Khinh hễ trông thấy ai đều lỗ mãng nói, là vì lẽ nào?

Đáp: Đối với kẻ đã có thiện căn, đức Phật Thích Ca dùng Tiểu pháp để gìn giữ họ. [Trong thuở ấy], đối với kẻ vốn chẳng có thiện căn, ngài Thường Bất Khinh dùng pháp Đại Thừa để cưỡng ép họ.

Phần thứ hai, “cùng nêu ra tướng tin tưởng và hủy báng” đã xong.

20.1.2.2.3. Cùng nêu quả báo của tin tưởng và hủy báng

20.1.2.2.3.1. Nêu quả báo của người tin tưởng

20.1.2.2.3.1.1. Nêu bày quả báo

(Kinh) Thị tỳ kheo lâm dục chung thời, ư hư không trung, cụ văn Oai Âm Vương Phật tiên sở thuyết Pháp Hoa kinh nhị thập thiên vạn ức kệ, tất năng thọ trì, tức đắc như thượng nhãn căn thanh tịnh, nhĩ, tỵ, thiệt, thân, ý căn thanh tịnh. Đắc thị lục căn thanh tịnh dĩ, cánh tăng thọ mạng nhị bách vạn ức na do tha tuế. Quảng vị nhân thuyết thị Pháp Hoa kinh. Ư thời, tăng thượng mạn tứ chúng tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di khinh tiện thị nhân, vị tác Bất Khinh danh giả, kiến kỳ đắc đại thần thông lực, nhạo thuyết biện lực, đại thiện tịch lực, văn kỳ sở thuyết, giai tín phục, tùy tùng. Thị Bồ Tát phục hóa thiên vạn ức chúng, linh trụ A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Mạng chung chi hậu, đắc trị nhị thiên ức Phật, giai hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh. Ư kỳ pháp trung, thuyết thị Pháp Hoa kinh. Dĩ thị nhân duyên, phục trị nhị thiên ức Phật, đồng hiệu Vân Tự Tại Đăng Vương. Ư thử chư Phật pháp trung, thọ trì, độc tụng, vị chư tứ chúng thuyết thử kinh điển cố, đắc thị thường nhãn thanh tịnh, nhĩ, tỵ, thiệt, thân, ý, chư căn thanh tịnh. Ư tứ chúng trung thuyết pháp, tâm vô sở úy. Đắc Đại Thế! Thị Thường Bất Khinh Bồ Tát Ma Ha Tát cúng dường như thị nhược can chư Phật, cung kính, tôn trọng, tán thán, chủng chư thiện căn. Ư hậu, phục trị thiên vạn ức Phật, diệc ư chư Phật pháp trung, thuyết thị kinh điển, công đức thành tựu, đương đắc tác Phật.

(經)是比丘臨欲終時，於虛空中，具聞威音王佛先所說法華經二十千萬億偈，悉能受持，即得如上眼根清淨，耳，鼻，舌，身，意根清淨。得是六根清淨已，更增壽命二百萬億那由他歲。廣為人說是法華經。於時，增上慢四眾比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷輕賤是人，為作不輕名者，見其得大神通力，樂說辨力，大善寂力，聞其所說，皆信伏，隨從。是菩薩復化千萬億眾，令住阿耨多羅三藐三菩提。命終之後，得值二千億佛，皆號日月燈明。於其法中，說是法華經。以是因緣，復值二千億佛，同號云自在燈王。於此諸佛法中，受持，讀誦，為諸四眾說此經典故，得是常眼清淨，耳鼻舌身意，諸根清淨。於四眾中說法，心無所畏。得大勢！是常不輕菩薩摩訶薩供養如是若干諸佛，恭敬，尊重，讚歎，種諸善根。於後，復值千萬億佛，亦於諸佛法中，說是經典，功德成就，當得作佛。

(Kinh: Vị tỳ kheo ấy khi sắp mạng chung, ở trong hư không, nghe trọn vẹn hai mươi ngàn vạn ức bài kệ của kinh Pháp Hoa do Oai Âm Vương Phật đã nói trước đó, đều có thể thọ trì, liền được nhãn căn thanh tịnh như trên, tai, mũi, lưỡi, thân, ý căn đều thanh tịnh. Đã đắc sáu căn thanh tịnh như thế rồi, thọ mạng lại tăng thêm hai trăm vạn ức na do tha năm, rộng vì người khác nói kinh Pháp Hoa này. Lúc đó, tứ chúng tăng thượng mạn tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di khinh rẻ vị ấy, đặt tên cho Ngài là Bất Khinh, thấy Ngài đắc sức thần thông to lớn, sức nhạo thuyết biện tài, sức đại thiện tịch, nghe lời Ngài nói đều tin phục, vâng theo. Vị Bồ Tát ấy lại giáo hóa ngàn vạn ức người, khiến cho họ trụ trong Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Sau khi mạng chung, được gặp hai ngàn ức Phật, đều có hiệu là Nhật Nguyệt Đăng Minh (Candrasūryapradīpa). Ở trong pháp của chư Phật, nói kinh Pháp Hoa này. Do nhân duyên ấy, lại được gặp hai ngàn ức Phật, có cùng hiệu là Vân Tự Tại Đăng Vương (Meghasvararāja). Ở trong pháp của các vị Phật ấy, thọ trì, đọc tụng, do vì các tứ chúng nói kinh điển này, đạt được mắt phàm thanh tịnh, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, các căn thanh tịnh. Ở trong tứ chúng thuyết pháp, tâm không sợ hãi. Này Đắc Đại Thế! Vị Thường Bất Khinh Bồ Tát Ma Ha Tát ấy cúng dường ngần ấy chư Phật như thế, cung kính, tôn trọng, tán thán, gieo các thiện căn. Sau đó, lại gặp gỡ ngàn vạn ức Phật, cũng ở trong pháp của chư Phật nói kinh điển này, công đức thành tựu, sẽ được thành Phật).

Hỏi: Ngài Bất Khinh là Phật Thích Ca thị hiện Tích, đối với kẻ đáng nên dùng thân Bồ Tát tỳ kheo đắc độ, liền hiện thân Bồ Tát tỳ kheo để thuyết pháp cho kẻ đó. Lại còn chẳng sanh mà hiện sanh, chẳng diệt mà hiện diệt. Cố nhiên chẳng nghi. Còn như khi lâm chung nghe trọn vẹn kinh Pháp Hoa do Oai Âm Vương Phật đã nói mà đạt được sáu căn thanh tịnh, sao chẳng dùng quả Phật để hiện thân, còn phải đợi nghe [kinh Pháp Hoa] từ vị Phật khác, [trước đó, các] căn còn chưa tịnh, do văn trì thì mới tịnh vậy?

Đáp: Đã thuộc về sự thị hiện sau khi đắc quả, có gì là chẳng được? Trước hết, sáu căn chưa thanh tịnh chính là Bệnh Hạnh trong Viên Giáo. Lâm chung, nghe kinh thọ trì, chính là Anh Nhi Hạnh trong Viên Giáo. Sức đại thần thông tức là “Như Lai thất”. Sức nhạo thuyết biện tài tức là “Như Lai tòa”. Sức đại thiện tịch tức là “áo Như Lai”. Dùng ba pháp ấy để trang nghiêm sáu căn, có thể khiến cho tứ chúng chuyển hủy báng thành tin tưởng.

Lại Hỏi: Vốn đã thành Phật, cớ sao lại nói “gieo các thiện căn”, cho đến “công đức thành tựu, sẽ được thành Phật?”

Đáp: Ví như Đào Châu Công (Phạm Lãi) khéo có thuật lạ để làm giàu, trụ ở một chỗ, buôn bán kiếm được vạn ức. Lại bỏ đi, chẳng mang theo một đồng, sang xứ khác, tay trắng lập nghiệp, thành công kinh doanh vạn ức. Lại bỏ đi, sang xứ khác, lại kinh doanh giàu vạn ức. Đức Phật cũng như thế, công đức nơi Bổn địa hoàn toàn để đó chẳng dùng tới, lại thị hiện tu nhân, lại thị hiện đắc quả, trọn khắp mười phương, trọn khắp ba đời, nhiều lượt chẳng thôi, chẳng thể nghĩ bàn! Vì thế nói: “Thọ mạng thành tựu khi ta hành Bồ Tát đạo nơi Bổn đến nay vẫn chưa hết. Khi đã thành Phật, chẳng dùng tới thọ mạng đã thành tựu khi tu Bồ Tát”. Vậy thì khi thị hiện Tích, cũng chẳng dùng tất cả công đức nơi Bổn địa. Lại nữa, kinh Phạm Võng chép: “Ngô kim lai thử thế giới bát thiên phản, vị thử Sa Bà thế giới, tọa kim cang hoa quang vương tòa” (Ta nay đến thế giới này tám ngàn lần, vì thế giới Sa Bà này, ngồi trên tòa kim cang hoa quang vương). Ngài đã thị hiện thành Phật tám ngàn lượt trong Sa Bà. Đối với phân thân của Ngài trọn khắp các xứ thuộc phương khác, cũng có thể phỏng theo đó mà biết. Ở đây, kinh đã luận định chung ba thứ báo của người tin tưởng:

Sáu căn thanh tịnh bèn tăng thêm thọ mạng. Đó là hiện báo.

Mạng chung gặp Phật. Đó là sanh báo.

Lại gặp chư Phật, cho đến sẽ được làm Phật. Đó là hậu báo.

20.1.2.2.3.1.2. Dung hội xưa nay để kết luận

(Kinh) Đắc Đại Thế! Ư ý vân hà? Nhĩ thời, Thường Bất Khinh Bồ Tát khởi dị nhân hồ? Tắc ngã thân thị. Nhược ngã ư túc thế, bất thọ trì, độc tụng thử kinh, vị tha nhân thuyết giả, bất năng tật đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Ngã ư tiên Phật sở, thọ trì, độc tụng thử kinh, vị nhân thuyết cố, tật đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề.

(經)得大勢！於意云何？爾時，常不輕菩薩豈異人乎？則我身是。若我於宿世，不受持，讀誦此經，為他人說者，不能疾得阿耨多羅三藐三菩提。我於先佛所，受持，讀誦此經，為人說故，疾得阿耨多羅三藐三菩提。

(Kinh: Này Đắc Đại Thế! Ý ông nghĩ sao? Thường Bất Khinh Bồ Tát thuở đó há có phải là ai khác? Chính là thân ta. Nếu ta trong đời trước chẳng thọ trì, đọc tụng kinh này, vì người khác nói, sẽ chẳng thể mau chóng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Ta ở chỗ chư Phật quá khứ, do thọ trì, đọc tụng kinh này, vì người khác nói mà mau chóng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác).

Phần đầu là kết luận để dung hội. Kế đó, từ “nhược ngã ư túc thế” (nếu ta trong đời trước) trở đi, nêu ra tấm gương của người tin tưởng để khuyên nên thuận tùng. Như Đào Châu Công tay trắng lại sang xứ khác, nếu chẳng vận dụng thuật lạ để làm giàu, sẽ chẳng thể mau chóng kinh doanh vạn ức. Hãy nên biết Pháp Hoa chính là “thuật lạ” để mau chóng thành Phật.

Phần thứ nhất, “nêu ra quả báo của người tin tưởng” đã xong.

20.1.2.2.3.2. Nói về quả báo của kẻ hủy báng

20.1.2.2.3.2.1. Nêu ra quả báo

(Kinh) Đắc Đại Thế! Bỉ thời tứ chúng, tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di, dĩ sân khuể ý khinh tiện ngã cố, nhị bách ức kiếp, thường bất trị Phật, bất văn pháp, bất kiến tăng, thiên kiếp ư A Tỳ địa ngục, thọ đại khổ não. Tất thị tội dĩ, phục ngộ Thường Bất Khinh Bồ Tát giáo hóa A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề.

(經)得大勢！彼時，四眾比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷，以瞋恚意輕賤我故，二百億劫，常不值佛，不聞法，不見僧，千劫於阿鼻地獄，受大苦惱。畢是罪已，復遇常不輕菩薩教化阿耨多羅三藐三菩提。

(Kinh: Này Đắc Đại Thế! Khi đó, tứ chúng tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di do ý sân khuể, khinh rẻ ta mà trong hai trăm ức kiếp, thường chẳng gặp Phật, chẳng nghe pháp, chẳng thấy tăng, ngàn kiếp ở trong địa ngục A Tỳ chịu khổ não to lớn. Tội đó đã hết, lại gặp Thường Bất Khinh Bồ Tát giáo hóa Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác).

Do báng mà đọa khổ. Do nghe thọ ký “sẽ thành Phật” mà cái duyên viên đốn. Lại do sức thệ nguyện rộng lớn của Thường Bất Khinh Bồ Tát nhiếp thọ mà lại được gặp gỡ, tiếp nhận giáo hóa.

Hỏi: Tứ chúng thuở đó đã đều tin phục, vâng theo, cớ sao vẫn đọa khổ lâu dài?

Đáp: Điều này có hai ý:

Một, do thân đánh, miệng chửi, đã trở thành nghiệp nặng, theo đúng lý phải thọ báo. Nêu ra ý này nhằm cảnh tỉnh hành nhân chớ nên vừa nghe lọt qua tai liền nổi sân, dấy lỗi.

Hai, trải qua thời gian đã lâu, trong tứ chúng có kẻ còn, người mất. Người còn thì tin phục, kẻ mất chưa hối hận. Lại nữa, trong số kẻ tin phục, vâng theo, hối lỗi có cạn và sâu, hành có siêng năng hay biếng nhác. Nếu hối sâu, tu hành siêng năng, chắc cũng chẳng đọa! Dẫu bị đọa, dễ thoát ra. Nếu hối cạn, tu hành biếng nhác, tự nhiên sẽ bị đọa trước, sau đó mới đạt được lợi ích. Nếu kẻ chưa hối, sẽ đọa khổ lâu dài. Nhưng do được Bồ Tát nhiếp thọ, rốt cuộc sẽ được độ thoát.

Hỏi: Nếu do phỉ báng mà đọa khổ, cớ sao Bồ Tát tạo ra cái nhân gây khổ vậy?

Đáp: Bọn họ đã ôm lòng tăng thượng mạn. Dẫu chẳng hủy báng,

ắt cũng đọa khổ! Nay do báng bị đọa, tạo thành cái nhân xa [để được độ thoát]. Như người ngã xuống đất, vẫn phải từ đất đứng lên. Vì thế, dùng chánh báng để tiếp dẫn kẻ tà đọa.

Hỏi: Vì sao chẳng dùng sức thần thông khiến cho họ đều liền tin phục, vâng theo?

Đáp: Chư Phật Bồ Tát không vị nào chẳng muốn thế, nhưng do chúng sanh cơ nghi mỗi người mỗi khác, sẽ có kẻ rốt cuộc nếu chẳng rơi vào địa ngục, chắc chắn chẳng chịu phát tâm. Ví như lương y vì trị bệnh ngặt, chẳng thể không dùng châm cứu và thuốc đắng!

20.1.2.2.3.2.2. Kết luận dung hội xưa nay

(Kinh) Đắc Đại Thế! Ư nhữ ý vân hà? Nhĩ thời, tứ chúng thường khinh thị Bồ Tát giả, khởi dị nhân hồ? Kim thử hội trung Bạt Đà Bà La đẳng ngũ bách Bồ Tát, Sư Tử Nguyệt đẳng ngũ bách tỳ kheo, Ni Tư Phật đẳng ngũ bách Ưu bà tắc, giai ư A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề bất thoái chuyển giả thị.

(經)得大勢！於汝意云何？爾時，四眾常輕是菩薩者，豈異人乎？今此會中跋陀婆羅等五百菩薩，師子月等五百比丘，尼思佛等五百優婆塞，皆於阿耨多羅三藐三菩提不退轉者是。

(Kinh: Này Đắc Đại Thế! Ý ông nghĩ sao? Tứ chúng thuở đó thường khinh rẻ Bồ Tát há có phải là ai khác? Nay trong hội này là năm trăm vị Bồ Tát như Bạt Đà Bà La (Bhadrapāla), năm trăm vị tỳ kheo như Sư Tử Nguyệt (Siṃhacandrā), năm trăm ưu bà tắc như Ni Tư Phật (Sugatacetanā), đều chẳng thoái chuyển nơi Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác).

Phần thứ hai, “cùng nói quả báo do tin tưởng và hủy báng xưa kia” đã xong.

20.1.3. Khuyến trì

(Kinh) Đắc Đại Thế! Đương tri thị Pháp Hoa kinh, đại nhiêu ích chư Bồ Tát Ma Ha Tát, năng linh chí ư A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Thị cố, chư Bồ Tát Ma Ha Tát ư Như Lai diệt hậu, thường ưng thọ trì, độc tụng, giải thuyết, thư tả thị kinh.

(經)得大勢！當知是法華經，大饒益諸菩薩摩訶薩，能令至於阿耨多羅三藐三菩提。是故，諸菩薩摩訶薩於如來滅後，常應受持，讀誦，解說，書寫是經」。

(Kinh: Đắc Đại Thế! Hãy nên biết kinh Pháp Hoa này lợi ích to lớn các vị Bồ Tát Ma Ha Tát, có thể khiến cho họ đạt tới Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Vì thế, các vị Bồ Tát Ma Ha Tát sau khi Như Lai diệt độ, hãy thường nên thọ trì, đọc tụng, giải nói, biên chép kinh này).

Tiếp nối điều được nói trên đây: Không chỉ người tin tưởng sẽ mau chóng được thành Phật, mà còn khiến cho người hủy báng rốt cuộc đạt được bất thoái. Vì thế, hãy nên siêng năng tu tập năm loại hạnh, tức là thọ trì, đọc, tụng, giải nói, biên chép.

Phần thứ nhất là Trường Hàng đã xong.

20.2. Kệ tụng

20.2.1. Trùng tụng quả báo do tin tưởng hay hủy báng

20.2.1.1. Trùng tụng Sự Bổn

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn dục trùng tuyên thử nghĩa, nhi thuyết kệ ngôn: Quá khứ hữu Phật, hiệu Oai Âm Vương, thần trí vô lượng, tương đạo nhất thiết. Thiên, nhân, long, thần, sở cộng cúng dường.

(經)爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：「過去有佛，號威音王，神智無量，將導一切。天人龍神，所共供 養。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn muốn nhắc lại nghĩa này, bèn nói kệ rằng: Đời quá khứ có Phật, hiệu là Oai Âm Vương, thần thông, trí vô lượng, hướng dẫn khắp hết thảy. Trời, người, rồng cùng thần, đều cùng nhau cúng dường).

20.2.1.2. Trùng tụng Bổn Sự

20.2.1.2.1. Trùng tụng nêu tên hai vị (tức nêu tên Oai Âm Vương Phật và Thường Bất Khinh Bồ Tát)

(Kinh) Thị Phật diệt hậu, pháp dục tận thời, hữu nhất Bồ Tát, danh Thường Bất Khinh. Thời chư tứ chúng, kế trước ư pháp.

(經)是佛滅後，法欲盡時，有一菩薩，名常不輕。時諸四眾，計著於法。

(Kinh: Sau khi Phật diệt độ, lúc Phật pháp sắp diệt, có một vị Bồ Tát, tên là Thường Bất Khinh. Khi đó, cả bốn chúng, so đo, chấp trước pháp).

Nói “kế trước ư pháp” (so đo, chấp trước pháp) nhằm trùng tụng [ý nghĩa đại chúng thuở đó phần nhiều là kẻ] tăng thượng mạn. “Thị pháp bất khả thị, ngôn từ tướng tịch diệt” (Pháp ấy chẳng thể chỉ, tướng ngôn từ vắng lặng): Nếu khăng khăng cho là có, tức là chấp pháp. Nếu nhất quyết cho là không, cũng là chấp pháp. Khăng khăng cho là “cũng có, cũng không”, cũng là chấp pháp. Khăng khăng bảo “chẳng phải có, chẳng phải không”, cũng là chấp pháp. Khăng khăng bảo “do lìa bốn câu cho nên chẳng thể nói” thì cũng là chấp pháp. Vì thế, kinh Phật Tạng dạy: “Đao luân hại Diêm Phù nhân, kỳ tội do thiểu. Hữu sở đắc tâm thuyết Đại Thừa giả, kỳ tội quá bỉ” (Dùng vầng đao hại người trong Diêm Phù, tội ấy còn ít. Dùng cái tâm có sở đắc để nói Đại Thừa thì tội còn nhiều hơn thế nữa). Đại Luận nói: “Chấp trước tranh cãi có và không, cho đến chấp trước tranh cãi chẳng phải có, chẳng phải không cùng với có không ví như da bò, râu rồng, đều chẳng tránh khỏi mối họa”. Trung Luận nói: “Chư Phật nói pháp Không, vốn vì giáo hóa các cõi. Nếu có kẻ chấp Không, chư Phật chẳng giáo hóa”. Nếu nói quyết định “các pháp chẳng phải có, chẳng phải không” thì gọi là ngu si luận. Hãy nên biết: Nếu hiểu ý nghĩa Tứ Tất Đàn, tự hành, giáo hóa người khác, sẽ đều có thể chẳng chấp! Nếu chấp vào ý nghĩa Tứ Tất Đàn, tự hành, giáo hóa người khác, sẽ đều gọi là chấp trước pháp. Do chấp pháp, sẽ có cái tâm có sở đắc, sẽ sanh lòng kiêu căng, cao ngạo đối với những chứng đắc kém cỏi, hẹp hòi, được gọi là “tăng thượng mạn”.

20.2.1.2.2. Trùng tụng cùng nêu chuyện tin tưởng và hủy báng

(Kinh) Bất Khinh Bồ Tát, vãng đáo kỳ sở, nhi ngữ chi ngôn: “Ngã bất khinh nhữ. Nhữ đẳng hành đạo, giai đương tác Phật”. Chư nhân văn dĩ, khinh hủy mạ lỵ. Bất Khinh Bồ Tát, năng nhẫn thọ chi.

(經)不輕菩薩，往到其所，而語之言：「我不輕汝。汝等行道，皆當作佛」。諸人聞已，輕毀罵詈。不輕菩薩，能忍受之。

(Kinh: Thường Bất Khinh Bồ Tát, đi đến chỗ của họ, mà nói như thế này: “Tôi chẳng dám khinh ngài. Các ngài đều hành đạo, sẽ đều được thành Phật”. Bọn họ nghe nói xong, khinh, hủy báng, chửi bới. Thường Bất Khinh Bồ Tát, có thể chịu đựng được).

20.2.1.2.3. Trùng tụng cùng nêu ra hai thứ quả báo

20.2.1.2.3.1. Trùng tụng quả báo của người tin tưởng

(Kinh) Kỳ tội tất dĩ, lâm mạng chung thời, đắc văn thử kinh, lục căn thanh tịnh. Thần thông lực cố, tăng ích thọ mạng. Phục vị chư nhân, quảng thuyết thị kinh. Chư trước pháp chúng, giai mông Bồ Tát, giáo hóa thành tựu, linh trụ Phật đạo. Bất Khinh mạng chung, trị vô số Phật. Thuyết thị kinh cố, đắc vô lượng phước. Tiệm cụ công đức, tật thành Phật đạo. Bỉ thời Bất Khinh, tắc ngã thân thị.

(經)其罪畢已，臨命終時，得聞此經，六根清淨。神通力故，增益壽命。復為諸人，廣說是經。諸著法眾，皆蒙菩薩，教化成就，令住佛道。不輕命終，值無數佛。說是經故，得無量福。漸具功德，疾成佛道。彼時不輕，則我身是。

(Kinh: Tội ấy đã hết rồi, khi sắp sửa mạng chung, do được nghe kinh này, sáu căn đều thanh tịnh. Do bởi sức thần thông, thọ mạng được tăng trưởng. Lại vì khắp mọi người, rộng nói kinh điển này. Những kẻ chấp trước pháp, đều được Bồ Tát này, giáo hóa khiến thành tựu, khiến trụ trong Phật đạo. Thường Bất Khinh mạng chung, gặp gỡ vô số Phật. Do vì nói kinh này, đạt được vô lượng phước. Dần dần đủ công đức, mau chóng thành Phật đạo. Thường Bất Khinh thuở đó, chính là thân của ta).

“Kỳ tội tất dĩ” (Tội ấy đã hết rồi): Đã thị hiện Tích, vì kẻ lục căn chưa thanh tịnh, ắt [Bồ Tát] sẽ thị hiện mắc tội có cùng Bệnh Hạnh. Do vì tội ấy, chuốc lấy nhiều sự đánh, mắng. Do có thể chịu đựng, tội hết, căn tịnh.

20.2.1.2.3.2. Trùng tụng quả báo của kẻ hủy báng

(Kinh) Thời tứ bộ chúng, trước pháp chi giả, văn Bất Khinh ngôn, nhữ đương tác Phật. Dĩ thị nhân duyên, trị vô số Phật. Thử hội Bồ Tát, ngũ bách chi chúng, tịnh cập tứ bộ, thanh tín sĩ nữ. Kim ư ngã tiền, thính pháp giả thị. Ngã ư tiền thế, khuyến thị chư nhân, thính thọ tư kinh, đệ nhất chi pháp, khai thị giáo nhân, linh trụ Niết Bàn. Thế thế thọ trì, như thị kinh điển.

(經)時四部眾，著法之者，聞不輕言，汝當作佛。以是因緣，值無數佛。此會菩薩，五百之眾，幷及四部，清信士女。今於我前，聽法者是。我於前世，勸是諸人，聽受斯經，第一之法，開示教人，令住涅槃。世世受持，如是經典。

(Kinh: Bốn bộ chúng thuở đó, là kẻ chấp trước pháp, nghe lời Bất Khinh nói, các vị sẽ thành Phật. Do bởi nhân duyên ấy, gặp gỡ vô số Phật. Bồ Tát trong hội này, số đến năm trăm vị, cùng với bốn bộ chúng, gồm thanh tín nam nữ. Nay chính là những kẻ, đang nghe pháp trước ta. Ta ở trong đời trước, khuyên lơn những kẻ đó, nghe nhận kinh điển này, là diệu pháp bậc nhất, khai thị, dạy người khác, khiến họ trụ Niết Bàn. Đời đời luôn thọ trì, kinh điển như thế đó).

Phần đầu, “trùng tụng quả báo do tin tưởng hay hủy báng” đã xong!

20.2.2. Trùng tụng khuyến trì

(Kinh) Ức ức vạn kiếp, chí bất khả nghị, thời nãi đắc văn, thị Pháp Hoa kinh. Ức ức vạn kiếp, chí bất khả nghị, chư Phật Thế Tôn, thời thuyết thị kinh. Thị cố hành giả, ư Phật diệt hậu, văn như thị kinh, vật sanh nghi hoặc. Ưng đương nhất tâm, quảng thuyết thử kinh, thế thế trị Phật, tật thành Phật đạo.

(經)億億萬劫，至不可議，時乃得聞，是法華經。億億萬劫，至不可議，諸佛世尊，時說是經。是故行者，於佛滅後，聞如是經，勿生疑惑。應當一心，廣說此經，世世值佛，疾成佛道。

(Kinh: Trải ức ức vạn kiếp, tới chẳng thể suy nghĩ, khi đó mới được nghe, bộ kinh Pháp Hoa này. Trải ức ức vạn kiếp, tới chẳng thể suy nghĩ, các vị Phật Thế Tôn, mới bèn nói kinh này. Vì thế, các hành giả, sau khi Phật diệt độ, nghe kinh như thế này, chớ sanh lòng nghi hoặc. Hãy nên dốc một lòng, rộng nói kinh điển này, sẽ đời đời gặp Phật, mau chóng thành Phật đạo).

Hỏi: Phần kinh văn Trường Hàng đã nói rõ kinh này có sự lợi ích to lớn, thậm chí kẻ hủy báng rốt cuộc cũng hưởng lợi ích. Vì sao ức ức vạn kiếp cho đến chẳng thể nghĩ [kiếp số], chư Phật mới nói kinh này vậy?

Đáp: Do có lợi ích Tứ Tất Đàn cho nên có thể nói. Chẳng có bốn lợi ích Tất Đàn, chư Phật sẽ trọn chẳng lầm lạc thuyết pháp. Vì thế, muốn hoằng dương đại pháp, trước tiên cần phải hiểu rõ nhân duyên Tứ Tất Đàn.

Phần thứ hai, “nói riêng về hai môn Bổn Tích” đã xong.

* Phần Lưu Thông của hai môn Bổn và Tích

Bao gồm tám phẩm kinh, chia thành ba ý:

Một, hai phẩm Thần Lực và Chúc Lụy nói về chuyện phó chúc lưu thông.

Hai, năm phẩm từ phẩm Dược Vương trở đi, xét theo sự hóa độ người khác để khuyên lưu thông.

Ba, phẩm Phổ Hiền Khuyến Phát xét theo tự hành để khuyên lưu thông.

Trong ý thứ nhất:

1) Phẩm Thần Lực nói rõ Bồ Tát vâng mạng hoằng kinh.

2) Phẩm Chúc Lụy nói đến chuyện Như Lai xoa đầu, phó chúc.

Giải thích phẩm Thường Bất Khinh Bồ Tát đã xong; kế đó, giải thích phẩm Như Lai Thần Lực.

21. Như Lai Thần Lực Phẩm Đệ Nhị Thập Nhất

如來神力品第二十一

Phẩm hai mươi mốt: Như Lai Thần Lực

[Ý nghĩa của] Như Lai như trong phần trên đã giải thích. “Thần” là chẳng lường được. “Lực” là vận dụng. “Chẳng lường được” thì cái Thể tự nhiên sâu xa. “Vận dụng” thì sức chuyển biến to lớn. Ở đây, vì phó chúc pháp sâu, [đức Thế Tôn] hiện mười thứ lực mạnh mẽ; cho nên gọi là phẩm Thần Lực (Thần ở bên trong, tức là cái Tông của Thể. Lực là vận dụng, tức là hiển thị tác dụng của kinh. Đức Phật nói Bổn Tích, lực dụng của khẩu luân đã nói xong trong phần trước. Nay thân luân lại hiện tác dụng thù thắng để làm giáo pháp, hòng khiến cho đại chúng lưu thông Bổn Tích. Vì thế nói là “Thể sâu, lực lớn”).

* Bồ Tát vâng mạng hoằng kinh

21.1. Trường Hàng

21.1.1. Bồ Tát vâng mạng

(Kinh) Nhĩ thời, thiên thế giới vi trần đẳng Bồ Tát Ma Ha Tát tùng địa dũng xuất giả, giai ư Phật tiền, nhất tâm hiệp chưởng, chiêm ngưỡng tôn nhan, nhi bạch Phật ngôn: Thế Tôn! Ngã đẳng ư Phật diệt hậu, Thế Tôn phân thân sở tại quốc độ diệt độ chi xứ, đương quảng thuyết thử kinh. Sở dĩ giả hà? Ngã đẳng diệc tự dục đắc thị chân tịnh đại pháp, thọ trì, độc tụng, giải thuyết, thư tả, nhi cúng dường chi.

(經)爾時，千世界微塵等菩薩摩訶薩從地涌出者，皆於佛前，一心合掌，瞻仰尊顏，而白佛言：「世尊！我等於佛滅後，世尊分身所在國土滅度之處，當廣說此經。所以者何？我等亦自欲得是真淨大法，受持，讀誦，解說，書寫，而供養之」。

(Kinh: Lúc bấy giờ, các vị Bồ Tát nhiều như số vi trần trong một ngàn thế giới từ dưới đất vọt lên, đều ở trước đức Phật, nhất tâm chắp tay, chiêm ngưỡng tôn nhan, mà bạch cùng đức Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Chúng con sau khi đức Phật diệt độ, sẽ ở trong các quốc độ là nơi phân thân của đức Thế Tôn diệt độ mà rộng nói kinh này. Vì lẽ nào vậy? Chúng con cũng tự muốn đạt được đại pháp chân thật thanh tịnh này, thọ trì, đọc tụng, giải nói, biên chép để cúng dường).

Phát thệ hoằng kinh gồm ba ý:

Một, nêu ra thời tiết, tức là sau khi đức Phật diệt độ.

Hai, nêu ra xứ sở, chính là quốc độ của các phân thân.

Ba, nêu ra lợi ích. Nếu chẳng lợi ích cho người khác thì cũng mong tự mình đạt được đại pháp chân tịnh, giúp cho mình lẫn người. Thật Thể là Chân, Quyền dụng (tác dụng nơi Quyền) là Tịnh. Quyền Thật bất nhị là Đại; lại chẳng phải Quyền, chẳng phải Thật thì là Chân. Có thể Quyền, có thể Thật thì là Tịnh, cùng chiếu bất nhị thì gọi là Đại.

21.1.2. Đức Phật hiện thần lực

21.1.2.1. Nêu chung đại chúng đối diện Phật

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn ư Văn Thù Sư Lợi đẳng vô lượng bách thiên vạn ức cựu trụ Sa Bà thế giới Bồ Tát Ma Ha Tát, cập chư tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di, thiên, long, Dạ Xoa, Càn Thát Bà, A Tu La, Ca Lâu La, Khẩn Na La, Ma Hầu La Già, nhân phi nhân đẳng, nhất thiết chúng tiền, hiện đại thần lực.

(經)爾時，世尊於文殊師利等無量百千萬億舊住娑婆世界菩薩摩訶薩，及諸比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷、天、龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩睺羅伽、人非人等，一切眾前，現大神力。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đối trước các vị như Văn Thù Sư Lợi v.v… vô lượng trăm ngàn vạn ức cựu trụ Bồ Tát Ma Ha Tát trong thế giới Sa Bà, và các tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di, trời, rồng, Dạ Xoa, Càn Thát Bà, A Tu La, Ca Lâu La, Khẩn Na La, Ma Hầu La Già, nhân, phi nhân v.v… hết thảy đại chúng, hiện đại thần lực).

Các vị như Văn Thù v.v… chính là đại chúng được giáo hóa nơi Tích. “Cựu trụ” chính là đại chúng ở phương dưới được giáo hóa nơi Bổn. “Cập chư tỳ kheo đẳng nhất thiết chúng” (Và các hàng tỳ kheo v.v… hết thảy các đại chúng): Từ phương khác đến và từ chỗ của các phân thân Phật mà đến.

21.1.2.2. Hiển hiện các tướng để biểu thị trong mười phương

21.1.2.2.1. Hiện tướng lưỡi và lỗ chân lông phóng quang

(Kinh) Xuất quảng trường thiệt, thượng chí Phạm Thế. Nhất

thiết mao khổng phóng ư vô lượng vô số sắc quang, giai tất biến chiếu thập phương thế giới. Chúng bảo thụ hạ sư tử tòa thượng chư Phật, diệc phục như thị xuất quảng trường thiệt, phóng vô lượng quang. Thích Ca Mâu Ni Phật cập bảo thụ hạ chư Phật hiện thần lực thời, mãn bách thiên tuế, nhiên hậu hoàn nhiếp thiệt tướng.

(經)出廣長舌，上至梵世。一切毛孔放於無量無數色光，皆悉徧照十方世界。眾寶樹下師子座上諸佛，亦復如是出廣長舌，放無量光。釋迦牟尼佛及寶樹下諸佛現神力時，滿百千歲，然後還攝舌相。

(Kinh: Hiện tướng lưỡi rộng dài lên đến trời Phạm Thế. Hết thảy các lỗ chân lông tỏa ra vô lượng vô số ánh sáng có màu, thảy đều chiếu trọn khắp mười phương thế giới. Chư Phật trên tòa sư tử dưới các cây báu cũng giống như thế, hiện tướng lưỡi rộng dài, phóng vô lượng quang. Khi Thích Ca Mâu Ni Phật và chư Phật dưới các cây báu hiện thần lực trọn trăm ngàn năm, sau đấy mới thu lại tướng lưỡi).

Hiện tướng lưỡi rộng dài biểu thị lời nói thành thật. Người phước đức lưỡi [thè ra] chạm tới chót mũi, Phật trong Tam Tạng (Tạng Giáo) [lưỡi thè ra] chạm tới mí tóc. Nay [tướng lưỡi thè ra] tới trời Phạm Thiên, [tức là] vượt ngoài phàm thánh. Tướng đã hết sức khác thường, lời nói hết sức đáng tin. Hãy nên biết “khai tam hiển nhất, khai cận hiển viễn” đều chân thật, chẳng hư dối. Lỗ chân lông tỏa ánh sáng chiếu trọn khắp, biểu thị nhị môn nhất lý. Trong phẩm Tự, [quang minh từ] bạch hào chiếu sang phương Đông, biểu thị “bảy phương tiện thoạt đầu thấy một lý”, nay Bổn Môn đã xong, phóng hết thảy quang minh, chiếu hết thảy cõi, có thể khiến cho kẻ sơ tâm lãnh hội rốt ráo Phật huệ, trọn hết trí cảnh. Hóa đạo của phân thân chư Phật cũng tương đồng, cho nên cũng lại [hiện thần lực] giống như thế. “Trọn trăm ngàn năm” mang ý nghĩa biểu thị theo chiều ngang gồm khắp bách giới thiên như, theo chiều dọc tột cùng mười đời xưa nay. Trong tám năm mà lại trọn trăm ngàn năm [thì ý nghĩa ẩn tàng trong ấy] như đã giải thích “năm mươi tiểu kiếp” trong phần trước. Nay đại hội này hoàn toàn phá vô minh, cho nên chẳng cần dùng thần lực khiến cho họ cảm thấy giống như nửa ngày.

21.1.2.2.2. Đằng hắng và khảy ngón tay

(Kinh) Nhất thời khánh khái, câu cộng đàn chỉ. Thị nhị âm

thanh biến chí thập phương chư Phật thế giới.

(經)一時謦咳，俱共彈指。是二音聲徧至十方諸佛世界。

(Kinh: Cùng lúc đằng hắng, và cùng khảy ngón tay. Hai âm thanh ấy vang trọn khắp các thế giới pháp giới trong mười phương).

“Đằng hắng” là tướng trạng thông thoáng, lưu loát. Lại còn là biểu hiện sắp nói [điều chi đó, bèn hắng giọng]. Hơn bốn mươi năm chưa thể nói về Thật, nay được thoải mái [diễn bày Thật Đế], chẳng còn vướng mắc gì! Đại sự đã thông thoáng, trôi chảy; vì thế đằng hắng. Muốn đem pháp này phó chúc các Bồ Tát, hòng hướng dẫn, tạo lợi ích cho chúng sanh trong đời sau, sắp nói chuyện ấy, cho nên đằng hắng. Đó chính là biểu thị Giáo Nhất. “Khảy ngón tay” là tùy hỷ, tùy hỷ bảy phương tiện cùng nhập Viên đạo. Tùy hỷ các địa vị thuộc Viên Giáo tăng trưởng trí huệ, tổn giảm Biến Dịch sanh tử. Tùy hỷ các Bồ Tát trì chân tịnh đại pháp. Tùy hỷ đời sau đạt được của báu vô thượng, tức là biểu thị Nhân Nhất. Vì vậy, khảy ngón tay và đằng hắng theo chiều dọc thì cùng tột ba đời, theo chiều ngang bèn trọn khắp mười phương.

21.1.2.2.3. Đại địa chấn động và thấy trọn khắp đại hội

(Kinh) Địa giai lục chủng chấn động. Kỳ trung chúng sanh: Thiên, long, Dạ Xoa, Càn Thát Bà, A Tu La, Ca Lâu La, Khẩn Na La, Ma Hầu La Già, nhân phi nhân đẳng, dĩ Phật thần lực cố, giai kiến thử Sa Bà thế giới, vô lượng vô biên bách thiên vạn ức chúng bảo thụ hạ sư tử tòa thượng chư Phật, cập kiến Thích Ca Mâu Ni Phật, cộng Đa Bảo Như Lai, tại bảo tháp trung, tọa sư tử tòa. Hựu kiến vô lượng vô biên bách thiên vạn ức Bồ Tát Ma Ha Tát, cập chư tứ chúng, cung kính vi nhiễu Thích Ca Mâu Ni Phật. Ký kiến thị dĩ, giai đại hoan hỷ, đắc vị tằng hữu.

(經)地皆六種震動。其中眾生：天、龍、夜叉、乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩睺羅伽、人非人等，以佛神力故，皆見此娑婆世界，無量無邊百千萬億眾寶樹下師子座上諸佛，及見釋迦牟尼佛，共多寶如來，在寶塔中，坐師子座。又見無量無邊百千萬億菩薩摩訶薩，及諸四眾，恭敬圍繞釋迦牟尼佛。旣見是已，皆大歡喜 ，得未曾

有。

(Kinh: Đại địa đều sáu thứ chấn động. Chúng sanh trong đó: Trời, rồng, Dạ Xoa, Càn Thát Bà, A Tu La, Ca Lâu La, Khẩn Na La, Ma Hầu La Già, nhân phi nhân v.v… do thần lực của Phật, đều thấy trong thế giới Sa Bà này, chư Phật trên tòa sư tử dưới vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức các cây báu, và thấy Thích Ca Mâu Ni Phật cùng với Đa Bảo Như Lai ngồi trên tòa sư tử trong tháp báu. Lại thấy vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức Bồ Tát Ma Ha Tát và các tứ chúng, cung kính vây quanh Thích Ca Mâu Ni Phật. Đã thấy như thế, đều hết sức hoan hỷ, đạt được điều chưa từng có).

Đất trong mười phương thế giới đều sáu thứ chấn động, biểu thị chấn động sáu căn của hết thảy chúng sanh hòng được thanh tịnh, cũng biểu thị Viên đạo từ đầu đến cuối sáu lượt phá vô minh, biểu thị Hạnh Nhất. Thấy trọn khắp đại hội trong thế gian này, biểu thị chư Phật đạo đồng, hiện tại và mai sau cũng đều là như thế. Trước đó, năm ngàn người rời đi, ba lượt [đại chúng trong thế giới Sa Bà và các quốc độ do đức Phật Thích Ca biến hóa ra] bị dời [sang phương khác], cho đến nhân, phi nhân v.v… vốn trụ trong mười phương chính là những kẻ căn cơ chưa thuần thục, đã chẳng thể vân tập tới pháp hội này, nay do thần lực [của đức Bổn Sư và các phân thân chư Phật] đều khiến cho họ từ xa trông thấy [pháp hội Pháp Hoa này], kết duyên hoan hỷ, tức là điều lành chung [biểu thị] họ sẽ đắc độ trong vị lai.

21.1.2.2.4. Trong hư không vang ra âm thanh

(Kinh) Tức thời, chư thiên ư hư không trung, cao thanh xướng ngôn: Quá thử vô lượng vô biên bách thiên vạn ức A tăng kỳ thế giới, hữu quốc danh Sa Bà. Thị trung hữu Phật, danh Thích Ca Mâu Ni. Kim vị chư Bồ Tát Ma Ha Tát thuyết Đại Thừa kinh, danh Diệu Pháp Liên Hoa, giáo Bồ Tát pháp, Phật sở hộ niệm. Nhữ đẳng đương thâm tâm tùy hỷ, diệc đương lễ bái, cúng dường Thích Ca Mâu Ni Phật.

(經)即時，諸天於虛空中，高聲唱言：「過此無量無邊百千萬億阿僧祇世界，有國名娑婆。是中有佛，名釋迦牟尼。今為諸菩薩摩訶薩說大乘經，名妙法蓮華，教菩薩法，佛所護念。汝等當深心隨喜，亦當禮拜，供養釋迦牟尼佛」。

(Kinh: Ngay lập tức, chư thiên ở trong hư không, lớn tiếng xướng rằng: Qua khỏi vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức A tăng kỳ thế giới, có cõi nước tên là Sa Bà. Trong ấy có Phật, tên là Thích Ca Mâu Ni, nay vì các vị Bồ Tát Ma Ha Tát nói kinh Đại Thừa, tên là Diệu Pháp Liên Hoa Giáo Bồ Tát Pháp, Phật Sở Hộ Niệm. Các ông hãy nên thâm tâm tùy hỷ, cũng nên lễ bái, cúng dường Thích Ca Mâu Ni Phật).

Tuy do Phật lực khiến cho họ trông thấy đại hội từ xa, nhưng vẫn chẳng biết Phật có danh hiệu như thế nào, do duyên gì mà [đại chúng] tụ tập. Nay chư thiên trong hư không tuyên xướng, khiến cho mọi người nghe biết, khiến cho mọi người tùy hỷ diệu pháp, cúng dường đức Thế Tôn, tức là biểu thị trong vị lai họ sẽ có Giáo Nhất.

21.1.2.2.5. Quy mạng từ xa

(Kinh) Bỉ chư chúng sanh văn hư không trung thanh dĩ, hiệp chưởng hướng Sa Bà thế giới, tác như thị ngôn: “Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật, Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật”.

(經)彼諸眾生聞虛空中聲已，合掌向娑婆世界，作如是言：「南無釋迦牟尼佛，南無釋迦牟尼佛」。

(Kinh: Các chúng sanh ấy nghe tiếng trong hư không rồi, chắp tay hướng về thế giới Sa Bà, nói như thế này: “Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật, Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật”).

Chắp tay, xưng Nam mô, là đệ tử của Phật, biểu thị sẽ là Nhân Nhất trong vị lai.

21.1.2.2.6. Cúng dường từ xa

(Kinh) Dĩ chủng chủng hoa, hương, anh lạc, phan, cái, cập chư nghiêm thân chi cụ, trân bảo diệu vật, giai cộng dao tán Sa Bà thế giới. Sở tán chư vật tùng thập phương lai. Thí như vân tập, biến thành bảo trướng, biến phú thử gian chư Phật chi thượng.

(經)以種種華，香，瓔珞，旛，葢 ，及諸嚴身之具，

珍寶妙物，皆共遙散娑婆世界。所散諸物從十方來。譬如雲集，變成寶帳，徧覆此間諸佛之上。

(Kinh: Dùng các thứ hoa, hương, anh lạc, phan, lọng, và các vật trang nghiêm thân, các vật trân bảo mầu nhiệm, đều cùng từ xa rải lên thế giới Sa Bà. Các vật được rải từ mười phương đến ví như mây nhóm, biến thành trướng báu, phủ khắp trên chư Phật trong cõi này).

Các vật được rải biến thành trướng báu, che trên chư Phật, biểu thị “vạn thiện đồng quy”, đều chứa đựng Phật quả, tức là sẽ có Hạnh Nhất trong vị lai.

21.1.2.2.7. Mười phương thế giới thông đạt như một cõi Phật

(Kinh) Ư thời, thập phương thế giới thông đạt vô ngại như nhất Phật độ.

(經)於時，十方世界通達無礙如一佛土。

(Kinh: Khi ấy, mười phương thế giới thông đạt vô ngại như một cõi Phật).

Điều này biểu thị Lý Nhất trong vị lai. Đã ngộ lý “Quyền, Thật, Bổn, Tích chẳng thể nghĩ bàn như nhau”. Sai biệt chính là chẳng sai biệt.

Phần thứ hai, “Phật hiện thần lực” đã xong.

21.1.3. Kết lại điểm trọng yếu để khuyên thọ trì

21.1.3.1. Xưng thán, phó chúc

(Kinh) Nhĩ thời, Phật cáo Thượng Hạnh đẳng Bồ Tát đại chúng: Chư Phật thần lực như thị vô lượng vô biên bất khả tư nghị. Nhược ngã dĩ thị thần lực, ư vô lượng vô biên bách thiên vạn ức A tăng kỳ kiếp, vị chúc lụy cố, thuyết thử kinh công đức, do bất năng tận.

(經)爾時，佛告上行等菩薩大眾：「諸佛神力如是無量無邊不可思議。若我以是神力，於無量無邊百千萬億阿僧祇劫，為囑累故，說此經功德，猶不能盡。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Phật bảo các vị như Thượng Hạnh v.v… Bồ Tát đại chúng: Thần lực của chư Phật vô lượng vô biên chẳng thể nghĩ bàn như thế! Nếu ta dùng thần lực ấy trong vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức A tăng kỳ kiếp vì chúc lụy mà nói công đức của kinh này, vẫn chẳng thể hết).

21.1.3.2. Kết lại điểm trọng yếu để phó chúc

(Kinh) Dĩ yếu ngôn chi, Như Lai nhất thiết sở hữu chi pháp, Như Lai nhất thiết tự tại thần lực, Như Lai nhất thiết bí yếu chi tạng, Như Lai nhất thiết thậm thâm chi sự, giai ư thử kinh tuyên thị, hiển thuyết.

(經)以要言之，如來一切所有之法，如來一切自在神力，如來一切秘要之藏，如來一切甚深之事，皆於此經宣示，顯說。

(Kinh: Nói tóm lại, hết thảy tất cả các pháp của Như Lai, hết thảy thần lực tự tại của Như Lai, hết thảy tạng bí mật trọng yếu của Như Lai, hết thảy các chuyện rất sâu của Như Lai, đều được tuyên nói, chỉ bày, nêu rõ trong kinh này).

Tất cả các pháp, hết thảy các pháp, đều là Phật pháp. Đó là tổng kết “hết thảy đều là diệu danh”. “Tự tại thần lực”: Thông đạt vô ngại, có đủ tám món tự tại, nhằm kết lại diệu dụng. “Tạng bí mật, trọng yếu”: Trọn khắp hết thảy các chỗ đều là Thật Tướng, kết lại diệu thể. “Chuyện rất sâu”: Hết thảy nhân quả, đại sự duy nhất, kết lại diệu tông, đều được tuyên nói, chỉ bày, nêu rõ trong kinh này, nhằm tổng kết một bộ kinh chỉ có bốn điều trên đây mà thôi, được gom thành cốt lõi để trao truyền.

21.1.3.3. Khuyên lơn, khích lệ để phó chúc

(Kinh) Thị cố, nhữ đẳng ư Như Lai diệt hậu, ưng nhất tâm thọ trì, độc, tụng, giải thuyết, thư tả, như thuyết tu hành. Sở tại quốc độ, nhược hữu thọ trì, độc, tụng, giải thuyết, thư tả, như thuyết tu hành, nhược kinh quyển sở trụ chi xứ, nhược ư viên trung, nhược ư lâm trung, nhược ư thụ hạ, nhược ư tăng phường, nhược bạch y xá, nhược tại điện đường, nhược sơn cốc, khoáng dã, thị trung giai ưng khởi tháp cúng dường.

(經)是故，汝等於如來滅後，應一心受持，讀，誦，解說，書寫，如說修行。所在國土，若有受持，讀，誦，解說，書寫，如說修行，若經卷所住之處，若於園中，若於林中，若於樹下，若於僧坊，若白衣舍，若在殿堂，若山谷，曠野，是中皆應起塔供養。

(Kinh: Vì thế, các ông sau khi Như Lai diệt độ, hãy nên nhất tâm thọ trì, đọc, tụng, giải nói, biên chép, tu hành đúng như lời dạy. Ở trong cõi nước, nếu có người thọ trì, đọc, tụng, giải nói, biên chép, tu hành đúng như lời dạy, hoặc chỗ có kinh quyển, hoặc ở trong vườn, hoặc ở trong rừng, hoặc dưới cội cây, hoặc trong tăng phường, hoặc nhà bạch y, hoặc tại điện đường, hoặc hang núi, đồng hoang, đều nên dựng tháp cúng dường tại đó).

21.1.3.4. Giải thích việc phó chúc

(Kinh) Sở dĩ giả hà? Đương tri thị xứ tức thị đạo tràng, chư Phật ư thử đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, chư Phật ư thử chuyển ư pháp luân, chư Phật ư thử nhi bát Niết Bàn.

(經)所以者何？當知是處即是道場，諸佛於此得阿耨多羅三藐三菩提，諸佛於此轉於法輪，諸佛於此而般涅 槃」。

(Kinh: Vì cớ sao vậy? Hãy nên biết chỗ ấy chính là đạo tràng, chư Phật đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác tại đó, chư Phật chuyển pháp luân tại đó, chư Phật bát Niết Bàn tại đó).

Đoạn này nhằm giải thích vì sao chỗ có kinh quyển đều phải nên dựng tháp. Do chỗ ấy chính là đạo tràng. Chỗ đắc đạo, chỗ chuyển pháp luân, chỗ nhập Niết Bàn, đều gọi là “đạo tràng”. Đạo tràng là nói chung, nhằm giải thích “hết thảy đều là diệu danh”. “Đắc Bồ Đề” là chứng tạng bí mật, trọng yếu, nhằm giải thích diệu thể. “Chuyển pháp luân”: Tuyên nói, chỉ bày chuyện rất sâu thuộc tự hạnh, nhân quả Bổn Tích, nhằm giải thích diệu tông.

“Bát Niết Bàn”: Chẳng phải diệt mà xướng diệt, thần lực tự tại, giải thích diệu dụng. Đắc Bồ Đề là Pháp Thân, chuyển pháp luân là Bát Nhã, nhập Niết Bàn là giải thoát. Ba pháp hợp thành tạng bí mật, Phật trụ trong đó, tức là đạo tràng, tức là ý nghĩa của tháp. Vì thế, hãy nên dựng tháp để biểu thị rõ rệt.

Phần thứ nhất, Trường Hàng đã xong.

21.2. Kệ tụng

21.2.1. Trùng tụng thần lực

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn dục trùng tuyên thử nghĩa, nhi thuyết kệ ngôn: Chư Phật cứu thế giả, trụ ư đại thần thông. Vị duyệt chúng sanh cố, hiện vô lượng thần lực. Thiệt tướng chí Phạm Thiên, thân phóng vô số quang. Vị cầu Phật đạo giả, hiện thử hy hữu sự. Chư Phật khánh khái thanh, cập đàn chỉ chi thanh, châu văn thập phương quốc, địa giai lục chủng động. Dĩ Phật diệt độ hậu, năng trì thị kinh cố, chư Phật giai hoan hỷ, hiện vô lượng thần lực.

(經)爾時，世尊欲重宣此義，而說偈言：「諸佛救世者，住於大神通。為悅眾生故，現無量神力。舌相至梵天，身放無數光。為求佛道者，現此希有事。諸佛謦咳聲，及彈指之聲，周聞十方國，地皆六種動。以佛滅度後，能持是經故，諸佛皆歡喜，現無量神力。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn muốn nhắc lại nghĩa này, bèn nói kệ rằng: Chư Phật đấng cứu đời, trụ trong đại thần thông. Vì vui sướng chúng sanh, hiện vô lượng thần lực. Tướng lưỡi tới Phạm Thiên, thân phóng vô số quang. Vì người cầu Phật đạo, hiện chuyện hiếm có này. Tiếng chư Phật đằng hắng, và tiếng khảy ngón tay, nghe trọn mười phương cõi, đất chấn động sáu cách. Do Phật diệt độ rồi, ai có thể trì kinh, chư Phật đều hoan hỷ, hiện vô lượng thần lực).

Đối với mười loại thần lực, chỉ trùng tụng năm thứ đầu, năm thứ sau đều do hai âm thanh chấn động mà hiện, cho nên lược đi. Lại nữa, năm thứ đầu và năm thứ sau biểu thị ý nghĩa chẳng khác biệt, nhưng có hiện tại và vị lai sai khác, cho nên tỉnh lược.

21.2.2. Trùng tụng kết lại những điều trọng yếu, khuyên thọ trì

21.2.2.1. Trùng tụng xưng thán

(Kinh) Chúc lụy thị kinh cố, tán mỹ thọ trì giả, ư vô lượng kiếp trung, do cố bất năng tận. Thị nhân chi công đức, vô biên vô hữu cùng, như thập phương hư không, bất khả đắc biên tế.

(經)囑累是經故，讚美受持者，於無量劫中，猶故不能盡。是人之功德，無邊無有窮，如十方虛空 ，不可得邊

際。

(Kinh: Do chúc lụy kinh này, khen ngợi người thọ trì, trong vô lượng ức kiếp, vẫn chẳng thể cùng tận. Công đức của người ấy, vô biên, chẳng cùng tận, như mười phương hư không, chẳng thể đạt bờ mé).

Phần kinh văn Trường Hàng chỉ nói công đức của kinh này chẳng thể cùng tận. Nay kệ tụng nói công đức của người ấy (người thọ trì) là vô biên, chẳng thể cùng tận. Do pháp diệu nên người diệu. Do người diệu nên pháp diệu, hiển hiện lẫn nhau!

21.2.2.2. Trùng tụng kết lại điểm trọng yếu, kiêm giải thích

21.2.2.2.1. Trùng tụng hết thảy các pháp

(Kinh) Năng trì thị kinh giả, tắc vi dĩ kiến ngã, diệc kiến Đa Bảo Phật, cập chư phân thân giả. Hựu kiến ngã kim nhật, giáo hóa chư Bồ Tát.

(經)能持是經者，則為已見我，亦見多寶佛，及諸分身者。又見我今日，教化諸菩薩。

(Kinh: Người hay trì kinh này, chính là đã thấy ta, cũng thấy Phật Đa Bảo, và các vị phân thân. Lại thấy ta ngày nay, giáo hóa các Bồ Tát).

Tất cả các pháp chẳng ngoài người có thể giáo hóa, người có thể chứng, và đối tượng được giáo hóa. Do chẳng có Nhị Thừa, chẳng nói kèm theo, pháp này thuần diệu. Đó là dùng ba điều để hình dung tổng quát đạo tràng.

21.2.2.2.2. Trùng tụng thần lực tự tại

(Kinh) Năng trì thị kinh giả, linh ngã cập phân thân, diệt độ Đa Bảo Phật, nhất thiết giai hoan hỷ. Thập phương hiện tại Phật, tịnh quá khứ, vị lai, diệc kiến, diệc cúng dường, diệc linh đắc hoan hỷ.

(經)能持是經者，令我及分身，滅度多寶佛，一切皆歡喜。十方現在佛，幷過去未來，亦見亦供養，亦令得歡喜。

(Kinh: Người hay trì kinh này, khiến ta và phân thân, diệt độ Đa

Bảo Phật, hết thảy đều hoan hỷ. Mười phương hiện tại Phật, và quá khứ, vị lai, cũng thấy, cũng cúng dường, cũng khiến được hoan hỷ).

“Hoan hỷ” chính là tác dụng thông suốt của thần lực, cũng chính là Niết Bàn, nơi an ổn nhất.

21.2.2.2.3. Trùng tụng tạng bí yếu

(Kinh) Chư Phật tọa đạo tràng, sở đắc bí yếu pháp, năng trì thị kinh giả, bất cửu diệc đương đắc.

(經)諸佛坐道場，所得秘要法，能持是經者，不久亦當得。

(Kinh: Chư Phật ngồi đạo tràng, đạt được pháp bí yếu, người hay trì kinh này, chẳng lâu cũng sẽ được).

Giống như chư Phật đắc Chánh Giác, chứng được diệu thể bí mật tạng.

21.2.2.2.4. Trùng tụng chuyện rất sâu

(Kinh) Năng trì thị kinh giả, ư chư pháp chi nghĩa, danh tự cập ngôn từ, nhạo thuyết vô cùng tận. Như phong ư không trung, nhất thiết vô chướng ngại. Ư Như Lai diệt hậu, tri Phật sở thuyết kinh, nhân duyên cập thứ đệ, tùy nghĩa như thật thuyết. Như nhật nguyệt quang minh, năng trừ chư u minh. Tư nhân hành thế gian, năng diệt chúng sanh ám, giáo vô lượng Bồ Tát, tất cánh trụ Nhất Thừa.

(經)能持是經者，於諸法之義，名字及言辭，樂說無窮盡。如風於空中，一切無障礙。於如來滅後，知佛所說經，因緣及次第，隨義如實說。如日月光明，能除諸幽冥。斯人行世間，能滅眾生闇，教無量菩薩，畢竟住一乘。

(Kinh: Người hay trì kinh này, đối với nghĩa các pháp, danh tự và ngôn từ, thích nói chẳng cùng tận. Như gió trong hư không, hết thảy chẳng chướng ngại. Như Lai diệt độ rồi, biết kinh do Phật nói, nhân duyên và thứ tự, thuận nghĩa, như thật nói. Như ánh sáng nhật nguyệt, hay trừ các tối tăm. Người ấy trong thế gian, hay diệt chúng sanh tối, dạy vô lượng Bồ Tát, rốt ráo trụ Nhất Thừa).

Dùng cốt lõi của nhân quả Nhất Thừa để giáo hóa Bồ Tát, tức là chuyển pháp luân.

Phần thứ hai, “kết lại những điểm trọng yếu và kiêm giải thích” đã xong.

21.2.2.3. Trùng tụng ý khuyên lơn, khích lệ

(Kinh) Thị cố hữu trí giả, văn thử công đức lợi, ư ngã diệt độ hậu, ưng thọ trì tư kinh. Thị nhân ư Phật đạo, quyết định vô hữu nghi.

(經)是故有智者，聞此功德利，於我滅度後，應受持斯經。是人於佛道，決定無有疑」。

(Kinh: Vì thế, người có trí, nghe công đức lợi này, sau khi ta diệt độ, nên thọ trì kinh này. Người ấy trong Phật đạo, quyết định chẳng có nghi).

Lược đi không trùng tụng chuyện dựng tháp cúng dường, chỉ nói “đối với Phật đạo chẳng nghi ngờ”. Bởi lẽ, tin sâu chỗ ấy chính là đạo tràng. Ở đấy, chư Phật đắc Bồ Đề, chuyển pháp luân, nhập Niết Bàn.

Phần thứ nhất, “nói về chuyện Bồ Tát vâng mạng hoằng kinh” đã xong. Giải thích phẩm Như Lai Thần Lực đã xong; kế đó, giải thích phẩm Chúc Lụy.