Kinh Trường A - Hàm Tập 1

29. Kinh Lộ Già

29. KINH LỘ GIÀ

[112c21] Tôi nghe như vầy:

Một thời, Phật ở Câu-tát-la, cùng với đại chúng Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi vị, du hành nhân gian, đi đến thôn Bà-la-môn Sa-la-bà-đề,¹ dừng nghỉở phía Bắc khu rừng Thi-xá-bà.²

Khi ấy, có Bà-la-môn tên là Lộ-già³ trú ở trong rừng Sa-la.⁴ Thôn ấy giàu có, an vui, nhân dân đông đúc. Vua Ba-tư-nặc phong thôn nầy cho Bà-la-môn để làm

phạm phần. Vị Bà-la-môn này, bảy đời cha mẹ trởlại đây chân chính, không bị người khác khinh chê, phúng tụng thông suốt ba bộ dị điển, có khả năng phân biệt hết các loại kinh sách, lại giỏi về tướng pháp đại nhân bói xem kiết hung, nghi lễ tế tự, nghe Sa-môn Cù-đàm là con dòng họ Thích xuất gia [113a] thành đạo đang ở nước Câu-tát-la, du hành nhân gian, đến lại rừng Thi-xá-bà, có đại danh xưng lưu truyền thiên hạ, là Như Lai, Chí chân, Đẳng Chính Giác,... đầy đủ mười hiệu, ở trong chúng chư Thiên, người đời, Ma hoặc Ma thiên, Sa-môn, Bà-la-môn, tự thân tác chứng, rồi thuyết pháp cho người khác; pháp ấy có khoảng đầu khoảng giữa, khoảng cuối đều thiện xảo, nghĩa và vị đầy đủ, phạm hạnh thanh tịnh. “Với vị Chân nhân như vậy, nên đến thăm hỏi. Nay ta phải đến để tương kiến.”⁵

Khi ấy, Bà-la-môn liền ra khỏi thôn, đến rừng Thi-xábà, tới chỗ Thế Tôn, thăm hỏi rồi, ngồi một bên. Phậtvì ông thuyết pháp, khai thị, giáo giới, làm cho lợi ích,hoan hỷ. Bà-la-môn nghe pháp rồi, bạch Phật: “Cúi xin Thế Tôn và chư đại chúng ngày mai nhận lời thỉnh mời của

———

* 佛說長阿含第三分露遮經第十

¹ Để bản Bà-la-bầ-đè 婆羅婆提. Theo âm Pāli tương đương, sửa lại là Sa-la-bà-đề. Pl.: Sālavatika

² Xem T 1(23) kinh Cứu-la-đàn-đầu.

³ Lộ-già 露遮, Pl.: Lohicca.

⁴ Để bản Bà-la 婆羅林. Sửa lại, đọc là Sa-la. Vì làng Sa-la-bà-đề(Pl. Sālavatika) được nói là có cây sa-la bao quanh, theo sớ giải Pāli, so kira vuya samanantato sālapantuyā parikkhito.

⁵Chi tiết, xem kinh 22 “Chủng Đức”.

con!” Bấy giờ, Thế Tôn im lặng thọ thỉnh.⁶

Bà-la-môn kia thấy Phật im lặng, biết là đã chấp thuận, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, vòng quanh Phật rồi lui. Ông đi khỏi Phật không xa, bèn khởi ác kiến: “Các Sa-môn, Bà-la-môn biết nhiều thiện pháp, có nhiều điều được chứng thành. Nhưng không nên nói cho người khác, mà chỉ nên tự biết an nghỉ.⁷ Chẳng khác nào một người đã phá ngục cũ rồi, lại tạo ngục mới.

Đó chỉ là pháp tham, ác bất thiện.”⁸

Khi ấy, Bà-la-môn về đến rừng Sa-la rồi, ngay trong đêm ấy bày biện đủ loại thức ăn thức uống ngon lành. Đến giờ, bảo người thợ cạo:

“Ngươi mang lời ta đến rừng Thi-xá-bà bạch với Sa-môn Cù-đàm: ‘Ngày giờ đã đến, nên biết đúng thời.”⁹

Người thợ hớt tóc vâng lời ra đi, đến chỗ Phật, lạy chân Thế Tôn, bạch:

“Thời giờ đã đến, nên biết đúng thời.”

Bấy giờ, Thế Tôn liền khoác y, cầm bát, cùng các đệtử, một ngàn hai trăm năm mươi vị, đến rừng Sa-la.

Người thợ cạo theo hầu Thế Tôn, để trần vai phải, quì

thẳng chấp tay bạch Phật:

“Bà-la-môn Lộ-già kia khi đi cách Phật chưa xa, khởi sinh ác kiến rằng: ‘Có các Sa-môn, Bà-la-môn biết nhiều thiện pháp, chứng đắc nhiều điều, nhưng không

nên nói cho người khác, mà chỉ tự mình biết an nghỉ. Cũng như một người phá ngục cũ, rồi lại tạo ngục mới. Đó chỉ là pháp tham, ác bất thiện.’ Cúi xin Thế

Tôn trừ ác kiến ấy!”

Phật bảo người thợ cạo:

“Đây là việc nhỏ, dễ khai hóa thôi.”

Bấy giờ, Thế Tôn đến nhà Bà-la-môn, ngồi lên chỗngồi dọn sẵn. Khi ấy, Bà-la-môn với đủ các loại ngon ngọt, tự tay phục dịch, cúng Phật và Tăng. Ăn xong,

cất bát, và sau khi dùng nước rửa, [113b] dọn một chỗ ngồi thấp ngồi trước Phật. Phật bảo Lộ-già:

———

⁶Trong bản Pl., Lohicca không tự thân thỉnh Phật, mà sai người thợcạo thỉnh, sau đó lại sai đi báo tin đã đến giờ ăn.

⁷Trong bản Pl., đây là chủ trương của Lohicca trước khi gặp Phật. Quan điểm này sau đó được người thợ cạo thuật lại với Phật.

⁸Pl.: pāpakaṃ lobhadhammaṃ.

⁹ Thế đầu sư 剃頭師; Pl., : Rosikaṃ nahāpitaṃ, người thợ hớt tóc tên Rosika.

“Hôm qua, ông đi khỏi Ta chẳng xa, phát sinh ác kiến rằng: ‘Các Sa-môn, Bà-la-môn biết nhiều thiện pháp, chứng đắc nhiều điều, nhưng không nên nói cho người khác,... (cho đến), chỉ là pháp tham, ác bất thiện.’ Có thật nói như vậy chăng?”

Lộ-già đáp:

“Vâng! Thật có việc đó.”

Phật bảo Lộ-già:

“Ngươi chớ sinh ác kiến như thế nữa. Vì sao? Đời có ba hạng Thầy đáng bị chỉ trích.¹⁰ Những gì là ba?

“Hạng Thầy thứ nhất, cạo bỏ râu tóc, mặc ba pháp y, xuất gia tu đạo, để rằng ngay trong hiện tại này mà có thể trừ các phiền não, lại có thể tăng trưởng được pháp thượng nhân. Nhưng vị ấy ở trong hiện tại này mà không thể trừ các phiền não, không chứng đắc pháp thượng nhân; đạo nghiệp của mình chưa thành mà lại thuyết pháp cho đệ tử. Các đệ tử ấy không cung kính phụng thờ, nhưng vẫn nương tựa, cùng sống chung với nhau. Nầy Lộ-già, các đệ tử ấy nói với Thầy rằng: ‘Nay Thầy cạo bỏ râu tóc, mặc ba pháp y, xuất gia tu đạo, ở trong đời này đáng lẽ đã có thể trừ được các phiền não, được pháp thượng nhân. Nhưng nay ởtrong hiện này mà Thầy không thể trừ các phiền não, không chứng đắc pháp thượng nhân; đạo nghiệp của mình chưa thành tựu mà lại nói pháp cho đệ tử, khiến các đệ tử chẳng cung kính, thờ phụng, cúng dường, mà chỉ cùng sống chung, nương tựa nhau thôi.’”

Phật nói :

“Này Lộ-già, cũng như có người đã phá bỏ ngục tù cũ, rồi lại xây ngục tù mới.¹¹ Như thế gọi là pháp tham, ô trược, xấu xa. Đó là hạng Thầy thứ nhất đáng bị chỉ trích. Chỉ trích như vậy là giới Hiền Thánh, luật

———

¹⁰ Hán: khả dĩ tự giới; dịch sát: có thể tự răn mình. Ở đây căn cứ theo nội dung được nói trong đoạn tiếp mà dịch như vậy Cf. Pl.: tayo satthāro ye loke codanārahā, yo ca panevarūpaṃ satthāraṃ codeti sā codanābhūtā tacchā dhammikā anavajjā, “Có ba loại Thầy, mà trong đời họđáng bị chỉ trích. Ai chỉ trích những hạng Thầy như vậy, sự chỉ trích ấy là chân thật, hợp pháp, vô tội.”

¹¹ D 12: purāṇaṃ bandhanaṃ chinditvā aññaṃ navaṃ bandhanaṃkareyya, cởi dây trói cũ lại buộc dây trói mới; ví dụ cho hạngthầy thứ ba.

giới, nghi giới, thời giới.”¹²

Phật lại nói với Lộ-già:

“Hạng Thầy thứ hai, cạo bỏ râu tóc, mặc ba pháp y, xuất gia tu đạo, để rằng ngay trong đời hiện tại này có thể trừ các thứ phiền não, lại có thể tăng trưởng được pháp thượng nhân. Nhưng vị ấy ở trong hiện tại này mà không thể trừ các phiền não; tuy có chứng đắc một ít pháp thượng nhân, nhưng đạo nghiệp của mình chưa thành tựu mà lại thuyết pháp cho đệ tử. Các đệ tử ấy không cung kính phụng thờ, nhưng lại chỉ nương tựa, cùng sống chung với nhau mà thôi. Nầy Lộ-già, các đệ tử ấy nói với Thầy rằng: ‘Thầy đã cạo bỏ râu tóc, mặc ba pháp y, xuất gia tu đạo, đáng lẽ ở trong hiện tại này đã có thể trừ được các phiền não, được pháp thượng nhân. Nay ở trong hiện tại này Thầy lại không thể trừ các phiền não; tuy đã có chứng đắc một ít pháp thượng nhân, nhưng đạo nghiệp của mình chưa thành tựu, mà lại nói pháp cho để tử, khiến các đệ tử chẳng cung kính, thờ phụng, cúng dường, mà chỉ cùng sống chung, nương tựa nhau mà thôi.’”

Phật [113c] nói:

“Này Lộ-già, giống như có người đi theo sau người khác, đưa tay xoa lưng kẻ ấy;¹³ đây gọi là pháp tham, ô trược, xấu xa. Đó là hạng Thầy thứ hai đáng bị chỉtrích. Chỉ trích như vậy là giới Hiền Thánh, luật giới, nghi giới, thời giới.”

Lại bảo Lộ-già:

“Hạng Thầy thứ ba là, cạo bỏ râu tóc, mặc ba pháp y, xuất gia tu đạo, ở trong hiện tại này, đáng lẽ có thể trừ phiền não, lại có thể tăng trưởng được pháp thượng nhân; nhưng ở trong hiện tại này lại không thể trừ các thứ phiền não; tuy có chứng đắc một ít pháp thượng nhân, nhưng việc lợi mình chưa thành tựu, mà lại nói pháp cho đệ tử. Các đệ tử ấy không cung kính phụng thờ, mà chỉ là nương tựa, cùng sống chung vậy thôi. Này Lộ-già, các đệ tử kia nói với Thầy rằng: ‘Thầy nay đã cạo bỏ râu tóc, mặc ba pháp y, xuất gia tu đạo, ở trong hiện tại này đáng lẽ có thể

———

¹² Hiền Thánh giới, luật giới, nghi giới, thời giới 賢聖戒律戒儀戒時戒, ý nghĩa không rõ. Ở dây, dựa theo ý của bản Pāli. Xemcht. 10 trên.

¹³ D 12: osakkantiyā vā ussakkeyya, parammukhiṃ vā āliṅgeyya, (tán tỉnh cô gái né mặt mình, hay ôm hôn cô gái muốn né mặtmình – Thích Minh Châu dịch); ví dụ cho hạng thầy thứ nhất.

trừ được các thứ phiền não, được ít nhiềupháp thượng nhân; nhưng nay ở trong hiện tại này đã chẳng thể trừ các phiền não, tuy được ít nhiều pháp thượng nhân, nhưng việc lợi mình chưa thành tựu mà lại nói pháp cho đệ tử. Các đệ tử không cung kính phụng thờ, mà chỉ nương tựa, cùng sống chung thôi.’”

Phật nói:

“Lộ-già, cũng như có người bỏ lúa má của mình, đi cày ruộng người khác.¹⁴ Đó gọi là pháp tham ô trược, xấu xa. Đó là hạng Thầy thứ ba đáng bị chỉ trích. Chỉtrích như vậy là giới Hiền Thánh, luật giới, nghi giới, thời giới.

“Nầy Lộ-già, có một vị Tôn Sư bậc nhất¹⁵ chẳng ởthế gian, chẳng thể khuynh động.¹⁶ Một vị đó là ai? Khi Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác xuất hiện ở đời,...(cho đến),¹⁷chứng đắc ba minh, diệt trừ vô minh, sinh trí tuệ minh, trừ bỏ các tối tăm, phát sinh ánh sáng đại pháp; gọi là lậu tận trí chứng. Vì sao? Vì đây là do tinh cần, chính niệm, chính tri, ưa một mình ở chỗ thanh vắng mà sở đắc. Này Lộ-già, đó là có một đức Tôn Sư bậc nhất¹⁸ chẳng ở thế gian, chẳng thể khuynh động.

“Lộ-già, có bốn quả Sa-môn. Những gì là bốn? Đó là quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quảA-la-hán.

“Lộ-già, ý ngươi nghĩ sao? Có người nghe pháp, có thể chứng đắc bốn quả Sa-môn nầy; nếu có người ngăn lại nói: ‘Chớ nói pháp cho người này.’ Giả sửnghe theo lời ấy thì người nghe pháp có chứng đắc quả chăng?

Đáp: “Không được.”

Phật lại hỏi:

“Nếu không chứng đắc quả, nhưng có thể sinh thiên chăng?

———

¹⁴ D 12: sakaṃ khettaṃ ohāya paraṃ khettaṃ niddāyitabbaṃ maññeyya, bỏ ruộng của mình mà đi nhổ cỏ ruộng người khác; ví dụcho hạng thầy thứ hai.

¹⁵ Hán: hữu nhất Thế tôn 有一世尊, có thể là “đệ nhất Tôn (sư)” bị chép nhầm.

¹⁶Hán: bất tạo thế gian, bất khả khuynh động 不在世間不可傾動. Nghĩa không rõ. Pl.: atthi (…) satthā yo loke na codanāraho,trong đời, có vị Đạo sư không thể bị chỉ trích.

¹⁷ Chi tiết, xem T 1(20) kinh A-ma-trú.

¹⁸ Hán: đệ nhất Thế Tôn 第一世尊, có thể chép nhầm. Xen cht. 12 trên.

Đáp: “Không thể.”

Lại hỏi:

“Ngăn người khác nói pháp, khiến người không chứng đắc quả, khiến người chẳng được sinh thiên; đó là thiện tâm chăng? hay là bất thiện tâm?”

Đáp: “Bất thiện tâm.”

Lại hỏi:

“Người có tâm bất thiện, sinh về cõi lành hay sinh cõi dữ?”

Đáp: “Sinh cõi [114a] dữ.”

Phật nói:

“Lộ-già, cũng như có người nói với vua Ba-tư-nặc: ‘Tất cả tài vật thuộc trong lãnh thổ mà Đại vương sởhữu, thảy đều do Đại vương tự mình sử dụng, chớ ban phát cho người khác.’ Lộ-già, ý ngươi nghĩ sao, nếu nghe theo lời người kia thì có cắt đứt sự cung cấp cho người khác chăng?”

Đáp: “Sẽ cắt đứt.”

Lại hỏi:

“Cắt đứt sự cung cấp cho người là tâm thiện hay là tâm bất thiện?”

Đáp: “Tâm bất thiện.”

Lại hỏi:

“Người có tâm bất thiện sẽ sinh vào cõi lành hay đọa vào đường dữ?”

Đáp: “Đọa vào đường dữ.”

Phật nói:

“Lộ-già, người kia cũng vậy. Có người nghe pháp, có thể chứng đắc bốn quả Sa-môn, nhưng nếu có người khác nói: ‘Chớ nên nói pháp cho nó.’ Nếu nghe theo

lời nói ấy, thì người kia có thể nghe pháp để chứng đắc quả chăng?”

Đáp: “Không được.”

Lại hỏi:

“Nếu không chứng đắc quả, nhưng có được sinh thiên chăng?”

Đáp: “Không được.”

Lại hỏi:

“Ngăn người khác nói pháp, khiến người không chứng đắc đạo quả, chẳng được sinh thiên, thì người ấy có tâm thiện, hay là tâm bất thiện?”

Đáp: “Bất thiện.”

Lại hỏi:

“Người có tâm bất thiện sẽ sinh cõi lành chăng? Sẽđọa vào đường dữ chăng?”

Đáp: “Đọa vào đường dữ.”

“Lộ-già, nếu có người nói với ngươi rằng: ‘Trong thôn Sa-la-bà-đề này, tất cả những tài vật được phong tặng kia, này Ông Lộ-già, hãy nên tự mình dùng, chớ

có cấp phát cho người khác. Có tài vật thì nên tự mình dùng, sao lại cấp phát cho người? Ý ngươi nghĩ sao, Lộ-già, nếu nghe lời khuyên của người ấy, có phải là cắt đứt sự cung cấp cho các người khác chăng?”

Đáp: “Sẽ cắt đứt.”

Lại hỏi:

“Khiến người cắt đứt sự cung cấp cho người khác là tâm thiện hay tâm bất thiện?”

Đáp: “Bất thiện.”

Lại hỏi:

“Người có tâm bất thiện được sinh cõi lành hay đọa đường dữ?”

Đáp rằng: “Đọa đường dữ.”

Phật nói:

“Lộ-già, người kia cũng vậy. Có người nghe pháp, đáng lẽ chứng đắc bốn quả Sa-môn. Nhưng nếu có người khác nói: ‘Chớ có nói.’ Nếu nghe lời ấy, thì người kia có thể nghe pháp, chứng đắc quả chăng?”

Đáp: “Không thể.”

Lại hỏi:

“Nếu không đắc quả, nhưng có được sinh thiên chăng?”

Đáp: “Không được.”

Lại hỏi:

“Ngăn người khác nói pháp, khiến người không đắc quả, không được sinh thiên, là tâm thiện hay tâm bất thiện?”

Đáp: “Bất thiện.”

Lại hỏi:

“Người có tâm bất thiện sinh cõi thiện hay đọa ác đạo?”

Đáp: “Đọa ác đạo.”

Bấy giờ, Bà-la-môn Lộ-già bạch Phật:

“Con quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Xin nhận con ở trong Chính pháp làm Ưu-bà-tắc! Từ nay vềsau, trọn đời, không giết, không trộm, không tà dâm,

không dối, không uống rượu.”

Phật nói pháp này rồi; Bà-la-môn Lộ-già nghe những điều Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.¹⁹

———

¹⁹Bản Hán, hết quyển 17.

Phần IV

PHẦN IV

30. KINH THẾ KỶ

Phẩm 1: CHÂU DIÊM-PHÙ-ĐỀ

Phẩm 2: UẤT-ĐAN-VIẾT

Phẩm 3: CHUYỂN LUÂN THÁNH VƯƠNG

Phẩm 4: ĐỊA NGỤC

Phẩm 5: LONG ĐIỂU

Phẩm 6: A-TU-LA

Phẩm 7: TỨ THIÊN VƯƠNG

Phẩm 8: ĐAO-LỊ THIÊN

Phẩm 9: TAM TAI

Phẩm 10: CHIẾN ĐẤU

Phẩm 11: BA TRUNG KIẾP

Phẩm 12: THẾ BỔN DUYÊN

30. Kinh Thế Ký

TRƯỜNG A-HÀM

PHẦN IV

———

30. KINH THẾ KÝ

Phẩm 1: CHÂU DIÊM PHÙ ĐỀ

[114b08] Tôi nghe như vầy:

Một thời, Phật ở trong hang Câu-lị,¹ rừng Kì Thọ, vườn Cấp cô độc, cùng với đại chúng Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi vị.

Bấy giờ, số đông Tỳ-kheo, sau bữa ăn, tập trung trên giảng đường cùng bàn luận rằng:

“Chư Hiền, thật chưa từng có, nay đây trời đất này do đâu mà tan hoại? Do đâu mà hình thành? Quốc độ mà chúng sinh ở là như thế nào?”

Khi ấy, Thế Tôn ở chỗ thanh vắng, bằng thiên nhĩ nghe suốt, nghe các Tỳ-kheo, sau bữa ăn, tập trung tại giảng đường, bàn luận như thế. Rồi thì, Thế Tôn rời tĩnh thất, đi đến giảng đường, và ngồi xuống. Tuy đã biết nhưng Thế Tôn vẫn hỏi các Tỳ-kheo:

“Vừa rồi các ngươi đang bàn luận về vấn đề gì?”

Các Tỳ-kheo bạch Phật:

“Sau bữa ăn, chúng con tập trung tại pháp giảng đường bàn luận rằng: ‘Chư Hiền, thật chưa từng có, nay đây trời đất này do đâu mà tan hoại? Do đâu mà hình thành? Quốc độ mà chúng sinh ở là như thế nào?’ Chúng con tập trung tại giảng đường bàn luận vấn đềnhư thế.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

———

¹ Câu-lị quật 俱利窟, tên một am cốc trong vườn Cấp cô độc; T 1(1) kinh Đại Bản, dịch là Hoa lâm khốt 華林窟. Pl.: Karerikuṭikā.Trong bản Hán, Kuṭikā, am cốc nhỏ, được hiểu là hang động (Pl.: guhā)

“Lành thay! Lành thay! Phàm người xuất gia nên hành hai pháp: một là sự im lặng của Hiền Thánh, hai là giảng luận pháp ngữ. Các ngươi tập trung tại giảng đường cũng nên hành sự im lặng của Hiền Thánh hoặc giảng luận Chính pháp. Này các Tỳ-kheo, các ngươi muốn nghe Như Lai nói về việc thành, hoại của trời đất và quốc độ mà chúng sinh ở chăng?”

Khi ấy, các Tỳ-kheo bạch Phật:

“Kính vâng, bạch Thế Tôn! Nay thật là phải thời. Chúng con mong ước được nghe. Thế Tôn nói xong,chúng con sẽ phụng trì!”

Phật nói:

“Này các Tỳ-kheo! Hãy lắng nghe! Hãy lắng nghe! Hãy suy nghĩ chín chắn. Ta sẽ nói cho các ngươi nghe.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Như trong chỗ mà một mặt trời, mặt trăng vận hành khắp quanh bốn thiên hạ,²tỏa ánh sáng chiếu; có một ngàn thế giới như vậy. Trong ngàn thế giới có một ngàn mặt trời, mặt trăng; có một ngàn núi chúa Tu-di,³có bốn ngàn thiên hạ, bốn ngàn đại thiên hạ, bốn ngàn biển, bốn ngàn biển lớn, bốn ngàn rồng, bốn ngàn rồng lớn, bốn ngàn chim cánh vàng,⁴ bốn ngàn chim cánh vàng lớn, [114] bốn ngàn đường dữ,⁵ bốn ngàn đường dữ lớn, bốn ngàn vị vua, bốn ngàn vị vua lớn, bảy ngàn cây lớn, tám ngàn địa ngục lớn,⁶ mười ngàn núi lớn, ngàn Diêm-la vương,⁷ ngàn Tứ thiên vương,⁸ngàn trời Đao-lị,⁹ ngàn trời Diệm-ma,¹⁰ ngàn trời

———

²Tứ thiên hạ, hay tứ châu thiên hạ 四州天下, chỉ bốn đại lục nằm chung quanh núi Tu-di. Pl.: cattaro dīpā.

³ Tu-di sơn vương 須彌山王; Pl.: Sumeru-pabbata-rājā.

⁴ Kim sí điểu 金翅鳥, Pl.: garuḷā hay garuḍā.

⁵ Ác đạo 惡道, chỉ các định hướng tái sinh xấu ở địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Pl.: duggati.

⁶ Trong bản, đại nê-lê 大泥梨; Pl.: mahāniraya hay mahāniraka.

⁷ Diêm-la vương 閻羅王, gọi tắt là Diêm vương, vua địa ngục. Pl.: Yama.

⁸Tứ thiên vương thiên 四天王天, tầng thấp nhất trong 6 tầng trời Dục giới. Pl.: Cātumahārājikā Devā hay Cātummahārājikā Devā..

⁹ Đao-lị thiên 忉利天, dịch là Tam Thập Tam thiên 三十三天, cõi của 33 vị trời. Tầng thứ 2, Dục giới thiên. Pl.: Tāvatiṃsa

¹⁰ Diệm-ma thiên 焰摩天, tầng thứ ba trong Dục giới. Pl.: Yāmā devā.

Đâu suất,¹¹ ngàn trời Hóa tự tại,¹² ngàn trời Tha hóa tự tại,¹³ngàn trời Phạm.¹⁴ Đó là Tiểu thiên thế giới.¹⁵ Như một Tiểu thiên thế giới, ngàn tiểu thiên thế giới như thế là một Trung thiên thế giới.¹⁶

“Như một Trung thiên thế giới, một ngàn Trung thiên thế giới như vậy là một Tam thiên Đại thiên thế giới.¹⁷ Phạm vi thế giới thành hoại như thế là nơi chúng sinh cư trú, gọi là một cõi Phật.”¹⁸

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Cõi đất nầy dày mười sáu vạn tám ngàn do-tuần, ¹⁹biêngiới vô hạn. Đất nương trên nước. Nước sâu ba ngàn ba mươi do-tuần, biên giới vô hạn. Nước ở trên gió; gió dày sáu ngàn bốn mươi do-tuần, biên giới vô hạn.

“Này các Tỳ-kheo, nước của biển lớn ấy sâu tám vạn bốn ngàn do-tuần, biên giới vô hạn. Núi chúa Tu-di, phần chìm xuống biển là tám vạn bốn ngàn do-tuần; phần trên mặt nước cao tám vạn bốn ngàn do-tuần; chân núi sát đất, phần lớn là phần đất cứng chắc. Núi ấy thẳng đứng, không có lồi lõm, sinh các loại cây; cây tỏa ra các mùi hương, thơm khắp núi rừng, là nơi mà phần nhiều các Hiền Thánh, các trời Đại thần diệu. Móng chân núi toàn là cát vàng ròng. Bốn phía núi có bốn mô đất rắn doi ra, cao bảy trăm do-tuần, nhiều màu đan xen, được tạo thành bởi bảy báu. Bốn mô đất thoai thoải, uốn cong sát mặt biển.

———

¹¹ Đâu-suất thiên 兜率天, tầng thứ tư trong 6 tầng trời Dục giới. Pl.: Tusitā devā.

¹²Hóa Tự Tại thiên 化自在天, hay Hóa Lạc thiên 化樂天, tầng thứ 5 trong 6 tầng Dục giới thiên. Pl.: Nimmānaratī devā. Skt. Nirmāṇarati.

¹³ Tha Hóa Tự Tại 他化自在天, tầng thứ 6 trong 6 tầng Dục giới thiên. Pl.: Para-nimmita-vasa-vattino.

¹⁴ Phạm thiên 梵天, Brahma-devā.

¹⁵ Tiểu thiên thế giới 小千世界, ngàn thế giới số nhỏ. Pl.: sahassadhā lokadhātu.

¹⁶ Trung thiên thế giới 中千世界; ngàn thế giới số trung. Pl.: dvisahassī majjhimikā lokadhātu hay sahassa majjhimakā lokadhātu.

¹⁷ Tam thiên thế giới 三千大千世界, ba ngàn thế giới số lớn. Pāli: ti-sahassī mahāsahassī lokadhātu.

¹⁸ Phật-sát 佛剎, quốc độ Phật. Pl.: Buddhakhetta.

¹⁹Do-tuần 由旬, đơn vị đo đường dài. Skt. = Pl.: yojana; 1 yojana = 4 hay 8 krośa (câu-lô-xá), khoảng 7 hay 8 dặm Anh.

“Núi chúa Tu-di có đường cấp²⁰ bằng bảy báu; đường cấp ở dưới núi rộng sáu mươi do-tuần; sát hai bên đường có bảy lớp tường báu, bảy lớp lan can,²¹ bảy lớp lưới giăng, bảy lớp hàng cây. Tường vàng thì cửa bạc, tường bạc thì cửa vàng. Tường thủy tinh thì cửa lưu ly, tường lưu ly thì cửa thủy tinh. Tường xích châu thì cửa mã não; tường mã não thì cửa xích châu. Tường xa cừ thì cửa các báu. Còn lan can thì, thanh ngang vàng thì cây dọc bạc, thanh ngang bạc thì cây dọc vàng. Thanh ngang thủy tinh thì cây dọc lưu ly, thanh ngang lưu ly thì cây dọc thủy tinh. Thanh ngangxích châu thì cây dọc mã não, thanh ngang mã não thìcây dọc xích châu. Thanh ngang xa cừ thì cây dọc các báu. Trên lan can ấy, có lưới báu. Ở dưới lưới vàng ấy có treo linh bạc. Dưới lưới bạc, treo linh vàng. Dưới lưới lưu ly treo linh thủy tinh. Dưới lưới thủy tinh treo linh lưu ly. Dưới lưới xích châu treo linh mã não. Dưới lưới mã não treo linh xích châu. Dưới lưới xa cừ treo linh các báu. Còn cây vàng [115a] thì rễ vàng, nhánh vàng, lá, hoa, quả bạc. Còn cây bạc thì rễ bạc, cành bạc, lá hoa quả vàng. Còn cây thủy tinh thì rễ, nhánh thủy tinh; hoa, lá, lưu ly. Còn cây lưu ly thì rễ, nhánh lưu ly; hoa, lá thủy tinh. Còn cây xích châu thì rễ, nhánh xích châu; hoa, lá mã não. Còn cây mã não thì rễ nhánh mã não; hoa, lá xích châu. Còn cây xa cừthì rễ, nhánh xa cừ; hoa lá các báu.

“Về bảy lớp tường ấy, tường có bốn cửa; cửa có lan can. Trên bảy lớp tường đều có lầu, gác, đài, quán;²²bao bọc chung quanh là vườn cảnh,²³ ao tắm, mọc tốt tươi. Gió hương tỏa bốn phía làm vui lòng người. Chim le le, nhạn, uyên ương, các loại chim kì lạ, có hàng ngàn giống loại không kể xiết, cùng hòa âm kêu hót. Lại nữa, đường cấp²⁴ ở giữa núi chúa Tu-di rộng bốn mươi do-tuần, sát hai bên đường có bảy lớp tường báu, bảy lớp lan can, bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây báu... cho đến vô số các loài chim

———

²⁰Câu xá 11 (tr. 59b26): Núi Tô-mê-lô (Skt. Sumeru) có bốn tầng bậc (Skt. pariṣaṇḍāś catasro, Hán: tầng cấp 層級).

²¹ Hán: lan thuẫn 闌楯, lan can, với thanh gỗ ngang để vịn tay gọi là lan; thanh gỗ đứng gọi là thuẫn; Pl., Skt. vedikā.

²² Hán: quán 觀, chỉ nhà dựng trên đài cao. Đây chỉ chung các loại nhà sàn, nhà tầng kiểu Ấn Độ.

²³ Hán: viên quán 園觀, chỉ công viên; thường để dịch từ uyyāna (Pl.=Skt. udyāna): lạc viên, công viên, nơi mọi người đến giải trí.

²⁴ Hán; cấp giai đạo 級階道, đường đi có thềm cấp.

cùng nhau ca hót, cũng như đường cấp ở dưới núi. Còn đường cấp ở trên rộng hai mươi do-tuần, sát hai bên đường có bảy lớp tường, bảy lớp lan can, bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây báu... (cho đến), vô số các loài chim, cùng nhau ca hót, cũng như đường cấp ở giữa.”

Phật bảo Tỳ-kheo:

“Đường cấp ở dưới có quỉ thần tên là Già-lâu-la Túc²⁵ở. Đường cấp ở giữa có quỉ thần tên là Trì Man²⁶ ở. Đường cấp ở trên có quỉ thần tên là Hỷ Lạc²⁷ ở. Bốn doi đất cao bốn vạn hai ngàn do-tuần. Ở đó có cung điện, chỗ ở của Tứ Thiên vương; có bảy hàng thành, bảy hàng lan can, bảy hàng lưới, bảy hàng cây báu, các linh báu... (cho đến), vô số các loài chim cùngnhau ca hót, cũng lại như thế.

“Trên đỉnh núi Tu-di có cung trời Tam thập tam,²⁸ có bảy vòng thành, bảy lớp lan can, bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây báu... (cho đến), vô số các loài chim cùng

nhau ca hót, cũng lại như thế.

“Vượt lên trời Tam thập tam một do-tuần, lại có cung trời Diệm-ma; qua khỏi cung trời Diệm-ma một dotuần, lại có cung trời Đâu-suất; qua khỏi cung trời Đâu-suất một do-tuần, lại có cung trời Hóa tự tại; qua khỏi cung trời Hóa tự tại một do-tuần, lại có cung trời Tha hóa tự tại; qua khỏi trời Tha hóa tự tại một dotuần, lại có cung trời Phạm-gia-di.²⁹

“Khoảng giữa trời Tha hóa tự tại và trời Phạm-gia-di có cung điện Ma thiên,³⁰ cao rộng sáu ngàn do-tuần, có bảy lớp tường cung, bảy lớp lan can, [115b] bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây... (cho đến), vô số các loài chim cùng nhau ca hót cũng lại như thế. Qua khỏi cung trời

———

²⁵ Già-lâu-la Túc 伽樓羅足, nghĩa đen: chân của Già-lâu la. Câu xá 11 (tr. 59c2): có thần Dược-xoa tên là, Kiên Thủ 堅手(bàn taycứng; Skt. Karoṭapāṇi) .

²⁶ Trì Man 持鬘; Câu xá 11 (tr. 59c3; Skt. Mālādhara).

²⁷ Hỷ lạc 喜樂; Câu xá 11 (tr. 59c3): Hằng kiêu 恆憍(Skt. Sadāmatta).

²⁸Tam thập tam thiên 三十三天, tức Đao-lị thiên 忉利天(Pl.: Tāvatiṃsa). Cf. Câu xá 11 (tr. 59c19).

²⁹ Phạm-gia-di 梵加夷, Skt.= Pl.: Brahmakāyika, tầng thấp nhất trong 3 tầng sơ thiền. Câu-xá 11 (tr. 61a23): Phạm chúng thiên 梵眾天.

³⁰ Ma thiên 魔天, trong trời Tha hóa tự tại (Pl.: Paranimmitavasavatta) có một số chư Thiên gọi là Ma thiên (Pl.: devaputtamāra). Đại trí độ 56 (tr. 458b9); Sớ giải MA i. 33: so kuhiṃ vasavati paranimmitavasavattidevaloke?(Thiên ma Ba-tuần, Pāpiman) ở đâu? Nó ở trong cõi trời Tha hóa tự tại.

Phạm-gia-di một do-tuần, lại có cung trời Quang âm;³¹ qua khỏi cung trời Quang âm một dotuần lại có cung trời Biến tịnh;³² qua khỏi cung trời Biến tịnh một do-tuần, lại có cung trời Quả thật;³³ qua khỏi cung trời Quả thật một do-tuần, lại có cung trời Vô tưởng;³⁴ qua khỏi cung trời Vô tưởng một dotuần, lại có cung trời Vô tạo;³⁵ qua khỏi cung trời Vô tạo một do-tuần, lại có cung trời Vô nhiệt;³⁶ qua khỏi cung trời Vô nhiệt một do-tuần, lại có cung trời Thiện hiện;³⁷qua khỏi cung trời Thiện hiện một do-tuần, lại có cung trời Đại Thiện hiện;³⁸ qua khỏi cung trời Đại Thiện hiện một do-tuần, lại có cung trời Sắc cứu cánh;³⁹ qua khỏi trời Sắc cứu cánh, trên có trời Không Vô biên xứ,⁴⁰ trời Thức vô biên xứ,⁴¹ trời Vô sở hữu xứ,⁴² trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ,⁴³

———

³¹ Quang âm thiên 光音天. Câu-xá 8 (tr. 41a18): Cực Quang tịnh thiên 極光淨天. Skt. Ābhāsvarā, Pl.: Ābhassara.

³² Biến tịnh thiên 遍淨天, tầng thứ ba thuộc Sắc giới tam thiền thiên. Skt. Śubhākṛtsnā; Pl.: Subha-kiṇṇā.

³³Quả thật thiên 果實天. Câu-xá 8 (tr. 41a20): Quảng quả thiên 廣果天, tầng thứ ba thuộc Sắc giới tứ thiền thiên. Skt. Bṛhatphalā; Pl.:Vehapphalā devā.

³⁴ Vô tưởng thiên 無想天, một hạng chư Thiên đặc biệt trong Quảng quả thiên, hay được xếp bên trên Quảng quả thiên. Pl.: Asaññāsattādevā.

³⁵Vô tạo thiên 無造天; Câu-xá 8 (tr. 41a20): Vô phiền thiên 無煩天; Pl.: Avihā devā; Skt. Abṛha; tầng thứ tư thuộc Sắc giới tứ thiền; một trong 5 Tịnh cư thiên (Skt. Śuddhāvāsika; Pl.: Suddhāvāsa)

³⁶ Vô nhiệt thiên 無熱天, tầng thứ tư, Sắc giới tứ thiền, một trong 5 Tịnh cư thiên. Skt., Pl.: Atapā.

³⁷Thiện hiện thiên 善現天, tầng thứ 6 Sắc giới tứ thiền, một trong 5 Tịnh cư; 天. Skt. Sudṛśa, Pl.: Sudassī devā.

³⁸ Đại thiện hiện 大善現; Câu-xá 8 (tr. 41a21): Thiện kiến thiên 善見天, tầng thứ 7 Sắc giới tứ thiền, một trong 5 Tịnh cư. Skt. Sudarśanā, Pl.: Sudassanā.

³⁹ Sắc cứu cánh 色究竟, phiên âm A-ca-nị-trá thiên 阿迦尼吒天, tầng cao nhất của Sắc giới. Skt. Akaniṣṭhā; Pl.: Akaniṭṭāa.

⁴⁰ Không xứ trí thiên 空處智天; Câu-xá 8 (tr. 41a28): Không vô biên xứ thiên 空無邊處天. Skt. Ākāśanantāyatana, Pl.: Ākāsānañcāyatanūpagā devā.

⁴¹ Thức xứ trí thiên 識處智天, Câu-xá ibid.: Thức vô biên xứ thiên 識無邊處天. Skt. Vijñāṇāntāyatana; Pl.: Viññāṇañcāyatanūpagā.

⁴² Vô Sở Hữu Trí thiên 無所有智天; Câu-xá ibid.: Vô Sở Hữu Xứ thiên 無所有處天. Skt. Ākiñcanayayātana; Pl.: Ākiñcaññāyatanūpagā.

⁴³Hữu tưởng vô tưởng xứ trí 有想無想處智, Câu-xá ibid.: Phi tưởng phi phi tưởng xứ thiên 非想非非想處天. Skt. Naivasaṃjñāsaṃjñāyatana; Pl.: Nevasaññāsaññāyatanūpagā.

ngang đây gọi là giới hạn của chúng sinh, thế giới chúng sinh, tất cảchúng sinh sinh, lão, bệnh, tử, thọ ấm, thọ hữu ngangđây, không vượt qua.

Phật bảo các Tỳ-kheo: Phía Bắc núi Tu-di có một thiên hạ tên là Uất-đan-viết.⁴⁴ Lãnh thổ vuông vức, ngang rộng một vạn do-tuần; mặt người cũng vuông, giống như hình đất.

“Phía Đông núi Tu-di có một thiên hạ tên là Phất-vu đãi; ⁴⁵ lãnh thổ tròn trịa, ngang rộng chín ngàn do-tuần. Mặt người cũng tròn, giống như hình đất.

“Phía Tây núi Tu-di có thiên hạ tên là Câu-da-ni,⁴⁶địa hình như nửa mặt trăng, ngang rộng tám ngàn dotuần; mặt người cũng vậy, giống như hình đất.

“Phía Nam núi Tu-di có thiên hạ tên là Diêm-phù-đề, ⁴⁷ đất đai thì phía Nam hẹp, phía Bắc rộng, ngang rộng bảy ngàn do-tuần, mặt người cũng vậy, giống như hình đất.

“Mặt Bắc núi Tu-di có ánh sáng được tạo thành do bởi vàng chiếu sáng phương Bắc. Mặt Đông núi Tu-di có ánh sáng tạo thành bởi bạc chiếu sáng phương Đông.

Mặt Tây núi Tu-di có ánh sáng tạo thành bởi thủy tinh chiếu sáng phương Tây. Mặt Nam núi Tu-di có ánh sáng tạo thành bởi lưu ly chiếu sáng phương Nam.

“Ở Uất-đan-viết có một đại thọ chúa tên gọi là Am-bà- la,⁴⁸ vòng thân bảy do-tuần, cao một trăm do-tuần, cành lá tỏa ra bốn phía năm mươi

———

⁴⁴ Uất-đan-viết (việt) 鬱單曰(越); Câu-xá 11: (tr. 58a6) Bắc Câu-lô châu 北俱(拘)盧州. Skt., Pl.: Uttara-kuru.

⁴⁵ Phất-vu-đãi 沸予逮, hoặc Đông-Tì-đề-ha 東毗提訶, Câu-xá ibid.: Đông Thắng thân châu 東勝身州. Skt. Pūrva-videha; Pl.: Pubbavideha.

⁴⁶Câu-da-ni 俱耶尼, hoặc Cù-đà-ni-da 瞿陀尼耶, Câu-xá ibid.: Tây Ngưu hoá châu 西牛貨州. Skt., Pl.: Godānīya.

⁴⁷ Diêm-phù-đề 閻浮提, Câu-xá ibid: Nam Thiệm-bộ châu 南贍部州. Skt. Jambudvīpa, Pl.: Jambudīpa.

⁴⁸ Am-bà-la 菴婆羅. Skt. āmra. T 23: cây Ngân Hành 銀莖. Phiên Phạn ngữ 9 (T 2130): cây a-ma-la 菴摩羅樹, hoặc am-bà-la 菴婆羅, dịch là thố quả 酢果(trái chua).

do-tuần. Cõi Phất-vu-đãi có một đại thọ, tên là Gia-lam-phù,⁴⁹ vòng thân bảy do-tuần, cao một trăm do-tuần, cành lá tỏa ra bốn phía năm mươi do-tuần. Cõi Câu-da-ni có một đại thọ, tên là Cân-đề,⁵⁰ vòng thân bảy do-tuần, cao một trăm do-tuần, cành lá tỏa ra bốn phía năm mươi dotuần; dưới cây ấy, có tảng Thạch ngưu tràng,⁵¹ cao một do-tuần. Cõi Diêm-phù-đề [115c] có một đại thọtên là Diêm-phù,⁵² vòng thân bảy do-tuần, cao tram do-tuần, cành lá tỏa ra bốn phía năm mươi do-tuần. Điểu vương cánh vàng và Long vương có cây tên là Câu-lị-thiểm-bà-la,⁵³ vòng thân bảy do-tuần, cao trăm do-tuần, cành lá tỏa ra bốn phía năm mươi do-tuần. A-tu-la-vương có cây tên là Thiện-trú,⁵⁴vòng thân bảy do-tuần, cao trăm do-tuần, cành lá tỏa ra bốn phía năm mươi do-tuần. Trời Đao-lị có cây tên là Trú-độ,⁵⁵ vòng thân bảy do-tuần, cao trăm do-tuần, cành lá tỏa ra bốn phía năm mươi do-tuần.

“Bên núi Tu-di có núi tên là Già-đà-la,⁵⁶ cao bốn vạn hai ngàn do-tuần, ngang dọc bốn vạn hai ngàn dotuần, hai bên rất rộng, nhiều màu đan

———

⁴⁹ Gia-lam-phù 加藍浮. T 25: ca-đàm-bà 迦曇婆. T 23: điều hành 條莖. Skt. Wogihara: kādamba, một loại cây mà hoa của nó có thểdùng nấu rượu; tên khoa học: Nauclea Cadamba.

⁵⁰Cân-đề 斤提. T 25: chấn-đầu-ca 鎮頭迦. T 23: cân hành 斤莖. Nhất thiết kinh âm nghĩa 25 (T2128): quả chấn-đầu-ca 鎮頭迦果, hìnhtrạng như trái thị 柿子. Phiên phạn ngữ 10 (T 2130): chấn-đầu-ca,dịch là cây thị 柿樹. Skt. tinduka, cây thị, tên khoa học: Diospyros embryoperis.

⁵¹ Thạch ngưu tràng 石牛幢. T 25: dưới gốc cây có một con trâu đá 石牛. T 23: trên cây có một con trâu đá.

⁵² Diêm-phù 閻浮.

⁵³ Câu-lợi(lị)-thiểm-bà-la 俱利晱婆羅. T 25: câu-tra-xa-ma-lị 拘吒賒摩利. T 23: câu-lị-thiễm 駒利睒. Skt. Kūṭaśālmali, một loại câygòn huyền thoại trong Diêm-ma giới, rất cao, có gai rất nhọn đểchích tội nhân.

⁵⁴ Thiện trú 善晝. T 25: tu-chất-đa-la-ba-tra-la 修質多囉波吒羅. T 23: thiện trú quá độ 善晝過度.

⁵⁵ Trú độ (đạc) 晝度. T 25: ba-lị-dạ-đa-ra-cù-tỉ-đà-ra 波利夜多囉瞿比陀囉. T 24: thiên du 天遊. Câu-xá 11 (tr. 59c18): Viên sinh thọ 圓生樹;Skt. pārijātaka (hoặc pāriyātra); Pl.: pāricchattaka.

56 Già-đà-la 伽陀羅, đoạn dưới nói là Khư-đà-la. T 25: Khư-đề- la-ca 佉提羅迦. T 24: Khư-đề-la 佉提. Skt. Khadiraka. Pl.: Karavīka.Câu-xá-luận tụng sớ 11 (T1822): Kiệt-địa-lạc-ca 羯地洛迦, tên loại cây ở Ấn-Độ. Phương Nam Trung Quốc cũng có, gọi là cây Thiềm 檐木.

xen, do bảy báu tạo thành; núi nầy cách núi Tu-di tám vạn bốn ngàn do-tuần, khoảng giữa mọc toàn hoa ưu-bát-la, hoa bátđầu- ma, hoa câu-vật-đầu, hoa phân-đà-lị,⁵⁷lau, tùng, trúc mọc trong đó, tỏa ra các loại hương, mùi thơm lan khắp. Cách núi Khư-đà-la⁵⁸ không xa, có núi tên là Y-sa-đà-la,⁵⁹ cao hai vạn một nghìn do-tuần, ngang dọc hai vạn một nghìn do-tuần, hai bên rất rộng nhiều màu đan xen, bảy báu tạo thành; cách núi Khư-đà-la bốn vạn hai nghìn do-tuần, khoảng giữa mọc toàn hoa ưu-bát-la, hoa bát-dầu-ma, hoa câu-vật-đầu, hoa phân-đà-lị; lau, tùng, trúc mọc trong đó, tỏa ra các loại hương, mùi thơm lan khắp. Cách núi Y-sa-đà-la không xa, có núi tên là Thọ-cự-đà-la,⁶⁰cao một vạn hai ngàn do-tuần, ngang dọc một vạn hai ngàn dotuần, hai bên rất rộng, nhiều màu đan xen, bảy báu tạo thành; cách núi Y-sa-đà-la hai vạn một ngàn do-tuần, khoảng giữa mọc thuần bốn loài hoa tạp; lau, tùng, trúc cũng mọc trong đó, tỏa ra các loại hương, mùi thơm lan khắp. Cách núi Thọ-cự-đà-la không xa, có núi tên là Thiện kiến,⁶¹ cao sáu ngàn do-tuần, ngang dọc sáu ngàn do-tuần, hai bên rất rộng, nhiều màu đan xen, bảy báu tạo thành, cách núi Thọ-cự-đà-la một vạn hai ngàn do-tuần, khoảng giữa mọc toàn bốn loại tạp hoa; lau, tùng, trúc cũng mọc trong đó, tỏa ra các loại hương, mùi hương xông khắp.

“Cách núi Thiện Kiến không xa, có núi tên là Mã Thực,⁶² cao ba ngàn do-tuần, ngang dọc ba ngàn do-tuần, hai bên rất rộng, nhiều màu đan xen, bảy báu tạo thành; cách núi Thiện Kiến sáu ngàn do-tuần, ởkhoảng giữa mọc toàn bốn loại tạp hoa; lau, tùng, trúc [116a] cũng mọc trong đó, tỏa ra các loại hương, mùi thơm lan khắp.

———

⁵⁷ Ưu-bát-la 優缽羅, Skt. utpala, Pl.: uppala; bát-đầu ma 缽頭摩, Skt. padma, Pl.: paduma; câu-vật-đầu 拘物頭, Skt. kumuda;phân-đà-lị 分陀利, Skt., Pl.: puṇḍarīkā.

⁵⁸ Khư-đà-la 佉陀羅, ở trên nói là Già-đà-la.

⁵⁹ Y-sa-đà-la 伊娑陀羅, Huyền Tráng: Y-sa-đà-la 伊沙馱羅Skt. Īṣādhara, Pl.: Īsadhara.

⁶⁰ Thọ-cự-đà-la 樹巨陀羅. T 25: Du-kiền-đà-la 遊揵陀羅. Câu-xá 11 (T1558): Dũ-kiện-đạt-la 踰健達羅. Skt., Pl.: Yugandhara.

⁶¹Thiện Kiến 善見; Huyền Tráng: Tô-đạt-lê-xá-na 蘇達梨舍那. Skt. Sudarśana, Pl.: Sudassana.

⁶² Mã Thực 馬食. T 15: Mã bán đầu 馬半頭. Huyền Tráng: A-thấp phược-kiết-noa 阿濕縛羯駑. Skt. Aśvakarṇa, Assakaṇṇa.

“ Cách núi Mã Thực không xa, có núi tên là Ni-dân-đà- la,⁶³ cao một ngàn hai trăm do-tuần, ngang dọc một ngàn hai trăm do-tuần, cao một ngàn hai tram do-tuần, ngang dọc một ngàn hai trăm do-tuần, bảy báu tạo thành. Cách núi Mã Thực ba ngàn do-tuần, ởkhoảng giữa mọc toàn bốn loại tạp hoa; lau, tùng, trúc cũng mọc trong đó, tỏa ra các loại hương, mùi thơm lan khắp.

“Cách núi Ni-dân-đà-la không xa, có núi tên là Điều Phục,⁶⁴ cao sáu trăm do-tuần, ngang dọc sáu trăm dotuần, hai bên rất rộng, nhiều màu đan xen, bảy báu tạo thành. Cách núi Ni-dân-đà-la một ngàn hai tram do-tuần, khoảng giữa mọc toàn bốn loại tạp hoa; lau, tùng, trúc cũng mọc trong đó, tỏa ra các loại hương, mùi thơm lan khắp.

“Cách núi Điều Phục không xa, có núi tên là Kim cang vi,⁶⁵ cao ba trăm do-tuần, ngang dọc ba trăm do-tuần; hai bên rất rộng, nhiều màu đan xen, bảy báu tạo thành. Cách núi Điều Phục sáu trăm do-tuần, khoảng giữa mọc toàn bốn loại tạp hoa; lau, tùng, trúc cũng mọc trong đó, tỏa ra các loại hương mùi thơm lan khắp.

“Cách núi Đại kim cang⁶⁶ không xa, có biển lớn, bờphía Bắc của biển lớn có cây đại thọ vương tên là Diêm-phù,⁶⁷ vòng thân bảy do-tuần, cao một trăm do-tuần, cành lá tỏa ra bốn phía năm mươi do-tuần, khoảng đất trống hai bên lại có khu rừng tên là Am-bà-la,⁶⁸ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Diêm-bà,⁶⁹ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Sa-la,⁷⁰ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Đa-la,⁷¹ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu

———

⁶³ Ni-dân-đà-la 尼民陀羅; Câu-xá: Ni-dân-đạt-la 尼民達羅. Skt. Nimindhara, Pl.: Nemindhara.

⁶⁴ Điều Phục 調伏. T 25: Tì-đà-da-ca毘那耶迦. Câu-xá: Tì-na-đátca 毗那怛迦; Skt., Pl.: Vinataka.

⁶⁵ Kim cang vi 金剛圍, đoạn dưới ghi là Đại kim cang. T 25: Chước-ca-la 斫迦羅. Huyền Tráng: Thiết luân vi 鐵輪圍. Skt. Cakravāa; Pl.: Cakkavāḷa.

⁶⁶ Đoạn trên nói là Kim Cang Vi.

⁶⁷ Đại thọ vương Diêm-phù 大樹王閻浮, Câu-xá: Thiệm-bộ lâmthọ 贍部林樹. Skt., Pl.: Jambu.

⁶⁸ Am-bà-la-lâm 菴婆羅林.

⁶⁹ Diêm-bà 閻婆.

⁷⁰Sa-la 娑羅, các bản khác: Bà-la 婆羅.

⁷¹ Đa-la 多羅.

rừng tên là Na-đa-la,⁷² ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Vị Nam,⁷³ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Vị Nữ,⁷⁴ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có rừng tên là Nam Nữ,⁷⁵ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Tán-na,⁷⁶ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Chiên-đàn,⁷⁷ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Khư-châu-la,⁷⁸ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Ba-nại-bà-la,⁷⁹ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Tì-la,⁸⁰ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Hương Nại,⁸¹ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Lê,⁸²[116b] ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là An-thạch-lưu,⁸³ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Cam,⁸⁴ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Ha-lê-lặc,⁸⁵ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Tì-hê-lặc,⁸⁶ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là A-ma-lặc,⁸⁷ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là A-ma-lê,⁸⁸ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Nại,89 ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Cam Giá,⁹⁰ ngang

———

⁷² Na-đa-la 那多羅.

⁷³ Vị nam 為男(?)

⁷⁴Vị nữ 為女(?)

⁷⁵ Nam Nữ, Skt. Naranarī-vana? Cf. Wogihara: Laṅkā.

⁷⁶Tán-na 散那.

⁷⁷Chiên-đàn 旃檀.

⁷⁸ Khư-châu-la 佉詶羅.

⁷⁹ Ba-nại-bà-la 波奈婆羅.

⁸⁰ Tì-la 毗羅.

⁸¹ Hương Nại 香奈.

⁸²Lê 梨.

⁸³An-thạch-lưu 安石留.

⁸⁴ Cam 甘.

⁸⁵ Ha-lê-lặc 呵梨勒.

⁸⁶Tỳ-hê-lặc 毗醯勒.

⁸⁷A-ma-lặc 阿摩勒.

⁸⁸Am-ma-lê 阿摩犁.

⁸⁹Nại 奈.

⁹⁰ Cam Giá 甘蔗.

dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Vi,⁹¹ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Trúc,⁹²ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Xá-la,⁹³ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Xá-la-diệp,⁹⁴ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Mộc Qua,⁹⁵ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên Đại Mộc qua,⁹⁶ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Giải Thoát hoa,⁹⁷ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Chiêm-bà,⁹⁸ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Bà-la-la,⁹⁹ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Tu-ma-na,¹⁰⁰ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Bà-sư,¹⁰¹ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên Đa-la-lê,¹⁰² ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Già-da,¹⁰³ ngang dọc năm mươi do-tuần; lại có khu rừng tên là Bồ Đào,¹⁰⁴ ngang dọc năm mươi dotuần.

“Qua khỏi đó thì đất trống. Trong khoảng đất trống ấy lại có ao hoa, ngang dọc năm mươi do-tuần. Lại có ao hoa bát-đầu-ma, ao hoa câu-vật-đầu, ao hoa phân-đà-lị; rắn độc¹⁰⁵ đầy trong đó. Mỗi ao ngang dọc năm mươi do-tuần.

“Qua khỏi đó, đất trống. Trong khoảng đất trống ấy có biển lớn tên là

———

⁹¹ Vi 葦.

⁹² Trúc 竹.

⁹³Xá-la 舍羅.

⁹⁴ Để bản: Xá-la-nghiệp 舍羅業; TNM: diệp葉.

⁹⁵ Mộc Qua 木瓜.

⁹⁶ Đại mộc qua 大木瓜.

⁹⁷Giải thoát hoa 解脫花.

⁹⁸Chiêm-bà 瞻婆.

⁹⁹ Bà-la-la 婆羅羅.

¹⁰⁰ Tu-ma-na 修摩那.

¹⁰¹Bà-sư 婆師.

¹⁰² Đa-la-lê 多羅梨.

¹⁰³ Già-da 伽耶.

¹⁰⁴ Bồ-đào 莆萄; Tống-Nguyên: 蒲桃; Minh: 蒲萄.

¹⁰⁵Độc xà 毒蛇, tên một loại hoa?

Uất-thiền-na.¹⁰⁶ Dưới biển nầy có con đường của Chuyển luân thánh vương, rộng mười hai do-tuần; sát hai bên đường có bảy lớp tường, bảy lớp lan can, bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây. Các trang hoàng chung quanh đều do bảy báu tạo thành. Khi Chuyển luân thánh vương ra đời trên cõi Diêm-phù-đềthì nước tự nhiên rút đi, đường ấy hiện ra.

“Cách biển không xa, có núi tên là Uất-thiền. Núi ấy xinh đẹp, cây cối um tùm, hoa trái xum xuê, các mùi thơm phức, và đủ các loại cầm thú.

“Cách núi Uất-thiền không xa có núi tên là [116c] Kim bích.¹⁰⁷ Trong núi có tám vạn cái hang. Tám vạntượng vương sống ở trong hang ấy. Thân chúng thuần

trắng; đầu có nhiều màu; miệng có sáu ngà, giữa các răng có trám vàng.

“Qua khỏi núi Kim Bích rồi, có núi tên là Tuyết Sơn,¹⁰⁸ngang dọc năm trăm do-tuần, sâu năm trăm do-tuần, phía Đông và Tây nhập vào biển. Ở giữa núi Tuyết có núi Báu, cao hai mươi do-tuần.

“Doi đất núi Tuyết trồi lên một trăm do-tuần, trên đỉnh núi ấy có ao A-nậu-đạt,¹⁰⁹ ngang dọc năm mươi do-tuần;nước ao trong mát, lóng sạch không cáu bẩn; có bảy bậc bờ thềm, bảy lớp lan can, bảy lớp lưới giăng, bảy lớp hàng cây, nhiều loại màu sắc khác lạ, do bảy báu tạo thành. Lan can thì, trụ vàng, tay nắm bạc; trụ bạc, tay nắm vàng; trụ lưu ly, tay nắm thủy tinh; trụthủy tinh, tay nắm lưu ly; trụ xích châu, tay nắm mã não; trụ mã não, tay nắm xích châu; trụ xa cừ, tay nắm bằng các báu. Lưới vàng, linh bạc; lưới bạc, linh vàng; lưới lưu ly, linh thủy tinh; lưới thủy tinh, linh lưu ly; lưới xa cừ, linh bằng bảy báu. Cây đa-la¹¹⁰ vàng, gốc vàng, nhánh vàng, lá bạc, quả bạc; cây đa la bạc, gốc bạc, nhánh bạc, lá vàng quả vàng; cây thủy tinh, gốc nhánh thủy tinh, hoa, quả lưu ly; cây xích châu, gốc nhánh xích châu, lá mã não, hoa quả mã não; cây xa cừ, gốc nhánh xa cừ, hoa quả bằng các báu. Bên cạnh ao A-nậu-đạt có vườn cảnh, ao tắm, các hoa tích tụ, các loại cây lá hoa quả đều tốt tươi; các loại hương thơm, lan tỏa bốn phương,

———

¹⁰⁶ Uất-thiền-na 鬱禪那. Phiên Phạn ngữ: dịch là đại thắng大勝. Skt. Ujjayanī, Ujjanaka?

¹⁰⁷ Kim Bích 金壁. T 25: Kim Hiếp金脇.

¹⁰⁸ Tuyết Sơn 雪山; Skt. Himavat, Pl.: Himavā hay Himavanta, tức Himalaya.

¹⁰⁹ A-nậu-đạt 阿耨達; Câu-xá: Vô nhiệt trì 無熱池Skt. Anavatapta, Pl.: ATtatta.

¹¹⁰ Đa-la thọ 多羅樹.

các loài chim lạcùng cất tiếng hót họa nhau buồn bã. Dưới đáy ao A-nậu-đạt cát vàng đầy ắp, bốn phía ao đều có thềm bậc; bậc vàng, thềm bạc, bậc bạc, thềm vàng; bậc lưu ly, thềm thủy tinh, bậc thủy tinh, thềm lưu ly; bậc xích châu, thềm mã não, bậc mã não, thềm xích châu; bậc xa cừ, thềm bằng các báu, bao bọc chung quanh đều có lan can, có bốn loài hoa: xanh vàng đỏ trắng, nhiều màu đan xen; hoa như bánh xe, rễ như ổ trục xe; rễ hoa ra nhựa màu trắng như sữa, vị ngọt như mật. Phía Đông ao A-nậu-đạt có sông Hằng-già,¹¹¹ từmiệng trâu¹¹² chảy ra, dẫn theo năm trăm con sông, chảy vào biển Đông. Phía Nam ao A-nậu-đạt, có song Tân-đầu,¹¹³ từ miệng sư tử¹¹⁴ chảy ra, dẫn theo năm trăm dòng sông chảy vào biển Nam. Phía Tây ao Anậu- đạt có sông Bà-xoa,¹¹⁵ từ miệng ngựa¹¹⁶ chảy ra, dẫn theo năm trăm dòng sông nhập vào biển Tây. Phía Bắc ao A-nậu đạt có sông Tư-đà,¹¹⁷ từ miệng voi¹¹⁸chảy ra, dẫn theo năm trăm dòng sông chảy vào biển Bắc. Trong cung A-nậu-đạt [117a] có nhà Năm cột,¹¹⁹Long vương A-nậu-đạt120 thường ở trong đó.”

Phật nói:

“Vì sao gọi là A-nậu-đạt? A-nậu-đạt nghĩa là gì? CácLong vương ở Diêm-phù-đề nầy có đủ ba hoạn nạn, chỉ có A-nậu-đạt không có ba hoạn nạn. Những gì là ba? Một là, toàn thể Long vương ở Diêm-phù-đề đều bị gió nóng, cát nóng chạm vào thân, thiêu đốt da thịt và thiêu đốt xương tủy làm cho khổ não; chỉ có Long vương A-nậu-đạt không có hoạn này. Hai là, toàn thểLong cung ở Diêm-phù-đề bị gió dữ thổi mạnh, thổi vào trong cung, làm mất y báu phục sức, thân rồng lộ ra, làm cho khổ não; chỉ có Long vương A-nậuđạt không có hoạn nạn như thế. Ba là toàn thể Longvương ở Diêm-phù-đề, khi ở trong cung vui chơi

———

¹¹¹ Hằng-già 恆伽; Huyền Tráng: Căng-già 殑伽. Skt. Gaṅgā

¹¹² Ngưu khẩu 牛口.

¹¹³ Tân-đầu 新頭; Huyền Tráng: Tín-độ 信度. Skt. Sindhu

¹¹⁴Sư tử khẩu 師子口.

¹¹⁵ Bà-xoa 婆叉; Huyền Tráng: Phược-sô 縛芻. Skt. Vakṣu

¹¹⁶ Mã khẩu 馬口.

¹¹⁷ Tư-đà 斯陀; Huyền Tráng: Tỉ-đa 徙多. Sītā.

¹¹⁸Tượng khẩu 象口.

¹¹⁹ Ngũ trụ đường 五柱堂.

¹²⁰ A-nậu-đạt long vương 阿耨達王.

đều bị chim lớn Cánh vàng bay vào cung dắt đi, hoặc mới nghĩ cách muốn bắt rồng để ăn thịt; các rồng sợ hãi, thường ôm lòng lo sầu; chỉ có Long vương A-nậu-đạt không bị hoạn này; nếu chim Cánh vàng khởi niệm muốn ở thì liền mạng chung, cho nên gọi là A-nậuđạt.”

Phật bảo Tỳ-kheo:

“Bên phải núi Tuyết có thành tên là Tì-xá-li,¹²¹ phía Bắc của thành ấy có bảy núi Đen.¹²² phía Bắc của bảy núi Đen có núi Hương,¹²³ núi ấy thường có tiếng âm nhạc, ca xướng, kỹ nhạc. Núi có hai hang,¹²⁴ một hang tên là Họa¹²⁵ hang thứ hai tên là Thiện Họa,¹²⁶ do bảy báu trời tạo thành, mềm mại thơm sạch, giống như áo trời. Diệu Âm Càn-thát-b๲⁷ vương cùng năm trăm Càn-thát-bà ở trong hang Trú đó. Phía Bắc hang ThiệnTrú có Thọ vương lớn ta-la, tên là Thiện Trụ,¹²⁸ có bốn ngàn thọ vương vây quanh bốn phía. Dưới Thiện trụthọ vương có Tượng vương, cũng tên là Thiện Trụ,¹²⁹ở dưới cây nầy, thân thể toàn trắng, bảy chỗ đầy đặn,¹³⁰ có thể bay đi; đầu nó màu đỏ, lông có nhiều màu; sáu ngà đều thon, giữa được trám vàng, có tám ngàn voi vây quanh tùy tùng. Dưới tám ngàn Thọ vương ấy, có tám ngàn voi, cũng lại như thế.

“Phía Bắc thọ vương Thiện Trụ có ao tắm lớn, tên là Ma-đà-diên;¹³¹ ngang dọc năm mươi do-tuần; có tám ngàn ao tắm bao bọc chung quanh, nước ao trong mát, không có cáu bẩn, được bao quanh các bờ lũy đắp bằng bảy báu. Ao có bảy lớp lan can, bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây đều

———

¹²¹ Tỳ-xa-li 毗舍離; Skt. Vaiśāli, Pl.: Vesāli.

¹²²Hắc sơn 黑山. Skt. Kīṭādri, núi con kiến; Chân Đế: Nghị sơn 蟻山.

¹²³ Hương sơn 香山; Câu-xá: Hương Túy sơn 香醉山. Skt. Gandhamādana.

¹²⁴ Truyền thuyết Pl., trong núi Gandhamādana có ba hang: Suvaṭṭagūha (hang vàng), Maṭi-gūha (hang ngọc), Rajata-gūha (hangbạc).

¹²⁵ Để bản: Trú 晝(hang Ban ngày), nhưng T 25: Tạp sắc 雜色(Skt. Citra?), vậy nên sửa lại là Họa.

¹²⁶Để bản: Thiện Trú 善晝. T 25: Thiện tạp sắc 善雜色. Skt. Sucitra?

¹²⁷ Diệu Âm Càn-thát-bà vương 妙音乾闥婆王, thủ lãnh thần âm nhạc.

¹²⁸ Thiện trụ ta-la thọ vương 善住娑羅樹王.

¹²⁹ Thiện trụ tượng vương 善住象王.

¹³⁰ Thất xứ bình trụ 七處平住. Bảy chỗ: lòng 2 bàn chân, 2 bàn tay, 2 vai và chỏm đầu.

¹³¹ Ma-đà-diên 摩陀延. T 25: Mạn-đà-cát-ni trì 曼陀吉尼池. Phiên phạn ngữ 9 (T2130): Ma-đà trì hay Ma-đà-diên, dịch là Túy trì 醉也, ao Say. Skt. Madanīya?

do bảy báu tạo thành: tay nắm vàng thì trụ bạc, tay nắm bạc thì trụ vàng; tay nắm thủy tinh thì trụ lưu ly, tay nắm lưu ly thì trụ thủy tinh; tay nắm xích châu thì trụ mã não, tay nắm [117b] mã não thì trụ xích châu; tay nắm xa cừ thì trụ bằng các báu; dưới lưới vàng treo linh bạc, dưới lưới bạc treo linh vàng; lưới thủy tinh treo linh lưu ly, lưới lưu ly treo linh thủy tinh; lưới xích châu treo linh mã não, lưới mã não treo linh xích châu; lưới xa cừ treo linh các báu.Cây vàng thì rễ vàng, nhánh vàng, lá hoa quả bạc; cây bạc thì rễ bạc, nhánh bạc, lá hoa quả vàng; cây thủy tinh thì rễ, nhánh thủy tinh, hoa quả lưu ly; cây lưu ly thì rễ, nhánh lưu ly, hoa quả thủy tinh; cây xích châu thì rễ, nhánh xích châu, hoa quả mã não; cây mã não thì rễ, nhánh mã não, hoa quả xích châu cây xa cừ thì rễ nhánh xa cừ, hoa, quả các báu.

“Lại nữa, dưới đáy ao ấy, cát vàng rải khắp, bọc chung quanh ao có đường thềm cấp bằng bảy báu; thềm vàng cấp bạc, thềm bạc cấp vàng; thềm thủy tinh cấp lưu ly, thềm lưu ly cấp thủy tinh; thềm xích châu, cấp mã não, thềm mã não, cấp xích châu; thềm xa cừ, cấp các báu. Sát hai bên thềm có lan can báu. Lại trong ao ấy, sinh bốn loài hoa: xanh, vàng, đỏ, trắng, nhiều màu đan xen; hoa như bánh xe, rễ như ổ trục xe. Rễ hoa ra nhựa, màu trắng như sữa, vị ngọt như mật. Vòng quanh bốn phía ao có vườn cảnh, rừng, ao tắm, mọc đủ các loại hoa; cây cối xanh tươi, hoa quả dồi dào, vô số các loài chim cùng nhau ca hót, cũng giống như trước. Tượng vương Thiện Trụ khi nghĩ muốn dạo chơi vào ao tắm thì liền nghĩ đến tám ngàn voi khác. Khi ấy tám ngàn voi lại tự nghĩ: “Tượng vương Thiện Trụ đang nghĩ đến chúng ta, chúng ta nên đến chỗ Tượng vương.” Khi ấy, bầy voi liền đi đến đứng trước Tượng vương.

“Bấy giờ, Tượng vương Thiện Trụ theo tám ngàn voi đến ao Ma-đà-diên. Trong bầy voi ấy, có con cầm lọng che tượng vương, có con cầm quạt báu quạt tượng

vương; trong đó có con tấu xướng kỹ nhạc đi trước mở đường. Khi ấy, Tượng vương Thiện Trụ vào ao tắm rửa, tấu xướng kỹ nhạc, cùng nhau vui chơi; có con rửa vòi cho Tượng vương, có con rửa miệng, gội đầu; rửa ngà, rửa tai, rửa bụng, kì lưng, rửa đuôi, rửa chân; trong đó có con nhổ gốc hoa rửa sạch dâng voi ăn, có con lấy bốn loại hoa rải trên voi.

“Bấy giờ, Tượng vương Thiện Trụ tắm rửa, ăn uống, cùng nhau vui chơi xong, liền lên bờ, đi đến đứng ởcây Thiện Trụ. Tám [117c] ngàn con voi, sau đó, mới

vào ao tắm rửa, ăn uống, cùng nhau vui chơi, xong rồi trở ra, đến chỗ Tượng vương.

“Khi ấy, Tượng vương theo tám ngàn voi tùy tùng sau trước, đến chỗ

Thọ vương Thiện Trụ; trong đó có con cầm lọng che Tượng vương; có con cầm quạt, quạt Tượng vương; trong đó có con tấu xướng kỹ nhạc đi trước mở đường. Khi Tượng vương Thiện Trụ đến chỗ thọ vương rồi, ngồi nằm đi đứng tùy ý, tám ngàn voi khác ở dưới các cây, tự do ngồi nằm đi đứng tùy ý. Trong rừng cây ấy, có cây chu vi tám tầm, có cây chu vi chín tầm, cho đến mười tầm, mười lăm tầm, chỉ có Thọ vương Ta-la của Tượng vương Thiện Trụ chu vi mười sáu tầm. Khi cành lá của tám ngàn cây ta-la rơi rụng thì có luồng gió mát thổi bay xa ra ngoài khu rừng. Lại khi tám ngàn voi đại tiểu tiện thì các quỉ dạxoa hốt bỏ ngoài rừng.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Tượng vương Thiện Trụ có đại thần lực, công đức như thế; tuy là loài súc sinh mà hưởng phước như vậy.”

Phẩm 2: UẤT-ĐAN-VIẾT*

[117c15] Phật bảo Tỳ-kheo:

“Cõi Uất-đan-viết có nhiều núi. Bên cạnh các núi ấy, có các vườn cảnh, ao tắm, mọc nhiều loài hoa, cây cối mát mẻ, hoa quả dồi dào, vô số các loài chim cùng nhau hót. Lại trong các núi ấy có nhiều dòng nước; nước ấy xuôi dòng ra biển, không chảy xiết; các loại hoa phủ trên mặt nước, chảy bình lặng êm ả. Sát hai bên bờ, có nhiều cây cối, cành nhánh mềm mại, hoa quả xum xuê. Đất mọc cỏ mềm xoay về bên phải, màu như đuôi công,¹ mùi thơm như bà-sư,² mềm như áo trời. Đất ở đó mềm; dùng chân đạp đất, đất lún bốn tấc, giở chân lên, trở lại như cũ, mặt đất bằng như bàn tay, không có cao thấp.

“Này các Tỳ-kheo, cõi Uất-đan-viết kia bốn phía có bốn ao A-nậu-đạt; mỗi ao ngang dọc một trăm dotuần. Nước ao lắng trong, không có cáu bẩn. Có hào cùng bậc thềm bằng bảy báu chung quanh,... (chođến), vô số các loài chim cùng nhau cất tiếng hót buồn bã,³ giống như sự trang trí của ao Ma-đà-diên không khác. Bốn ao lớn ấy, rộng mười do-tuần, nước sông xuôi dòng ra biển êm đềm, không có chảy xiết; các loại hoa phủ trên mặt nước, chảy từ từ êm ả. Sát hai bên bờ sông có nhiều cây cối, cành nhánh mềm mại, hoa quả dồi dào. Đất mọc cỏ mềm, xoay về phía

phải, màu như đuôi công, hương [118a] như bà-sư, mềm mại như áo trời. Đất đó mềm mại, dùng chân đạp đất, đất lún bốn tấc, giở chân lên, trở lại như cũ. Đất bằng như bàn tay, không có cao thấp. Lại đất đai kia không có ngòi rãnh, khe suối, hầm hố, gai gốc, gốc cây, cũng không có muỗi mòng, rắn, rết, ong, bò cạp, cọp, beo, thú dữ. Đất thuần châu báu, không có đất cát; âm dương điều độ, bốn mùa thuận hòa, chẳng lạnh chẳng nóng, không có các sự bực bội khó chịu. Đất đai thấm ướt, bụi dơ không dậy, như dầu bôi trên đất, không có bụi bay. Trăm thứ cây cỏ thường mọc, không có mùa Đông rét mướt, mùa Hạ nóng bức. Cây cối tốt tươi; hoa trái xum xuê. Đất mọc cỏ mềm, xoay về phía phải, màu như lông công, hương như bà-sư, mềm như áo trời. Đất ở đó mềm mại;

———

* 佛說長阿含第四分世記經鬱單曰品第二

¹ Khổng thúy sắc 孔翠色

² Bà-sư, tức bà-sư-ca 婆師迦; Skt. vāsikā, một loại hoa lài.

³Bi minh 悲鳴.

dùng chân đạp đất, đất lún bốn tấc, giở chân lên lại, trở lại như cũ. Đất bằng như bàn tay, không có chỗ cao, chỗ thấp.

“Cõi ấy thường có lúa thơm tự nhiên, chẳng gieo trồng mà tự mọc, không có vỏ trấu, như đóa hoa trắng, giống như thức ăn trời Đao-lị, đầy đủ các vị. Cõi ấy luôn có nồi, vạc tự nhiên; có ngọc ma-ni tên là Diệm Quang⁴ được đặt dưới nồi nấu. Khi cơm chín thì ánh sáng tắt, chẳng cần lửa củi, không nhọc sức người. Cõi ấy có cây tên là Khúc Cung,⁵ lá cây dày đặc chồng lên nhau theo thứ lớp, trời mưa không dột. Đàn ông, đàn bà cư ngụ dưới cây đó. Lại có cây Hương⁶ cao bảy mươi dặm, hoa quả đầy cành. Khi quả ấy chín, vỏ nó tự nứt, tự nhiên xuất ra các loại hương. Hoặc có cây cao sáu mươi dặm, hoặc năm mươi dặm, bốn mươi dặm; cây nhỏ nhất cao năm dặm, hoa quả đầy cành. Khi quả ấy chín, vỏ nó tự nứt, tự nhiên hương tỏa.

“Lại có cây Y⁷ cao bảy mươi dặm, hoa quả đầy cành; khi quả ấy chín vỏ tự nứt ra, tuôn ra các loại y phục; hoặc có cây cao sáu mươi dặm, năm mươi, bốn mươi, nhỏ nhất là năm dặm, hoa quả đầy cành, tuôn ra các loại y phục. Lại có cây Trang Nghiêm,8 cao bảy mươi dặm, hoa quả đầy cành; khi quả ấy chín, vỏ tự nứt ra, tuôn ra các thứ đồ trang nghiêm thân thể; hoặc có cây cao sáu mươi dặm, năm mươi dặm, đều đầy cành hoa quả, tuôn ra đủ các đồ trang nghiêm thân thể. Lại cócây Hoa Man⁹ cao bảy mươi dặm, hoa quả đầy cành; khi quả ấy chín, vỏ tự nứt ra, xuất ra các loại tràng hoa; hoặc có cây cao sáu mươi dặm, năm mươi, bốn mươi dặm, cây nhỏ nhất cao năm dặm, hoa quả cũng đầy cành, xuất ra các loại tràng hoa. Lại có cây Khí,¹⁰cao bảy mươi dặm, hoa quả đầy cành. Khi quả ấy chin [118b] vỏ tự nứt ra, xuất ra các khí cụ; hoặc có cây sáu mươi dặm, năm mươi, bốn mươi cây nhỏ nhất cao năm dặm, hoa quả đều đầy cành, xuất ra các loại khícụ. Lại có cây Quả¹¹ cao bảy mươi dặm, hoa quả đầy cành; khi quả ấy chín, vỏ tự nứt ra, xuất ra các loại

———

⁴ Diệm-quang 焰光. T 23: Diệm vị 焰味.

⁵ Khúc-cung 曲躬. T 25: cây tên là An Trú 安住.

⁶Hương thọ 香樹.

⁷ Y thọ 衣樹.

⁸ Trang nghiêm thọ 莊嚴樹.

⁹ Hoa Man thọ 花鬘樹.

¹⁰ Khí thọ 器樹.

¹¹Quả thọ 果樹.

quả; hoặc có cây cao sáu mươi dặm, năm mươi, bốn mươi, cây nhỏ nhất cao năm dặm, hoa quả đều đầy cành, xuất ra các loại quả. Lại có cây Nhạc Khí¹²cao bảy mươi dặm, hoa quả đầy cành; quả ấy khi chín, vỏtự nứt ra, xuất ra các loại nhạc khí, hoặc có cây cao sáu mươi dặm, năm mươi, bốn mươi, cây nhỏ nhất cao năm dặm, đều đầy cành hoa quả, xuất ra các loại nhạc khí.

“Cõi ấy có ao tên là Thiện Kiến,¹³ ngang dọc một trăm do-tuần, nước ao trong vắt, không có cáu bẩn. Các bên ao được xây lát bằng hào bảy báu. Bốn mặt quanh ao có bảy lớp lan can, bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây…(cho đến), vô số các loài chim cùng nhau ca hót, cũng giống như trước.

“Phía Bắc ao Thiện Kiến có cây tên là Am-bà-la,¹⁴vòng thân bảy dặm, cao một trăm dặm, cành lá tỏa ra bốn phía năm mươi dặm. Phía Đông của ao Thiện Kiến phát xuất sông Thiện Đạo,15 rộng một do-tuần, nước sông chảy chậm, không có dòng xoáy, có nhiều loại hoa phủ trên mặt nước; sát hai bên bờ cây cối tốt tươi, cành nhánh mềm mại, hoa quả đầy cành; đất mọc cỏ mềm, xoay về phía phải, màu như lông công, hương như bà-sư, mềm như áo trời; đất ở đó mềm mại, khi đạp chân xuống, đất lún bốn tấc, giở chân lên, trở lại như cũ; đất bằng như bàn tay, không cócao thấp.

“Lại nữa, trong sông ấy, có thuyền báu. Nhân dân ởnơi ấy khi muốn vào sông tắm rửa vui chơi, cởi y phục để trên bờ. Lên thuyền ra giữa dòng; nô đùa vui vẻxong, lên bờ gặp y phục thì mặc, lên trước mặc trước, lên sau mặc sau, chẳng tầm lại y phục cũ. Sau đó, đi đến cây Hương. Cây cong mình xuống; những người ấy lấy các loại tạp hương để xoa trên mình. Rồi đến cây Y. Cây cong mình xuống; những người ấy lấy các loại y phục, tùy ý mặc vào. Tiếp đến, đi đến cây Trang Nghiêm, cây cong mình xuống, những người ấy lấy các thứ trang nghiêm để tự trang sức. Xong, đến cây Hoa Man; cây cong mình xuống, những người ấy lấy các thứ tràng hoa, để đội trên đầu. Rồi đến cây Khí, cây cong mình xuống; những người ấy lấy các loại khívật báu; lấy khí vật báu xong, tiếp theo, đến cây Quả, cây cong mình xuống, những người ấy [118c] hái các quả đẹp, hoặc có người ăn nuốt, có người ngậm,

———

¹² Nhạc Khí thọ 樂器樹.

¹³ Thiện Kiến trì 善見池. T 25: Thiện Hiện trì 善現池.

¹⁴Am-bà-la thọ 菴婆羅樹.

¹⁵Thiện Đạo hà 善道河. T 25: sông Dị nhập đạo 易入道.

có người vắt nước uống. Kế tiếp, đến cây Nhạc Khí; cây cong mình xuống, những người ấy lấy các loại nhạc khí, chơi đàn, đánh trống, và dùng âm thanh vi diệu hòa với tiếng đàn mà đi đến khu vườn, tùy ý vui chơi, hoặc một ngày, hai ngày cho đến bảy ngày, sau đó lạiđi, không có chỗ nhất định.

“Phía Nam ao Thiện Kiến, phát xuất sông Diệu Thể¹⁶Phía tây ao Thiện Kiến, phát xuất sông Diệu Vị.¹⁷Phía Bắc ao Thiện Kiến, phát xuất sông Quang Ảnh,¹⁸cũng giống như trên. Phía Đông ao Thiện Kiến có khu vườn tên là Thiện Kiến,¹⁹ngang dọc một trăm do-tuần; vòng quanh bốn bên khu vườn có bảy lớp lan can, bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây, nhiều màu đan xen bảy báu tạo thành. Bốn phía vườn ấy có bốn cửa lớn, lan can bao quanh, đều do bảy báu tạo thành; trong vườn sạch sẽ, không có gai gốc, đất đai bằng phẳng, không có ngòi rãnh khe suối, hầm hố, đồi gò, cũng không có muỗi mòng, ruồi, rệp, rận, rắn rết, ong, bò cạp, hổbáo, ác thú; đất toàn các báu, không có cát, âm dương điều độ, bốn mùa thuận hòa, chẳng lạnh chẳng nóng, không có các hoạn nạn; đất đai nhuận thấm, không cóbụi bặm, như có dầu xoa đất, đi bụi không bốc lên, hằng trăm loài cỏ thường mọc, không có Đông rét Hạbức; cây cối tươi tốt, hoa quả đầy cành; đất mọc cỏmềm, xoay về phía phải, màu như lông công, hương như bà-sư, mềm như áo trời; đất đai mềm mại, khi đạp chân xuống, đất lún bốn tấc, giở chân lên, đất lại như cũ.

“Vườn ấy thường mọc lúa thơm tự nhiên, không có vỏtrấu, trắng như đóa hoa, đầy đủ các vị, như cơm trời Đao-lị. Vườn ấy thường có nồi chõ tự nhiên; có ngọc ma ni, tên là Diệm Quang đặt dưới nồi chõ; khi cơm chín, ánh sáng tắt, chẳng cần lửa củi, chẳng nhọc công người. Vườn ấy có cây tên là Khúc Cung, lá chồng lên nhau theo thứ lớp, trời mưa không dột. Các nam nữ ấy cư ngụ ở đó. Lại có cây Hương, cao bảy mươi dặm, hoa quả đầy cành; khi quả ấy chín, vỏ tự nứt ra, xuất ra các loại hương, có cây cao sáu mươi dặm, năm mươi, bốn mươi, cho đến cao năm dặm, hoa quả đầy cành, xuất ra các loài hương,... (cho đến), cây Khí, cũng giống như trên.

“Nhân dân ở cõi ấy đến vườn ấy vui chơi giải trí, một ngày, hai ngày,...

———

¹⁶ Diệu Thể hà 妙體河. T 25: Thiện Thể 善體.

¹⁷ Diệu Vị hà 妙味河. T25: Như sa 如車.

¹⁸ Quang Ảnh hà 光影河. T 25: Uy chủ 威主.

¹⁹ Thiện Kiến viên lâm 善見園林. T 25: vườn hoa Thiện Hiện 善現苑.

(cho đến), bảy ngày. Vườn Thiện Kiến ấy không người bảo vệ, tùy ý dạo chơi, sau đólại đi.

“Phía Nam ao Thiện Kiến có khu vườn tên là Đại Thiện kiến, phía Tây ao Thiện Kiến [119a] có khu vườn tên là Ngu Lạc;²⁰ phía Bắc ao Thiện Kiến có khu vườn tên là Đẳng Hoa,²¹ cũng giống như thế.

“Ở cõi ấy, vào nửa đêm, cuối đêm, Long vương A-nậu-đạt thường thường vào lúc thích hợp khởi mây lành cùng khắp thế giới rồi mưa nước ngọt xuống, giống như khi vắt sữa bò; nước đủ tám vị, thấm nhuận khắp nơi; nước không đọng lại, đất không bùn lầy. Giống như thợ làm tràng hoa dùng nước rưới hoa, khiến không khô héo, thấm ướt tốt tươi. Khi ấy, ở cõi đó vào lúc gần sáng không có mây che, bầu trời trong vắt; biển nổi gió mát, trong lành hiu hiu, chạm nhẹvào người, toàn thân sảng khoái.

“Cõi ấy trù mật, nhân dân sung túc. Nếu khi cần ăn thì dùng gạo thơm tự nhiên bỏ vào trong chõ, dung ngọc Diệm Quang để ở dưới chõ; cơm tự nhiên chín, ánh sáng ngọc tự tắt. Các người đi đến, tự do ăn cơm. Người ăn không đứng dậy thì cơm không hết; người ăn đứng dậy thì cơm cũng hết. Cơm ấy tinh khiết nhưđóa hoa trắng, đầy đủ mùi vị như cơm cõi trời Đao-lị. Người ăn cơm đó không có các bệnh, khí lực dồi dào, nhan sắc tươi vui, không có gầy còm.

“Lại ở cõi ấy, thân thể con người như nhau, hình mạo giống nhau, không thể phân biệt. Dáng người trẻ trung, như người khoảng hai mươi tuổi ở Diêm-phù-đề. Người cõi ấy, răng họ bằng đều, trắng sạch, kín sát không hở; tóc màu xanh biếc, không có cáu bẩn; tóc xõa xuống bằng tám ngón tay, ngang vai thì dừng, không dài không ngắn. Người ở cõi đó, nếu khi khởi tâm dục thì nhìn chăm chăm nữ nhân rồi bỏ đi. Người nữ ấy liền theo sau vào trong vườn. Nếu nữ nhân vàngười nam kia là cha, mẹ hoặc liên hệ trong cốt nhục, không phải là người đáng hành dục thì cây không cong xuống che lại, và họ tự chia tay. Nếu chẳng phải cha, mẹ, và nhiều liên hệ đến cốt nhục, đúng là đối tượng hành dâm thì cây cong xuống che phủ thân họ, tùy ý hưởng lạc, một ngày, hai ngày... hoặc đến bảy ngày, khi ấy mới thôi. Người nữ ấy mang thai; bảy hoặc tám ngày thì sinh. Sinh ra con trai hay con gái, cũng mang đặt ở ngã tư

———

²⁰ Ngu Lạc 娛樂. T 25: Thiện Hoa 善華.

²¹ Đẳng Hoa 等花. T 25: Hỷ Lạc喜樂.

đường, đầu trục lộ giao thông, bỏ đó rồi đi. Các người đi đường, đi ngang qua bên nó, đưa ngón tay cho nó mút, ngón tay chảy ra sữa ngọt, nuôi lớn thân bé. Qua bảy ngày rồi, bé ấy trưởng thành, bằng với người lớn; nam thì theo nhóm nam, nữ thì theo nhóm nữ.

“Người cõi ấy khi mạng chung, không ai khóc lóc, trang nghiêm tử thi, đặt ở ngã tư đường, bỏ đó rồi đi. Có loài chim tên là Ưu-úy-thiền-giಲ gắp [119b] tửthi ấy để ở phương khác.

“Lại nữa, người ở cõi ấy khi đại tiểu tiện, đất liền nẻ ra; đại tiểu tiện rồi, đất khép trở lại. Nhân dân cõi ấy không lệ thuộc sự tham luyến, cũng không cất chứa, thọ mạng có hạn định; chết rồi sinh lên trời. Vì sao người cõi ấy thọ mạng luôn có hạn định? Đời trước người cõi ấy tu mười hành vi thiện, khi thân hoại mạng chung sinh vào cõi Uất-đan-viết, thọ mạng ngàn tuổi, chẳng hơn chẳng kém. Vì thế, người cõi ấy thọ mạng như nhau.

“Lại nữa, người sát sinh đọa vào đường dữ; người không sát sinh sinh vào nẻo lành. Kẻ trộm cắp, tà dâm, hai lưỡi, ác khẩu, nói dối, ỷ ngữ, tham lam, ganh ghét,

tà kiến đều đọa vào đường dữ. Người không trộm cắp, không tà dâm, không hai lưỡi, không ác khẩu, không nói dối, không ỷ ngữ, không tham lam, không ganh ghét, không tà kiến thì khi thân hoại mạng chung sinh cõi Uất-đan-viết, thọ mạng ngàn năm, chẳng hơn chẳng kém. Vì vậy, người ở cõi kia thọ mạng bằng nhau. Lại nữa, tham lam keo kiệt chẳng thường bố thíthì chết đọa đường dữ; tâm thoáng không keo thường hành bố thí sinh chốn thiện. Có người bố thí cho Sa-môn, Bà-la-môn và bố thí cho người bần cùng, ăn xin, bệnh ghẻ, khốn khổ, cho họ y phục, thức ăn uống, xe cộ, tràng hoa, hương thơm, giường chõng, phòng xá; lại tạo lập tháp miếu, đèn đuốc cúng dường, thìngười ấy khi mạng chung sinh vào cõi Uất-đan-viết, thọ mạng ngàn tuổi, chẳng hơn chẳng kém, vì vậy, người cõi kia thọ mạng bằng nhau.

“Vì sao gọi người Uất-đan-viết là hơn hết? Vì nhân dân cõi ấy chẳng thọ thập thiện nhưng toàn bộ hành vi của họ tự nhiên hợp với thập thiện, khi thân hoại mạng chung, sinh vào cõi lành. Vì vậy, người ở đóđược khen là Uất-đan-viết hơn hết. Uất-đan-viết, ýnghĩa như thế nào? Đối

———

²² Ưu-úy thiền-già 憂畏禪伽. T 25: Ưu-thiền-già-ma 優禪伽摩, phụ chú: Hán nói là Cao hành 高行. T 24: Ưu-thừa-già-ma 憂承伽摩, phụ chú, nghĩa là Cao Thệ 高逝. T 23: Uất-giá欝遮. Skt. uccaṅgama?

với ba cõi kia, cõi nầy là tối thắng, tối thượng cho nên gọi là Uất-đan-viết.²³

———

²³ Do từ uttara: trên hết.

Phẩm 3: CHUYỂN LUÂN THÁNH VƯƠNG*

Phật nói với các Tỳ-kheo:

“Thế gian có Chuyển luân thánh vương,¹ thành tựu bảy báu, có bốn thần đức.

“Những gì là bảy báu mà Chuyển luân thánh vương thành tựu?² Một, báu Bánh xe vàng; hai, báu Voi trắng; ba, báu Ngựa xanh; bốn, báu Thần châu; năm, báu Ngọc nữ; sáu, báu Cư sỹ; bảy, báu Chủbinh.

“Chuyển luân thánh vương thành tựu báu Bánh xe vàng như thế nào?

[119c] “Nếu Chuyển luân thánh vương hiện trong cõi đất Diêm-phù-đề; khi ấy, vua Quán Đảnh thuộc dòng Sát-lị,³ vào ngày rằm trăng tròn, tắm gội bằng nước thơm, rồi lên điện cao, cùng với thể nữ hưởng thụhoan lạc. Bảo vật là bánh xe trời bằng vàng⁴bỗng nhiên xuất hiện trước mặt. Bánh xe có nghìn căm, với màu sắc sáng chói, được làm bằng vàng trời,

———

*佛說長阿含第四分世記經轉輪聖王品第三

¹ Chuyển luân thánh vương 轉輪聖王; Skt. Cakravarti(-rājan); Pl.: (rāja) cakkavattin. Hán, các phiên âm: Chước-ca-la-phạt-lạt-để 斫迦羅伐剌底, Chước-ca-la-phạt-lạt-để 斫迦羅伐辣底, Chước-ca-ra- bạt-để 斫迦羅跋底, Già-ca-la-bạt-đế 遮迦羅跋帝; dịch nghĩa: Chuyển luân vương轉輪王, Chuyển luân thánh đế 轉輪聖帝, Phi hành luân đế 飛行輪帝, Phi hành hoàng đế 飛行皇帝. Các tư liệu khác liên quan Chuyểnluân vương, Hán: T 26, quyển 13, 15; Tăng nhất A-hàm quyển 13, 33;Phật bản hành tập kinh 1-15; Hiền ngu kinh quyển, 13; Đại tỳ bà sa quyển 150, 183; Đại trí độ quyển 4, 24, 82. Tài liệu Pl.: các kinh thuộcDīgha-Nikāya: Mahāsudassana, Mahāpadāna, Cakkacattisīhanāda, Ambaiha, và thuộc Majjhima- Nikāya: Bālapaṇḍita.

² Thành tựu thất bảo 成就七寶, Pl.: sattaratanasamannāgato: kim luân bảo 金輪寶, bạch tượng bảo 白象寶, cám mã bảo 紺馬寶,thần châu bảo 神珠寶, ngọc nữ bảo 玉女寶, cư sĩ bảo 居士寶, chủ binh bảo 主兵寶. Tham chiếu Pl. (D. iii. 59): tass’imāni sattaratanāni ahesuṃ, seyyathīdaṃ cakkaratanaṃ, hatthirataaṃ,assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ,pariṇaïyakaratanam eva sattamaṃ.

³ Nguyên Hán: Sát-lị (lợi) thủy nhiểu đầu chủng 剎利水澆頭, vua Sát-lợi được truyền ngôi bằng phép quán đỉnh (rưới nước lên đầu). Pl.: khattiya-abhiseka-rāja.

⁴ Thiên luân bảo 天輪, Pl.: dibba-cakka-ratana.

do thợ trời chế tạo, không phải người đời làm được. Đường kính bánh xe là bốn trượng. Khi nhìn thấy bánh xe, Chuyển luân Thánh vương Chuyển luân thánh vương thầm nghĩ: Ta từng nghe từ các bậc tiên túc, kỳ cựu nói rằng: Nếu vua Sát-lỵ quán đảnh, vào ngày rằm lúc trăng đầy, tắm gội bằng nước thơm, lên ngồi trên Pháp điện, với thể nữ vây quanh. Bánh xe vàng tự nhiên xuất hiện trước mặt. Bánh xe có ngàn căm, với màu sắc sáng chói, được làm bằng vàng trời, do thợ trời chế tạo, không phải người đời làm được. Đường kính bánh xe là bốn trượng. Bấy giờ được gọi là Chuyển luân thánh vương. Nay bánh xe này xuất hiện, há không phải là điều ấy chăng? Ta nay hãy thử bảo vật là bánh xe này.

“Rồi Chuyển luân vương bèn triệu tập bốn binh chủng, hướng về bảo vật bánh xe vàng, bày vai phải, quỳ gối phải xuống đất, lấy tay phải sờ bánh xe vàng mà nói rằng: Ngươi hãy nhắm hướng Đông, đúng như pháp mà chuyển, chớ có trái qui tắc thông thường. Bánh xe liền chuyển về phương Đông. Khi ấy Chuyển luân vương liền dẫn bốn binh chủng đi theo sau. Phía trước bảo vật bánh xe vàng có bốn vị thần dẫn đường. Bánh xe ngừng chỗ nào, vua đình giá chỗ đó. Bấy giờ các Tiểu quốc vương thấy Đại vương đến, lấy bát vàng đựng đầy thóc bạc; bát bạc đựng đầy thóc vàng đi đến chỗ Đại vương, cúi đầu bạch rằng: Lành thay, Đại vương! Nay, ở phương Đông này, đất đai phong phú, vui tươi, có nhiều trân bảo, nhân dân đông đúc, tâm chí nhân ái, hòa thuận, từ hiếu, trung thuận. Cúi nguyện Thánh vương hãy ở đây mà trị chính. Chúng tôi sẽ gần gũi hầu hạ, cung cấp những thứ cần dùng. Khi ấy, Chuyển luân vương nói với các Tiểu vương: Thôi, thôi! Này các hiền, các người như vậy là đã cúng dường ta rồi. Nhưng hãy theo chánh pháp mà cai trị giáo hóa, chớ để thiên lệch; không để quốc nội có hành vi phi pháp. Tự mình không sát sanh; khuyên bảo người khác không sát sanh, trộm cướp, tà dâm, hai lưỡi, ác khẩu, nói dối, thêu dệt, tham lam, tật đố, tà kiến. Đó gọi là sự cai trị của ta vậy.

“Các Tiểu vương sau khi nghe lời dạy, liền đi theo Đại vương, tuần hành các nước. Cho đến tận cùng bờ biển⁵ phía Đông.

“Sao đó, lần lượt đi về phương Nam, phương Tây, phương Bắc. Bất cứ chỗ nào mà bánh xe lăn đến, các Quốc vương ở đó đều dâng hiến quốc thổ; cũng như các Tiểu vương ở phương Đông vậy.

———

⁵ Hải biểu 海表; Pl.: sāgara-pariyanta.

“Tất cả đất đai có trong Diêm-phù-đề này, màu mỡ, phong phú, sản xuất nhiều trân bảo, những nơi có rừng, có nước trong sạch, bánh xe [120a] đều lăn khắp; ấn định biên giới, vẽ bản đồ,⁶ Đông Tây mười hai do- tuần, Nam Bắc mười do-tuần. Vào ban đêm, các thần ở trong đó xây dựng thành quách. Thành có bảy lớp, với bảy lớp lan can,⁷ bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây, những trang hoàng chung quanh, đều được làm bằng bảy báu,… (cho đến), vô số các loài chim cùng họa nhau mà hót. Thành được xây xong, bánh xe vàng lại xuất hiện trong thành, qui định địa giới Đông Tây bốn do-tuần, Nam Bắc hai do-tuần. Vào ban đêm, các thần ở trong đó xây dựng cung điện. Tường cung có bảy lớp, được làm bằng bảy báu,… (cho đến), vô số các loài chim cùng họa nhau mà hót, như đã kể trên.

“Cung điện được dựng xong, khi ấy bảo vật bánh xe vàng trụ giữa hư không, ngay phía trước cung điện, hoàn toàn không chuyển động. Chuyển luân vương phấn khởi nói: ‘Nay bảo vật bánh xe vàng này thật sự là điềm lành cho ta. Ta nay thật sự là Chuyển luân thánh vương.’

“Đó là sự thành tựu bánh xe vàng.

“Voi trắng được thành tựu8 như thế nào? Chuyển luân thánh vương, vào buổi sáng sớm, ngồi trên chính điện. Tự nhiên voi trắng bỗng xuất hiện trước mặt. Lông của nó thuần trắng, bảy chỗ bằng phẳng,9 cókhả năng phi hành. Đầu của có nhiều màu; sáu ngà thon dài được cẩn bằng vàng ròng. Thấy thế vua liềnnghĩ thầm: ‘Con voi này khôn. Nếu khéo huấn luyện, có thể cỡi.’ Bèn cho huấn luyện thử; đầy đủ các kỹnăng. Khi ấy, Chuyển luân vương muốn thử voi, bèn cỡi lên nó, vào buổi sáng sớm, xuất thành, đi quanh khắp bốn biển. Cho đến giờ ăn trưa thì trở về. Chuyển luân vương phấn khởi nói: ‘Bảo vật voi trắng này thật sự là một điềm lành cho ta. Ta nay thật sự là Chuyển luân thánh vương.’

“Đó là sự thành tựu báu voi.

———

⁶ Phong họa đồ độ 封畫圖度; T 24 (tr. 318a): qui độ vi giới phận 規度為界分.

⁷Hán: lan thuẫn 欄楯, tức câu lan 勾欄, hay lan can 欄杆. Pl.: vedikā.

⁸ Bạch tượng bảo thành tựu 白象寶成就; Pl.: (seta-)hatthiratanasamannāgata.

⁹ Thất xứ bình trụ 七處平住, cũng nói là thất xứ bình mãn 七處平滿, chỉ thịt nơi hai bàn tay, hai bàn chân, hai vai và cổ đầy đặn, gồ lêncao. Skt. saptotsada; Pl.: sattussada.

“Thế nào là sự thành tựu Ngựa xanh¹⁰ của Chuyển luân vương? Khi ấy, Chuyển luân thánh vương, vào buổi sáng sớm, ngồi tại chính điện, tự nhiên bảo vật là ngựa bỗng xuất hiện trước mặt. Màu nó xanh thẩm, bờm và đuôi đỏ.¹¹ Thấy thế, vua liền nghĩ thầm: ‘Con ngựa này khôn. Nếu khéo huấn luyện, có thể cỡi.’Bèn cho huấn luyện thử; đầy đủ các kỹ năng. Khi ấy, Chuyển luân vương muốn thử ngựa, bèn cỡi lên nó, vào buổi sáng sớm, xuất thành, đi quanh khắp bốn biển. Cho đến giờ ăn trưa thì trở về. Chuyển luân vương phấn khởi nói: ‘Bảo vật ngựa xanh này thật sự

là một điềm lành cho ta. Ta nay thật sự là Chuyển luân thánh vương.’

“Đó là sự thành tựu ngựa xanh.

“Báu Thần châu được thành tựu¹² như thế nào? Chuyển luân thánh vương, vào buổi sáng sớm, ngồi trên chính điện. Tự nhiên thần châu bỗng xuất hiện trước mặt. Màu chất¹³trong suốt, không có tỳ vết. Sau khi thấy, vua tự nghĩ: ‘Châu này thật tuyệt vời. Nếu cóánh sáng, nó có thể [120b] rọi cung nội.’ Rồi Chuyển luân thánh vương muốn thử hạt châu này, bèn triệu tập bốn binh chủng. Đặt bảo châu trên cây phướn cao. Trong lúc đêm tối, cầm cây phướn xuất thành. Ánh sáng của hạt châu này rọi đến một do-tuần. Những người ở trong thành đều thức dậy làm việc, cho rằng bây giờ là ban ngày. Chuyển luân vương khi ấy phấn khởi nói: ‘Nay thần châu này thật sự là điềm lành cho ta. Ta nay thật sự là Chuyển luân thánh vương.’

“Đó là sự thành tựu báu thần châu.

“Báu Ngọc nữ được thành tựu¹⁴ như thế nào? Khi ấy, báu Ngọc nữ bỗng nhiên xuất hiện, nhan sắc thung dung, diện mạo đoan chính; không dài, không vắn; không thô, không nhỏ; không trắng, không đen; không cương, không nhu; mùa đông thì thân ấm, mùa hè thìthân mát. Từ các lỗ chân lông khắp mình phát ra mùi hương chiên-đàn; miệng phát ra

———

¹⁰ Cám mã bảo thành tựu 紺馬寶成就; Pl.:(nīla-)assaratanasamannāgata. Cám 紺, hay cám thanh 紺青, màu xanhthẩm, xanh pha đỏ. Pl., Skt.: nīla.

¹¹ Chu tông vĩ 朱騣尾; các bản TNM: châu mao vĩ 珠毛尾: đuôi cólông (màu) hạt châu.

¹² Thần châu bảo thành tựu 神珠寶成就; Pl.: maṇiratanasamannāgata.

¹³ Chất sắc 質色; các bản TNM: kì sắc 其色.

¹⁴Ngọc nữ bảo thành tựu 玉女寶成就; Pl.: itthiratanasamannāgata.

mùi hương của hoa ưu-bát-la; nói năng dịu dàng; cử động khoan thai; đứng dậy trước (vua) nhưng ngồi xuống sau (vua), không mất nghi tắc. Chuyển luân thánh vương sau khi thấy, tâm không mê đắm, không chút mơ tưởng, huống hồgần gũi. Chuyển luân vương sau khi thấy, phấn khởi mà nói: ‘Báu ngọc nữ này thật sự là điềm lành cho ta. Ta nay thật sự là Chuyển luân thánh vương.’

“Đó là sự thành tựu báu Ngọc nữ.

“Báu Cư sỹ được thành tựu¹⁵ như thế nào? Khi ấy, người đàn ông Cư sỹ¹⁶ bỗng nhiên tự xuất hiện; kho báu tự nhiên, tài sản vô lượng. Cư sỹ do phước báu đời trước có cặp mắt có thể nhìn thấu suốt các hầm mỏ¹⁷ dưới lòng đất; biết rõ hết thảy có chủ hay vô chủ. Kho nào có chủ, ông có thể giữ gìn hộ. Kho nào vôchủ, ông lấy lên cho vua tiêu dùng. Rồi thì, báu Cư sỹđi đến tâu vua: ‘Đại vương, cần cung cấp thứ gì, xin đừng lo lắng. Tôi tự mình có thể giải quyết.’

“Khi ấy, Chuyển luân thánh vương muốn thử báu Cưsỹ, bèn ra lệnh sửa soạn thuyền để du ngoạn thủy, bảo Cư sỹ rằng: ‘Ta cần bảo vật vàng, ngươi hãy đưa

nhanh đến cho.’ Báu Cư sỹ tâu rằng: ‘Đại vương đợi một chút; cần phải lên bờ đã.’ Vua lại hối thúc: ‘Ta nay đang cần dùng. Ngươi hãy mang đến liền cho ta.’Khi báu Cư sỹ bị vua ra nghiêm lệnh, bèn quỳ mọp trên thuyền, dùng tay mặt thọc xuống nước. Khi ông rút tay lên thì một cái bình báu từ trong nước cũng lên theo. Giống như con sâu leo cây. Báu Cư sỹ kia cũng vậy. Khi rút bàn tay lên khỏi nước thì bình báu cũng lên theo, để đầy cả thuyền. Rồi ông tâu vua: ‘Vừa rồi Vua cần bảo vật để dùng. Mà cần bao nhiêu?’ Chuyển luân thánh vương khi ấy nói với Cư sỹ: ‘Thôi, thôi! Ta không cần dùng gì. Vừa rồi, ta chỉ muốn thử màthôi. Ngươi nay như thế là đã cúng dường ta rồi.’ Cư sỹ nghe vua nói như vậy, liền đem bảo vật trả lại trong nước. Khi ấy, Chuyển luân thánh vương phấn khởi nói rằng: ‘Báu Cư sỹ này thật sự là [120c] điềm lành của ta. Ta nay thật sự là Chuyển luân thánh vương.’

“Đó là sự thành tựu báu Cư sỹ.

“Báu Chủ binh được thành tựu18 như thế nào? Khi ấy, báu Chủ binh

———

¹⁵ Cư sỹ bảo thành tựu 居士寶成就; Pl.: gahapatiratanasamannāgata.

¹⁶ Cư sỹ trượng phu 居士丈夫; Skt. gṛhapati(puruṣa). P.: gahapait(purisa).

¹⁷ Phục tạng 伏藏; Pl.: ākara.

¹⁸ Chủ binh bảo thành tựu 主兵寶成就; Pl.: pariṇāyakaratanasamannāgata.

bỗng nhiên xuất hiện, đủ trí mưu, hùng mãnh, sách lược sáng suốt, quyết đoán; đi ngay đến chỗ vua, tâu rằng: ‘Đại vương, cần chinh phạt chỗnào, xin đừng lo. Tôi có thể đảm trách.’ Rồi Chuyển luân thánh vương muốn thử báu Chủ binh, bèn tập hợp bốn binh chủng, bảo rằng: ‘Ngươi nay hãy điều binh. Chưa tập họp thì tập họp lại. Đã tập họp thì giải tán. Chưa nghiêm, hãy làm cho nghiêm. Đã nghiêm, hãy cởi mở. Chưa đi, hãy khiến đi. Đã đi, hãy khiến dừng.’ Báu Chủ binh nghe vua nói xong, bèn điều động bốn binh chủng, Chưa tập họp thì tập họp lại. Đãtập họp thì giải tán. Chưa nghiêm, làm cho nghiêm. Đã nghiêm, thì cởi mở. Chưa đi, thì khiến đi. Đã đi, thì khiến dừng. Khi ấy Chuyển luân thánh vương phấn khởi nói rằng: ‘Báu Chủ binh này thật sự là điềm lành của ta. Ta nay thật sự là Chuyển luân thánh vương.’

“Đó là sự thành tựu báu Chủ binh.

“Thế nào là bốn thần đức?¹⁹ Một là không ai bì kịp vềtuổi thọ, không yểu số. Hai, không ai bì kịp về thân thể cường tráng, không bệnh hoạn. Ba, không ai bì kịp về nhan mạo đoan chính. Bốn, không ai bì kịp vềsự giàu có, kho tàng châu báu đầy dẫy.

“Đó là Chuyển luân thánh vương thành tựu bảy báu và bốn thần đức.

“Vào một lúc, rất lâu về sau, Chuyển luân thánh vương ra lệnh ngự giá xuất du ở hậu viên, bèn bảo người đánh xe: ‘Ngươi hãy đánh xe đi cho khéo. Ta muốn quan sát rõ nhân dân trong quốc thổ có an lạc, không tai họa gì chăng.’

“Bấy giờ nhân dân trong nước đứng dọc các con đường, nói với người đánh xe rằng: ‘Ông cho xe đi chậm lại. Chúng tôi muốn nhìn ngắm rõ uy nhan của Thánh vương.’

“Chuyển luân thánh vương thương yêu chăm sóc nhân dân như cha yêu con. Quốc dân mến mộ vua cũng nhưcon trông lên cha. Có những gì trân quý đều đem cống vua, tâu rằng: ‘Xin nguyện hạ cố thọ nhận, tùy ý sửdụng.’ Khi ấy vua trả lời: ‘Thôi đủ rồi, các người! Ta tự mình có đủ tài bảo. Các người hãy tự thọ dụng của mình.’

“Khi Chuyển luân thánh vương cai trị Diêm-phù-đềnày, cõi đất ấy bằng phẳng, không có gai gốc, hầm hố, gò nỗng; cũng không có muỗi

———

¹⁹ Tứ thần đức 四神德; Pl.: catu-iddhisamannāgata, thành tựu bốn năng lực (phồn vinh) siêu tự nhiên.

mòng, ruồi nhặng, ong, bò cạp, rắn rết, sâu độc, đá cát, sạn sỏi; tất cả lặn mất. Vàng, bạc, báu ngọc hiện lên mặt đất. Bốn mùa điều hòa, không nóng, không lạnh. Đất ấy mềm mại, không có bụi bẩn. Như đất được bôi dầu, sạch sẽ, trơn láng, không có bụi bẩn. Khi Chuyển luân thánh vương cai trị ở đời, cõi đất cũng như vậy. Từ đất tuôn ra các dòng suối, trong sạch, không bao giờ cạn, sinh loại cỏ mềm mại, mùa đông vẫn xanh tươi. Cây cối sầm uất, hoa trái xum xuê. Đất sinh [121a] cỏ mềm, màu nhưđuôi lông công, mùi hương hoa bà-sư,²⁰ mềm mại như lụa trời. Khi đạp chân xuống đất; đất lõm xuống bốn tấc. Khi giở chân lên, đất trở lại như cũ, không có chỗkhuyết rỗng. Có loại lúa tẻ mọc tự nhiên,²¹ không có vỏ trấu, đủ các mùi vị. Bấy giờ có cây hương, hoa trái xum xuê. Khi trái chín, trái tự nhiên nứt, tỏa ra mùi hương tự nhiên; hương thơm sực nức. Lại có cây vải, hoa trái xum xuê. Khi trái chín, vỏ nó tự nứt ra, cho ra các loại vải khác nhau. Lại có cây trang sức, hoa trái xum xuê. Khi trái chín, vỏ nó tự nứt ra, cho ra các đồ trang sức khác nhau. Lại có cây tràng hoa, hoa trái xum xuê. Khi trái chín, vỏ nó tự nứt ra, cho ra các loại tràng hoa khác nhau. Lại có cây dụng cụ, hoa trái xum xuê. Khi trái chín, vỏ nó tự nứt ra, cho ra các thứ dụng cụ khác nhau. Lại có cây nhạc cụ, hoa trái xum xuê. Khi trái chín, vỏ nó tự nứt ra, cho ra các loại nhạc cụkhác nhau.

“Khi Chuyển luân thánh vương cai trị ở đời, Long vương A-nậu-đạt, vào lúc giữa đêm và cuối đêm, nổi lên đám mây lớn dày đặc, giăng bủa khắp cả thế giới, trút xuống cơn mưa lớn. Như trong khoảng thời gian vắt sữa bò; mưa xuống thứ nước có tám vị, thấm ướt khắp nơi. Đất không đọng nước, cũng không bùn sình,²² thấm nhuần, đẫm ướt, sinh trưởng các loại cỏcây. Cũng như thợ kết hoa, rưới nước tràng hoa, khiến hoa tươi thắm, không để héo úa. Những cơn mưa phải thời thấm nhuần cũng như vậy.

“Lại nữa, bấy giờ vào lúc giữa đêm và cuối đêm, bầu trời trong sáng, tịnh không chút mây, từ biển nổi cơn gió mát, trong sạch mát dịu, chạm

———

²⁰ Bà-sư hay bà-sư-ca 婆師迦; Pl.: vassika hay vessika (Skt. vārṣika), hoa mùa mưa hay mùa hè (hạ sinh hoa 夏生花)

²¹ Tự nhiên canh mễ 自然粳米; Pl.: akaṭṭhapāko sāli , loại lúa thơm mọc, vàng chín tự nhiên, không cần cày cấy. Xem T 1(5) kinh Tiểu duyên.

²²Hán: Nê-hoàn 泥洹; cùng tự dạng với Nê-hoàn 泥洹, không nhầm với phiên âm khác của Niết-bàn.

đến thân thể khiến sinh khoan khoái.

“Khi Thánh vương cai trị, trong cõi Diêm-phù-đề này ngũ cốc dồi dào, nhân dân đông đúc, tài bảo phong phú, không thiếu thốn thứ gì.

“Đương thời, Chuyển luân thánh vương trị nước đúng theo pháp, không có dua vạy, tu mười hành vi thiện. Lúc bấy giờ, nhân dân cũng tu chính kiến, đủ mười hành vi thiện.

“Một thời gian lâu, rất lâu về sau, vua nhuốm bệnh nặng mà mạng chung. Cũng như một người do sung sướng mà ăn hơi nhiều, thân thể có hơi không thích hợp,²³ cho nên mạng chung, sinh lên cõi trời. Khi ấy, báu Ngọc nữ, báu Cư sỹ, báu Chủ binh, cùng nhân dân trong nước tấu các kỹ nhạc, làm lễ táng thân vua. Rồi báu Ngọc nữ, báu Cư sỹ, báu Chủ binh và sĩ dân trong nước, tắm gội thân thể vua bằng nước thơm, quấn quanh bằng năm trăm tấm lụa kiếp-bối; theo thứlớp mà quấn. Rồi khiêng thi thể vua đặt vào quan tài bằng vàng, rưới lên dầu thơm, bọc bên ngoài cỗ quách bằng sắt; rồi lại dùng một cỗ quách bằng gỗ bao ngoài bằng lớp vải. [121b] Chất các củi thơm, phủ lên nhiều lớp vải. Sau đó thì hỏa táng.²⁴ Ở ngã tư đường dựng tháp bảy báu, dọc ngang một do-tuần, xen kẽ nhiều màu sắc được tạo thành bởi bảy báu. Ở bốn mặt tháp, mỗi mặt có một cửa, bao quanh bằng lan can được làm bằng bảy báu. Khoảng đất trống chung quanh bốn mặt tháp dọc ngang năm do-tuần. Có bảy lớp tường bao quanh vườn, với bảy lớp lan can, bảy lớp lưới, bảy lớp hàng cây. Tường bằng vàng, cửa bằng bạc; tường bằng bạc, cửa bằng vàng. Tường lưu ly, cửa thủy tinh; tường thủy tinh, cửa lưu ly. Tường xích châu, cửa mãnão; tường mã não, cửa xích châu. Tường xa cừ, cửa bằng các loại báu.

“Về lan can, thanh ngang bằng vàng, thanh đứng bằng bạc; thanh đứng bằng bạc, thanh ngang bằng vàng. Thanh ngang thủy tinh, thanh đứng lưu ly; thanh đứng

lưu ly, thanh ngang thủy tinh. Thanh ngang xích châu, thanh đứng mã não; thanh ngang mã não, thanh đứng xích châu. Thanh ngang bằng xa cừ, thanh đứng bằng

các thứ báu khác.

———

²³ Thời do như lạc nhân, thực như tiểu quá, thân tiểu bất thích 時猶如樂人食如小過身小不適; nghĩa không rõ ràng. Cf. T 24 (tr.375a29): “Như có một người mà thân thể mảnh khảnh, yếu ớt,khi ăn nhiều thức ăn ngon, nếu có vận động chút xíu gì, chỉ thấyhơi mệt. Nhưng giây lát thì tiêu hóa hết.”

²⁴ Hán: xà (đồ)-duy 闍維; Pl.: jhāpeti, hỏa táng, ta quen gọi là trà-tì荼-毗.

“Dưới lớp lưới bằng vàng treo linh bằng bạc, lưới bạc treo linh vàng. Dưới lưới lưu ly treo linh thủy tinh, dưới lưới thủy tinh treo linh lưu ly. Dưới lưới xích châu treo linh mã não, dưới lưới mã não treo linh xích châu. Dưới lưới xa cừ treo linh bằng các thứ báu khác.

“Cây bằng vàng thì lá, hoa, trái bằng bạc. Cây bạc thì lá, hoa, trái vàng. Cây lưu ly, hoa lá thủy tinh; cây thủy tinh, hoa lá lưu ly. Cây xích châu, hoa lá mã não; cây mã não, hoa lá xích châu. Cây xa cừ, hoa lá bằng các thứ báu khác.

“Bốn vách tường của vườn lại có bốn cửa, bao quanh bằng lan can. Trên tường đều có lầu các, đài báu. Bốn mặt tường có các vườn cây, suối, hồ tắm, sinh nhiều loại hoa khác nhau; cây cối sầm uất, hoa trái xum xuê, các loại hương thơm sực nức. Nhiều giống chim lạ ca hót điệu buồn. Khi tháp được dựng xong, báu Ngọc nữ, báu Cư sỹ, báu điển binh, và sĩ dân cả nước đều đến cúng dường tháp này. Họ bố thí cho những người nghèo khốn, cần ăn thì cho ăn; cần mặc thì cho mặc. Voi, ngựa, xe cộ, các thứ cần dùng đều được chu cấp, tùy ý mà cho.

“Công đức oai thần của Chuyển luân thánh vương, sựtích là như vậy.”²⁵

———

²⁵Bản Hán, hết quyển 18.

Phẩm 4: ĐỊA NGỤC

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Bên ngoài của bốn châu thiên hạ này, có tám nghìn thiên hạ bao quanh [121c] ngoài. Lại có biển lớn bao quanh tám nghìn thiên hạ. Kế đó có núi Đại Kim Cang¹ bao bọc biển lớn. Bên ngoài núi Đại Kim Cang này lại có núi Đại Kim Cang thứ hai. Giữa hai núi này là một cảnh giới mờ mịt, tối tăm; mặt trời, mặt trăng, các vị thần, trời dù có uy lực cũng không thể dùng ánh sáng soi chiếu đến đó được.

“Ở nơi này có tám địa ngục lớn,²mỗi địa ngục lớn cómười sáu địa ngục nhỏ. Địa ngục lớn thứ nhất gọi làTưởng.³ Thứ hai là địa ngục Hắc Thằng.⁴ Thứ ba làđịa ngục Đôi Áp.⁵ Thứ tư là địa ngục Khiếu Hoán.⁶Thứ năm là địa ngục Đại Khiếu Hoán.⁷ Thứ sáu là địa ngục Thiêu Chích.⁸ Thứ bảy là địa ngục Đại Thiêu Chích.⁹ Thứ tám là địa ngục Vô Gián.¹⁰

“Trong địa ngục Tưởng có mười sáu ngục nhỏ;¹¹ mỗi địa ngục nhỏ

———

* 第四分世記經地獄品第四

¹ Xem cht. 65, 66 phẩm 1 Châu Diêm-phù-đề.

² Địa ngục 地獄, Skt. naraka, hay niraya, Câu-xá, âm: nại-lạc-ca 奈落迦, hoặc nơi khác âm: nê-lê 泥梨. Pl.: niraya. Thứ tự trong bảnHán này ngược với thứ tự trong Câu xá 1, và trong các tài liệu Pl..

³ Tưởng 想; Câu-xá: Đẳng Hoạt 等活; Skt., Pl.: Saṃjīva. Bản Hán đọc Skt. lā Saṃjñī(va), hoặc Pl.: Saññnī(va)

⁴ Hắc Thằng 黑繩; Skt. Kālasūtra, Pl.: Kālasutta.

⁵ Đôi Áp 堆壓; Câu-xá: Chúng Hợp 眾合; Skt. Saṃghāta, Pl. đồng. Bản Hán đọc Skt. lā Saṃkata.

⁶ Khiếu Hoán 叫喚; Câu-xá: Hào khiếu 號叫; Skt. Raurava, Pl.: Jālaroruva.

⁷ Đại Khiếu Hoán 大叫喚; Câu-xá: Đại khiếu 大叫; Skt. Mahāraurava; Pl.: Dhūmaroruva.

⁸Thiêu Chích 燒炙; Câu-xá: Viêm nhiệt 炎熱; Skt. Tapana, Pl. đồng. 11 Thập lục tiểu ngục 十六小獄; Câu-xá: thập lục tăng 十六增. Danh sách theo bản Hán: Hắc sa 黑沙(cát đen), Phất (Phí) thỉ 沸屎(phân sôi), Ngũ bách đinh (năm trăm đinh) 五百釘, Cơ (đói) 飢, Khát 渴, Đồng phủ 銅釜(nồi đồng), Đa đồng phủ 多銅釜(nhiều nồi đồng), Thạch ma 石磨(mài bằng đá), Nùng huyết 膿血(máu mũ), Lượng hỏa 量火(đống lửa), Hôi hà 灰河(sông tro), Thiết hoàn 鐵丸(hòn sắt),

ngang dọc năm trăm do-tuần. Ngục nhỏthứ nhất là Hắc Sa, hai là Phất Thỉ, ba là Ngũ Bách Đinh, bốn là Cơ, năm là Khát, sáu là một Đồng Phủ, bảy là Đa Đồng Phủ, tám là Thạch Ma, chín là NùngHuyết, mười là Lượng Hỏa, mười một là Hôi Hà, mười hai là Thiết Hoàn, mười ba là Cân Phủ, mười bốn là Sài Lang, mười lăm là Kiếm Thọ, mười sáu làHàn Băng.

“Vì sao gọi là địa ngục Tưởng?¹² Vì chúng sinh ởtrong đó, trên tay của chúng mọc móng sắt; móng này vừa dài vừa bén. Chúng thù hận nhau, luôn có ý tưởng độc hại, dùng móng tay cào cấu lẫn nhau, chạm tay vào chỗ nào là chỗ đó thịt rớt xuống, tưởng là đã chết; có cơn gió lạnh thổi đến, da thịt sinh ra trở lại, giây lát chúng sống lại, đứng dậy, tự mình có ý tưởng rằng: ‘Ta nay đã sống lại.’ Chúng sinh khác nói: ‘Ta có ýtưởng ngươi đang sống.’ Vì sự tưởng này cho nên gọi là địa ngục Tưởng.¹³

“Lại nữa, chúng sinh ở trong địa ngục Tưởng này, lúc nào cũng nghĩ đến sự độc hại, phá hại lẫn nhau. Tay chúng cầm một loại đao kiếm tự nhiên,¹⁴ vừa nhọn vừa bén, đâm chém lẫn nhau, lóc da xẻ thịt, bằm nát thân thể rớt xuống đất, và họ tưởng mình đã chết, nhưng bỗng một cơn gió lạnh thổi đến, da thịt sinh ra lại, làm cho họ sống lại đứng dậy, tự nghĩ và nói: ‘Ta nay đãsống lại.’ Chúng sinh khác nói: ‘Ta cũng nghĩ là ngươi đã sống lại.’ Vì lý do đó nên gọi là địa ngục Tưởng.

“Lại nữa, những chúng sinh ở trong địa ngục Tưởng đó, lúc nào cũng ôm trong lòng ý tưởng độc hại; chúng quấy phá lẫn nhau. Tay chúng cầm một loại đao kiếm

tự nhiên, vừa nhọn vừa bén, đâm chém lẫn nhau, lóc da xẻ thịt, thân thể rã rời dưới đất, tưởng là đã chết, nhưng một cơn

———

Cân phủ 釿斧(búa rìu), Sài lang 豺狼(chó sói), Kiếm thọ 劍樹(rừng cây bằng gươm), Hàn băng 寒冰(băng lạnh). Câu xá luận11 (Kośa-kārikā iii 59): ngoài 4 cửa ngục lớn, mỗi cửa có 4 ngục nhỏ,danh sách, Huyền Tráng: Đường ôi 煻煨(Skt. Kukūla), Thi phẩn屍糞(Skt. Kuṇapa), Phong nhẫn 鋒刃(Skt. Kṣura), Liệt hà (Skt.Vaitaraṇī). Trong đó, Phong nhẫn có ba: Đao nhẫn lộ 刀刃路(Skt.Kṣuramārga, hay Kṣuradhārāmārga), Kiếm diệp lâm 劍葉林(Skt.Asipattravana) Kiếm thích lâm 劍刺林(Skt. Ayahśalmalīvana).

¹²Tưởng địa ngục 想地獄. T 23: Tưởng nê-lê 想泥犁. T 24, T 25:Hoạt Đại địa ngục 活大地獄.

¹³ Định nghĩa của Câu xá 11: Đẳng hoạt (Saṃjīva), chúng sinh trong đó bị hành hạ cho đến chết, sau đó có ngọn gió mát thổi qua, chúng sống lại để tiếp tục chịu hình phạt.

¹⁴Tự nhiên đao kiếm 自然刀劍. T 23: tự nhiên tiểu đao 自然小刀.

gió lạnh thổi đến, da thịt sinh ra lại, làm cho họ sống lại đứng dậy, tự nghĩ và nói: ‘Ta nay đãsống lại.’ Chúng sinh khác nói: ‘Ta cũng nghĩ là ngươi đã sống lại.’ Vì lý do đó nên gọi là địa ngục Tưởng.

“Lại nữa, những chúng sinh ở trong địa ngục Tưởng đó, lúc nào cũng ôm trong lòng ý tưởng độc hại; chúng quấy phá lẫn nhau. Tay chúng cầm một loại đao kiếm

tự nhiên, vừa nhọn vừa bén, đâm chém lẫn nhau, lóc da xẻ thịt, thân thể rã rời dưới đất, tưởng là đã chết, nhưng một cơn gió lạnh thổi đến, da thịt sinh ra lại, giây lát

sống lại, đứng dậy, tự có ý tưởng rằng: ‘Ta nay đã sống lại.’ Chúng sinh khác nói: ‘Ta có ý tưởng ngươi đang sống.’ Vì lý do đó nên gọi là địa ngục Tưởng.

“Lại nữa, địa ngục Tưởng là nơi mà những chúng sinh lúc nào cũng ôm lòng độc hại, quấy phá lẫn nhau. Tay chúng cầm một loại đao kiếm, vừa nhọn vừa bén, đâm

chém lẫn nhau, lóc da xẻ thịt, và tưởng là đã chết, nhưng bỗng một cơn gió lạnh thổi đến, da thịt sinh ra lại, giây lát sống lại đứng dậy, tự có ý tưởng rằng: ‘Ta nay đã sống lại.’ Chúng sinh khác nói: ‘Ta có ýtưởng ngươi đang sống.’ Vì lý do đó nên gọi là địangục Tưởng.

“Lại nữa, địa ngục Tưởng là nơi mà những chúng sinh lúc nào cũng ôm ý tưởng độc hại, quấy phá lẫn nhau. Tay chúng cầm một loại dao bóng dầu,¹⁵ vừa nhọn

vừa bén, đâm chém lẫn nhau, lóc da xẻ thịt, tưởng là đã chết, nhưng bỗng một cơn gió lạnh thổi đến, [122a] da thịt sinh ra lại, giây lát sống lại, đứng dậy, tự có ý tưởng rằng: ‘Ta nay đã sống lại.’ Chúng sinh khác nói: ‘Ta có ý tưởng ngươi đang sống.’ Vì lý do đó nên gọi là địa ngục Tưởng.

“Lại nữa, địa ngục Tưởng là nơi mà những chúng sinh lúc nào cũng ôm ý tưởng độc hại, quấy phá lẫn nhau. Tay chúng cầm một loại dao nhỏ, vừa nhọn vừa bén,

đâm chém lẫn nhau, lóc da xẻ thịt, tưởng là đã chết, nhưng bỗng một cơn gió lạnh thổi đến, da thịt sinh ra lại, giây lát sống lại, đứng dậy, tự mình có ý tưởng rằng: ‘Ta nay đã sống lại.’ Chúng sinh khác nói: ‘Ta có ý tưởng ngươi đang sống.’ Vì lý do đó nên gọi làđịa ngục Tưởng.

“Những chúng sinh ở trong đó, sau khi chịu khổ lâu, ra khỏi địa ngục Tưởng, hoảng hốt chạy càn để tự cứu mình. Nhưng vì tội quá khứ lôi kéo, nên bất ngờ lại đến địa ngục Hắc Sa.16 Bấy giờ, có một cơn gió nóng dữ dội bốc lên, thổi cát đen nóng dính vào thân nó, khiến toàn thân đều đen, giống như đám mây đen. Cát nóng đốt da, hết thịt, vào tận xương. Sau đó, trong thân tội nhân có một ngọn lửa đen bộc phát, đốt cháy quanh thân rồi vào bên trong, chịu các khổ não, bịthiêu nướng,

———

¹⁵ Du ảnh đao 油影刀(?).Các loại đao kể trong T 25: thiết đao tử鐵刀子, bán thiết đao tử 半鐵刀子

¹⁶ Hắc Sa địa ngục 黑沙地獄. T 23: Hắc giới 黑界. T 24, T 25: Hắcvân sa tiểu địa ngục 黑雲沙小地獄.

cháy nám. Vì nhân duyên tội, nên chịu khổ báo này. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian, chịu khổ khá lâu ở trong đó, nó ra khỏi địa ngục Hắc Sa, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình. Nhưng vì tội quá khứ lôi kéo, nên bất ngờ lại đến địa ngục Phất Thỉ.¹⁷Trong địa ngục này có những hòn sắt là phân sôi tự nhiên đầy dẫy trước mặt, đuổi bức tội nhân phải ôm hòn sắt nóng, đốt cháy thân và tay, đến đầu và mặt tội nhân; không đâu là không bị đốt cháy; lại khiến cho tội nhân bốc hòn sắt bỏ vào miệng, đốt cháy cả môi, lưỡi, từ yết hầu đến bụng, từ trên đến dưới đều bị cháy tiêu hết. Có một loài trùng mỏ sắt ăn da thịt, tận cả xương tủy, đau đớn nhức nhối, lo sợvô cùng. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian, chịu khổ lâu ở trong địa ngục Phất Thỉ,¹⁸tội nhân ra khỏi địa ngục này, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình, không ngờ lại đến địa ngục Thiết Đinh. Sau khi đã vào đó, ngục tốt đánh tội nhân cho té xuống, nằm mọp trên sắt nóng, căng thẳng thân thểnó ra, dùng đinh đóng tay, đóng chân, đóng vào tim. Toàn thân bị đóng hết thảy năm trăm cái đinh. Nó đau đớn nhức nhối, kêu la rên xiết. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian, chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Thiết Đinh, hoảng

———

¹⁷ Phất Thỉ địa ngục 沸屎地獄. T 24: Nhiệt phẩn thỉ nê tiểu địa ngục熱糞屎泥小地獄.

¹⁸Thiết Đính 鐵釘, đinh sắt; trên kia nói là Ngũ bách đinh. T 23: Ngũ bách đinh 五百釘. T 24: Ngũ xoa tiểu địa ngục 五叉小地獄.

¹⁹Cơ ngạ địa ngục 飢餓地獄. T 24, T 25: cũng vậy. T 23: từ địa ngục Ngũ bách đinh chạy ra, lại vào địa ngục Xa thiếp 車怗.

hốt chạy càn, để tự cứu mình, không ngờ lại đến địa ngục Khát.²⁰ Ngục tốt liền hỏi: ‘Các ngươi đến đây, muốn cầu điều gì?’ Tội nhân đáp: ‘Tôi khát quá.’ Ngục tốt liền bắt tội nhân quăng lên bàn sắt nóng, căng thân thể ra rồi dùng móc câu cạy miệngtội nhân ra, lấy nước đồng sôi rót vào trong miệngđốt cháy môi, lưỡi, từ cổ cho đến bụng, suốt từ trên xuống dưới, không chỗ nào không đốt cháy, đau rát nhức nhối, khóc la rên xiết. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian, chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Khát, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình, không ngờ lại đến địa ngục một Đồng Phúc.²¹ Ngục tốt trợn mắt giận dữ, nắm chân tội nhân ném vào trong vạc đồng, theo nước sôi sùng sục, trồi lên hụp xuống, từ đáy đến miệng, rồi từ miệng cho đến đáy, hoặc ởgiữa vạc, cả thân thể bị nấu nhừ. Cũng như nấu đậu, hạt đậu tùy theo nước sôi, trào lên lộn xuống, các hạt đậu cả trong ngoài đều được nấu nhừ. Tội nhân trồi lên sụp xuống trong vạc dầu sôi cũng như vậy. Kêu gào bi thảm, hàng vạn độc hại cùng đến; nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian, chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục một Đồng Phúc, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình, nhưng bị tội đời trước lôi kéo, bất ngờ lại rơi vào địa ngục Đa Đồng Phúc. Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần. Ngục tốt trợn mắt giận dữ, nắm chân tội nhân ném vào trong vạc đồng, theo nước sôi sùng sục, trồi lên hụp xuống, từ đáy đến miệng, rồi từ miệng cho đến đáy, hoặc ở giữa vạc, cả thân thểbị nấu nhừ. Cũng như nấu đậu, hạt đậu tùy theo nước sôi, trào lên lộn xuống, các hạt đậu cả trong ngoài đều được nấu nhừ. Tội nhân trồi lên sụp xuống trong vạc dầu sôi cũng như vậy, tùy theo nước sôi mà trồi lên sụp xuống, từ miệng vạc cho đến đáy vạc, rồi từ đáy cho đến miệng, hoặc tay chân nổi lên, hoặc lưng bụng nổi lên, hoặc đầu mặt nổi lên. Ngục tốt dùng lưỡi câu móc để trong vạc đồng khác. Nó kêu khóc thảm thiết, đau đớn nhức nhối. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian, chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Đa Đồng Phúc, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình, nhưng bị tội đời trước lôi kéo,

———

²⁰Khát địa ngục 渴地獄. T 23: Ẩm 飲. T 24, T 25: Tiều khát địa ngục 燋渴地獄. 20 Khát địa ngục 渴地獄. T 23: Ẩm 飲. T 24, T 25: Tiều khát địa ngục 燋渴地獄.

²¹ Đồng Phúc 銅鍑; trên kia dịch là Đồng phủ, cùng nghĩa. T 23: Nhất đồng phủ 一銅釜. Tiếp theo là Đa Đồng Phủ多銅釜. T 24, không thấy địa ngục tương đương.

không ngờ lại rơi vào địa ngục Thạch Ma.²² Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần. Ngục tốt thịnh nộ, bắt tội nhân quăng lên tảng đá nóng, căng tay chân ra, dùng đátảng nóng lớn đè trên thân tội nhân, mài tới mài lui làm cho xương nát vụn, máu [122c] mủ chảy ra, đauđớn nhức nhối, khóc la thảm thiết. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian, chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Thạch Ma, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình, nhưng bị tội đời trước lôi kéo, không ngờ lại rơi vào

địa ngục Nùng Huyết.²³ Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần. Trong địa ngục này tự nhiên có máu mủnóng sôi sục trào vọt. Tội nhân ở trong đó chạy Đông, chạy Tây, bị máu mủ sôi nóng luộc chín toàn thân, đầu, mặt, tay, chân, tất cả đều nát nhừ. Tội nhân còn phải ăn máu mủ nóng, miệng, môi đều bị bỏng, từ cổcho đến bụng, suốt trên xuống dưới không chỗ nào không nát nhừ, đau đớn nhức nhối, không thể chịu nổi. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian, chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Nùng Huyết, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình, nhưng bị tội đời trước lôi kéo, không ngờ lại rơi vào địa ngục Lượng Hỏa.²⁴ Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần. Trong địa ngục này có một đống lửa lớn, tự nhiên xuất hiện trước mặt, lửa cháy hừng hực. Ngục tốt hung dữ, bắt tội nhân tay cầm cái đấu bằng sắt, để đong đống lửa ấy. Khi họ đong lửa, thìlửa đốt cháy tay chân và cả toàn thân, họ đau đớn vôcùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian, chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Lượng Hỏa, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình, nhưng bị tội đời trước lôi kéo,

———

²²Thạch Ma địa ngục 石磨地獄. T 23: từ Đa Đồng Phủ chạy vào địa ngục Ma 磨. T 24, 25 không có tương đương.

²³ Nùng Huyết địa ngục 膿血地獄. T 23, T 24, T 25: cũng vậy.

²⁴Lượng Hỏa địa ngục 量火地獄. T 23: từ ngục Nùng Huyết chạy vào địa ngục Cao Tuấn 高峻. Từ Cao Tuấn chạy vào Chước Bản 斫板. Từ Chước Bản chạy vào Hộc 斛. T 25: từ Nùng Huyết chạy vào Nhất Đồng Phủ 一銅釜, sau đó lại vào Đa Đồng Phủ 多銅釜, tiếp theo chạy vào Cai Điệp 磑疊. Từ Cai Điệp, chạy vào Hộc Lượng 斛量. T 24: từ Nùng Huyết ra, chạy vào lần lượt: Nhất Đồng Phủ, Đa Đồng Phủ, Thiết Cai 鐵磑, Hàm Lượng 凾量.

không ngờ lại rơi vào địa ngục Hôi Hà.²⁵ Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần, sâu năm trăm do-tuần. Tro sôi sùng sục, độckhí xông lên phừng phực, các dòng xoáy vỗ nhau, âm vang thật đáng sợ, từ đáy lên bên trên có gai sắt dọc ngang với mũi nhọn dài tám tấc. Bên bờ sông lại cómột loại dao kiếm dài, có cả ngục tốt, sài lang. Hai bên bờ sông mọc những đao kiếm dài, nhánh, lá, hoa, trái đều là đao kiếm, vừa nhọn vừa bén, cỡ tám tấc, đứng bên là những ngục tốt, Sài Lang. Trên bờ song có rừng mà cây là gươm với cành, lá, hoa, trái đều làđao kiếm, mũi nhọn tám tấc. Tội nhân vào trong sông, tùy theo lượn sóng lên xuống, mà trồi lên hụp xuống. Toàn thân đều bị gai sắt đâm thủng từ trong ra ngoài, da thịt nát bét, máu mủ dầm dề, đau đớn muôn chiều, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Hôi Hà, lên được trên bờ, nhưng ở trên bờ lại có nhiều gươm dáo sắc bén đâm thủng toàn thân, tay chân bị thương tổn. Bấy giờ quỷ sứ hỏi tội nhân: ‘Các ngươi đến đây muốn cầu điều chi? Tội nhân đáp: ‘Chúng tôi đói quá.’ Ngục tốt liền bắt tội nhân quăng lên sắt nóng, căng thân thể ra rồi dùng móc câu cạy miệng tội nhân ra, lấy nước đồng sôi rót vào, cháy bỏng môi, lưỡi, từ cổ đến bụng, suốt [123a] trên xuống dưới, không chỗ nào không rục. Lại có loài lang sói răng nanh vừa dài vừa bén đến cắn tội nhân, ăn thịt khi tội nhân đang sống. Rồi thì, tội nhân bị sông tro đun nấu, bị gai nhọn đâm thủng, bị rót nước đồng sôi vào miệng, và bị sài lang ăn thịt xong, thì lại leo lên rừng kiếm; khi leo lên rừng kiếm thì bị đao kiếm chỉa xuống; khi tuột xuống rừng kiếm thì bị đao kiếm chỉa lên, khi tay nắm thì cụt tay, chân dẫm lên thì cụt chân; mũi nhọn đâm thủng toàn thân từ trong ra ngoài, da thịt rơi xuống, máu mủ đầm đìa, chỉ còn xương trắng, gân cốt liên kết với nhau. Bấy giờ, trên cây kiếm cómột loại quạ mỏ sắt đến mổ nát đầu và xương để ăn não của tội nhân. Nó đau đớn nhức nhối kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được, lại bị trở lại địa ngục Hôi Hà. Tội nhân này theo lượn sóng lên xuống, mà trồi lên sụp xuống, gươm giáo đâm thủng toàn thân trong ngoài, da thịt tan nát, máu mủ đầm đìa, chỉ còn xương

———

²⁵ Hôi Hà địa ngục 灰河地獄. T 23: từ địa ngục Hộc chạy vào Kiếm Thọ Diệp 劍樹葉; tiếp theo chạy vào địa ngục Nạo Lạo Hà 撓撈河. T 24: sau Hàm Lượng đến Kê Tiểu địa ngục 雞小地獄, rồi chạy vào Hôi Hà. T 25: từ Hộc Lương chạy vào Kê rồi vào Hôi Hà.

trắng trôi nổi bên ngoài. Bấy giờ, có một cơn gió lạnh thổi đến làm cho da thịt phục hồi, giây lát nó đứng dậy đi, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình, nhưng vì tội quá khứ lôi kéo, tội nhân lại không ngờ sa vào địa ngụcThiết Hoàn.²⁶Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần. Khi tội nhân vào đây, thì tự nhiên có những hòn sắt nóng hiện ra trước mặt. Ngục quỷ cưỡng bức tội nhân nắm bắt, tay chân rã rời, toàn thân lửa đốt, đau đớn kêu la thảm, muôn vàn khổ độc dồn đến chết. Nhưng vì tội chưa hết, nên khiến cho tội nhân không chết được.

“Sau một thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Thiết Hoàn, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân bất ngờ lại sa vào địa ngục Cân Phủ.²⁷ Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần. Khi tội nhân vào địa ngục này, ngục tốt hung dữ, bắt tội nhân để trên bàn sắt nóng, dùng búa rìu bằng sắt nóng chặt thân thể, tay, chân, cắt tai, xẻo mũi, làm cho đau đớn nhức nhối, kêu la thảm thiết; nhưng vì tội chưa hết, nên họ không chết được.

“Sau một thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Cân Phủ, hoảng hốt chạy càn, để tự cứu mình; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân không ngờ lại

sa vào địa ngục Sài Lang.²⁸ Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần. Khi tội nhân vào địa ngục này, thìcó bầy lang sói tranh nhau cắn xé tội nhân, làm cho da thịt nhầy nhụa, xương gãy, thịt rơi, máu chảy đầm đìa, làm đau đớn muôn vàn, kêu la thảm thiết; nhưng vì tội cũ chưa hết, nên họ không chết được.

“Sau một thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Sài Lang, hoảng hốt chạy càn, mong cầu cứu hộ; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân bất ngờ lại

sa vào địa ngục Kiếm Thọ.29 Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần. Khi tội nhân vào địa ngục này, thìcó một cơn gió mãnh liệt [123b] nổi lên, thổi lá cây

bằng gươm dao rớt trên thân thể tội nhân, hễ chạm vào tay thì cụt tay, dính vào chân thì cụt chân, thân thể,

———

²⁶ Thiết Hoàn địa ngục 鐵丸地獄. T 23: từ Nạo Lạo hà (Hôi Hà) chạy ra lại vào Lang Dã Can 狼野干. Tiếp theo là Hàn Băng 寒氷. T 24: từ Hôi Hà chạy vào Chước Triệt 斫截, rồi vào Kiếm Diệp 劍葉, lạvào Sài Lang 狐狼. và sau đó, Hàn Băng. T 25: từ Hôi Hà lần lượt chạy vào Chước Bản 斫板, Đao Diệp Lâm 刀葉林, Hồ Lang 狐狼, cuối cùng là Hàn Băng.

²⁷Cân Phủ địa ngục 釿斧地獄.

²⁸ Sài Lang địa ngục 豺狼地獄.

²⁹Kiếm Thọ địa ngục 劍樹地獄.

đầu mặt không đâu là không bị thương hoại. Cómột loại quạ mỏ sắt, đứng trên đầu mổ đôi mắt tội nhân, làm cho đau đớn muôn vàn, kêu la thảm thiết; nhưng vì tội cũ chưa hết, nên không chết được.

“Sau một thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Kiếm Thọ, hoảng hốt chạy càn, mong cầu cứu hộ; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân bất ngờlại sa vào địa ngục Hàn Băng.30 Địa ngục này ngang dọc năm trăm do-tuần. Khi tội nhân vào địa ngục này, thì có một cơn gió lạnh buốt, thổi đến làm cho thân thể bị lạnh cóng, máu huyết đông đặc, da thịt nứt nẻ, rớt ra từng mảnh, làm họ đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Sau đó thì mạng chung.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Địa ngục lớn Hắc Thằng³¹ có mười sáu địa ngụcnhỏ bao bọc chung quanh, mỗi địa ngục ngang dọc năm trăm do-tuần. Vì sao gọi là địa ngục Hắc Thằng? Vì ở đó các ngục tốt bắt tội nhân quăng lên bàn sắt nóng, căng thân hình ra rồi dùng sợi dây sắt kéo ra cho thẳng, rồi dùng búa bằng sắt nóng xẻ theo đườngsợi dây, xẻ tội nhân kia thành trăm nghìn đoạn. Giống như thợ mộc dùng dây kẻ vào cây rồi dùng búa bén theo đường mực mà bổ ra thành trăm nghìn đoạn, thìcách hành hạ tội nhân ở đây cũng như vậy, đau đớn vô cùng, không thể diễn tả hết được. Nhưng vì tội cũchưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì thếnên gọi là địa ngục Hắc Thằng.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Hắc Thằng bắt tội nhân quăng lên bàn sắt nóng, căng thân hình ra, dùng dây sắt nóng kéo ra cho thẳng, dùng cưa để cưa tội nhân. Giống như người thợ mộc dùng dây mực kẻ trên thân cây, rồi dùng cưa để cưa cây, thì cách hành hạ tội nhân ở đây cũng như vậy, đau đớn vô cùng, không thể diễn tả hết được. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì thế gọi là địa ngục Hắc Thằng.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Hắc Thằng bắt tội nhân quăng lên bàn sắt nóng, căng thân thể ra, dùng dây sắt nóng để trên thân tội nhân, làm cho da thịt bị thiêu đốt, tiêu xương chảy tủy đau đớn vô cùng, không thể diễn tả hết được. Nhưng vìtội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì thế gọi là địa ngục Hắc Thằng.

———

³⁰ Hàn Băng địa ngục 寒冰地獄.

³¹ T 23: Hắc nhĩ nê-lê 黑耳泥犁. T 24, T 25: Hắc Thằng.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Hắc Thằng dùng vôsố dây sắt nóng treo ngang, rồi bắt tội nhân đi giữanhững sợi dây này, lúc đó lại có cơn gió lốc nổi lên, thổi những sợi dây sắt nóng quấn vào thân, đốt cháyda thịt, tiêu xương chảy tủy đau đớn vô cùng, không thể diễn tả hết được. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì thế gọi là địa ngục Hắc Thằng.

“Lại nữa, ngục tốt ở trong địa ngục Hắc Thằng buộc tội nhân mặc áo bằng dây sắt nóng, [123c] đốt cháy da thịt, tiêu xương chảy tủy đau đớn vô cùng, không thể diễn tả hết được. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì thế gọi là địa ngục Hắc Thằng.

“Sau thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Hắc Thằng, hoảng hốt chạy càn, mong cầu cứu hộ; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân bất ngờ lại sa vào địa ngục Hắc Sa,… (cho đến), địa ngục Hàn Băng. Sau đó thì tội nhân mạng chung.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Địa ngục lớn Đôi Áp³² có mười sáu địa ngục nhỏbao bọc chung quanh; mỗi ngục nhỏ ngang dọc năm trăm do-tuần. Vì sao gọi là địa ngục Đôi Áp? Vì trong ngục đó có núi đá lớn, từng cặp đối nhau. Khi tội nhân vào giữa thì hai hòn núi tự nhiên khép lại, ép thân thể tội nhân, xương thịt nát vụn, xong rồi trở lại vị trícũ, giống như hai thanh củi cọ vào nhau, khi cọ xong dang ra, thì cách trị tội nhân của địa ngục này cũng như vậy, đau đớn vô cùng, không thể diễn tả hết được. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đôi Áp.

“Lại nữa, ở địa ngục Đôi Áp, có voi sắt lớn, toàn thân bốc lửa, vừa kêu rống, vừa chạy đến dày xéo thân thểtội nhân, dẫm đi dẫm lại, làm cho thân thể bị nghiền

nát, máu mủ tuôn chảy, đau đớn muôn vàn, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đôi Áp.

“Lại nữa, các ngục tốt ở địa ngục Đôi Áp, bắt tội nhân đặt lên bàn đá mài, rồi lấy đá mài mà mài, làm cho xương thịt vụn nát, máu mủ chảy dầm dề, đau đớn vô

cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đôi Áp.

“Lại nữa, các ngục tốt ở địa ngục Đôi Áp, bắt tội nhân nằm trên tảng đá

———

³²T 23: Tăng-càn nê-lê 僧乾泥犁. T 24, T 25: Chúng Hiệp 眾合.

lớn, rồi lấy một tảng đá khác đè lên, làm cho xương thịt vụn nát, máu mủ chảy đầm đìa, đau đớn nhức nhối, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũchưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đôi Áp.

“Lại nữa, các ngục tốt ở địa ngục Đôi Áp, bắt tội nhân nằm trong các cối sắt, rồi dùng chày sắt để giã tội nhân, từ đầu đến chân, làm cho xương thịt vụn nát, máu mủchảy đầm đìa, đau đớn nhức nhối, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chếtđược. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đôi Áp.

“Sau thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục Đôi Áp, hoảng hốt chạy càn, mong cầu cứu hộ; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân bất ngờ lại sa vào địa ngục Hắc Sa,… (cho đến), địa ngục Hàn Băng, rồi sau đó thì tội nhân mạng chung.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Địa ngục lớn Khiếu Hoán³³có mười sáu địa ngục nhỏ bao [124a] quanh; mỗi ngục nhỏ ngang dọc năm trăm do-tuần. Vì sao gọi là địa ngục Khiếu Hoán? Vì các ngục tốt trong ngục này bắt tội nhân bỏ vào trong vạc lớn, với nước nóng sôi sục, nấu nhừ tội nhân, khiến chúng kêu la gào thét, đau đớn nhức nhối, muôn vàn độc hại. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Khiếu Hoán.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Khiếu Hoán bắt tội nhân bỏ vào trong vò sắt lớn, dùng nước nóng sôi sục, nấu nhừ tội nhân, khiến chúng đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Khiếu hoán.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Khiếu Hoán bắt tội nhân bỏ vào trong nồi sắt lớn, dùng nước nóng sôi sục, nấu nhừ tội nhân, khiến họ đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thểchết được. Vì thế nên gọi là địa ngục Khiếu Hoán.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Khiếu Hoán bắt tội nhân ném vào trong nồi nhỏ, dùng nước nóng sôi sục, nấu nhừ tội nhân, khiến chúng đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Khiếu Hoán.

———

³³ T 23: Lâu-lạp nê-lê 樓獵泥犁. T 24, T 25: Khiếu Hoán.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Khiếu Hoán bắt tội nhân bỏ lên trên cái nồi hầm, hầm đi hầm lại, khiến cho kêu gào, la thét, đau đớn vô cùng. Nhưng vì tội cũ chưa

hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Khiếu Hoán.

“Sau thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục này, hoảng hốt chạy càn, mong cầu cứu hộ; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân không ngờ lại sa vào

địa ngục Hắc Sa,… (cho đến), địa ngục Hàn Băng, và sau đó thì tội nhân mạng chung.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Địa ngục Đại Khiếu Hoán34 lớn có mười sáu địa ngục nhỏ bao quanh; mỗi ngục nhỏ ngang dọc năm trăm do-tuần. Vì sao gọi là địa ngục Đại Khiếu Hoán? Vì các ngục tốt trong ngục này bắt tội nhân bỏ vào trongnồi sắt lớn, dùng nước nóng sôi sục, nấu nhừ tội nhân, khiến chúng kêu la gào thét, khóc lóc thảm thiết, đau đớn vô cùng. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đại Khiếu Hoán.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Đại Khiếu Hoán bắt tội nhân bỏ vào trong vò sắt lớn, dùng nước sôi sùng sục, nấu nhừ tội nhân, khiến họ đau đớn vô cùng. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đại Khiếu Hoán.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Đại Khiếu Hoán bắt tội nhân bỏ vào trong vạc sắt, dùng nước sôi sùng sục, nấu nhừ tội nhân, khiến chúng đau đớn vô cùng. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đại Khiếu Hoán.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Đại Khiếu Hoán bắt tội nhân bỏ vào trong nồi nhỏ, dùng nước sôi sùng sục, nấu nhừ tội nhân, khiến chúng đau đớn vô cùng. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục [124b] Đại Khiếu Hoán.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục Đại Khiếu Hoán, bắt tội nhân ném lên trên chảo lớn, rồi trở qua trở lại tội nhân, khiến kêu la gào thét, kêu la lớn, đau đớn vô cùng. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đại Khiếu Hoán.

“Sau thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục này, hoảng hốt

———

³⁴ Đại Khiếu Hoán, các bản đồng.

chạy càn, mong cầu cứu hộ; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân bất ngờ lại sa vào địa ngục Hắc Sa,… (cho đến), địa ngục Hàn Băng, rồi sau đó thì tội nhân mạng chung.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Địa ngục lớn Thiêu Chích,³⁵ có mười sáu địa ngục nhỏ bao bọc chung quanh. Vì sao gọi là địa ngục lớn Thiêu Chích? Vì các ngục tốt trong địa ngục đó bắt tội nhân vào trong thành sắt. Thành này bốc cháy, cảtrong lẫn ngoài đều đỏ rực, thiêu nướng tội nhân, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy gọi là địa ngục Thiêu Chích.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục này, bắt tội nhân bỏ vào trong nhà sắt, rồi cho nhà này bốc cháy, trong ngoài đều đỏ rực, thiêu nướng tội nhân, da thịt tiêu tan, đau

đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Thiêu Chích.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục này, bắt tội nhân bỏvào trên lầu sắt, rồi cho lầu bốc cháy, trong ngoài đỏrực, thiêu nướng tội nhân, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Thiêu Chích.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục này, bắt tội nhân bỏ vào trong lò gốm sắt lớn, rồi cho lò này cháy, trong ngoài đỏ rực, thiêu nướng tội nhân, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Thiêu Chích.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục này, bắt tội nhân bỏ vào trong nồi hầm lớn, rồi cho nồi này bốc cháy, trong ngoài đều đỏ rực, thiêu nướng tội nhân, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Thiêu Chích.

“Sau thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục này, hoảng hốt chạy càn, mong cầu cứu hộ; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân [124c] bất ngờ lại sa vào địa ngục Hắc Sa,… (cho đến), địa ngục Hàn Băng, và sau đó thì tội nhân mạng chung.”

———

³⁵ T 24, T 25: Nhiệt não 熱惱.

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Địa ngục Đại Thiêu Chích có mười sáu địa ngục nhỏbao bọc chung quanh; mỗi ngục nhỏ ngang dọc năm trăm do-tuần. Vì sao gọi là địa ngục Đại Thiêu Chích?

Vì các ngục tốt trong địa ngục này, bắt tội nhân vào trong thành sắt, rồi cho thành này bốc cháy, cả trong lẫn ngoài đều đỏ rực, thiêu nướng tội nhân, thiêu nướng nhiều lần, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đại Thiêu Chích.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục này, bắt tội nhân bỏ vào trong nhà sắt, rồi cho nhà này bốc cháy, trong ngoài đều đỏ rực, thiêu nướng tội nhân, thiêu nướng nhiều lần, da thịt tiêu tan, khiến họ đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Thiêu nướng lớn.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục này, bắt tội nhân bỏ vào trên lầu sắt, rồi cho lầu bốc cháy, trong ngoài đỏ rực, thiêu nướng tội nhân, thiêu nướng nhiều lần, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đại Thiêu Chích.

“Lại nữa, ngục tốt ở địa ngục này, bắt tội nhân bỏ vào trong lò gốm sắt lớn, rồi cho lò này bốc cháy, trong ngoài đều đỏ rực, thiêu nướng tội nhân, thiêu nướng nhiều lần, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng, kêu lathảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đại Thiêu Chích.

“Lại nữa, ở địa ngục này, thiêu nướng nhiều lần, tự nhiên có hầm lửa lớn, lửa cháy phừng phừng, hai bên bờ hầm có núi lửa lớn. Các ngục tốt ở đây bắt tội nhân ghim vào trên chỉa sắt, rồi dựng đứng trong lửa đỏ, làm cho thân thể bị thiêu nướng, thiêu nướng nhiều lần, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Đại Thiêu Chích.

“Sau thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục này, hoảng hốt chạy càn, mong cầu cứu hộ; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân bất ngờ lại sa vào địa

ngục Hắc Sa,… (cho đến), địa ngục Hàn Băng, và sau đó thì tội nhân mạng chung.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Địa ngục lớn Vô Gián,³⁶ có mười sáu địa ngục nhỏbao bọc chung quanh, mỗi địa ngục ngang dọc năm trăm do-tuần. Vì sao gọi là địa ngục lớn Vô Gián? Vì [125a] các ngục tốt trong địa ngục này, bắt tội nhân lột da từ đầu đến chân, rồi dùng da ấy cột thân tội nhân vào bánh xe lửa, rồi cho xe lửa chạy đi chạy lại trên nền sắt nóng, làm cho thân thể nát tan, da thịt rời ra từng mảnh, khiến đau đớn vô cùng kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Vô Gián.

“Lại nữa, ở địa ngục này, có thành sắt lớn,³⁷ bốn mặt thành lửa cháy dữ dội, ngọn lửa từ Đông lan sang Tây, ngọn lửa từ Tây lan sang Đông, ngọn lửa từ Nam lan đến Bắc, ngọn lửa từ Bắc lan đến Nam, ngọn lửa từtrên lan xuống dưới, ngọn lửa từ dưới lan lên trên, lửa cháy vòng quanh, không có một chỗ nào trống. Tội nhân ở trong đây cứ chạy Đông chạy Tây, toàn thân bịthiêu nướng, da thịt cháy nám, đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Vô Gián.

“Lại nữa, ở địa ngục Vô Gián này có thành bằng sắt, lửa cháy hừng hực, tội nhân bị lửa đốt thân, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng, kêu la thảm thiết. Nhưng vì tội cũ chưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Vô Gián.

“Lại nữa, tội nhân ở địa ngục Vô Gián này, sau thời gian chịu khổ lâu thì cửa mở, tội nhân liền chạy vềhướng cửa mở, trong khi chạy thì các bộ phận của thân đều bốc lửa, cũng như chàng lực sĩ tay cầm bó đuốc lớn bằng cỏ, chạy ngược gió, lửa ấy cháy phừng phực, khi tội nhân chạy lửa cũng bộc phát như vậy. Khi chạy đến gần cửa, tự nhiên cửa khép lại. Tội nhân bò càng, nằm phục trên nền sắt nóng, toàn thân bịthiêu nướng, da thịt tiêu tan, đau đớn vô cùng, như muôn thứ độc cùng kéo đến một lúc. Nhưng vì tội cũchưa hết, nên tội nhân không thể chết được. Vì vậy nên gọi là địa ngục Vô Gián.

“Lại nữa, tội nhân ở địa ngục Vô gián này, những gì mà mắt thấy, chỉ thấy toàn là màu ác; những gì tai nghe, toàn là âm thinh ác; những gì mũi ngửi, toàn là mùi thối ác; những gì thân xúc chạm, toàn là những sự đau đớn; những gì ý nhớ, chỉ nghĩ điều ác. Lại nữa, tội nhân ở nơi đây,

———

³⁶T 23: A-tif-ma-ha 阿鼻摩訶. T 24: A-ti-chí 阿毘至. T 25: A-tìchi 阿毘脂.

³⁷ Đại thiết vi thành 大鐵圍城.

trong khoảnh khắc búng tay, không có một giây phút nào là không khổ. Vì vậy nên gọi là địa ngục Vô Gián.

“Sau thời gian chịu khổ lâu, tội nhân ra khỏi địa ngục này, hoảng hốt chạy càn, mong cầu cứu hộ; nhưng vì bị tội quá khứ lôi kéo, tội nhân bất ngờ lại sa vào địa

ngục Hắc Sa,… (cho đến), địa ngục Hàn Băng lạnh, và sau đó thì tội nhân mạng chung.”

Bấy giờ, đức Thế Tôn liền nói bài kệ:

Thân làm nghiệp bất thiện,

Miệng, ý cũng bất thiện,

[125b] Đều vào địa ngục Tưởng,

Sợ hãi, lông dựng đứng.

Ý ác đối cha mẹ,

Phật, và hàng Thanh văn,

Thì vào ngục Hắc Thằng,

Khổ đau không thể tả.

Chỉ tạo ba nghiệp ác,

Không tu ba hạnh lành,

Thì vào ngục Đôi Áp,

Khổ đau nào tả được.

Ôm lòng sân độc hại,

Sát sinh máu nhơ tay,

Tạo linh tinh hạnh ác,

Vào địa ngục Khiếu Hoán.

Thường tạo những tà kiến,

Bị lưới ái phủ kín;

Tạo hạnh thấp hèn này,

Vào ngục Đại Khiếu Hoán.

Thường làm việc thiêu nướng,

Thiêu nướng các chúng sinh;

Sẽ vào ngục Thiêu Chích,

Bị thiêu nướng luôn luôn.

Từ bỏ nghiệp thiện quả,

Quả thiện, đạo thanh tịnh;

Làm các hành tệ ác,

Vào ngục Đại Thiêu Chích.

Tạo tác tội cực nặng,

Tất sinh nghiệp đường dữ;

Vào địa ngục Vô Gián,

Chịu tội không thể tả.

Ngục Tưởng và Hắc Thằng,

Đôi Áp, hai Khiếu Hoán;

Thiêu chích Đại Thiêu Chích,

Vô Gián là thứ tám.

Tám địa ngục lớn này,

Hoàn toàn rực màu lửa;

Tai họa do ác xưa,

Có mười sáu ngục nhỏ.

Phật bảo Tỳ-kheo:

“Giữa hai ngọn núi Đại Kim Cang kia có cơn gió lớn trỗi lên, tên là Tăng-khư.³⁸ Nếu như ngọn gió này thổi đến bốn châu thiên hạ, và tám mươi nghìn thiên hạ

khác, thì gió sẽ thổi đại địa này và các danh sơn cùng chúa Tu-di bay khỏi mặt đất từ mười dặm cho đến trăm dặm, tung lên bay liệng giữa trời; tất cả thảy đều vỡ vụn. Giống như tráng sĩ tay nắm một nắm trấu nhẹtung lên giữa hư không. Dưới ngọn gió lớn kia, giả sửthổi vào thiên hạ này, cũng giống như vậy. Vì có hai ngọn núi Đại Kim Cang ngăn chận ngọn gió ấy, nên núi Đại Kim Cang này có rất nhiều lợi ích, và cũng do nghiệp báo của chúng sinh chiêu cảm nên.

“Lại nữa, gió ở khoảng giữa hai núi này nóng hừng hực; nếu như gió này thổi đến bốn châu thiên hạ, thì những chúng sinh trong đó, và những núi non, biển cả, sông ngòi, cây cối, rừng rậm đều sẽ bị [125c] cháy khô. Cũng như giữa cơn nắng mùa hè, cắt một nắm cỏnon để ngay dưới mặt trời, cỏ liền khô héo, thì ngọn gió kia cũng như vậy; nếu ngọn gió đó thổi đến thếgiới này, thì sức nóng đó sẽ thiêu rụi tất cả. Vì có hai

———

³⁸ Tăng-khư 增佉, trên kia âm là tăng-già 僧伽. T 24, T 25: gió tên Nhiệt não 熱惱.

ngọn núi Kim Cang này ngăn chặn được ngọn gió đó, nên không thể đến đây được. Các Tỳ-kheo, nên biết, ngọn núi Kim Cang này có rất nhiều lợi ích, và cũng do nghiệp báo của chúng sinh chiêu cảm nên vậy.

“Lại nữa, gió giữa hai núi này hôi thối, bất tịnh, tanh tưởi nồng nặc; nếu như ngọn gió này thổi đến bốn châu thiên hạ này, thì sẽ xông lên làm cho chúng sinh bị mù lòa. Nhưng vì có hai núi Đại Kim Cang này ngăn chặn nên ngọn gió ấy không thể đến được. Tỳ-kheo, nên biết, núi Kim Cang này có rất nhiều lợi ích, và cũng do nghiệp báo của chúng sinh chiêu cảm nên vậy.

“Lại nữa, giữa hai núi này lại có mười địa ngục:³⁹ một là Hậu Vân, hai là Vô Vân, ba là Ha-ha, bốn là Nại Hà, năm là Dương Minh, sáu là Tu-càn-đề, bảy là Ưu-bát-la, tám là Câu-vật-đầu, chín là Phân-đà-lợi, mười là Bát-đầu-ma. Vì sao gọi là địa ngục Hậu Vân?⁴⁰ Vì tội nhân trong ngục này tự nhiên sinh ra thân thể như đám mây dày, cho nên gọi là Hậu Vân. Vì sao gọi là Vô Vân? Vì chúng sinh chịu tội trong ngục này, tựnhiên thân thể sinh ra như một cục thịt nên gọi là Vô Vân.⁴¹ Vì sao gọi là Ha-ha? Vì chúng sinh chịu tội trong ngục này, thường thì thân thể đau đớn, rồi rên la ‘ối ối!’, nên gọi là Ha-ha. Vì sao gọi là Nại Hà? Vì chúng sinh chịu tội trong ngục này, thường thân thểđau khổ vô cùng, không có nơi nương tựa, nên thốt lên ‘Sao bây giờ!’, nên gọi là Nại Hà! Vì sao gọi là Dương Minh? Vì chúng sinh chịu tội trong ngục này, thường thân thể, đau đớn vô cùng, muốn thốt lên lời nhưng lưỡi không cử động được, chỉ giống như dê kêu, nên gọi là Dương Minh. Vì sao gọi là

———