Kinh Trường A - Hàm Tập 1

16. Kinh Thiện Sinh

16. KINH THIỆN SINH

[70a20] Tôi nghe như vầy:

Một thời, Phật ở tại núi Kì-xà-quật, thành La-duyệtkì1 cùng với đại chúng Tỳ-kheo một nghìn hai tram năm mươi vị.

Bấy giờ, đã đến giờ, đức Thế Tôn khoác y cầm bát vào thành khất thực. Tại thành La-duyệt-kì lúc bấy giờ có con trai của trưởng giả tên là Thiện Sinh,²vào buổi sáng sớm, ra khỏi thành, đi đến khu công viên³sau khi vừa tắm gội xong, cả mình còn ướt, hướng đến các phương, Đông, Tây, Nam, Bắc, trên, dưới, màlạy khắp cả.

Đức Thế Tôn thấy Thiện Sinh, con trai nhà trưởng giả, sau khi đi đến khu công viên, vừa tắm xong, cảthân mình còn ướt sũng, bèn đến gần và hỏi:

“Vì sao, ngươi vào buổi sáng sớm ra khỏi thành, đi đến khu công viên, với cả người còn ướt đẫm, màngươi lại lạy các phương như thế?”

Thiện Sinh bạch Phật:

“Khi cha con sắp chết có dặn, ‘Nếu con [70b] muốn lạy, trước hết hãy lạy các phương Đông, Tây, Nam, Bắc, trên và dưới.’ Con vâng lời cha dạy không dám

chống trái, nên sau khi tắm gội xong, chấp tay hướng mặt về phương Đông mà lễ phương Đông trước, rồi tiếp theo lễ khắp các phương Tây, Nam, Bắc, trên, dưới.”

Phật bảo Thiện Sinh:

“Này con trai trưởng giả! Quả có cái tên các phương đó chứ không phải

———

* 佛說長阿含第二分善生經第十二

¹ T. 16: Vương xá quốc Kê sơn 王舍國雞山. T 17: La-duyệt, Kì-xà- quật sơn 羅閱耆闍崛山. T. 26. 135: Vương xá thành, Nhiêu hà mô lâm 王舍城饒蝦蟆林. Pl.: Rajagaha, Veluvana. Kalandaka-nivapa.

² Trưởng giả tử Thiện Sinh 長者子善生. T.16: Trưởng giả tử Thi-ca- la-việt 長者子尸迦羅越. T. 17: cư sĩ Thiện Sinh 居士善生(tên người cha). T. 26. 135: Thiện Sinh cư sĩ tử 善生居士子. Pl.: Siṅgalakam gahapatiputtam.

³ Hán: viên du quán 園遊觀.

không. Nhưng trong pháp Hiền Thánh của Ta chẳng phải lễ sáu phương như thế là cung kính đâu.”

Thiện Sinh thưa:

“Cúi xin đức Thế Tôn thương dạy cho con cách lễ sáu phương theo pháp Hiền Thánh.”

Phật bảo con trai trưởng giả:

“Hãy lắng nghe, hãy suy ngẫm kỹ! Ta sẽ nói cho ngươi nghe.”

Thiện Sinh đáp:

“Thưa vâng. Con rất muốn nghe.”

Phật bảo Thiện Sinh:

“Nếu trưởng giả hay con trưởng giả nào biết tránh bốn kết nghiệp⁴ không làm ác theo bốn trường hợp vàbiết rõ sáu nghiệp hao tổn tài sản. Như thế, này Thiện Sinh, nếu trưởng giả hay con trai trưởng giả nào tránhđược bốn việc ác là lễ kính sáu phương; thì đời này tốt đẹp và cả đời sau cũng được quả báo tốt đẹp; đời này có căn cơ và đời sau có căn cơ;⁵ trong hiện tại được người trí ngợi khen, được quả bậc nhất,⁶ sau khi chết được sinh lên trời, cõi thiện.

(i) “Này Thiện Sinh, nên biết, hành bốn kết là: Sát sinh, trộm cắp, dâm dật, vọng ngữ.

(ii) “Thế nào là làm ác theo bốn trường hợp? Đó là: tham dục,⁷ sân hận, sợ hãi, ngu si.⁸ Ai làm những việc ác theo bốn trường hợp đó sẽ bị hao tổn. Nói như vậy xong, Phật lại nói bài tụng:

Ai làm theo bốn pháp,

Tham, sân, sợ hãi, si,

Thì danh dự mất dần,

———

⁴Tứ kết nghiệp 四結業. T. 17: tứ diện cấu ác chi hành 四面垢惡之行. T. 26. 135: tứ chủng nghiệp tứ chủng uế 四種業四種穢. Pl.: cattārokammakilesā: bốn sự ô nhiễm của nghiệp, hay bốn nghiệp phiền não hay bốn phiền não của nghiệp.

⁵Pl.: ubholokavijayāya… tassa ayañceva loko āraddho hoti paroca loko: thắng lợi cả hai đời, người ấy thu hoạch lợi ích trong đời này

⁶ Hoạch thế nhất quả 獲世一果. TNM: 三十一果Tam thập nhất quả(?).

⁷ Pāli: chandāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti, hành ác nghiệp do bởi dục.

⁸ Pl.: chandāgatiṃ, dosāgatiṃ, mohāgatiṃ, bhayāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti, hành ác nghiệp do tham, do sân, do si, do sợhãi.

Như trăng về cuối tháng.

“Này Thiện Sinh, người nào không làm ác theo bốn trường hợp thì sự ích lợi ngày càng tăng thêm.”

Người nào không làm ác,

Do tham, hận, sợ, si,

Thì danh dự càng thêm,

Như trăng hướng về rằm.

(iii) “Này Thiện Sinh, sáu nghiệp tổn tài là: 1. đam mêrượu chè, 2. cờ bạc, 3. phóng đãng,⁹4. đam mê kỹnhạc, 5. kết bạn người ác và 6. biếng lười.

“Này Thiện Sinh, nếu trưởng giả hay con trai trưởng giả biết rõ bốn kết hành,¹⁰ không làm ác theo bốn trường hợp, lại biết sáu nghiệp tổn tài, ấy là, này Thiện Sinh, tránh được bốn trường hợp, [70c] cúng dường sáu phương, thì đời này tốt đẹp, đời sau tốt đẹp; đời này căn cơ và đời sau căn cơ; trong hiện tại được người trí ngợi khen, được quả báo bậc nhất; sau khi chết được sinh lên trời, cõi thiện.

(1) “Lại nữa, này Thiện Sinh, nên biết, uống rượu có sáuđiều lỗi: một, hao tài; hai, sinh bệnh; ba, đấu tranh; bốn, tiếng xấu đồn khắp; năm, bộc phát nóng giận;sáu, tuệ giảm dần.

“Này Thiện Sinh, nếu trưởng giả hay con trai trưởng giả ấy uống rượu không thôi thì nghiệp gia sản ngày mỗi tiêu tán.

(2) “Này Thiện Sinh, cờ bạc có sáu điều tai hại: một, tài sản ngày một hao hụt; hai, thắng thì gây thù oán; ba, bị kẻ trí chê; bốn, mọi người không kính nễ tin cậy; năm,bị xa lánh; và sáu, sinh tâm trộm cắp. Thiện Sinh, nếu trưởng giả hay con trai trưởng giả mê đánh bạc mãi thì gia sản ngày mỗi tiêu tán.

(3) “Này Thiện Sinh, phóng đãng có sáu lỗi: một, không tự phòng hộ mình; hai, không phòng hộ được tài sản và hàng hóa; ba, không phòng hộ được con cháu; bốn, thường hay bị sợ hãi; năm, bị những điều khốn khổràng buộc xác thân; sáu, ưa sinh điều dối trá. Đó làsáu điều lỗi. Nếu trưởng giả hay con trai trưởng giảphóng đãng mãi không thôi thì gia

———

⁹Pl.: vikālavisikhācariyānuyogo: rong chơi đường phố phi thời. T 26. 135: phi thời hành cầu tài vật 非時行求財物.

¹⁰ Kết hành 結行; trên kia dịch là kết nghiệp.

sản ngày mỗi tiêu tán.

(4) “Này Thiện Sinh, say mê kỹ nhạc có sáu lỗi: một, tìm đến chỗ ca hát; hai, tìm đến chỗ múa nhảy; ba, tìm đến chỗ đàn địch;¹¹ bốn, ba-nội-tảo;¹² năm, đa-la-bàn;¹³sáu, thủ-ha-na.¹⁴Đó là sáu tai hại của kỹ nhạc.¹⁵ Nếu trưởng giả hoặc con trai trưởng giả say mê kỹ nhạc mãi không thôi thì gia sản ngày mỗi tiêu tán.

(5) “Này Thiện Sinh, giao du với bạn xấu có sáu lỗi: một,bạn hay lừa dối; hai, ưa chỗ thầm kín; ba, dụ dỗ vợngười; bốn, mưu đồ chiếm đoạt tài sản của người;năm, xoay tài lợi về mình; sáu, ưa phanh phui lỗingười. Đó là sáu tai hại về bạn xấu. Nếu trưởng giảhay con trai trưởng giả làm bạn với kẻ ác mãi thì giasản mỗi ngày mỗi tiêu tán.

(6) “Này Thiện Sinh, lười biếng có sáu lỗi: một, khi giàusang không chịu làm việc; hai, khi nghèo không chịusiêng năng; ba, lúc lạnh không chịu siêng năng; bốn,lúc nóng không chịu siêng năng; năm, lúc sáng trờikhông chịu siêng năng; sáu, lúc tối trời không chịusiêng năng. Đó là sáu điều tai hại của sự lười biếng.Nếu trưởng giả hay con trưởng giả lười biếng mãi, thìgia sản mỗi ngày mỗi tiêu tán.”

Nói như vậy xong, Phật làm bài tụng:

Người mê say rượu chè,

Lại có bè bạn rượu,

[71a] Tài sản đã tích lũy,

Liền theo mình tiêu tan.

Uống rượu không tiết độ;

Thường ưa ca, múa, nhảy;

Ngày rong chơi nhà người:

Nhân thế tự đọa lạc.

———

¹¹ Hán: ca 歌, Pl.: gīta; vũ 舞, Pl.: nacca; cầm sắc 琴瑟, Pl.: vādita.

¹² Ba-nội-tảo 波內早, Pl.: pāṇissara: nhạc bàn tay, thủ linh? T 26(135): Hỷ lộng linh 喜弄鈴.

¹³ Đa-la-bàn 多羅盤, Pl. ? T 26(135): Hỷ phách lưỡng thủ 喜拍兩手: Skt. talavant (không tìm thấy Pāli tương đương).

¹⁴ Thủ-ha-na 首呵那(Pl. sobhanaka: diễn tuồng thần tiên? T 26(135): Hỷ đại tụ hội 喜大聚會).

¹⁵Ba điều sau theo D 31: kva akkhānaṃ, nơi nào có kể chuyện; kva pāṇissaraṃ, nơi nào có nhạc thủ linh (= kaṃsatāla, cồng bằngđồng; Sớ thích); kva kumbhathunaṃ, nơi nào có trống lớn.

Theo bạn ác không sửa;

Phỉ báng người xuất gia.

Tà kiến bị đời chê:

Làm xấu bị người truất.

Cờ bạc, đắm ngoại sắc;

Chỉ bàn việc hơn thua.

Bạn ác, không đền trải:

Làm xấu bị người truất.

Bị rượu làm hoang mê;

Nghèo khó không tự liệu;

Tiêu xài chẳng tiếc của;

Phá nhà gây tai ương.

Đánh bạc, xúm uống rượu;

Lén lút vợ con người.

Tập quen nết bỉ ổi:

Như trăng về cuối tháng.

Gây ác phải chịu ác.

Đồng sự với bạn ác;

Đời này và đời sau,

Rốt không đạt được gì.

Ngày thời ưa ngủ nghỉ,

Đêm thức những mơ tưởng,

Mê tối không bạn lành;

Chẳng gây nổi gia vụ.

Sáng chiều chẳng làm việc;

Lạnh, nóng lại biếng lười.

Làm việc không suy xét;

Trở lại uổng công toi.

Nếu không kể lạnh nóng,

Sáng chiều siêng công việc,

Sự nghiệp gì chẳng thành?

Suốt đời khỏi âu lo.

(iv) Phật bảo Thiện Sinh:

“Có bốn hạng kẻ thù mà như người thân, ngươi nên biết. Bốn kẻ ấy là những ai? Một, hạng úy phục; hai, hạng mỹ ngôn; ba, hạng kính thuận;

bốn, hạng ác hữu.16

(1) “Hạng úy phục thì thường hay làm bốn việc: một, cho trước đoạt lại sau; hai, cho ít mong trả nhiều; ba, vì sợ mà gượng làm thân; bốn, vì lợi mà gượng làm thân.

(2) “Hạng mỹ ngôn thì thường hay làm bốn việc: một, lành dữ đều chìu theo; hai, gặp hoạn nạn thì xa lánh; ba, ngăn cản những điều hay; bốn, thấy gặp nguy tìm

cách đun đẩy.

(3) “Hạng kính thuận thì thường làm bốn việc: một, việc trước dối trá; hai, việc sau dối trá; ba, việc hiện dối trá; bốn, thấy có một chút lỗi nhỏ [71b] đã vội trách phạt.

(4) “Hạng bạn ác thì thường làm bốn việc: một, bạn lúc uống rượu; hai, bạn lúc đánh bạc; ba, bạn lúc dâm dật; bốn, bạn lúc ca vũ.”

Đức Thế Tôn nói như vậy rồi, bèn làm một bài tụng:

Úy phục, gượng làm thân;

Hạng mỹ ngôn cũng thế.

Kính thuận, thân nhưng dối.

Ác hữu là ác thân.

Bạn thế chớ tin cậy,

Người trí nên biết rõ.

Nên gấp rút lìa xa

Như tránh con đường hiểm.

(v) Phật lại bảo Thiện Sinh:

“Có bốn hạng người thân đáng thân vì thường đem lại lợi ích và che chở. Những gì là bốn? Một, ngăn làm việc quấy; hai, thương yêu; ba, giúp đỡ; bốn, đồng sự.

Đó là bốn hạng người thân đáng thân cận.

(1) Này Thiện Sinh, hạng ngăn quấy thì thường làm bốn việc đem lại nhiều lợi ích và hay che chở: thấy người làm ác thì hay ngăn cản, chỉ bày điều chính trực, có lòng thương tưởng, chỉ đường sinh thiên. Đólà bốn trường hợp ngăn cản việc quấy đem lại nhiều lợi ích và hay che chở.

(2) Hạng thương yêu thì thường làm bốn việc: Mừng khi mình được lợi,

———

¹⁶ T. 16: ác tri thức có bốn: 1. trong lòng thù oán, ngoài gượng làm bạn; 2. trước mặt nói tốt sau lưng nói xấu; 3. gặp lúc người hoạn nạn trước mặt ra vẻ buồn nhưng sau lưng thích thú; 4. ngoài mặt như thân hậu trong lòng tính chuyện mưu oán.

lo khi mình gặp hại, ngợi khen đức tốt mình, thấy mình nói ác thì tìm cách ngăn cản. Đólà bốn điều thương yêu đem lại nhiều lợi ích và hay che chở.

(3) Hạng giúp đỡ có bốn việc. Những gì là bốn? Đó là: che chở mình khỏi buông lung, che chở mình khỏi hao tài vì buông lung, che chở mình khỏi sợ hãi, khuyên

bảo mình trong chỗ vắng người.

(4) Hạng đồng sự thì thường làm bốn việc: không tiếc thân mạng với bạn, không tiếc của cải với bạn, cứu giúp bạn khỏi sợ hãi, khuyên bảo bạn lúc ở chỗ vắng

người.”

Nói như vậy xong, đức Thế Tôn lại nói bài tụng: Bạn ngăn ngừa điều quấy,

Bạn từ mẫn thương yêu,

Bạn làm lợi ích bạn,

Bạn đồng sự với bạn.

[71c] Đó bốn hạng đáng thân,

Người trí đáng thân cận;

Thân hơn người thân khác,

Như mẹ hiền thân con.

Muốn thân người đáng thân;

Hãy thân bạn kiên cố.

Người bạn đủ giới hạnh,

Như lửa sáng soi người.

Phật lại bảo Thiện Sinh:

“Ngươi nên biết ý nghĩa sáu phương. Sáu phương là gì? Phương Đông là cha mẹ, phương Nam là sưtrưởng, phương Tây là thê thiếp, phương Bắc là bạn bè thân thích,¹⁷ phương trên là các bậc trưởng thượng, Sa-môn, Bà-la-môn, phương dưới là tôi tớ.

(1.a) “Này Thiện Sinh, kẻ làm con phải kính thuận cha mẹ với năm điều. Những gì là năm? 1. Cung phụng không để thiếu thốn. 2. Muốn làm gì thưa cha mẹ biết. 3. Không trái điều cha mẹ làm. 4. Không trái điều cha mẹ dạy. 5. Không làm đoạn tuyệt chính nghiệp mà cha mẹ làm.

(1.b) “Kẻ làm cha mẹ phải lấy năm điều này chăm sóc concái: 1. Ngăn

———

¹⁷Hán: thân đảng 親黨. Đoạn dưới nói là thân tộc.

con đừng để làm ác. 2. Chỉ bày những điều ngay lành. 3. Thương yêu đến tận xương tủy. 4. Chọn nơi hôn phối tốt đẹp. 5. Tùy thời cung cấp nhu yếu.

“Này Thiện Sinh, kẻ làm con kính thuận và cung phụng cha mẹ thế thì phương ấy được an ổn không có điều lo sợ.

(ii.a) “Đệ tử cung phụng sư trưởng có năm việc: 1. Hầu hạ cung cấp điều cần. 2. Kính lễ cúng dường. 3. Tôn trọng quý mến. 4. Thầy có dạy bảo điều gì thì không trái nghịch. 5. Thầy có dạy bảo điều gì thì nhớ kỹkhông quên. Kẻ làm đệ tử cần phải thờ kính sư trưởng với năm điều ấy.

(ii.b) “Thầy cũng có năm điều để săn sóc đệ tử: 1. Tùy thuận pháp mà huấn luyện. 2. Dạy những điều chưa biết. 3. Giải nghĩa rành rõ những điều trò hỏi. 4. Chỉcho những bạn lành. 5. Dạy hết những điều mình biết không lẫn tiếc.

“Này Thiện Sinh, nếu đệ tử kính thuận, cung kính sưtrưởng, thì phương ấy được an ổn không có điều lo sợ.

(iii.a) “Này Thiện Sinh, chồng cũng phải có năm điều đối với vợ: 1. Lấy lễ đối đãi nhau. 2. Oai nghiêm màkhông nghiệt. 3. Tùy thời cung cấp y, thực. 4. Tùy

thời cho đồ trang sức. 5. Phó thác việc nhà.

(iii.b) “Này Thiện Sinh, chồng đối đãi vợ có năm điều, [72a] thì vợ cũng phải lấy năm việc cung kính đối với chồng.¹⁸Những gì là năm? 1. Dậy trước. 2. Ngồi sau.

3. Nói lời hòa nhã. 4. Kính nhường tùy thuận. 5. Đón trước ý chồng.

“Này Thiện Sinh, ấy là vợ đối với chồng cung kính đối đãi nhau, như thế thì phương ấy được an ổn không điều gì lo sợ.

(iv.a) “Này Thiện Sinh, người ta phải lấy năm điều thân kính đối với bà con: 1. Chu cấp. 2. Nói lời hiền hòa. 3. Giúp ích. 4. Đồng lợi.¹⁹ 5. Không khi dối.

(iv.b) “Bà con cũng phải lấy năm điều đối lại: 1. Che chởcho mình khỏi buông lung. 2. Che chở cho mình khỏi hao tài vì buông lung. 3. Che chở khỏi sự sợ hãi. 4. Khuyên răn nhau lúc ở chỗ vắng người. 5. Thường ngợi khen nhau.

———

¹⁸ T. 26. 135: Vợ kính thuận chồng theo 13 điều.

¹⁹Tức bốn nhiếp sự: bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự; áp dụng trong quan hệ thân tộc. Pl.: dāna, peyyavajja, atthacariya,samānatta.

“Này Thiện Sinh, người biết thân kính bà con như vậy thì phương ấy được yên ổn không điều chi lo sợ.

(v.a)“Này Thiện Sinh, chủ đối với tớ có năm điều để sai bảo: 1. Tùy khả năng mà sai sử. 2. Tùy thời cho ănuống. 3. Phải thời thưởng công lao. 4. Thuốc thangkhi bệnh. 5. Cho có thời giờ nghỉ ngơi.

(v.b)“Tôi tớ phải lấy năm điều phụng sự chủ: 1. Dậy sớm. 2. Làm việc chu đáo. 3. Không gian cắp. 4. Làm việc có lớp lang. 5. Bảo tồn danh giá chủ.

“Này Thiện Sinh, nếu chủ đối với tớ được như vậy thì phương ấy được an ổn không điều chi lo sợ.

(vi.a)“Kẻ đàn-việt cung phụng hàng Sa-môn, Bà-la-môn với năm điều. 1. Thân hành từ. 2. Khẩu hành từ. 3. Ý hành từ. 4. Tùy thời cúng thí. 5. Không đóng cửa

khước từ.

(vi.b) “Sa-môn, Bà-la-môn cũng khuyên dạy theo sáu điều: 1. Ngăn ngừa chớ để làm ác. 2. Chỉ dạy điều lành. 3. Khuyên dạy với thiện tâm. 4. Cho nghe những điều chưa nghe. 5. Những gì đã được nghe làm cho hiểu rõ. 6. Chỉ dẫn con đường sinh thiên.

“Này Thiện Sinh, nếu đàn-việt kính phụng hàng Sa-môn, Bà-la-môn như thế thì phương ấy được an ổn không điều gì lo sợ.”

Đức Thế Tôn nói như vậy xong, lại làm một bài tụng:

Cha mẹ là phương Đông,

Sư trưởng là phương Nam,

Vợ chồng là phương Tây,

Thân tộc là phương Bắc,

[72b] Tôi tớ là phương dưới,

Sa-môn là phương trên.

Những người con trưởng giả

Kính lễ các phương ấy.

Thuận thảo không lỗi thời,

Khi chết được sinh thiên.

Huệ thí, nói hòa nhã,

Giúp người đạt mục đích.

Ta người lợi đồng đẳng,

Mình có người hưởng chung.

Bốn việc²⁰ấy như xe,

Chở tất cả nặng nề.

Đời không bốn việc ấy,

Sẽ không có hiếu dưỡng.

Bốn việc ấy ở đời,

Được người trí chọn lựa.

Làm thời kết quả lớn,

Tiếng tốt đồn vang xa.

Trang sức chỗ nằm ngồi,

Dọn thức ăn bậc nhất,

Cung cấp sẽ đạt được

Tiếng tốt đồn vang xa.

Không bỏ người thân cũ;

Chỉ bày việc lợi ích;

Trên dưới thường hòa đồng,

Tất được danh dự tốt.

Trước hãy tập kỹ nghệ,

Sau mới có tài lợi.

Khi có tài lợi rồi:

Hãy khéo lo gìn giữ:²¹

Tiêu dùng không xa xí;

Hãy lựa chọn người trước;²²

Gặp việc dối, đột ngột;²³

Hãy cầu chỗ chưa dùng.²⁴

Của dồn từ khi ít;

Như ong góp nhụy hoa.

Tài bảo ngày chứa dồn,

Trọn đời không hao tổn.

Một, ăn biết vừa đủ;

Hai, làm việc siêng năng;

———

²⁰ Đây chỉ bốn nhiếp sự (nhiếp pháp).

²¹ Cf. T 17 và T 26(135): sau khi thu hoạch, chia tài sản ra làm bốn phần: tiêu dùng, làm vốn, cất giữ, phòng khi nguy cấp.

²² Hán: đương soạn trạch tiền nhân 當撰擇前人: không rõ nghĩa. Có lẽ ý muốn nói, chọn một phần để làm vốn sinh lợi.

²³Ý nói: một phần tài sản sẵn sàng khi hữu sự cấp bách.

²⁴Ninh khất vị cử dử 寧乞未舉與? Có lẽ ý muốn nói, một phần tích lũy.

Ba, lo dồn chứa trước,

Đề phòng khi thiếu hụt;

Bốn, cày ruộng, buôn bán,

Và lựa đất chăn nuôi;

Năm, xây dựng tháp miếu;

Sáu, lập tăng phòng xá.

Tại gia sáu việc ấy,

Siêng lo chớ lỗi thời.

Ai làm được như thế

Thời nhà khỏi sa sút,

Tài sản ngày một thêm,

Như trăm sông về biển.

Bấy giờ Thiện Sinh bạch Phật:

“Lành thay, bạch Thế Tôn! Thật quá chỗ mong ước của con xưa nay, vượt xa những lời dạy của cha con. Như lật ngửa những gì bị úp xuống; như mở ra những

gì bị đóng kín; như người mê được tỏ, đang ở trong nhà tối được gặp đèn, có mắt liền thấy; những gì được Như Lai thuyết giảng [72c] cũng như thế; bằng vôsố phương tiện khai ngộ cho kẻ ngu tối; làm rõ pháp thanh bạch. Phật là Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác, do đó có thể chỉ bày, hướng dẫn cho đời. Nay con xin quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Cúi xin đức Thế Tôn chấp thuận cho con được làm ưu-bà-tắc ở trong Chính pháp. Kể từ hôm nay cho đến trọn đời, con nguyện không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu.”

Bấy giờ, Thiện Sinh sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.²⁵

———

²⁵Bản Hán, hết quyển 11.

17. Kinh Thanh Tịnh

17. KINH THANH TỊNH

[72c13] Tôi nghe như vầy:

Một thời, Phật ở tại nước Ca-duy-la-vệ,¹trong khu rừng của Ưu-bà-tắc Miên-kì,² cùng với đại chúng Tỳ- kheo một ngàn hai trăm năm mươi vị.

Bấy giờ, có sa-di Châu-na,³ ở tại nước Ba-ba,⁴sau an cư mùa hạ, cầm y bát, đi lần đến nước Ca-duy-la-vệ, trong vườn Miên-kì; đến chỗ A-nan, cúi đầu lễ dưới chân, rồi đứng sang một bên, bạch A-nan rằng:

“Có Ni-kiền Tử trong thành Ba-ba, chết chưa bao lâu, mà các đệ tử của ông đã chia làm hai phe. Họ tranh chấp nhau, trực diện mắng chửi nhau, không còn phân biệt trên dưới; tìm tòi khuyết điểm của nhau, ganh đua kiến thức với nhau rằng: ‘Ta có thể biết điều này; ngươi không thể biết điều này. Hành động của ta chân chính, còn ngươi là tà kiến. Ngươi đặt cái trước ra sau; để cái sau ra trước; điên đảo, thác loạn, không có phép tắc. Những điều ta làm thật là vi diệu. Những điều ngươi nói thì sai lầm. Ngươi có điều gì nghi ngờ, cứ hỏi ta.’ Bạch Đại đức A-nan, bấy giờ, những người thờ Ni-kiền Tử trong nước này nghe những tranh tụng như vậy sinh lòng chán ghét.”

A-nan nói với sa-di Châu-na:

“Ta có điều muốn bạch Thế Tôn. Ngươi hãy đi với ta, trình bày Thế Tôn về sự việc này. Nếu Thế Tôn có răn dạy điều gì, chúng ta hãy cùng phụng hành.”

Rồi thì, sa-di Châu-na sau khi nghe A-nan nói bèn cùng đi theo đến chỗ Thế Tôn. Sau khi cúi lạy dướichân Thế Tôn, bèn đứng sang một bên.

———

* 第二分[19]清淨經第十三

¹Ca-duy-la-vệ 迦維羅衛(Ca-Tì-la-vệ). Pl.: Kapilavatthu.

²Miên-kì ưu-bà-tắc lâm trung 綿祇優婆塞林中. Phiên âm Miênkìkhông tìm thấy Pāli. tương đương chính xác. D 29: Phật ở giữa người họ Thích (Sakkesu), trong ngôi nhà lầu trong khu vườn xoài của một người họ Thích có tên là Vadhaññā.

³ Châu-na 周那. Pl.: Cunda Samaṇuddesa.

⁴Ba-ba 波波. Pl.: Pāvā, một thị trấn gần Vương xá (Pl.: Rājagaha), thủ phủ của bộ tộc Malla.

Lúc bấy giờ, A-nan bạch Thế Tôn rằng:

“Sa-di Châu-na này, sau an cư mùa hạ ở nước Baba, cầm y bát, đi lần đến đây. Sau khi đảnh lễ [73a]dưới chân con, nói với con rằng: ‘Có Ni-kiền Tửtrong thành Ba-ba, chết chưa bao lâu, mà các đệ tửcủa ông đã chia làm hai phe. Họ tranh chấp nhau, trực diện mắng chửi nhau, không còn phân biệt trên dưới; tìm tòi khuyết điểm của nhau, ganh đua kiến thức với nhau rằng: ‘Ta có thể biết điều này; ngươi không thểbiết điều này. Hành động của ta chân chính, còn ngươi là tà kiến. Ngươi đặt cái trước ra sau; để cái sau ra trước; điên đảo, thác loạn, không có phép tắc. Những điều ta làm thật là vi diệu. Những điều ngươi nói thìsai lầm. Ngươi có điều gì nghi ngờ, cứ hỏi ta.’ Bấy giờ, những người thờ Ni-kiền-tử trong nước này nghe những tranh tụng như vậy sinh lòng chán ghét.’”

Thế Tôn nói với Châu-na:

“Quả vậy, Châu-na, trong phi pháp ấy không có gìđáng để nghe. Đó không phải là những điều được nói bởi một vị Chính Đẳng Chính Giác.⁵ Cũng như ngôi tháp đổ nát, khó có thể tô trét.⁶ Kia tuy có thầy, nhưng thảy đều ôm giữ tà kiến. Tuy có pháp, nhưng thảy đều không chân chính, không đáng để nghe theo, không có khả năng xuất ly, không phải là những điều được nói bởi Chính Đẳng Chính Giác. Cũng như ngôi tháp đổ nát không thể tô trét được nữa vậy.

“Trong số các đệ tử của vị ấy có người không thuận theo pháp ấy, dứt bỏ tà kiến ấy, đi theo chính kiến. Châu-na, nếu có người đến nói với các đệ tử ấy rằng: ‘Này Chư Hiền, pháp của thầy ông là chân chính, nên tu hành trong pháp ấy, sao lại bỏ đi?’ Nếu người đệtử này mà tin lời ấy, thì cả hai đều thất đạo, mắc tội vô lượng. Vì sao vậy? Kia tuy có pháp, nhưng không chân chính.

“Châu-na, nếu thầy không tà kiến, và pháp ấy chân chính, có thể khéo léo nghe theo, có khả năng xuất yếu, là pháp được nói bởi Chính Đẳng Chính Giác. Cũng như ngôi tháp mới có thể dễ dàng tô trét. Nhưngnếu các đệ tử, ở trong pháp ấy, không tinh cần tu tập, không thể thành tựu, bỏ con đường bình đẳng, đi vào tà kiến. Nếu có người đến nói với các

———

⁵ Nguyên Hán: tam-da-tam-phật-đà 三耶三佛陀. Pl.: sammā-sambuddha.

⁶ Hán: nan khả ô sắc 難可污色, nên sửa lại: nan khả ô dã 難可圬也. Xem kinh “Phúng tụng” (T 1(9), 49c15).

đệ tử ấy rằng: ‘Này Chư Hiền, pháp của thầy các người là chân chính, nên ở trong đó mà tu hành, sao lại bỏ đi mà đi vào tà kiến?’ Các đệ tử ấy nếu tin lời ấy, thì cả hai đều thấy chân chính, được phước vô lượng. Vì sao vậy? Vì pháp ấy chân chính.”

Phật bảo Châu-na:

“Những người kia tuy có thầy, nhưng ôm giữ tà kiến. Tuy cũng có pháp, nhưng thảy đều không chân chính, không có khả năng xuất yếu, không phải là pháp được thuyết bởi Chính Đẳng Chính Giác. Cũng như ngôi tháp đổ nát không thể tô trét. Các đệ tử kia thành tựu pháp tùy pháp, tùy thuận theo mà tu hành, nhưng lại khởi tà kiến. Châu-na, nếu có người đến nói đệ tử ấy rằng: ‘Pháp của thầy ngươi là chân chính. Điều ngươi làm là đúng. Nay ngươi tu hành cần khổ như vậy, cóthể ở trong đời này ngươi sẽ thành tựu đạo quả.’ Các [73b] đệ tử kia tin lời ấy, thì cả hai đều thất đạo, mắc tội vô lượng. Vì sao vậy? Vì pháp không chân chính vậy.

“Này Châu-na, nếu bậc thầy không tà kiến; pháp của vị ấy chân chính, có thể khéo léo nghe theo, có khảnăng xuất ly, là pháp được thuyết bởi Chính Đẳng Chính Giác. Cũng như ngôi tháp mới thì dễ tô trét. Nay đệ tử của vị ấy thành tựu pháp tùy pháp, tùy thuận tu hành mà sinh chính kiến. Nếu có người đến nói vớicác đệ tử ấy rằng: ‘Pháp của thầy ngươi là chân chính. Sở hành của ngươi là đúng. Nay cần khổ tu hành nhưvậy, có thể ở trong đời này mà thành tựu đạo quả.’ Các đệ tử kia tin lời ấy, cả hai đều chính kiến, được phước vô lượng. Vì sao vậy? Vì pháp ấy chân chính.

“Này Châu-na, hoặc có bậc Đạo sư xuất thế khiến cho các đệ tử ưu sầu. Hoặc có Đạo sư xuất thế khiến các đệ tử không ưu sầu.

“Thế nào là Đạo sư xuất thế khiến các đệ tử sinh ưu sầu?

“Này Châu-na, Đạo sư mới xuất hiện thế gian, thành Đạo chưa lâu, pháp của vị ấy đầy đủ phạm hạnh thanh tịnh, như thật chân yếu nhưng không được phân bốrộng khắp, rồi vị Đạo sư ấy lại chóng diệt độ. Các đệ tử vì thế không được tu hành, thảy đều ưu sầu mànói rằng: ‘Thầy vừa mới xuất thế, thành Đạo chưa lâu, pháp của Thầy đầy đủ phạm hạnh thanh tịnh, nhưthật chân yếu, nhưng rốt cùng lại không được phân bốrộng khắp, mà nay Đạo sư lại nhanh chóng diệt độ, khiến cho đệ tử chúng ta không được tu hành.’ Đấy làcó vị Đạo sư xuất thế nhưng đệ tử lại ưu sầu.

“Thế nào là Đạo sư xuất thế, đệ tử không ưu sầu?

“Có vị Đạo sư xuất thế, pháp của vị ấy thanh tịnh, đầy đủ phạm hạnh,

như thật chân yếu, lại được lưu bố rộng rãi, rồi sau đó mới vào diệt độ. Các đệ tử vì thế màđược tu hành, không ưu sầu, mà nói rằng: ‘Thầy mới xuất hiện thế gian, thành Đạo chưa lâu, pháp của Thầy thanh tịnh, đầy đủ phạm hạnh, như thật chân yếu, lại được lưu bố rộng rãi, rồi sau đó mới vào diệt độ, khiến cho đệ tử chúng ta thảy đều được tu hành.’ Này Châu na, như vậy, Đạo sư xuất thế, đệ tử không ưu sầu.”

Phật lại bảo Châu-na:

“Phạm hạnh tuy thành tựu với những chi này, nhưng Đạo sư xuất thế mà xuất gia chưa bao lâu, danh tiếng chưa rộng, đó gọi là phạm hạnh chưa đầy đủ với chi này. Này Châu-na, Đạo sư xuất thế mà xuất gia đãlâu, danh tiếng đã rộng rãi, đó gọi là phạm hạnh đầy đủ với chi này.

“Này Châu-na, Đạo sư xuất thế, xuất gia đã lâu, danh tiếng đã rộng, nhưng các đệ tử trưởng lão chưa nhận được sự dạy dỗ,⁷ chưa đầy đủ phạm hạnh, chưa đến nơi an ổn, chưa đạt được mục đích của mình, chưa thểphân bố diễn thuyết pháp đã được thọ lãnh; nếu códị luận nổi lên thì không [73c] thể như pháp mà diệt, chưa chứng đắc thần thông có khả năng biến hóa.⁸Đó là phạm hạnh chưa đầy đủ với chi này. “Này Châu-na, Đạo sư xuất thế, xuất gia đã lâu, danh tiếng đã rộng, mà các đệ tử trưởng lão thảy đều chịu giáo huấn, phạm hạnh đầy đủ, đã đến nơi an ổn, đã đạt được mục đích của mình, lại có thể phân biệt diễn thuyết pháp được lãnh thọ; nếu có dị luận khởi thì có thể như pháp màdiệt, đã chứng đắc thần thông có khả năng biến hóa đầy đủ. Đó là phạm hạnh đầy đủ với chi này.

“Này Châu-na, Đạo sư xuất thế, xuất gia đã lâu, danh tiếng đã rộng, nhưng các Tỳ-kheo-ni⁹ chưa nhận được sự dạy dỗ, chưa đến chỗ an ổn, chưa đạt được mục đích của mình, chưa thể phân bố diễn thuyết pháp đãđược lãnh thọ; nếu có dị luận khởi lên chưa thể nhưthật diệt trừ bằng Chính pháp, chưa chứng đắc thần thông có khả năng biến hóa. Đó là phạm hạnh chưa đầy đủ với chi này. Này Châu-na, Đạo sư xuất thế, xuất

———

⁷ Xét theo nội dung các đoạn sau, cho thấy bản Hán nhảy sót, nên thêm vào cho đủ nghĩa. Pl. ibid.: (…) no ca khvassa therā bhikkhūsāvakā viyattā vinītā…, “nhưng các đệ tử Tỳ-kheo Trưởng lão của vị ấy không có khả năng, chưa được điều phục…”

⁸ Pl.ibid.: (na…) sappāṭihāriyam dhammam desetum: (không có…) khả năng tuyên thuyết pháp kì diệu (thần biến)…

⁹ Sau hàng trưởng lão, kế đến Tỳ-kheo, rồi Tỳ-kheo ni. Bản Hán có thể nhảy sót.

gia đã lâu, danh tiếng đã rộng, các Tỳ-kheo-ni thảy đều nhận được giáo huấn, phạm hạnh đầy đủ, đãđến nơi an ổn, có thể phân biệt diễn thuyết pháp đãlãnh thọ; nếu có dị luận khởi lên thì như pháp mà trừdiệt, đã chứng đắc thần thông có khả năng biến hóa. Đó là phạm hạnh đầy đủ với chi này.

“Này Châu-na, các Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di rộng tu phạm hạnh... cho đến... đã chứng đắc thần thông có khả năng biến hóa, cũng vậy.

“Này Châu-na, nếu Đạo sư không còn ở đời, nhưng không có danh tiếng, sự lợi dưỡng tổn giảm; đó làphạm hạnh không đầy đủ với chi này. Nếu Đạo sư tại thế, danh tiếng và lợi dưỡng đều có đủ, không có tổn giảm; đó là phạm hạnh đầy đủ với chi này.

“Nếu Đạo sư còn ở đời, danh tiếng và lợi dưỡng thảy đều đầy đủ, nhưng các Tỳ-kheo không thể đầy đủ danh tiếng và lợi dưỡng; đó là phạm hạnh không đầy đủ với chi này. Nếu Đạo sư tại thế, danh tiếng và lợi dưỡng đầy đủ không tổn giảm, chúng các Tỳ-kheo cũng đầy đủ như vậy; đó là phạm hạnh đầy đủ với chi này.

“Chúng Tỳ-kheo-ni cũng vậy.

“Châu-na, Ta xuất gia đã lâu, danh tiếng rộng xa, các Tỳ-kheo của Ta đã nhận lãnh giáo huấn, đã đến chỗ an ổn, đã tự mình đạt được mục đích, lại có thể nói cho người khác pháp đã lãnh thọ; nếu có dị luận khởi lên có thể như pháp mà diệt, đã chứng đắc thần thông cókhả năng biến hóa. Các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, cũng vậy.

“Châu-na, Ta đã lưu bố rộng rãi phạm hạnh... cho đến, đã chứng đắc thần thông có khả năng biến hóa.

“Này Châu-na, hết thảy Đạo sư trong thế gian, không thấy có ai có danh tiếng và [74a] lợi dưỡng như Ta, Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác.

“Này Châu-na, hết thảy đồ chúng có trong thế gian, không thấy ai có danh tiếng và lợi dưỡng như Chúng của Như Lai.

“Châu-na, nếu muốn nói cho chân chính, thì nên nói ‘thấy mà không thấy.’¹⁰ Thế nào là thấy mà không thấy? Hết thảy phạm hạnh thanh tịnh

———

¹⁰Hán: kiến bất khả kiến 見不可見. Pl.: passan na passati. Sớ giải: passanto na passati, “nó đang nhìn mà không thấy.”

cụ túc, đã được tuyên thuyết, được lưu bố hiển thị.¹¹ Đó gọi là thấy màkhông thấy.”

Rồi thì, đức Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo:

“Uất-đầu-lam Tử,¹² ở giữa đại chúng, nói như vậy: ‘Thấy mà không thấy.’¹³ Thế nào là thấy mà không thấy? Như có thể thấy con dao nhưng không thể thấy lưỡi dao.¹⁴ Này các Tỳ-kheo, vị ấy chỉ dẫn lời nói của phàm phu, không hiểu biết, mà ví dụ. Như vậy, này Châu-na, nếu muốn nói một cách chân chính, nên nói: ‘Thấy mà không thấy.’ Thế nào là thấy mà không thấy? Ngươi cần phải nói một cách chân chính rằng:‘Hết thảy phạm hạnh thanh tịnh đầy đủ, được tuyên thị, lưu bố. Đó là thấy mà không thấy.’

“Này Châu-na, phạm hạnh ấy không thể bớt đi cho đầy đủ hơn; phạm hạnh ấy cũng không thể thêm lên cho đầy đủ hơn.¹⁵ Này Châu-na, phạm hạnh trong các pháp, là đề hồ trong các thứ tô lạc.”

Rồi Thế Tôn nói với Châu-na :¹⁶

“Những pháp này mà Ta đã tự thân tác chứng, đó làbốn niệm xứ, bốn thần túc, bốn chính cần, bốn thiền, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám

———

¹¹D.iii. 126: sabbākārasampannaṃ sabbākāraparipūraṃanūnamanadhikam svākhātaṃ kevalaṃ paripūraṃbrahmacariyaṃ suppakāsan’ ti: phạm hạnh được mô tả là thànhtựu hết thảy tướng (hình thái), tròn đầy hết thảy tướng, khôngthiếu sót, không dư thừa, được khéo tuyên thuyết, tuyệt đối viênmãn.

¹²Uất-đầu-lam Tử 鬱頭藍子. Pl.: Uddaka-Rāmaputta.

¹³ Sớ giải Pāli, DA. iii. 911: truyền thuyết nói Uddaka-rāmaputta hỏi đại chúng câu hỏi này nhưng không ai trả lời được. Ông nói: Đây là câu rất sâu xa; chỉ khi nào có thực phẩm thích hợp, sau khi tư duy mỗi lúc một ít thì có thể thảo luận. Trong bốn tháng, họcùng thảo luận vấn đề này một cách kính cẩn.

¹⁴Đạo khả kiến, nhẫn bất khả kiến 刀可見刃不可見. D 29: khurassa sādhunisitassa talamassa passati, dhārañca khvassa na passati, thấy bề mặt của một con dao cạo rất bén nhưng không thấylưỡi dao.

¹⁵ Hán: bỉ tương tục pháp bất cụ túc nhi khả đắc; bất tương tục pháp cụ túc bất khả đắc 彼相續法不具足而可得。不相續法具足而不可得, văn dịch tối nghĩa. Cf. D 29 ibid.: idam ettha apakaḍḍheyyaevam tam parisuddhataram assāti iti hetam na passati, idam etthaupakaḍḍheyya evam tam paripūraṃ, (…) upakaḍḍheyya evaṃ taṃparipūraṃ assāti iti hetam na passati: “(nếu nghĩ rằng) ở đây nên bớt đi cái này thì nó (phạm hạnh này) sẽ thanh tịnh hơn, ấy làkhông thấy; (nếu nghĩ rằng) ở đây nên thêm cái này thì nó (phạm hành này) sẽ đầy đủ hơn, ấy là không thấy.”

¹⁶ Bản Hán: Phật bảo các Tỳ-kheo.

chi đạo Hiền Thánh. Các ngươi tất cả hãy cùng hòa hiệp chớ sinh tranh cãi. Cùng theo học một Thầy, cũng như nước vàsữa hòa một, ở trong Chính pháp của Như Lai, hãy tựthắp sáng cho mình, nhanh chóng được an lạc.

“Sau khi đã được an lạc, nếu có Tỳ-kheo nào, trong lúc có Tỳ-kheo đang thuyết pháp, mà nói rằng: ‘Điều được nói của vị kia, văn cú không chính; nghĩa lýkhông chính.’ Tỳ-kheo nghe như thế không nên nói đấy là đúng, cũng không nên nói đấy là sai, mà hãy nói với Tỳ-kheo ấy rằng: ‘Thế nào, Chư Hiền? Câu của tôi như vậy. Câu của các ngài như vậy. Nghĩa củatôi như vậy. Nghĩa của các ngài như vậy. Cái nào hơn? Cái nào kém?’ Nếu Tỳ-kheo kia nói rằng: ‘Câu của tôi như vậy. Câu của ngài như vậy. Nghĩa của tôi nhưvậy. Nghĩa của ngài như vậy. Câu của ngài hơn. Nghĩa của ngài cũng hơn.’ Tỳ-kheo kia nói vậy, nhưng cũng chớ cho là đúng, cũng chớ cho là sai, mà nên can gián Tỳ-kheo ấy, nên khuyến cáo hãy từ bỏ, hãy cùng suy cầu. Như vậy, cùng nhau hòa hiệp, chớ sinh tranh chấp. Cùng một Thầy học, như sữa và nước hiệp nhất, ở trong Chính pháp của Như Lai, hãy tự mình thắp sáng, chóng được an lạc.

“Sau khi đã an lạc, nếu có Tỳ-kheo nào trong khi cóTỳ-kheo đang thuyết pháp mà nói như vậy: ‘Điều màvị ấy nói, văn cú không chính, nhưng nghĩa thì chính.’Tỳ-kheo nghe như vậy, không nên nói đấy là đúng, [74b] cũng không nên nói đấy là sai, mà nên nói với Tỳ-kheo ấy rằng: ‘Thế nào, Tỳ-kheo? Câu của tôi nhưvậy. Câu của ngài như vậy. Câu nào đúng? Câu nào sai?’ Nếu Tỳ-kheo ấy nói: ‘Câu của tôi như vậy. Câu của ngài như vậy. Câu của ngài hơn.’ Tỳ-kheo kia nói như vậy, nhưng cũng không nên nói đấy là đúng, cũng không nên nói thế là sai, mà nên can gián Tỳ-kheo ấy, nên khuyến cáo hãy dứt bỏ, hãy cùng suy cầu. Nhưvậy tất cả cùng hòa hiệp, chớ sinh tranh chấp, đồng một Thầy học, như nước sữa hiệp nhất, ở trong Chính pháp của Như Lai, hãy tự mình thắp sáng, nhanh chóng được an lạc.

“Sau khi đã an lạc, nếu có Tỳ-kheo nào trong khi có Tỳ-kheo đang thuyết pháp mà nói như vậy: ‘Điều màvị kia nói, văn cú chính, nhưng nghĩa không chính.’Tỳ-kheo nghe như vậy, không nên nói đấy là đúng, cũng không nên nói đấy là sai, mà nên nói với Tỳ- kheo ấy rằng: ‘Thế nào, Tỳ-kheo? Câu của tôi nhưvậy. Câu của ngài như vậy. Câu nào đúng? Câu nào sai?’ Nếu Tỳ-kheo ấy nói: ‘Câu của tôi nhưvậy. Câu của ngài như vậy. Câu của ngài hơn.’ Tỳ-kheo kia nói như vậy, nhưng cũng không nên nói đấy là đúng, cũng không nên nói thế là sai, mà nên

can gián Tỳ-kheo ấy, nên khuyến cáo hãy dứt bỏ, hãy cùng suy cầu. Như vậy tất cả cùng hòa hiệp, chớ sinh tranh chấp, đồng một Thầy học, cùng hòa hiệp như nước với sữa, ở trong Chính pháp của Như Lai, hãy tự mình thắp sáng, chóng được an lạc.

“Sau khi được an lạc, nếu có Tỳ-kheo trong khi cóTỳ-kheo đang thuyết pháp mà nói như vậy ‘Điều được thuyết kia, văn cú chính, nghĩa chính.’ Tỳ-kheo nghe như vậy, không nên nói là sai, mà hãy nên khen ngợi Tỳ-kheo ấy rằng: ‘Điều ngài nói là đúng. Điều ngài nói là đúng.’ Vì vậy, này Tỳ-kheo, trong mười hai bộ kinh¹⁷hãy tự mình chứng nghiệm, rồi lưu bốrộng rãi. Một là Quán kinh. Hai là Kì-dạ kinh. Ba làThọ ký kinh. Bốn là Kệ kinh. Năm là Pháp cú kinh. Sáu là Tương ưng kinh. Bảy là Bản duyên kinh. Tám là Thiên bản kinh. Chín là Quảng kinh. Mười là Vị tằng hữu kinh. Mười một là Thí dụ kinh. Mười hai là Đại giáo kinh. Các ngươi hãy khéo thọ trì, hãy tùy năng lực mà suy xét, phân bố rộng rãi.

“Này các Tỳ-kheo, y mà Ta quy định, hoặc y lấy từbãi tha ma, hoặc y do gia chủ bố thí, hoặc y xấu hèn;các thứ y ấy đủ để che nóng che lạnh, muỗi mòng; đủđể trùm kín bốn chi thể.

“Này các Tỳ-kheo, ẩm thực mà Ta quy định, hoặc thực phẩm do khất thực, hoặc từ cư sỹ; các loại thực phẩm ấy đủ no. Nếu thân thể khổ não, các bệnh hoạn bức thiết mình, sợ rằng có thể vì thế mà chết, cho nên Ta cho phép các loại thực phẩm ấy, để tri túc thì thôi.

“Này các Tỳ-kheo, trú xứ mà Ta quy định, hoặc dưới gốc cây, hoặc chỗ trống, hoặc ở [74c] trong phòng, hoặc trên lầu gác, hoặc trong hang, hoặc tại các trúxứ khác; các trú xứ ấy đủ để ngăn che nóng lạnh, che nắng, che mưa, muỗi mòng, cho đến chỗ vắng vẻ đểnghỉ ngơi.

“Này các Tỳ-kheo, thuốc men mà Ta quy định, hoặc từ nước tiểu,¹⁸

———

¹⁷ Mười hai bộ kinh, 12 bộ phận của Thánh điển: 1. Quán kinh 貫經(Pl. sutta), 2. Kì-dạ 祇夜(Pl. geyya), 3. Thọ ký 授記(Pl..veyyekāraṇa), g 4. Kệ 偈(Pl., Skt. gāthā),5. Pháp cú 法(udāna)6. Tương ưng 相應(Pl.. itivuttaka), 7. Bản duyên 本緣(Pl.jātaka), 8. Thiên bản 天本(Pl. nidāna). 9. Quảng kinh 廣經(Pl.vedalla)10. Vị tằng hữu 未曾有(Pl. abbhutadhamma), 11. Thí dụ譬喻(Pl. apadāna) 12. Đại giáo大教(Pl. upadesa). Đoạn trên,kinh 2 “Du hành” kể có chín.

¹⁸ Để bản: đại tiểu tiện 大小便; TNM: trần khí dược 陳棄藥(Pl.: pūtimutta), thường được hiểu là thuốc từ nước đái quỷ.

hoặc bơ, dầu, hoặc mật, đường đen; các thứ thuốc ấy tự đủ, nếu thân thể phát sinh đau nhức, các thứ bịnh hoạn bức thiết mình, sợ rằng có thể chết, cho nên Ta quy định các thứ thuốc ấy.”

Phật lại nói:

“Hoặc có Phạm-chí ngoại đạo¹⁹đến nói điều này: ‘Samôn Thích tử sống chỉ cầu an lạc.’²⁰Nếu có người nói như vậy, nên trả lời rằng: ‘Ông chớ nói như vậy, rằng Sa-môn Thích tử sống chỉ cầu lạc.’ Vì sao? Có thứ lạc trú bị Như Lai chê trách. Có thứ lạc trú được Như Lai khen ngợi.

“Nếu Phạm-chí ngoại đạo hỏi: ‘Thứ lạc trú nào bịCù-đàm chê trách?’ Nếu có hỏi như vậy, nên trảlời rằng: ‘Năm phẩm chất của dục,²¹đáng ưa đáng thích, mọi người đều đam mê. Thế nào là năm? Sắc được biết bởi mắt, đáng ưa đáng thích, mọi người đều đam mê. Tiếng nghe bởi tai, hương ngửi bởi mũi, vị nếm bởi lưỡi, xúc cảm bởi thân, đáng ưa đáng thích, mọi người đều đam mê. Này ChưHiền, hỷ lạc phát sinh do bởi duyên là năm dục, đólà điều mà Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác chê trách. Cũng như có người cố tình sát hại chúng sinh, tự cho thế là lạc; đó là điều mà Như Lai, ChíChân, Đẳng Chính Giác chê trách. Cũng như cóngười lén lút trộm cắp của người, cho thế là lạc; đó là điều mà Như Lai chê trách. Cũng như có người xâm phạm tịnh hạnh của người khác, tự cho thế làlạc; đó là điều mà Như Lai chê trách. Cũng như cóngười cố ý nói dối, tự cho thế là lạc; đó là điều màNhư Lai chê trách. Cũng có người sống phóng đãng buông thả; đó là diều Như Lai chê trách. Cũng cóngười hành khổ hạnh bề ngoài, không phải là hành chân chính mà Như Lai dạy, tự cho thế là lạc; đó làđiều Như Lai chê trách.

“Này các Tỳ-kheo, năm phẩm chất của dục vốn đáng chê trách, mà mọi người tham đắm. Những gìlà năm? Sắc được biết bởi mắt, đáng ưa đáng thích, là cái mà con người tham đắm. Tiếng nghe bởi tai, hương ngửi bởi mũi, vị nếm bởi lưỡi, xúc cảm bởi thân, đáng ưa đáng thích, mọi người tham đắm. Sa-môn Thích tử không có những thứ lạc như vậy. Cũng như có người cố ý sát sinh, cho đó là lạc;

———

¹⁹Ngoại đạo Phạm-chí 外道梵志, Pl.: aññatitthiya paribbājaka, ngoại đạo xuất gia.

²⁰ Hán: dĩ chúng lạc tự ngộ 以眾樂自娛. Cf. Pl.: sukkhallikānuyogam anuyuttā viharanti, sống chuyên tâm cầu sự an lạc hành.

²¹ Hán: Ngũ dục công đức 五欲功德, Pl.: pañca kāma-guṇa.

Sa-môn Thích tử không có cái lạc như vậy. Cũng nhưcó người trộm cướp, cho thế là lạc; Sa-môn Thích tử không có cái lạc như vậy. Cũng như [75a] cóngười phạm hạnh, cho thế là lạc; Sa-môn Thích tửkhông có cái lạc như vậy. Cũng như người cố ý nói dối, cho đó là lạc; Sa-môn Thích tử không có cái lạc như vậy. Cũng như có người phóng đãng buông trôi, cho thế là lạc; Sa-môn Thích tử không có cái lạc như vậy. Cũng như có người hành khổ hạnh bềngoài, cho thế là lạc. Sa-môn Thích tử không cócái lạc như vậy.

“Nếu có Phạm-chí ngoại đạo hỏi như vậy: ‘Thứ lạc trú nào mà Sa-môn Cù-đàm khen ngợi?’ Này các Tỳ-kheo, nếu người kia có nói như vậy, các ngươi nên trả lời rằng: ‘Này Chư Hiền, năm phẩm chất của dục, đáng ưa đáng thích, được người đời tham đắm. Những gì là năm? Sắc được biết bởi mắt... (cho đến), xúc biết bởi thân, đáng ưa đáng thích, được người đời tham đắm. Này Chư Hiền, lạc phát sinh do bởi nhân duyên là năm dục, nên nhanh chóng diệt trừ. Cũng như có người cố ý sát sinh, tự cho thế là lạc; lạc như thế, nên nhanh chóng diệt trừ. Có người trộm cắp, tự cho thế là lạc; lạc ấy nên nhanh chóng diệt trừ. Cũng như có người phạm tịnh hạnh, tự cho thếlà lạc; lạc ấy nên chóng diệt trừ. Cũng như có người phóng đãng buông trôi, tự cho thế là lạc; lạc ấy nên nhanh chóng diệt trừ. Cũng như có người hành khổhạnh bề ngoài, cho thế là lạc; lạc ấy nên chóng diệttrừ. Cũng như có người ly dục, lìa bỏ pháp ác bất thiện, có tầm có tứ, có hỷ lạc phát sinh do ly dục, nhập sơ thiền. Lạc như thế là điều Phật khen ngợi. Cũng như có người diệt tầm tứ, nội tĩnh, nhất tâm, không tầm không tứ, có hỷ lạc do định sinh, nhập nhịthiền. Lạc như thế được Phật khen ngợi. Cũng nhưcó người trừ hỷ, an trú xả, tự thân cảm giác lạc, điều mà Hiền Thánh là xả, an trú lạc với chính niệm, nhất tâm, nhập đệ tam thiền. Lạc như thế được Phật khen ngợi. Lạc hết, khổ hết, ưu và hỷ trước đã diệt, không khổ không lạc, xả, niệm thanh tịnh, nhập đệ tứ thiền. Lạc như vậy được Phật khen ngợi.

“Nếu có Phạm-chí ngoại đạo nói như vầy: ‘Trong lạc ấy, các ông tìm kết quả gì, công đức gì?’ Nên trả lời rằng: ‘Lạc ấy sẽ đưa đến bảy quả, bảy công đức.²²Những gì là bảy? Ngay trong đời này, chứng đắc Thánh đạo.²³Giả sử chưa chứng, thì ngay khi chết,²⁴sẽ [75b] chứng đắc Thánh

———

²² Bảy quả. Bản Pl.: bốn quả, bốn lợi ích (cattāri phālāni cattāro ānisaṃsā).

²³ Chỉ trường hợp A-la-hán.

²⁴ Hán: lâm mạng chung thời 臨命終時, nên hiểu ngay khi, chứkhông phải sau khi chết. Trường hợp chứng A-la-hán ngay trước khi chết.

đạo. Nếu trong khi chết màchưa chứng đắc, thì sẽ đoạn trừ năm hạ phần kết, sẽ chứng đắc trung bát Niết-bàn, sinh bát Niết-bàn, hành bát Niết-bàn, vô hành bát Niết-bàn, thượng lưu a-canị- trá Niết-bàn.²⁵ Này Chư Hiền, lạc ấy có bảy công đức là như vậy.

“Chư hiền, hoặc có Tỳ-kheo đang ở bậc học địa màmuốn hướng thượng, tầm cầu chỗ an ổn, nhưng chưa trừ năm triền cái. Những gì là năm? Tham dục triền cái, sân nhuế triền cái, thụy miên triền cái, trạo hýtriền cái, nghi triền cái. Tỳ-kheo hữu học kia muốn cầu hướng thượng, tầm cầu chỗ an ổn, nhưng chưa diệt trừ năm triền cái, không hay tinh cần nơi bốn niệm xứ, không hay tinh cần với bảy giác chi, nhưng lại muốn chứng được pháp thượng nhân, tăng thượng tuệ của Hiền Thánh, mong cầu muốn biết, muốn thấy; không có trường hợp ấy.

“Chư hiền, Tỳ-kheo hữu học muốn cầu hướng thượng, tầm cầu chỗ an ổn, mà có thể diệt trừ năm triền cái làtham dục triền cái, sân nhuế triền cái, thụy miên triền cái, trạo hý triền cái, nghi triền cái, hay tinh cần với bốn niệm xứ lại, như thật tu hành bảy giác chi; nếu vị ấy muốn được pháp thượng nhân, tăng thượng tuệcủa Hiền Thánh, muốn biết muốn thấy; có trường hợp như vậy.

“Chư hiền, có Tỳ-kheo là A-la-hán lậu tận, điều cần làm đã làm xong, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích của mình, đã dứt sạch các kết sử của hữu, với chính trí đã giải thoát; vị ấy không làm chín việc. Những gì là chín? Một là không giết. Hai là không lấy trộm. Ba là không dâm. Bốn là không nói dối. Năm là không xả đạo.²⁶Sáu là không bị dục chi phối. Bảylà không bị sân chi phối. Tám là không bị sợ hãi chi phối. Chín là không bị nghi chi phối. Chư hiền, ấy làvị lậu tận A-la-hán đã làm xong điều cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích của mình, đã dứt sạch kết sử của hữu, chính trí giải thoát, xa lìa chín sự.²⁷

“Hoặc có Phạm-chí ngoại đạo nói như vầy: ‘Sa-môn Thích tử có pháp bất trụ.’²⁸Nên trả lời vị ấy rằng: ‘Chư hiền, chớ nói như vậy, rằng Sa-môn Thích tử cópháp bất trụ. Vì sao vậy? Pháp của Sa-môn Thích

———

²⁵Năm trường hợp nhập Niết-bàn của A-na-hàm (Bất hoàn).

²⁶D 29: không cất chứa tiền bạc để hưởng thụ dục lạc.

²⁷Có sự đảo lộn đoạn mạch trong bản Hán so với bản Pāli. Xem cht 28 tiếp theo.

²⁸Hán: bất trụ pháp 不住法. D 29 (iii 133): aṭṭhitadhammā... viharanti, sống với pháp không ổn định, sống không có lập trường. Sớ giải:không có bản chất ổn định (naṭṭhitasabhāvā = anavaṭṭhitasabhāvā),không tin tưởng có Đạo, Quả, Niết bàn.

là thường trụ, không bị dao động. Cũng như ngưỡng cửa²⁹ thường trụ không động. Pháp của Sa-môn Thích tử cũng vậy, thường trụ không di động.’³⁰

“Hoặc có Phạm-chí ngoại đạo nói như vậy: ‘Sa-môn Cù-đàm biết suốt việc trong đời quá khứ, nhưng không biết việc trong đời vị lai.’ Tỳ-kheo kia, cùng Phạm-chí dị học ấy bằng trí này mà quán sát trí kia,³¹cho nên lời nói hư dối. Như Lai đối với việc quá khứkia, không gì không thấy biết, rõ như ở trước mắt. Đối với đời vị lai, Như Lai có trí phát sinh từ [75c] đạo.³²Việc trong đời quá khứ vốn hư dối không thật, không đáng vui thích, không lợi ích gì, Như Lai không ghi nhận. Hoặc việc quá khứ có thật, nhưng không đáng ưa thích, không ích lợi gì, Phật cũng không ghi nhận. Nếu việc quá khứ có thật, đáng ưa, nhưng không lợi ích, Phật cũng không ghi nhận. Nếu việc quá khứ cóthật, đáng ưa, có lợi ích, Như Lai biết suốt, sau đó mới ghi nhận. Vị lai, hiện tại, cũng vậy.

“Như Lai đối với quá khứ, vị lai, hiện tại, nói đúng thời, nói sự thật, nói có nghĩa, có lợi, nói đúng pháp, đúng luật, không có lời hư dối. Phật từ đêm đầu tiên thành Vô thượng chính giác cho đến đêm cuối cùng, trong khoảng giữa, có nói điều gì, thảy đều như thật; do đó gọi là Như Lai.

“Lại nữa, những điều Như Lai nói đúng như sự; sựđúng như lời; do đó gọi là Như Lai.

“Do nghĩa gì mà gọi là Đẳng chính giác? Những gìmà Phật thấy biết, diệt trừ, giác ngộ, Phật thảy đều giác ngộ, biết rõ, nên gọi là Đẳng chính giác.

“Hoặc có Phạm-chí ngoại đạo nói như vậy: ‘Thế gian thường hằng. Duy chỉ điều này là thật; ngoài ra đều là hư dối.’ Hoặc có người lại nói: ‘Thế gian này làkhông thường hằng. Duy chỉ điều này là thật; ngoài ra đều hư dối.’ Hoặc có

———

²⁹Hán: môn khổn 門閫. D 29: indakhīla, cột Inda, cột nêu ở cổng chợ.

³⁰Trong bản Pāli, D 29, chín pháp không hành của A-la-hán, đoạn trước trong bản Hán, được nêu để giải đáp nghi vấn này.

³¹ Hán: trí dị, trí quán diệc dị 智異觀亦異. Pl.: aññavihitakena ñāṇadassanena aññavihitakam ñāṇadassanam paññapetabbaṃ, (cho rằng) có thể nhận biết tri kiến bị vô tri che lấp này bằng trikiến bị vô tri che lấp khác.

³² Hán: sinh ư đạo trí 生於道智. Pl.: bodhijaṃ ñāṇaṃ, trí phát sinh từ bồ đề hay giác ngộ.

người nói: ‘Thế gian không phải thường hằng, không phải không thường hằng. Duy chỉ điều này là thật; ngoài ra là hưdối.’“Hoặc có người nói: ‘Thế gian hữu biên. Duy chỉ điều này là thật; ngoài ra đều hư dối.’ Hoặc có người nói: ‘Thế gian vô biên. Duy chỉ điều này là thật; ngoài ra đều hư dối.’ Hoặc có người nói: ‘Thế gian vừa hữu biên vừa vô biên. Duy chỉ điều này là thật; ngoài ra đều hư dối.’ Hoặc nói: ‘Thế gian không phải hữu biên không phải vô biên. Duy chỉ điều này là thật; ngoài ra đều hư dối.’

“Hoặc nói: ‘Chính mạng³³ tức là thân. Duy chỉ điều này là thật; ngoài ra đều dối.’ Hoặc nói: ‘Mạng không phải là thân. Đây là thật; ngoài ra là dối.’ Hoặc nói: ‘Mạng khác thân khác. Đây là thật; ngoài ra là dối.’ Hoặc nói: ‘Không phải mạng khác thân khác. Đây là thật; ngoài ra là dối.’

“Hoặc nói: ‘Như Lai tồn tại sau khi chết.³⁴ Đây là thật, ngoài ra là dối.’ Hoặc nói: ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết. Đây là thật còn ngoài ra là dối.’ Hoặc nói:

‘Như Lai vừa tồn tại sau khi chết vừa không tồn tại sau khi chết, đây là thật còn ngoài ra là dối.’ Hoặc nói: ‘Như Lai không phải tồn tại sau khi chết cũng không

phải không tồn tại sau khi chết, đây là thật còn ngoài ra là dối.’

“Những ai có quan điểm như vậy, gọi là ‘bản sinh bản kiến.’³⁵ Nay ta ký thuyết cho ngươi rằng: ‘Thế gian là thường hằng ... cho đến, Như Lai không phải tồn tại sau khi chết cũng không phải không tồn tại sau khi chết. Đây là thật còn ngoài ra là [76a] dối.’ Đó là bản kiến bản sinh. Hãy ghi nhớ lấy.

“Gọi là ‘mạt³⁶ kiến mạt sinh’³⁷ Ta cũng đã ký thuyết. Những gì là mạt kiếp mạt sinh được ta ký thuyết? Sắc là ngã, tùy theo tưởng mà có cuối

———

³³ Mạng, chỉ linh hồn; Pl.: jīva, một khái niệm khác về tự ngã - attā.

³⁴Hán: Như Lai hữu chung 如來有終v.v... Pl.: hoti tathāgato paraṃ maraṇnā: Như Lai tồn tại sau khi chết, v.v…

³⁵ Bản sinh bản kiến 本生本見, so sánh với bản kiếp bản kiến trong kinh Phạm võng (Phạm động, kinh 21). Pl.: pubbantasahagatadiṭṭhinissayā, y chỉ cho kiến chấp liên hệ quá khứ.

³⁶ Để bản: vị 未;TNM: mạt 末.

³⁷Mạt kiến mạt sinh 末見末生. Pl.: aparanta-sahagata-diṭṭhi-nissaya.Quan điểm liên hệ vị lai.

cùng;³⁸đây là thật còn ngoài ra là dối. Vô sắc là ngã, tùy theo tưởng có cuối cùng. Vừa có sắc vừa vô sắc là ngã, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Không phải có sắc không phải không sắc là ngã, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Ngã là hữu biên, ngã là vô biên, ngã vừa hữu biên vừa vô biên, ngã không phải hữu biên cũng không phải vô biên, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Ngã có lạc, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Ngã không có lạc, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Ngã vừa có khổ vừa có lạc, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Ngã không khổ cũng không lạc, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Một tưởng là ngã, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Nhiều tưởng là ngã, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Ít tưởng là ngã, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Vô lượng tưởng là ngã, tùy theo tưởng mà có cuối cùng. Đây là thật, ngoài ra là dối. Đó là tà kiến bản kiến bản sinh, được Ta ký thuyết.

“Hoặc có Sa-môn, Bà-la-môn, có luận như vầy, có kiến như vầy: ‘thế gian này thường hằng: đây là thật, ngoài ra là dối ... (cho đến), vô lượng tưởng là ngã: đây là thật, ngoài ra là dối.’ Sa-môn, Bà-la-môn kia lại nói như vầy, thấy như vầy: ‘Đây là thật, ngoài ra là hư dối.’ Nên trả lời người ấy rằng: Có phải ông chủtrương rằng, thế giới này là thường hằng: đây là thật còn ngoài ra là dối? Lời nói như vậy Phật không chấp nhận. Vì sao? Trong các kiến giải đó mỗi thứ đều có kết sử. Ta lấy lý mà suy, trong các Sa-môn, Bà-la-môn, không ai bằng Ta, huống hồ muốn hơn Ta. Các tà kiến như vậy chỉ có nơi lời nói mà thôi, không đáng cùng bàn luận... (cho đến), vô lượng tưởng là ngã, cũng vậy.

“Hoặc có Sa-môn, Bà-la-môn nói như vầy: ‘Thế gian này tự tạo.’ Lại có Sa-môn, Bà-la-môn nói: ‘Thế gian này do cái khác tạo.’ Hoặc nói: ‘Vừa tự tạo vừa do cái khác tạo.’Hoặc nói: ‘không phải tự tạo cũng không phải do cái khác tạo nhưng ngẫu nhiên mà có.’ Samôn, Bà-la-môn nào nói rằng thế gian là tự tạo thì các Sa-môn, Bà-la-môn ấy đều nhân bởi nhân duyên là xúc. Nếu lìa xúc là nhân mà có thể nói được; không có trường hợp ấy. Vì sao? Do sáu xứ thân³⁹mà phát sinh xúc. Do xúc mà sinh thọ. Do thọ mà sinh ái. Do ái mà sinh thủ. Do thủ mà sinh hữu. Do hữu mà sinh sinh. Do sinh mà có già, chết, ưu, buồn, khổ, não, khối lớn khổ đau. Nếu không có sáu xứ, thì không có xúc. Không có xúc thì

———

³⁸Không tồn tại sau khi chết. Cf. D 29 (ii 139): rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇāṃ, ngã có sắc, sau khi chết (tồn tại) không bệnh;bốn trường hợp.

³⁹Sáu nhập thân 六入身, tức sáu xứ y trên thân; sáu sở y của thức.

không có thọ. [76b] Không có thọthì không có ái. Không có ái thì không có thủ. Khôngcó thủ thì không có hữu. Không có hữu thì không cósinh. Không có sinh thì không có già, chết, ưu, buồn, khổ, não, khối lớn khổ đau.

“Lại nói, ‘thế gian này do cái khác tạo’; lại nói, ‘thếgian này vừa tự tạo vừa do cái khác tạo’; lại nói, ‘thếgian này không phải tự tạo cũng không phải do cái khác tạo, nhưng ngẫu nhiên mà có’; cũng vậy. Nhân xúc mà có, không có xúc thì không.”

Phật bảo các Tỳ-kheo:

“Nếu muốn diệt trừ các quan điểm tà ác ấy, nên tu ba hành⁴⁰nơi bốn niệm xứ. Thế nào Tỳ-kheo diệt trừ các tà ác, nên tu ba hành với bốn niệm xứ? Tỳ-kheo quán thân trên nội thân, tinh cần không biếng nhác, ghi nhớkhông quên, trừ tham ưu ở đời. Quán thọ, tâm, pháp, cũng vậy. Đó là muốn diệt trừ ba hành đối với bốn niệm xứ.

“Có tám giải thoát. Những gì là tám? Có sắc, quán sắc, đó là giải thoát thứ nhất. Bên trong không cósắc tưởng, quán ngoại sắc; giải thoát thứ hai. Tịnh giải thoát, giải thoát thứ ba. Vượt sắc tưởng, diệt hữu đối tưởng, trú không vô biên xứ, giải thoát thứ tư. Xả không vô biên xứ trú thức vô biên xứ; giải thoát thứ năm. Xả thức vô biên xứ, trú vô sở hữu xứ;⁴¹ giải thoát thứ sáu. Xả vô sở hữu xứ, trú phi tưởng phi phitưởng xứ; giải thoát thứ bảy. Diệt tận định, giải thoátthứ tám.”

Bấy giờ, A-nan đang đứng sau Thế Tôn, cầm quạt, quạt Phật, bèn trịch áo bày vai phải, quỳ gối phải xuống đất, chấp tay bạch Phật rằng:

“Kì diệu thay, Thế Tôn. Pháp này thanh tịnh, vi diệu bậc nhất, nên gọi là gì? Nên phụng trì như thế nào?”

Phật bảo A-nan:

———

⁴⁰Ba hành: thân hành (Pl.. kāyasaṅkhāra), khẩu hành (vacasaṅkhāra), ý hành (manosaṅkhāra).

⁴¹ Bất dụng xứ 不用處. Pl.: ākiñcanāyatana.

“Kinh này gọi là “Thanh tịnh.” Ngươi hãy phụng trìnhư thế.”

Bấy giờ, A-nan sau khi nghe những lời Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.