Đại Tập 42 · Bộ Bảo Tích I · Số 310 (Quyển 1–40)

Kinh Đại Bảo Tích - Quyển 39 - Pháp hội 12: Bồ-Tát Tạng (Phần 5) - Phẩm 4: Tánh Chẳng Nghĩ Bàn Của Như Lai ( Phần 3)

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 39

Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam tạng Pháp sư Huyền Trang.

Pháp hội 12: BỒ-TÁT TẠNG (Phần 5)

Phẩm 4: TÁNH CHẲNG NGHĨ BÀN CỦA NHƯ LAI (Phần 3)

Bấy giờ Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Thế nào là Đại Bồ-tát đối với đức tánh không sợ hãi chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai mà kính tin tâm chí thanh tịnh không lầm không nghi càng thêm vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ?

Này Xá-lợi-phất! Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác có bốn đức không sợ hãi chẳng thể nghĩ bàn. Do thành tựu bốn đức không sợ hãi này mà Như Lai ở giữa đại chúng tuyên bố: “Ta ở ngôi Thế Tôn như sư tử rống chuyển pháp luân lớn mà tất cả thế gian, Trời, Người, Ma vương, Phạm vương, Sa-môn, Bà-la-môn đều chẳng chuyển được đúng pháp.

Này Xá-lợi-phất! Những gì gọi là bốn đức không sợ hãi?

Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác thành tựu trí lực cao tột nên ở giữa đại chúng tuyên bố: “Ta là Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong đại chúng ấy chẳng thấy có ai hoặc người hoặc trời mà có thể ở trước Như Lai chỉ trích rằng đối với pháp ấy Ngài chẳng phải là Chánh Đẳng Giác.

Này Xá-lợi-phất! Vì sao Như Lai có hiệu là Chánh Đẳng Giác?

Vì đối với tất cả các pháp, Như Lai có thể bình đẳng chánh giác, không có gì là chẳng bình đẳng. Hoặc pháp phàm phu, hoặc pháp Thánh nhân, hoặc pháp chư Phật, hoặc pháp hữu học, hoặc

pháp vô học, hoặc pháp Độc giác, hoặc pháp Bồ-tát tất cả đều bình đẳng rốt ráo. Hoặc pháp thế gian, hoặc pháp xuất thế gian, hoặc có tội, hoặc vô tội, hoặc hữu lậu, hoặc vô lậu, hoặc hữu vi, hoặc vô vi, tất cả pháp như vậy, Như Lai đều có thể bình đẳng chánh giác, vì thế nên gọi Phật là Bậc Chánh Đẳng Giác.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là tánh bình đẳng?

Tự thể của các kiến cùng với tánh Không kia, tánh nó bình đẳng. Tự thể của sắc tướng cùng với Vô tướng kia, tánh nó bình đẳng. Tự thể của ba cõi cùng với Vô nguyện kia, tánh nó bình đẳng. Tự thể của pháp sinh cùng với không sinh kia, tánh nó bình đẳng. Tự thể của các hạnh cùng với không hạnh kia, tánh nó bình đẳng. Tự thể của pháp khởi cùng với không khởi kia, tánh nó bình đẳng. Tự thể của tánh tham cùng với không tham kia, tánh nó bình đẳng. Tự thể của ba đời cùng chân như kia, tánh nó bình đẳng. Tự thể của vô minh, hữu ái cùng với minh giải thoát, tánh nó bình đẳng. Tự thể của sinh tử lưu chuyển cùng với Niết-bàn tịch tĩnh, tánh nó bình đẳng. Vì đối với tất cả pháp Như Lai đều bình đẳng chánh giác nên gọi Phật là Bậc Chánh Đẳng Giác.

Đức không sợ hãi ấy của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn, Như Lai lại dùng đại Bi để làm phương tiện. Chân như bình đẳng, chân tánh là như tánh, chẳng phải bất như tánh, là tánh chẳng đổi khác, là tánh không che giấu tội, là tánh không sợ sệt, là tánh không lui sụt, là tánh không trái cãi. Do cớ ấy mà sáng rỡ cả đại chúng, hay làm cho họ vui đẹp, toàn thân thơ thới, sinh lòng tin thanh tịnh mà vui mừng hớn hở.

Này Xá-lợi-phất! Tất cả chúng sinh ở thế gian không ai có thể đối với đức không sợ hãi của Như Lai mà sinh sự chống cãi. Vì sao? Vì đức không sợ hại của Như Lai không có gì để tranh cãi được, như tánh bình đẳng ở pháp giới tánh lưu truyền cùng khắp trong các thế giới không ai chống đối được.

Này Xá-lợi-phất! Như đức không sợ hãi của Như Lai nơi tất cả pháp thậm thâm vi diệu khó biết mà có thể giác ngộ một cách bình đẳng chân chánh. Như Lai an trụ đại Bi như vậy, dùng các thứ ngôn ngữ âm thanh, các thứ pháp môn mà khai thị pháp vi diệu cho các

hữu tình. Nếu ai có thể y theo pháp ấy mà tu tập hạnh viễn ly thì mau chóng dứt hết khổ.

Nếu có hữu tình chẳng phải bậc Đại sư mà tự xưng là Đại sư, chẳng phải Chánh đẳng giác mà tự xưng là Chánh đẳng giác, do đức không sợ hãi chẳng nghĩ bàn của Như Lai khiến các hữu tình ấy đều bị che lấp đi ngạo mạn phải bỏ chạy trốn.

Này Xá-lợi-phất! Đức không sợ hãi của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn, không ngằn, không mé, cũng như hư không. Nếu có kẻ muốn tìm cầu ranh giới của đức không sợ hãi ấy thì chẳng khác gì kẻ muốn đi tìm cầu ranh giới của hư không.

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát nghe nói đức không sợ hãi chẳng thể nghĩ bàn ấy rồi liền kính tin không lầm, không nghi, liền vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Này Xá-lợi-phất! Đây gọi là đức không sợ hãi thứ nhất: Chánh đẳng giác. Do thành tựu đức không sợ hãi này mà Như Lai ở giữa đại chúng như sư tử rống chuyển pháp luân lớn mà tất cả thế gian chẳng thể chuyển được đúng pháp.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác vì đã thành tựu trí lực cao tột nơi ở giữa đại chúng tuyên bố: “Ta nay đã hết tất cả phiền não tập khí. Trong đại chúng ấy, không có ai hoặc người, hoặc trời có thể ở trước Như Lai mà chỉ trích rằng Ngài vẫn còn có phiền não ấy chưa dứt.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào là tánh phiền não dứt tận của Như Lai?

Này Xá-lợi-phất! Như Lai ở trong Dục giới phiền não, tâm đã khéo giải thoát, vì đã dứt hẳn tất cả tập khí tham dục.

Như Lai ở nơi Sắc, Vô sắc giới phiền não, tâm đã khéo giải thoát, vì đã dứt hẳn tất cả tập khí sân hận.

Như Lai ở nơi vô minh phiền não, tâm đã khéo giải thoát, vì đã dứt hẳn tất cả tập khí si mê.

Như Lai ở nơi các kiến phiền não, tâm đã khéo giải thoát, vì đã dứt hẳn tất cả tập khí phiền não hiện hành.

Vì cớ như vậy nên gọi Như Lai là phiền não đã hết.

Này Xá-lợi-phất! Thuyết pháp như trên là y cứ nơi thế tục chớ chẳng phải thắng nghĩa.

Trong thắng nghĩa không có một pháp nào ở trước Thánh trí, có thể biết rõ, có thể dứt hẳn, có thể tu tập, có thể chứng nhập.

Vì sao? Này Xá-lợi-phất! Nói là dứt hết đó chưa bao giờ chẳng dứt hết, tánh vốn rốt ráo hết chẳng do đối trị mà nói là hết.

Tánh như thật là hết. Vì tánh như thật là hết nên không có pháp nào bị hết. Vì không pháp bị hết thì chính là vô vi. Vì vô vi nên không sinh, không diệt cũng không có trụ. Thế nên nói rằng Như Lai xuất thế. Nếu không xuất thế thường trụ pháp tánh, thường trụ pháp giới thì Thánh trí tuệ chuyển vận trong ấy. Dù chuyển vận như vậy mà không có chuyển, không có hoàn.

Này Xá-lợi-phất! Do pháp môn thắng nghĩa ấy nên không có các phiền não, cũng không có phiền não hết mà có thể chứng đắc.

Như Lai an trụ nơi đại Bi như vậy rồi vì các hữu tình mà tuyên nói pháp phiền não dứt hết.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Đức không sợ hãi của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn, lại dùng đại Bi để làm phương tiện, là chân như bình đẳng, là chân tánh, là như tánh chẳng phải là bất như tánh, là tánh chẳng đổi khác, tánh chẳng che giấu tội, tánh không sợ sệt, tánh không lui sụt, tánh không tranh cãi. Vì thế nên đã làm sáng rỡ đại chúng khiến họ vui mừng, toàn thân thơ thới, sinh lòng kính tin thanh tịnh vui mừng hớn hở.

Này Xá-lợi-phất! Chúng sinh trong đời không có ai đối với đức không sợ hãi của Như Lai mà có thể sinh sự tranh cãi. Vì sao? Vì đức không sợ hãi ấy chẳng tranh cãi được. Chân như bình đẳng ở trong pháp giới có tánh lưu truyền cùng khắp trong các thế giới không ai làm tổn hại được.

Đức chẳng sợ hãi của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn như vậy, là vô lượng, vô số, không có ngằn mé thành tựu pháp vi diệu. Do Như Lai dùng đại Bi huân tập nơi tâm mà vì các chúng sinh nói pháp chấm dứt phiền não khiến họ dứt hẳn các phiền não.

Này Xá-lợi-phất! Đức không sợ hãi của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn, không ngằn, không mé giống như hư không. Nếu có kẻ

muốn tìm cầu ranh giới ấy thì chẳng khác gì kẻ muốn tìm ranh giới của hư không.

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát nghe Đức Như Lai tuyên nói đức không sợ hãi chẳng thể nghĩ bàn ấy rồi, liền kính tin, không lầm, không nghi, vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Đây gọi là đức không sợ thứ hai: Lậu tận. Do thành tựu đức không sợ hãi ấy, Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác ở giữa đại chúng như sư tử rống tuyên bố: “Ta là Thế Tôn chuyển pháp luân lớn, tất cả trời, người thế gian ai chẳng chuyển được.”

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác thành tựu trí lực cao tột nên ở giữa đại chúng tuyên bố: Phật nói pháp chướng đạo thì nhất định là pháp chướng đạo giải thoát. Trong thế gian này hoặc người, hoặc trời không có ai ở trước Như Lai mà có thể chỉ trích rằng Ngài nói pháp chướng đạo ấy chẳng phải chướng đạo.”

Này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là pháp chướng ngại đạo?

Này Xá-lợi-phất! Có một pháp hay làm chướng ngại, đó là tâm chẳng thanh tịnh.

Lại có hai pháp hay làm chướng ngại, đó là không hổ và không thẹn.

Lại có ba pháp hay làm chướng ngại, đó là thân làm điều ác, miệng nói lời ác và ý nghĩ điều ác.

Lại có bốn pháp hay làm chướng ngại, đó là do tham dục mà làm sự việc chẳng nên làm, do sân giận mà làm sự việc chẳng nên làm, do si mê mà làm sự việc chẳng nên làm và do sợ hãi mà làm sự việc chẳng nên làm.

Lại có năm pháp hay làm chướng ngại, đó là sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu.

Lại có sáu pháp hay làm chướng ngại, đó là chẳng kính Phật, chẳng kính Pháp, chẳng kính Tăng, chẳng kính luật nghi, chẳng kính chánh định, chẳng kính chánh tuệ.

Lại có bảy pháp hay làm chướng ngại, đó là mạn, thắng mạn, thắng thượng mạn, tăng thượng mạn, tà mạn, hạ mạn và ngã mạn.

Lại có tám pháp hay làm chướng ngại, đó là tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà cần, tà niệm, tà định.

Lại có chín pháp hay làm chướng ngại, đó là nơi chính thân mình ở trong ba đời quá khứ vị lai và hiện tại mà làm nên việc chẳng lợi ích rồi sinh sự não hại; đối với chỗ mà mình mến thích ở trong ba đời mà làm sự chẳng lợi ích rồi sinh sự não hại; đối với chỗ mà mình không mến thích ở trong ba đời mà làm việc chẳng lợi ích rồi sinh não hại.

Lại có mười pháp hay làm chướng ngại, đó là mười nghiệp đạo bất thiện.

Đây là nói lược mười loại pháp hay làm chướng ngại. Vì muốn ngăn dứt hẳn các loại pháp chướng ngại ấy mà Như Lai vì các hữu tình tuyên nói chánh pháp.

Này Xá-lợi-phất! Cho đến tất cả tác ý trái với chân lý tương ưng với các kết sử, hoặc do nơi các pháp mà có quan niệm ưa ham tương ưng với điên đảo mà trái đạo giải thoát, có ái kiến chấp trước đối với pháp có mà ưa ham, nơi thân, ngữ, ý nghiệp có chỗ nương tất cả sự tướng ấy Như Lai biết rõ đều là chướng ngại cả. Đã biết rõ rồi, Như Lai nói là pháp hay chướng ngại.

Này Xá-lợi-phất! Đức không sợ hãi ấy của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn lấy đại Bi làm phương tiện, chân như bình đẳng là chân tánh, như tánh, chẳng phải bất như tánh, là tánh không đổi khác, tánh không che giấu lỗi, tánh không sợ hãi, tánh không lui sụt, tánh không tranh cãi. Vì cớ ấy nên làm cho đại chúng sáng rỡ khiến họ vui đẹp, toàn thân thơ thới, sinh lòng tin thanh tịnh vui mừng hớn hở.

Này Xá-lợi-phất! Chúng sinh trong đời không có ai đối với đức không sợ hãi của Như Lai mà có thể tranh cãi. Vì sao? Vì đức không sợ hãi của Như Lai chẳng tranh cãi được, như tánh bình đẳng ở tánh pháp giới lưu truyền cùng khắp trong các thế giới, không ai trái hại được. Đức không sợ hãi ấy là vô lượng, vô số chẳng thể nghĩ bàn, không gì sánh bằng, không thể tuyên nói, thành tựu pháp vi diệu. Nhưng do đại Bi huân tập nơi tâm nên Như Lai vì các hữu tình mà nói pháp chướng ngại, vì muốn họ ngăn dứt hẳn pháp chướng ngại ấy.

Này Xá-lợi-phất! Đức không sợ hãi của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn vô biên, vô lượng như hư không. Nếu kẻ muốn tìm cầu ranh giới của đức không sợ hãi ấy thì chẳng khác gì kẻ muốn tìm ranh giới của hư không.

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát nghe Như Lai tuyên nói đức không sợ hãi chẳng thể nghĩ bàn ấy như hư không rồi liền kính tin không lầm, không nghi vui mừng hớn hở phát ý tướng hy hữu diệu kỳ.

Đây gọi là đức không sợ hãi thứ ba: Tuyên nói pháp chướng ngại. Do thành tựu đức không sợ hãi ấy, Như Lai ở giữa đại chúng như sư tử rống chuyển pháp luân lớn mà tất cả thế gian chẳng thể chuyển được.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác thành tựu trí lực vô thượng ở giữa đại chúng tuyên bố rằng: “Ta nói Thánh đạo xuất ly mà nếu tu tập có thể dứt hẳn khổ đạo. Nếu hữu tình nào tu tập đạo ấy thì quyết định giải thoát.”

Trong đại chúng, hoặc người, hoặc trời, không có ai ở trước Đức Như Lai mà có thể chỉ trích rằng đạo mà Ngài tuyên thuyết không thể giải thoát.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là đạo của Thánh giải thoát?

Này Xá-lợi-phất! Có một pháp hay làm cho chúng sinh thanh tịnh giải thoát rốt ráo, đó là Thánh đạo.

Lại có hai pháp hay làm cho chúng sinh giải thoát rốt ráo, đó là Xa-ma-tha và Tỳ-bát-xá-na.

Lại có ba pháp hay làm cho chúng sinh giải thoát rốt ráo, đó là pháp môn giải thoát Không, pháp môn giải thoát Vô tướng và pháp môn giải thoát Vô nguyện.

Lại có bốn pháp hay làm cho chúng sinh giải thoát rốt ráo, đó là duyên nơi thân để quán niệm, duyên nơi thọ để quán niệm, duyên nơi tâm để quán niệm và duyên nơi pháp để quán niệm.

Lại có năm pháp hay làm cho chúng sinh giải thoát rốt ráo, đó là Tín căn, Tấn căn, Niệm căn, Định căn và Tuệ căn.

Lại có sáu pháp hay làm cho chúng sinh giải thoát rốt ráo, đó

là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Xả và niệm Thiên.

Lại có bảy pháp hay làm cho chúng sinh giải thoát rốt ráo, đó là Niệm giác chi, Trạch pháp giác chi, Tinh tấn giác chi, Hỷ giác chi, Khinh an giác chi, Định giác chi và Xả giác chi.

Lại có tám pháp hay làm cho chúng sinh giải thoát rốt ráo, đó là tám chi Thánh đạo, đó là Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh cần, Chánh niệm và Chánh định.

Lại có chín thứ pháp căn bản vui thích hay làm cho chúng sinh giải thoát rốt ráo, đó là duyệt, hỷ, khinh an, an tức lạc, định, như thật trí, kiến, yểm ố và ly dục giải thoát.

Lại có mười pháp hay làm cho chúng sinh giải thoát rốt ráo, đó là mười nghiệp đạo lành.

Như Lai vì các hữu tình tuyên nói pháp hành giải thoát của bậc Thánh như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Cho đến tất cả những đạo pháp chánh thiện Bồ-đề, hoặc tương ưng với giới tụ, hoặc tương ưng với định tụ, hoặc tương ưng với tuệ tụ, hoặc tương ưng với giải thoát tụ, hoặc tương ưng với giải thoát tri kiến tụ hoặc tương ưng với Thánh đế đều gọi là hạnh năng giải thoát.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Hay khéo giải thoát là nói chánh hạnh. Nói là chánh hạnh có nghĩa là ở trong pháp ấy không có một pháp nào hoặc tăng, hoặc giảm; hoặc đến, hoặc đi; hoặc chấp, hoặc bỏ. Vì sao? Vì không phải người hành chánh hạnh mà hành một thứ giác phần. Nếu có thể đúng như thật mà thấy biết tất cả các pháp đều là tánh không hai, thì gọi đó là hạnh xuất ly của bậc Thánh.

Này Xá-lợi-phất! Đức không sợ hãi ấy của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn, lấy đại Bi làm phương tiện, chân như bình đẳng là chân tánh như tánh, chẳng phải bất như tánh, là tánh chẳng đổi khác, tánh chẳng che giấu lỗi, tánh chẳng lui sụt, tánh không sợ hãi, tánh chẳng tranh cãi. Vì thế nên làm sáng rỡ đại chúng khiến họ vui đẹp, toàn thân thơ thới, sinh lòng tin thanh tịnh vui mừng hớn hở.

Này Xá-lợi-phất! Chúng sinh trong đời chẳng có ai đối với đức không sợ hãi của Như Lai mà có thể tranh cãi. Vì sao? Vì đức không

sợ hãi của Như Lai chẳng tranh cãi được, tánh chân như bình đẳng ở tánh pháp giới lưu truyền cùng khắp trong các thế giới không ai làm tổn hại được.

Hạnh giải thoát của bậc Thánh như vậy vô lượng, vô biên chẳng thể nghĩ bàn chẳng gì sánh bằng, chẳng tuyên nói được, thành tựu pháp vi diệu. Nhưng vì đại Bi huân tập nơi tâm nên Như Lai khai thị diễn nói hạnh giải thoát của bậc Thánh cho chúng sinh. Nếu có chúng sinh nào hiểu rõ như thật tu hành chánh đạo, thì quyết định giải thoát, mau rốt ráo hết khổ.

Này Xá-lợi-phất! Đức không sợ hãi của Như Lai không ngằn, mé như hư không. Nếu có kẻ nào muốn tìm cầu ranh giới của đức không sợ hãi ấy thì chẳng khác gì kẻ muốn tìm cầu ranh giới của hư không.

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát nghe đức không sợ hãi chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai rồi liền kính tin không lầm, không nghi vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Đây gọi là đức không sợ hãi thứ tư: Nói đạo giải thoát của bậc Thánh. Do Như Lai thành tựu đức không sợ hãi thứ tư ấy nên ở giữa đại chúng như sư tử rống chuyển pháp luân lớn mà tất cả thế gian hoặc Người, hoặc Trời, Ma vương, phạm vương, Sa-môn, Bà-la-môn đều không thể chuyển đúng pháp được.

Này Xá-lợi-phất! Bốn đức không sợ hãi ấy của Như Lai không ngằn, không mé như hư không, tất cả chúng sinh không thể thấu rõ được ranh giới ấy.

Các Đại Bồ-tát nghe đức không sợ hãi chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai như hư không rồi liền kính tin không lầm, không nghi càng thêm vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Tự nhiên chánh giác ngộ

Các pháp tánh bình đẳng

Vì Như Lai thấy khắp

Nên hiệu Chánh Đẳng Giác.

Hoặc các pháp phàm phu

Pháp hữu học, vô học

Pháp Độc giác tối thắng

Phật pháp đều bình đẳng.

Tất cả pháp thế gian

Thiện, bất thiện, bất động

Và các pháp xuất thế

Đường Niết-bàn bình đẳng.

Không, Vô tướng, Vô nguyện

Vô vi và hữu vi

Không sinh và không khởi

Đều thấy tánh bình đẳng.

Biết tánh bình đẳng rồi

Theo chỗ đáng tuyên nói

Độ thoát các hữu tình

Đại Mâu-ni Vô Úy

Đã giải thoát ba cõi

Rồi khai thị giải thoát

Chư nhân, thiên, thánh tôn

Hiển vô úy thứ hai.

Phật biết rõ pháp chướng

Tập khí chẳng chứng đạo

Hạ liệt chẳng thanh tịnh,

Chẳng có lòng hổ thẹn

Không luôn giữ nghiệp thân

Nghiệp khẩu và nghiệp ý

Tham, sân, si, sợ hãi

Sát sinh trộm của người

Tà dâm và vọng ngữ

Say rượu chẳng kính nhường

Bảy mạn, tám chi tà

Đều không phải đạo pháp,

Chín điều hại nhiều tội

Mười nghiệp đạo bất thiện

Tư duy chẳng hợp lý

Ngu si không giải thoát

Điên đảo tu các hạnh

Chấp hư vọng, phóng dật

Phật biết nói chướng ngại

Là vô úy thứ ba.

Môn thanh tịnh vô lượng

Tu tập chứng Bồ-đề

Phật tự nhiên thông đạt

Nói pháp môn cam lộ,

Cho đến số vô lượng

Rất nhiều pháp mầu lành

Trợ Bồ-đề thanh tịnh

Được chư Phật ngợi khen.

Nếu đã khéo tu tập

Mà chẳng chứng giải thoát

Hẳn không có việc này

Đấng Thập Lực nói thật

Nếu tư duy đúng lý

Dứt phiền não rộng lớn

Quán các pháp bình đẳng

Khéo tu tập hạnh Thánh

Chẳng chấp trước các tướng

Là pháp là phi pháp

Thì giải thoát sợ lo

Phật đã nói như vậy.

Khéo biết tất cả pháp

Rỗng trống như hư không

Thấy như ảo như mơ

Thì giải thoát các cõi,

Nếu phóng dật tạo nghiệp

Luân hồi trong các cõi

Nên Phật thương chúng sinh

Muốn họ chứng giải thoát.

Đấng Mâu-ni Thập Lực,

Thuyết pháp độ thế gian

Là vô úy thứ tư

Thanh tịnh như hư không.

Này Xá-lợi-phất! Đây gọi là đức không sợ hãi chẳng nghĩ bàn của Như Lai mà các Đại Bồ-tát kính tin không lầm, không nghi vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Bấy giờ Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

Này Xá-lợi-phất! Thế nào là Đại Bồ-tát đối với đức đại Bi chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai mà kính tin chẳng lầm, chẳng nghi vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ?

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai thường chuyển tâm đại Bi. Vì sao? Vì chư Phật Như Lai chẳng bỏ tất cả chúng sinh, vì thành thục chúng sinh nên tất cả thời gian tâm đại Bi thường khởi luôn chẳng dứt.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bi ấy của Như Lai vô lượng như vậy, chẳng thể nghĩ bàn, không gì sánh bằng như vậy, vô biên như vậy, chẳng thể nói như vậy, lợi lạc như vậy, lâu dài như vậy mà tùy thuận chúng sinh, cho đến tất cả ngữ nghiệp của Như Lai, đối với đại Bi ấy cũng khó tuyên nói. Vì sao? Vì Bồ-đề của Như Lai đã chứng được không thể nghĩ bàn, đại Bi của Như Lai vì chúng sinh mà phát khởi cũng chẳng thể nghĩ bàn như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai chứng được Bồ-đề như thế nào?

Này Xá-lợi-phất! Do Như Lai nhập vô căn, vô trụ như vậy nên chứng được Bồ-đề.

Những gì là căn? Những gì là trụ?

Có thân là căn, hư vọng phân biệt là trụ. Nơi hai pháp ấy, Đức Như Lai biết rõ tánh bình đẳng nên nói do Như Lai nhập vô căn vô trụ nên chứng được Vô thượng Bồ-đề. Chúng sinh chẳng thể biết rõ được hai pháp ấy. Như Lai đối với họ phát khởi đại Bi, nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ biết rõ pháp vô căn, vô trụ như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Luận về Bồ-đề, tánh của nó tịch tĩnh. Hai

pháp gì gọi là tịch và tĩnh? Bên trong là tịch, bên ngoài là tĩnh. Vì sao? Vì tánh của nhãn căn là không lìa rời ngã và ngã sở, tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý căn là không rời lìa ngã và ngã sở. Nếu biết rõ như vậy thì gọi là tịch. Thật biết rõ tánh của nhãn căn là không rời thì chẳng duyên theo sắc trần, cho đến như thật biết rõ ý căn là không rời thì chẳng duyên theo pháp trần. Nếu biết rõ như vậy thì gọi là tĩnh. Tất cả chúng sinh đối với hai pháp tịch tĩnh ấy chẳng biết rõ. Như Lai với họ phát khởi đại Bi, nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ biết rõ hai pháp tịch và tĩnh.

Này Xá-lợi-phất! Ta đã chứng Bồ-đề tự tánh thanh tịnh. Thế nào gọi là tự tánh thanh tịnh?

Này Xá-lợi-phất! Tánh Bồ-đề, thể nó không nhiễm ô. Tánh Bồ-đề cũng như hư không. Tánh Bồ-đề là tánh hư không. Bồ-đề với hư không bình đẳng, bình đẳng tánh rốt ráo thanh tịnh. Phàm phu ngu si chẳng biết được tự tánh thanh tịnh như vậy nên bị khách trần phiền não làm ô nhiễm.

Tất cả chúng sinh đối với tự tánh thanh tịnh ấy chẳng biết rõ được. Đức Như Lai với họ phát khởi đại Bi, nên ta nay quyết định sẽ khai thị cho họ biết rõ tự tánh thanh tịnh như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Ta đã chứng Bồ-đề không nhập, không xuất. Thế nào gọi là hai pháp nhập và xuất?

Nhập là nói chấp các pháp. Xuất là nói chẳng chấp các pháp. Như Lai thấy rõ pháp tánh bình đẳng không nhập, không xuất, cũng như Như Lai thấy rõ không có bờ bên này không có bên kia. Vì sao? Vì tánh của tất cả pháp rời lìa thử ngạn và bỉ ngạn. Chứng được pháp ấy nên gọi là Như Lai.

Đối với pháp tánh không nhập không xuất ấy, tất cả chúng sinh không biết rõ được. Như Lai với họ phát khởi đại Bi, nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ biết rõ pháp tánh không nhập, không xuất.

Này Xá-lợi-phất! Ta đã chứng Bồ-đề không tướng, không cảnh. Thế nào gọi là không tướng, không cảnh?

Chẳng được nhãn thức gọi là không tướng, không quán đối với sắc gọi là không cảnh. Cho đến chẳng được ý thức gọi là không tướng, chẳng quán đối với pháp gọi là không cảnh.

Này Xá-lợi-phất! Không tướng, không cảnh ấy là sở hành của chư Thánh. Sở hành ấy là gì? Đó là vì kẻ phàm phu ngu si trong ba cõi đối với sở hành của chư Thánh không thể thực hành được nên chẳng biết rõ không tướng, không cảnh. Như Lai đối với họ phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ biết rõ pháp không tướng, không cảnh ấy.

Này Xá-lợi-phất! Nói Bồ-đề ấy không có quá khứ, vị lai, hiện tại, ba đời bình đẳng, ba tướng luận dứt. Thế nào gọi là ba tướng luận dứt?

Với đời quá khứ tâm không đoái niệm, với đời vị lai thức không chạy đến, với đời hiện tại ý không phát khởi. Tâm, ý và thức ấy không có an trụ, chẳng phân biệt quá khứ, chẳng chấp trước vị lai, chẳng hý luận hiện tại. Tất cả chúng sinh chẳng giác ngộ được tánh bình đẳng ba đời, ba luận thanh tịnh. Như Lai đối với họ phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định khai thị làm cho họ giác ngộ ba đời, ba luân bình đẳng thanh tịnh như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Ta đã chứng Bồ-đề vô vi, vô tánh. Sao gọi là vô vi, vô tánh?

Tánh Bồ-đề ấy chẳng phải nhãn thức biết được cho đến chẳng phải ý thức biết được. Nói vô vi là không sinh, không diệt cũng không có trụ. Vì lìa hẳn ba tướng ấy nên gọi là vô vi.

Này Xá-lợi-phất! Người biết tánh vô vi phải biết hữu vi. Vì sao? Vì tự tánh của các pháp tức là vô tánh. Luận về vô tánh tức là thể tánh không hai. Vì tất cả chúng sinh chẳng giác ngộ được vô tánh, vô vi ấy nên Như Lai đối với họ mà phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ giác ngộ vô tánh, vô vi ấy.

Này Xá-lợi-phất! Ta đã chứng Bồ-đề dấu tích không sai biệt. Sao gọi là dấu tích không sai biệt?

Chân như và pháp tánh, cả hai đều gọi là dấu tích. Tánh không khác biệt, tánh không an trụ gọi là không sai biệt. Thực tế của các pháp gọi là dấu tích. Tánh không dao động gọi là không sai biệt.

Tánh không của các pháp gọi là dấu tích. Tánh chẳng thể nắm bắt gọi là không sai biệt. Các pháp Vô tướng gọi là dấu tích. Tánh chẳng thể tìm gọi là không sai biệt. Các pháp Vô nguyện gọi là dấu

tích. Tánh không phát khởi gọi là không sai biệt. Không tánh của chúng sinh gọi là dấu tích. Tức thể tánh là Không gọi là không sai biệt. Tướng hư không ấy gọi là dấu tích. Tánh chẳng thể nắm bắt gọi là không sai biệt. Tánh ấy không sinh gọi là dấu tích. Tánh ấy không diệt gọi là không sai biệt. Tánh ấy vô vi gọi là dấu tích. Tánh ấy không hành, không trụ gọi là không sai biệt. Là tướng Bồ-đề gọi là dấu tích. Tánh ấy tịch tĩnh gọi là không sai biệt. Là tướng Niết-bàn gọi là dấu tích. Tánh ấy không sinh gọi là không sai biệt.

Này Xá-lợi-phất! Vì tất cả chúng sinh chẳng giác ngộ được dấu tích không sai biệt ấy, nên Như Lai đối với họ phát khởi đại Bi: Nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ giác ngộ dấu tích không sai biệt ấy.

Này Xá-lợi-phất! Nói Bồ-đề ấy, không thể dùng thân để chứng, không thể dùng tâm để chứng. Vì sao? Vì tánh của thân là vô tri, không có tác dụng ví như cỏ cây, đất đá, tường vách. Tánh của tâm cũng vậy, ví như việc huyễn hóa, như sóng nắng, như trăng đáy nước. Nếu giác ngộ được thân tâm như vậy thì gọi là Bồ-đề.

Này Xá-lợi-phất! Chỉ do ngôn ngữ thế tục mà giả danh Bồ-đề. Thực tánh của Bồ-đề chẳng thể nói gọi được, chẳng thể dùng thân để được, chẳng thể dùng tâm để được, chẳng thể dùng pháp để được, chẳng thể dùng phi pháp để được, không thể dùng chân thật để được, chẳng thể dùng phi chân thật để được, chẳng thể dùng sự thật để được, chẳng thể dùng hư vọng để được. Vì sao? Vì tánh Bồ-đề lìa rời ngôn ngữ, rời lìa tất cả pháp tướng. Lại vì Bồ-đề không có hình trạng để thông ngôn thuyết. Như hư không kia không có hình, không có chỗ nên chẳng nói được.

Này Xá-lợi-phất! Cứ như thật mà tìm cầu thì tất cả pháp đều không thể nói. Vì sao? Vì trong các pháp đều không có ngôn ngữ. Trong ngôn ngữ cũng không có các pháp. Vì tất cả chúng sinh chẳng giác ngộ được chân lý của các pháp như vậy, nên Như Lai đối với họ phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định sẽ khai thị chân lý của các pháp ấy cho họ giác ngộ nghĩa lý chân thật như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Nói Bồ-đề ấy không giữ lấy, không cất chứa. Những gì gọi là không giữ lấy, không cất chứa? Biết rõ nhãn căn thì

gọi là không giữ lấy, chẳng quán sắc trần thì gọi là không cất chứa.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai chứng Bồ-đề không giữ lấy, không cất chứa ấy nên chẳng giữ lấy nhãn căn, chẳng sắc trần, chẳng trụ nơi thức; cho đến chẳng giữ lấy ý căn, chẳng cất chứa pháp trần, chẳng trụ nơi thức. Dù chẳng trụ nơi thức mà Như Lai biết rõ được chỗ trụ của tất cả chúng sinh.

Biết rõ thế nào? Đó là chúng sinh trụ ở bốn pháp.

Những gì là bốn? Tất cả chúng sinh, tâm của họ trụ nơi thức, tâm của họ trụ nơi thọ, tâm của họ trụ nơi tưởng, tâm của họ trụ nơi hành.

Như Lai biết như, thật rõ trụ và chẳng trụ như vậy. Vì tất cả chúng sinh chẳng giác ngộ được thực tế vô trụ như vậy nên Như Lai đối với họ phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ giác ngộ thực tế vô trụ ấy.

Này Xá-lợi-phất! Nói Bồ-đề là tên khác của không. Do không không nên Bồ-đề cũng không. Do Bồ-đề không nên các pháp cũng không. Thế nên Như Lai đúng với tánh không ấy đã giác ngộ tất cả các pháp. Như Lai chẳng do Không mà giác ngộ pháp tánh không tánh. Như Lai do trí nhất lý mà giác ngộ pháp tánh Không. Không với Bồ-đề, tánh ấy không hai. Vì không hai nên chẳng thể nói: đây là Bồ-đề, đây là tánh không. Nếu có hai pháp thì mới có thể nói: đây là Bồ-đề, đây là tánh không. Bởi pháp không hai nên không có hai tướng, không danh, không tướng, không hành, rốt ráo chẳng hành cũng chẳng hiện hành.

Nói là không là xa rời nắm lấy. Trong Thắng nghĩa đế không có pháp để được. Vì tánh không nên nói là không. Như nói thái hư là hư không, nhưng tánh thái hư chẳng thể nói, gọi được. Pháp không ấy nói tên là không, nhưng tánh không ấy chẳng nói, gọi được. Các pháp ngộ nhập thật không có tên mà giả lập tên gọi, nhưng tên gọi ấy không phương, không xứ. Các pháp cũng không phương, không xứ như tên gọi ấy.

Như Lai biết rõ các pháp từ xưa nay không sinh, không khởi. Biết như vậy rồi chứng giải thoát, nhưng thật tánh ấy không buộc không mở. Phàm phu ngu si chẳng giác ngộ được tánh Bồ-đề ấy, nên

Như Lai đối với họ phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định khai thị cho họ giác ngộ thật tánh Bồ-đề như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Tánh Bồ-đề bình đẳng với hư không. Nhưng tánh của hư không chẳng phải là có bình đẳng, không bình đẳng. Tánh Bồ-đề cũng vậy, chẳng phải là có bình đẳng hay không bình đẳng. Như các pháp tánh không, chân thật, chẳng thể nói là bình đẳng hay chẳng bình đẳng.

Như Lai giác ngộ tất cả pháp bình đẳng, không pháp nào chẳng bình đẳng. Giác ngộ đúng thật không có chút pháp nào có thể gọi là bình đẳng và chẳng bình đẳng.

Lượng trí như thật của Như Lai cùng tột lượng các pháp. Thế nào gọi là trí như thật? Đó là biết rõ các pháp vốn không có mà sinh, sinh rồi lìa tan, không có chủ mà sinh, không có chủ mà tan. Hoặc sinh hoặc tan đều tùy theo các duyên, trong ấy không có một pháp nào hoặc sinh hoặc tan, cũng không gì tùy theo. Vì thế nên gọi Như Lai dứt các nẻo đường mà nói pháp vi diệu. Vì tất cả chúng sinh chẳng giác ngộ được pháp dứt các nẻo đường ấy, nên Như Lai đối với họ phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ giác ngộ pháp dứt các nẻo đường ấy.

Này Xá-lợi-phất! Nói Bồ-đề là như. Những gì gọi là tướng như? Như tướng Bồ-đề, các sắc cũng vậy, đồng chân như ấy, không có thoái, mà không đến khắp. Thọ, tưởng, hành và thức cũng vậy, đồng chân như, không ấy chẳng đến khắp.

Này Xá-lợi-phất! Như tướng Bồ-đề đồng chân như ấy, tánh của bốn đại cũng như vậy, đồng chân như ấy không có thoái lui mà chẳng đến khắp. Cho đến nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới, ý giới, pháp giới, ý thức giới cũng như vậy.

Như tướng Bồ-đề chỉ là giả bày, tất cả các pháp uẩn, xứ, giới cũng giả bày ra như vậy. Biết rõ tướng như vậy thì gọi là như.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai thật giác ngộ chẳng điên đảo, biết rõ tất cả như chặng đầu, giữa và rốt sau cũng vậy. Vì sao? Vì chặng đầu không sinh, rốt sau không đến, đoạn giữa rời xa. Tất cả như vậy gọi là như.

Một pháp như vậy, tất cả pháp cũng vậy. Tất cả pháp như vậy,

một pháp cũng vậy. Chẳng phải trong tánh như mà có thể được một tánh và nhiều tánh.

Tất cả chúng sinh chẳng giác ngộ được pháp như ấy, nên Như Lai vì họ mà phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ giác ngộ pháp chân như ấy.

Này Xá-lợi-phất! Nói Bồ-đề là nhập nơi hành và nhập nơi vô hành. Những gì gọi là hành và vô hành?

Này Xá-lợi-phất! Phát khởi pháp lành gọi là hành. Tất cả các pháp chẳng thể nắm bắt gọi là vô hành.

An trụ nơi tâm vô trụ gọi là hành. Môn giải thoát vô tướng Tam-muội gọi là vô hành. Nói hành là cân lường, toán số quan sát nơi tâm. Nói vô hành là vượt qua cân lường toán số.

Thế nào nói là vượt qua cân lường…? Vì tất cả chỗ không có tác dụng của các thức.

Này Xá-lợi-phất! Nói hành là ở chỗ ấy quán sát hữu vi. Nói vô hành là ở chỗ ấy chứng nơi vô vi.

Phàm phu ngu si chẳng giác ngộ được pháp nhập hành, vô hành ấy nên Như Lai vì họ mà phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ giác ngộ pháp nhập hành, vô hành như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Nói Bồ-đề là không lưu không thủ. Những gì gọi là không lưu không thủ?

Vì lìa bốn lưu tánh nên gọi không lưu. Bốn lưu tánh ấy là gì? Lìa bốn lưu tánh là lìa dục lưu tánh, lìa hữu lưu tánh, lìa vô minh lưu tánh và lìa kiến lưu tánh.

Vì lìa bốn thủ tánh nên gọi không thủ. Bốn thủ tánh ấy là gì? Lìa bốn thủ tánh là lìa dục thủ tánh, lìa hữu thủ tánh, lìa kiến thủ tánh và lìa giới thủ tánh. Bốn thủ ấy đều do vô minh mà tối tăm, bờ ao nước ái ứ đọng. Do chấp ngã nên cảm thọ uẩn, xứ, giới.

Trong ấy, Như Lai biết rõ như thật căn bản của ngã thủ mà tự chứng thanh tịnh, cũng làm cho chúng sinh chứng được thanh tịnh.

Này Xá-lợi-phất! Vì đã chứng thanh tịnh ấy nên ở trong các pháp, Như Lai không có phân biệt. Vì sao? Vì phân biệt thì phát khởi suy tưởng chẳng đúng chân lý. Mà chứng thanh tịnh ấy chỉ là tương

ưng với chân lý nên chẳng phát khởi vô minh. Vì chẳng phát khởi vô minh nên chẳng phát khởi được mười hai hữu chi. Nếu chẳng phát khởi mười hai hữu chi thì là vô sinh. Nếu vô sinh thì đó là quyết định. Nếu là quyết định thì đó là liễu nghĩa. Nếu là liễu nghĩa thì đó là thắng nghĩa. Nếu là thắng nghĩa thì đó là nghĩa không nhân. Nếu là nghĩa không nhân thì đó là nghĩa chẳng nói được. Nghĩa chẳng nói được là nghĩa duyên khởi. Các nghĩa duyên khởi chính là nghĩa pháp. Nghĩa các pháp chính là nghĩa Như Lai.

Này Xá-lợi-phất! Nếu có thể quán duyên khởi như vậy thì chính là quán pháp. Nếu quán pháp tức là quán Như Lai. Quán như vậy thì rời ngoài chân như không có sở quán.

Trong ấy thế nào là có sở hữu? Đó là tướng và duyên. Hai pháp ấy, nếu có thể quán không tướng, không duyên tức là chân thật quán.

Như Lai do giác ngộ các pháp bình đẳng như vậy nên bình đẳng.

Phàm phu ngu si không giác ngộ được tánh không lưu, không thủ ấy. Như Lai vì họ mà phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định sẽ khai thị cho họ giác ngộ tánh không lưu, không thủ ấy.

Này Xá-lợi-phất! Nói Bồ-đề ấy, tánh nó thanh tịnh, không có cấu nhơ, không có chấp trước. Thế nào gọi là thanh tịnh, không có cấu nhơ và không có chấp trước? Vì Không nên thanh tịnh, vì Vô tướng nên không cấu nhơ, vì Vô nguyện nên không chấp trước.

Lại vì không sinh nên thanh tịnh, vì không tạo tác nên không cấu, vì không nắm giữ nên không chấp. Lại là tự tánh nên thanh tịnh, vì khắp sạch nên không cấu, vì sáng sạch nên không chấp. Lại vì không hý luận nên thanh tịnh, vì lìa hý luận nên không cấu, vì hý luận tịch tĩnh nên không chấp. Lại vì là chân như nên thanh tịnh, là pháp giới nên không cấu, là thực tế nên không chấp. Lại vì hư tĩnh nên thanh tịnh, vì không chướng ngại nên không cấu, vì không tịch nên không chấp. Lại vì biết rõ khắp bên trong nên thanh tịnh, vì chẳng hành bên ngoài nên không cấu, vì chẳng thể được nên không chấp. Lại vì khắp biết rõ uẩn nên thanh tịnh, vì là tự thể giới nên không cấu, vì xứ tổn giảm nên không chấp. Lại vì quá khứ tận trí

nên thanh tịnh, vì vị lai Vô sinh trí nên không cấu, vì hiện tại Pháp giới trụ trí nên không chấp.

Tánh thanh tịnh không cấu, không chấp như vậy đồng đến một câu, đó là câu tịch tĩnh. Những tịch tĩnh ấy là tột tịch tĩnh. Tột tịch tĩnh là khắp tịch tĩnh. Khắp tịch tĩnh gọi là Đại Mâu-ni.

Này Xá-lợi-phất! Dường như thái hư, Bồ-đề cũng vậy. Như tánh Bồ-đề, các pháp cũng vậy. Như tánh các pháp, chân thật cũng vậy. Như tánh chân thật, cõi nước cũng vậy. Như tánh cõi nước, Niết-bàn cũng vậy. Vì thế nên nói các pháp bình đẳng của Niết-bàn, cũng gọi là cứu cánh, vì không có tướng biên tế; không có đối trị, vì rời tướng đối trị. Các pháp như vậy xưa nay thanh tịnh không cấu, không chấp.

Này Xá-lợi-phất! Nơi tất cả các pháp sắc, vô sắc… như vậy, Như Lai giác ngộ như thật, xem thấy tánh của hữu tình thanh tịnh không cấu, không chấp, liền phát khởi đại Bi. Nay ta quyết định sẽ khai thị cho các hữu tình giác ngộ pháp thanh tịnh không cấu, không chấp.

Này Xá-lợi-phất! Đức đại Bi chẳng thể nghĩ bàn ấy của Như Lai chẳng do công dụng nhậm vận thường chuyển, lưu bố khắp đầy mười phương thế giới không có chướng ngại.

Này Xá-lợi-phất! Đức đại Bi của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn không ngằn, không mé giống như hư không. Nếu có ai muốn tìm cầu ranh giới của đức đại Bi ấy thì chẳng khác gì kẻ muốn tìm cầu ranh giới của hư không.

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát nghe đức đại Bi của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn đồng hư không rồi liền kính tin không lầm, không nghi vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Chư Phật chứng Bồ-đề

Không căn, không chỗ trụ

Như chỗ Phật đã chứng

Đem dạy cho chúng sinh

Chư Phật chúng Bồ-đề

Tịch tĩnh, tột tịch tĩnh

Thấy nhãn căn trong không

Thấy sắc trần ngoài không.

Hữu tình chẳng giác ngộ

Tịch tĩnh tột tịch tĩnh

Phật biết rõ cú nghĩa

Vì họ khởi đại Bi.

Tánh Bồ-đề sáng sạch

Thanh tịnh đồng hư không

Vì chúng sinh chẳng rõ

Nên Phật khởi đại Bi.

Chư Phật chứng Bồ-đề

Không đến đi, lấy bỏ

Vì chúng sinh chẳng rõ

Nên Phật khởi đại Bi.

Chư Phật chứng Bồ-đề

Không tướng, không cảnh giới

Là sở hành của Thánh

Phàm phu chẳng biết được,

Vì họ chẳng biết rõ

Hoặc biết mà chẳng thấu

Như Lai đối với họ

Phát khởi lòng đại Bi.

Tự tánh của vô vi

Không sinh cũng không diệt

Cũng vẫn không có trụ

Ba luận luôn giải thoát,

Phàm phu chẳng giác ngộ

Tự tánh của hữu vi

Phật thương khởi đại Bi

Dạy chân lý như vậy.

Bồ-đề chẳng phải thân

Cũng chẳng phải tâm chứng

Tự tánh thân vô tri

Tâm như việc huyễn hóa,

Phàm phu chẳng giác ngộ

Tánh thể của thân tâm

Phật thương khởi đại Bi

Dạy diệu lý như vậy.

Chư Phật tự nhiên chứng

Bồ-đề thắng rộng lớn

Ngồi an dưới thọ vương

Quan sát tánh chúng sinh

Trèo lên xe sinh tử

Chạy vòng khắp các loài

Vì thấy họ như vậy

Nên Phật khởi đại Bi.

Bị kiêu mạn phá hoại

Kiến chấp luôn ràng buộc

Với khổ tưởng là vui

Vô thường tưởng là thường

Chấp là tịnh, là ngã

Là chúng sinh, thọ giả

Như Lai quan sát thấy

Vì họ khởi đại Bi.

Tánh tất cả chúng sinh

Che trùm trong màn si

Không có ánh sáng tuệ

Như mây che mặt trời,

Như Lai quan sát thấy

Vì họ khởi đại Bi

Dùng trí sáng không nhơ

Soi sáng đường cho họ.

Chúng sinh vào ác đạo

Thường mê mất đường chính

Đọa địa ngục, ngạ quỷ

Hoặc đọa loài súc sinh

Chư Phật đã biết rõ

Dẫn dắt đi đường chính

Nay Phật thấy họ rồi

Khởi đại Bi khai thị.

Phật biết tất cả pháp

Chân như và thật tánh

Thanh tịnh cùng hư không

Chứng thành chân giải thoát

Chúng sinh chẳng biết được

Pháp tịnh diệu như vậy

Như Lai vì thương họ

Mà phát khởi đại Bi.

Này Xá-lợi-phất! Đây gọi là đức đại Bi không thể nghĩ bàn của Như Lai. Các Đại Bồ-tát nghe đức đại Bi chẳng thể nghĩ bàn ấy rồi liền kính tin không lầm, không nghi càng thêm vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

❧

Kinh Đại Bảo Tích - Quyển 40 - Pháp hội 12: Bồ-Tát Tạng (Phần 6) - Phẩm 4: Tánh Chẳng Nghĩ Bàn Của Như Lai ( Phần 4)

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 40

Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam tạng Pháp sư Huyền Trang.

Pháp hội 12: BỒ-TÁT TẠNG (Phần 6)

Phẩm 4: TÁNH CHẲNG NGHĨ BÀN CỦA NHƯ LAI (Phần 4)

Bấy giờ Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Này Xá-lợi-phất! Thế nào là Đại Bồ-tát đối với Phật pháp bất cộng chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai mà kính tin không lầm, không nghi vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ?

Này Xá-lợi-phất! Như Lai thành tựu mười tám Phật pháp bất cộng. Do thành tín mười tám pháp Bất cộng ấy nên Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác ở giữa đại chúng như sư tử rống tuyên bố rằng: “Ta ở ngôi Thế Tôn chuyển pháp luân lớn mà tất cả thế gian hoặc Người, hoặc Trời, Ma vương, Phạm vương, Sa-môn, Bà-la-môn đều chẳng thể chuyển được đúng pháp.”

Những gì gọi là mười tám pháp Phật bất cộng?

Này Xá-lợi-phất! Như Lai ở đời không có các sự lầm lỗi. Vì không lầm lỗi nên gọi là Như Lai. Thế nào gọi là không có lầm lỗi?

Này Xá-lợi-phất! Thân nghiệp của Như Lai không lầm lỗi. Tất cả thế gian, hoặc kẻ ngu người trí đều không thể đúng pháp chỉ trích là Như Lai có lỗi lầm nơi thân nghiệp. Vì sao? Vì thân nghiệp của Phật Thế Tôn rốt ráo không lỗi lầm.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai bước đi trong đời luôn ngó thẳng đến trước. Tất cả cử chỉ, hoặc xoay mình quay lại, hoặc cúi xuống hoặc ngước lên, đắp y, cầm bát, đến lui qua lại, đi đứng ngồi

nằm đều không mất oai nghi, luôn đoan nghiêm tường tự.

Này Xá-lợi-phất! Như khi Như Lai đi vào thành ấp, hoặc lúc trở về, hai bàn chân đạp trên không mà tướng thiên bức luân hiện rõ trên đất, mùi thơm đẹp lạ và hoa sen vàng tự nhiên vọt ra đỡ chân Như Lai. Nếu có tất cả loài hữu tình trong loài súc sinh được chân Phật chạm phải, thì hưởng thọ vui khoái mãn bảy ngày đêm, sau khi chết được sinh về cõi lành an vui.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai mặc y phục, y phục ấy chẳng dính vào thân. Như lượng của bốn ngón tay Như Lai, ngọn gió tỳ-lam chẳng lay động được.

Này Xá-lợi-phất! Ánh sáng nơi thân của Như Lai chiếu sáng luôn không ngớt, chạm đến chúng sinh thì làm cho họ vui thích.

Này Xá-lợi-phất! Vì không có tất cả thân tướng lỗi lầm như vậy nên nói là thân nghiệp của Như Lai không có lỗi lầm. Như chính Phật tự chứng thân nghiệp không lỗi lầm, cũng vì chúng sinh tuyên nói pháp ấy khiến họ dứt hẳn thân nghiệp lỗi lầm.

Này Xá-lợi-phất! Ngữ nghiệp của Như Lai không có lỗi lầm. Tất cả thế gian, hoặc người trí kẻ ngu đều không thể chỉ trích là ngữ nghiệp của Như Lai có lỗi lầm. Vì sao? Vì Như Lai là Đấng nói đúng thời, Đấng nói lời như thật, Đấng nói sự thật, Đấng nói phải thời, Đấng làm đúng như lời nói, Đấng khéo giảng giải từ ngữ, Đấng nói lời mà người nghe vui thích, Đấng không nói lập lại, Đấng nói văn nghĩa trang nghiêm, Đấng phát một âm nào cũng đều khiến người nghe tin hiểu vui đẹp.

Này Xá-lợi-phất! Vì tất cả lời nói không có tướng lỗi lầm như vậy nên gọi rằng ngữ nghiệp của Như Lai không lầm lỗi. Như tự mình chứng ngữ nghiệp không lỗi, Như Lai cũng vì chúng sinh nói pháp ấy khiến họ dứt hẳn lỗi lầm nơi ngữ nghiệp.

Này Xá-lợi-phất! Tâm niệm của Như Lai không lỗi lầm. Tất cả thế gian, hoặc người trí kẻ ngu không thể rình tìm, đúng pháp chỉ trích được rằng tâm nghiệp của Như Lai có lỗi. Vì sao? Vì Như Lai chẳng xả pháp định thậm thâm mà có thể phát khởi làm những Phật sự, ý chẳng dao động với tất cả pháp mà trí vô ngại nhậm vận thường chuyển nên nói Như Lai tâm nghiệp không lỗi lầm. Như tự

mình chứng tâm không lỗi, Như Lai cũng vì chúng sinh mà nói pháp ấy khiến cho họ dứt hẳn lỗi lầm nơi tâm.

Này Xá-lợi-phất! Vì thân, ngữ, tâm không có lỗi lầm như vậy nên gọi đó là pháp Phật bất cộng thứ nhất của Như Lai: Các nghiệp không có lỗi lầm.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào là Như Lai phát ngôn, âm thanh không có thô bạo? Vì Như Lai không phát âm một cách thô bạo nên tất cả thế gian, hoặc Ma vương hoặc quyến thuộc Ma, hoặc chư Thiên, hoặc các nhà ngoại đạo đều chẳng thể rình tìm được chỗ sơ suất của Như Lai.

Này Xá-lợi-phất! Âm ngôn của Như Lai vốn không thô bạo, không có khuynh hướng thô bạo. Vì sao? Vì từ lâu Như Lai đã lìa hẳn những tham ái và giận hờn. Dù được tất cả chúng sinh tôn kính mà tâm Như Lai chẳng cao hứng. Dù bị khinh khi cũng chẳng có niệm buồn.

Này Xá-lợi-phất! Việc làm của Như Lai không có quá thời và chẳng cứu cánh, cũng chẳng vì việc ấy mà có ăn năn và theo việc ấy mà phát ngôn thô bạo.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai không có tranh cãi với thế gian nên không có lời thô bạo. Đức Như Lai luôn dừng ở chánh định vô tranh, không chấp ngã, ngã sở, cũng không có sở thủ, rời xa những triền phược nên không có lời thô bạo.

Này Xá-lợi-phất! Như tự mình chứng vô lượng âm ngôn không thô bạo, Phật cũng vì chúng sinh nói pháp ấy, cho họ dứt hẳn những thô bạo. Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ hai của Như Lai: Lời nói không thô bạo.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào là Như Lai không quên mất chánh niệm? Vì Đức Như Lai không quên mất chánh niệm nên chẳng bao giờ phát sinh mê loạn với một pháp nào. Vì sao? Vì Như Lai đã trụ trong tĩnh lự giải thoát Tam-ma-địa, Tam-ma-bát-đề, không si mê. Vì Như Lai quán thấy không chướng ngại những tâm hành động chuyển của các hữu tình, vì theo chỗ đáng dạy mà vì họ tuyên nói diệu pháp không quên mất, vì ở trong các pháp nghĩa giảng giải biện tài không chướng ngại không quên mất, vì đối với quá khứ, vị lai và

hiện tại, trí vô ngại thấy suốt vô lượng không quên mất. Như tự mình chứng chánh niệm không quên mất, Như Lai cũng vì chúng sinh nói pháp khiến cho họ chứng được chánh niệm ấy.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ ba của Như Lai: Chánh niệm không quên mất.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào là Như Lai không có tâm chẳng định?

Này Xá-lợi-phất! Khi đi, đứng, ngồi, nằm, hoặc ăn uống, hoặc nói nín, Như Lai luôn ở sâu trong định không bao giờ rời xa. Vì sao? Vì Như Lai chứng được Thiền định ba-la-mật-đa thậm thâm tối thắng, đã thành tựu tĩnh lự thậm thâm không chướng, không ngại.

Này Xá-lợi-phất! Không có loại hữu tình nào hoặc nhập định hay xuất định mà có thể thấy được tâm và tâm sở của Như Lai, chỉ trừ lúc Như Lai dùng thần lực gia bị cho họ. Như tự mình đã chứng được tâm thường ở trong chánh định, Như Lai cũng vì các hữu tình nói pháp ấy làm cho họ rời hẳn tâm tán loạn.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ tư của Như Lai: Không có tâm chẳng định.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào là Như Lai không có các tư tưởng khác? Nếu có tự tưởng khác thì có thể có tâm niệm không bình đẳng. Tâm Như Lai thường bình đẳng nên đối với tất cả pháp, Như Lai không có tư tưởng khác.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai với các cõi Phật không có tư tưởng khác lạ, vì cõi Phật như hư không. Với các hữu tình, Như Lai không có các loại tưởng, vì tánh hữu tình vô ngã. Với chỗ chư Phật, Như Lai không có các tư tưởng khác, vì trí bình đẳng pháp tánh không có sai biệt. Với tất cả pháp, Như Lai không có các tư tưởng khác, vì pháp lìa dục tánh nó bình đẳng. Với người trì giới, Như Lai không yêu; với người phá giới, Như Lai không giận; với kẻ ân đều đền đáp; với kẻ oán không lòng hại; với người được độ đều bình đẳng; với kẻ tà định không có lòng khinh mạn, đều bình đẳng an trụ trong tất cả các pháp, vì thế nên nói Như Lai không có tư tưởng khác. Như tự mình đã chứng không có tư tưởng khác, Như Lai cũng vì chúng sinh mà tuyên nói pháp ấy làm cho họ dứt hẳn các thứ tư tưởng khác.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ năm của Như Lai: Không có tưởng khác.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào là Như Lai chẳng biết rõ mà xả?

Này Xá-lợi-phất! Như Lai đã tu tập xong Thánh đạo mà chứng đức xả ấy, chẳng phải là chưa tu Thánh đạo mà chứng. Đức Như Lai đã tu nơi tâm, đã tu nơi giới, đã tu nơi tuệ mà chứng đức xả ấy, chẳng phải chưa tu mà chứng.

Này Xá-lợi-phất! Đức xả của Như Lai là tùy theo trí tuệ mà hiện hành, chẳng phải tùy ngu si. Đức xả của Như Lai là xuất thế, chẳng theo thế gian. Đức xả của Như Lai là bậc Thánh là xuất ly; chẳng phải chẳng Thánh, chẳng xuất ly. Đức xả của Như Lai thường chuyển pháp luân thanh tịnh thương mến chúng sinh chẳng bỏ rời. Đức xả của Như Lai nhậm vận thành tựu, vì chẳng theo nơi đối trị.

Này Xá-lợi-phất! Đức xả của Như Lai, chẳng cao cũng chẳng hạ liệt, an trụ được nơi bất động rời xa hai bên, vượt khỏi tất cả suy lường xem xét, quán đãi theo thời cũng chẳng quá thời, không lay động không suy tư, không phân biệt, không dị phân biệt, không tu không tổn, không có kiêu căng phóng dật, không có thị hiện, là chân tánh, là như tánh, là tánh chẳng hư vọng, chẳng phải tánh chẳng như, có vô lượng đức tánh như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Đức đại xả của Như Lai thành tựu như vậy, vì muốn chúng sinh được viên mãn đức xả ấy mà nói pháp này. Đây gọi pháp Phật bất cộng thứ sáu của Như Lai: Đức xả không phân biệt.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là chí mong cầu không lui giảm của Như Lai? Những gì là chí mong cầu không lui giảm? Đó là chí mong cầu nơi pháp lành.

Lại còn có nghĩa gì gọi là chí mong cầu của Như Lai?

Chí mong cầu đại Từ của Như Lai không giảm. Chí mong cầu đại Bi của Như Lai không giảm. Chí mong cầu thuyết pháp của Như Lai không giảm. Chí mong cầu điều phục chúng sinh của Như Lai không giảm. Chí mong cầu thành thục chúng sinh của Như Lai không giảm. Chí mong cầu giải thoát của Như Lai không giảm. Chí mong

cầu giáo đạo Bồ-tát của Như Lai không giảm. Chí mong cầu nối giống Tam bảo khiến chẳng đoạn tuyệt của Như Lai không giảm. Tất cả Như Lai chẳng theo nơi dục mà hành động. Chí mong cầu của Như Lai dùng trí tuệ làm người dẫn đường.

Như tự mình đã chứng chí mong cầu không lui giảm, cũng vì chúng sinh tuyên nói pháp ấy khiến họ chứng được chí mong cầu Nhất thiết trí trí viên mãn. Đây gọi là chí mong cầu không giảm, pháp Phật bất cộng thứ bảy của Như Lai.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là chánh cần không lui giảm của Đức Như Lai?

Đó là chánh cần chẳng bỏ chúng sinh được hóa độ. Chánh cần không có ý xua đuổi chúng nghe pháp. Giáo hóa chẳng lui mất như vậy nên gọi chánh cần của Như Lai chẳng giảm.

Này Xá-lợi-phất! Nếu có chúng sinh thích nghe pháp, đáng là pháp khí, có thể nghe pháp mãi cả kiếp không biết mỏi, gặp thính chúng như vậy, Như Lai cũng thuyết pháp suốt kiếp chẳng rời pháp tòa, chẳng ăn uống mà thuyết pháp luôn chẳng nghỉ.

Giả sử cách xa hằng hà sa thế giới có một chúng sinh thuộc giới hạn giáo hóa của Phật, Như Lai liền đích thân đến tại chỗ họ để giáo hóa cho họ được ngộ nhập. Chánh cần của Như Lai không hề mỏi nhọc nhàm chán.

Này Xá-lợi-phất! Thân của Như Lai không hề mỏi mệt, lời nói và thân tâm của Như Lai cũng không hề mỏi mệt. Vì sao? Vì thân, lời nói và tâm của Như Lai luôn khinh an.

Này Xá-lợi-phất! Từ nhiều kiếp Như Lai phát khởi tinh tấn và ca ngợi đức tinh tấn, vì chúng sinh mà nói pháp ấy cho họ siêng tu tập đức tinh tấn để được chứng Thánh giải thoát.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ tám của Như Lai: Đức chánh cần không giảm.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là Như Lai đối với tất cả pháp và tất cả chủng tánh tất cả niệm không lui giảm? Vì niệm của Như Lai không lui giảm vậy.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai chứng được Vô thượng Bồ-đề, quán trí không gián đoạn. Tâm của tất cả chúng sinh nối tiếp biết các sự

quá khứ, vị lai, ở trong ấy Như Lai đều biết rõ không có quên mất. Biết như thật tâm hành của chúng sinh rồi, Như Lai không hề tác ý trong đó mà sự nhớ biết của Như Lai không lui giảm.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai an lập ba tụ chúng sinh, căn tánh ngộ nhập hiểu biết và tu hành của họ, xét biết rõ rồi Như Lai chẳng để ý nghĩ nhớ quan sát nữa, mà Như Lai thường vì họ thuyết pháp đúng chỗ chẳng hề thôi nghỉ. Vì sao? Vì đức niệm của Như Lai không lui giảm vậy. Như tự mình chứng niệm không lui giảm, cũng vì chúng sinh mà tuyên nói pháp ấy cho họ vónh viễn dứt niệm thoái giảm.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ chín của Như Lai: Đức niệm không giảm.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là Tam-ma-địa của Phật không thoái giảm?

Này Xá-lợi-phất! Tam-ma-địa của Phật và tất cả pháp, tánh ấy bình đẳng, chẳng phải không bình đẳng. Vì sao? Vì tất cả pháp và tất cả chủng pháp không có tánh gì chẳng bình đẳng.

Này Xá-lợi-phất! Do nhân duyên gì mà Tam-ma-địa của Phật không giảm?

Vì chân như bình đẳng thì Tam-ma-địa bình đẳng, vì Tam-ma-địa bình đẳng thì Như Lai bình đẳng. Vì hay chứng nhập tánh bình đẳng như vậy, nên Tam-ma-địa ấy gọi là đẳng định.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Nếu tham tế bình đẳng thì lìa tham tế bình đẳng. Nếu sân tế bình đẳng thì lìa sân tế bình đẳng. Nếu si tế bình đẳng thì lìa si tế bình đẳng. Nếu hữu vi tế bình đẳng thì vô vi tế bình đẳng. Nếu sinh tử tế bình đẳng thì Niết-bàn tế bình đẳng.

Vì Như Lai chứng nhập tánh bình đẳng như vậy nên Tam-ma-địa của Như Lai không lui giảm. Vì sao? Vì tánh bình đẳng không thoái giảm.

Này Xá-lợi-phất! Tam-ma-địa của Phật chẳng phải tương ưng với nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý. Tại sao? Do không tương ưng vậy, nhưng nơi Như Lai sáu căn không thiếu. Tam-ma-địa của Phật chẳng y nơi địa, thủy, hỏa, phong bốn đại, chẳng y nơi Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, chẳng y nơi thế gian này và thế gian khác. Tại sao? Do

không nương tựa vậy. Vì thế mà không lui, không giảm. Đã tự chứng Tam-ma-địa không giảm, Đức Như Lai cũng vì chúng sinh tuyên nói pháp ấy cho họ chứng được các Tam-ma-địa.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ mười của Như Lai: Tam-ma-địa không giảm.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là trí tuệ không giảm của Như Lai?

Này Xá-lợi-phất! Những gì là trí tuệ của Như Lai?

Đó là trí biết rõ các pháp chẳng nhờ người khác, trí nói diệu pháp cho các hữu tình, trí thiện xảo vô tận, trí hiểu biết không ngại, trí phân biệt tất cả nghĩa, trí ngộ nhập một nghĩa cả trăm ngàn đại kiếp nói cũng chẳng hết, trí dứt lưới nghi khi được nghe, trí nơi tất cả chỗ không chướng ngại, trí lập và nói ba thừa, trí thấu rõ khắp tám muôn bốn ngàn tâm hành của hữu tình, trí mở dạy tám muôn bốn ngàn pháp tạng.

Này Xá-lợi-phất! Trí tuệ của Như Lai không ngằn, không mé, không có cùng tận. Vì trí tuệ ấy chẳng thể cùng tận vậy. Do trí tuệ ấy chẳng cùng tận, nên từ trí tuệ ấy thuyết pháp cũng không cùng tận, vì thế mà gọi trí tuệ của Như Lai không lui giảm. Như tự chứng trí tuệ không giảm, Như Lai cũng vì chúng sinh nói pháp ấy cho họ chứng được trí tuệ vô tận.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ mười một của Như Lai: Trí tuệ không giảm.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là giải thoát không giảm của Như Lai?

Này Xá-lợi-phất! Những gì là giải thoát của Như Lai?

Này Xá-lợi-phất! Hàng Thanh văn thừa do ngộ âm thanh mà được giải thoát. Hàng Độc giác thừa do ngộ các duyên mà được giải thoát. Chư Phật Như Lai xa rời tất cả chấp trước hai bên mà được giải thoát, nên gọi là Như Lai giải thoát. Giải thoát ấy, với tiền tế thì không trói buộc, với hậu tế thì không chuyển hành, với hiện tại thì không trụ trước.

Này Xá-lợi-phất! Giải thoát hai chấp nhãn với sắc. Cũng vậy, giải thoát hai chấp nhĩ với thanh, tỷ với hương, thiệt với vị, thân với

xúc. Vì nương nơi giải thoát nên nhiếp thọ không chấp.

Này Xá-lợi-phất! Tâm cùng với trí, tự tánh sáng sạch, thể không vết không nhơ. Vì thế nên chư Phật do sát-na tâm tương ưng tuệ mà chứng được Vô thượng Bồ-đề. Theo chỗ chứng Bồ-đề của mình, Như Lai cũng vì chúng sinh nói pháp ấy khiến cho họ chứng viên mãn Bồ-đề.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ mười hai của Như Lai: Giải thoát không giảm.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là tất cả thân nghiệp của Như Lai do trí dẫn đường và theo trí mà chuyển?

Này Xá-lợi-phất! Do Phật đã thành tựu thân nghiệp ấy nên tất cả hữu tình hoặc thấy Như Lai liền điều phục, hoặc nghe Như Lai thuyết pháp cũng đều điều phục. Vì thế nên Như Lai hoặc hiện yên lặng điều phục chúng sinh, hoặc hiện uống ăn điều phục chúng sinh, hoặc hiện các oai nghi điều phục chúng sinh, hoặc hiện những tướng thù thắng điều phục chúng sinh, hoặc hiện tùy hình tốt đẹp để điều phục chúng sinh, hoặc hiện tướng không thấy đảnh để điều phục chúng sinh, hoặc hiện tướng quán sát điều phục chúng sinh, hoặc hiện thần quang chiếu sáng điều phục chúng sinh, hoặc hiện bước đi cất chân hạ chân điều phục chúng sinh, hoặc hiện qua lại thành ấp điều phục chúng sinh.

Này Xá-lợi-phất! Nói tóm lại, không có oai nghi nào của Phật mà chẳng điều phục chúng sinh, vì thế nên nói tất cả thân nghiệp của Như Lai do trí làm người dẫn đường, theo trí mà chuyển. Như tự chứng thân nghiệp như vậy, Như Lai cũng vì chúng sinh nói pháp ấy cho họ chứng nhập thân trí như vậy.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ mười ba của Như Lai: Thân nghiệp theo trí chuyển.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là tất cả ngữ nghiệp của Như Lai do trí làm người dẫn đường và theo trí mà chuyển?

Này Xá-lợi-phất! Phật Như Lai không bao giờ thuyết pháp hư dối. Do trí làm người dẫn đường nên lời Phật thọ ký đều tròn đủ cả. Lời Phật nói ra đều rõ ràng vi diệu.

Này Xá-lợi-phất! Ngôn ngữ của Phật theo hiện thật mà chuyển chẳng thể nghĩ bàn. Nay sẽ lược kể:

Ngôn ngữ của Phật là lời nói dễ hiểu rõ, là lời nói dễ biết rõ, lời nói chẳng cao đại, lời nói chẳng ty hạ, lời nói thù thắng, lời nói chẳng tà khúc, lời nói chẳng vấp váp, lời nói chẳng phiền loạn, lời nói chẳng ngập ngừng, lời nói chẳng thô cứng, lời nói chẳng ẩn mất, là lời nói nhu hòa, lời nói đáng vui thích, lời nói chẳng trống thiếu, lời nói chẳng nhẹ rung, lời nói chẳng lập cập, lời nói chẳng phiền muộn, lời nói chẳng quá mau, lời nói khéo quyết đoán, lời nói khéo giảng giải, lời nói tột hay tốt, lời nói thắng diệu, lời nói khéo xướng đạo, lời nói thanh lớn, lời nói như sấm nổ, lời nói không sót thừa, lời nói như uống cam lộ, lời nói có ý nghĩa, lời nói đáng gần gũi, lời nói phóng khoáng, lời nói đáng yêu, lời nói không nhiễm trần, lời nói rời trần cấu, lời nói không nhơ, lời nói không đục, lời nói không lỗ mãng, lời nói oai nghiêm, lời nói không chướng ngại, lời nói hay dạy dỗ, lời nói sáng sạch, lời nói chánh trực, lời nói không khiếp sợ, lời nói không khuyết giảm, lời nói chẳng nhẹ gấp, lời nói hay sinh vui mừng, lời nói làm cho thân khoan khoái, lời nói làm cho tâm hớn hở, lời nói làm hết tham, lời nói làm dứt sân, lời nói làm mất si, lời nói trừ ma, lời nói dẹp ác, lời nói xô ngã dị luận, lời nói có biểu thị, lời nói như tiếng trống trời, lời nói mà người trí vui thích, lời nói như tiếng Tiên điểu, lời nói như tiếng Thiên đế, lời nói như tiếng Phạm thiên, lời nói như tiếng hải triều, lời nói như tiếng vân lôi, lời nói như tiếng động đất động núi, lời nói như tiếng chim hồng hạc chúa, chim khổng tước chúa, chim hoàng ly, chim mạng mạng, chim ngỗng chúa, chim nhạn chúa; lời nói như tiếng lộc vương, như tiếng nhạc, như tiếng loa, như tiếng tiêu, lời nói dễ biết dễ hiểu, lời nói rành rẽ, lời nói đẹp dạ, lời nói đáng lắng nghe, lời nói sâu xa, lời nói không ngọng nghịu, lời nói vui tai, lời nói sinh căn lành, lời nói không thiếu văn cú, lời nói khéo trình bày văn cú, lời nói đúng văn cú, đúng nghĩa, đúng pháp, đúng thời, đáp đúng, chẳng lỗi thời, lời nói biết căn tánh thắng liệt, lời nói trang nghiêm bố thí, lời nói trì giới thanh tịnh, lời nói truyền dạy nhẫn nhục, lời nói luyện tập tinh tấn, lời nói khiến thích thiền định, lời nói ngộ nhập chánh tuệ, lời nói khéo

nhóm đức Từ, lời nói đức Bi không mỏi, lời nói đức Hỷ trong sạch, lời nói chứng nhập đức Xả, lời nói an lập ba thừa, lời nói nối vững Tam bảo, lời nói an lập ba tụ, lời nói thanh tịnh ba giải thoát, lời nói tu khắp đế lý, lời nói tu khắp trí tuệ, lời nói người đạt chẳng chê, lời nói bậc Thánh khen ngợi, lời nói lượng như hư không, lời nói thành tựu vi diệu Nhất thiết chủng.

Lời nói của Như Lai vô lượng, vô biên thanh tịnh vi diệu như vậy, vì thế nên nói ngữ nghiệp của Như Lai dùng trí làm người dẫn đường, theo trí mà chuyển. Như tự mình đã chứng ngữ nghiệp như vậy, Như Lai cũng vì chúng sinh mà tuyên nói pháp ấy khiến họ được chứng nhập ngữ nghiệp như vậy.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ mười bốn của Như Lai: Ngữ nghiệp theo trí chuyển.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là tất cả ý nghiệp của Như Lai dùng trí làm người dẫn đường, theo trí mà chuyển.

Này Xá-lợi-phất! Luận về Như Lai thì tâm, ý và thức đều chẳng nói được. Luận về Như Lai thì phải do trí để cầu, vì trí tăng thượng nên gọi là Như Lai. Trí của Như Lai theo đến tâm của tất cả chúng sinh, theo vào ý của tất cả chúng sinh, chẳng rời thức của tất cả chúng sinh, đốt sạch các pháp, các Tam-ma-địa, chẳng theo các duyên, vượt qua tất cả cảnh giới sở duyên, xa rời duyên sinh, dứt ba cõi các loài, vượt khỏi giống kiêu mạn, giải thoát nghiệp ma, rời các dua nịnh dối trá; bỏ ngã, ngã sở; dứt trừ vô minh si ám, khéo tu các trợ đạo chi, đồng với hư không, chẳng có phân biệt, không khác biệt với pháp giới.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai chứng nhập ý nghiệp như vậy, trí làm người dẫn đường theo đúng tâm của chúng sinh mà thuyết pháp cho họ cũng chứng nhập ý ấy.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ mười lăm của Như Lai: Ý nghiệp theo trí chuyển.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là Như Lai đối với đời quá khứ dùng trí không chấp trước, không chướng ngại chuyển hành?

Này Xá-lợi-phất! Tại sao trí ấy gọi là chuyển hành?

Này Xá-lợi-phất! Như Lai dùng trí không chướng ngại có thể

biết được trong vô lượng, vô biên đời quá khứ có bao nhiêu cõi nước hoặc thành hoặc hoại, tất cả sự việc xảy ra đó vô lượng, vô số, Như Lai đều xét biết. Cho đến trong những cõi nước ấy có bao nhiêu cây cỏ, rừng rậm, cây thuốc, tất cả những việc ấy Như Lai đều biết rõ. Trong các cõi nước, thân tướng của chúng sinh, sự giả lập của chúng sinh, tất cả những tướng ấy Như Lai đều biết rõ. Lại nữa, trong những cõi ấy, có bao nhiêu chủng tánh và sắc tướng của chúng sinh, Như Lai đều biết rõ. Trong đó có chư Phật xuất thế, chư Phật thuyết chánh pháp, những việc ấy Như Lai đều phân biệt biết rõ như thật. Trong đó có bao nhiêu chúng sinh do Thanh văn thừa đắc đạo, hoặc do Độc giác thừa, hoặc Đại thừa đắc đạo, Như Lai đều biết rõ. Cho đến những cõi ấy có hình tướng sai biệt, chúng Tỳ-kheo Tăng, thọ lượng, chánh pháp trụ thế, uống ăn, thở hít Như Lai đều biết rõ.

Này Xá-lợi-phất! Tướng dạng đời quá khứ của tất cả hữu tình, hoặc chết, hoặc sinh, hoặc cõi, hoặc loài, ở nơi đấy Như Lai đều biết rõ thật. Các hữu tình ấy bao nhiêu chủng tánh, bao nhiêu căn tánh, bao nhiêu hành tánh, bao nhiêu hiểu biết, có vô lượng thứ sai biệt Như Lai đều biết rõ. Như Lai lại biết những tâm niệm nối tiếp nhau của tất cả chúng sinh ấy, như là những tâm không xen tạp như vậy, những tâm sinh khởi như vậy, Như Lai đều biết rõ.

Này Xá-lợi-phất! Hoặc dùng hiện trí, hoặc dùng chủng loại trí, Như Lai chứng biết được tất cả tâm nối tiếp đã quá vãng trong đời quá khứ. Tự mình đã chứng trọn vẹn trí ấy, Như Lai cũng vì chúng sinh mà nói pháp ấy khiến cho họ được chứng nhập trí như vậy.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ mười sáu của Như Lai: Trí không chướng ngại biết đời quá khứ.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là Như Lai đối với đời vị lai dùng trí không chấp trước, không chướng ngại chuyển hành? Vì sao trí ấy gọi là chuyển?

Này Xá-lợi-phất! Trong đời vị lai có bao nhiêu vị Phật, hoặc sẽ xuất hiện, hoặc sẽ diệt độ, hoặc lại sẽ có, hoặc lại sẽ không, ở tại đây Như Lai đều biết rõ.

Cho đến hỏa kiếp thiêu ở vị lai, thủy kiếp hoại ở vị lai, phong kiếp ở vị lai, cho đến tất cả các cõi Phật sẽ tồn tại lâu hay mau, tất cả những sự khác biệt ấy, ở tại đây Như Lai đều biết rõ.

Như thế cho đến, trong đời vị lai, các cõi Phật có bao nhiêu địa giới, có bao nhiêu vi trần, có bao nhiêu cỏ cây, lùm rừng, cây thuốc, cho đến bao nhiêu tinh tú khác biệt, ở tại đây Như Lai đều biết rõ.

Như thế cho đến khắp đến trong mỗi mỗi cõi Phật ở vị lai chư Phật, Độc giác, Thanh văn và Bồ-tát xuất hiện ra đời, hoặc uống ăn, hoặc đi đứng, hoặc thở hít, ở tại đây Như Lai đều biết rõ. Cho đến mỗi mỗi vị Phật giáo hóa sai khác, quan sát tánh của hữu tình sẽ chứng giải thoát, hoặc nương Thanh văn thừa, hoặc nương Độc giác thừa, hoặc nương Đại thừa mà chứng giải thoát, ở tại đây Như Lai đều biết rõ.

Cùng tận đời vị lai, trong mỗi mỗi cõi Phật có bao nhiêu chúng sinh chỗ sinh ra sai khác, cho đến tâm và tâm sở của chúng hữu tình ấy, ở tại đây Như Lai đều biết rõ. Tự mình đã chứng được trí ấy, Như Lai cũng vì chúng sinh mà tuyên nói pháp ấy khiến họ chứng được trí như vậy.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ mười bảy của Như Lai: Trí không chướng ngại biết đời vị lai.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thế nào là Như Lai đối với đời hiện tại dùng trí không chướng ngại, không đắm trước chuyển hành? Vì sao trí ấy gọi là chuyển?

Này Xá-lợi-phất! Như Lai đối với trong tất cả cõi Phật hiện tại ở mười phương có ba loại phương tiện đều như thật biết rõ; có bao nhiêu vị Phật, chúng Bồ-tát, chúng Thanh văn, chúng Độc giác, có bao nhiêu sai khác Như Lai đều biết rõ.

Như Lai biết rõ những sắc tướng của các tinh tú, cỏ cây, lùm rừng,… trong đời hiện tại; cho đến tất cả địa giới, vi trần trong mười phương ở hiện tại, Như Lai đều biết rõ.

Này Xá-lợi-phất! Tất cả thủy giới chẳng thể nghĩ bàn trong các cõi nước ở mười phương, Như Lai dùng đầu một sợi lông mà chấm từng giọt cho đến hết, số không thể lường như thế đều phương tiện

biết rõ. Đối với tất cả hỏa giới bốc cháy khác nhau trong các cõi nước ở mười phương, Như Lai đều phương tiện biết rõ. Đối với tất cả phong giới nương sắc hiện khởi trong các cõi nước ở mười phương, Như Lai đều phương tiện biết rõ. Đối với hư không giới không ngằn mé trong các cõi nước ở mười phương, Như Lai đều phương tiện biết rõ.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai biết rõ ba loại chúng sinh giới trong hiện tại, cho đến biết rõ hiện tại địa ngục chúng sinh giới, sinh nhân và xuất nhân của họ; biết rõ hiện tại súc sinh giới, sinh nhân và xuất nhân; biết rõ hiện tại ngạ quỷ giới, sinh nhân và xuất nhân; biết rõ hiện tại nhân gian chúng sinh giới, sinh nhân và tử nhân; biết rõ hiện tại thiên thượng chúng sinh giới, sinh nhân và tử nhân; biết rõ hiện tại các tâm, tâm sở nối tiếp của tất cả chúng sinh, có tánh phiền não hoặc rời tánh phiền não; biết rõ hiện tại những chúng sinh được hóa độ có căn tánh sai biệt, hiện tại những chúng sinh chẳng phải được hóa độ có căn tánh sai biệt. Tất cả các căn sai biệt của chúng sinh vô lượng như vậy, Như Lai đều biết rõ thật.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai biết rõ tất cả các pháp trong hiện tại như thế, chẳng phải trí của Như Lai tùy theo hai thức hành mà vì để chúng sinh ngộ nhập pháp không hai nên nói pháp ấy khiến họ giác ngộ trí như vậy.

Đây gọi là pháp Phật bất cộng thứ mười tám của Như Lai: Trí không chướng ngại biết đời hiện tại.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai thành tựu mười tám pháp Phật bất cộng như vậy viên mãn không thừa, phóng ánh sáng chiếu sáng tất cả đại chúng khắp mười phương. Lại vì ánh sáng hiếm có hy hữu, kỳ đặc tên Xưng công đức pháp ấy, nên che khuất tất cả chúng hội thiên ma.

Này Xá-lợi-phất! Pháp Phật bất cộng của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn không ngằn, không mé như hư không. Nếu có người muốn tìm cầu ranh giới của pháp Phật bất cộng ấy thì chẳng khác gì người muốn tìm cầu biên tế của hư không.

Các Đại Bồ-tát nghe pháp Phật bất cộng của Như Lai chẳng. thể nghĩ bàn như hư không rồi liền kính tin không lầm, không nghi

càng thêm vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy nên nói kệ rằng:

Thân, ngữ, ý nghiệp của Đạo Sư

Không có lỗi lầm cũng không động

Và dùng pháp ấy độ chúng sinh

Đây là pháp Bất cộng của Phật.

Tâm Phật chẳng cao cũng chẳng thấp

Rốt ráo rời xa sân và ái

Luôn luôn không tranh, dứt hẳn tranh

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Đạo Sư nơi pháp và cùng trí

Giải thoát sở hành không vọng niệm

Những trí vô ngại cũng không mất

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Hoặc đứng, hoặc ăn, hoặc kinh hành

Hoặc ngồi, hoặc nằm tâm thường định

Không loạn cũng không chúng sinh tuởng

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Đạo Sư nơi cõi nước chư Phật

Hữu tình và Phật không dị tưởng

Đại trí an trụ tánh bình đẳng

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Đạo Sư không có xả giản trạch

Vì khéo tu đạo thắng quyết định

Không có phân biệt, phân biệt khác

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Thiện dục Đạo Sư không lui giảm

Thường chung cùng Từ bi phương tiện

Điều phục chúng sinh rộng vô lượng

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Đạo Sư tinh tấn thường không giảm

Hóa độ chúng sinh lượng vô biên

Ba nghiệp điều phục các chúng sinh

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Đạo Sư đại niệm thường không giảm

Ngồi tòa Bồ-đề thành Chánh giác

Giác ngộ các pháp vô lượng giác

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Không có phân biệt, phân biệt khác

Tự nhiên an trụ định bình đẳng

Tĩnh lự chẳng nương tất cả pháp

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Trí tuệ của Phật rất kiết tường

Liễu đạt tất cả hạnh chúng sinh

Diễn nói pháp mầu tùy ý rõ

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Thanh văn, Độc giác chứng giải thoát

Giải thoát của Phật rất thù thắng

Vô ngại ly cấu như hư không

Đại xả của Phật khó nghĩ bàn

Chư Phật xưa nay không tâm niệm

Tự tánh giải thoát tâm tương tục

Như pháp giải thoát vì chúng nói

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Chúng sinh mắt thấy Phật oai nghi

Hoặc đứng, hoặc đi vào thành ấp

Tướng tốt quang minh hiển hiện ra

Họ được điều phục đồng tu thiện

Đạo Sư từ oai phóng quang minh

Vô lượng chúng sinh thọ an lạc

Quang minh chiếu khắp độ chúng sinh

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Đạo Sư tự nhiên diễn pháp âm

Chúng sinh đều nghe tùy ý hiểu

Được nghe tiếng pháp như vang ứng

Là pháp bất cộng của Như Lai.

Đạo Sư vónh viễn không ý nghiệp

Những hành nghiệp chuyển đều do trí

Trí vào trong tâm của chúng sinh

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Các Tam-ma-địa và tĩnh lự

Khéo tu thành mãn lìa hý luận

Trụ tánh bình đẳng như hư không

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Nơi tất cả pháp đời quá khứ

Bao nhiêu cõi nước bao nhiêu chúng

Trí Phật vô ngại đều biết rõ

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Nơi tất cả pháp đời vị lai

Thế giới sẽ có hoặc sẽ không

Chúng sinh, quốc độ và chư Thánh

Phật đều biết rõ không dư sót

Đạo Sư quan sát đời vị lai

Tâm tĩnh không bao giờ tán loạn

Chúng sinh và pháp biết như thật

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Nơi tất cả pháp đời hiện tại

Phật trí vô ngại đều biết rõ

Cảnh giới của Phật đồng hư không

Là pháp Bất cộng của Như Lai.

Đã nói pháp Bất cộng của Phật

Đủ số mười tám chẳng nghĩ bàn

Chân như thật tánh đồng hư không

Các Đại Bồ-tát tin nhận được.

Này Xá-lợi-phất! Đây gọi là Như Lai thành tựu mười tám pháp Phật bất cộng. Do thành tựu mười tám pháp ấy nên Như Lai ở giữa đại chúng như sư tử rống tuyên bố rằng: “Ta ở Bậc Thế Tôn

hay chuyển pháp luân thanh tịnh mà tất cả thế gian hoặc Người hoặc Trời, Ma vương, Phạm vương, Sa-môn, Bà-la-môn đều chẳng thể chuyển đúng pháp được.”

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát đã an trụ nơi đức tin thanh tịnh, đối với mười điều chẳng nghĩ bàn và mười thứ pháp chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, đều kính tin, tâm chí thanh tịnh, chẳng mê mờ, chẳng nghi ngờ, càng thêm vui mừng hớn hở phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ