Đại Tập 42 · Bộ Bảo Tích I · Số 310 (Quyển 1–40)

Kinh Đại Bảo Tích - Quyển 36 - Pháp hội 12: Bồ-Tát Tạng (Phần 2) - Phẩm 2: Thọ Ký Trời Kim-Tỳ-La

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 36

Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam tạng Pháp sư Huyền Trang.

Pháp hội 12: BỒ-TÁT TẠNG (Phần 2)

Phẩm 2: THỌ KÝ TRỜI KIM-TỲ-LA

Ở giữa đường, Đức Thế Tôn làm cho các Trưởng giả chứng nhập Thánh quả, dùng oai thế Như Lai mà vào thành Vương xá, bốn chúng vây quanh oai nghi nghiêm chỉnh.

Lúc ấy, trong hàng chư Thiên, thần Dạ-xoa thủ hộ thành Vương xá có Đại Thiện thần vương hiệu là Kim-tỳ-la nghĩ rằng: “Nay Đức Như Lai hình tướng rất lạ, là Bậc Tối Thắng trong thế gian khó được gặp, đáng được sự cúng dường của trời, của người. Chúng ta hôm nay phải mang những món cúng thượng diệu dâng lên Đức Như Lai.”

Suy nghĩ xong, Kim-tỳ-la vương đem thức ăn uống tối thắng đầy đủ hương vị diệu sắc trọn vẹn dâng lên Đức Phật. Đức Thế Tôn thương sự hiến dâng ấy nên nạp thọ.

Lúc ấy, sáu muôn tám ngàn vị Đại Dược-xoa của Kim-tỳ-la vương thống lãnh ở trên hư không đều sinh lòng tùy hỷ, dùng âm thanh thanh viễn xướng rằng:

–Lành thay! Lành thay!

Kim-tỳ-la vương bảo chúng Dạ-xoa:

–Ta đã dâng lên Đức Phật những món cúng vi diệu. Các ngươi cũng nên đem món cúng dường hiến cho chư Tỳ-kheo Tăng. Do đó các ngươi sẽ được lợi ích an lạc mãi mãi.

Chúng Dạ-xoa vâng lời truyền dạy của Thần vương đem món

ăn thượng vị cúng dâng cho chư Tỳ-kheo Tăng. Chư Tăng xót thương nhận lấy các thức cúng dường.

Bấy giờ Đức Thế Tôn vì khất thực mà vào thành Vương xá. Khất thực xong, Đức Phật trở về chỗ cũ. Có vô lượng ngàn chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, cùng vô lượng ngàn Nhân phi nhân, vô lượng câu-chi na-do-tha trăm ngàn chúng sinh khác đồng tùy tùng theo sau Đức Phật.

Bấy giờ Đức Như Lai về đến một vùng đất rộng rãi tối thắng, trải tọa cụ rồi ngồi như thường ngày. Kim-tỳ-la vương và bộ thuộc đem những hoa trời, hoa Mạn-đà-la, hoa Mạn-thù-sa, hoa Ưu-bát-la, hoa Bát-đầu-ma, hoa Câu-vật-đầu, hoa Phân-đà-lợi, cũng đem các thứ hương bột cõi trời rải trên Đức Phật để cúng dường rồi chắp tay kính lễ Đức Phật. Lễ Phật xong, chư Thần vương đứng yên trước Đức Phật.

Đức Phật biết rõ tâm niệm của Kim-tỳ-la vương và bộ thuộc nên liền mỉm cười. Theo pháp thường của chư Phật mỗi khi mỉm cười thì từ diện môn phóng ra nhiều thứ ánh sáng có vô lượng màu sắc, như là màu sáng xanh, vàng, đỏ, trắng, màu sáng hồng, sáng vàng, sáng bạc, sáng màu thủy tinh. Ánh sáng ấy chiếu khắp vô lượng, vô biên tất cả thế giới che khuất cả ánh sáng mặt trời, mặt trăng, dưới chiếu thấu địa ngục làm cho chúng sinh địa ngục vui vẻ, trên chiếu suốt trời Phạm thế. Công việc chiếu soi đã xong, các ánh sáng ấy quay trở lại vòng quanh Đức Phật bảy lần, rồi hoặc thu vào đảnh Đức Phật, hoặc thu vào hai vai, hai gối Đức Phật.

Theo pháp thường của chư Phật, lúc thọ ký cho chúng sinh địa ngục thì ánh sáng thu vào dưới hai bàn chân Đức Phật, nếu thọ ký cho súc sinh thì quang minh thu vào lưng Đức Phật, nếu thọ ký cho loài quỷ thì quang minh thu vào trước bụng Đức Phật, nếu thọ ký cho loài người thì quang minh thu vào hông bên trái của Đức Phật, nếu thọ ký cho chúng trời thì quang minh thu vào hông bên phải của Đức Phật, nếu thọ ký cho bậc Thanh văn thì quang minh thu vào hai gối Đức Phật, nếu thọ ký cho bậc Độc giác thì quang minh thu vào hai vai Đức Phật, nếu lúc thọ ký cho các vị Đại Bồ-tát sẽ thành Vô

thượng Chánh giác thì quang minh thu vào đỉnh đầu Đức Phật.

Trưởng lão A-nan-đà thấy Đức Thế Tôn mỉm cười phóng quang, liền trịch y bảy điều bên vai phải, gối phải chấm đất, chắp tay lễ chân Đức Phật rồi nói kệ bạch Phật:

Đấng soi sáng thế gian

Cớ gì phóng quang minh?

Đấng lợi ích thế gian

Cớ gì hiện mỉm cười?

Nay ai gieo giống Thánh

Làm nhân Phật Bồ-đề

Nay thọ ký cho ai?

Ai đáng được giải thoát?

Đại Đạo sư hùng mãnh

Chẳng vô cớ mà cười

Nguyện Mâu-ni sẽ nói

Duyên cớ phóng quang minh.

Đức Thế Tôn liền nói kệ đáp ngài A-nan:

Kim-tỳ-la tịnh tâm

Dâng những thức cúng dường

Cho Đấng cứu thế gian

Nên ta hiện mỉm cười.

Báo Thần vương hết rồi

Sinh lên trời Đao-lợi

Hưởng mãn phước trời ấy

Sinh lên trời Dạ-ma

Rồi lại sinh Đâu-suất

Hưởng báo vui cõi trời,

Mãn phước sinh loài người

Làm bậc vua trí tuệ

Cai quản vua bốn châu

Tự tại Chuyển luân vương,

Mãn báo nhân vương rồi

Sinh lên trời Phạm thế

Trên trời và nhân gian

Luôn qua lại thẳng ngớt,

Thường hưởng thụ diệu lạc

Hai mươi câu-chi kiếp

Rốt sau bỏ ngôi vua

Xuất gia cầu Phật đạo

Đủ các thiện duyên rồi

Thành Vô thượng Bồ-đề.

Ba muôn chúng Dược-xoa

Do dâng cúng Đức Phật

Bỏ báo Dược-xoa xong

Sinh lên trời Đao-lợi,

Sau gặp Phật Di-lặc

Được quả A-la-hán

Đã nhận ân hóa đạo

Mỗi vị liền cúng Phật.

Cả chúng Dược-xoa kia

Vì an trụ Bồ-đề

Do nơi căn lành ấy

Chẳng sinh các ác đạo.

Hoặc có ngàn Dược-xoa

Thường cúng dường chư Phật

Cầu Vô thượng Bồ-đề

Để lợi ích chúng sinh,

Hoặc hai ngàn, ba ngàn

Cầm hương hoa, vòng hoa

Sẽ cúng dường chư Phật

Để được Phật Bồ-đề,

Hoặc có nhiều câu-chi

Sẽ cúng dường chư Phật

Tu tự tánh thanh tịnh

Sau chứng đại Bồ-đề.

Kim-tỳ-la Thần vương

Đủ sức đại thần thông

Cũng phát nguyện rộng lớn:

Tôi sẽ thành Chánh Giác.

Từng cúng đường chư Phật

Phát đủ những hoằng thệ

Nay lại cúng dường ta

Hướng đến đạo Vô thượng.

Do sức căn lành ấy

Rời bỏ các ác đạo

Sẽ gặp Phật Di-lặc

Lại dâng nhiều lọng báu,

Dâng nhiều lọng báu rồi

Lại dâng nhiều y báu,

Dâng nhiều y phục rồi

Liền bỏ nhà xuất gia

Tròn đủ năm trăm năm

Chuyên tu hành phạm hạnh

Cầu Bồ-đề tối thượng

Để lợi ích chúng sinh,

Vì thành tựu nguyện ấy

Nên tu hành sáu độ

Suốt hằng hà sa kiếp

Thường chuyên cần chẳng nghỉ.

A-nan, ông phải biết

Vì thị hiện mà nói

Hạnh thù thắng của họ

Lại thêm quá số trên

Như đã nói ví dụ

Số kiếp hằng hà sa

Được thấy chư Phật kia

Sẽ cúng dường to lớn.

Lạ thay! Trí thắng diệu

Lạ thay! Tâm vô thượng

Các chúng Đại Đạo sư

Danh xưng chẳng gọi được

Sau sẽ thành Chánh giác

Tất cả chúng tôn ngưỡng

Hiệu Ngài là Y Vương

Vang khắp mười phương cõi.

Bảy mươi câu-chi năm

Thuyết pháp độ chúng sinh

Đấng Lưỡng Túc Tôn ấy

Lâu sẽ nhập tịch diệt

Thuyết pháp hai mươi hội

Điều phục tâm chúng sinh

Một đại hội tối hậu

Trọn hai trăm ức năm.

Những đại hội đã nói

Độ vô lượng Thanh văn

Như số lượng Thanh văn

Chúng Bồ-tát cũng vậy.

Lợi ích chúng sinh xong

Phật mới nhập Niết-bàn

Chánh pháp trụ thế gian

Trải qua trăm ngàn năm.

Suốt trong năm trăm kiếp

Tỳ-kheo ấy thành Phật

Nơi mỗi mỗi kiếp ấy

Ngàn Đức Phật xuất hiện.

Những người có trí tuệ

Suy gẫm pháp thủy quán

Phải phát tâm dũng mãnh

Hành đa văn chánh lý,

Xa rời phi chánh lý

Thường tu pháp chánh lý

Phải tu tập đa văn

Do đây lớn trí tuệ.

Bốn pháp nghĩa căn bản

Tế độ các Bồ-tát

Là thí, giới, văn, xả

Đường Bồ-đề hiền thiện

Vì chúng nói pháp này

Thừa vô thượng tối thắng

Khai diễn đạo Thanh văn

Khéo dứt các lưới nghi.

Những ai có thỉnh hỏi

Nay ta đều hứa khả

Đấng Chiếu thế khó gặp

Hay nói pháp thâm diệu.

Kim-tỳ-la vương ở trước Đức Phật được nghe thọ ký hớn hở vui mừng được sự chưa từng có, nghĩ rằng: “Nay Đức Thế Tôn sẽ lên núi Linh thứu. Ta phải vun trồng chút ít căn lành nơi Đức Phật.” Suy nghĩ xong, Kim-tỳ-la vương bảo với chúng thuộc hạ:

–Các ngươi nên biết! Đức Như Lai sẽ lên núi Linh thứu. Các ngươi phải phát tâm dũng mãnh tùy theo khả năng của mình mà sắm sửa cúng dường.

Liền đó Thần vương cùng thuộc hạ rời thành Vương xá thẳng đến núi Linh thứu, toàn con đường chặng giữa đều dọn hết cỏ rác, gai góc, ngói gạch, sỏi đá, khắp nơi sạch sẽ như mặt gương sáng. Các vị ấy lại rưới nước thơm rồi lót thảm tốt cùng rải hoa đẹp khắp con đường, xông hương thơm dọc theo bên dường và dựng những tràng phan, treo những bảo cái trên cây, giăng những lụa màu trên hư không làm lưới che phủ ở trên con đường, rồi lại trổi những âm nhạc trời trước sau đều đầy đủ. Con đường ấy rất rộng bằng suốt một lằn tên. Khắp nơi theo hai bên đường che rợp với những loài hoa mọc dưới nước như các thứ sen xanh, vàng, đỏ, trắng, xen trong hoa sen có những chim đẹp như uyên ương. Dùng lụa màu dệt bằng chỉ vàng ròng trải lên mặt đường, trên đó lại trải lưới bảy báu.

Kim-tỳ-la vương trần thiết trang nghiêm con đường Đức Phật

sẽ đi qua xong, liền tự biến hóa thân mình rất cao lớn, cùng các thuộc hớn hở vui mừng phát những tâm thù thắng như tâm sướng thích, tâm điều thiện, tâm nhu nhuyễn, tâm thanh tịnh, tâm ly cái, tâm sung mỹ, tâm quy y Phật, tâm quy y Pháp, tâm quy y Tăng, tâm Bồ-đề bất động, tâm không thoái chuyển, tâm không gì bằng, tâm không gì sánh bằng, tâm vượt khỏi ba cõi, tâm đại Từ, tâm đại Bi đối với tất cả chúng sinh, tâm đại Hỷ, tâm đại Xả, tâm Phật pháp khí, tâm kiên, tâm cố, tâm không thể hoại, tâm không hủ bại, tâm rời bỏ bậc Thanh văn và Độc giác, tâm thành lập Bồ-tát địa. Phát khởi và an trụ trong những tâm nguyện ấy xong, các vị đến chỗ Đức Như Lai đảnh lễ chân Đức Phật, đi nhiễu ba vòng, đứng qua một bên chắp tay nói kệ bạch Đức Phật rằng:

Con đã vì Thế Tôn

Làm món cúng vô thượng

Phật là Đấng Tôn Quý

Diễn nói pháp vô thượng

Mười Lực đã thành tựu

An trụ các vô úy

Những sự lợi chúng sinh

Như Đạo Sư đã làm.

Đủ ba mươi hai tướng

Tám mươi tùy hình tốt

Đời nhờ như mặt trời

Chiếu sáng khắp thế gian,

Chuyển vi diệu pháp luân

Mười hai hành tối thắng

Tuyên bố pháp sâu diệu

Lợi ích các chúng sinh,

Hiển thị các thần biến

Như nghi thức của Phật

Vì nhiều câu-chi chúng

Mà làm sự lợi ích.

Vị lai chư Đại Hùng

Giúp đời như mặt trời

Tuyên dương Thánh pháp ấy

Giác ngộ thành Vô thượng,

Làm nhà, làm thuyền bè

Làm đường, làm nẻo về

Vì chúng sinh mù tối

Bố thí cho Tuệ nhãn.

Năm loài các chúng sinh

Phật sẽ làm chỗ dựa

Giải thoát các sự khổ

Như chư Phật đã lìa.

Phật là Lưỡng Túc Tôn

Là trời trong các trời

Thiên đế, chúng Long thần

A-tu-la thờ kính

Soạn sửa đồ cúng dường

Trong đời không gì bằng.

Phật tạo nghiệp thượng diệu

Không có ai tương tự

Như Pháp Vương Thế Tôn

Đầy đủ ba mươi hai

Phước tướng rất vi diệu

Đời không ai sánh bằng.

Đức Thế Tôn vì Kim-tỳ-la vương mà nói kệ rằng:

Các người cúng dường Phật

Gieo nhân pháp tối thượng

Thù thắng trong hữu tình

Đắc Bồ-đề không xa.

Cúng dường Đấng Thế Tôn

Chiếu sáng đời nương theo

Bậc đáng được cúng dường

Của Trời, Rồng và Người

Ngộ Bồ-đề thượng diệu

Ngồi đạo thọ tối thắng

Dẹp trừ các ác ma

Vì chúng sinh thuyết pháp.

Lúc bấy giờ Đức Như Lai ở giữa đại chúng dùng đại oai đức, đại thần thông, đại tông thế và các thứ biến hóa đại tự tại mà phóng đại quang minh chấn động cả đại địa, hoa sen lớn mưa xuống khắp hư không, trăm ngàn na-do-tha câu-chi nhạc trời đồng hòa tấu. Cả đại chúng đều hoan hỷ chưa từng có, thấy thần biến ấy lại càng kính ngưỡng Đức Phật hơn.

Đức Như Lai chân bước trên hoa sen lớn như bánh xe theo đường đã trang nghiêm mà đến núi Linh thứu. Đến núi rồi, Đức Phật bảo Trưởng lão A-nan-đà:

–Ông vì Đức Như Lai mà sắp đặt bảo tòa thù thắng, đó là tòa tối thắng, là pháp tòa vi diệu, là tòa vượt hơn hết tất cả ba cõi; là tòa ngồi của Phật, Bậc Tôn Thắng, là tòa ngồi của Như Lai. Ta sẽ ngồi trên ấy, vì muốn lợi ích cho tất cả chúng sinh mà nói kinh Đại thừa về chỗ nương tựa của Bồ-tát hạnh tên là Vi Diệu Cát Tường Đại Bồ-tát Tạng. Kinh ấy có thể làm cho núi nghi ngờ của tất cả chúng sinh lở sụp. Kinh ấy có thể làm cho lưới nghi ngờ của tất cả chúng sinh đứt tuyệt. Kinh ấy có thể làm cho gốc nghi ngờ của tất cả chúng sinh chẳng mọc được. Vì kinh Đại thừa ấy lợi ích an lạc các chúng sinh, ta vì thương xót đại chúng và hàng trời, người nên mới mở dạy.

Bấy giờ, Trưởng lão A-nan-đà y theo lời Đức Phật mà sắp đặt pháp tọa. Trong đại chúng, sáu mươi tám câu-chi Thiên tử tự cởi thượng y mà trải trên pháp tòa.

Đức Phật như thường lệ ngồi lên pháp tòa nhìn các Thiên tử mà nói kệ rằng:

Chư Thiên trải y phục

Tối thắng thượng vi diệu

Đại Đạo Sư cứu thế

Ngồi yên trên pháp tòa,

Đến bờ kia các pháp

Như Lai lên ngồi rồi

Đại địa động sáu cách

Khiến chúng đều vui mừng,

Phóng quang chiếu Phật độ

Và chói các núi cao

Thế Tôn hiện thần thông

Tế độ người ưa pháp.

Trời, Rồng và chúng sanh

Cưu-bàn-trà, Ngạ quỷ

Những chúng Bố-đát-na

Thấy nhau không chướng cách,

Trăm ngàn na-do-tha

Câu-chi các Thiên tử

Thấy Phật phóng quang minh

Rất là khó gặp gỡ.

Vua Tần-bà-sa-la

Cùng các quan vây quanh

Đến chỗ Đức Thế Tôn

Như Lai đời nương tựa.

Phật biết Trời, Rồng, Người

Đại chúng đều ngồi xong

Vì lợi ích chúng sinh

Nhìn ngó khắp bốn phương

Tuyên cáo người có nghi

Nên hỏi nơi Thế Tôn

Phật dìu dắt chúng sinh

Lưới nghi khéo dứt trừ.

Lúc ấy bao nhiêu chúng sinh trong cõi đại thiên đều đến hội họp để nghe pháp. Vì nghe pháp nên họ đều dứt lặng ngoại duyên, tâm an trụ một cảnh.

Đức Phật bảo Trưởng lão Đại Mục-kiền-liên:

–Ông hãy xem hôm nay có Tỳ-kheo nào ở xa chưa về dự hội thì nên mời về.

Bấy giờ Tôn giả Đại Ca-diếp đang ở phía Nam núi Tuyết.

Trưởng lão Đại Mục-kiền-liên đã biết nên dùng thần thông đến thưa:

–Hôm nay Đức Như Lai ở tại núi Linh thứu vì đại chúng chư Thiên, Ma vương, Phạm vương, Sa-môn, Bà-la-môn, A-tu-la mà nói diệu pháp. Đức Thế Tôn đang chờ, Tôn giả nên mau về, chớ để chúng tôi phải chướng ngại sự nghe pháp.

Trưởng lão Đại Ca-diếp bảo Tôn giả Đại Mục-kiền-liên:

–Tôn giả về trước, tôi sẽ đến sau.

Nói xong, Đại Ca-diếp chẳng đứng dậy, hiện thần thông lực vào thành Vương xá dẫn đạo bốn bộ chúng cùng đến núi Linh thứu đảnh lễ chân Đức Phật rồi ngồi gần bên Đức Phật.

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên dùng thần thông lực về đến chỗ Đức Phật đã thấy Đại Ca-diếp đã ngồi ở đó rồi liền thưa:

–Thưa Tôn giả Đại Ca-diếp! Tôn giả đã thành tựu đại thần thông lực rất mau chóng, có thể chẳng cần đứng dậy rời chỗ ngồi mà hiện thần thông biến hóa như vậy.

Trưởng lão Đại Ca-diếp nói:

–Đức Thế Tôn khen Tôn giả là Thần thông đệ nhất, nay tôi hiện chút pháp mọn có gì đáng kể.

❧

Phẩm 3: THÍ NGHIỆM BỒ-TÁT

Lúc bấy giờ Trưởng lão Xá-lợi-phất đứng dậy trịch y Uất-đa-la-tăng bên vai phải, gối phải chấm đất chắp tay cung kính bạch:

–Bạch Thế Tôn! Nay con có chút việc để hỏi. Mong Như Lai, Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác xót thương hứa khả vì con mà giải thuyết.

Đức Phật bảo Trưởng lão Xá-lợi-phất:

–Cho phép ông hỏi. Nay Đức Như Lai sẽ giải thuyết khiến lòng ông vui mừng.

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Đại Bồ-tát thành tựu mấy pháp mà thân

nghiệp không lỗi, ngữ nghiệp không lỗi, ý nghiệp không lỗi. Thành tựu mấy pháp mà thân nghiệp thanh tịnh, ngữ nghiệp thanh tịnh, ý nghiệp thanh tịnh. Thành tựu mấy pháp mà thân nghiệp bất động, ngữ nghiệp bất động, ý nghiệp bất động, chẳng bị thiên ma và chúng ma quân lay chuyển. Từ lúc đầu mới phát tâm Nhất thiết trí tu hành chánh hạnh, từng bậc tăng tiến, thiện xảo phương tiện vì tất cả chúng sinh mà làm Đạo sư thù thắng, Đạo sư cùng khắp, làm đuốc sáng lớn, làm cây thang lớn, làm cầu, làm thuyền, làm người tế độ, làm bờ kia, làm nhà, làm người cứu vớt, làm chỗ về, làm chỗ đến, mà vẫn có thể chẳng bỏ tâm Nhất thiết trí?

Xá-lợi-phất muốn tuyên lại nghĩa ấy nên nói kệ bạch Phật:

Bồ-tát nghĩa thế nào

Mà ở đại Bồ-đề?

Sao gọi đức và pháp

Do đó ngộ vô thượng?

Lại làm những hạnh gì

Lợi ích các chúng sinh?

Đã tu tập pháp gì

Thành Phật, Nhân Trung Tôn?

Phục ác ma thế nào

Trụ Bồ-đề tối thắng

Chấn động câu-chi cõi

Ngộ Vô thượng Chánh giác?

Bồ-tát là nghĩa gì

Câu ấy là thế nào?

Thế nào là Bồ-đề

Và Phật pháp vô thượng?

Thế nào đi trong đời

Lợi ích các chúng sinh

Chẳng nhiễm như hoa sen

Giải thoát câu-chi chúng?

Thế nào là Trời, Rồng

Và phi nhân cúng dường?

Những điều con thưa hỏi

Xin Từ bi giải thuyết.

Đức Phật bảo Trưởng Lão Xá-lợi-phất:

–Lành thay! Lành thay! Nay ta sẽ phân biệt giải thuyết.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát thành tựu một pháp thì có thể nhiếp thọ những pháp của ông đã hỏi và vô lượng, vô biên Phật pháp khác.

Thế nào là một pháp? Đó là Bồ-đề tâm và tín nguyện đầy đủ.

Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là Đại Bồ-tát thành tựu một pháp thì có thể nhiếp thọ vô biên Phật pháp.

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào là tín nguyện đầy đủ. Lại do nghĩa gì mà gọi là Bồ-đề tâm.

Đức Phật dạy:

–Này Xá-lợi-phất! Tín nguyện đầy đủ đó là vì bền chắc chẳng thể phá hoại được, là nói vững vàng chẳng thể động được. Nói chẳng động là vì không đánh mất. Vì không đánh mất thì có thể khéo an trụ. Vì khéo an trụ nên chẳng thoái chuyển. Vì chẳng thoái chuyển nên quan sát chúng sinh. Vì quan sát chúng sinh nên gốc đại Bi tăng trưởng. Vì gốc đại Bi tăng trưởng nên chẳng mỏi mệt. Vì chẳng mỏi mệt nên thành thục chúng sinh. Vì thành thục chúng sinh nên biết tự vui. Vì biết tự vui nên không hy vọng. Vì không hy vọng nên chẳng nhiễm trước mọi thứ. Vì chẳng nhiễm trước nên làm chỗ dựa cho chúng sinh. Vì làm chỗ dựa cho chúng sinh nên săn sĩc các chúng sinh hạ liệt. Vì săn sĩc chúng sinh hạ liệt nên làm người cứu tế. Vì làm người cứu tế nên làm chốn nương về. Vì làm chốn nương về nên chẳng vội gấp. Vì chẳng vội gấp nên khéo quan sát. Vì khéo quan sát nên không oán ghét. Vì không oán ghét nên khéo điều nhiếp tín nguyện. Vì khéo điều nhiếp tín nguyện nên không chỗ để còn. Vì không chỗ để còn nên khéo thanh tịnh. Vì khéo thanh tịnh nên trắng tốt đẹp. Vì trắng tốt đẹp nên rời cấu uế bên trong. Vì rời cấu bên trong nên khéo thanh tịnh bên ngoài.

Này Xá-lợi-phất! Bền chắc, khó phá hoại cho đến bên trong thì rời cấu uế, bên ngoài thì khéo thanh tịnh như vậy, đó gọi là tín nguyện đầy đủ.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Bồ-đề tâm có tướng mạo gì?

Này Xá-lợi-phất! Bồ-đề tâm không có lỗi lầm vì chẳng bị tất cả phiền não làm ô nhiễm. Bồ-đề tâm ấy nối nhau chẳng tuyệt vì chẳng chứng quả trong các thừa khác. Bồ-đề tâm ấy bền chắc khó động chuyển vì chẳng bị dị luận lôi kéo lấn đoạt. Bồ-đề tâm ấy chẳng thể phá hoại vì tất cả Thiên ma chẳng khuynh đảo được. Bồ-đề tâm ấy thường hằng chẳng biến đổi vì là chỗ chứa nhóm tư lương căn lành. Bồ-đề tâm ấy chẳng lay động được vì quyết có thể độc chứng các Phật pháp. Bồ-đề tâm ấy khéo an trụ vì khéo an trụ nơi bậc Bồ-tát. Bồ-đề tâm ấy chẳng gián đoạn vì chẳng bị các pháp khác đối trị. Bồ-đề tâm ấy như kim cang vì khéo có thể xuyên suốt Phật pháp sâu xa. Bồ-đề tâm ấy thắng thiện bình đẳng vì đối với các thứ dục giải của các loài chúng sinh không gì chẳng đồng đều. Bồ-đề tâm ấy tối thắng thanh tịnh vì tánh nó chẳng ô nhiễm. Bồ-đề tâm ấy không có trần cấu vì phát sinh trí tuệ sáng. Bồ-đề tâm ấy rộng rãi vô ngại vì gồm nhận tánh của tất cả chúng sinh. Bồ-đề tâm ấy rộng lớn vô biên vì như hư không. Bồ-đề tâm ấy không có chướng ngại vì khiến trí vô ngại đi khắp tất cả vô duyên đại Bi chẳng đoạn tuyệt. Bồ-đề tâm ấy đáng nên thân cận vì được hàng trí giả khen ngợi. Bồ-đề tâm ấy giống như hạt giống vì có thể sinh tất cả các Phật pháp. Bồ-đề tâm ấy nó hay gầy dựng vì hay gầy dựng tất cả sự hỷ lạc. Bồ-đề tâm ấy phát sinh các nguyện vì do nơi giới thanh tịnh. Bồ-đề tâm ấy khó phá diệt được vì do an trụ nơi nhẫn. Bồ-đề tâm ấy chẳng bị chế phục vì do chánh tinh tấn. Bồ-đề tâm ấy rất tột tịch tĩnh vì y cứ tất cả đại thiền định. Bồ-đề tâm ấy không có kém thiếu vì tuệ tư lương khéo viên mãn.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Bồ-đề tâm ấy tức là căn bản giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến của Đức Như Lai. Bồ-đề tâm ấy lại là căn bản mười Lực, bốn Vô úy, mười tám pháp Bất cộng của Đức Như Lai.

Xá-lợi-phất thưa:

–Bồ-đề tâm ấy là nói vì tâm ấy dùng Bồ-đề làm sinh thể nên gọi là Bồ-đề tâm.

Đức Phật dạy:

–Đúng vậy! Này Xá-lợi-phất! Vì các Đại Bồ-tát thành tín, tín nguyện Bồ-đề tâm nên gọi là Bồ-đề Tát-đỏa, là Quảng đại Tát-đỏa, là Cực diệu Tát-đỏa, là Thắng xuất nhất thiết tam giới Tát-đỏa, cũng gọi là thân nghiệp không lỗi, ngữ nghiệp không lỗi, ý nghiệp không lỗi, thân nghiệp thanh tịnh, ngữ nghiệp thanh tịnh, ý nghiệp thanh tịnh, thân nghiệp vô động, ngữ nghiệp vô động, ý nghiệp vô động. Vì Đại Bồ-tát có đủ các nghiệp thanh tịnh như vậy nên chẳng bị Thiên ma và chúng ma quân phá rối, từ lúc đầu phát tâm Nhất thiết trí, tu hành chánh hạnh, từng bậc tăng tiến, phương tiện thiện xảo chẳng bị tất cả thế pháp ô nhiễm, có thể vì chúng sinh mà làm đại Đạo sư, thắng Đạo sư, phổ Đạo sư; làm đuốc sáng lớn, nấc thang lớn; làm cầu, làm thuyền, làm người tế độ, làm bờ kia, làm nhà, làm người cứu, làm chỗ về chỗ đến.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát phát tâm Nhất thiết trí như vậy thì ma và quân ma không quấy nhiễu được.

Đức Phật lại bảo Xá-lợi-phất:

–Các Đại Bồ-tát do đủ tín nguyện thanh tịnh như vậy, phát tâm Vô thượng Bồ-đề xong thì nhiều lòng tin thanh tịnh, thích thấy các bậc Hiền thánh, ưa nghe chánh pháp, chẳng bỏn sẻn, mở rộng lòng và tay mà bố thí lớn, vui thích sự xả bỏ và sự bố thí đồng đều. Đối với tất cả chúng sinh, lòng Bồ-tát không chướng ngại, không nhơ đục, không rối loạn, chẳng xen tạp. Đối với nghiệp nhân và nghiệp quả báo, lòng Bồ-tát rất phụng kính, không nghi ngờ, không lo lắng; biết pháp thiện ác quả báo chẳng hư mất, dù gặp lúc nạn nguy đến tánh mạng cũng chẳng sinh khởi điều ác, chẳng sát sinh, trộm cướp, tà dâm, nói dối, nói lời ly gián, nói lời ác, nói lời thêu dệt, tham nhiễm, sân hận và ngu si tà kiến. Vì dứt nghiệp đạo bất thiện như vậy mà Bồ-tát phụng hành mười nghiệp đạo lành. Do vì đủ lòng tin nên đối với các Sa-môn, Bà-la-môn chánh chí chánh hạnh, đủ đức đủ giới, tâm Bồ-tát thuần thanh tịnh thành tựu pháp điều thuận, đầy đủ đa văn, siêng học hỏi tu chánh tác ý điều thiện tịch tĩnh; gần gũi

tịch diệt, chẳng phát khởi tranh tụng sai quấy, những lời thô ác, khéo biết tín nguyện chẳng phải là chẳng khéo biết, tương ưng với pháp thiện, lìa xa pháp ác, chẳng cao ngạo bồng bột, tánh rời lìa tháo động, tánh rời lìa lời thô ác, lời nói không phù phiếm, giữ chánh niệm, tâm an trụ nơi diệu định, khéo dứt gốc sinh tử, không trúng tên độc, rời bỏ gánh nặng, vượt khỏi nghi ngờ lo lắng và thân sinh tử đời sau. Đối với những Thiện hữu tri thức như chư Phật Thế Tôn, Đại Bồ-tát, Thanh văn và Duyên giác, khi đã biết rõ rồi thì thân cận kính nhường thờ phụng.

Lại đem pháp thí nhiếp thọ tuyên thuyết diệu pháp chỉ dạy vui mừng. Đó là nếu thực hành hạnh bố thí thì được giàu có lớn, nếu thật hành hạnh trì giới thì được sinh lên trời hưởng lạc, nếu thích đa văn thì được trí tuệ lớn, nếu tu thiền định thì rời sự trói buộc. Lại mở bày nhiều thứ pháp thù thắng vi diệu thanh tịnh: đây là bố thí, đây là quả báo của bố thí, đây là bỏn sẻn, đây là quả báo của bỏn sẻn, đây là trì giới, đây là quả báo của trì giới, đây là phạm giới, đây là quả báo của phạm giới, đây là nhẫn nhục, đây là quả báo của nhẫn nhục, đây là sân hận, đây là quả báo của sân hận, đây là chánh cần, đây là quả báo của chánh cần, đây là lười biếng, đây là quả báo của lười biếng, đây là tĩnh lự, đây là quả báo của tĩnh lự, đây là loạn tâm, đây là quả báo của loạn tâm, đây là trí tuệ, đây là quả báo của trí tuệ, đây là ác tuệ, đây là quả báo của ác tuệ, đây là thân diệu hạnh, đây là quả báo của thân diệu hạnh, đây là thân ác hạnh, đây là quả báo của thân ác hạnh, đây là ngữ diệu hạnh, đây là quả báo của ngữ diệu hạnh, đây là ngữ ác hạnh, đây là quả báo của ngữ ác hạnh, đây là ý diệu hạnh, đây là quả báo của ý diệu hạnh, đây là ý ác hạnh, đây là quả báo của ý ác hạnh, đây là thiện đây là bất thiện, đây nên làm, đây chẳng nên làm, đây nếu được làm rồi thì được mãi mãi lợi ích an vui, đây nếu làm rồi thì mãi mãi bị khổ không lợi ích.

Này Xá-lợi-phất! Vì hàng thiện hữu, hành giả tuyên thuyết những pháp như trên để được lợi mừng rồi, biết rõ người kham làm đại pháp khí thì liền khai thị pháp Không thậm thâm vi diệu, đó là pháp Không, pháp Vô tướng, pháp Vô nguyện, pháp không hành, pháp không sinh, pháp không khởi, pháp không ta, pháp không

người, pháp không thọ mạng, pháp không chúng sinh. Lại khai thị duyên khởi thậm thâm, đó là do vì đây có nên kia có, đây sinh nên kia sinh, vô minh làm duyên cho hành, hành làm duyên cho thức, thức làm duyên cho danh sắc, danh sắc làm duyên cho sáu xứ, sáu xứ làm duyên cho xúc, xúc làm duyên cho thọ, thọ làm duyên cho ái, ái làm duyên cho thủ, thủ làm duyên cho hữu, hữu làm duyên cho sinh, sinh làm duyên cho lão, tử, sầu than, ưu khổ, thân tâm nhiệt não, các thứ sinh khởi một khối khổ lớn như vậy.

Lại nữa, đây không nên kia không, đây diệt nên kia diệt, đó là vô minh diệt nên hành diệt, hành diệt nên thức diệt, cho đến sinh diệt nên lão tử diệt, như thế khối khổ lớn cũng diệt.

Này Xá-lợi-phất! Lại nên diễn nói trong ấy không có một pháp nào là có thể được mà có thể diệt được. Vì sao? Vì các pháp kia đều từ nhân duyên sinh không có chủ tể, không có người tạo tác, không có kẻ thọ nhận chỉ theo nhân duyên chuyển đổi. Lại cũng không có một pháp nào lưu chuyển xoay vần, cũng không chuyển vận theo. Chỉ do vì si vọng mà giả lập ba cõi theo phiền não khổ mà lưu chuyển, chỉ là giả đặt.

Lúc hành giả như thật quán sát si vọng, không có một pháp nào có thể tạo ra pháp khác. Trong ấy không có người tạo tác, vì người tạo tác chẳng thể nắm bắt, cho đến không có một pháp lưu chuyển xoay vần, vì lưu chuyển cũng chẳng thể nắm bắt được.

Này Xá-lợi-phất! Hành giả nếu nghe pháp thậm thâm như vậy rồi mà không nghi, không lo, khéo nhập vào tánh không chướng ngại của các pháp, thì hành giả này chẳng chấp trước nơi sắc, chẳng chấp trước nơi thọ, tưởng, hành, thức, chẳng chấp trước nhãn sắc và nhãn thức, chẳng chấp trước nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý, pháp cùng với ý thức, vì đều chẳng thể nắm bắt được.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát tín thọ pháp tánh Không như vậy rồi thì chẳng thoái thất sự thấy Phật, nghe Pháp và phụng Tăng. Đời đời sinh ra nơi đâu đều chẳng rời sự thấy Phật, nghe Pháp và phụng Tăng, mà sinh ra trước chỗ Đức Phật chuyên cần tinh tấn, chí cầu pháp lành. Người ấy an trụ chánh cần rồi chẳng lưu luyến ở nhà với nam nữ quyến thuộc, tôi tớ và tài sản. Người này chẳng bị

dâm dục làm phiền nhiễu, ở đời hiện tại mau bỏ sự lạc thú của tuổi trẻ, dùng lòng tịnh tín ở trong Phật pháp mà xuất gia nhập đạo. Sau khi xuất gia được các bậc Thiện tri thức, thầy lành bạn lành, tư duy lành, tín nguyện lành. Do vì tín nguyện lành nên khéo nghe học chánh pháp, kiên quyết tu hành, chẳng phải chỉ cố ngôn thuyết là trọn đủ. Người này thành tựu giác tuệ, ưa thích học hỏi nhiều không chán đủ. Dùng tâm không nhiễm đem pháp đã được nghe mà giảng nói cho người. Đối với lợi dưỡng, danh dự, cung kính không có lòng hy vọng. Chẳng bao giờ bỏ chánh nghĩa mà vọng thuyết pháp. Đúng như pháp đã nghe, đúng như pháp đã an trụ mà giảng thuyết. Đối với chúng nghe pháp thì sinh lòng đại Từ. Đối với chúng sinh thì sinh lòng đại Bi.

Này Xá-lợi-phất! Hành giả vì có trí tuệ đa văn như vậy nên chẳng màng đến thân mạng, thiểu dục tri túc tịch tĩnh an vui, dễ cung cấp, dễ nuôi, thường thích nơi vắng lặng thanh nhàn để suy gẫm ý nghĩa chánh pháp đã được học. Y theo thật nghĩa mà chẳng theo văn. Người này làm chỗ nương tựa cho Trời, Người, A-tu-la…, chẳng chuyên vì mình mà vì các chúng sinh cầu Đại thừa như là Phật trí, Vô đẳng trí, Vô đẳng đẳng trí, Thắng xuất tam giới trí.

Này Xá-lợi-phất! Ta nói người ấy được pháp chẳng phóng dật đệ nhất.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là pháp chẳng phóng dật? Đó là các căn tịch tĩnh.

Thế nào là các căn tịch tĩnh? Đó là mắt thấy sắc chẳng lấy tướng mạo, như thực biết rõ sắc say đắm, sắc họa hoạn và sắc xuất ly.

Như vậy, tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân giác xúc, ý biết pháp chẳng lấy tướng mạo, như thực biết rõ pháp say đắm, pháp tai họa và pháp xuất ly.

Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là tâm chẳng phóng dật. Lại nữa, chẳng phóng dật là điều phục tự tâm, khéo hộ tâm người, trừ lòng thích phiền não mà thích chánh pháp. Chẳng sinh khởi ý tưởng tham dục, sân hận, tàn hại. Chẳng phát khởi ba căn bất thiện tham, sân và si. Chẳng phát khởi thân ác hạnh, ngữ ác hạnh và ý ác hạnh. Chẳng

phát khởi tác ý chẳng đúng lý. Chẳng phát khởi tất cả pháp ác bất thiện. Đây gọi là chẳng phóng dật.

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát ấy đã chẳng phóng dật, siêng tu tập tác ý đúng pháp. Nếu pháp là có thì biết đúng thật là có, nếu pháp là không có thì biết đúng thật là không có. Quán sát trong ấy những gì là có, những gì là không có, liền dùng sức trí tuệ liền biết đúng như thật.

Nếu chân chánh tu tập thì Thánh giải thoát có. Nếu tà tu tập thì Thánh giải thoát không có. Không có nghiệp báo, việc ấy là có. Có nghiệp báo việc ấy là không có.

Lại nữa, nhãn là có, còn có nhãn là không có. Cho đến ý là có, còn có ý là không có.

Lại nữa, sắc là pháp vô thường, khổ, biến dị; việc đó là có. Còn sắc là thường trụ, chẳng biến chẳng hoại, việc đó là không có. Cho đến thọ, tưởng, hành và thức vô thường, khổ, biến dị, việc đó là có. Còn thọ, tưởng, hành và thức thường trụ, chẳng biến, chẳng hoại, việc đó là không có.

Lại nữa, vô minh làm duyên thì có các hành. Nếu không vô minh thì không có các hành. Cho đến dùng sinh làm duyên thì có lão tử. Nếu không có sinh thì không có lão tử.

Lại nữa, bố thí cảm giàu có, việc ấy là có. Còn bố thí cảm bần cùng, việc ấy là không có. Trì giới sinh thiên, việc ấy là có. Còn phạm giới sinh thiên, việc ấy là không có. Văn sinh đại trí tuệ, việc ấy là có. Các ác tuệ hay sinh đại trí tuệ, việc ấy là không có. Tu chánh định rời lìa sự trói buộc, việc ấy là có. Tu chánh định mà bị trói buộc; việc ấy là không có.

Lại nữa, nếu tác ý đúng lý mà có trói buộc và tác ý chẳng đúng lý mà rời sự trói buộc thì cả hai đều không có. Nếu các Bồ-tát phát khởi chánh cần thì có Bồ-đề, nếu phát khởi giải đãi thì không có Bồ-đề. Nếu không kiêu mạn xuất gia thọ ký, việc ấy gọi là có, nếu kiêu mạn thì không có tịch diệt.

Lại nữa, khắp tất cả chỗ là tánh không, việc ấy là có. Khắp tất cả chỗ, có ta, có người, có chúng sinh, thọ mạng, trượng phu… việc ấy là không có.

Này Xá-lợi-phất! Nếu các Đại Bồ-tát thực hành chẳng phóng dật, có thể khéo tu tập, tác ý đúng lý, người trí thế gian đồng biết là có thì thi thiết là có, người trí thế gian đồng biết là không có thì thi thiết là không có.

Này Xá-lợi-phất! Nếu quyết định nói có thì không phải chân chánh biết rõ, nếu quyết định nói không có cũng gọi là chẳng phải chân chánh biết rõ. Vì sao? Vì thật nghĩa được chư Phật Thế Tôn tuyên nói, có thể tùy theo chỗ giác ngộ mà hiểu rõ.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Thế Tôn đủ sức đại trí tổng nhiếp các pháp đặt trong bốn Ô-đà-nam.

Những gì là bốn? Đó là tất cả hành vô thường, tất cả hành khổ, tất cả pháp vô ngã, Niết-bàn tịch diệt.

Này Xá-lợi-phất! Tất cả hành vô thường được diễn nói, đó là Như Lai vì các chúng sinh quan niệm thường còn mà dứt trừ quan niệm thường còn của họ.

Tất cả hành khổ được diễn nói, đó là Như Lai vì các chúng sinh quan niệm vui mà dứt trừ quan niệm vui của họ.

Tất cả pháp vô ngã được diễn nói, đó là Như Lai vì các chúng sinh quan niệm ngã mà dứt trừ quan niệm ngã của họ.

Pháp Niết-bàn tịch diệt được diễn nói, đó là Như Lai vì các chúng sinh có sở đắc điên đảo mà dứt trừ tâm hữu sở đắc điên đảo của họ.

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát ấy nếu nghe Như Lai nói tất cả hành vô thường thì có thể nhập vào rốt ráo vô thường. Nếu được nghe tất cả hành khổ thì có thể phát khởi tâm chán lìa mong muốn. Nếu được nghe tất cả pháp vô ngã thì có thể tu tập pháp môn chánh định diệu giải thoát. Nếu được nghe nói tịch diệt, Niết-bàn thì có thể tu tập chánh định vô tướng mà chẳng phi thời nhập vào chân tế.

Này Xá-lợi-phất! Nếu các Đại Bồ-tát kheo tu tập được pháp như vậy thì trọn chẳng thoái thất tất cả pháp lành và mau viên mãn tất cả Phật pháp.

❧

Kinh Đại Bảo Tích - Quyển 37 - Pháp hội 12: Bồ-Tát Tạng (Phần 3) - Phẩm 4: Tánh Chẳng Nghĩ Bàn Của Như Lai ( Phần 1)

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 37

Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam tạng Pháp sư Huyền Trang.

Pháp hội 12: BỒ-TÁT TẠNG (Phần 3)

Phẩm 4: TÁNH CHẲNG NGHĨ BÀN CỦA NHƯ LAI (Phần 1)

Lúc bấy giờ Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Các Đại Bồ-tát ấy khéo an trụ nơi đức tin thanh tịnh như vậy rồi, lại có thể tín thọ mười thứ pháp chẳng nghĩ bàn của Như Lai Chánh Biến Tri, phụng trì chắc thật thanh tịnh không lầm, không nghỉ, chẳng phân biệt sai khác, lại càng hớn hở vui mừng phát ý tưởng cho là hy hữu lạ lùng.

Những gì gọi là mười pháp chẳng nghĩ bàn của Như Lai?

1. Tín thọ thân Như Lai chẳng nghĩ bàn.

2. Tín thọ âm thanh Như Lai chẳng nghĩ bàn.

3. Tín thọ trí Như Lai chẳng nghĩ bàn.

4. Tín thọ quang minh Như Lai chẳng nghĩ bàn.

5. Tín thọ giới và chánh định Như Lai chẳng nghĩ bàn.

6. Tín thọ thần thông Như Lai chẳng nghĩ bàn.

7. Tín thọ lực Như Lai chẳng nghĩ bàn.

8. Tín thọ vô úy Như Lai chẳng nghĩ bàn.

9. Tín thọ đại Bi Như Lai chẳng nghĩ bàn.

10.Tín thọ Phật pháp bất cộng Như Lai chẳng nghĩ bàn.

Đó gọi là mười pháp chẳng nghĩ bàn. Nếu có Đại Bồ-tát vì cầu pháp mà phát khởi chánh cần chẳng khiếp, chẳng thoái, chẳng bỏ rời mà phát tâm như vầy: “Nay tôi chưa được pháp chẳng nghĩ bàn thà

khiến gió chuyển xoay thân tôi da thịt gân xương thọ khổ não lớn, hoặc máu thịt khô kiệt, chớ tâm tôi vẫn siêng tu tinh tấn không tạm bỏ giữa chừng.”

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát đã được tín giải nếu nghe mười thứ pháp chẳng nghĩ bàn của Như Lai như vậy thì tín thọ phụng trì chắc thật thanh tịnh không nghi, lại càng hớn hở rất vui mừng phát sinh tưởng nghĩ là hy hữu lạ lùng.

Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Thân Phật chẳng nghĩ bàn

Là Pháp thân hiển hiện

Không trung chẳng thấy được

Chỉ Phật tử tin được.

Các chúng sinh nhiều loài

Âm thanh chẳng nghĩ bàn

Theo tiếng mà thuyết pháp

Tin cảnh giới chư Phật.

Tất cả loài quần sinh

Ba đời căn tánh khác

Phật đều biết rõ cả

Tin là chẳng nghĩ bàn.

Chư Phật vô biên quang

Quang minh chẳng nghĩ bàn

Chiếu khắp mười phương cõi

Vô biên số cõi Phật.

Phật giới luật vượt đời

Chẳng nương nơi thế pháp

Thần túc chẳng nghĩ bàn

Bồ-tát tín thọ được.

Chúng sinh chẳng biết được

Cảnh giới của Như Lai

Như Lai thường tại định

Giải thoát chẳng nghĩ bàn.

Pháp giới chẳng tạp nhau

Chỉ Phật lực biết được

Các trí lực của Phật

Như hư không vô biên.

Vì lợi một chúng sinh

Mà trụ vô biên kiếp

Khiến họ được điều phục

Tâm đại Bi như vậy.

Tất cả các quần sinh

Nhiều thứ pháp vấn nạn

Một tiếng làm vui hiểu

Vô úy chẳng nghĩ bàn.

Thành Nhất thiết chủng trí

Thấy rõ tất cả pháp

Và Phật pháp bất cộng

Phật trí đều thấy cả.

Tất cả pháp chư Phật

Khó nghĩ bàn như vậy

Có ai kính tin được

Là khéo trụ đức tin.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào là Đại Bồ-tát đối với thân Như Lai chẳng nghĩ bàn mà tín thọ phụng trì chân thật thanh tịnh, không nghi ngờ lại càng hớn hở rất vui mừng phát sinh tưởng nghĩ là hy hữu lạ lùng?

Này Xá-lợi-phất! Thân Như Lai dứt hẳn tất cả pháp ác bất thiện. Vì sao? Vì hay thành tựu tất cả các pháp lành vi diệu.

Thân Như Lai xa rời tất cả mũi dãi, đàm nhớt, mủ máu, đại tiện, tiểu tiện nhơ uế. Vì sao? Vì từ lâu xa Như Lai đã giải thoát tất cả xương, thịt, gân mạch.

Thân Như Lai tự tánh sạch sẽ. Vì sao? Vì từ lâu xa Như Lai đã rời lìa tất cả phiền não cấu uế.

Thân Như Lai vượt thoát hẳn thế gian. Vì sao? Vì chẳng bị thế pháp làm ô nhiễm.

Thân Như Lai là vô lượng công đức, từ lâu đã chứa họp tư

lương phước trí, là chỗ nương tuệ mạng của tất cả chúng sinh.

Thân Như Lai là chỗ huân tu vô lượng giới thanh tịnh, là chỗ huân tu của vô lượng chánh định, vô lượng tuệ và giải thoát tri kiến giải thoát.

Thân Như Lai là chỗ nghiêm sức của các bông hoa công đức.

Thân Như Lai như hình ảnh vi diệu trong gương sạch, như bóng trăng tròn sáng trong nước trong lành và chói sáng như ánh nắng.

Thân Như Lai chẳng thể nghĩ bàn cùng với hư không giới và cả pháp giới tánh.

Thân Như Lai thanh tịnh không ô nhiễm rời xa tất cả những uế trước ô nhiễm.

Thân Như Lai tức là vô vi rời xa tất cả những tướng hữu vi.

Thân Như Lai là thân hư không, là thân không gì bằng, là thân không gì sánh bằng, là thân mà tất cả ba cõi đều không so sánh bằng được, là thân không ví dụ được, là thân không gì sánh bằng.

Thân Như Lai thanh tịnh không cấu nhơ, rời lìa phiền não tự tánh trong suốt.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thân Như Lai chẳng thể lấy tiền tế để cầu, chẳng thể lấy hậu tế để cầu, chẳng thể lấy hiện tại để cầu, chẳng thể lấy dòng họ chỗ đang sinh để cầu.

Thân Như Lai chẳng thể lấy sắc để cầu, chẳng thể lấy tướng để cầu, chẳng thể lấy đẹp tốt để cầu.

Thân Như Lai chẳng thể lấy tâm để cầu, chẳng thể lấy ý để cầu, chẳng thể lấy thức để cầu.

Thân Như Lai chẳng thể lấy sự thấy để cầu, chẳng thể lấy sự nghe để cầu, chẳng thể lấy sự tưởng nhớ để cầu, chẳng thể lấy sự biết rõ đề cầu.

Thân Như Lai chẳng thể lấy uẩn để cầu, chẳng thể lấy xứ để cầu, chẳng thể lấy giới để cầu.

Thân như Lai chẳng thể lấy sinh để cầu, chẳng thể lấy trụ để cầu, chẳng thể lấy hoại diệt để cầu.

Thân Như Lai chẳng thể lấy thủ để cầu, chẳng thể lấy xả để cầu, chẳng thể lấy xuất ly để cầu, chẳng thể lấy hành để cầu.

Thân Như Lai chẳng thể lấy hiển sắc để cầu, chẳng thể lấy tướng mạo để cầu, chẳng thể lấy hình sắc để cầu, chẳng thể lấy đến để cầu, chẳng thể lấy đi để cầu.

Thân Như Lai chẳng thể lấy tác ý tịnh giới để cầu, chẳng thể lấy tác ý đẳng quán để cầu, chẳng thể lấy tác ý Thánh tuệ để cầu, chẳng thể lấy tác ý giải thoát để cầu, chẳng thể lấy tác ý tri kiến giải thoát để cầu.

Thân Như Lai chẳng thể lấy hữu tướng để cầu, chẳng thể lấy vô tướng để cầu, chẳng thể lấy các pháp tướng để cầu.

Thân Như Lai chẳng thể lấy sự tăng ích lực để cầu, chẳng thể lấy sự tăng ích vô úy để cầu, chẳng thể lấy sự tăng ích vô ngại biện tài để cầu, chẳng thể lấy sự tăng ích thần thông để cầu, chẳng thể lấy sự tăng ích đại Bi để cầu, chẳng thể lấy sự tăng ích Phật pháp bất cộng để cầu.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát muốn cầu thân Như Lai thì phải như huyễn, như hóa, như trăng trong nước, tự tánh như vậy mà cầu thân Như Lai.

Này Xá-lợi-phất! Thân Như Lai là thân Không giải thoát, Vô tướng giải thoát và Vô nguyện giải thoát, là thân không đổi khác, là thân không động không hoại, là thân không phân biệt, là thân không nương tựa, là thân không tư lự.

Thân Như Lai là thân đã được an trụ, thiện trụ, chẳng biến động.

Thân Như Lai là thân tự tánh sắc không có sắc, là thân tự tánh thọ không có thọ, là thân tự tánh tưởng không có tưởng, là thân tự tánh hành không có hành, là thân tự tánh thức không có thức.

Thân Như Lai là thân không có bốn đại vô hữu vô sinh, là Pháp thân hiếm có.

Thân Như Lai chẳng phải cảnh của mắt, nó chẳng ở trong hình sắc cũng chẳng ở ngoài; chẳng nương nơi tai, chẳng ở trong âm thanh cũng chẳng ở ngoài; chẳng phải mũi biết được, chẳng ở trong mùi hương cũng chẳng ở ngoài; chẳng phải lưỡi hiển hiện được, chẳng ở trong vị nếm cũng chẳng ở ngoài; chẳng hợp với thân, chẳng ở trong xúc chạm cũng chẳng ở ngoài.

Thân Như Lai chẳng nương nơi tâm để chuyển, chẳng nương nơi ý để chuyển, chẳng nương nơi thức để chuyển, thường an trụ bất động, chẳng phải là xoay về cũng chẳng chuyển theo.

Này Xá-lợi-phất! Thân Như Lai cùng với hư không cao tột pháp giới, tận hư không giới.

Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là điều thứ nhất: Thân Như Lai chẳng nghĩ bàn.

Các Đại Bồ-tát ấy nghe thân Như Lai chẳng nghĩ bàn như hư không rồi, kính tin thanh tịnh không nghi, lại càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng rất hy hữu diệu kỳ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Câu-chi na-do kiếp

Hành vô lượng hạnh lớn

Khéo sạch thân ba nghiệp

Được thân Phật vô đẳng.

Tâm Từ khắp mười phương

Khởi đại Bi bố thí

Rời xa sự tà dâm

Được thân thắng hư không.

Nơi Thế Tôn phước điền

Phật tử rộng cúng dường

Xả thí y phục quý

Như vô lượng hằng sa,

Phụng trì giới thanh tịnh

Như trâu ly giữ đuôi

Dù thân bị đập nát

Đối oán thù đại nhẫn,

Tinh tấn ba-la-mật

Tu hành tột khổ nhọc

Phát thệ nguyện rộng lớn

Cầu thân Phật thường trụ,

Thích quán các cảnh định

Thích trí tuệ phương tiện

Thích quán pháp giới tánh

Nguyện thân đồng pháp giới.

Nơi Phật tu hành rồi

Thành Diệu giác vô đẳng

Được thân hư không lớn

Trắng trong rời bụi nhơ.

Tánh Không không ngã, nhân

Vô tướng chẳng nói được

Chứng thân Như Lai này

Quá cảnh giới của nhãn.

Ý tịnh rời sắc, thanh

Vốn không không khởi tác

Người thấy thân Chân như

Thì thấy mười phương Phật.

Như các thứ ảo thuật

Hóa voi, ngựa, người cuồng

Dối gạt kẻ ngu khờ

Như vậy xem mười phương

Vô lượng Phật ba đời

Đồng ở thân Pháp tánh

Hư không không gì sánh

Pháp giới tột thanh tịnh.

Như vậy, này Xá-lợi-phất! Đó gọi là thân Như Lai chẳng nghĩ bàn. Đại Bồ-tát kính tin thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Lúc đó Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Thế nào là Đại Bồ-tát ở nơi âm thanh Như Lai chẳng nghĩ bàn tin nhận, vâng theo thanh tịnh không nghi, lại càng hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ?

Này Xá-lợi-phất! Như Lai ra đời, thương xót các chúng sinh nên diễn bày chánh pháp để giáo hóa. Âm thanh của Đức Phật phát ra vừa bằng với chúng hội, vì do nơi sức chúng sinh được điều phục.

Âm thanh của Như Lai biến khắp vô lượng thế giới mười phương, vì làm cho lòng chúng sinh hoan hỷ.

Này Xá-lợi-phất! Nhưng chư Như Lai phát ra âm thanh dù khắp cả thế giới mà chẳng nghĩ là ta vì chúng Tỳ-kheo thuyết pháp, vì chúng Tỳ-kheo-ni thuyết pháp, vì chúng Ưu-bà-tắc thuyết pháp, vì chúng Ưu-bà-di thuyết pháp, vì chúng Bà-la-môn, chúng Sát-đế-lợi, chúng Trưởng giả, chúng chư Thiên, chúng Phạm thiên… thuyết pháp. Như Lai cũng chẳng nghĩ rằng nay ta diễn nói Khế kinh, Trùng tụng, Thọ ký, Kệ tụng, Tự thuyết, Duyên khởi, Bổn sự, Bổn sinh, Phương quảng, Vị tằng hữu, Thí dụ, Luận nghị. Với mười hai phần giáo như vậy, Đức Như Lai chưa bao giờ nghĩ là vì chúng mà diễn bày.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai tùy theo các chúng nhóm họp đến, đó là chúng Tỳ-kheo cho đến chúng Phạm thiên, như các môn Chánh cần họ đã được nghe, mà vì họ thuyết pháp. Vì thích nghe pháp nên các chúng sinh ấy đều riêng tự cho là đã được nghe tiếng nói pháp từ miệng Phật phát ra. Nhưng tiếng nói pháp ấy đối với các loại ngôn từ của họ nói đều không chướng ngại, họ đều riêng hiểu biết nơi pháp mà họ được rõ. Đây gọi là âm thanh chẳng thể nghĩ bàn được.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai do phước thuở trước mà cảm quả báo âm thanh có vô lượng tướng. Đó là âm thanh hiền từ, âm thanh vừa ý, âm thanh vui lòng, âm thanh thanh tịnh, âm thanh ly cấu, âm thanh mỹ diệu, âm thanh thích nghe, âm thanh rành rẽ, âm thanh chẳng cứng chẳng rít, âm thanh làm cho thân tâm vui đẹp thơ thới, âm thanh làm cho tâm hớn hở, âm thanh làm cho tâm vui mừng, âm thanh phát khởi hỷ lạc, âm thanh dễ hiểu, âm thanh dễ biết, âm thanh chánh trực, âm thanh khả ái, âm thanh khả hỷ, âm thành mừng rỡ, âm thanh đẹp ý, âm thanh sư tử hống, âm thanh sấm nổ lớn, âm thanh biển vang lớn, âm thanh Khẩn-na-la thần ca ngâm, âm thanh Ca-lăng-tần-già kêu hót, âm thanh Phạm thiên, âm thanh trống trời, âm thanh cát tường, âm thanh nhu nhuyễn, âm thanh hiển sướng, âm thanh sâu xa như sấm to, âm thanh tất cả chúng sinh các căn đều mừng, âm thanh vừa xứng tất cả chúng hội, âm thanh thành tựu tất cả tướng vi diệu.

Này Xá-lợi-phất! Âm thanh của Như Lai đầy đủ những công đức thù thắng như vậy và còn vô lượng, vô biên công đức trang nghiêm.

Đây gọi là điều thứ hai: Âm thanh chẳng nghĩ bàn của Như Lai.

Các Đại Bồ-tát ấy nghe âm thanh chẳng nghĩ bàn của Như Lai đầy đủ vô lượng công đức thù thắng tin nhận, vâng thờ thanh tịnh không nghi, càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Đức Phật phát diệu âm

Gọi là Phạm âm thanh

Do pháp này đầy đủ

Khiến Phạm thiên vui mừng.

Mâu-ni diễn diệu âm

Từ đại Bi phát ra

Tương ứng với đức Từ

Cũng tương ưng Hỷ, Xả.

Âm thanh đầy đủ ấy

Tắt lửa tham chúng sinh

Dứt trừ độc giận thù

Phá vỡ những si tối.

Giả sử châu Diêm-phù

Có vô lượng tiếng người

Dù được nghe khắp cả

Vẫn chẳng ngộ giải thoát,

Tiếng trời, đất, hư không

Nghe không ngộ cũng vậy

Nếu nghe tiếng của Phật

Chắc chứng được Niết-bàn.

Loài hai chân, bốn chân

Nhiều chân và không chân

Đều đồng tiếng với họ

Cho họ rõ thiện ác.

Trong ba ngàn thế giới

Âm thanh thượng, trung, hạ

Theo các loại âm thanh

Giáo hóa khiến giải thoát,

Giảng bày không phân biệt

Không trói, không nhiếp thọ

Tại định nói chân đế

Người nghe hết phiền não.

Vô biên chúng sinh nghe

Âm thanh Phật, Pháp,

Tăng Và Thí, Giới, Văn, Nhẫn

Âm thanh Phật như vậy.

Tiếng Phật không hạn lượng

Thanh trí đều vô biên

Tin chắc âm thanh Phật

Chỉ trí tuệ Bồ-tát.

Khi ấy, Đức Phật lại bảo Xá-lợi-phất:

–Thế nào là Đại Bồ-tát đối với đại trí chẳng nghĩ bàn của Như Lai mà tin nhận, vâng thờ thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ?

Này Xá-lợi-phất! Trí thấy biết vô ngại của Như Lai không thể nghĩ bàn, ở trong tất cả pháp nương nơi đó mà phát khởi. Các Đại Bồ-tát thì có thể tín thọ vâng thờ, càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai vì phát sinh tín tâm nên nương nơi Trí ba-la-mật-đa của Như Lai mà rộng nói những ví dụ. Những người có trí bèn được hiểu biết.

Này Xá-lợi-phất! Giả sử có người đem cây, nhánh, gốc, lá của tất cả thảo mộc trong những thế giới số bằng cát sông Hằng chất lại thành một đống lớn rồi đốt cháy thành than đen. Đem hết số than đen ấy đổ vào trong biển của hằng sa thế giới. Sau đó trăm ngàn năm mới lấy đem mài tất cả thành nước mực.

Này Xá-lợi-phất! Trí thấy biết vô ngại của Như Lai thành tựu, lấy một giọt nước mực trong biển lớn ấy, do sức trí thấy biết nên phân tích biết rõ ràng đó là do cây hay nhánh, lá, hoa, quả… trong thế giới ấy làm thành. Vì sao? Vì Như Lai khéo thông đạt pháp giới nên biết rõ được giọt mực ấy từ cây lá trong thế giới ấy làm thành. Theo thứ tự như vậy cho đến nói rộng ra.

Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là Như Lai Chánh Biến Tri có đủ sức đại thần thông như vậy, có đủ sức đại oai đức như vậy, có đủ sức đại tông thế như vậy. Thế nên có thiện nam, thiện nữ đối với trí thấy biết rộng lớn của Như Lai mà tin nhận thanh tịnh, lại sinh lòng ái kính đối với Phật, thì căn lành của thiện nam, thiện nữ ấy chẳng có ngằn mé, họ mau dứt khổ. Vì sao? Vì Như Lai khéo thông đạt pháp giới. Do vì thông đạt nên nếu có chúng sinh nào đối với Như Lai mà phát khởi chút căn lành thì mãi đến lúc dứt hết khổ, căn lành ấy vẫn chẳng hư hoại.

Này Xá-lợi-phất! Nay ta sẽ vì ông mà nói ví dụ nữa, khiến cho người trí do đây mà hiểu nghĩa.

Ví như có nam tử sống trăm tuổi. Người này tán chia một đầu sợi lông ra làm một trăm năm mươi phần, rồi lấy một phần lông thấm một giọt nước đem đến chỗ ta mà nói rằng: “Xin gởi giọt nước này cho Ngài, sau đây nếu tôi cần dùng xin Ngài ban lại cho tôi.” Như Lai nhận giọt nước ấy đem để trong sông Hằng, nước sông Hằng hòa lẫn cuốn chảy thẳng đến biển lớn. Sau đó trăm năm, người ấy đến xin ta trả lại giọt nước đã gởi.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai thành tựu trí thấy biết chẳng thể nghĩ bàn. Do trí này mà Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thấy biết giọt nước ấy ở trong biển lớn, bèn lấy một phần lông đến trong biển lớn thấm giọt nước ấy để trao lại cho người gởi.

Này Xá-lợi-phất! Ví dụ ấy có ý nghĩa gì? Đó là chúng sinh đã từng đem một giọt nước nhỏ căn lành gởi vào tay phước điền của Như Lai thì còn mãi chẳng mất.

Như vậy, này Xá-lợi-phất! Nếu có thiện nam, thiện nữ đối với trí chẳng nghĩ bàn của Như Lai mà tin nhận thanh tịnh, sinh lòng ái kính; vì tưởng niệm Như Lai mà cúng dường nhiều thứ, lại đem hoa

đẹp rải lên dâng cúng, thì căn lành của người này không ai biết được ngằn mé, mau dứt hết khổ. Vì sao? Vì Như Lai khéo thông đạt pháp giới, nên có ai phát khởi một tâm niệm lành đối với Như Lai thì cùng tận bờ mé khổ vẫn chẳng hư hoại.

Bấy giờ Trưởng lão Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Trí chẳng nghĩ bàn của Như Lai có phải rời thức mà chuyển chăng? Đức Phật đáp: –Không phải.

Xá-lợi-phất lại bạch:

–Bạch Thế Tôn! Nếu như vậy thì thế nào là trí và thế nào là thức?

Đức Phật dạy:

–Này Xá-lợi-phất! Có bốn thứ thức trụ. Vì thức y cứ nơi đó mà an trụ nên gọi là thức trụ. Bốn thứ thức trụ ấy là gì?

1.Sắc thức trụ, thức duyên nơi sắc, thức trụ trong sắc, do đó mà sinh ưa thích trụ trước càng thêm lớn mạnh vững chắc rộng lớn.

2.Thọ thức trụ, thức duyên nơi thọ, thức trụ trong thọ, do đó mà sinh ưa thích trụ trước càng thêm lớn mạnh vững chắc rộng lớn.

3. Tưởng thức trụ, thức duyên nơi tưởng, thức trụ trong tưởng, do đó mà sinh ưa thích trụ trước càng thêm lớn mạnh vững chắc rộng lớn.

4. Hành thức trụ, thức duyên nơi hành, thức trụ trong hành, do đó mà sinh ưa thích trụ trước càng thêm lớn mạnh vững chắc rộng lớn.

Những tướng như vậy gọi đó là thức.

Lại lấy những gì gọi đó là trí? Đó là chẳng trụ trong năm thọ uẩn mà tỏ thấu thức uẩn thì gọi là trí.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Gọi là thức, đó là có thể rõ biết địa đại chủng, thủy đại chủng, hỏa đại chủng và phong đại chủng thì gọi là thức.

Gọi là trí, đó là chẳng trụ trong bốn đại chủng, có thể khéo thông đạt được pháp giới của thức mà chẳng xen tạp nhau thì gọi là trí.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Gọi là thức, đó là có thể rõ biết sắc được mắt nhận biết, thanh được tai nhận biết, hương được mũi nhận biết, vị được lưỡi nhận biết, xúc được thân nhận biết và pháp được ý nhận biết thì gọi là thức.

Gọi là trí, đó là bên trong tịch tĩnh chẳng đi bên ngoài chỉ y nơi trí, chẳng ở nơi một pháp nào mà sinh phân biệt và các thứ phân biệt thì gọi là trí.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Theo cảnh giới mà sinh thì gọi là thức, theo tác ý mà sinh thì gọi là thức, theo phân biệt mà sinh thì gọi là thức. Còn không lấy, không nắm, không có chỗ duyên, không chỗ rõ biết, không có phân biệt thì gọi là trí.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Gọi là thức, đó là trụ nơi pháp hữu vi. Vì sao? Vì trong pháp vô vi thức không hiện hành được. Nếu rõ thấu được pháp vô vi thì gọi là trí.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Trụ nơi sinh diệt thì gọi là thức. Không sinh, không diệt, không có chỗ trụ thì gọi là trí.

Này Xá-lợi-phất! Các hành tướng như vậy hoặc là thức hoặc là trí, đó gọi là đại trí chẳng nghĩ bàn thứ ba của Như Lai.

Nếu các Đại Bồ-tát nghe đại trí chẳng nghĩ bàn không chướng, không ngại trong tất cả pháp, y đó mà sinh khởi như vậy liền kính tin thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Vô lượng hằng sa cõi

Cây, cỏ, lá, bông, trái

Đều đốt thành tro mực

Ức năm mài nơi biển

Thập Lực, trí sâu diệu

Lấy một giọt bảo rành

Biết rõ cây cõi nào

Mài thành giọt mực này

Đem trần thủy mười phương

Trình bày trước Như Lai.

Trí Phật đồng hư không

Biết khắp không nghi trệ

Tâm chúng sinh mười phương

Tham, sân, si hiện hành

Đều biết được như thật

Giải thoát không tăng giảm

Mười trí lực của Phật

Soi sáng khắp pháp giới

Không phân biệt tư lự

Phật tử hay tin nhận.

Bấy giờ, Đức Phật lại bảo Xá-lợi-phất:

–Thế nào là Đại Bồ-tát đối với đại quang chẳng nghĩ bàn của Như Lai mà kính tin thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ?

Này Xá-lợi-phất! Vì chư Phật Như Lai thông đạt pháp giới nên chẳng thể nghĩ bàn. Do vì thông đạt nên tất cả Như Lai phóng quang minh lớn chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới Phật mà không chướng ngại.

Này Xá-lợi-phất! Ví như trong hư không không có mây mù, mặt trời lên cao phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế gian. Chư Phật Như Lai phóng đại quang minh chiếu khắp tất cả cũng như vậy.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Trong thế gian, ánh sáng ngọn đèn dầu đối với ánh sáng lửa đom đóm thì rộng lớn chói sáng hơn nhiều. Ánh sáng ngọn đuốc sáng hơn đèn dầu. Đống lửa trước sân lại sáng hơn lửa đuốc. Dược thảo phát ánh sáng lại hơn đống lửa. Ánh sáng tinh tú lại hơn dược thảo. Trăng tròn chiếu sáng hơn tinh tú. Trời nắng giữa trưa sáng gấp bội ánh trăng. Thân trời Tứ Thiên vương cùng cung điện, thềm vách, đồ trang nghiêm phát ánh sáng hơn mặt trời không gì ví dụ được. Cứ như vậy mà so sánh đến ánh sáng phát ra từ thân trời Tha hóa tự tại cùng cung điện, thềm vách, đồ trang nghiêm hơn ánh sáng trước. Ánh sáng của các trời Phạm chúng, Phạm phụ, Phạm vương, Thiểu quang, Vô lượng quang, Quang âm,

Thiểu tịnh, Vô lượng tịnh, Biến tịnh, Quảng quả, Hũu tưởng, Vô tưởng, Vô phiền, Vô nhiệt, Thiện hiện, Thiện kiến và Sắc cứu cánh Thiên phát ra là tối đệ nhất so với các ánh sáng trước. Đem ánh sáng trời Sắc cứu cánh so với ánh sáng của Như Lai Chánh Biến Tri, thì ánh sáng của Đức Như Lai hơn kia nhiều, chiếu sáng vi diệu thanh tịnh rộng lớn đệ nhất, chẳng gì ví dụ được.

Vì sao? Này Xá-lợi-phất! Ánh sáng của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn. Ánh sáng ấy từ vô lượng Giới tụ phát sinh, từ Đẳng trì tụ phát sinh, từ Tuệ tụ, Giải thoát tụ và Giải thoát tri kiến tụ phát sinh. Từ vô lượng công đức như vậy phát sinh ánh sáng của Như Lai.

Này Xá-lợi-phất! Bao nhiêu ánh sáng trong tam thiên đại thiên thế giới so với ánh sáng của Như Lai chẳng bằng một phần trăm, cho đến chẳng bằng một phần ưu-ba-ni-sa-đà, ví dụ toán số đều chẳng đếm được.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Như đem vàng Diêm-phù-đàn để trong vàng thường, nó làm cho vàng thường ấy như đống mực không còn chói sáng. Ánh sáng của tam thiên đại thiên thế giới ở trước ánh sáng của Như Lai thì mất cả sự chói sáng cũng như vậy.

Lại nữa, tất cả những ánh sáng ở thế gian trước ánh sáng của Như Lai thì không còn gọi được là có sáng, có chói nữa.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Ông phải biết rằng nếu Như Lai chẳng vì thương xót các chúng sinh nên nhiếp lấy ánh sáng nơi thân còn một tầm, mà chỉ dùng ánh sáng sinh ra từ một phần ít hạnh nghiệp cũng chiếu được khắp cả tam thiên đại thiên thế giới làm cho ánh sáng của mặt trời, mặt trăng không còn phát hiện. Và như vậy thì chẳng còn phân biệt có ngày, có đêm, chẳng phân biệt có tháng, nửa tháng, ngày, giờ, thời tiết, năm tháng. Chỉ vì thương các chúng sinh mà Như Lai hiện chiếu sáng một tầm.

Này Xá-lợi-phất! Nếu Như Lai Chánh Biến Tri khởi ý muốn dùng ánh sáng chiếu khắp vô lượng, vô biên, vô số thế giới thì có thể chiếu khắp. Vì sao? Vì Như Lai đã được đệ nhất Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Này Xá-lợi-phất! Nay ta vì ông lại nói ví dụ để thuyết minh lại nghĩa ấy. Những người có trí càng hiểu rõ thêm. Ví như có

người đem tam thiên đại thiên thế giới nghiền nát làm vi trần để trong tay áo rồi đi qua phương Đông quá những thế giới như số vi trần ấy mới bỏ rơi một vi trần, lần lượt đi và bỏ rơi đến hết số vi trần ấy, mà chưa hết những thế giới ở phương Đông. Các phương Nam, Tây, Bắc, Đông nam, Tây nam, Đông bắc, Tây bắc, Trên, Dưới cũng như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ sao? Có người nào có thể đến được bờ mé các thế giới ấy chăng?

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Không có.

Đức Phật dạy:

–Này Xá-lợi-phất! Bao nhiêu ánh sáng có trong các thế giới ấy vô lượng, vô biên chẳng nghĩ bàn được. Mà ánh sáng của Như Lai là đệ nhất hơn cả. Tất cả ánh sáng của tất cả thế giới ấy so với ánh sáng của Như Lai không bằng một phần trăm cho đến chẳng bằng một phần ưu-ba-ni-sa-đà, toán số ví dụ chẳng thể đếm được.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai khởi ý muốn dùng ánh sáng chiếu khắp tất cả thế giới thì có thể chiếu khắp. Vì sao? Vì đức Như Lai đã được đệ nhất Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Này Xá-lợi-phất! Ánh sáng của Như Lai không có chướng ngại. Bao nhiêu tường vách, hoặc những cây cối, hoặc những núi Luân vi núi Đại Luân vi, núi Càn-đà-ma-đạt-na, núi Mục-chân-lân-đà, núi Đại Mục-chân-lân-đà, núi Y-sa-đà-la, Tuyết sơn, Hắc sơn và núi Tu-di đều chẳng che chướng được ánh sáng của Như Lai. Ánh sáng của Như Lai đều có thể soi suốt chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới.

Này Xá-lợi-phất! Những chúng sinh ít trí tuệ chẳng tin hiểu được ánh sáng của Như Lai. Hoặc có chúng sinh thấy ánh sáng của Như Lai chỉ chiếu có một tầm. Kế có kẻ thấy chiếu hai tầm. Kế có kẻ thấy chiếu một câu-lô-xá. Kế có người đại trí cho đến thấy ánh sáng của Như Lai chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới.

Này Xá-lợi-phất! Phạm Thiên vương, chúa của trăm ngàn thế giới có thể thấy ánh sáng của Như Lai chiếu khắp trăm ngàn thế giới. Lần lượt như vậy, đến bậc Đại Bồ-tát lên bậc Thượng địa có

thể thấy ánh sáng của Như Lai chiếu khắp vô lượng, vô biên thế giới.

Này Xá-lợi-phất! Vì thương xót các chúng sinh nên Như Lai lại phóng ánh sáng chiếu khắp các cõi chúng sinh cùng tận hư không.

Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là ánh sáng chẳng nghĩ bàn thứ tư của Như Lai. Các Đại Bồ-tát nghe Như Lai nói ánh sáng lớn ấy chẳng thể nghĩ bàn như hư không rồi không lầm, không nghi tin nhận thanh tịnh càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu kỳ diệu.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Ánh sáng mặt trời, trăng

Của Đế Thích, Phạm thiên

Cho đến Sắc cứu cánh

Không bằng ánh sáng Phật.

Ánh sáng Sắc cứu cánh

Chiếu khắp cõi đại thiên

So một tia sáng Phật

Chẳng bằng một phần nhỏ.

Đức Phật phóng ánh sáng

Chiếu khắp cõi hư không

Các chúng sinh trí lớn

Mới thấy được như vậy.

Ánh sáng Phật vô biên

Bằng với cõi hư không

Tùy chúng sinh được độ

Thấy ánh sáng sai khác,

Như người mù bẩm sinh

Chẳng thấy sáng mặt trời

Họ chẳng thấy ánh sáng

Nói mặt trời không sáng.

Các chúng sinh hạ liệt

Chẳng thấy ánh sáng Phật

Họ chẳng thấy sáng chiếu

Nói không ánh sáng Phật,

Hoặc thấy sáng một tầm

Hoặc thấy câu-lô-xá

Hoặc đến một do-tuần

Hoặc khắp cõi đại thiên

Hoặc đã trụ Thượng địa.

Bậc Bồ-tát đại trí

Ở Địa tám hoặc chín

Cho đến Địa thứ mười

Phật trên cả mười Địa

Vầng sáng vô biên, lượng

Chiếu chẳng nghĩ bàn cõi

Để làm các phật sự.

Chư Phật chẳng nghĩ bàn

Phật quang không nghĩ bàn

Người tin và được phước

Cũng là chẳng nghĩ bàn.

Khi ấy, Đức Phật lại bảo Xá-lợi-phất:

–Thế nào là Đại Bồ-tát đối với chúng tịnh giới và chúng chánh định chẳng nghĩ bàn của Như Lai mà kính tin thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng, phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ?

Này Xá-lợi-phất! Các ông phải biết chánh thuyết như vầy: “Nếu các chúng sinh ở thế gian phụng trì giới hạnh thanh tịnh không nhiễm. Do vì thanh tịnh nên biết bậc ấy thành tựu thân nghiệp thanh tịnh, thành tựu ngữ nghiệp thanh tịnh, thành tựu ý nghiệp thanh tịnh. Bậc ấy dù ở thế gian mà chẳng bị thế pháp ô nhiễm. Phải biết bậc ấy là Bà-la-môn, là bậc rời lìa các điều ác, là Sa-môn, là bậc tịch tĩnh, là bậc tu thiền định đệ nhất, là bậc được Thiền ba-la-mật-đa đệ nhất. Chúng sinh ấy là Như Lai.” Nói như vậy là chánh thuyết.

Tại sao? Này Xá-lợi-phất! Ta chẳng bao giờ thấy ở thế gian hoặc chư Thiên, hoặc Ma vương, hoặc Phạm vương, hoặc Sa-môn, hoặc Bà-la-môn và các Trời, các A-tu-la… có vô lượng, vô biên

chúng tịnh giới chẳng nghĩ bàn, chúng chính định chẳng nghĩ bàn bằng Như Lai.

Tại sao? Này Xá-lợi-phất! Vì Như Lai đã được Giới ba-la-mật-đa, Thiền ba-la-mật-đa đệ nhất.

Này Xá-lợi-phất! Nay ông có muốn nghe Phật nói ví dụ về Giới ba-la-mật-đa của Như Lai chăng?

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nay đã phải lúc. Nếu các Tỳ-kheo nghe Phật nói ví dụ về Giới ba-la-mật-đa của Như Lai, họ sẽ cùng nhau thọ trì như chỗ đã được nghe.

Đức Phật dạy:

–Lành thay! Lành thay! Này Xá-lợi-phất! Ta sẽ vì ông mà phân biệt giải nói.

Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ thế nào? Chúng sinh và đại địa, đằng nào nhiều hơn?

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Như con hiểu ý nghĩa lời Phật nói, thì chúng sinh nhiều chớ không phải đại địa nhiều.

Đức Phật dạy:

–Đúng như vậy. Này Xá-lợi-phất! Chúng sinh nhiều chớ chẳng phải đại địa nhiều.

Này Xá-lợi-phất! Giả sử trong tam thiên đại thiên thế giới có bao nhiêu chúng sinh, những loài noãn sinh, thai sinh, thấp sinh, hóa sinh, hoặc có sắc, hoặc không sắc, hoặc có tưởng, hoặc không tưởng, hoặc chẳng phải có tưởng chẳng phải không tưởng, tất cả chúng sinh ấy trong khoảng sát-na, đồng thời được thân người rồi trong khoảng sát-na đều chứng quả Vô thượng Bồ-đề. Mỗi Đức Phật ấy lại hóa làm bao nhiêu Phật. Mỗi Hóa Phật ấy đều có ngàn đầu, mỗi đầu, ấy đều có ngàn miệng, mỗi miệng đều có ngàn lưỡi. Mỗi Hóa Phật ấy đều có đủ mười Lực, bốn Vô sở úy, bốn biện tài không ngại; lại thành tựu biện tài vô ngại, vô tận của chư Phật.

Này Xá-lợi-phất! chư Phật ấy dùng bao nhiêu lưỡi ấy thi thố biện tài vô ngại, vô tận nương theo tất cả Giới ba-la-mật-đa của Như

Lai mà xưng tán vô lượng, dù trải qua câu-chi na-do-tha trăm ngàn đại kiếp xưng tán luôn như thế cũng không xưng tán hết khắp được Giới ba-la-mật-đa của Như Lai.

Này Xá-lợi-phất! Giới ba-la-mật-đa của Như Lai vô lượng, vô biên, vô tận, chẳng thể nghĩ bàn. Trí tuệ vô thượng và biện tài vô chướng, vô ngại, vô tận của chư Phật cũng vô tận chẳng thể nghĩ bàn. Cho đến các Hóa Phật chưa đến đồng thời nhập Niết-bàn xưng tán các giới của Như Lai cũng không thể cùng tận. Vì sao? Giới ba-la-mật-đa của Như Lai và trí tuệ vô thượng biện tài vô ngại của chư Phật, cả hai đều là chẳng nghĩ bàn, vô lượng vô số cùng với cõi hư không tánh bình đẳng.

Này Xá-lợi-phất! Giả sử tất cả chúng sinh trong hằng sa thế giới ở mười phương trong khoảng một sát-na đều được thân người rồi, đều thành đạo Vô thượng Bồ-đề, cũng nói y theo trên đến chỗ cùng với cõi hư không tánh bình đẳng.

Tại sao? Này Xá-lợi-phất! Do vì Như Lai đã chứng được Giới ba-la-mật-đa đệ nhất.

Đức Phật lại bảo Xá-lợi-phất:

–Nay ông có muốn nghe nói ví dụ về Thiền ba-la-mật-đa của Như Lai chăng?

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nay đã phải lúc. Nếu chư Tỳ-kheo nghe Phật nói ví dụ về Thiền ba-la-mật-đa của Như Lai sẽ đồng phụng trì đúng như chỗ được nghe. Phật dạy:

–Này Xá-lợi-phất! Giả sử có thời kỳ thế gian này đến kiếp hỏa thiêu do mặt trời thứ bảy. Vì mặt trời ấy mọc ra nên cả tam thiên đại thiên thế giới đồng thời bị cháy, cháy mạnh, cháy lớn, cháy khắp lớn mạnh.

Này Xá-lợi-phất! Phải biết Như Lai ở tại trong những thế giới đang cháy khắp lớn mạnh như vậy, hoặc kinh hành, hoặc đứng, hoặc ngồi, hoặc nằm, những chỗ ấy thành tựu mười sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng thể nghĩ bàn.

Những gì là mười?

1. Chỗ Như Lai đi đứng ấy, chẳng cần đến công lực, đều bằng phẳng như trong lòng bàn tay. Đây là sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ nhất.

2. Chỗ Như Lai đi đứng ấy tự nhiên nổi cao sạch đẹp, không có lẫn lộn ngói đá. Đây là sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ hai.

3.Chỗ Như Lai đi đứng ấy tự nhiên rộng rãi, bằng phẳng, trang nghiêm thanh tịnh để cho Như Lai thọ dụng. Đây là sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ ba.

4. Chỗ Như Lai đi đứng ấy tự nhiên sinh những cỏ thơm xanh mướt, mềm mại, trơn láng cuốn về phía hữu. Đây là sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ tư.

5. Chỗ Như Lai đi đứng ấy tự nhiên xuất hiện tám thứ nước công đức như nhẹ, mát, mềm, đứng lặng, không nhơ, trong sạch, thích uống và uống nhiều không sinh bệnh. Đây là sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ năm.

6.Chỗ Như Lai đi đứng ấy tự nhiên có gió mát hòa thuận nhẹ nhàng. Đây là do hạnh nghiệp trước của Như Lai cảm ứng mà có gió mát dịu ấy. Ví như ngày rất nóng nực, xế trưa có một chàng trai vì quá nóng bức nên chạy đến tắm trong sông Hằng. Sau khi tắm rửa sạch sẽ, mát mẻ thư thái, chàng trai ấy leo lên bờ bên kia sông thấy gần đó có khu rừng cây xanh mát, bèn đi vào rừng ấy. Lại thấy trong ấy có trải sẵn giường nệm rộng rãi mịn nhuyễn, gối chăn mềm mại. Chàng trai liền lên giường ấy hoặc ngồi hoặc nằm. Bốn phía giường lại có gió mát thổi nhẹ liên tục. Cũng vậy, này Xá-lợi-phất! Như Lai ở trong thế giới đang cháy khắp lớn mạnh mà đi đứng nằm ngồi, tự nhiên nơi ấy có gió mát thổi nhẹ liên tục. Đây là sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ sáu.

7.Chỗ Phật đi đứng ấy tự nhiên sông, rạch, ao, hồ xuất hiện các loại hoa dưới nước, như là hoa sen xanh, hoa sen vàng, hoa sen đỏ, hoa sen trắng. Các hoa ấy thơm ngát màu sắc sáng rỡ, ai thấy đều vui thích. Đây là sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ bảy.

8. Chỗ Phật đi đứng ấy tự nhiên nơi đất bằng và gò cao đều

mọc các thứ hoa đẹp thơm thế gian chưa từng có. Đây là sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ tám.

9.Chỗ Phật đi đứng ấy tự nhiên thành chất kim cang cứng bền. Đây là sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ chín.

10. Chỗ Phật đi đứng ấy, phải biết đó là Phật linh miếu, thế gian chư Thiên, hoặc Ma vương, hoặc Phạm vương, hoặc Sa-môn, hoặc Bà-la-môn, Trời, Người, A-tu-la… đều cung kính cúng dường tôn trọng tán thán. Đây là sự thành tựu rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn thứ mười.

Mười sự rất hy hữu kỳ diệu chẳng nghĩ bàn ấy đều do hạnh nghiệp đời trước của Như Lai thành tựu. Vì sao? Vì Như Lai khéo thông đạt pháp giới. Do vì thông đạt nên Như Lai nhập chánh định ấy, y cứ tâm chánh định ấy mà thọ lạc không thoái. Dù trải đến hằng sa đại kiếp, Như Lai cũng vẫn chưa từng khởi tâm thoái thất với chánh định. Y nơi tâm chánh định ấy, trong khoảng thời gian một bữa ăn, Như Lai trụ một kiếp hoặc trăm kiếp, ngàn kiếp đến trăm ngàn câu chi kiếp, hoặc nhiều hơn số kiếp trên. Vì sao? Vì Như Lai đã thành tựu Thiền ba-la-mật-đa đệ nhất. Do vì đã thành tựu nên Như Lai có đủ đại thần lực như vậy, có đủ oai đức lực như vậy, có đủ đại tông thế lực như vậy.

Này Xá-lợi-phất! Như các Thiên tử Phi tưởng phi phi tưởng xứ sinh thức của họ duyên một cảnh đến tám vạn bốn ngàn kiếp, chừng nào mà thọ mạng chánh định chưa dứt, sinh thức của họ chẳng bị cảnh giới thức khác di chuyển.

Này Xá-lợi-phất! Các Thiên tử ấy do sức chánh định thế gian mà còn được an trụ trong thời gian như vậy, huống là Thiền ba-la-mật-đa của Như Lai mà lại không an trụ lâu.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai từ đêm mới chứng Vô thượng Bồ-đề cho đến đêm nhập Vô dư đại Niết-bàn giới, trong khoảng thời gian giữa ấy, tâm của Như Lai chưa có lúc nào rời khỏi chánh định. Vì thế nên gọi chánh định ấy là tâm không hồi chuyển, là tâm không sở hành, là tâm không quan sát, là tâm không động lự, là tâm không lưu đảng, là tâm không nhiếp tụ, là tâm không tán loạn, là tâm không cao cử, là tâm không trầm hạ, là tâm không phòng hộ, là tâm

không phú tàng, là tâm không hân dũng, là tâm không vi nghịch, là tâm không ủy tụy, là tâm không động dao, là tâm không kinh hỷ, là tâm không hôn trầm, là tâm không phân biệt, là tâm không dị phân biệt, là tâm không biến phân biệt.

Lại nữa, chánh định ấy là tâm chẳng theo thức, là tâm chẳng y nhãn; là tâm chẳng y nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý; là tâm chẳng y sắc, là tâm chẳng y thanh, hương, vị, xúc, pháp; là tâm chẳng đến các pháp, là tâm chẳng rời trí; là tâm chẳng quan niệm quá khứ, chẳng quán niệm vị lai, chẳng quan niệm hiện tại.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai an trụ trong chánh định, tâm rời lìa như vậy không có một pháp nào là có thể được, mà ở trong tất cả pháp phát sinh sự thấy biết vô ngại. Vì sao? Vì là công dụng vậy.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai chẳng khởi khỏi chánh định, rời lìa tâm, ý, thức mà hay làm các Phật sự. Vì sao? Vì là không có công dụng vậy.

Này Xá-lợi-phất! Các Đại Bồ-tát ấy nghe giới chẳng nghĩ bàn và chánh định của Như Lai rồi kính tin thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu kỳ diệu.

Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Vô lượng, vô đẳng trăm ngàn kiếp

Ở trong các loài tu giác hạnh

Giới, văn, định, nhẫn, không phóng dật

Đạo sư hay tu nhân Diệu giác,

Nghiệp quả tối thắng rất thanh tịnh

Tịnh giới quảng diệu vượt các cõi

Giới đức của Phật như trời tịnh

Trong sạch, không nhơ dường hư không.

Từ đêm Phật mới chứng Bồ-đề

Đến đêm Phật nhập đại Niết-bàn

Tâm Phật không hành, không duyên khác

Chưa bao giờ khởi xuất đại định.

Giới tụ của Phật không thoái, khuyết

Giải thoát thần lực cũng như vậy

Trụ chánh định trải vô lượng kiếp

Đức Phật không tư cũng không tưởng.

Trí Phật như không chẳng nghĩ tưởng

Minh đạt duyên vô, chiếu ba đời

Không tâm ý thức, không cải biến

Chỉ có Bồ-tát tin nhận được.

Bấy giờ, Đức Phật lại bảo Xá-lợi-phất:

–Thế nào là Đại Bồ-tát đối với thần lực chẳng nghĩ bàn của Như Lai kính tin thanh tịnh không nghi hoặc lại càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu kỳ diệu?

Này Xá-lợi-phất! Như Lai được thần thông chẳng thể nghĩ bàn chẳng thể tuyên nói. Nay sẽ vì ông mà phương tiện khai hiển.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai thường nói trong chúng Thanh văn của Đức Phật, người được thần thông thì Trưởng lão Đại Mục-kiền-liên là đệ nhất.

Này Xá-lợi-phất! Nếu đem thần thông ấy để so sánh thì chẳng thấy có thần thông nào của hàng Thanh văn mà bằng được thần thông của Bồ-tát. Lại nếu đem so sánh thì chẳng thấy có thần thông nào của Thanh văn và của Bồ-tát mà bằng được thần thông của Phật. Đây gọi là thần thông chẳng nghĩ bàn của Như Lai.

Các Đại Bồ-tát vì muốn được thần thông của Phật càng phải phát khởi thượng phẩm tinh tấn thì có thể chứng được

Này Xá-lợi-phất! Nay các ông có muốn nghe nói ví dụ về thần thông chẳng nghĩ bàn của Phật chăng?

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nay đã phải lúc. Chư Tỳ-kheo nếu được nghe ví dụ về thần thông mà Phật tuyên dạy rồi sẽ đồng thọ trì.

Đức Phật dạy:

–Lắng nghe, ta sẽ vì ông mà tuyên nói! Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ thế nào? Tôn giả Đại Mục-kiền-liên có được đại thần thông không?

Xá-lợi-phất thưa:

–Bạch Thế Tôn! Ngày trước con từng nghe Đức Như Lai tuyên

bố rằng Tôn giả Đại Mục-kiền-liên là bậc thần thông đệ nhất trong hàng Thanh văn.

Đức Phật dạy:

–Đúng như vậy. Này Xá-lợi-phất! Nay ta sẽ vì ông mà nói rộng về ví dụ.

Này Xá-lợi-phất! Ví như chư Thanh văn đông như rừng rậm, mía mè, lúa đậu, tre lau, đầy khắp cả tam thiên đại thiên thế giới và đều được thần thông như Đại Mục-kiền-liên, chư Thanh văn ấy dùng sức tinh tấn thế lực chớp nhoáng đều hiển hiện thần thông biến hóa. Muốn đem thần thông ấy so với thần thông của Như Lai, thì chẳng bằng một phần trăm, một phần ngàn, cho đến chẳng bằng một phần ưu-ba-ni-sa. Vì sao? Vì Như Lai đã được thần thông biến hóa Ba-la-mật-đa đệ nhất.

Này Xá-lợi-phất! Giả sử Như Lai lấy một hạt cải ném xuống đất, chúng Thanh văn ấy đồng thời hiển hiện thần thông biến hóa cũng chẳng lay động được hạt cải ấy. Vì sao? Vì Như Lai đã được thần thông biến hóa Ba-la-mật-đa đệ nhất.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Đừng nói đến tam thiên đại thiên thế giới, giả sử tất cả chúng sinh trong hằng sa thế giới ở mười phương, những loài noãn sinh, thai sinh, thấp sinh, hóa sinh, có sắc, không sắc, có tưởng, không tưởng, Phi tưởng phi phi tưởng đều là Thanh văn thành tựu thần thông đệ nhất như Tôn giả Đại Mục-kiền-liên. Tất cả Thanh văn ấy hiển đại thần thông biến hóa cũng chẳng lay động được hạt cải mà Như Lai đã ném xuống đất ấy. Vì sao? Vì Như Lai đã được Thần thông ba-la-mật-đa đệ nhất.

Đây gọi là Như Lai có đủ đại thần thông lực, có đủ đại oai đức lực, có đủ đại tông thế lực như vậy.

Lúc bấy giờ Đức Bạc-già-phạm lại bảo Xá-lợi-phất:

–Này Xá-lợi-phất! Ông có từng nghe thời kỳ phong kiếp khởi lên, có ngọn gió lớn tên là Tăng-già-đa. Ngọn gió ấy thổi đem cả tam thiên đại thiên thế giới này từ núi Tu-di, các biển lớn… rời khỏi vị trí cao cả do-tuần rồi làm nát ra bột chăng?

Xá-lợi-phất thưa:

–Ngày trước con ở trước Phật đích thân nghe nói việc ấy.

Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi-phất! Đúng như vậy. Lúc phong tai khởi lên, lại có ngọn gió lớn tên là Tăng-già-đa thổi cả tam thiên đại thiên thế giới những núi Tu-di, biển lớn… cao cả trăm do-tuần rồi làm nát ra bột. Hoặc thổi lên cao hai trăm do-tuần, hoặc ba, bốn, năm trăm do-tuần, hoặc một ngàn, hai, ba, bốn ngàn do-tuần, hoặc đến vô lượng trăm ngàn do-tuần rồi làm nát ra bụi nhỏ theo gió bay tản mất cả trọn không còn gì, huống là núi đá mà tồn tại được. Ngọn gió ấy lại thổi tan cung trời Dạ-ma, cung trời Đâu-suất, cung trời Hóa lạc, cung trời Tha hóa tự tại, cung trời Ma-la, cung trời Sơ thiền, Nhị thiền, cho đến cung trời Tam thiền, Biến tịnh thiên đều tan thành vi trần tản mất không còn gì.

Này Xá-lợi-phất! Giả sử ngọn gió Tăng-già-đa ấy vụt nổi lên thổi y của Như Lai, thì chẳng thổi động được chút y chừng bằng sợi lông nhỏ, huống là thổi động được chéo y hay toàn cả cái y của Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai đã thành tựu thần thông chẳng nghĩ bàn, oai nghi chẳng nghĩ bàn, diệu hạnh chẳng nghĩ bàn, đại Bi chẳng nghĩ bàn vậy.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Giả sử hằng sa thế giới mười phương có những luồng gió mạnh như vậy nổi lên sắp thổi tan các thế giới ấy. Bấy giờ Như Lai dùng một đầu ngón tay mang các thế giới ấy đến xứ khác, hoặc làm cho gió ấy mất hết sức lực phải thổi vụt trở lại, mà thần thông biến hóa và tất cả oai lực của Như Lai không hề tổn giảm.

Này Xá-lợi-phất! Thần thông của Như Lai không thể nghĩ bàn, khó nghe, khó tin, chỉ có các Đại Bồ-tát mới có thể tin nhận được và kính tin thanh tịnh không lầm, không nghi, càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Giả sử chúng sinh trong ba cõi

Tất cả biến thành chúng Thanh văn

Đều được thần thông biến hóa lớn

Đồng với Tôn giả Đại Mục-liên,

Như Lai có đại thần thông lực

Lấy một hạt cải ném xuống đất

Tất cả Thanh văn hiện thần thông

Chẳng lay động được hạt cải ấy.

Giả sử trong mười phương thế giới

Số nhiều như số cát sông Hằng

Ngọn gió Tăng-già-đa nổi lên

Có thể thổi tan các thế giới

Những ngọn gió Tăng-già-đa ấy

Đem thổi y phục của Như Lai

Tận thế lực gió chẳng động được

Phần nhỏ y phục như đầu lông.

Đấng Đại Mâu-ni dùng một lông

Ngăn gió lớn ấy chẳng cho thổi

Phật có đủ thần lực dường ấy

Vô biên, vô lượng như hư không.

Này Xá-lợi-phất! Đây gọi là đại thần thông lực chẳng nghĩ bàn của Như Lai mà các Đại Bồ-tát kính tin thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy hữu diệu kỳ.

❧