Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Luân Quán Hội Nghĩa

Phạm Nghiễm người huyện Nhân Hòa. Ông thường ăn chay, chẳng dính líu chuyện đời. Con ông chẳng thể duy trì gia nghiệp, ông chẳng màng tới, chỉ nói: “Ta là khách trọ mà thôi!” Do vậy, ông hằng ngày đọc kinh Pháp Hoa, chuyên tâm chẳng lười nhác. Lại còn biên chép một bộ kinh ấy. Trong niên hiệu Đại Quán, ông đã hơn bảy mươi tuổi, bỗng gọi cháu là Từ Khản bảo: “Cháu hãy nên vì ta lo liệu hậu sự. Ta chỉ sống đôi ba ngày nữa thôi”. Kế đó, Từ Khản nghe ông Phạm Nghiễm ở trong Phật đường lớn tiếng gọi Phổ Hiền Bồ Tát, vâng dạ mấy lượt, phần nhiều nói hai chữ “cố thị” (cố nhiên là như thế). Từ Khản hỏi han, ông Đáp: “Ta thấy Phổ Hiền Bồ Tát cưỡi voi trắng sáu ngà, quang minh soi vào ta, thuần là kim sắc, cho biết: Do ta xem kinh Pháp Hoa, niệm Phật Di Đà, được sanh về Tịnh Độ. Cho nên Ngài đến báo cho biết, giờ Mão ngày mai, ta sẽ ra đi, Ngài và đức Phật sẽ cùng đến tiếp dẫn. Kể từ đấy, ta vâng dạ”. Tới lúc đó, ông Nghiễm liền niệm Phật, Bồ Tát, trông thấy thánh chúng xòe tay, tự nói: “Nghiễm là người như thế nào mà được Phật, Bồ Tát tiếp dẫn?” Ông nói liên tiếp: “Thật là ngại quá” rồi ngồi chắp tay, nhắm mắt qua đời (theo Bảo Châu Tập).

* Triều đãi chế ở Tung Sơn

Vào thời Tống Huy Tông, ông Triều Thuyết Chi giữ chức Trung Thư Đãi Chế, tên tự là Dĩ Đạo, là cháu bốn đời của Văn Nguyên Công (Triều Quýnh). Văn Nguyên Công giữ tước Thái Tử Thiếu Phó, về dưỡng lão tại Thanh Phong, tâm vui hưởng cảnh nhàn, quy hướng Phật Thừa. Ông soạn bia Pháp Tạng, có Kim Đạo Viện Tập được lưu hành trong cõi đời. Ông hiểu lý mầu nhiệm, cốt lõi của Nho và Mặc. Triều Đãi Chế do sẵn có gia học, xem khắp các kinh sách nhà Phật. Do làm quan mà tới Tứ Minh, dự vào hàng ngũ môn đệ của pháp sư Diên Khánh Minh Trí, đạt được chỗ sâu thẳm trong giáo nghĩa Thiên Thai. Tông Hiểu từng đọc mấy bài trong bộ Tung Sơn Tập của ông diễn giảng cặn kẽ các pháp như cảnh quán nhất niệm tam thiên v.v… Xét bản lãnh của ông, nếu chẳng có Lương Kính Chi tái thế, không ai có thể sánh bằng ông được. Cháu nội của ông tên là Tử Kiện, có bài ký viết: “Ông nội tôi học giáo pháp của ngài Thiên Thai Trí Giả, hằng ngày tụng kinh Pháp Hoa, có đạo hiệu là Thiên Thai Giáo Tăng. Lại còn được gọi là Lão Pháp Hoa”. Nhìn vào những điều được nói, đủ biết ông đã thọ dụng Phật thừa viên diệu, uẩn tàng chẳng cạn vậy!

* Lục Lang Trung tại Minh Châu

Lục Nguyên Đạo hiệu là Tỉnh Am cư sĩ, sống tại Hoành Khê thuộc Minh Châu, là cháu nội của Văn Chương Tả Thừa Tướng Lục Điền. Ông làm quan tới chức Hình Bộ Đô Quan Lang Trung, đảm nhiệm chức Đề Cử tại Phước Kiến. Do tang mẹ nên về quê. Do va chạm lời nói với Trịnh Hưng Duệ, bèn xin từ quan, về nhà. Khách đến, ông ắt chắp tay nói: “Tôi cùng ông Trịnh chẳng có hiềm khích; đấy là cừu oán nhiều đời. Nếu tâm này chẳng quên, ắt đôi bên sẽ ăn miếng trả miếng chẳng có lúc nào dứt. Tôi kính cẩn dùng thiện pháp để giải trừ”. Ông bèn dốc chí trì kinh Pháp Hoa. Mỗi sáng, ông thức dậy tắm gội, thay quần áo, vào tịnh thất, dâng hương, ngồi xếp bằng, mắt chẳng nháy. Trước hết, xướng kệ rằng: “Quán thủ thanh thần bối diệp khai, bất cầu chư phước, bất nhương tai. Thế duyên đoạn xứ tùng tha đoạn, kiếp hỏa quang trung vũ nhất hồi” (Sáng dậy rửa tay để tụng kinh, chẳng cầu được phước, giải tai ương. Duyên đời nên đoạn đều nên đoạn, kiếp hỏa sáng lòa múa một hồi). Sau đó, ông mở quyển kinh ra tụng đọc, chẳng rề rà, chẳng gấp gáp, tiếng tụng như chuỗi ngọc. Mỗi ngày, ông tụng một biến suốt ba mươi năm. Tới tuổi tám mươi, bèn tăng thành ba bộ.

Nhìn vào thơ phú của ông, sẽ thấy được ý ông; chẳng hạn như thơ ông có câu “thanh thần tam độ đáo Linh Sơn” (sáng sớm ba lượt đến Linh Sơn). Ông dùng giấy mực vẽ [cảnh pháp hội Linh Sơn] gồm một trăm bức, tạo thành một bức vẽ lớn, con ông tích lại thành một quyển to. Tính chung số lượt tụng kinh là chín ngàn bốn trăm tám mươi lăm lần. Tính số quyển thì là sáu vạn sáu ngàn ba trăm chín mươi lăm quyển. Lúc rảnh rỗi, ông lại đọc Tỳ Lô Đại Tạng. Phàm giáo nghĩa Thiên Thai, Luật Bộ, Thiếu Lâm tâm tông (Thiền Tông), không gì chẳng tham cứu rộng rãi. Ông lại tụng Phật hiệu Di Đà, một dạ về Tây. Năm Thiệu Hy thứ năm (1194), ông đã tám mươi lăm tuổi. Ngày mồng Sáu tháng Tư, ông đòi nước nóng để tắm gội, đội mũ, mặc áo chỉnh tề, liền nằm qua đời. Tới khi nhập liệm, [người nhà] bỗng ngửi thấy mùi hoa sen ngào ngạt, chẳng biết từ đâu đến. Tới khi đậy nắp quan tài, mới biết hơi thơm ấy phun ra từ miệng và mũi [của ông]. Khi đó, nữ nhân đa số chẳng ngửi thấy mùi hương, há có phải là do ngũ chướng ngăn lấp đó chăng? Em trai ông là Hoa Văn Các Học Sĩ Lục Du soạn mộ chí cho ông, có nói cặn kẽ chuyện ấy.

* Đỗ Tín ở Minh Châu

Tại cuộc đất tên là Quản Giang thuộc làng Tường Phụng, huyện Ngân, có Đỗ Tín kết Bội Phục Xã để tụng kinh Pháp Hoa. Ông dành ra hai gian nhà để làm chỗ cho đại chúng tụ tập. Về sau, có một gã không ra gì họ Uất Trì sống ở đó, bèn phế bỏ chỗ ấy, biến thành chỗ giết chóc, nấu nướng. Năm Càn Đạo thứ tám (1172), mưa Thu khiến cho nước lụt dâng trào. Đỗ Tín ở gần suối, tuy nhà cao năm tầng vẫn bị lũ cuốn trôi, đất đá cũng chẳng còn. Kinh của ông ta tụng theo sóng trôi đi mười mấy dặm, ngừng ở bãi đất hoang thuộc Nam Hải. Ba bốn ngày sau nước rút, có người họ Kim ở Quản Sơn nhặt được. Thoạt đầu mở gói ra xem, thấy lầy nhầy nước bùn. Kế đó, mở kinh ra xem, trong ngoài thanh tịnh chẳng có một tí ướt át nào. Vĩ đại thay! Phật nói đọc tụng kinh này nước chẳng thể trôi; nhìn vào chuyện tốt lành kỳ lạ này, quả thật là phù hợp! Trong đời có gã ma hủy kinh Phật, chúng nó có biết là “có chỗ chẳng thể diệt tuyệt” như thế hay chăng?

* Ngô Chấn ở Minh Châu

Tại huyện Từ Khê, có Phụng Công Ngô Chấn, tâm chú trọng thiện đạo. Ông từng dùng mực tự chép một bộ kinh Pháp Hoa, đọc tụng chẳng sơ sót. Ngày Hai Mươi tháng Sáu năm Nhâm Dần trong niên hiệu Thiệu Hy [nhà ông] bị hỏa hoạn, mọi người vội vàng chữa lửa, đồ đạc bị thất tán. Sau cơn hỏa hoạn, ông nghĩ tới kinh ấy. Hôm sau, mới tìm được ở nhà hàng xóm, hiềm rằng đã mất quyển thứ tư. Ông biết là bị lửa đốt. Bảy ngày sau, con trai ông là Hưng Tông lật ngói gạch tìm kiếm, thấy kinh ấy nghiễm nhiên dưới đó, chỉ có phần đầu quyển hơi bị tổn hoại đôi chút. Tứ chúng trông thấy đều than thở là lạ lùng. Kinh ấy được con cháu ông trân quý, gìn giữ. Một hôm, thiền sư Nhật Chiếu do nhận lời mời, đi qua chỗ ấy, bèn xin đến thăm. Do vậy, họ xin Sư lưu lại một bài tụng, [Sư viết]: “Cư sĩ Tứ Nhất ở Diên Lăng bẩm tánh tinh thuần, chuyên dốc, nguyện lực vững chắc, đích thân chép kinh Liên Hoa, gặp hỏa hoạn chẳng hoại. Do vậy, đề bài kệ quê kệch để chứng minh như sau: “Kiếp hỏa trung tồn thất quyển kinh, duy bằng nhất niệm khế thiên chân, đằng kim huy cổ hồn vô biến, tận thị Linh Sơn hội thượng nhân” (Kiếp hỏa riêng còn bảy quyển kinh, chỉ nhờ một niệm khế thiên chân, sáng rực xưa nay không biến đổi, Linh Sơn toàn bậc thượng thiện nhân). Chuyết Am Đức Quang chùa A Dục Vương viết”.

* Trần Thế Nhân ở Minh Châu

Trong niên hiệu Thiệu Hy, phía sau Tuần Kiểm Ty ở ngoài cửa Tây của Minh Châu, có Trần Thế Nhân, đêm mộng thấy một dị nhân, mũ xiêm hùng vĩ tựa như bậc vương giả, gọi Thế Nhân bảo: “Ta có bảy viên minh châu ban cho ngươi”. Thế Nhân thưa: “Nhà tôi thô hèn, chẳng dám tham nhận lấy”. Vị vua ấy nói: “Châu này là của báu vô giá. Ta đã cho ngươi, ngươi chỉ nên nhận lãnh”. Thế Nhân bèn ký tên, ôm về đặt trên bàn, bỗng dưng [các viên châu] tỏa ra quang minh to lớn, người nhà không ai chẳng hoan hỷ. Ông tỉnh mộng, suy nghĩ, tuy chẳng biết nguyên do, nhưng trong tâm luôn cho là tướng lành. Sáng ra bỗng một người bạn thân đến cửa, khuyên nhủ hãy tụng kinh Pháp Hoa. Ông liền phát tâm dự hội [tụng kinh Pháp Hoa ấy]. Ghi tên xong, bỗng nhớ đến bảy viên châu và vị vua trong giấc mộng, đó chẳng phải là đấng pháp vương ban cho ta bảy quyển kinh Pháp Hoa đó ư? Tâm thần cảm vời như thế đó. Người truyền dạy kinh là Tạ Văn Bân. Do giấc mộng ấy, thuận duyên phù hợp, bèn được làm tăng, tới nay vẫn còn. Khi đó, nhiều người dùng kệ tán thán, pháp sư Từ Thất Diệu Vân chùa Diên Khánh nói: “Đắc châu thất khỏa mộng phân minh, thiên hiểu phùng nhân khuyến tụng kinh, vị động xỉ nha tiên cảm ứng, phương tri diệu pháp bổn viên thành” (Được châu bảy hạt mộng phân minh, sáng ra gặp bạn khuyên tụng kinh, chưa động môi răng đã cảm ứng, mới hay diệu pháp vốn viên thành). Vị thiền sư đã xin thôi làm trụ trì của chùa Báo Ân là Huệ Anh nói: “Mộng lý minh châu thất khỏa viên, toàn cai diệu pháp phỉ tâm truyền. Chỉ kim hội đắc cá trung ý, tận tại xuân phong bách thảo biên” (Minh châu trong mộng bảy hạt tròn, toàn thể diệu pháp vốn tâm truyền. Hễ nay thấu hiểu chân ý ấy, gió xuân trăm cỏ thổi rập rờn).

* Uông Kính ở phủ Khánh Nguyên

Tại Lôi Phong thuộc Ngân Huyện có Uông Kính, con ông tên là Long Chuyên. Gia đình sống bằng nghề đồ tể. Lúc Uông Kính tám mươi tám tuổi, bỗng có thiện tâm, từ niên hiệu Càn Đạo liền gia nhập Pháp Hoa xã. Tới ngày Mười Bảy giữa Đông năm Khánh Nguyên cải nguyên (1194), bị hỏa hoạn. Cả hai gian nhà tranh bắt lửa cháy rụi. Kinh Pháp Hoa trong Phật đường được hàng xóm cứu ra, chỉ được một nửa, phần còn lại vẫn ở trong khói lửa bốc lên hừng hực. Người đứng gần xem thì nói là làn khí giống như lụa trắng, kẻ ở xa thì nói giống như rồng trắng cuộn mình. Làn hơi ấy nghi ngút bốc lên xông thẳng đến Từ Khê Áo cách đó mười mấy dặm, quyện vào hàng cây. Có tiều phu họ Chương nhặt được, chính là bảy phẩm kinh từ phẩm Phương Tiện trở đi. Kế đó, có người phụ nữ vùng núi họ Thịnh, từ nơi đồng hoang lại nhặt được phẩm Tự. Uông Kính nhất nhất thỉnh về, chỉ thiếu phần tựa hoằng truyền mà thôi. Tông Hiểu ẩn cư chẳng xa, nhưng nghe nói lại chẳng đích xác. Một hôm, tôi đến thăm ông Kính, xin xem kinh ấy, thì ra là bản kinh do tiến sĩ Uông Trạch cúng thí.

* Vương Văn Phú ở Minh Châu

Trên hồ Quảng Đức ở phía Tây huyện Ngân, có hai anh em họ Vương, sống bằng nghề chài lưới. Anh là Văn Phú hơi có thiện tâm, lúc rảnh rỗi bèn đọc kinh Pháp Hoa. Kinh đặt trong Phật đường. Trong tháng Tư của năm Thuần Hy thứ năm (1178), mưa to trút xuống. Bỗng sấm sét đánh chết vợ người em, lửa trời đốt rụi nhà tranh, chỉ chừa lại ba cây cột đỡ bốn kèo nhà bắc trên Phật đường, kinh nghiễm nhiên đặt dưới đó. Cho tới khi thầy đồng bói toán, bốn phương đến xem, đều nói là “thần dị”.

5. Tín nữ (gồm mười bốn người)

* Vợ chàng họ Mã ở Thiểm Hữu

Vợ chàng họ Mã, chẳng rõ xuất xứ. Thời Đại Đường, Phật giáo hưng thịnh, đất Thiểm Hữu có tập tục cưỡi ngựa bắn tên, nghe danh hiệu Tam Bảo bèn khinh miệt. Cô ta thương xót họ ngu muội, đến chỗ đó. Mọi người thấy thiếu nữ phong vận đơn chiếc, muốn che chở cô ta. Cô gái nói: “Tôi chẳng có cha mẹ, cũng mong có chỗ nương nhờ; nhưng chẳng ham muốn tài sản thế gian, chỉ cần là người thông minh, hiền thiện, có thể tụng kinh Phật thì tôi sẽ muốn theo”. Đám đàn ông đều ùa đến xem mắt. Cô ta bèn trao cho họ phẩm Phổ Môn, ai có thể trong một đêm đọc thông thuộc thì sẽ gả cho. Tới hôm sau, người tụng thông thuộc chỉ còn hai mươi mấy người. Cô ta nói: “Con gái chỉ một thân, gia thế trinh khiết, chẳng thể dùng một thân phụng sự nhiều người, hãy đổi sang tụng thứ khác”. Do vậy, dùng Kim Cang Bát Nhã. Tới hôm sau, có mười người thuộc. Cô gái lại trao cho họ bảy quyển Pháp Hoa, ước hẹn ba ngày đọc thông thuộc. Tới kỳ hạn, chỉ có chàng họ Mã có thể đọc thấu triệt. Cô gái nói: “Chàng đã có thể thắng mọi người, có thể thưa với cha mẹ, có đủ mai mối, sính lễ thì mới thành thân”.

Cho tới khi họ Mã dùng lễ đón về, sắp tới cửa, cô gái bèn nói: “Vừa mới phải ứng phó lễ lạc, trong người không khỏe, xin cho một căn phòng riêng. Chờ đến khi thân thể ổn rồi sẽ lại gặp chàng”. Do vậy, họ dọn riêng cho cô ta ở phòng khác. Tiệc đãi khách chưa tàn, cô ta đã qua đời, thân thể rữa nát; họ bèn chôn ngay. Chưa được mấy ngày, có một vị tăng mặc y tăng già lê màu tía, dáng vẻ quê mùa, cũ kỹ đến tìm cô gái. Họ Mã dẫn Sư tới chỗ chôn cất. Vị tăng liền dùng tích trượng gạt đất cát, thấy thi thể cô gái đã tiêu tan, chỉ còn xương như cái khóa vàng. Vị tăng liền nhặt lấy, gột rửa trong sông, treo lên tích trượng, bảo mọi người: “Vị thánh nhân này thương xót các ngươi chẳng tin chánh pháp, bèn phương tiện khuyên dụ, hóa độ. Hãy nghĩ tới cái nhân lành, hòng khỏi đọa vào biển khổ”. Sư bỗng nhiên vọt lên không đi mất. Mọi người trông thấy đều buồn khóc, chiêm lễ chẳng dừng.

Từ đấy, cả xứ thờ Phật, tụng kinh là do sức của cô gái (theo Thích Thị Biên Tân Lục). Trong Quán Âm Tán của Sơn Cốc đạo nhân có đoạn ghi: “Thiết dục chân kiến Quán Thế Âm, kim sa than đầu Mã lang phụ” (Nếu muốn thấy đức Quán Thế Âm thật sự, [chính là] vợ chàng họ Mã trên bãi cát vàng). Lại nữa, Vạn Thọ Thể thiền sư ở Bình Giang làm kệ tụng rằng: “Thập phần mỹ mạo thùy gia nữ? Bách bội thông minh thị Mã lang. Kham tiếu kim sa than bạn ước, thỉ chung nhân á bất thành song” (Gái nhà ai mười phần xin đẹp? Thông minh trăm vẻ Mã lang quân. Nực cười ước hẹn bên cồn cát, dẫu cho cưới gả chẳng thành đôi).

* Hai người chị dâu, em chồng ở Hoài Ninh

Bờ Bắc của sông bảo vệ thành gần Hoài Ninh có chùa Hoa Đài. Thoạt đầu là trong một gia tộc lớn có cô con gái có thể tụng kinh Pháp Hoa. Anh cô ta lấy vợ, tâm [chị dâu] cũng ưa thích [Phật pháp]. Chẳng mấy chốc, chị dâu và em chồng đều có thể tụng thuộc. Thường đến lúc đêm khuya thanh tĩnh, gió mát trăng trong, hai người đồng thanh tụng niệm. Dẫu là tiếng vàng khua ngọc chạm trong cõi đời, vẫn không gì có thể sánh bằng âm vận [tụng niệm] ấy. Một thuở nọ, họ ngã bệnh, chị dâu lẫn em chồng đều chết. Một ngày kia, từ mộ chị dâu bỗng sanh một đóa sen hồng, nở xòe hết sức đẹp đẽ. Mọi người đều lấy làm lạ. Khai quật mộ thì thấy rễ sen từ miệng chị dâu quấn vòng quanh mộ cô em chồng. Lại đào mộ em chồng, [thì ra] rễ sen có gốc từ miệng cô em chồng. Ấy là do cô em chồng dạy chị dâu tụng kinh, cho nên biểu lộ nguyên do như thế. Châu quận nghe biết, bèn trình tấu. Vua bèn ban biển đề Hoa Đài Tự để dựng chùa (theo Linh Thụy Tập).

* Vương Huệ Xưng đời Nam Tống

Năm Nguyên Gia 14 (437) đời Tống, gia đình Tôn Ngạn Tằng

nhiều đời thờ Phật. Ông có một người thiếp tên là Vương Huệ Xưng, tin tưởng Phật pháp từ bé, tụng kinh Pháp Hoa lâu ngày. Một hôm, bỗng thấy ven sông có ánh sáng nhiều màu. Ông sai người đào sâu xuống ba thước, tìm được một bức tượng Phật bằng vàng. Kể cả quang minh và tòa sen [thì tượng cao] hai thước một tấc, bàn chân ghi: “Năm Canh Tý nhằm Kiến Vũ nguyên niên (317), các đạo nhân như Pháp Tân v.v… thuộc chùa Ngõa Quan tạo”, họ liền trau chuốt để thờ phụng (theo Tam Bảo Cảm Thông Truyện).

* Đứa tớ gái của Tô thứ sử

Trong niên hiệu Vũ Đức đời Đường [Cao Tổ, tức Lý Uyên], Đô Thủy Sứ Tô Trường được phong làm thứ sử Ba Châu, đem cả gia đình đến chỗ trấn nhậm. Do vậy, họ vượt sông Giang Lăng. Giữa dòng gió bão, thuyền bè chìm đắm. Nam nữ hơn sáu mươi người đều cùng lúc mất mạng, chỉ có đứa tớ gái thường đọc kinh Pháp Hoa. Sóng bủa vào thuyền, cô ta bèn đội hộp đựng kinh lên đầu, thề cùng kinh chết, nhưng cô chẳng chìm ngay, cứ dập dềnh theo sóng. Khoảnh khắc đến bờ, cô ta nâng hộp đựng kinh, trèo lên, mở kinh ra xem, trọn chẳng bị thấm ướt. Về sau, cô ta lấy chồng ở Dương Châu, càng dốc lòng tin tưởng, tụng niệm hơn xưa (theo Pháp Uyển Châu Lâm).

* Trần thị ở Trường An

Lưu Công Tín tại phường Thông Quỹ ở Trường An, có vợ là Trần thị. Mẹ vợ do bệnh mà chết trước. Trần thị bỗng chết đột ngột, thấy một người dẫn vào địa ngục, thấy trọn khắp các tướng tội. Sau đó, bà ta thấy một cửa ngục bằng đá bỗng mở ra, mẹ ở trong đó đang chịu khổ cực nặng. Mẹ thấy con gái bèn nói: “Con hãy nên vì mẹ chép một bộ kinh Pháp Hoa để mẹ được thoát khỏi”. Nói xong, cửa đóng lại. Trần thị sống lại, kể chuyện, ông Lưu tin tưởng, liền cậy em rể là Triệu Sư Tử chép kinh ấy. Bỗng có kinh sanh (người chép kinh thuê) cầm một bộ kinh Pháp Hoa mới chép xong xin đổi lấy tiền. Họ Triệu nói: “May là có kinh này có thể mua, chẳng cần phải chép”. Ông Lưu nghe theo, trang hoàng [bộ kinh ấy] cho đẹp đẽ, đưa kinh cho Trần thị. Trần thị một hôm cúng cơm cho mẹ, mộng thấy mẹ nói: “Trước kia mẹ bảo con chép một bộ kinh, sao con không làm?” Con thưa: “Đã mua một bộ rồi”. Mẹ nói: “Ta vì kinh đó mà chịu tội nặng hơn. Ngục tốt đánh vỡ xương sống của ta vì chẳng nên lấy kinh của nhà họ Phạm làm của mình!” Người con tỉnh giấc, vội mời người viết. Kinh chép xong, lại mộng thấy mẹ bảo: “Mẹ nhờ sức kinh đã thoát khỏi âm ty, an thân nơi chốn tốt lành, nay đến báo với con. Con hãy giữ tín tâm, khéo sống trên thế gian”. Cô con gái bèn dò hỏi [xuất xứ] của bản kinh trước, quả nhiên là viết cho người họ Phạm. Đó là chuyện trong năm Long Sóc đời Đường (theo Pháp Uyển Châu Lâm).

* Phí thị ở Ninh Châu

Đời Tống, vợ ông La Dư là Phí Thị, người xứ Ninh Thục. Cha bà húy là Duyệt, làm thái thú Ninh Châu. Bà Phí tín kính Tam Bảo, tụng kinh Pháp Hoa, trong khoảng mấy năm, siêng khổ chẳng lười nhác. Bà bỗng bị mắc bệnh đau tim, trở thành nguy ngập. Cả nhà hoảng sợ, bà Phí dấy lên ý niệm: “Ta tụng kinh siêng khổ, ắt được gia hộ tốt lành, trọn chẳng vì chuyện này mà lâm vào tử địa”. Nghĩ xong bèn nằm ngủ, liền mộng thấy Phật đích thân duỗi tay qua cửa sổ xoa lên tim, trong ngoài đều thấy kim quang đầy nhà. Lại nghe mùi hương lạ vây bủa người khác. Từ đó lành bệnh, người trông thấy không ai chẳng sanh lòng tin! (theo Thái Bình Quảng Ký).

* Con gái Nhậm Trưng Quân ở Thai Châu

Chùa Dũng Tuyền ở huyện Lâm Hải ở Thai Châu, vào đời Đường trước kia là chỗ ở của ông Nhậm Trưng Quân. Ông Nhậm dốc chí thanh bạch, cao cả, kiên cường, lại còn tin sâu Phật pháp, tu nhiều thiện quả. Ông có cô con gái nhật khóa chuyên tụng kinh Pháp Hoa. Có một lúc, trong gian phòng tụng kinh sanh ra bảy gốc sen xanh, cõi đời đều lấy làm lạ. Trưng Quân trông thấy, thiện tâm phát khởi, liền muốn xả nhà biến thành chùa. Chuyện ấy còn đang thầm tính, khi đó, có thiền sư Cao Ngọc trụ tích kết am tại núi Lâu Thạch, cách nhà ông chẳng xa. Trong khi Sư Thiền Định, tích trượng của Sư bay đến cắm xuống sân nhà Trưng Quân. Ông tận lực nhổ lên, nhưng tích trượng đã cắm sâu xuống ba thước đất. Nước suối phun lên cao ba thước. Do vậy, ông liền xây chùa tại ngôi nhà ấy, thỉnh thiền sư khai sơn thuyết pháp, trụ trì. Vì lẽ đó, chùa có tên là Dũng Tuyền Viện, hãy còn bài ký. Chuyện này nghe từ Tịnh Minh Giảng Sư Bảo Cái tại Phụng Hóa. Sư Bảo Cái từng đến chùa đó khắc bia [câu chuyện ấy].

* Chị dâu của Thái Thú quận Cao An

Chị dâu của Triều Phụng Thái Thú Tôn Vu ở góa năm mười chín tuổi, tự thề mỗi ngày ăn một bữa, suốt đời tụng kinh Pháp Hoa, chẳng tái giá nữa. Khi ông Vu làm thái thú quận Cao An, chị dâu đã bảy mươi hơn, diện mạo tươi sáng, đi lại nhẹ nhàng. Vào tháng Sáu mùa Hạ năm Chánh Hòa thứ sáu (1117), bà bỗng thu dọn kinh bổn, thu xếp quần áo chia cho người hầu. Ông Vu hỏi nguyên nhân, bà cười bảo: “Ba ngày nữa chị sẽ chết”. Đến lúc đó, quả nhiên bà không bệnh, an tĩnh qua đời (theo Hồng Giác Phạm Trí Chứng Truyện).

* Kỹ nữ Lô Mị Nhi tại Dĩnh Châu

Âu Dương Văn Trung Công (Âu Dương Tu) khi cai trị tại Dĩnh Châu, có một quan nô tên là Lô Mị Nhi, sắc diện, dáng vẻ đoan trang, diễm lệ, khéo cười nói. Trong miệng cô ta thường có mùi hoa sen tỏa ra. Người ngồi xung quanh đều lấy làm lạ, nhưng chẳng biết nguyên do. Bỗng có một vị tăng từ đất Thục đến, khá hiểu biết chuyện đời trước. Do vậy, ông Âu kể với vị ấy chuyện này. Vị tăng nói: “Nàng ta đời trước từng làm ni, tụng kinh Pháp Hoa ba mươi năm, do một niệm sai lầm mà đến nông nỗi này!” Ông Âu Dương Tu chưa tin. Về sau, ông gặp cô kỹ nữ ấy bèn Hỏi: “Nàng có từng đọc kinh Pháp Hoa hay chưa?” Cô ta nói: “Thiếp thất thân nơi chốn này, chẳng rảnh rỗi được!” Ông sai đem kinh cho cô ta. Cô ta vừa xem bèn tụng như đã thuộc làu; đổi sang kinh khác thì không thể đọc được! Vị tăng ấy nói há có sai ư? Xem chuyện này trong bộ Độn Tề Nhàn Lãm [của Trần Chánh Mẫn]. Than ôi! Làm ni ba mươi năm tụng kinh, đấy cũng là hạng người tinh tấn, do một niệm sai lầm bèn sa chân. Ý niệm của người đời há nên bất chánh ư? Nay làm thân kỹ nữ, dùng thân tôn quý nhất trong loài người để hứng chịu sự hèn tệ, bất tịnh của kẻ khác. Nếu có thể hồi quang phản chiếu, chán ngán chuyện đã làm, chuyên dốc lòng thành đọc tụng kinh Đại Thừa, thì long nữ trong một sát na nhanh chóng thành Chủng Trí Giác, ai nấy đều có phần! Nếu chẳng tỉnh ngộ, ác cảnh hiện tiền, địa ngục, tam đồ chẳng có chỗ trốn tránh!

* Kỹ nữ Dương Vận ở Hồ Châu

Tại Hồ Châu có xướng kỹ tên Dương Vận, tự chép kinh Pháp Hoa. Mỗi lần cầm bút ắt đều trước đó ăn chay, tắm gội, thay áo. Về sau, cô ta bị bệnh chết trong đêm. Mẹ cô ta mộng thấy Dương Vận đến từ biệt: “Con do sức chép kinh, nay được thác sanh làm con gái nhà họ Thái là huyện lại thuộc huyện sảnh Ô Trình”. Khi đó, vợ ông Thái là Phương Nương trong đêm ấy, mộng thấy có người khiêng kiệu đến nhà, ra đón thì là Dương Vận nói đến xin ở nhờ. Bà tỉnh dậy sanh ra một gái. Mẹ cô ngày sau tìm đến thăm, cô con gái lặng lẽ mỉm cười (theo Khuê Xa Chí).

* Quách đạo nhân ở phủ Lâm An

Đạo nhân Quách Thị, pháp danh Diệu Viên, là người huyện Nhân Hòa. Từ bé, bà đã được gả vào nhà họ Văn ở An Khê. Chồng bà ta thích ăn chơi, chẳng quan tâm tới gia nghiệp. Do vậy, bà ta xin về (trở lại nhà cha mẹ đẻ), khoác áo tu đạo tại gia, lập chí ăn chay trường, tụng kinh Pháp Hoa, tu Pháp Hoa Sám, tụng kinh Di Đà và niệm Phật hiệu. Bà thường hướng về Tây, quán kỹ mặt trời lặn. Một hôm, trên hư không có tiếng nói: “Này Quách Diệu Viên! Như bà tu tập, chắc chắn sanh về An Dưỡng”. Từ đấy, trở đi, bà càng thêm tinh tấn, tâm chẳng tạm nghỉ. Tới lúc lâm chung, bà tắm gội, thay áo, thỉnh tăng niệm Phật, ngồi ngay ngắn qua đời. Đó là chuyện trong năm Ất Sửu (1145) niên hiệu Thiệu Hưng (theo Bảo Châu Tập).

* Trầm thị ở Minh Châu

Đầu niên hiệu Thiệu Hưng, họ Ngũ ở Thạch Thu có cô dâu mới họ Trầm, là người Định Hải thuộc Giang Nam. Cô ta bẩm tánh trinh thục, tự tu thiện quả. Mẹ chồng mỗi sáng tụng kinh Pháp Hoa, con dâu cẩn thận hầu hạ. Hễ mẹ mở kinh ra, đều đến nghe nhận, hoặc một hai phẩm cho đến một quyển, lâu ngày chẳng biết mỏi mệt. Một lúc nọ, cô ta mắc bệnh, liền thưa với mẹ chồng: “Do mẹ chồng tụng kinh, con dâu mới được nghe. Duyên trần gian đã hết, chẳng kịp hầu hạ, nguyện sẽ gặp gỡ trong hội của chư Phật vào đời khác. Con mạn phép làm bài kệ để lại: Bình sanh vui sướng, chết cũng phong lưu, đến bước cuối cùng, căn dặn đầu giường”. Nói xong, vươn mình ngồi dậy, xếp bằng qua đời. Mẹ chồng thấy con dâu siêu thoát như vậy, đến kể với thiền sư Hoằng Trí chùa Thiên Đồng. Sư nghe rồi tán thán, vui mừng. [Gia đình] bèn liệm vào khám, tới khi hỏa thiêu, từ trong tro, tìm được vô số hạt rạng ngời cứng chắc, sáng lóng lánh, tứ chúng trông thấy đều than thở hy hữu. Đấy là chuyện do Pháp Chánh Tông Sư thuộc chùa Hồ Tâm đích thân thấy nghe. Vì thế, được truyền tụng trong cõi đời.

* Đứa tớ gái nhà họ Triệu ở Minh Châu

Cuối niên hiệu Thiệu Hưng, tại huyện Phụng Hóa, có người họ Triệu. An nhân mẹ ông ta trọng Phật, trai giới, tụng kinh Pháp Hoa. Trong nhà có một đứa tớ gái, lâu ngày nhớ được bốn câu, tức là “thanh liên hoa hương, bạch liên hoa hương, hoa thụ hương, quả thụ hương”. Từ đó, cô ta động tĩnh, làm lụng đều ngâm vịnh [bốn câu ấy] chẳng dứt. Người khác nghe thấy, cho là cô ta nói đùa, chẳng biết cô ta cũng có chỗ dụng tâm. Một ngày, làm việc trái ý chủ nhân, cô ta bị lăng trì đến chết. Họ bèn vùi thây cô ta ở hậu viên. Không lâu sau, nơi đó bỗng trổ một đóa hoa sen xanh, hương sắc đáng yêu. Kẻ khác chẳng biết cô ta, chỉ có an nhân là ngầm biết. Đó là chỗ cảm ứng do tụng bốn câu kinh. An nhân lại chẳng ẩn giấu đức của cô ta, ngầm nói với Hư Đường pháp sư là Bổn Không, sư Bổn Không thường nói tương tự để giáo hóa người khác. Tông Hiểu từng đích thân nghe nói, bèn chép kèm vào đây!

* Châu Như Nhất ở Minh Châu

Châu Thị tên là Như Nhất, là vợ ông Tiết ở Tứ Minh, là hậu duệ của Khâm Thành Hoàng Hậu, tức là cháu hai đời của Uyên Thánh Cung. Từ lúc gả cho ông Tiết, bà coi cõi đời như bụi đất, bùn lầy. Lúc ngoài hai mươi, liền nói với chồng muốn ở một mình thanh tịnh, tự khoác pháp phục tu tại gia, ăn chay trường. Bà từng dùng lụa vàng sai kinh sanh (người chép kinh thuê) biên chép bảy quyển của kinh Pháp Hoa, đích thân dùng nhung biếc để thêu trên đó. Nét thêu vờn quanh kín kẽ, trông như nét mực vừa viết xong. Mất mười năm mới hoàn thành. Bà lại thêu tượng Di Đà, Quán Âm, chẳng khác gì hội họa. Từ tựa đề kinh, bà tôn kính lạy tám vạn bốn ngàn lạy. Cứ mỗi câu, mỗi chữ, đều xướng lễ ba lần. Một bộ kinh Pháp Hoa mất ba tháng có thể tụng thuộc. Lại khuyên hai vạn người niệm Phật Di Đà. Bà cho khắc gỗ để in hình Phật, niệm mười vạn tiếng mới ngưng. Bà lại bán đồ tư trang để làm ba ngày pháp hội, tụ hội đạo tục cả vạn người, cúng trai một ngàn vị tỳ kheo, tạo tràng báu chứa kinh Pháp Hoa và tên người niệm Phật để đón về chùa Diên Khánh. Bà bỗng mắc bệnh nhẹ, tới lúc nhắm mắt, liền ngồi dậy, xếp bằng. Ông Tiết nói: “Trong nhà ta không có kiểu ấy, xin hãy nằm xuống”. Bà liền nằm bên hông phải, qua đời. Năm đó, bà ta ba mươi bảy tuổi, thiền sư Bảo Đàm ở Quất Châu tán thán.

Pháp Hoa Kinh Hiển Ứng Lục, quyển hạ chung

* Bài tựa khắc in bộ Pháp Hoa Kinh Hiển Ứng Lục

Pháp Hoa kinh là vua các kinh, là lời luận đàm cùng cực rốt ráo. Vì thế, kinh được trì tụng nhiều nhất, mà người đạt được linh nghiệm chẳng thể kể xiết. Nhưng các sự tích ấy được ghi chép rải rác trong sách vở, chẳng thể thấy trọn. Dẫu có người sưu tập, nhưng cũng chẳng đủ nhiều, sơ sót quả thật chẳng ít! Pháp sư Thạch Chi Tông Hiểu đời Tống có hai quyển Hiển Ứng Lục đã chọn lựa các chuyện cảm ứng hiển nhiên xưa nay được chép rành mạch, rõ ràng trong sách vở, và những điều Sư được đích thân thấy nghe, biên tập hoàn thiện, quả thật đủ để nêu bày chứng cớ khơi gợi lòng tin từ đời trước hòng khuyên bảo mai sau. Bộ sách ấy đã được lưu truyền, nhưng lâu ngày bị khuất lấp. Tôi ngẫu nhiên có được [sách ấy] để xem đọc, muốn khắc ván để lưu truyền rộng rãi, nhưng duyên chưa tới. Gần đây, các vị lão túc thuộc Tịnh Nghiệp Xã trong núi thấy vậy, bảo tôi rằng: “Năm thứ diệu hạnh chính là cái nhân thù thắng của Tịnh Độ. Sách này được lưu thông, há chẳng tùy hỷ ư?” Bèn khuyên những người trong liên xã chia sẻ tịnh tài thơm thảo để cùng giúp cho chuyện này [thành tựu]. Tôi vui mừng, giảo chánh lần nữa để khắc in.

Hưởng Bảo, thượng tuần giữa Thu năm Đinh Mùi (1727), Đông Duệ sa môn Lượng Điển kính cẩn trần thuật.

Phụ lục 2: Pháp Hoa Kinh Trì Nghiệm Kỷ

法華經持驗紀

* Lời tựa của sách Pháp Hoa Kinh Trì Nghiệm Kỷ

Pháp Hoa là vua trong các kinh, đức Thế Tôn dùng tướng lưỡi rộng dài, diễn giảng cái nhân thù thắng “niêm hoa” (拈華, giơ cành sen lên cho đại chúng thấy), dung hội lẽ bí yếu của các pháp, khai Quyền hiển Thật, tam thừa và nhất thừa đều viên, trước sau bảy quyển, hơn sáu vạn chữ. Mênh mông, bát ngát, đúng là quang cảnh to lớn! Tuy vậy, trong hội Linh Sơn thuở ấy, mỗi thời trong năm thời đều nói một pháp, Hoa Nghiêm là một, A Hàm là hai, Phương Đẳng là ba, Bát Nhã là bốn, vẫn chưa thỏa thích bổn hoài! Cuối cùng, Ngài lại nói kinh này, hóa hiện vô lượng vô biên Pháp Thân, diễn nói vô lượng vô biên pháp khẩu, nhắc đi nhắc lại, triền miên, chẳng ngại rườm lời! Ở đây, đức Thế Tôn lại nói nhiều đến thế ư?

Xưa kia, đức Phật sắp nhập Niết Bàn, ngài Văn Thù lại thỉnh đức Phật chuyển pháp luân. Đức Phật quở rằng: “Ta trụ thế bốn mươi chín năm, chưa hề nói một chữ. Ông thỉnh ta lại chuyển pháp luân, ta đã từng chuyển pháp luân ư?” Phàm một lời chẳng thốt ra được, chín năm ngồi nhìn vào vách. Đã từng nhìn vào vách chín năm, tức là một lời vậy, cũng chính là “cần gì phải nói nữa?” Có thể khéo ngộ hơn sáu vạn chữ này, sẽ có thể phá sáu vạn chữ thành một lời, lại còn có thể phá một lời để trở thành chẳng nói! Sao chẳng thể mở rộng “vô ngôn” thành hơn sáu vạn chữ? Sao chẳng thể hóa sáu vạn chữ thành trăm ngàn vạn ức chữ? Tri kiến đã khai, viên tông nhanh chóng thấu triệt. Diệu pháp như vậy, há nhiều ư? Chẳng nhiều! Nay lấy thế giới nhiều như vi trần, nhọc nhằn trong nhà lửa, may mắn sau khi được bạch quang chiếu khắp, bèn được vâng nhận kinh này, quả thật là cầu bến trong nẻo sanh tử, là thang thềm cho Tịnh Độ môn!

Kinh nói gấp gáp dùng thọ ký để phó chúc. Pháp được lưu truyền, bèn có năm môn, tối thượng là thọ trì. Kế đó là giải nói, đọc tụng, biên chép, và cúng dường. Như đối với một câu hay một kệ, dốc chí quy y, dẫu là kẻ trong thôn làng, hay người màn rủ trướng buông, hoặc kẻ tù rạc, bệnh tật triền miên, cho tới loài có huyết khí mang vảy, khoác lông có hiểu biết, hễ có lòng kiền thành tinh thuần, đều cùng được thấm đẫm mưa Từ, huống hồ người chấn hưng gia phong đại giác, tuyên bày giáo nghĩa sâu thẳm của đức Thích Ca, được gọi là bậc đạo sư long tượng, là thành trì của pháp giới ư?

Như hoa sen là loại hoa vốn nẩy sanh từ bùn mà chẳng nhiễm. Nhà lửa trong vi trần ngũ trược, nào khác bùn lầy? Cầu riêng được vượt thoát chẳng nhiễm trong ấy, mà nếu chẳng nghe diệu pháp, sẽ không do đâu giải thoát được! Vì thế, hiện tiền dùng đó để đặt tên kinh. Chắc là đức Thế Tôn muốn dẫn dắt nước Chấn Đán bèn trồng trọn khắp một đóa sen xanh. Do hoa mà tìm thấy cuống, do cuống mà tìm thấy rễ. Giếng ngọc, ao thu, so với ao hoa nước tám đức, là một, hay là hai, xin hãy nhìn từ tòa báu giữa ba đời. Nếu lập tức hiện ngàn tầng, còn chỗ nào để riêng tìm hoa Ưu Bát? Chẳng lìa sắc hương, nêu tỏ nhân quả; há lừa dối ta ư? Há dối gạt ta ư?

Tôi đã sưu tập những chuyện linh nghiệm do trì kinh Kim Cang xong, nghĩ kinh này càng là biển thẳm trong âm giáo, hoằng dương và lưu thông càng cấp bách. Chuyện cảm ứng linh dị, nhiều đời biên tập dẫy đầy, bèn chọn lấy các sự ứng nghiệm của các vị cổ đức danh hiền trong nhiều triều đại đủ để làm chứng cớ khơi gợi tín tâm. Tôi phỏng theo điều lệ biên tập [Kim Cang Trì Nghiệm Ký] trước đó để tổng hợp theo thứ tự, ngõ hầu người thấy nghe xong, sẽ tinh tấn tu trì, cùng chứng tam muội. Từ nói ba thừa, hội quy nhất thừa, rốt cuộc đạt đến ý chỉ kín nhiệm “một cũng chẳng thể nói được”! Ngài Tào Khê (Lục Tổ Huệ Năng) có bài kệ rằng: “Tâm mê Pháp Hoa chuyển. Tâm ngộ chuyển Pháp Hoa”. Liễu giải “một đại sự nhân duyên khiến Phật xuất hiện trong thế gian” của kinh này, thật sự giác ngộ một hội Linh Sơn nghiễm nhiên ngàn đời, thì văn tự của tôi lại trở thành thừa thãi rồi chăng?

Tịnh nghiệp đệ tử Châu Khắc Phục ở Dương Tiện trai giới, tắm gội soạn

* Dẫn khởi nhằm khuyên lưu thông bộ Pháp Hoa Trì Nghiệm

Đối với chỗ có kinh điển, lưu thông liền thuộc thiện duyên, phước báo vô lượng. Vì thế nói rằng: “Có thể truyền pháp Đại Thừa cho một người sẽ là mười điều thiện. Truyền cho mười người sẽ là một trăm điều thiện. Truyền cho bậc đại quý hoặc đại hào kiệt, người có sức lực to lớn, sẽ là một ngàn điều thiện. In lại để lưu truyền rộng rãi, sẽ là một vạn điều thiện”. Huống hồ pháp môn Tịnh Độ vượt thoát sanh tử luân hồi, vĩnh viễn chẳng thoái chuyển cho đến khi thành Phật mới thôi! Khuyên một người tu Tịnh Độ, chính là thành tựu một chúng sanh thành Phật, Phàm người thành Phật, ắt độ vô lượng chúng sanh. Các chúng sanh được độ ấy đều do ta khởi đầu, phước báo ấy đúng là chẳng thể cùng tận! Vì thế, muốn khuyên hết thảy người thấy nghe hãy mở rộng cái tâm, lấy tâm Phật làm tâm của chính mình, khiến cho ai nấy đều biết, để đều được sanh hết về Tịnh Độ. Ông Vương Long Thư đã nói: “Hãy tự nên tin chắc chẳng hư dối”.

Còn như hai kinh Hoa Nghiêm và Pháp Hoa càng là tối thượng thừa trong các diệu pháp do đức Phật đã nói. Quán Âm Đại Sĩ phổ độ thế gian, không cõi nào chẳng hiện. Sự tích cảm thông của các bậc hiền nhân trong quá khứ rành rẽ, rạng ngời, mỗi mỗi đều tóm gọn, thu thập, hòng khuyên tấn tu, đúng là chuông, khánh cho tương lai, là phương tiện môn tiếp dẫn tối thượng nơi đường cùng. Mùa Thu năm Mậu Tuất, tôi sưu tập các chuyện linh nghiệm do trì kinh Kim Cang, đã có bài tiểu dẫn lưu thông. Kính cẩn khẩn cầu những vị có cùng một nghiệp với tôi, nay tôi khắc in các chuyện về sự linh ứng do trì tụng Tịnh Độ, Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, Quán Âm, [những chuyện ấy] vốn sưu tầm từ các ghi chép trong sách vở, hòng nêu chứng cớ khơi gợi tín tâm xưa nay, khá tận lực vận dụng tâm lực và công sức nhỏ nhoi, với dụng ý [khiến cho người có duyên đọc đến, sẽ] noi theo [các tấm gương] bất hủ. Nhưng bản khắc ván vụng về ở chốn này, chưa thể lưu truyền rộng rãi nơi tỉnh khác; người đã cùng sanh về cõi Phật trang nghiêm, há có nên thiếu khuyết pháp sự lưu thông thù thắng?

Lại thưa cùng bậc thiện tín trong hiện thời, hễ được thấy các bản in này, hãy chẳng tiếc sức khắc in bố thí rộng rãi, hoặc dùng nguyên bản, hoặc sửa chữa thêm. Nếu như có chuyện liên quan tới sự linh ứng do trì nghiệm do chính quý vị đã được thấy nghe mà sách này thiếu sót, càng mong sẽ ghi nối tiếp vào phần sau. Một câu tán dương chính là một câu hộ trì thiện căn. Một niệm cổ động chính là một niệm trừ khử tội nghiệp. Dùng đó để nối tiếp huệ mạng của Phật hòng tự lợi, lợi tha. Đó chính là các vị thần hộ pháp đã hộ trì pháp bảo, tự hộ trì người hoằng pháp, vâng đội của báu, chắc chắn chẳng sai! Hiền nhân thuở trước đã họa tranh to lớn để [thí tặng] khuyên người niệm Phật; sau đó, do người khác niệm Phật phần nhiều sanh về Tịnh Độ, công đức bèn quy vào người thí tranh cũng được sanh về Tịnh Độ. Công đức pháp thí chẳng thể nghĩ bàn như thế đó. Nguyện các vị đồng nhân cùng gắng sức!

Đồng thiện đạo nhân Châu Khắc Phục kính cẩn khẩn thiết [thưa trình].

2.1. Lịch triều Pháp Hoa Trì Nghiệm Kỷ, quyển thượng

Đồng thiện đạo nhân Châu Khắc Phục thâu thập, biên soạn

Nam Châu Thạch giảo đối

Tiềm Xác cư sĩ Trần Tế Sanh kiểm nghiệm

* Thích Đàm Ma La Sát ở quận Đôn Hoàng đời Tấn

Tiếng Hán dịch [tên đại sư] là Pháp Hộ. Ngài vốn họ Chi, tám tuổi xuất gia. Hằng ngày, Sư tụng kinh một vạn chữ, dốc chí hoằng dương đại đạo. Ngài đi khắp các nước ở Tây Vực, mang kinh Phật bằng tiếng Phạn đến Hoa Hạ, dịch các bộ Hiền Kiếp, Chánh Pháp Hoa. Cuối đời Tấn Vũ Đế, Ngài ẩn cư trong chốn núi sâu. Trong núi có khe suối trong lành, Sư luôn dùng nước ấy để tắm gội, rửa ráy. Về sau, do bị uế trược mà suối bỗng khô cạn, Sư bồi hồi than rằng: “Con người thiếu đức khiến cho suối trong cạn giòng đó chăng?” Nói vừa xong, suối tuôn nước tràn khe. Lòng u thành của Sư cảm vời như thế đó. Thuở đó, [mọi người] gọi Sư là Đôn Hoàng Bồ Tát.

* Thích Cưu Ma La Thập đời Tấn

[Tên Sư] dịch sang tiếng Hán là Đồng Thọ. Sư là người Thiên Trúc, bảy tuổi xuất gia, hằng ngày tụng một ngàn bài kệ. Lúc mười hai tuổi, Sư tới nước Sa Lặc. Ngoài lúc thuyết pháp, Sư chuyên dốc sức nơi Phương Đẳng. Do vậy, thanh danh vang khắp vùng Thông Tả. Vua Quy Tư đón Sư về nước, xin Sư khai diễn chỗ uyên áo trong kinh Phương Đẳng. Sư vì họ biện định “các pháp đều là không, vô ngã”, phân biệt “Ấm, Giới giả danh chẳng thật”. Người nghe không ai chẳng cảm ngộ. Thời Phù Tần, quan Thái Sử tâu có ngôi sao hiện rõ nơi phần dã của ngoại quốc, sẽ có bậc đại trí vào phù tá Trung Hoa. Vua liền sai sứ sang thỉnh. Sau này, tới tháng Chạp năm Hoằng Thỉ thứ ba (401), [Diêu Hưng, vua nhà Hậu Tần] đón Sư tới Trường An, trụ tại vườn Tiêu Dao. Sư dịch kinh Diệu Pháp Liên Hoa, ý nghĩa đều viên thông, tâm đại chúng đều khiếp phục. Sư lại tiếp tục dịch các kinh như Tiểu Phẩm [Bát Nhã], Kim Cang Bát Nhã v.v… và các bộ luận hơn ba trăm quyển. Sư yêu thích Đại Thừa, ôm chí hướng giảng diễn rộng lớn. Lúc lâm chung, Sư bảo đại chúng: “Nguyện các kinh do tôi tuyên dịch sẽ được đời sau cùng hoằng truyền, lưu thông. Nay đối trước đại chúng, thốt ra lời thề thành thật. Nếu các kinh luận do tôi truyền dịch chẳng sai lầm, sẽ khiến cho sau khi hỏa táng, lưỡi chẳng cháy nát”. Năm Nghĩa Hy thứ năm (409) đời Tấn, Sư tịch tại Trường An. [Đồ đệ] tuân theo pháp ngoại quốc mà xà duy (trà tỳ, hỏa thiêu). Củi tắt, thân hình Sư tiêu thất, chỉ có lưỡi chẳng cháy thành tro!

* Vị tỳ kheo Ma Ha La xứ Thiên Trúc đời Tấn

Sư đọc Ma Ha Diễn (Đại Thừa), đức hạnh lẫy lừng. Quốc vương chánh tín, thường trải tóc phủ bùn để Sư bước qua. Có người tâu vua: “Người này chẳng đọc tụng kinh nhiều, sao [bệ hạ] lại cúng dường to lớn?” Vua bảo: “Ta từng vào nửa đêm, muốn gặp vị tỳ kheo này, liền đến chỗ Ngài. Thấy Sư ở trong một cái hang đọc kinh Pháp Hoa. Có người quang minh kim sắc, cưỡi voi chúa trắng, chắp tay cúng dường. Ta vừa mới tới gần, liền chẳng thấy [người ấy đâu nữa]. Do vậy, ta hỏi tỳ kheo: ‘Vì trẫm đến mà người kim sắc diệt mất ư?’ Sư nói: ‘Đó chính là Biến Cát Bồ Tát’. Ngài Biến Cát tự nói: ‘Nếu có người nào tụng kinh Pháp Hoa, ta sẽ cưỡi voi trắng đến dạy bảo’. Tôi đọc kinh này, ngài Biến Cát tự đến. Biến Cát chính là Phổ Hiền Bồ Tát trong kinh. Ta nghe như thế xong, lễ dưới chân Ngài, lui ra. Vì thế, ta nay siêng năng cúng dường”.

* Thích Bạt Trừng ở Trường An vào đời Tấn

Sư xuất gia lúc hai mươi tuổi, căn khí vụng về, chậm chạp. Sư thề tụng Pháp Hoa, mỗi ngày ghi nhớ một hàng, hoặc nửa bài kệ. Siêng khổ như thế, tới lúc tám mươi tuổi mới thông suốt một bộ. Một hôm, Sư bỗng thấy một vị thần mặc áo đỏ, cầm sớ đến nói: “Thiên đế phụng nghênh đón đại đức”. Sư Đáp: “Ta suốt đời tụng trì, chuyên cầu Cực Lạc. Đao Lợi tuy thắng diệu, chẳng phải là điều ta mong mỏi!” Thần bèn rời đi. Lại một tối, Sư mộng thấy tòa tháp lớn bằng bảy báu. Sư ở trên tầng thứ năm; nhìn ra xa, thấy bệ thành bằng bảy báu, chẳng có ngằn mé. Có hai vị thần kim cang cầm xử đứng, mấy chục người mặc áo xanh, tay cầm phất trần trắng, phẩy bậc thang nói: “Đây là thành báu chốn Tây Phương, đến đón ngài Bạt Trừng”. Sư tỉnh mộng, liền sai đem y bát [bán đi lấy tiền để] trai tăng đại chúng. Sư Hỏi: “Các vị có thấy một ngàn vị Phật hay không?” Đại chúng nói: “Không thấy”. Lại Hỏi: “Có ngửi thấy mùi hương lạ hay không?” Đại chúng nói: “Đều ngửi thấy”. Nói xong, Sư hướng về phương Tây, lặng lẽ qua đời.

* Thích Huệ Viễn đời Tấn

Sư họ Giả, người Nhạn Môn. Sư nghe sa môn Thích Đạo An giảng kinh Bát Nhã, lập tức khai ngộ, bèn theo thầy tu học. Sư suy nghĩ, phúng tụng, trì niệm tinh tường. Năm Thái Nguyên thứ sáu (381), Sư tới Lư Sơn, trụ tại tinh xá Long Tuyền. Sư muốn dựng Lan Nhã, nhưng còn thiếu vật liệu, cảm sơn thần hiện ra trong mộng. Một tối, dông tố to lớn. Đến sáng thì gỗ đã chất như rừng. Thứ Sử Hoàn Y kinh ngạc trước sự thần dị ấy, bèn vì Sư dựng chùa Đông Lâm, đặt tên đại điện là Thần Vận. Sư từng nói: “Tam muội trong các giáo, có rất nhiều danh tự, nhưng công cao, dễ tiến, niệm Phật đứng đầu”. Sư bèn cùng Huệ Vĩnh, Huệ Trì v.v... kết xã niệm Phật. Người thuở ấy gọi họ là Thập Bát Hiền. Sư lại suất lãnh đại chúng gồm một trăm hai mươi ba người cùng tu Tịnh nghiệp. [Sư chế ra] đồng hồ sen để Thiền tụng sáu thời chẳng sót. Có pháp sư Huệ Nghĩa bộc trực, trẻ tuổi cậy tài, từng tới núi, gặp Sư đang giảng kinh Pháp Hoa, toan đến bắt bẻ, bỗng hổ thẹn, toát mồ hôi, lùi ra nói: “Vị này lời lẽ, dung mạo thật đáng kính phục”. Chư tăng ở Tây Thổ đều ca ngợi “đất Hán có bậc khai sĩ Đại Thừa”, thường hướng về phương Đông kính lễ.

Ba mươi mấy năm, Sư quyết chí nơi Tây Phương, ba lượt thấy thánh tượng, nhưng im lặng chẳng nói. Tối ngày Ba Mươi tháng Bảy năm Nghĩa Hy 12 (416), tại khám thất ở phía Đông đài Bát Nhã, Sư mới vừa từ Định khởi, thấy A Di Đà Phật, thân đầy khắp hư không. Trong viên quang, có vô lượng hóa Phật, Quán Âm và Thế Chí đứng hầu hai bên. Lại thấy nước chảy và quang minh, chia thành mười bốn nhánh, chảy vòng quanh cao thấp, diễn nói diệu pháp. Phật dạy: “Ta do bổn nguyện lực đến an ủi ông. Bảy ngày sau, ông sẽ sanh về nước ta”. Sư lại thấy Phật Đà Da Xá, Huệ Trì, Huệ Vĩnh, Lưu Di Dân ở cạnh đức Phật, tiến lên trước, vòng tay thưa: “Sư lập chí trước hết, sao lại đến trễ vậy?” Sư biết đã tới lúc, bảo môn nhân rằng: “Lúc ta mới ở nơi đây, đã ba lượt thấy thánh tượng, nay lại được thấy, ắt sẽ sanh về Tịnh Độ”. Tới kỳ hạn, Sư ngồi ngay ngắn, nhập trong tịch tĩnh. Lúc đó là ngày Sáu tháng Tám. Sư có trước tác Lư Sơn Tập gồm mười quyển.

* Thích Huệ Trì đời Tấn

Sư là em cùng mẹ với tổ Huệ Viễn. Lúc mười tám tuổi, Sư học khắp các kinh với ngài Đạo An, thông hiểu Tam Tạng, tinh thông nhất là kinh Pháp Hoa. Thái Thú Dự Chương là Phạm Ninh từng thỉnh Sư giảng kinh Pháp Hoa và A Tỳ Đàm Luận. Bốn phương tụ tập như mây. Năm Long An thứ ba (399), Sư từ biệt anh để vào đất Thục. Ngài Huệ Viễn giữ lại. Sư nói: “Đã muốn cắt bỏ ái dục thành đạo, đúng là nên mong cầu Tây Phương”. Sư tới Thành Đô, trụ tại chùa Long Uyên, hoằng dương Phật pháp rộng lớn. Người dự vào giảng đường của Sư nói là “đăng Long Môn”.

Tới tháng Tư năm Chánh Hòa thứ ba (1113) đời Tống, [quan lại ở] Gia Châu tấu trình gió đánh gẫy cây to, có vị tăng đang nhập Định [trong thân cây ấy]. Vua sắc truyền đưa Sư về kinh đô. Tháng Tám, đưa Sư vào viện dịch kinh trong cung cấm. Gõ khánh vàng, vị tăng xuất định, nói: “Tôi là Huệ Trì em của Huệ Viễn ở Đông Lâm. Do sang Tây đến Nga Mi, do vậy bèn nhập Định ở nơi ấy”. Hỏi Sư muốn về đâu. Đáp: “Trần Lưu” rồi lại nhập Định. Tống Huy Tông sai người vẽ tượng Sư để ban hành, còn viết bài tán rằng: “Thất bách niên tiền lão cổ trùy, định trung tiêu tức hứa thùy tri, tranh như chích lý Tây quy khứ, sanh tử đồ lao mộc tác bì” (Búa cổ đã bảy trăm năm trước, trong Định tin tức há ai hay, khác nào dép lẻ về Tây Vực, nhọc nhằn sanh tử, gỗ như da).

* Thích Tăng Duệ đời Tấn

Sư là người Ký Châu, tham học khắp các nơi, đến trọn các cõi nước ở Thiên Trúc. Trở về Quan Trung, Sư theo ngài La Thập học kinh nghĩa. Ngài La Thập dịch kinh Pháp Hoa. Đối với câu “thiên kiến nhân, nhân kiến thiên” (người thấy trời, trời thấy người) trong bản dịch [kinh Chánh Pháp Hoa] của ngài Trúc Pháp Hộ, ngài La Thập nói: “Câu này quá mộc mạc”. Sư thưa: “Chẳng phải là ‘nhân thiên giao tiếp, lưỡng đắc tương kiến’ (trời người giao tiếp, đôi bên trông thấy nhau) ư?” Ngài La Thập hoan hỷ, bèn dùng câu văn ấy. Về sau, Sư vào Lư Sơn, nương theo Viễn công (tổ Huệ Viễn) tu Tịnh nghiệp. Sau đó, Sư dời sang kinh sư, trụ tại Ô Y Tự, giảng nói Pháp Hoa. Người nghe đều suy tôn khâm phục. Năm Nguyên Gia 16 (439), Sư hướng về Tây, chắp tay, qua đời. Mọi người thấy trước giường có một đóa sen vàng trong khoảnh khắc ẩn mất. Khói hương năm màu từ trong thất tuôn ra.

* Thích Pháp Sùng tại Diệm Đông đời Tấn

Sư họ Trúc, nhập đạo từ nhỏ, được xưng tụng là bậc giới hạnh, có tiết tháo. Sư dốc chí nơi kinh luận, giỏi nhất là Pháp Hoa. Sư từng sang Lộc Sơn ở Tương Châu. Sơn tinh hóa làm người cõi trời đến xin thọ giới với Sư. Do vậy, sơn tinh xả núi đang cư trụ để dựng chùa. Sư ở đó ít lâu, biến chỗ ấy thành chốn thịnh vượng. Sau đó, Sư trở về núi Cát Hiện, kết lều tranh, uống nước suối, vui với thiền huệ. Sư có soạn Pháp Hoa Nghĩa Sớ gồm bốn quyển.

* Thích Đạo Dung tại quận Bành Thành đời Tấn

Sư theo ngài La Thập vào vườn Tiêu Dao, tham dự dịch trường để dịch bản mới tường tận của kinh Pháp Hoa. Sư mở tòa giảng kinh, ngài La Thập tự đến nghe, than là rất tuyệt diệu. Sư và ngài Đàm Ảnh đều soạn Pháp Hoa Văn Sớ, cùng được lưu truyền trong cõi đời. Ngài Đàm Ảnh khéo giảng Chánh Pháp Hoa và Quang Tán Bát Nhã. Mỗi vị xiển dương, người nghe đến cả ngàn. Sư cũng giúp ngài La Thập dịch kinh, được đại sư hết sức quý trọng.

* Thích Đàm Dực đời Tấn

Sư là người Dư Hàng. Trước kia, sa môn Pháp Chí thường tụng Pháp Hoa, có con chim trĩ thường bay liệng nơi góc tòa, ra vẻ như đang lắng nghe. Bảy năm sau, chim trĩ chết, ngài Pháp Chí đem chôn nó. Ban đêm, Sư mộng thấy một bé trai đến bái tạ: “Do nghe kinh mà con thoát khỏi loài chim. Nay con sanh làm con của nhà họ Vương ở trước núi”. Nhà họ Vương một hôm thiết trai. Sư vừa đặt chân đến cửa, đứa bé nói: “Hòa thượng của ta đến rồi!” Pháp Chí vỗ về nói: “Đây là bé trĩ của ta”. Cởi áo ra xem, dưới nách quả nhiên có ba cọng lông chim trĩ. Do vậy, đặt tên là Dực (翼, cánh). Đàm Dực bảy tuổi xuất gia, mười sáu tuổi xuống tóc. Thoạt đầu, Sư vào Lư Sơn, nương cậy Viễn công. Tiếp đó, vào Quan Trung, theo học với ngài La Thập. Năm Nghĩa Hy 13 (417), Sư trở về Cối Kê ở phương Đông. Sư vào núi Tần Vọng, kết am tranh, gọi đó là Pháp Hoa Tinh Xá, chuyên tụng Pháp Hoa.

Mười hai năm sau, có một cô gái mặc áo màu, xách cái lồng, trong đó đựng một con lợn trắng và hai củ tỏi. Cô ta tới trước mặt Sư nói: “Thiếp vào núi hái rau Vi, trời đã tối rồi, sài lang tung hoành, trở về sẽ chẳng còn nẻo sống! Dám xin ở nhờ Sư một đêm”. Sư tận lực khước từ, cô gái buồn khóc không ngừng! Sư bèn cho cô ta nằm trên giường cỏ. Nửa đêm, cô ta kêu đau bụng, xin Sư xoa bụng. Sư lấy vải bọc tích trượng, từ xa ấn lên bụng cô. Hôm sau, áo màu của cô gái biến thành mây lành, lợn biến thành voi trắng, tỏi hóa thành hai đóa sen, cô ta thăng lên không, bảo Sư rằng: “Ta là Phổ Hiền Bồ Tát. Do không lâu nữa, ông sẽ quy thuộc đại chúng của ta, nên ta đặc biệt đến thử. Xem cái tâm của ông đúng là trăng trong nước, chẳng thể bị nhiễm ô!” Ngài nói xong, trời đổ mưa hoa, đất đều chấn động. Thái Thú Mạnh Ký Phương sáng dậy xem xét công việc, bỗng thấy mây lành ở phương Nam, ánh sáng chiếu tận vào sân, biết là đức Phổ Hiền thị hiện ứng hóa, bèn tâu chuyện ấy lên triều đình. Vua sắc truyền kiến tạo chùa Pháp Hoa, tức là Thiên Y Tự hiện thời. Sư đã hóa, đại chúng dùng nhựa cây sơn bó thân Ngài, giữ trong núi!

* Thích Pháp Khoáng chùa Ngõa Quan ở kinh đô đời Tấn

Sư họ ngoài đời là Cao, ngụ cư tại Ngô Hưng; phong cách, tiết tháo cao vời. Sư từng vì thầy mình lễ sám, tới ngày thứ bảy, cảm vời quang minh năm màu chiếu vào phòng, bệnh thầy liền lành. Về sau, Sư ở trong hang đá nơi núi Tiềm Thanh, mỗi ngày giảng ý chỉ “hội tam thừa về nhất thừa” trong kinh Pháp Hoa, dạy kinh Vô Lượng Thọ là cái nhân của Tịnh Độ. Sư thường ngâm vịnh hai bộ [kinh ấy]. Tạ An là thái thú Ngô Hưng, luôn hướng về Sư bày tỏ lòng tôn kính. Giản Văn Đế vời Sư đến hỏi về những sinh hoạt thường nhật. Khi đó, có sao chổi xuất hiện, vua đem chuyện đó cầu Sư. Sư dốc hết lòng thành sám hối để giải trừ tai nạn. Chẳng mấy chốc, sao chổi diệt mất. Trong niên hiệu Hưng Ninh, Sư sang phương Đông đến Nhã Da, trụ tại chùa Xương Nguyên để cứu vớt những kẻ bệnh khổ, không gì chẳng thỏa lòng mong đợi. Người ta thường thấy nơi Sư đi ngồi có mấy chục vị quỷ thần hộ vệ trước sau!

* Thích Pháp Tự tại núi Thạch Thất ở Tây Thục vào đời Tấn

Sư là người Cao Xương, đức hạnh thanh cao, cẩn trọng, ăn chay, tu Thiền. Về sau, vào đất Thục, sống trong khu mộ của Lưu sư, tu hạnh Đầu Đà trong sơn cốc. Cọp, rắn trông thấy Sư chẳng gây thương tổn. Sư tụng ba kinh Pháp Hoa, Duy Ma, và Kim Quang Minh, từng ở trong nhà đá, vừa tu Thiền, vừa tụng niệm. Trong lúc giữa Hạ, Sư bỗng nằm bên hông phải qua đời. Bảy ngày [thi thể] chẳng hoại, người làng bèn dựng tháp. Một đêm, tháp tỏa ánh sáng chiếu tỏ mấy dặm!

* Thích Pháp Nghĩa đời Tấn

Sư họ Trúc, nhập đạo từ thuở để chỏm, nghiên học tinh tường kinh Pháp Hoa. Về sau, ra kinh đô, mở tòa giảng pháp rộng rãi. Trong niên hiệu Hưng Ninh, Sư trở về Giang Tả, ẩn dật tại tinh xá Bảo Sơn ở Cối Kê. Năm Hàm An thứ hai (372), Sư bỗng mắc bệnh, nhưng tụng kinh chẳng ngừng. Sư thường niệm Quán Âm, đêm mộng thấy một đạo nhân lôi ruột và bao tử Sư ra, gột rửa chất bẩn rồi lại nhét vào bụng. Sư thức giấc, bệnh đã khỏi hẳn!

* Hoa sen mọc từ hòm sành

Năm Kiến Hưng thứ hai (314) đời Tấn, cách huyện Trường Sa hơn một trăm dặm về phía Tây, từ trên đất bằng nẩy sanh hai gốc hoa sen xanh. Đạo tục tranh nhau đến xem. Do vậy, đào đất xuống một trượng hai thước, tìm được một cỗ quan tài bằng sành. Sen trổ từ chỗ quan tài bị hư hoại. Mở ra xem, thân rễ hoa sen mọc từ chỗ vòm miệng của đầu lâu. Phụ lão nói: “Xưa kia có vị tăng chẳng biết tên họ. Sư tụng kinh Pháp Hoa hơn một vạn bộ. Chẳng bệnh tật mà qua đời. Dùng sành làm quan tài, chính là cỗ quan tài này đấy”. Mọi người dựng chùa tại đó, đặt tên là Ngõa Quan (瓦官, quan tài bằng sành).

* Lưu Trình Chi đời Tấn

Ông có tên tự là Trọng Tư, người Bành Thành. Thoạt đầu, ông ra làm quan, làm Tham Quân tại phủ. Sau đó, vào Lư Sơn, do dốc lòng theo Phật, nên từ quan. Triều đình bàn định, ban hiệu cho ông là Di Dân. Ông cùng với Viễn công, Lôi Thứ Tông, Châu Tục Chi, Tông Bỉnh, Trương Thuyên v.v… kết liên xã cùng tu Tịnh Độ. Ông khắc lời thề trên đá, lại soạn thơ niệm Phật tam muội để tỏ ý chuyên niệm và tọa Thiền. Mới tu tập được nửa năm, ông liền ở trong Định, thấy Phật quang chiếu đất đều thành kim sắc. Ông sống trong núi mười lăm năm, trong khi đang niệm Phật, thấy A Di Đà Phật, quang minh từ tướng ngọc hào chiếu soi, an ủi, xoa đỉnh đầu. Một hôm, ông niệm Phật, lại thấy vào ao bảy báu, hoa sen xanh trắng. Nước ấy trong lặng. Một người cổ có viên quang, lồng ngực có chữ Vạn, chỉ nước ao bảo: “Nước tám công đức, ông hãy nên uống”. Trình Chi uống nước, thơm ngọt phi thường. Tới khi tỉnh giấc, vẫn thấy mùi hương lạ tỏa ra từ lỗ chân lông. Ông than: “Đây là duyên Tịnh Độ của ta đã tới”.

Ông lại thỉnh tăng, chuyển đọc kinh Pháp Hoa vài trăm lượt. Chư tăng ở Lư Sơn đều nhóm tới, Trình Chi đối trước tượng, dâng hương, lại lạy, chúc rằng: “Con do di giáo của đức Thích Ca nên biết có từ phụ Di Đà. Hương này trước hết cúng dường Thích Ca Mâu Ni Như Lai, kế đến cúng A Di Đà Phật. Kế đó, cúng dường kinh Diệu Pháp Liên Hoa. Sở dĩ được sanh về Tịnh Độ, đều do trì kinh này. Nguyện cho hết thảy hữu tình, đều sanh về Tịnh Độ”. Ông hướng mặt về Tây, chắp tay, qua đời. Khi đó là năm Nghĩa Hy thứ sáu (410), mùi hương lạ ngào ngạt, suốt bảy ngày mới tan. Viễn công soạn bia ghi đức hạnh của ông.

* Sa môn Cầu Na Bạt Ma (Guṇavarman) nước Kế Tân đời Tống

Tên Sư dịch sang tiếng Hán là Công Đức Khải. Sư thọ giới lúc hai mươi tuổi, tụng kinh Pháp Hoa và các kinh, hơn trăm vạn câu. Nguyên Gia nguyên niên (424), Sư theo thuyền buôn thuận gió tới Quảng Châu. Tống Văn Đế (Lưu Nghĩa Long) nghe tin, sắc châu quận phát tiền. Sư theo đường bộ, tới trụ tại núi Hổ Thị, lập riêng một Thiền thất ở ngoài chùa trên núi. Núi trước đó vốn có nhiều hổ gây tai ương. Từ đó trở đi, [người] đến đi không sao cả. Hoặc có lúc gặp hổ, Sư lấy trượng ấn đầu nó mà đi. Sư từng có lúc tọa Thiền trong biệt thất, khi sa di đến, thấy một con sư tử trắng đứng dựa vào cột. Khắp quanh thất trổ hoa sen xanh, màu sắc, ánh sáng chói mắt. Sa di kinh ngạc hô lên, bỗng chẳng thấy gì nữa. Tháng Giêng năm Nguyên Gia thứ tám (232), Sư tới Kiến Khang (Nam Kinh), vua sắc trụ trì chùa Kỳ Hoàn. Sư khai giảng Pháp Hoa, biện tài mầu nhiệm lưu loát, người nghe đều sanh giải ngộ. Mùa Hạ năm ấy, Sư ở chùa Định Lâm, khi đó có người tin tưởng hái hoa xếp quanh tòa giảng, chỉ có chỗ Sư ngồi là sắc hoa càng tươi thắm, mọi người đều nói đó là dấu hiệu cho thấy Sư đã chứng thánh.

* Thích Đạo Sanh đời Tống

Sư là người Cự Lộc. Từ bé, theo ngài Trúc Pháp Thải xuất gia. Thoạt đầu, Sư vào Lư Sơn, ở yên trong núi bảy năm. Khi đó, Sư tụng kinh Pháp Hoa, từng cho rằng trong lẽ trọng yếu để nhập đạo, huệ giải là gốc. Do vậy, Sư dùi mài nơi các kinh, chẳng ngại mệt khổ. Sư vào Quan Trung, theo học với ngài La Thập, biện tài vấn đáp cao vời, cõi đời đều gọi Ngài là “thần ngộ”. Về sau, Sư vào núi Hổ Khâu giảng kinh. Tới đoạn “Xiển Đề đều có Phật tánh”, các tảng đá đều gật đầu. Sư lại ở Bán Đường, tụng kinh Pháp Hoa. Có một bé trai theo Sư xuất gia, cũng tụng Pháp Hoa. Hiềm rằng bé trai mạng chung; do vậy, chôn nó trong rừng. Một tối, [nơi mộ nó] nghe tiếng tụng kinh, người làng lấy làm lạ. Đào lên xem, thấy lưỡi nó trổ hoa sen xanh. Do vậy, dựng tháp, sau xây thành chùa (tức là chùa Bán Đường hiện thời).

Cao Khải Vi vịnh thơ rằng: “Hoàng thổ đản mai cốt, khởi năng mai tánh linh. Tích văn túc thảo gian, tằng phún liên hoa thanh. Thân quy trường dạ đài, khẩu tụng Tây Phương kinh. Tầm tích thù yểu yểu, văn thanh mỗi lãnh lãnh. Hàn đăng chiếu không tháp, thời hữu sơn tăng thính, ưng sử lân trủng văn, trầm mê tận giai tỉnh” (Đất vàng chỉ vùi xương, há chôn nổi tánh linh? Xưa nghe trong đám cỏ, từng trổ hoa sen xanh. Thân về cõi đêm thẳm, miệng tụng kinh Tây Phương. Tìm dấu ôi buồn thảm, nghe tiếng mỗi lạnh lùng. Đèn lạnh soi tháp trống, sơn tăng vừa lắng nghe, khiến cho các mộ gần, trầm mê đều tỉnh ngộ).

* Thích Pháp Trang đời Tống

Sư là người Hoài Nam; thuở trẻ, làm đệ tử của Viễn công, nổi danh khổ hạnh. Tuổi già, Sư sang Quan Trung, theo học với Duệ Công (ngài Tăng Duệ). Đầu niên hiệu Nguyên Gia, Sư trụ tại chùa Đạo Tràng. Bẩm tánh đơn giản, Sư mỗi ngày chỉ ăn một bữa Ngọ, tụng kinh Niết Bàn và Pháp Hoa, cảm thiên thần đến nghe. Vào cuối đêm, mỗi khi Sư phúng tụng, những người ở gần đó thường nghe trước thất của Sư có tiếng binh khí [của thiên nhân] bảo vệ.

* Thích Huệ Khánh đời Tống

Sư họ Trúc, người Quảng Lăng, trụ tại chùa Lư Sơn, học thông tỏ kinh luật, là bậc thanh khiết, có giới hạnh. Sư tụng các kinh như Pháp Hoa, Tư Ích v.v… Mỗi đêm Sư phúng tụng, đều nghe trong bóng tối có tiếng khảy ngón tay, tán thán. Trong niên hiệu Nguyên Gia, Sư vượt sông gặp gió mạnh, thuyền sắp chìm, Sư chỉ tụng kinh không ngớt, cảm thấy thuyền ở trong sóng dữ, đón bão vượt dòng, như có người kéo đi vậy. Chốc lát bỗng đến được bờ!

* Thích Đạo Quynh ở chùa Nam Giản tại kinh đô thời Tống

Sư là người Phù Phong. Vì thầy bệnh, Sư cùng bạn học ba người, vào Hoắc Sơn ở Hà Nam để hái nhũ thạch. Vào trong hang mấy dặm, ba người chết chìm, đèn đuốc lại tắt ngóm. Đạo Quynh thầm tụng kinh Pháp Hoa, cậy vào lòng thành xin được cứu tế. Sư lại nghĩ tới đức Quán Âm, trong khoảnh khắc, có ánh sáng như đom đóm. Sư noi theo, bèn ra khỏi hang. Về sau, Sư cử hành Phổ Hiền Trai, có hai vị tăng đến lễ Phật, ra khỏi cửa bay lên không đi mất. Mọi người đều kinh dị.

* Thích Đàm Đế đời Tống

Sư họ Khang, tổ tiên là người nước Khang Cư. Cuối đời Hán, chuyển vào Trung Hoa. Sau dời đến Ngô Hưng. Cha Sư tên là Đan, làm Biệt Giá ở Ký Châu. Mẹ Sư họ Hoàng, đêm nằm ngủ, mộng thấy một vị tăng gọi bà Hoàng là mẹ, gởi một chiếc phất trần và hai cái chặn sách bằng sắt chạm trổ. Tới khi bà thức, thấy cả hai món đồ đều còn đó. Do vậy, bà bèn có thai Sư. Khi năm tuổi, mẹ lấy các vật như phất trần v.v… cho xem, Sư nói: “Do Tần vương biếu tặng”. Mẹ Hỏi: “Con đặt ở chỗ nào?” Đáp: “Quên mất rồi!” Sư mười tuổi xuất gia, chẳng theo thầy học mà tự giải ngộ. Đối với ý chỉ uyên áo của kinh Pháp Hoa, Sư biện giải như sông treo. Sư từng theo cha đến Phàn Đặng, gặp một vị tăng đến từ Quan Trung là Lược đạo nhân. Sư bỗng gọi tên vị ấy. Lược đạo nhân nói: “Vì sao bé trai lại gọi tên của bậc tôn túc?” Ngài Đạo Đế Đáp: “Xưa kia hòa thượng chính là sa di của Đế. [Hòa thượng] vì chúng tăng hái rau, bị lợn rừng làm bị thương. Nay bỗng gặp ông, ta bất giác kêu lên”. Thoạt đầu, Lược đạo nhân chẳng nhớ, bèn dò hỏi, Sư kể đầu đuôi, còn đem chặn sách và phất trần cho xem. Lược đạo nhân hiểu ra, khóc nói: “Ngài chính là tiên sư Hoằng Giác pháp sư. Tiên sư từng giảng kinh Pháp Hoa cho Diêu Trành, bần đạo làm đô giảng. Diêu Trành tặng thầy hai món đồ”. Ông ta nhớ lại ngày sư Hoằng Giác nhập diệt, chính là ngày gởi gắm hai vật ấy. Lại nhớ đến chuyện hái rau, càng thêm bi ngưỡng. Đến già, Sư vào chùa Vũ Khâu ở đất Ngô, giảng Pháp Hoa, Đại Phẩm, Duy Ma, mỗi kinh mười lăm lượt. Về sau, Sư trở về Ngô Hưng, nhàn cư, uống nước suối suốt hai mươi mấy năm. Cuối niên hiệu Nguyên Gia, Sư thị tịch trong núi.

* Thích Đàm Thúy đời Tống

Sư trụ tại chùa Bạch Mã ở Hà Âm, ăn rau, áo vải, tụng kinh Chánh Pháp Hoa mỗi ngày một lượt. Sư từng có lần trong đêm nghe có người gõ cửa, thưa: “Thỉnh Sư giảng kinh chín mươi ngày”. Sư từ chối, [người ấy] cứ cố kèo nài, Sư bèn chấp thuận. Sư vẫn đang ngủ, bỗng thấy thân mình đã ở trong đền Bạch Mã, cũng có một đệ tử cùng ở đó. Từ đấy, mỗi ngày Sư ngầm tới, chẳng có ai biết. Về sau, tăng sĩ trong chùa đi qua đền ấy, thấy có hai cái tòa cao. Sư ở phía Bắc, đệ tử ở phía Nam, dường như có tiếng giảng nói. Lại nghe mùi hương lạ. Do vậy, cùng nhau lan truyền chuyện thần dị. Sư giảng kinh tới Hạ mới xong.

* Thích Phổ Minh đời Tống

Sư họ Trương, người Lâm Truy, xuất gia từ bé, bẩm tánh thanh thuần, lấy sám tụng làm hạnh nghiệp. Khi Sư tụng kinh Pháp Hoa, bèn có tòa riêng, áo riêng, chưa từng uế tạp. Mỗi khi tụng tới phẩm Khuyến Phát, liền thấy đức Phổ Hiền cưỡi voi sáu ngà đứng trước mặt.

* Thích Bảo Thông đời Tống

Sư phạm hạnh tinh tu, tụng phẩm Đà La Ni của kinh Pháp Hoa đã lâu ngày. Lâu sau bèn có sự linh dị. Thuở đó, tại thôn Dương Kiều, có vợ người họ Triệu bị quỷ mị dựa, thỉnh Sư tụng phẩm Đà La Ni. [Sư đến nơi], có thần hiện hình, gọi quỷ ấy đến quở trách. Vợ ông Triệu lành bệnh. Về sau, bệnh lại tái phát. Sư qua đó, thấy con quỷ đã bị quở trách lần trước. Sư nói: “Lần trước ta đã răn dạy, nay sao ngươi lại đến nữa? Ta sẽ tụng chú, khiến cho đầu ngươi vỡ thành bảy miếng như cành cây A Lê!” Quỷ khấu đầu, ai oán van xin, bỏ đi. Bệnh [của vợ ông Triệu] liền lành!

* Thích Tăng Đăng đời Tống

Sư trụ tại chùa Đại Lâm ở Lư Sơn, tụng thông suốt kinh Pháp Hoa, ngày đêm chẳng dứt. Một hôm, bỗng thấy trên hư không có một tòa điện bằng bạc, dần dần hạ xuống trong phòng, chợt biến thành điện vàng. Sư vào điện, ngồi, đứng, kinh hành. Suốt ba năm như thế. Xa gần tuân theo sự giáo hóa của Sư. Sư vì người khác thuyết giới, miệng tỏa quang minh. Một hôm, Sư ra ngoài, trở về, bảo đệ tử: “Nay ta sẽ lên điện vàng, chẳng trở ra nữa!” Sư lập tức thản nhiên thoát hóa. Mùi hương lạ quanh quẩn cả tháng!

* Thích Pháp Huệ đời Tống

Sư vốn họ Hạ Hầu, giữ chí siêng khổ, luật hạnh nghiêm cẩn, trong sạch. Cuối niên hiệu Đại Minh, Sư sang Đông thăm Vũ Huyệt, ẩn cư tại núi Thiên Trụ, tụng kinh Pháp Hoa, mỗi ngày trọn một bộ, chí vượt cõi trần. Sư ở đó hơn ba mươi năm, vương hầu, kẻ phú quý, chỉ đến bái lạy ở cửa rồi quay về. Chỉ riêng ông Châu Ngung ở Nhữ Nam, do tín lẫn giải đều sâu, đặc biệt được Sư tiếp xúc. Chỗ Sư tụng kinh luôn có mây màu bao phủ trên không trung.

* Thích Huệ Lượng đời Tống

Từ bé, Sư đã có danh tiếng tốt đẹp. Sư lập chùa tại Lâm Truy, giảng Pháp Hoa, Đại Phẩm, Tiểu Phẩm [Bát Nhã]. Người theo học vân tập từ ngàn dặm. Về sau, Sư vượt sông, trụ tại chùa Hà Viên. Nhan Diên Chi, Trương Tự luyến mộ đức lưu luyến, thường than rằng: “Lời lẽ thanh diệu, [pháp đạo] sắp dứt mà lại được phục hưng”. Sư trước tác bộ Huyền Thông Luận được lưu hành trong cõi đời.

* Thích Huệ Quả ở Dương Châu đời Tống

Sư từ bé đã ăn chay, giữ vững khí tiết. Trong niên hiệu Thái Thỉ, Sư sang kinh đô, trụ tại chùa Ngõa Quan, tụng kinh Pháp Hoa và Thập Địa. Sư từng ở trong nhà xí gặp một con quỷ kính lễ, thưa: “Xưa kia tôi làm duy na của chúng tăng, có chuyện nhỏ nhặt không đúng pháp, bị đọa làm quỷ trong nhà xí. Pháp sư từ bi hãy rủ lòng cứu bạt. Tôi có ba ngàn đồng chôn dưới gốc cây ấy. Xin Sư dùng đó để làm phước”. Sư bảo đại chúng đào tiền lên, vì ông ta tạo một bộ kinh Pháp Hoa. Sau đó, mộng thấy quỷ nói: “Do từ lực đã được thác sanh”, hết sức cảm tạ rời đi!

* Thích Huệ Ích ở kinh đô đời Tống

Sư người Quảng Lăng. Trong niên hiệu Hiếu Kiến, Sư trụ tại chùa Trúc Lâm, tụng kinh Pháp Hoa, khổ hạnh chuyên ròng. Sư thề thiêu thân, phỏng theo chuyện của Dược Vương Bồ Tát. Vua sai sứ khuyên lơn, nhưng Sư không nghe. Năm Đại Minh thứ bảy (463), nhằm ngày Phật Đản, Sư đến cung khuyết từ biệt nhà vua, dặn dò [vua gắng hộ trì] Phật pháp. Sư đặt vạc dầu ở Chung Sơn, dùng vải bông quấn thân, tay tự cầm đuốc đốt lửa, tụng phẩm Dược Vương. Lửa cháy tới mắt thì tiếng tụng kinh mới dứt. Khi đó, [mọi người] nghe tiếng kèn, sáo, mùi hương ngào ngạt. Ban đêm, vua mộng thấy Sư căn dặn hộ pháp. Hôm sau, vua mở đại hội, sắc truyền lập chùa Dược Vương tại chỗ Sư thiêu thân.

* Thích Tăng Du đời Tống

Sư quê ở Dư Hàng. Thoạt đầu, Sư trụ tại rặng phía Nam của Lư Sơn, dựng tinh xá Chiêu Đề, thường trì Pháp Hoa. Tháng Sáu năm Hiếu Kiến thứ hai (455), Sư bảo đại chúng: “Kết lụy trong tam đồ là do tình kiến và thân xác. Tình kiến cũng sắp tận, thân hình cũng nên bỏ đi. Đường lối của Dược Vương, há có xa gì!” Sư cáo biệt đại chúng, vào cái khám trong đống củi, ngồi ngay ngắn, tụng phẩm Dược Vương đốt thân rồi lấy đuốc nhóm lửa. Đại chúng thấy khí màu tía vọt lên không. Mười ngày sau, chỗ Sư đốt thân sanh hai cây ngô đồng, người hiểu biết bảo đó là Sa La song thụ hiện ra.

* Ni Huệ Ngọc đời Tống

Ni sư người Trường An, trụ tại chùa Mục Ngưu ở Giang Lăng, tụng các kinh như Pháp Hoa, Lăng Nghiêm v.v… mười ngày đã thông suốt. Trong niên hiệu Nguyên Gia, Sư thắp hương, lễ Phật, thề rằng: “Nếu lòng thành cảm ứng, sau khi xả thân, được thấy cõi Phật, thì trong vòng bảy ngày, nguyện thấy Phật quang”. Tới đêm thứ năm, trong rừng cây ở phía Đông chùa, bỗng hiện tướng quang minh, hình sắc rạng rỡ. Đại chúng đều than hy hữu.

* Ni Đạo Thọ đời Tống

Trong niên hiệu Nguyên Gia đời Tống, ni Đạo Thọ tụng kinh Pháp Hoa trọn ba ngàn bộ. Thường thấy trên không trung có quang minh, lọng báu rủ xuống che đỉnh đầu.

* Phí Thị vợ ông La Dư ở Thục Đô đời Tống

Bà tụng Pháp Hoa từ thuở trẻ, siêng năng tới mức chẳng mỏi mệt. Về sau, bà bị đau tim, chết ngất. Trong khi chờ khâm liệm, bà bỗng mộng thấy Phật đưa tay xoa tim, ngay khi đó bà liền lành bệnh. Mọi người trong nhà đều thấy kim quang, cũng nghe mùi hương.

* Ni Trí Thông chùa Giản Tĩnh đời Tống

Bà xả giới (hoàn tục), lấy ông Lương Quần Phủ, sanh một trai được bảy tuổi. Nhà nghèo không có quần áo. Lúc bà làm ni, có lụa trắng chép kinh Pháp Hoa, liền gột tẩy để làm quần áo cho con. Bỗng toàn thân bà sanh ghẻ lở, trùng trắng cùng khắp. Bà kêu gào mười ngày rồi chết, nghe trên không trung có tiếng nói: “Hoại kinh làm áo, mắc hoa báo này. Quả báo là trong địa ngục”. Đó cũng là chuyện trong niên hiệu Nguyên Gia.

* Vương Huyền Mô đời Tống

Ông là người huyện Kỳ ở Thái Nguyên. Trong niên hiệu Nguyên Gia, ông dẫn quân chinh phạt miền Bắc, thất trận, Tiêu Bân muốn giết chết. Thẩm Khánh Chi can rằng: “Phật Ly (tên thuở bé của Ngụy Thế Tổ) oai chấn thiên hạ, há Huyền Mô có khả năng chống nổi ư? Hơn nữa, giết chiến tướng chỉ khiến cho chính mình yếu thêm!” Tiêu Bân bèn thôi. Thoạt đầu, Huyền Mô thấy sắp bị giết, mộng thấy có người bảo: “Có thể tụng phẩm Phổ Môn của kinh Pháp Hoa và Quán Âm thần chú một ngàn lần, sẽ có thể thoát khỏi”. Ông thức dậy, tụng niệm chẳng lơi lỏng. Bỗng nghe tin báo đã ngưng hành hình. Về sau, ông làm quan tới chức Khai Phủ.

* Vương Huệ Xưng đời Tống

Năm Nguyên Gia thứ tư (427) đời Tống, người xứ Sơ Đô là Tôn Ngạn Tăng gia đình nhiều đời thờ Phật, có người thiếp tên là Vương Huệ Xưng thường tụng kinh Pháp Hoa. Cô bỗng thấy bến sông có quang minh. Đào lên, tìm được một bức tượng Phật bằng vàng, phía trước có khắc rằng: “Năm Canh Tý thuộc niên hiệu Kiến Vũ thứ sáu (340), đạo nhân thuộc quan tự là Pháp Tân tạo”; Pháp Tân chính là tiền thân của người thiếp ấy.

* Thích Huệ Tấn đời Tề

Trong niên hiệu Vĩnh Minh đời Tề, tại chùa Cao Tòa ở Dương Châu, có sư Thích Huệ Tấn là người xứ Ngô Hưng. Sư thuở trẻ hùng dũng, thích hành hiệp. Lúc bốn mươi tuổi, bỗng ngộ vô thường. Do vậy, Sư xuất gia, áo vải, ăn rau, thề tụng Pháp Hoa, dụng tâm siêng khổ. Sư vừa cầm quyển kinh liền bị bệnh, bèn phát nguyện tạo một trăm bộ Pháp Hoa để sám hối tội chướng đời trước. Nguyện tạo kinh đã mãn, Sư cũng lành bệnh. Sau đó, Sư nguyện hồi hướng hạnh nghiệp tụng niệm để được sanh về Tịnh Độ, nghe trên không trung có tiếng nói: “Nguyện của ông đã trọn, nhất định được vãng sanh”. Lúc Sư ngoài tám mươi tuổi, không bệnh tật mà mất.

* Thích Hoằng Minh đời Tề

Sư là người Cối Kê, vững chí siêng khổ, có khí tiết. Trong niên hiệu Vĩnh Minh, Sư trụ tại chùa Vân Môn ở Sơn Âm, tụng kinh Pháp Hoa, tu tập Thiền Định, sáu thời chẳng lười nhác. Mỗi sáng, bình đựng nước tự đầy, quả thật là do đồng tử cõi trời hầu hạ. Mỗi khi Sư tọa Thiền, hổ từng nằm phủ phục trong thất, thấy Sư hoàn toàn chẳng động đậy, hồi lâu mới bỏ đi.

* Thích Pháp Quỹ đời Tề

Sư họ Nguyễn, người xứ Ư Tiềm thuộc Ngô Hưng, xuất gia tại Kỳ Viên Tự. Sư bản tánh chất phác, chẳng màng thế sự, tụng Pháp Hoa lâu ngày. Mỗi khi được cúng dường trong dịp trai hội, Sư gom góp lại để tạo tượng Phật bằng gỗ chiên đàn. Tượng tạc xong, Sư tự lập đại hội. Gia đình Sư vốn kiều cư tại kinh đô. Ngày hôm ấy, Sư trở về nhà, lại tới chùa Định Lâm, trở về chùa Kỳ Viên. Về sau, xét cả ba chốn, đều thấy Sư đến thọ trai giữa trưa, thật sự là cùng lúc đến cả ba chỗ. Ngay trong chiều hôm ấy, Sư trở về phòng, đóng cửa qua đời. Thi thể rất thơm tho, mềm mại, gập hai ngón tay, mọi người đều ngộ Sư đã đắc quả. Vì thế, dựng tháp tại chùa Kỳ Viên. Khi đó là năm Vĩnh Minh thứ bảy (489) nhà Tề.

* Thích Huệ Dự đời Tề

Sư là người Hoàng Long, sang kinh sư, trụ tại chùa Linh Căn, tụng kinh Pháp Hoa hòng làm cầu bến để cứu khổ. Trong phòng ngủ của Sư, từng thấy ba người gõ cửa, áo mũ tươi sạch, cầm nắm lọng hoa. Ngài Huệ Dự hỏi vì lẽ nào? Họ Đáp: “Pháp sư sắp tịch, cho nên chúng tôi đến đón”. Ngài Huệ Dự nói: “Có chút việc chưa xong, có thể đợi một năm hay không?” Họ Đáp: “Được chứ!” Tới kỳ hẹn năm sau, Sư không bệnh mà mất. Đó là năm Vĩnh Minh thứ bảy (489) đời Tề, Xuân Thu của Sư là năm mươi bảy tuổi.

* Thích Siêu Biện đời Tề

Sư họ Trương, người Đôn Hoàng. Từ thuở bé đã thần ngộ, trầm tĩnh. Sư lấy tụng kinh Pháp Hoa làm thường khóa. Do nghe nói tại kinh đô, Phật pháp chấn hưng mạnh mẽ, Sư từ Ba Sở tới Kiến Nghiệp, trụ tại chùa Định Lâm. Sư nhàn cư, tĩnh tọa nhìn vào vách, suốt hơn ba mươi năm, tụng kinh Pháp Hoa. Hằng ngày, Sư hạn định tụng một lần, tâm mẫn tiệp, miệng đọc lưu loát luôn thừa sức. Sư thị tịch năm Vĩnh Minh thứ mười (492), luật sư Tăng Hựu tạo bia, Lưu Hiệp ở Đông Quản soạn văn. Chẳng lâu sau, nơi chỗ chôn Sư, nẩy sanh một cành hoa sen xanh.

* Thích Huệ Cơ đời Tề

Sư họ Lữ, là người xứ Tiền Đường thuộc đất Ngô. Mười lăm tuổi, Sư xuất gia tại chùa Kỳ Hoàn. Sư miệt mài hành trì siêng khổ, chuyên ròng, giỏi Tiểu Phẩm Bát Nhã và Pháp Hoa. Sư trở về, trụ tại chùa Pháp Hoa ở Sơn Âm, giảng tuyên kinh giáo. Người học lũ lượt kéo tới, Sư bèn lập tinh xá Bảo Lâm ở Hội Ấp. Sư mộng thấy đức Phổ Hiền phóng quang tiếp dẫn; do vậy, tạo tượng Phổ Hiền và voi trắng sáu ngà. Cánh Lăng Vương (Tiêu Tử Lương) từng thưa hỏi Sư yếu chỉ kinh Pháp Hoa, Sư bèn trước tác Pháp Hoa Nghĩa Sớ ba quyển. Năm Kiến Vũ thứ ba (496), Sư thị hiện mắc bệnh. Đệ tử mộng thấy mấy vị Phạm tăng ngồi xếp bằng, nói từ nước Đại Thừa đến đón hòa thượng Huệ Cơ. Sư lặng lẽ qua đời!

* Thích Tăng Hầu đời Tề

Sư họ Cung, người Tây Lương Châu, xuất gia từ nhỏ, liền biết khổ hạnh. Sư sang kinh đô, tụng kinh Pháp Hoa và Kim Quang Minh, cứ hai ngày là xong một bộ. Hơn sáu mươi năm, Thiền tụng chẳng hề bỏ phế. Sư đắp thất ở sau núi làm chỗ để tu Thiền. Nơi Sư ở thường có mùi hương lạ, cỏ cây lạ, chẳng biết từ đâu tới. Ai đến cửa, đều nghiêm túc, im lặng. Người thời ấy nói là do Sư có vị thần hộ giới ngầm hộ trì. Năm Vĩnh Nguyên thứ hai (500), Sư mắc bệnh nhẹ, chẳng ăn, đòi nước súc miệng, chắp tay, ngồi xếp bằng qua đời. Xuân thu tám mươi chín tuổi.

* Cánh Lăng Văn Tuyên Vương Tiêu Tử Lương đời Tề

Ông có tên tự là Vân Anh, chú trọng đạo nghĩa, chuộng phong cách đạo đức của cổ nhân, xem rộng khắp các kinh sách, được cõi đời xưng tụng là “bút hải”. Ông cùng với thái tử Văn Huệ (Tiêu Trưởng Mậu) đều tinh thông Phật lý, thường triệu vời các danh tăng giảng các kinh điển, tôn trọng pháp rất mực, Giang Tả chẳng có ai bằng! Có lúc ông đích thân vì chúng tăng sắp đặt cơm nước. Ông tụng kinh Pháp Hoa, ngầm cảm phạm âm thanh nhã… Trước tác có Tịnh Trụ Tử hai mươi quyển được lưu hành trong cõi đời. Tịnh Trụ, tiếng Phạn là Bố Tát (Uposatttha), có nghĩa là thân, khẩu, ý thanh tịnh, theo đúng giới mà trụ.

* Lưu Cầu đời Tề

Ông tên tự là Linh Dự, người quận Nam Dương, tin ròng đạo Phật. Áo vải thô lễ Phật, ăn chay trường tụng niệm, sáu thời chẳng khuyết. Đầu niên hiệu Kiến Nguyên (479), vua xuống chiếu sai ông làm Thông Trực Tán Kỵ Thị Lang, ông chẳng vâng chiếu. Ông chuyên chú nơi hai kinh Pháp Hoa và Hoa Nghiêm, tự giảng Phật nghĩa. Năm Kiến Vũ thứ hai (495), ông được vời làm Quốc Tử Bác Sĩ, dời chỗ ở sang Tây Sa Châu ở Giang Lăng. Trong ban ngày mùa Đông năm ấy, bỗng có mây trắng quẩn quanh nơi cửa nhà, lại có mùi hương lạ, và tiếng chuông, tiếng tụng kinh. Ông ngồi ngay ngắn qua đời.

* Thích Huệ Ước đời Lương

Sư họ Lâu, người xứ Thương Ô thuộc Đông Dương. Lúc bé, Sư tụ cát làm tháp, chất đá làm tòa. Khi mười bảy tuổi bèn xuống tóc xuất gia. Huyện lệnh đất Diệm là Châu Ngung hết sức cung kính, tạo chùa Thảo Đường ở Chung Sơn, thỉnh Sư đến đó ở. Thái Tể Trữ Uyên, Thái Úy Vương Kiệm thỉnh Sư giảng các kinh Pháp Hoa, Thắng Man v.v… để hoằng dương pháp giáo rộng lớn. Ông Trữ Uyên mắc bệnh, đang ngủ ban ngày, bỗng thấy một vị Phạm tăng nói: “Bồ Tát sẽ tới, vị đạo nhân sẽ đến chính là vị ấy”. Chốc lát, Sư đến thăm, Trữ Uyên ngay lập tức được lành bệnh. Sư chuộng Thiền tụng, cảm mùi hương lạ đầy thất, mãnh thú đi quanh thềm bậc. Sư từng vào khe suối Xích Tùng ở núi Kim Hoa. Khi đó, có thần quang, yêu quái dứt bặt. Trong niên hiệu Thiên Giám, vua thọ Bồ Tát Giới từ Sư. Còn như vương hầu, phu nhân quyền quý, đạo tục, [xin thọ giới với Sư] tính ra khoảng bốn vạn tám ngàn người. Thường khi thọ giới, có một con chim sẻ nhảy theo từng bậc. Truyền giới xong, nó mới bay đi. Lại có hai con công, đi thong thả tới giới đàn, duỗi cổ nghe pháp. Đại Đồng nguyên niên (535), Sư ngồi qua đời. Sư được dựng tháp ở bên trái mộ ngài Chí Công.

* Thích Pháp Vân đời Lương

Sư họ Châu, ở Dương Tiện, xuất gia khi bảy tuổi. Sư cao vời khôn sánh. Sư tụng kinh Diệu Pháp Liên Hoa, nghiên cứu, suy nghĩ tinh tường, cặn kẽ. Lúc ba mươi tuổi, Sư khai giảng Pháp Hoa và Tịnh Danh tại chùa Diệu Âm, biện tài như gió cuốn, người học chen chúc. Sư còn từng giảng kinh Pháp Hoa tại chùa Quang Trạch, bỗng cảm hoa trời đầy hư không, rơi xuống như tuyết bay. Thuở đó, Chí Công đạo vượt xa mọi vị tăng, thường đến chỗ sư Pháp Vân, liền nghỉ lại hai đêm, gọi Sư là pháp sư Đại Lâm. Ngài từng nói: “Ta muốn hiểu sư tử hống”. Sư liền thăng tòa phân tích, ngài Chí Công khảy ngón tay, bảo: “Lành thay! Vi diệu quá, oai nghi giống như Viên Ngang”. Có người từng cúng dường tăng, phát nguyện mong được huệ giải như Sư. Ban đêm, người ấy bỗng thấy một vị tăng bảo: “Trong thời Nhật Nguyệt Đăng Minh Phật, pháp sư đã từng giảng kinh này, ông làm sao sánh bằng được!”

* Pháp sư Vân Quang đời Lương

Chưa rõ họ tên [thế tục] của Sư. Năm Phổ Thông thứ hai (521), vua (Lương Vũ Đế) xuống chiếu vời Sư giảng kinh Pháp Hoa trong nội điện, trời mưa hoa báu. Trong niên hiệu Thiên Giám (502 519), do đại hạn, vua hỏi Chí Công [cách nào cầu mưa]. Chí Công nói: “Vân Quang có thể tuôn mưa”. Do vậy, vua thỉnh Sư giảng Pháp Hoa. Tới câu “kỳ trạch phổ hiệp” (thấm nhuần trọn khắp), trời liền mưa dầm, cao thấp đều được nhuần thấm trọn đủ.

* Thích Đạo Lâm đời Lương

Sư là người xứ Sơn Âm, có giới hạnh, giỏi Pháp Hoa và Niết Bàn. Trương Tự ở nước Ngô tôn kính phụng sự. Trong niên hiệu Thiên Giám, Sư sống tại chùa Tuyền Lâm thuộc huyện Phú Dương. Trong chùa có quỷ quái. Sư đến nơi, quỷ liền tiêu diệt. Đệ tử Huệ Thiều bị nhà sụp đè, đầu lõm vào ngực. Sư vì ông ta tụng kinh Pháp Hoa cầu đảo. Ông Thiều ban đêm mộng thấy hai vị đạo nhân người Hồ lôi đầu ông ra, tới sáng bèn bình phục. Mọi người đều khâm phục sự cảm ứng thần diệu ấy!

* Thích Pháp Lẫm đời Lương

Sư họ Nghiêm, người Chi Giang, xuất gia tại Ngọc Tuyền sơn tự. Sư thường tụng Pháp Hoa, khất thực, mỗi ngày ăn một bữa, chẳng nằm, thường ngồi. Sư quảy tích trượng viễn du, ngọn Lư Sơn, đỉnh Ngũ Đài, Hành lãnh, La Phù, không chỗ xa xôi nào Sư chẳng tới. Sư trụ tại gộp đá hẻo lánh, nhất chí Thiền Định. Sư từng qua Đại Nhạc, sang Dư Châu, huyện lệnh xét giấy phép du hành, Sư chỉ vào tráp đựng kinh Pháp Hoa mang theo. Quan huyện tức giận, giam lại. Sư bảy ngày không ăn, âm thanh tụng kinh chẳng dứt. Huyện lệnh cảm ác mộng, liền đảnh lễ, hối lỗi. Về sau, Sư trở về ẩn cư, dùng Thiền tụng làm nghiệp. Khi mất, mùi hương lạ tràn ngập, mười ngày mới hết.

* Thích Pháp Nhẫn đời Lương

Sư người Giang Lăng; thoạt đầu xuất gia tại chùa Thiên Hoàng, tụng trì Pháp Hoa, mỗi ngày hai lượt. Do đại chúng tụ tập lắm huyên náo, Sư đến ở dưới Phúc Thuyền Nham ở phương Tây, tự tĩnh lặng hành Đầu Đà. Ba mươi mấy năm, ăn vỏ cây, mặc áo gai, hoặc ca sa rách mà thôi! Sự tự sống trong chốn rừng thẳm, chẳng cầu kẻ ngoại hộ. Bảy ngày ăn một bữa, ngồi xếp bằng quán tâm. Về sau, Sư nằm bên hông phải trong hang phía Bắc mà qua đời!

* Thích Tăng Thiên ở Kinh Châu đời Lương

Sư người đất Ngô. Thuở bé, đã thông minh, cao cả, khiến quan Thị Trung Vương Tích phải than lạ. Sư thường tụng kinh Pháp Hoa, số tròn sáu ngàn bộ. Một hôm, Sư ngủ mộng thấy Phổ Hiền đại sĩ, hương quang chói lòa, đích thân xoa đầu Sư. Sư kiêng không nói ra. Tới khi sắp thị tịch, mới kể với những người cùng chí hướng. Đối với các kinh như Pháp Hoa, Đại Phẩm, Niết Bàn v.v… mỗi thứ Sư đều giảng mười lần, đều soạn sớ để lưu truyền.

* Ni Đạo Tích xứ Ngô Hưng đời Lương

Ni sư hiệu Tổng Trì, đắc pháp với Tổ Bồ Đề Đạt Ma. Sư ẩn cư trên đỉnh Biện Lãnh, ngày đêm tụng kinh Pháp Hoa trọn một vạn bộ, chẳng ra khỏi núi suốt hai mươi năm. Về sau, Sư quy tịch, được dựng tháp chôn toàn thân tại chỗ Sư kết lều tranh. Đại Đồng nguyên niên (535), trong tháp bỗng có một đóa sen xanh. Đạo tục lấy làm lạ, mở tháp ra xem thì thấy hoa sanh từ cái lưỡi của Sư. Châu quận trình tấu, vua sắc truyền dựng chùa Pháp Hoa.

* Ni Pháp Tuyên ở Diệm Xuyên đời Lương

Thoạt đầu, Sư tụng kinh Pháp Hoa, nằm ngồi đều thấy trướng lọng che phía trên. Cha mẹ liền cho Sư xuất gia tại chùa Tề Minh. Từ đó, chẳng thấy trướng lọng nữa! Từ đấy trở đi, Sư đọc rộng các kinh luận, tham cứu sâu xa lý uyên áo. Vương Nguyên Giản ở Hành Dương làm thái thú tại quận ấy, thỉnh Sư làm thầy cho mẹ mình tại Việt Thành.

* Trưng sĩ Dữu Tiển đời Lương

Ông có tên tự là Ngạn Bảo, người Tân Dã. Thông kinh sử từ bé, tánh hiền lành, giản dị, đặc biệt ưa thích chốn lâm tuyền. Ông ở nơi rộng mười mẫu, núi và ao chiếm một nửa. Thuở trẻ, ông chơi thân với Lương Vũ Đế. Tới lúc đế khởi binh, hạ chiếu phong cho ông làm Ký Thất ở phủ Bình Tây. Trong niên hiệu Phổ Thông, lại phong làm Hoàng Môn Thị Lang, ông đều từ chối. Lúc tuổi già, ông lập đạo tràng trong nhà, ở trong núi, ăn chay, sáu thời lễ sám, tụng kinh Pháp Hoa. Mỗi ngày tụng một bộ. Bỗng trong đêm, ông thấy một đạo nhân, tự xưng là Nguyện Công, dung mạo, cử chỉ rất lạ, gọi ông Tiển là Thượng Hạnh tiên sinh, trao cho hương rồi đi. Năm Trung Đại Thông thứ tư (532), ban ngày ông nằm ngủ, bỗng giật mình tỉnh giấc nói: “Nguyện Công lại đến, chẳng thể ở lâu”. Nói xong bèn qua đời. Cả nhà đều nghe trên hư không xướng: “Thượng Hạnh tiên sinh đã sanh về Di Đà tịnh vực”. Lương Vũ Đế kính phục, xuống chiếu ban cho ông thụy hiệu là Trinh Tiết tiên sinh.

* Chân Huyền Thành đời Lương

Ông là người Trung Sơn, thông đạt rộng rãi kinh sử, được Lương Giản Văn Đế (Tiêu Cương) nhận biết, phong làm Lục Sự Tham Quân. Ông theo Tiêu Sát trấn thủ Tương Dương, do binh lực tại Giang Lăng hùng mạnh, ông ngầm gửi thư kết thân. Có kẻ tố cáo với Tiêu Sát, Tiêu Sát tin sâu Phật pháp, thề nguyện chẳng giết người tụng kinh Pháp Hoa. Huyền Thành chuyên tụng Pháp Hoa, do vậy được miễn tội. Tiêu Sát về sau gặp mặt, thường nói: “Ông Chân khéo đạt được sức của kinh Pháp Hoa”.

* Hoa Thủ ni đời Lương

Năm Phổ Thông thứ hai (521) đời Lương, tại Cao Bưu có Hoa Thủ ni, chí tiết trong sạch, tụng kinh Diệu Pháp Liên Hoa ngày đêm chẳng sót. Về sau, cứ tụng một quyển, trên móng tay phải của Sư sanh ra một cái hoa, hình dạng như tơ lụa. Năm ngón tay đều có. Tụng đến quyển thứ sáu, thứ bảy, trên tay đều sanh hai hoa. Vũ Đế triệu kiến, hết sức kính trọng. Người đương thời gọi ni sư là Hoa Thủ ni.

* Tôn giả Nam Nhạc Huệ Tư đời Trần

Sư con nhà họ Lý ở Vũ Tân, trì giới từ bé, đảnh lễ Pháp Hoa đến nỗi quên ngủ nghỉ. Do mưa dầm ẩm thấp, Sư bị phù thũng, gắng chịu đựng hướng về kinh, liền được khỏi hẳn. Sư mộng thấy đức Phổ Hiền cưỡi voi chúa trắng đích thân xoa đầu. Trên đỉnh đầu Sư ngầm nổi lên nhục kế. Lúc mười lăm tuổi, Sư xuất gia, thọ Cụ Túc Giới, mỗi ngày chỉ ăn một bữa, chuyên tụng Pháp Hoa, tính ra phải một ngàn lượt, cảm vời bình đựng nước chẳng cạn. Đồng tử cõi trời hầu hạ.

Khi đó thiền sư Huệ Văn do duyệt Đại Luận, đọc tới phẩm Tứ Đế, thấy bài kệ “nhân duyên sở sanh pháp, ngã thuyết tức thị Không, diệc sanh vi giả danh, diệc danh Trung Đạo nghĩa” (pháp sanh bởi nhân duyên, ta nói chính là Không, cũng gọi là giả danh, cũng gọi nghĩa Trung Đạo). Ngài Huệ Văn bừng tỉnh đại ngộ, liền vọng bái, tôn ngài Long Thọ làm thầy. Ngài nương theo luận, lập ra pháp Quán. Sư (ngài Huệ Tư) liền đến xin thọ pháp, ngày đêm nhiếp tâm, hông chẳng chạm chiếu, ngồi Thiền suốt ba mươi ngày, đắc Túc Mạng Thông, dũng mãnh gấp bội. Bỗng Thiền chướng dấy lên, tứ chi rã rời, thân chẳng thuận theo tâm. Sư liền tự nghĩ: “Bệnh do nghiệp sanh, nghiệp do tâm khởi. Nguồn tâm chẳng khởi, ngoại cảnh làm gì được? Bệnh nghiệp và tâm, đều như bóng mây”. Sư quán như thế, điên đảo tưởng diệt, khinh an như cũ. Nhưng [hành trì tinh tấn] suốt năm mà chẳng đạt được gì, Sư ôm lòng hổ thẹn sâu xa, thả lỏng thân, dựa vào vách tường, bỗng dưng đại ngộ Pháp Hoa tam muội. Từ đó, đối với các kinh chưa được nghe, đều chẳng nghi ngờ, tự thông hiểu.

Kế đó, Sư sang núi Đại Tô ở Quang Châu (光州), giảng kinh Đại Bát Nhã, từng được cúng thí. Sư bèn ở chùa Tề Quang, [dùng tiền cúng thí ấy] tạo hai bộ kinh Đại Phẩm Bát Nhã và Pháp Hoa đều chép bằng chữ vàng. Lại tự soạn một bài nguyện văn, nguyện vào thời Phật Di Lặc, thân và kinh ấy sẽ cùng lúc xuất hiện, rộng hóa độ hết thảy. Năm Quang Đại thứ hai (568), Sư vào ở trong Nam Nhạc. Một hôm, Sư lên ngọn Chúc Dung, thần núi xin thọ giới. Sư bèn vì ông ta nói pháp yếu. Sư chỉ gộp đá nói: “Trong một đời, ta đã từng tọa Thiền ở đây, bị giặc chặt đầu”. [Môn nhân] liền tìm được một bộ xương khô (nay là Nhất Sanh Nham tại chùa Phước Nghiêm). Sư đến góc Tây Nam, chỉ tảng đá lớn nói: “Đời thứ hai, ta cũng từng sống ở đây”, liền nhặt lấy đầu lâu dựng tháp, để báo ơn tu tập đời trước (nay là tháp Nhị Sanh). Sư lại tới chỗ ẩn khuất, bảo: “Đây là chỗ chùa cổ, đời thứ ba ta từng sống nhờ ở đây”. Khai quật thì quả nhiên có các vật dụng của tăng và nền móng hãy còn, Sư liền đắp đài vì đại chúng thuyết pháp (nay là Tam Sanh Tạng).

Đại chúng sợ không có nước, Sư lấy tích trượng gõ vào đá, do đó, hổ bỏ chạy, suối trào ra. Từ đó, hóa đạo càng thịnh, vua Trần đặc biệt lễ kính. Người thời đó gọi Ngài là Tư đại thiền sư. Tháng Sáu năm Đại Kiến thứ chín (577), Sư xướng Phật hiệu, chắp tay, qua đời. Mùi hương lạ đầy thất. Sư từng dạy đại chúng: “Nguồn đạo chẳng xa, biển tánh chẳng xa, chỉ hướng về chính mình mà cầu, đừng tìm nơi nào khác. Hễ tìm sẽ chẳng được! Dẫu có đạt được, cũng chẳng thật!”

* Thích Huyền Quang đời Trần

Sư là người nước Tân La, chuyên tu phạm hạnh. Sư vượt biển thẳm, cầu thiền pháp nơi Trung Thổ. Do vậy, Sư đến Hành Sơn, tham yết Huệ Tư đại thiền sư. Tổ dạy Tứ An Lạc Hạnh, Sư bỗng chứng Pháp Hoa tam muội. Quay trở lại Giang Nam, ngồi thuyền ra biển khơi. Bỗng thấy mây màu, [nghe tiếng] nhã nhạc, [trông thấy] cờ tiết rực rỡ kéo tới. Trên hư không, truyền tới tiếng hô: “Thiên đế vời sư Huyền Quang nói pháp môn đã đích thân chứng đắc tại cung rồng”. Sư chắp tay thoái thác. Thấy người áo xanh dẫn đường, liền vào cung thành, chẳng giống như phủ thự trong nhân gian. Chung quanh chẳng có ai không phải là loài có mai, có vảy, xen lẫn với quỷ thần. Đã lên đài cao, Sư đàm luận diệu pháp suốt bảy ngày. Sau đó, vua khom mình đưa tiễn, Sư lại lên thuyền. Người chèo thuyền nói mới trải qua nửa ngày. Tổ Nam Nhạc dựng ảnh đường, trong ấy có vẽ hình tượng Sư. Tổ đường chùa Quốc Thanh ở Thiên Thai cũng thế.

* Từ Hiếu Khắc đời Trần

Ông là người xứ Diệm thuộc Đông Hải. Từ nhỏ đã đàm luận huyền lý, đến lớn thông thạo ngũ kinh. Đầu niên hiện Thái Thanh đời Lương, ông bắt đầu làm quan, giữ chức Thái Học Bác Sĩ. Tánh tình chí hiếu, cha mất bèn đau buồn khôn ngằn, thờ mẹ trọn hết đạo hiếu. Trong niên hiệu Thiên Gia (560 566), ông được phong làm huyện lệnh đất Diệm. Không lâu sau, ông lại từ chức. Trong niên hiệu Thái Kiến, ông được vời ra làm Bí Thư Thừa, nhưng không ra làm quan. Ông ăn chay trường, giữ Bồ Tát giới. Ngày đêm giảng tụng kinh Pháp Hoa. Năm Thái Kiến thứ sáu (574), được phong chức Tế Tửu của Quốc Tử Giám. Lúc lâm chung, ông ngồi ngay ngắn, niệm Phật, trong nhà có mùi hương dị thường, xóm giềng đều kinh ngạc.

* Thích Tăng Chiếu đời Bắc Ngụy

Sư trụ tại chùa Đan Lãnh ở Thái Sơn, thường dạo chơi sơn thủy, thích chỗ thâm u, hiểm trở. Phổ Thái nguyên niên (531), Sư tới Huỳnh Sơn, thấy chỗ thác nước tuôn xuống có huyệt động, đi sâu vào trong năm sáu dặm thì ra khỏi hang. Sư đi về phía Đông Bắc, thấy có con suối chảy giữa các tảng đá. Nước suối trong suốt, cỏ thuốc mọc chen chúc. Phía Bắc khe suối có ba gian nhà ngói, hình dáng hết sức cổ xưa, thô lậu. Trước sân, lúa thóc mọc lung tung. Phía Đông căn nhà có mấy cái giá đặt đầy kinh sách nhà Phật. Gian giữa có cái cối xay phủ đầy bụi. Trong phía Tây căn nhà, có một vị sa môn đang ngồi ngay ngắn nghiễm nhiên, bụi lấp đến gối. Nhìn bốn phía chỉ có rừng rậm, khe suối, chẳng còn ai khác ở. Trong chốc lát, Sư gặp một vị thần tăng, tuổi khoảng sáu mươi, lông mày dài cả trượng, vắt lên vành tai. Gặp nhau hoan hỷ như đã quen biết từ trước. Vị ấy hỏi Sư từ đâu đến rồi tự nói: “Bọn tôi gồm ba người đồng học, từ đấy lánh đời. Một người ra ngoài chưa về, một người khô tọa, tợ hồ nhập Diệt Tận Định. Nay đang ở trong căn nhà phía Tây, ông có thấy hay chăng?” Sư thưa: “Đã thấy!”

Do vậy, vị ấy hái lúa, đem giã nấu cháo, lại vào rừng hái lê, táo cho ăn. Hỏi Sư: “Thường ngày, thầy tụng kinh gì?” Sư nói: “Tụng Pháp Hoa”. Vị tăng gật đầu, nói: “Nghiệp tinh tấn quá tốt! Gian nhà phía Đông chất chừng đó kinh toàn là do tôi tự tụng. Thầy có muốn nghe hay không?” Sư chắp tay, thưa vâng. Vị tăng liền tụng kinh suốt đêm, thanh vận trong trẻo, rõ ràng. Sư buồn ngủ, vị tăng bảo; “Thầy cứ ngủ đi, đây là hằng nghiệp của tôi”. Tới sáng, vị tăng lại nấu ăn. Sư cảm tạ, từ biệt, vị tăng cũng chẳng giữ lại, chỉ nói: “Đồng học của tôi đã đi rồi, nếu thầy gặp gỡ sẽ khai ngộ to lớn, tiếc là chẳng gặp!” Sư trân trọng từ biệt. Sư tìm đường trở về, kết bạn cùng trở lại, chẳng biết thác nước và huyệt động ở chỗ nào!

* Thích Chí Trạm đời Bắc Ngụy

Sư người Tề Châu, trụ tại chùa Hàm Thảo trong hang thẳm ở phía Bắc Thái Sơn. Sư ít bày ra việc, ít nói, người lẫn chim đều chẳng khiến cho Sư loạn tâm được. Sư đọc tụng Pháp Hoa, người khác chẳng lường được hạnh nghiệp trong sạch của Sư. Khi Sư sắp mất, thần tăng Chí Công bảo Lương Vũ Đế: “Vị thánh tăng đắc quả Tu Đà Hoàn ở chùa Hàm Thảo nơi phương Bắc hôm nay diệt độ”. Quả nhiên trong ngày hôm ấy, Sư không bệnh mà tịch. Hai tay đều duỗi một ngón ra. Có vị Phạm tăng nói: “Đó là [dấu hiệu cho biết Sư đã đắc] Sơ Quả!” Môn nhân vẫn chôn Sư trong núi ấy. Sau đó, đào lên xem, chỉ có cái lưỡi chẳng hoại, bèn dựng tháp để khơi gợi tín tâm.

* Lô Cảnh Dụ đời Bắc Ngụy

Đầu thời Tiết Mẫn Đế (Nguyên Cung) [nhà Bắc Ngụy], ông làm Quốc Tử Bác Sĩ. Do mắc lụy, bị giam trong ngục tại Tấn Dương. Ông chí tâm tụng phẩm Phổ Môn trong kinh Pháp Hoa; hễ có sức thì cũng tụng toàn bộ kinh ấy. Không lâu sau, gông xiềng tự rớt. Kẻ coi ngục tâu lên triều đình, ông được xá tội!

* Thích Pháp Thượng núi Lâm Lự đời Bắc Tề

Sư họ Lưu, người Triều Ca. Mười hai tuổi vào Thiền gia, được gọi là “thánh sa di”. Sư tụng Pháp Hoa và Duy Ma mới được hai mươi ngày thì cả hai bộ đều thông suốt. Sư bắt đầu giảng kinh Pháp Hoa, đối đáp các nghi vấn, cật vấn, không ai chẳng thán phục. Tề Văn Tuyên Đế (Cao Dương) xuống chiếu phong Sư làm Đại Thống Sư, trải tóc lót đất cho Sư đạp lên. Người thời đó nói: “Tăng chúng bốn biển ngưỡng vọng pháp nơi đạo tràng”. Tới đời Tề Vũ Thành Đế (Cao Trạm), người ở Đông Sơn thuộc Tinh Châu đào đất, thấy một vật giống như hai cái môi, trong đó có lưỡi màu đỏ tươi hồng. [Quan lại địa phương] tâu chuyện ấy lên, vua hỏi các đạo nhân, không ai biết. Sư tâu: “Đấy là quả báo lục căn bất hoại của người trì Pháp Hoa. Tụng trọn một ngàn biến sẽ có sự chứng nghiệm ấy”. Vua bèn sắc truyền đưa về chỗ thanh tịnh để cúng dường, nhóm họp những người trì kinh Pháp Hoa vây quanh tụng kinh, xin hiện thụy ứng (sự ứng hiện tốt lành). Vừa mới thốt lên tiếng [tụng niệm], cái miệng và lưỡi ấy cùng lúc mấp máy, người trông thấy không ai chẳng rởn da gà. Vua xuống chiếu đựng trong hộp đá, cất trong hang núi.

* Thích Huệ Mạng đời Bắc Châu

Sư họ Quách, người xứ Tấn Dương, Thái Nguyên, tài hoa xuất sắc. Tuổi mười lăm, Sư tụng kinh Pháp Hoa, trong hai mươi ngày, thấu triệt cả bộ. Sư liền xuất gia, chuyên hành các sám pháp Phương Đẳng, Phổ Hiền v.v… Về sau, Sư sang núi Tiên Thành ở Hà Dương, trụ tại Thiện Quang Tự, giảng diễn Đại Thừa. Đối với tông chỉ của Thiền Trí, không gì chẳng đào sâu. Có sách tập hợp thư từ trao đổi giữa Sư và Đới Quỳ ở Tế Bắc, đáng gọi là sâu thẳm, thù thắng. Thiền sư Pháp Âm ở cùng quận và Sư đáng gọi là “đức bằng” (bằng hữu đức hạnh). Sư đến chỗ Năng thiền sư chùa Quả Nguyện ở Trường Sa cùng học tâm định, rồi trở về Tiên Thành. Một tối, Sư chống gậy, ở bên rừng tùng, ngó lại, cười nói: “Ta quyết chí về Tây”. Vào tháng Mười Một năm Thiên Hòa thứ ba (568) đời Châu, Sư ngồi xếp bằng, hướng về Tây niệm Phật, [đại chúng] đều thấy Phật đến. Sư chắp tay qua đời. Hương và nhạc lạ lùng xông khắp, vang rền chẳng dứt. Tám ngày sau, sư Pháp Âm cũng ngồi qua đời, tướng lành kỳ lạ đều giống như ngài Huệ Mạng vậy.

* Thích Huệ Viễn đời Bắc Châu

Sư họ Lý, người Đôn Hoàng. Mười ba tuổi xuất gia, hai mươi tuổi thọ Cụ Túc, trụ tại chùa Thanh Hóa. Các duyên tụ tập, năm Thừa Quang thứ hai, Châu Vũ Đế (Vũ Văn Ung) muốn diệt pháp giáo, mọi người đều câm lặng. Sư kháng chiếu, cực lực trình bày [chủ ý]. Cạn hết lý luận, chẳng lay chuyển được vua, Sư liền ẩn cư tại Tây Sơn thuộc Cấp Quận, tụng kinh Pháp Hoa. Tính ra trong ba năm, Sư tụng trọn một ngàn lượt với dụng ý [mong cho] di pháp [của đức Phật] được hoằng thông. Năm Đại Tượng thứ hai (580), vua hối lỗi, tại Đông Kinh và Tây Kinh, mỗi nơi dựng hai chùa Trắc Hỗ. Sư bèn đến Thiếu Lâm, giảng kinh Pháp Hoa nhiều năm. Đầu niên hiệu Khai Hoàng [nhà Tùy], triều đình sắc phong Sư làm Sa Môn Đô (người đứng đầu tăng chúng) ở Lạc Châu hòng khuông nhậm Phật pháp. Mỗi lượt Sư giảng nói, đều có một con ngỗng tới nghe. Nó chỉ cần nghe tiếng chuông gọi đại chúng tụ tập, liền vào trong điện, phủ phục nghe kinh. Nghe phạm bái kết thúc buổi giảng xong xuôi, nó kêu lên rồi bay ra khỏi điện. Suốt sáu năm như vậy, mọi người đều lấy làm lạ. Về sau, Sư thị tịch, trong thất có mùi hương lạ.

* Thiên Thai Tu Thiền Tự Trí Giả đại sư đời Tùy

Sư húy là Trí Nghĩ (智顗), họ Trần, người Dĩnh Xuyên. Mẹ Ngài nằm mộng thấy khói hương năm màu vờn quanh chui vào lòng, bèn có thai Sư. Đêm sanh ra Sư, thần quang chiếu vào nhà. Bảy tuổi, Sư vào chùa Quả Nguyện, nghe tăng tụng phẩm Phổ Môn, vừa nghe một lượt đã nhớ ngay, giống như đã quen tu tập từ kiếp trước. Mười bảy tuổi, Sư lễ tượng Phật, quyết chí xuất gia. Bỗng như trong mộng, Sư thấy vách núi vạn tầng, mây che phủ nửa bóng mặt trời, biển xanh mênh mông, bát ngát. Từ dưới núi [nhìn lên, thấy] trên đỉnh núi có vị tăng vẫy tay. Trong khoảnh khắc, vị tăng ấy duỗi tay kéo Sư vào già lam, nói: “Ông sẽ ở nơi đây”. Mười tám tuổi Sư xuất gia, đến núi Đại Hiền, tụng các kinh Pháp Hoa, Vô Lượng Nghĩa, Phổ Hiền Quán v.v… Trải qua hai mươi ngày, đã tụng thông suốt ba bộ.

Năm Thiên Gia nguyên niên (560) đời Trần, Sư nghe danh đại thiền sư Huệ Tư trụ tại núi Đại Tô, liền đến đảnh lễ. Ngài Huệ Tư nói: “Xưa kia, tại Linh Sơn cùng nghe Pháp Hoa, do túc duyên theo đuổi, nay lại đến đây”. Do vậy, Tổ dạy Sư Phổ Hiền đạo tràng, giảng Tứ An Lạc Hạnh. Sư nhập quán mười bốn ngày, tụng kinh Pháp Hoa tới câu “thị chân tinh tấn, thị danh chân pháp cúng dường Như Lai” (đấy là thật sự tinh tấn, là pháp cúng dường Như Lai chân thật) trong phẩm Dược Vương, thân tâm rỗng rang, lặng lẽ nhập Định, bèn thấy một hội Linh Sơn nghiễm nhiên chưa tan, túc thông ngầm phát khởi. Sư bạch với ngài Huệ Tư sở chứng, ngài Nam Nhạc tán tHán: “Đấy chẳng phải là ông không chứng, chẳng phải là ta không biết. Môn định mà ông đã nhập chính là tiền phương tiện của Pháp Hoa tam muội. Môn tổng trì mà ông đã phát khởi chính là sơ bộ của Toàn Đa La Ni. Dẫu cho ngàn vạn các vị sư tinh thông văn tự vẫn chẳng thể biện định cùng tột [sở chứng ấy]!”

Đại Kiến nguyên niên (569), Sư tới chùa Ngõa Quan ở Kim Lăng, khai giảng tựa đề kinh Pháp Hoa. Vua truyền thôi chầu một ngày, sai quần thần đến nghe. Sư liền vào núi Thiên Thai, thấy đỉnh núi ở phía Nam rặng Phật Lũng liền bồi hồi lưu tâm. Trước đó, thần tăng Định Quang đã ở ngọn núi ấy ba mươi năm. Sư đến nơi, ngài Định Quang nói: “Thầy có nhớ lúc tôi vẫy tay và dẫn vào chùa hay không?” Do vậy, Sư bèn ngộ ra ý nghĩa của điều đã thấy khi lễ tượng. Bởi đó, Sư sáng lập già lam ở ngọn núi phía Bắc, [nơi đó] tùng mọc thẳng tắp, suối chảy giống hệt như trong mộng xưa. Chùa ở tại ngọn núi phía Bắc được gọi là Hoa Đỉnh. Sư một mình hành Đầu Đà. Từ đấy, bầu trời Bát Nhã rộng mở, xiển dương rộng lớn Pháp Hoa. Thiên Thai gần bờ biển, dân sống bằng nghề đánh cá. Tâm Sư thương xót, dùng tiền được cúng thí để mua một khoảnh biển dùng làm ao phóng sanh. Sư dâng biểu lên vua Trần, xin sắc lệnh cấm đánh bắt [trong khoảnh biển ấy]. Sư vì họ giảng kinh Kim Quang Minh, ngư dân nghe pháp, đều quý sanh mạng, bỏ sát sanh. Sư gộp sáu mươi ba chỗ thuộc Giang Khê, Ba Lương, hơn ba trăm dặm, đều trở thành pháp trì.

Năm Khai Hoàng 12 (592), Sư sáng lập tinh xá tại núi Ngọc

Tuyền ở Đương Dương. Cha con Vũ An Vương Quan Thánh hiển linh xin thọ giới, xin được làm đệ tử hộ pháp. Sư trước tác các sách như Pháp Hoa Huyền Nghĩa v.v… là bậc đại pháp vương sư cả hai triều Tùy và Trần. Mùa Đông năm Khai Hoàng 17 (597), Sư sắp nhập diệt, sai thị giả xướng tụng kinh Pháp Hoa và Vô Lượng Thọ để nghe và tư duy lần cuối. Nghe xong kinh Pháp Hoa, Sư tán tHán: “Pháp môn là cha mẹ, huệ giải bởi đó mà sanh. Bổn Tích rộng lớn, vi diệu khó lường, quăng búa, đứt dây đàn vào ngày hôm nay vậy!” Sư nghe kinh Vô Lượng Thọ xong, tán tHán: “Bốn mươi tám nguyện, trang nghiêm Tịnh Độ. Ao hoa, cây báu, dễ đi mà chẳng có người! Kẻ thấy tướng xe bốc lửa hiện mà có thể cải hối, còn được vãng sanh, huống hồ bậc giới huệ huân tu! Do sức hành đạo, thật sự chẳng luống uổng!” Xướng kinh xong, Sư lại nói: “Thập Như, tứ bất sanh, thập pháp giới, tam quán, tứ vô lượng, Tứ Tất Đàn, Tứ Đế, thập nhị nhân duyên, Lục Ba La Mật, mỗi mỗi pháp môn đều nhiếp hết thảy các pháp, đều có thể khiến cho tâm thông đến thanh lương địa”. Nói xong, Sư xướng danh hiệu Tam Bảo, như nhập tam muội [mà thị tịch]. Sư được chôn tại Phật Lũng Nham trong rặng Thiên Thai. Nói cặn kẽ thì như trong các sách Quốc Thanh Bách Lục v.v…

* Thích Tăng Chiếu chùa Hành Nhạc đời Tùy

Sư nghe pháp tâm quán diệu thiện của ngài Nam Nhạc Huệ Tư bèn đặc biệt đến tham yết. Những điều Tổ chỉ dạy, không điều nào Sư chẳng nhận lãnh, giải ngộ. Về sau, Sư vâng theo mạng lệnh của tổ Nam Nhạc Huệ Tư, hành Pháp Hoa tam muội hòng tiêu túc chướng. Diệu hạnh sắp viên mãn, Sư thấy Phổ Hiền đại sĩ cưỡi voi chúa trắng, phóng quang chứng minh. Lại cảm đấng Phổ Môn đại từ thuyết pháp cho Sư. Từ đấy, đốn ngộ huyền chỉ, biện tài vô ngại. Ở trong đại chúng, Sư tu khổ hạnh và Thiền Định đều là bậc nhất.

* Thích Đại Thiện ở Hành Châu đời Tùy

Sư thuở bé sống ở vùng rừng, thường tụng Pháp Hoa. Về sau, Sư tham yết ngài Nam Nhạc, được khai Quán Huệ, cung kính hành Pháp Hoa tam muội, thâm nhập sâu nhất. Sau này, Sư ngồi xếp bằng qua đời. Trong suốt bảy ngày, trời đổ mưa hoa, mùi hương lạ lắng đọng. Viên quan cai trị Hành Dương là Trần Chánh Nghiệp thường hết sức lễ kính, gặp Nội Sử Trịnh Tăng Cảo bèn mấy lượt ca ngợi đức hạnh của Sư. Thường có thợ săn vây bắt một bầy nai, ông Cảo nói với Chánh Nghiệp: “Ông thường xưng tụng Đại Thiện thiền sư có sức từ bi tam muội, bầy nai hiện thời sẽ như thế nào đây?” Ông Chánh Nghiệp bèn xướng suất thuộc hạ đồng thanh niệm “Nam mô Đại Thiện thiền sư”, bầy nai bèn vọt lên không trung, chạy thoát, mọi người đều kinh hãi, thán phục.

* Thích Huệ Thành ở Kinh Châu đời Tùy

Sư họ Đoàn, người Lễ Dương, tụng thông thạo các kinh Pháp Hoa, Duy Ma, Thắng Thiên Vương v.v… Sư gặp ngài Nam Nhạc Huệ Tư đại thiền sư, được dạy nhập Pháp Hoa tam muội. Sư vâng lời hành trì suốt ba năm, ma nghiệp, thiền quỷ nhanh chóng tan mất, dứt tuyệt. Về sau, Sư tới Chi Giang, tạo chùa Thiện Huệ. Tháng Sáu, nước sông dâng cao, trong một đêm có được kèo gỗ tốt. Có ông Đoàn Hoằng Giả là chủ của tinh xá, bỗng tắt hơi. Sư đến nơi thì ông ta mới sống lại, thưa: “Con bị bắt tới chỗ vua, thấy Sư ở trên điện nói: ‘Người này công đức chưa hoàn tất, xin vua tha cho’. Vua đứng dậy, lễ dưới chân Sư, theo lời Sư nói, thả con về”. Lại có Thường luật sư nửa đêm bắt rận quăng xuống đất, tới sáng, Sư bảo: “Đêm qua có một đàn việt bị lạnh cóng, đáng thương”. Thường luật sư hết sức hổ thẹn, vĩnh viễn tránh làm như vậy.

* Thích Huệ Siêu chùa Ngộ Chân ở núi Chung Nam đời Tùy

Sư họ Trầm, người xứ Đan Dương, xuất gia từ nhỏ, chuyên tụng Pháp Hoa. Nghe nói Huệ Tư đại thiền sư ở Quang Châu riêng ngộ Nhất Thừa, hiểu sâu xa Tam Quán, cùng với ngài Trí Giả trống lòng, khiết tịnh, ôm áo đến xin theo học. Ngài Huệ Tư nói: “Tâm tánh ông siêu việt, là người sẽ đắc nhẫn”. Tới khi Sư sang Hành Lãnh, lại cùng đường với ngài Trí Giả. Sư tụng kinh nhiều năm. Về sau, Sư ẩn cư tại Chung Nam, hành đạo tám năm. Tới khi nằm bệnh được ít lâu, Sư triệu tập đồ chúng bảo: “Qua lại là chuyện thường, trường sanh chẳng mừng. [Sáng sanh] tối tử chẳng lo, Đệ Nhất Nghĩa Không, thanh tịnh trí quán là chỗ ta nương cậy”. Nói xong, Sư hướng về Tây, qua đời. Sư nhập đạo lúc chín tuổi, liền tụng kinh Pháp Hoa. Hơn năm mươi năm, Sư tụng hơn một vạn lần, cảm được điều lành linh ứng chẳng thể thuật trọn!

* Thích Huệ Oai đời Tùy

Sư là người Giang Lăng, thuở trẻ nương cậy tổ Nam Nhạc, hành Pháp Hoa tam muội, chuyên nghĩ đến huyền tịch, liền đắc Giải Nhất Thiết Chúng Sanh Ngữ Ngôn Đà La Ni, nghe hiểu tiếng người lẫn tiếng chim thú. Vừa biết âm thanh ấy, Sư lại phát khởi, chứng thần thông, bay lên không, đi trên nước như bước trên đất bằng, mật hạnh khác thường, chẳng ai có thể lường được!

* Thích Quán Đảnh chùa Quốc Thanh núi Thiên Thai đời Tùy

Sư họ Ngô, người xứ Chương An, Lâm Hải. Sư sanh ra mới ba tháng có thể theo mẹ xưng danh Tam Bảo. Bảy tuổi, Sư xuất tục, mỗi ngày nhớ một vạn chữ. Hai mươi tuổi, Sư thọ Cụ Túc, yết kiến tổ Trí Giả, bẩm thọ quán pháp. Sư nghiên cứu, dùi mài lâu ngày, nhanh chóng được ấn khả. Về sau, Sư theo tổ Trí Giả tới Quang Trạch ở Kim Lăng, nghe giảng Pháp Hoa. Lại ở Ngọc Tuyền thuộc Giang Lăng, thọ lãnh Pháp Hoa Huyền Nghĩa và Ma Ha Chỉ Quán. Về già, Sư trụ tại tinh xá Xứng Tâm ở Cối Kê, giảng nói Pháp Hoa. Khi đó, có những lời như “nhảy vọt khỏi lồng rọ, vượt mây, thoát ấn”. Tháng Tám năm Trinh Quán thứ sáu (632), Sư thị tịch, trong thất có mùi hương lạ.

Sư giáo hóa đạo tục, thần dụng khôn ngằn. Mỗi lần Sư tụng kinh hay tĩnh tọa, thường có hoa trời rơi lãng đãng bên cạnh. Người trong thôn Pháp Long, cách núi ba mươi dặm, bị bệnh sắp chết. Con của người ấy tới núi xin Sư cứu. Sư vì người đó chuyển đọc kinh Pháp Hoa, đốt hương chiên đàn. Bệnh nhân từ xa ngửi mùi hương xông vào mũi, ngay lập tức khỏi hẳn. Lại nữa, Nam Lãnh ở Lạc An có cuộc đất tên là An Châu, cây biếc, khe trong, nước suối xoáy ngầm, đường xá chẳng thông. Sư lẩn quẩn yêu mến, đoái nhìn mà thề rằng: “Nếu cuộc đất này phẳng phiu, sẽ tới đây giảng kinh”. Chưa đầy mười ngày, cát trắng trào lên trọn khắp, đất bằng phẳng như gương ngọc. Sư bèn giảng kinh Pháp Hoa và Kim Quang Minh để đền đáp sự linh ứng ấy.

* Thích Chân Quán ở chùa Nam Thiên Trúc thuộc núi Linh Ẩn đời Tùy

Sư họ Phạm, ở Tiền Đường. Từ thuở bé, Sư có tướng lạ, lưỡi có nhiều vằn màu tím. Hai bàn tay trái và phải có đường chỉ hình thành chữ Tiên Nhân. Sư tụng kinh Pháp Hoa, mỗi ngày hết một quyển. Năm Khai Hoàng 14 (594), trời đại hạn, [đại chúng] thỉnh Sư giảng kinh Hải Long Vương. Sư giảng phần Tự vừa xong, mưa rào ồ ạt trút xuống. Núi Linh Ẩn ở phía Tây huyện xưa kia được gọi là Tiên Cư. Sư hành Đầu Đà trong nhà đá, đại chúng dựng tinh xá, đặt tên là Nam Thiên Trúc, thỉnh Sư trụ tại đó. Sư thường giảng Pháp Hoa, coi đó là tâm yếu. Mỗi lần Sư rửa mặt, nước thừa rơi xuống chẳng ướt đất, mọi người đều lấy làm lạ. Một hôm, thần Cao Đình thỉnh Sư giảng kinh Pháp Hoa, Sư cảm thần xả nhà làm chùa!

* Thích Phổ Minh ở Thiên Thai đời Tùy

Sư vốn tên là Pháp Kinh, họ Châu ở Cối Kê. Lúc còn bé, Sư đã chắp tay, xưng Phật hiệu. Bỗng có vị tăng chỉ bảo Sư đến núi Thiên Thai, nói: “Ở đó có vị Bồ Tát áo mỏng, thuyết pháp hóa độ cõi đời”. Do vậy, năm Đại Kiến 14 (582), Sư đến núi Thiên Thai, phụng sự tổ Trí Giả, chuyên tu sám pháp, hằng ngày tụng Pháp Hoa. Về sau, Sư tới Lư Sơn, ở gác thờ tượng [Văn Thù Bồ Tát do] Đào Khản [tìm được], hành Thỉnh Quán Âm tam muội. Đang trong lúc Sư hành đạo, cảm một vị dị tăng đổi tên cho Sư thành Phổ Minh. Vì thế, Sư thưa với tổ Trí Giả, Ngài cũng thuận theo. Về già, Sư trở về chùa Quốc Thanh. Chỗ Sư ở cách chỗ có nước quá xa, Sư chỉ đá nói: “Đá phun ra suối thì cũng chẳng sướng lắm hay sao?” Suối lập tức từ đá phun ra, mỗi ngày cung cấp nước đủ

cho cả ngàn người. Tích Trượng Tuyền hiện thời chính là con suối đó.

* Thích Trí Việt chùa Quốc Thanh ở Thiên Thai đời Tùy

Sư họ Trịnh, người xứ Nam Dương, lìa khỏi trần tục từ nhỏ. Sư đi khắp các nơi học đạo. Tới Kim Lăng, gặp tổ Trí Giả, liền chiêm lễ xin theo học, được mật truyền tâm yếu. Ngài Trí Giả về già, quay về Thiên Thai, đem đại chúng [tại Kim Lăng] giao cho Sư. Trong hai mươi năm, Sư lần lượt khéo khuyên dạy, người học quy tâm. Sư suốt đời tụng Pháp Hoa, tính ra hơn một vạn bộ. Chỗ Sư ở, bình chứa nước tự đầy. Năm Đại Nghiệp 12 (616), Sư nằm bên hông phải, qua đời. Trời mưa hoa lạ, cả cõi tối sầm.

* Thích Trí Tảo đời Tùy

Sư họ Trương, người Lâm Hải. Lúc hai mươi tuổi, Sư lên Thiên Thai, tham yết Trí Giả đại sư, cầu xuất gia. Tổ Trí Giả dạy tụng Pháp Hoa, kiêm tu tam muội. Tới đêm thứ mười bốn, sau khi sám hối xong, Sư thấy chín con rồng từ dưới đất vọt lên, bay lên hư không. Tới sáng, Sư thưa hỏi, tổ Trí Giả bảo: “Điều này biểu thị chúng sanh trong chín đường (chín pháp giới) nghe kinh Pháp Hoa sẽ phá vô minh trong đời tương lai, nhập pháp tánh Không”. Về sau, Sư chuyển sang trụ tại chùa Bảo Lâm, chuyên tu Pháp Hoa tam muội. Đêm đầu tiên có quỷ lay lắc cánh cửa. Trong hai mươi mốt ngày, mỗi đêm đều như thế, thậm chí các hiện tượng như đập cột, phá vách, tắt đèn. Sư chẳng bị lay động chút nào, chỉ tọa Thiền, tụng kinh mà thôi. Tới ngày hai mươi mốt hoàn tất, thấy một đồng tử áo xanh tán tHán: “Lành thay!” Nói xong, [đồng tử ấy] biến mất.

* Thích Trí Hy đời Tùy

Sư họ Trần ở Dĩnh Xuyên, xuất tục từ lúc thơ ấu. Sư tới chỗ tổ Trí Giả núi Thiên Thai, bẩm thọ Thiền quyết và tu tịch định. Sư thường ở đạo tràng tu Thiền tại Phật Lũng, hành Pháp Hoa tam muội. Khi đó, Sư muốn tạo đài hương. Do gỗ trong rừng cây ở ngọn Hương Lô đẹp đẽ lạ thường, Sư muốn chặt để dùng. Đại chúng nghi rằng đó là chỗ thần ở, [khuyên Sư không nên đụng đến]. Đêm đó, Sư mộng thấy thần tặng cho, bảo: “Cây sanh bách ở ngọn Hương Lô đều xả hết để làm đài kinh”. Sư bèn chặt cây. Có vị tăng tên Pháp Vân muốn lên đỉnh núi tọa Thiền, Sư ngăn trở bảo: “Ông đạo lực yếu ớt, sơn thần mạnh mẽ, chẳng nên đi”. Pháp Vân không nghe. Mới vừa một đêm, sơn thần hiện hình đuổi về, mới hiểu ý của Sư nói trước đó, sanh lòng kính ngưỡng Sư sâu xa. Sư từng đến tháp báu của vua A Dục, lễ tám vạn bốn ngàn lạy. Trinh Quán nguyên niên (627), Sư ngồi ngay ngắn, xếp bằng, vẫn cầm Như Ý thuyết pháp, đệ tử Hỏi: “Thầy sẽ sanh về chỗ nào?” Đáp rằng: “Như ta thấy trong giấc mộng, sẽ sanh lên Đâu Suất”. Sư nghiễm nhiên như nhập Thiền Định [mà qua đời]. Trên hư không có tiếng đàn sáo, rất lâu sau [tiếng nhạc] mới dứt.

* Thích Pháp Hưởng chùa Chánh Kiến ở Dương Châu đời Tùy

Sư họ Lý, người Duy Dương. Sư xuất gia siêng ròng, theo học với tổ Trí Giả, chuyên tụng Pháp Hoa. Ở bên cạnh chùa Thê Hà tại Nhiếp Sơn, Sư lập Pháp Hoa đường, hành tam muội sám pháp. Hai mươi mốt ngày tinh tấn, đạt được điềm lành linh ứng to lớn, Sư yên lặng chẳng nói. Trong núi có hổ dữ gây hại, đại chúng thiết đại trai để giải trừ tai ương. Bỗng hổ xông vào đại chúng, quắp một người chạy đi. Sư lớn tiếng hô: “Hôm nay chuyên vì ngươi lập trai đàn, hãy nên thả người đó”. Hổ liền thả kẻ đó trở về. Sau đó, mấy chục con hổ tụ tập nơi trai đàn, mọi người kinh sợ, tránh né. Sư lấy tích trượng gõ vào cổ hổ thuyết pháp. Kể từ đó, chúng lánh xa, chẳng thấy tung tích.

* Thích Đẳng Quán đời Tùy

Sư họ Tôn, người Phú Dương, thọ Tâm Quán từ tổ Trí Giả. Sư sống tại Thiên Thai, thường tụng Pháp Hoa. Trong niên hiệu Trinh Quán, Sư sang chùa Pháp Nhẫn ở Dư Hàng, khai giảng pháp tòa. Ngày mồng Một Tết, có người mặc y phục của bậc vương giả, xưng là thần Cao Đình đến yết kiến, xin nhận lãnh giới pháp. Sư liền lấy lò thắp hương, truyền thọ Bồ Tát đại giới. Thần lễ tạ ra đi.

* Thích Đại Chí chùa Phước Lâm tại Lư Sơn đời Tùy

Sư họ Cố, người Cối Kê, xuất gia từ thuở để chỏm. Sư theo hầu ngài Thiên Thai Trí Giả. Năm Khai Hoàng thứ mười (590), Sư đến Lư Nhạc, trụ tại chùa Hoa Đảnh, tụng kinh Pháp Hoa, thanh nhàn, tĩnh lặng. Tiếng tụng kinh trong trẻo, lan xa, mọi người đều thích nghe. Về sau, Sư dựng đạo tràng Tĩnh Quán trước ngọn Cam Lộ, tu hạnh Đầu Đà. Sư trơ trọi một thân, chẳng tránh né hổ, sói. Mỗi khi Sư bước chân vào chỗ chúng, hổ đều tránh đi!

* Thích Đạo Duyệt ở núi Thanh Khê thuộc Kinh Châu đời Tùy

Sư họ Trương ở Chiêu Khâu, xuất gia tại chùa Ngọc Tuyền. Sư tánh khí trầm tĩnh, sâu lắng, tụng Pháp Hoa lâu năm. Thoạt đầu, ngài Trí Giả vào Ngọc Tuyền, chẳng có chuông khánh. Từ nguồn nước, Sư tìm được một mảnh đá lạ, bèn treo lên để gõ, âm thanh ngân nga trong trẻo. Mỗi lần Sư tụng kinh, tiếng như nước suối trong tuôn róc rách. Trọn hết một quyển, Sư lại gõ khánh một tiếng, người nghe nghiêm túc. Sư thọ thực, thường lưu lại một chút để thí cho loài chim cá. Lòng từ thiện hun đúc, chúng hoặc bay đến đậu trên vai, hoặc bơi vẫy vùng trên tay, các điềm cảm ứng tốt lành chẳng phải chỉ một!

* Thích Đàm Tuân núi Bách Tiêm ở Hoài Châu đời Tùy

Sư họ Dương, người xứ Hoa Âm. Sư xuất gia tại núi Bạch Lộc, chuyên tụng Pháp Hoa. Sư nghe nói Trù thiền sư chùa Vân Môn thuộc Long Sơn là bậc tông tượng về Thiền Định, xưa nay ít ai sánh bằng, liền tìm đến đảnh lễ. Về sau, Sư chuyển sang ở trong hang Lộc Thổ để tu Thiền, khiến cho suối khô có nước trở lại, hươu nai nhiễu quanh viện. Khi đó, do giảng pháp, Sư tạm thời qua Vân Môn, gặp phải đường tối, sương mù mờ mịt, cảm vời sơn thần chỉ đường. Sư lại còn đi trong núi gặp hổ đang đấu sức với nhau đã rất lâu chẳng ngừng, Sư dùng tích trượng tách ra, dùng thân ngăn trở chúng. Cọp cúi đầu, bỏ chạy. Sư thường nhập Thiền Định, lấy bảy ngày làm hạn. Trong niên hiệu Khai Hoàng, vua ban chiếu khen ngợi sự thần dị của Sư.

* Thích Đàm Vận ở Úy Châu đời Tùy

Sư người Định Châu, xuất gia từ bé, luôn tụng Pháp Hoa. Sư dạo khắp Ngũ Đài, thấy trọn các tướng trạng linh ứng. Sư ngừng chân nơi chùa Mộc Qua ở Bắc Đài hơn hai mươi năm, Thiền Tụng chẳng sót. Cuối đời Tùy, rối ren, loạn lạc. Sư đã bảy mươi, bèn ẩn cư trong núi Tỷ Can, suốt ngày đêm nhiếp tâm chẳng biếng nhác. Sư thường muốn chép kinh Pháp Hoa, nhưng nhiều năm chưa thực hiện được. Chất chứa ý nguyện đã lâu, bỗng có một thư sinh tới nói anh ta giỏi chép kinh, nguyện thành tựu chí nguyện của Sư. Do vậy, quét dọn thất, dọn sạch đất, ngậm hương, lặng lẽ chép, ra thì giữ giới, vào thì tắm rửa. Chưa đầy mười ngày, bảy quyển đều xong. Sư toan đưa tiền công thì khoảnh khắc chẳng thấy [thư sinh] đâu nữa. Về sau, do giặc Hồ bỗng ập tới, Sư giấu kinh trong hang đá. Sau một năm giặc mới yên, Sư trở về, tìm kinh chẳng thấy. Sau đó, tìm được kinh trong lùm cỏ dưới vách núi. Rương đựng kinh và vải bọc đều hư nát, nhưng quyển kinh vẫn y như cũ. Năm Trinh Quán 11 (637), Tuyên luật sư (ngài Đạo Tuyên) đích thân thấy chuyện ấy.

* Thích Huệ Hải chùa An Lạc ở Giang Đô đời Tùy

Sư người Thanh Hà, họ Trương, tuổi thơ nhập đạo, lấy Tịnh Độ làm điều cầu mong. Sư chuyên ròng nên được cảm vời. Bỗng có vị tăng ở Tề Châu là Đạo Thuyên mang tượng Vô Lượng Thọ Phật đến, vi diệu, tinh xảo chưa từng có trong đời, nói: “Đây là do Ngũ Thông Bồ Tát ở chùa Kê Đầu Ma tại Thiên Trúc, bay lên không trung, đến thế giới An Lạc, vẽ vời tôn dung”. Sư ngầm hiểu thịnh tình, ôm lòng lễ kính sâu xa, bèn thấy thần quang chiếu sáng rực, mừng rỡ trước điềm hiếm có. Tháng Năm năm Đại Nghiệp thứ năm (609), Sư bỗng hướng về Tây lễ bái xong, ngồi xếp bằng qua đời. Sư ngầm hành Ban Châu, về già càng chuyên dốc, giảng kinh Pháp Hoa năm mươi lượt. Sư hoằng pháp lợi sanh, dốc lòng nơi Tịnh Độ, đáng gọi đứng đầu thuở ấy.

* Thích Huệ Cung chùa Chiêu Đề tại Ích Châu đời Tùy

Sư kết bạn với vị tăng đồng học là Huệ Viễn. Về sau, Sư sang Kinh Dương hỏi đạo rồi trở về, thấm thoát đã ba mươi năm. Ban đêm trò chuyện, Huệ Viễn nói như nước chảy, Sư lặng thinh, chẳng đáp được. Huệ Viễn nói: “Nhân giả có sở đắc gì chăng?” Sư thưa: “Tánh tôi tối tăm, chẳng hiểu biết gì!” Huệ Viễn nói: “Có tụng nổi kinh nào hay không?” Sư Đáp: “Chỉ tụng một quyển phẩm Phổ Môn trong kinh Pháp Hoa, tôi sẽ tụng cho thầy nghe, chỉ nên chí tâm nghe”. Sư bèn kết đàn, lên tòa cao, vừa mới thốt ra tiếng xướng đề kinh, đã cảm thấy có mùi hương. Lâu sau, nghe tiếng thiên nhạc rền trời, mưa hoa tán loạn. Kinh tụng xong, [các hiện tượng ấy] mới hết. Huệ Viễn kính lễ, cảm tạ.

* Thích Pháp Sung đời Tùy

Sư là người Cửu Giang, họ Tất, thường tụng Pháp Hoa, kiêm thông Đại Phẩm. Sư trụ tại chùa Hóa Thành ở Lư Sơn, thường khuyên tăng chúng chẳng cho nữ nhân vào chùa, vì sẽ thương tổn sự giáo hóa của Phật, rơi vào sự đồn đãi của thói tục. Thoạt đầu, tăng chúng chẳng nghe theo. Sư liền ở trên đỉnh Hương Lô trong núi, gieo mình xuống, thề nát xương cốt, cầu sanh Tịnh Độ. Bỗng đang ở trong không trung, đầu tự xoay lên trên, nhẹ nhàng rơi xuống, thân chẳng tổn hoại tí nào! Đại chúng cảm động trước hiện tượng lạ ấy, cùng răn nhau bắt đầu chẳng cho nữ nhân vào chùa. Cuối niên hiệu Khai Hoàng, Sư ngồi qua đời, đang lúc nắng gắt mà thân thể chẳng hư hoại, mùi hương lạ ngập thất.

* Thích Pháp Lãng đời Tùy

Sư họ Hứa, người Nam Dương, không cư trụ nhất định một chỗ nào; phần nhiều trụ tại Ngạc Châu. Khi đó, Sư tụng đọc các kinh, nhưng chí chuyên chú nơi Pháp Hoa. Sư thề nguyện trong sạch tụng niệm: Hễ cứ một lần tụng là bảy lượt. Lâu ngày như thế, tiếng tụng kinh như sấm động, xa gần đều nghe rõ ràng. Người đời gọi Sư là Pháp Hoa Lãng. Có tỳ kheo ni bị quỷ dựa, siêu ngộ huyền giải, ai cũng gọi là bậc thông ngộ. Sư nói: “Đó là tà quỷ”. [Sư đến chỗ bà ni ấy], cao giọng quở trách, quỷ mị kinh sợ rời đi, bà ni ấy đột nhiên mất sạch biện tài!

* Thích Pháp Hỷ ở Ung Châu đời Tùy

Sư người Tương Dương, họ Lý, bảy tuổi xuất tục, dốc chí trì Pháp Hoa. Trong niên hiệu Nhân Thọ (601 604), Sư trụ tại chùa Thiền Định ở kinh đô, muốn ngầm cầu sự linh ứng, thề tụng kinh Pháp Hoa một ngàn lần. Do vậy, Sư không ở trong thất cũ, mà vừa đi kinh hành, vừa tụng niệm đủ số tám trăm lượt, thệ tâm chẳng tán loạn. Tăng chúng cùng chùa bỗng thấy có xe báu anh lạc vào trong phòng Sư, ép Sư cho vào xem, trọn chẳng thấy gì, mới biết là do ngầm thông mà cảm vời vậy.

* Thích Pháp Thành ở chùa Ngộ Chân núi Chung Nam đời Tùy

Sư người Ung Châu, họ Phàn, trụ tại chùa Vương Hiệu ở Lam Điền, chuyên tụng Pháp Hoa. Sư quảy tráp đến thăm các danh sơn, thề dốc lòng phụng hành Pháp Hoa tam muội, mộng cảm vời Phổ Hiền Bồ Tát khuyên biên chép Đại Thừa. Sư liền mướn người chép tám bộ Bát Nhã. Lại tạo Hoa Nghiêm đường, dốc cạn lòng tinh thành để biên chép, thọ trì. Khi đó, Hoằng Văn Học Sĩ Trương Tĩnh vốn giỏi viết lách, Sư bèn thỉnh [ông ta] đến chùa trên núi, bảo ông ta ngậm hương chép trọn một bộ. Khi đó, cảm con chim lạ bay tới án chép kinh, tự nhiên nhảy vòng quanh. Đầu thời Trinh Quán, Sư đích thân chép Pháp Hoa. Khi đó, Sư đang ở nơi đất trống, do có chuyện phải đi, chẳng thâu cất được, gặp lúc mưa to trút xuống. Sư vội vàng trở về xem, cả án chép kinh khô ráo, những thứ khác đều bị cuốn trôi. Mùa Hạ năm Trinh Quán 14 (640), Sư bảo người hầu: “Ta nghe nói các hành vô thường, sanh diệt chẳng trụ, chín phẩm vãng sanh lời ấy ứng nghiệm. Nay có đồng tử đến đón rước, ta sẽ lìa đời”. Nói xong, miệng Sư phóng quang minh, chiếu khắp cả nhà. Lại nghe mùi hương lạ ngào ngạt, Sư ngồi ngay ngắn, qua đời. Sư tụng tập Pháp Hoa, tính đại lược là mười năm, hơn một vạn lần!

* Thích Pháp An đời Tùy

Sư trụ tại chùa Kiến Nguyên, thông thạo rộng khắp lẽ huyền yếu, tụng Pháp Hoa đã lâu, giảng hơn bốn mươi lần. Bỗng bốn góc của giảng tòa đều sanh một lùm hoa có mười mấy nhánh, trắng vàng xen lẫn, hình dạng giống như hoa sen, hương quang rạng rỡ. Mười ngày sau, lại ở bên bục giảng của Sư và chỗ ngồi của đại chúng, đều sanh tám chín đóa hoa, một tháng mới héo. Đạo tục kéo đến xem, tán thán là điềm lành lạ lùng.

* Thích Pháp Thái đời Tùy

Sư là người Long Sơn ở My Châu, thường tụng Pháp Hoa, tự tay chép một bộ kinh, có mấy điều linh ứng. Sư mang kinh sang Ích Châu để trang hoàng, bỗng đánh rơi tráp đựng kinh xuống nước dưới cầu, tìm chẳng được. Sư buồn khóc, đi dọc theo hai bên bờ, bỗng thấy trên một cù lao nhỏ có một cái bọc, sai người ra lấy về thì ra là kinh. Được cỏ cây nâng đỡ, kinh trọn chẳng bị ướt chỗ nào. Sư hoan hỷ khôn cùng, liền đem tới Thành Đô trang hoàng xong, dùng đàn hương làm trục, trang hoàng tột bậc trang nghiêm, đem về thờ ở chùa mình. Mỗi đêm, mùi hương lạ đầy nhà. Sư siêng năng trì tụng, mỗi đêm ắt tụng hết một bộ. Khi đó, có Bưu pháp sư tới giảng kinh ở chùa đó. Đêm đến, Bưu pháp sư tới chỗ Sư tụng kinh, thấy có nhiều người hồ quỳ chắp tay, Bưu pháp sư

toát mồ hôi, lui về.

* Thích Huyền Tú ở chùa Tế Hoa thuộc Hoàng Châu đời Tùy

Sư luôn tụng Pháp Hoa, thường có tướng lạ. Khi đó, đang mùa hè nóng bức, Sư vừa mới tụng kinh xong. Tăng chúng trong chùa thấy có người hộ vệ nghiêm túc bên cạnh, sợ hãi bảo các đồng bạn cùng đến xem thì thấy không chỉ giống hệt như trước, mà lại còn đầy ắp trên không. Tứ chúng đều xưng là thần dị.

* Thích Hạnh Kiên đời Tùy

Sư thường tu Thiền Quán, tiết tháo nghiêm cẩn. Sư ngẫu nhiên đi sang phương Đông, trên đường ngang qua Thái Sơn. Đêm xuống, ngụ tại miếu thờ thần núi. Ông từ coi miếu nói: “Những người ngủ nhờ gần đây, phần nhiều bị chết bất ngờ, chớ nên ở lại”. Sư không nghe, cứ trải rơm bên gian xép của miếu, ngồi ngay ngắn tụng kinh. Khoảng canh một, nghe trong miếu có tiếng vòng ngọc rung. Trong chốc lát, thần xuất hiện, áo mũ rất to lớn, thuộc hạ rầm rộ. Thần hướng về Sư chắp tay; do vậy, Sư mời ngồi trò chuyện như trong khoảng bữa ăn, Sư Hỏi: “Cõi đời truyền tụng Thái Sơn cai quản quỷ, có chuyện ấy hay không?” Thần Đáp: “Có ạ, há chẳng phải là Sư muốn thấy người đã mất ư?” Sư Đáp: “Tôi có hai vị tăng đồng học đã chết, mong gặp một lần”. Thần hỏi tên tuổi rồi thưa: “Một người đã sanh trong nhân gian, người kia còn trong ngục chịu đối chất, chẳng thể gọi đến. Sư đến gặp thì được”. [Thần liền sai người hầu] cùng Sư đến một chỗ, thấy trong ngục ánh lửa hết sức hừng hực. Sứ giả dẫn Sư vào. Từ xa, Sư thấy một người ở trong lửa kêu gào, máu thịt bị thiêu hôi thối. Sư chẳng nỡ lòng nhìn, thương xót xin trở ra, lại ngồi cùng với thần, Sư Hỏi: “Tôi muốn cứu đồng học có được hay chăng?” Thần nói: “Được chứ! Có thể vì người ấy chép kinh Pháp Hoa, ắt sẽ được miễn tội”. Sắp sáng, thần cáo từ trở vào miếu. Ông từ coi miếu thấy Sư chẳng chết rất lạ lùng. Sư rời đi, vội thực hiện nguyện trước. Chép kinh và trang hoàng xong xuôi, Sư cầm đến miếu ngủ lại. Thần hiện ra như lúc trước, hoan hỷ lễ bái nói đã biết Sư vì người ấy chép kinh: “Vừa mới viết đề kinh, người ấy đã được thoát nạn. Nay đã sanh trong nhân gian”. Đó là chuyện trong niên hiệu Đại Nghiệp.

* Cư sĩ Lục Thuần đời Tùy

Ông là người Ngô Quận, tâm thường mộ đạo. Ngày đêm tụng trì một bộ kinh Pháp Hoa. Về sau, ông bỗng bị bệnh, nằm ngửa, nhìn lên nóc nhà, mắt chẳng tạm nháy. Có vị tăng quen biết đến thăm bệnh, nhân đó hỏi vì sao ông nằm ngửa ngó lên kèo nhà vậy? Ông nói: “Phật thọ ký Lục Thuần sẽ sanh lên trời Dạ Ma. Nay tôi thấy cung điện, thành khuyết trên cõi trời và các thiên chúng, cho nên ngắm nhìn chẳng mỏi mệt vậy”.

* Nghiêm Cung ở Tương Châu đời Tùy

Trong niên hiệu Khai Hoàng đời Tùy, người xứ Tưởng Châu là Nghiêm Cung suốt đời tịnh tâm quy y Phật pháp. Ông tạo tinh xá ở ngoài thành, chép kinh Pháp Hoa, thanh tịnh cúng dường. Giấy bút và biên chép đều chú trọng tinh sạch, tốt đẹp nhất, tín tâm bố thí, chẳng dám dối trá. Hễ có tiền liền thực hiện, chẳng hề xin xỏ ai. Chép xong quyển nào, ông đều đích thân dò theo từng chữ để kiểm giảo, đã lâu ngày mà chẳng bỏ bê hay mỏi mệt. Từng có người vay ông một vạn đồng, ông Cung bất đắc dĩ phải đưa cho. Người vay tiền ngồi thuyền bị lật thuyền, tiền mất sạch, chỉ được thoát thân. Ngày hôm ấy, ông Cung vào kho trong nhà, thấy món tiền đã cho vay ướt như bị nhúng nước. Về sau, ông nghe chuyện ấy, mới biết là linh dị!

* Vương Phạm Hạnh ở Lâm Nghi đời Tùy

Thuở bé ông bị mù, mẹ thương xót, dạy truyền khẩu kinh Pháp Hoa. Ông áo vải, ăn chay, thiền tụng chẳng thiếu sót. Tính ra đã tụng được một vạn bảy ngàn bộ. Về sau, ông ngồi xếp bằng qua đời. Di ngôn bỏ xác trong thi lâm (cánh rừng để bỏ xác). Lâu ngày, thịt da đã hết sạch, chỉ có lưỡi chẳng hoại, màu như hoa sen.

* Thôi Ngạn Vũ ở Ngụy Châu đời Tùy

Trong niên hiệu Khai Hoàng đời Tùy, thứ sử Ngụy Châu là Thôi Ngạn Vũ quê tại Bác Lăng, nhân đi đường bộ, tới một ấp, bảo người theo hầu: “Đời trước, ta từng làm một người đàn bà trong ấp này, nay muốn đến xem”. Do vậy, cưỡi ngựa đi vào ngõ hẹp, tới nhà đó, sai người gõ cửa. Một cụ già ra chào. Ngạn Vũ vào nhà, nhìn vào chỗ cao trên vách phía Đông, nói với chủ nhân: “Xưa kia, ta từng cất kinh Pháp Hoa và năm cây thoa vàng ở đó. Cuối quyển bảy của kinh bị lửa đốt mất mấy hàng chữ. Nay mỗi lần tụng kinh đến đó, tâm liền như quên mất”. Ông sai tả hữu đục tường ra xem, hoàn toàn đúng như ông đã nói. Chủ nhân khôn cầm nước mắt. Ngạn Vũ biếu xén trọng hậu rồi đi.

* Đạo Tuyên luật sư chùa Tây Minh ở kinh đô đời Đường

Sư người Hồ Châu, con của Lại Bộ Thượng Thư Tiền Thân đời Tùy. Khi mẹ có thai, mộng thấy một vị Phạm tăng nói: “Bà mang thai luật sư Tăng Hựu”. Sư mười sáu tuổi tụng kinh Pháp Hoa, hai mươi ngày bèn thông suốt. Trong niên hiệu Vũ Đức, Sư ẩn tích tại Chung Nam. Chỗ ở thiếu nước, thần nhân chỉ chỗ, đào xuống chừng hơn một thước, suối tự phun trào. Do vậy, đặt tên chùa là Bạch Tuyền Tự. Về sau, Sư dời sang chùa Phong Đức, do hành Ban Châu định, cảm các rồng lễ yết, cúng dường kỳ hoa dị quả. Sư giới đức vượt người, soạn Tứ Phần Luật Sao. Lại biên soạn Nội Điển Lục, Tam Bảo Cảm Thông Lục, Quảng Hoằng Minh Tập, Tục Cao Tăng Truyện.

Trong niên hiệu Trinh Quán, Sư ẩn cư trong núi Vân Thất, mọi người thấy đồng tử cõi trời hầu hạ chung quanh. Ban đêm, Sư kinh hành tại Tây Minh, bước lên bậc vấp ngã, có thiếu niên mặc giáp trụ nâng đỡ. Sư Hỏi: “Là vị thần nào vậy?” Đáp: “Tôi chính là Na Tra, con của thiên vương Tỳ Sa Môn. Do Sư giới đức cao diệu, cho nên đến hộ vệ bên cạnh”. Sư bèn hỏi cặn kẽ các chuyện trong Phật pháp, thần nhất nhất trả lời. Thần trao cho Sư răng Phật và tay báu để làm chứng cớ tin tưởng rồi ẩn mất. Mùa Xuân năm Càn Phong thứ hai (667), Sư cảm thiên nhân đến đàm luận luật tướng. Một hôm, lại có một vị trời đến lễ yết, nói: “Luật sư sẽ sanh về cung trời Đổ Sử (Đâu Suất)”. Vị ấy cầm một vật thưa: “Đây là Cức Lâm Hương”. Ngày mồng Ba tháng Mười, Sư an tọa qua đời, hiệu là Nam Sơn Giáo Chủ Trừng Chiếu đại sư. Khi Sư viết lời tựa cho kinh Pháp Hoa, Vi Đà Thiên do tôn sùng Pháp Hoa, chưa thay lời nói đầu, đã bẩm báo mười phương chư Phật, chư Phật đều cùng ấn khả, bài tựa ấy mới được lưu truyền, tức là bài tựa được hoằng truyền hiện thời.

* Thích Cát Tạng đời Đường

Sư họ An, vốn là người An Tức, đời tổ tiên di cư tới Nam Hải.

Sư bảy tuổi xuất gia, sau đó thọ Cụ Túc Giới, mang chí hướng truyền đăng, tiếp tục chuyển pháp luân. Sư trụ tại chùa Nhật Nghiêm ở kinh đô, khai giảng Pháp Hoa. Người nghe tin kéo đến nghe, tính ra cả vạn. Đầu niên hiệu Đại Nghiệp, Sư chép một ngàn bộ Pháp Hoa, lại riêng đặt tượng Phổ Hiền Bồ Tát, cung kính đối trước tượng tọa Thiền, quán lý Thật Tướng. Năm Vũ Đức thứ sáu (623), Sư đổi sang trụ tại chùa Diên Hưng, các thứ cúng dường khác lạ đua nhau đưa đến. Sáng một ngày nọ, Sư đốt hương, ngồi xếp bằng qua đời. Lúc ấy đang nhằm khi nắng gắt, vẻ mặt Sư càng tươi sáng, [môn nhân] khắc đá chôn Sư ở Bắc Nham. Sư bình sanh giảng kinh Pháp Hoa hơn ba mươi lượt. Lúc sắp mất, Sư soạn bài luận Tử Bất Bố (chết không sợ), [đại ý] như sau: “Tử do sanh mà có, hãy nên khóc vì được sanh ra, chớ nên sợ chết”. Văn còn nhiều, chẳng chép thêm!

* Thích Huệ Chủ đời Đường

Sư người Thỉ Châu, họ Giả. Thoạt đầu, Sư tới kinh đô thọ Cụ Túc Giới tại chùa Cam Lộ. Sư chuyên tụng kinh Pháp Hoa, cảm sơn thần dâng cúng. Sư sáu thời hành đạo, chim, thú bay theo, giống như ngưỡng mộ, lắng nghe. Sư còn trao truyền Bồ Tát giới cho u lẫn hiển. Trong niên hiệu Vũ Đức, Sư ở tại chùa Hương Lâm. Khi đó Lăng Dương Công đến Ích Châu, dẫn theo hơn một trăm con vật chở nặng đến chùa, xếp chúng trong giảng đường, không ai dám trái ý. Sư thấy uế tạp, liền vào tăng phòng, cầm tích trượng và ba y ra, giơ trượng, hướng về bọn la, lừa, chúng cùng lúc ngã nhào. Huyện quan hết sức kinh hoảng, bắt Sư lên tố cáo. Lăng Dương Công chẳng trách móc chút nào, chỉ nói: “Nhờ Sư phá keo tham, được lợi ích to lớn sâu xa”, tặng mười cân trầm hương. Sau khi trở về kinh, ông ta bèn thọ giới Bồ Tát.

* Thích Huyền Trang chùa Đại Từ Ân ở kinh đô đời Đường

Sư họ Trần, người huyện Trần Lưu. Lúc mười một tuổi, Sư thường tụng Pháp Hoa và Duy Ma, tánh cang cường, chánh trực, bất khuất. Năm Trinh Quán thứ ba (629), Sư sang Tây Vực thỉnh các kinh chưa được truyền sang Trung Hoa. Sư đến nước Khúc Xà, cùng các thương nhân vượt qua sông Căng Già (sông Hằng). Phong tục nước ấy chuyên dùng người để tế trời, họ sắp giết Sư để tế. Bỗng gió lớn nổi lên, cát bụi đầy trời, mặt trời đang giữa ban ngày mà tối sầm. Họ cho rằng Sư là thánh nhân, Sư bèn được thả ra. Sư tới Trung Thiên Trúc, được nghe luận Du Già Sư Địa. Sư vào thành Vương Xá, từ Thượng Phương Giới Hiền luận sư học sâu xa lẽ bí áo trong Đại Thừa, trí chứng ngày càng tăng. Sư đi qua hơn một trăm năm mươi nước. Mười chín năm sau, Sư chở kinh và tượng về kinh đô. Sau đó, Sư dịch kinh luận tính ra bảy mươi lăm bộ. Tháng Hai năm Lâm Đức nguyên niên (664), Sư từ biệt đại chúng, sai người xung quanh niệm Di Lặc Như Lai, nằm an tường bên hông phải qua đời. Có dị tăng dâng hương để bôi lên thân thể Sư. Vua xuống chiếu chuẩn theo chuyện an táng Thế Tôn [để cử hành tang ma]. Tháp thờ Sư ở Bắc Nguyên thuộc Phàn Xuyên.

* Thích Huyền Uyển chùa Phổ Quang ở kinh đô đời Đường

Sư họ Dương, người Hoa Âm, giảng diễn Pháp Hoa Đại Thừa v.v… và tham cứu sâu xa lý huyền áo, khéo trình bày chỗ u vi. Năm Nhân Thọ (602) thứ hai, Sư tạo tượng vàng Thích Ca Như Lai cao một trượng sáu. Lòng chí thành ngầm cảm ứng, trời mưa diệu hoa, bay lả tả như vân mẫu. Đêm ấy, nhạc trời vang rền khắp không trung, cho tới bình minh mới dứt. Vào giới kỳ nhằm ngày mồng Tám tháng Hai mỗi năm, Sư nương theo hai mươi lăm vị Phật để chuyển đọc thần chú một ngàn lượt, tinh khiết, trai giới, kinh hành. Đầu niên hiệu Trinh Quán, vua sắc truyền hoàng thái tử và các vương đến thọ Bồ Tát giới từ Sư. Anh em Tả Bộc Xạ Tiêu Vũ thường thưa hỏi ý chỉ “hội tam quy nhất” trong hội Pháp Hoa, Sư vì họ phân tích lặp đi lặp lại chẳng mệt mỏi. Hữu Bộc Xạ Đỗ Như Hối để lại di ngôn, nguyện trải kiếp số làm đệ tử của Sư. Mỗi lần Sư truyền giới, thuyết pháp, có đồng cốt nói: “Thấy có dị loại quỷ thần từ các phương tụ lại, ra vẻ như đang nghe nhận”.

* Thích Khuy Cơ chùa Đại Từ Ân đời Đường

Sư họ Uất Trì, người Trường An, là đệ tử của ngài Huyền Trang. Sư thông hiểu giáo pháp Đại Tiểu Thừa. Về sau, Sư đến Ngũ Đài, trụ tại Tây Hà Cổ Tự, thấy quyển kinh tỏa ánh sáng. Tìm xem thì ra là Di Lặc Thượng Sanh Kinh. Sư bèn cất bút soạn sớ. Từ đầu ngọn bút, thu được hai mươi bảy viên xá lợi, hồng nhuận, đáng yêu. Sư tướng mạo trông thô to, nhưng tâm từ bi, hóa đạo khắp chốn. Sư sang Đông tới Bác Lăng, giảng kinh Pháp Hoa, lại còn soạn đại sớ. Sư từng tạo tượng Văn Thù Bồ Tát bằng ngọc, viết kinh Đại Bát Nhã bằng chữ vàng. [Tượng và kinh] đều tỏa thần quang sáng ngời khắp thất. Thoạt đầu, ngài Huyền Trang đích thân truyền dạy Du Già Sư Địa Luận, Sư lãnh thọ trọn hết chỗ mầu nhiệm. Trong nước gọi Sư là Từ Ân pháp sư.

Khi đó, Đạo Tuyên luật sư do hoằng dương Luật, cảm bếp trời cúng dường thức ăn, thường chê trách Sư đi đâu cũng phải có ba xe, chẳng đáng kính lễ. Sư từng tới thăm ngài Đạo Tuyên, hôm ấy đã quá ngọ mà thiên nhân chẳng dâng thức ăn. Sư đi rồi, thiên thần mới giáng xuống. Ngài Đạo Tuyên gạn hỏi vì sao lại đến sau giờ Ngọ. Vị trời ấy Đáp: “Vừa rồi tôi thấy bậc Đại Thừa Bồ Tát ở đây, được [chư thiên, quỷ thần] hộ vệ chung quanh rất nghiêm. Thần thông của bọn tôi không đủ sức để tiến vào!” Ngài Đạo Tuyên nghe nói mới bắt đầu kính phục [ngài Khuy Cơ].

* Thích Trí Thông ở chùa Thê Hà Tự thuộc Nhiếp Sơn đời Đường

Sư trụ tại chùa Bạch Mã ở Dương Châu, chuyên học tập Tam Luận (Trung Luận, Thập Nhị Môn Luận, và Bách Luận). Sau đó, vượt sông, trụ tại An Lạc Tự. Gặp lúc nhà Tùy mất nước, Sư nghĩ cách trở về, nhưng chẳng có cách nào, ẩn mình trong đám lau lách bên sông, tụng kinh Pháp Hoa. Bảy ngày chẳng đói, luôn có bốn con hổ đi tuần chung quanh. Bỗng Sư thấy một ông lão cắp nách một chiếc thuyền bé, đến nói: “Mời Sư vượt sông”. Trí Thông lên thuyền, bốn con hổ ẩn núp, không chịu đi. Sư nói: “Chẳng vượt sông ư?” Hổ bèn đứng lên, liền cùng Sư vượt sông sang bờ Nam. Thuyền cập bờ, bỗng chẳng thấy ông lão đâu nữa. Sư dẫn bốn con hổ trụ tại chùa Thê Hà. Trong niên hiệu Trinh Quán, khi Sư chín mươi chín tuổi, ngồi ngay ngắn qua đời. Hổ gào rống bi thương rồi bỏ đi.

* Thích Trí Diễm ở chùa Thông Huyền tại Tô Châu đời Đường

Sư họ Châu, người Ngô Quận. Lúc mười hai tuổi, tụng thông thạo kinh Pháp Hoa. Về sau, thọ Cụ Túc Giới từ Diên pháp sư chùa Tần Hoàng. Sư giữ oai nghi trang nghiêm, đạt sâu xa căn bản của giới. Năm Vũ Đức thứ bảy (624), Sư trở lại núi cũ, thường hành các sám pháp Pháp Hoa, Kim Quang Minh, Phổ Hiền v.v… Tụng kinh Pháp Hoa hơn ba ngàn lượt, giảng Niết Bàn và Pháp Hoa mỗi kinh ba mươi lượt, Quán Kinh một trăm mười lượt. Sư khắc khổ, siêng gắng, lò hương không đốt mà tự cháy, bình đựng nước hễ cạn sẽ tự đầy, các điều cảm ứng tốt lành chẳng phải là một chuyện. Năm Trinh Quán thứ tám (634), Sư thị hiện bị bệnh. Sư thấy Phạm tăng tay cầm bình báu, nói: “Ta là Vô Biên Quang; sau này, Tịnh Độ gọi là Công Đức Bảo Vương chính là ta vậy”. Sư bảo môn đệ: “Vô Biên Quang Đại Thế Chí đã tới. Công Đức Bảo Vương chính là danh hiệu khi Ngài thành Phật. Do nhân mà nói đến quả, ta sẽ về Tây lúc này đó chăng?” Sư liền ngồi xếp bằng qua đời.

* Thích Trí Thông ở Tử Châu đời Đường

Sư họ Trần, tám tuổi lìa tục, chuyên tụng Pháp Hoa, rất siêng giảng dạy. Sư trụ tại núi Ngưu Đầu, khéo giữ oai nghi, siêng khổ giữ vững giới hạnh. Thường có hai con ngỗng đúng thời đến nghe pháp. Sư giảng hơn trăm lượt, hai lần phóng quang minh. Sư thị tịch trong niên hiệu Trinh Quán. Khi đó các điện đường, phòng ốc trong chùa đều biến thành sắc trắng, đều chấn động trong khoảng một bữa ăn mới thôi!

* Thích Trí Oai ở chùa Pháp Hoa núi Thiên Thai đời Đường

Sư họ Tưởng, người xứ Tấn Vân, gia đình nhiều đời theo đạo Nho. Lúc Sư mười tám tuổi, sắp cưới vợ, trên đường gặp vị Phạm tăng bảo: “Tiền thân của chàng thiếu niên này là quan Bộc Xạ Từ Lăng đời Trần. Do nghe ngài Trí Giả giảng kinh Pháp Hoa, tự lập năm nguyện: Một là lâm chung chánh niệm; hai là chẳng đọa tam đồ; ba là thác sanh trong loài người; bốn là đồng chân xuất gia; năm là chẳng đọa thành tăng sĩ chạy theo thói tục. Nay ý ngươi như thế nào? Muốn trái lời thề xưa ư?” Sư nghe xong liền cảm ngộ, chẳng trở về nhà nữa, liền sang chùa Quốc Thanh, xin thờ ngài Chương An làm thầy, thưa hỏi, nhận lãnh tâm yếu. Định huệ đều phát, liền chứng Pháp Hoa tam muội.