Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ

- Một tầng nhiễu quanh cổ họng. Nó chiếu đến đâu, chư tôn đều hiện, liền thành viện thứ nhất của Mạn đồ la.

- Tầng ánh sáng kế đó nhiễu khắp quanh tim, chư tôn đều hiện theo đó, thành tầng thứ hai của Mạn đồ la.

- Tầng ánh sáng kế đó, nhiễu khắp quanh rốn, thành tầng thứ ba của Mạn đồ la.

Lúc bấy giờ, các đệ tử đều thành thân Mạn đồ la. Nếu giải thích theo kiểu sâu xa, bí mật hơn, sẽ là thân phổ môn pháp giới.

(Kinh) Thứ ưng chấp kim bễ, tại ư bỉ tiền trụ, ủy dụ linh hoan hỷ, thuyết như thị già tha: “Phật tử! Phật vị nhữ, quyết trừ vô trí mạc, do như thế y vương, thiện dụng dĩ kim trù”. Trì chân ngôn hành giả, phục đương chấp minh kính, vị hiển vô tướng pháp, thuyết thị diệu già tha: “Chư pháp vô hình tượng, thanh trừng vô cấu trược, vô chấp ly ngôn thuyết, đản tùng nhân nghiệp khởi. Như thị tri thử pháp, tự tánh vô nhiễm ô, vi thế vô tỷ lợi, nhữ tùng Phật tâm sanh”. Thứ đương thọ pháp luân, trí dĩ nhị túc gian. Huệ thủ truyền pháp loa, phục thuyết như thị kệ: “Nhữ tự ư kim nhật, chuyển ư cứu thế luân, kỳ thanh phổ châu biến, xuy vô thượng pháp loa. Vật sanh ư dị huệ, đương ly nghi hối tâm. Khai thị ư thế gian, thắng hạnh chân ngôn đạo. Thường tác như thị nguyện, tuyên xướng Phật ân đức, nhất thiết Trì Kim Cang, giai đương hộ niệm nhữ”.

(經)次應執金篦，在於彼前住，慰喻令歡喜，說如是伽他：佛子佛為汝，決除無智膜，猶如世醫王，善用以金籌。持真言行者，復當執明鏡，為顯無相法，說是妙伽他：諸法無形像，清澄無垢濁，無執離言說，但從因業起。如是知此法，自性無染污，為世無比利，汝從佛心生。次當授法輪，置以二足間，慧手傳法螺，復說如是偈：汝自於今日，轉於救世輪，其聲普周遍，吹無上法螺。勿生於異慧，當離疑悔心，開示於世間，勝行真言道。常作如是願，宣唱佛恩德，一切持金剛，皆當護念汝。

(Kinh: Kế nên cầm kim vàng, đứng trước mặt người ấy, khuyên nhủ khiến hoan hỷ, nói già tha thế này: “Phật tử! Phật vì ngươi, gỡ bỏ màng vô trí, như y vương trong đời, khéo sử dụng đũa vàng”. Hành giả trì chân ngôn, lại nên cầm gương sáng, hiển thị pháp vô tướng, nói kệ mầu nhiệm này: “Các pháp không hình tượng, lắng trong, không nhơ đục, chẳng chấp, lìa ngôn thuyết, chỉ từ nhân nghiệp khởi. Biết pháp này như thế, tự tánh chẳng nhuốm bẩn, lợi khôn sánh trong đời, ngươi sanh từ tâm Phật”. Kế nên trao pháp luân, đặt ở giữa hai chân, tay Huệ (tay phải) truyền ốc pháp, lại nói kệ thế này: “Ngươi từ nay trở đi, xoay chuyển luân cứu đời, tiếng vang rền trọn khắp, thổi ốc pháp vô thượng, đừng nẩy sanh dị huệ, nên lìa tâm nghi hối. Khai thị trong thế gian, đạo chân ngôn thắng hạnh. Thường nguyện như thế ấy, tuyên xướng Phật ân đức, hết thảy Trì Kim Cang, sẽ đều hộ niệm ngươi”).

Kế đó, dẫn các đệ tử tới một chỗ, A xà lê đích thân khoác áo cho đệ tử, lụa trắng bịt đầu, dùng hương bôi lên thân, trang điểm bằng tràng hoa, dâng hương, đèn sáng, đúng như pháp cúng dường, cánh tay cũng buộc chỉ kim cang, cũng như vòng cổ tay, nhẫn đeo nơi ngón tay. Cách tạo tác như đã nói trong phần Tất Địa Cúng Dường. Lại nữa, trước đó, A xà lê dùng chữ Ra để gia trì kim vàng, dùng chữ Mãn để gia trì gương sáng, pháp luân, ốc pháp (tù và), dùng chân ngôn gia trì pháp luân và thương khư (ốc pháp). Lại còn ở trước đệ tử, dùng kim vàng khêu sáng mắt để nói kệ, hãy nên quán môn chữ Ra để trừ sạch cấu chướng trong mắt người ấy. Kế đó, lại đối trước người ấy, chỉ bày gương sáng, vì người ấy nói kệ, hãy nên quán môn chữ Mãn để tịnh trừ cấu chướng trong tâm. Kế đó, cầm pháp luân đặt giữa hai chân người ấy, cũng trao cho thương khư để cầm trong tay phải, vì người ấy nói kệ. Đối với mỗi món, đều dùng chân ngôn của vật ấy để trì. Vì sao vậy? Nếu hành nhân ấy có thể dùng mắt thanh tịnh để trong hiện tiền tự quán tâm kính, tức là thành tựu đại Bồ Đề. Thành đại Bồ Đề rồi sẽ chuyển pháp luân. “Chuyển pháp luân” chẳng phải là hạn định số lượng chừng bao nhiêu đó, mà là giác ngộ hết thảy chúng sanh. Vì thế, thổi ốc pháp lớn. Phàm trong tông Bí Mật, đều nói nhân duyên sự tướng để sánh ví ý chỉ sâu xa, cho nên trao truyền như thế đó.

(Kinh) Thứ đương ư đệ tử, nhi khởi bi niệm tâm, hành giả ư nhập trung, thị tam muội da kệ: “Phật tử! Nhữ tùng kim, bất tích thân mạng cố, thường bất ưng xả pháp, xả ly Bồ Đề tâm, xan lận nhất thiết pháp, bất lợi chúng sanh hạnh. Phật thuyết tam muội da. Nhữ thiện trụ giới giả, như hộ tự thân mạng, hộ giới diệc như thị. Ưng chí thành cung kính, khể thủ thánh tôn túc, sở tác tùy giáo hành, vật sanh nghi lự tâm.

(經)次當於弟子，而起悲念心，行者應入中，示三昧耶偈：佛子汝從今，不惜身命故，常不應捨法、捨離菩提心、慳悋一切法、不利眾生行，佛說三昧耶，汝善住戒者，如護自身命，護戒亦如是。應至誠恭敬，稽首聖尊足，所作隨教行，勿生疑慮心。

(Kinh: Kế nên, với đệ tử, dấy lên tâm bi niệm, hành giả vào trong ấy, dạy kệ tam muội da: “Phật tử! Ngươi từ nay, do chẳng tiếc thân mạng, thường chớ nên xả pháp, lìa bỏ tâm Bồ Đề, keo kiệt hết thảy pháp, hạnh chẳng lợi chúng sanh. Phật nói tam muội da. Ngươi khéo trụ trong giới, như thủ hộ thân mạng. Thủ hộ giới cũng thế. Nên chí thành cung kính, lễ dưới chân thánh tôn, vâng lời dạy mà hành, đừng sanh tâm lo ngờ).

Kế đó, A xà lê cũng nên cầm lọng che phía trên, dẫn họ nhiễu quanh Mạn đồ la ba vòng, trước hết nhiễu quanh chỗ đi lại thuộc tầng thứ nhất trong đàn tràng, kế đó nhiễu quanh chỗ đi lại thuộc tầng thứ hai, cuối cùng nhiễu quanh chỗ đi lại thuộc tầng thứ ba. Khi đi nhiễu như thế, A xà lê hãy nên dùng các bài kệ cát tường, cực cát tường v.v… hoặc có thể tụng kệ cát khánh bằng tiếng Phạn. Làm xong xuôi, lại tới chỗ hai vị long vương ở hai bên nách của cửa Tây, bảo đệ tử ân cần lễ bái. Cái lọng ấy nên thuận theo mà che trên, che dưới. Thầy liền vì trò nói tam muội da kệ, đó chính là bốn loại trọng cấm trong Bí Mật Tạng. Các bài kệ ấy đều là A Lợi Sa kệ, trong phần sau sẽ giải thích. Kinh Cù Hê nói: “Đệ tử chí Tây môn lễ bái dĩ, A xà lê đương bạch chư tôn vân: ‘Ngã mỗ giáp dĩ dữ mỗ giáp quán đảnh cánh, kim phó chúc chư tôn, linh trì minh tạng’. Tác thị ngữ dĩ, ưng đương phóng tán, linh kỳ khởi lập, đối Mạn đồ la tiền, vị thuyết tam muội da giới: - Nhữ kim dĩ thành tựu Mạn đồ la trì minh A xà lê cánh, chư Phật, Bồ Tát, cập Chân Ngôn Chủ, nhất thiết thiên thần dĩ cộng tri nhữ. Nhược kiến chúng sanh kham vi pháp khí, lân mẫn bỉ cố, đương vị kiến lập Mạn đồ la, nhi giáo thọ chi” (Đệ tử đến cửa Tây lễ bái xong, A xà lê hãy nên bạch với chư tôn rằng: “Con là X… đã quán đảnh cho Y…, nay phó chúc chư tôn dạy kẻ ấy trì minh tạng”. Nói lời ấy xong, hãy nên bỏ lọng, bảo người ấy đứng lên, đối trước Mạn đồ la, vì người ấy nói tam muội da giới: - Ngươi nay đã thành tựu Mạn đồ la trì minh A xà lê. Chư Phật, Bồ Tát, và Chân Ngôn Chủ, hết thảy thiên thần đều cùng biết ngươi. Nếu thấy chúng sanh kham làm pháp khí, vì thương xót họ, hãy vì họ mà kiến lập Mạn đồ la để dạy bảo).

Nhưng trong kinh này có bài kệ truyền pháp loa. Như người ở phương Tây (Ấn Độ) khi [đồng tử trong hoàng thất] thọ pháp Quán Đảnh, sẽ lấy nước từ bốn biển, và nước từ hết thảy các sông trong đất nước, sắp đặt đầy đủ các thứ báu, thuốc, hạt lương thực v.v… Làm địa đồ của đất nước, bảo đồng tử ngồi xổm trên tòa sư tử, dùng đủ loại trân bảo để trang nghiêm. Các quyến thuộc lớn nhỏ thuộc quyền thống lãnh [của hoàng đế] theo thứ tự chầu hầu. Vi Đà phạm chí sư ngồi trên voi báu, sau khi đã đến nơi, bèn cầm bình nước báu ấy rưới lên ngà voi để xối lên đỉnh đầu [đứa trẻ ấy]. Sau đó, xướng lời bảo ban mọi người. Lại tán thán, diễn nói cách cai trị, cứu đời của bậc vương giả tiên triết thuở trước: “Tùy thuận làm theo như thế, sẽ đạt được thọ mạng dài lâu, quyến thuộc đông đảo, kế tục hưng thịnh sự nghiệp Chuyển Luân. Nếu chẳng làm chuyện như thế, ắt sẽ thoái thất địa vị, mất mạng, tuyệt tự”. Mỗi mỗi đều răn bảo như thế. Nay pháp quán đảnh của pháp vương chẳng giống như vậy, phơi bày đồ họa to lớn của pháp giới trong cõi Phật mật nghiêm, ngồi trên tòa sư tử thần thông tự tại của Diệu Pháp Liên Hoa, dùng nước từ bi trí huệ từ bản tánh thanh tịnh, chứa đủ vạn đức để rưới cái tâm này. Lúc bấy giờ, các vị Bồ Tát cho tới tám bộ chúng sanh, không ai chẳng hoan hỷ, tán thán, sanh lòng kính ngưỡng. Khi đó, A xà lê dùng di huấn của đấng pháp vương để giáo huấn. Từ đấy trở đi, [người được quán đảnh] sẽ được sanh trong nhà Như Lai, nhất định kế tục địa vị Phật. Nếu chẳng đối trước đệ tử nói rõ như thế, [đệ tử] sẽ chẳng biết tôn trọng chánh pháp.

* Cát Khánh A Lợi Sa Kệ (trích từ kinh Phạ Nhật Ra A Tỵ Dữu – Vajrābhyutthāna sūtra, tiếng Hán dịch là Kim Cang Khởi Kinh)

(Sớ) Lạc cật sáp mị (cát tường dã), đạt ra (trì dã) kiến giả nẵng (kim dã), bát lạt ma (sơn dã), đa bà (quang dã), tất đát rị lộ ca (tam thế dã), nẵng tha (đạo dã) tất đát rị (tam dã), mãng la (cấu dã) bát ra hệ noa (trừ dã), một độ (Phật dã) vi một đản (khai phu dã), mẫu đồ (thủy sanh dã), bát đát ra (diệp dã), nê đát rô (nhãn dã), đát mộng nghiệt lam (thị bỉ khánh dã), hệ đa yết lam (nhiêu ích dã), bát ra tha môn (tối sơ dã), bát ra xã nan (dẫn chư chúng sanh dã. Nhất kệ).

(疏)落吃澁弭(吉相也)達囉(持也)。建者曩(金也)鉢喇麼(山也)多婆(光也)。悉怛哩路迦(三世也)曩他(導也)。悉怛哩(三也)莽羅(垢也)鉢囉係拏(除也)。沒度(佛也)。微沒誕(開敷也)畝闍(水生也)。鉢怛囉(葉也)泥怛嚧(眼也)。怛懵蘗藍(是彼慶也)係多羯藍(饒益也)。鉢囉他門(最初也)。鉢囉社難(引諸眾生也。一偈)

(Sớ: Lạc cật sáp mị (cát tường), đạt ra (trì) kiến giả nẵng (vàng), bát lạt ma (núi), đa bà (quang minh), tất đát rị lộ ca (ba đời), nẵng tha (hướng dẫn) tất đát rị (ba), mãng la (dơ bẩn) bát ra hệ noa (trừ), một độ (Phật) vi một đản (nở xòe), mẫu đồ (sanh từ nước), bất đát ra (lá), nê đát rô (mắt), đát mộng nghiệt lam (là điều họ vui mừng), hệ đa yết lam (lợi ích), bát ra tha môn (tối sơ), bát ra xã nan (dẫn dắt các chúng sanh. Đây là bài kệ thứ nhất).

(Sớ) Đế nộ ba nễ sắt trá (bỉ sở tuyên thuyết dã) bát ra phạ ra (thắng pháp dã) tất đát phạ nhận bỉ dã (bất động dã), khế đa (tuyên thuyết dã) tất đát rị lộ kế (tam thế dã) nại ra (nhân dã) nê phạ bố nhĩ dã (ưng cúng dường dã) đạt ra mộ (pháp dã) chiêm mãng (thù thắng dã) phiến để (tịch dã) yết ra (năng tác dã), bát ra xã nan (chư chúng sanh) lộ kế (thế gian) nễ vĩ để diên (đệ nhị dã) thâu bà (thiện dã) mộng nghiệt ram đam (gia khánh dã. Nhị kệ).

(疏)諦怒波儞瑟吒(彼所宣說也)。鉢囉嚩囉(勝法也)。悉怛嚩釰粃也(不動也)。契多(宣說也)。悉怛哩路計(三世也)。捺囉(人也)泥嚩布爾也(應供養也)。達囉慕(法也)瞻莽(殊勝也)扇(寂也)羯囉(能作也)。鉢囉社難(諸眾生)路計(世間)儞尾底延(第二也)輸婆(善也)。懵蘗藍儋(嘉慶也。二 偈)

(Sớ: Đế nộ ba nễ sắt trá (điều được tuyên nói) bát ra phạ ra (pháp thù thắng) tất đát phạ nhận bỉ dã (bất động), khế đa (tuyên thuyết) tất đát rị lộ kế (ba đời) nại ra (người) nê phạ bố nhĩ dã (đáng nên cúng dường) đạt ra mộ (pháp) chiêm mãng (thù thắng) phiến để (tịch) yết ra (có thể làm), bát ra xã nan (các chúng sanh) lộ kế (thế gian) nễ vĩ để diên (thứ hai) thâu bà (thiện) mộng nghiệt ram đam (vui mừng cát khánh. Kệ thứ hai).

(Sớ) Tát đạt lạt ma (chánh pháp dã) dục cật đa (tương ứng dã) thất rô để (văn dã) mộng nghiệt la (hỷ khánh dã) trì tà (tuyên dã) tăng cù (chúng dã) đản lật (nhân dã) nê phạ (thiên dã), tố la (phi thiên dã) nặc cật tỷ nị dã (ứng cúng giả) hiệt rị (quý dã) thất rị (cát tường dã), ngu nĩnh (công đức dã) trì da (phú dã) bát ra phạ lam (thù thắng dã), nghiễn nĩnh nan (chúng dã) lộ kế (thế gian dã) đát rị để diên (đệ tam dã) thâu bà (thiện dã) mộng nghiệt đam (khánh gia dã. Tam kệ)

(疏)薩達喇摩(正法也)欲吃多(相應也)室嚕底(聞也)懵蘗邏(喜慶也)遲邪(宣也)僧忂(眾也)栗(人也)泥嚩(天也)素囉(非天也)諾吃屣膩也(應供者)頡唎(愧也)室唎(吉祥也)麌儜(功德也)遲耶(富也)鉢囉嚩藍(殊勝也)巘儜難(眾也)路計 (世間也)怛哩底延(第三也)輸婆(善也)懵蘗儋(慶嘉也。三 偈)

(Sớ: Tát đạt lạt ma (chánh pháp) dục cật đa (tương ứng) thất rô để (nghe) mộng nghiệt la (vui mừng) trì tà (tuyên nói) tăng cù (đại chúng) đản lật (người) nê phạ (trời), tố la (phi thiên) nặc cật tỷ nị dã (đấng ứng cúng) hiệt rị (thẹn), thất rị (cát tường), ngu nĩnh (công đức) trì da (giàu) bát ra phạ lam (thù thắng), nghiễn nĩnh nan (đại chúng) lộ kế (thế gian) đát rị để diên (thứ ba) thâu bà (tốt lành) mộng nghiệt đam (vui mừng tốt lành. Kệ thứ ba).

(Sớ) Duệ mộng nghiệt lam (như bỉ khánh dã) đổ sử đa nê phạ (thăng Đâu Suất Thiên dã), vi mãng nẵng (cung dã) nghiệt lạt sa na tứ (diệc như dã) nễ hà (thử dã) phạ đa la (hạ dã), đổ nhã nghiệt đổ (ư chúng sanh dã) hệ đa dã (lợi ích dã) tắc ấn nại lại (dữ Đế Thích) tố lại (thiên dã), bát rị vật lật đát tả (vi nhiễu giả) đát tha nghiệt đa tả (Như Lai giả), đát mộng nghiệt (bỉ khánh dã) bà phạ đổ (đắc dã) phiến để (tịch dã) yết lam (tác dã) đát phạ nễ dã (kim nhật dã. Tứ kệ)

(疏)曳懵蘗藍(如彼慶也)覩史多泥嚩(昇兜率天也)微莾曩(宮也)蘗喇娑那賜(亦如也)儞何(此也)嚩多羅(下也)覩若蘗覩(於眾生也)係多也(利益也)塞印捺嬾(與帝釋)素(天也)鉢哩勿栗怛寫(圍遶者)怛他蘗多寫(如來也)。怛懵蘗(彼慶也)婆嚩覩(得也)扇底(寂也)羯藍(作也)哆嚩儞也(今日也。四偈)

(Sớ: Duệ mộng nghiệt lam (như sự mừng rỡ ấy) đổ sử đa nê phạ (thăng lên trời Đâu Suất), vi mãng nẵng (cung điện) bách lạt sa na tứ (cũng giống như), nễ hà (cái này) phạ đa la (dưới), đổ nhã nghiệt đổ (nơi chúng sanh), hệ đa dã (lợi ích) tắc ấn nại lại (và Đế Thích) tố lại (trời), bát rị vật lật đát tả (vây quanh), đát tha nghiệt đa tả (Như Lai), đát mộng nghiệt (sự mừng rỡ ấy) bà phạ đổ (đạt được) phiến để (tịch) yết lam (làm) đát phạ nễ dã (ngày nay. Kệ thứ tư).

(Sớ) Duệ mộng nghiệt lam (như bỉ khánh dã) bổ ra (cung thành dã) phạ lê (thắng dã) Ca Bỉ La (cổ vân Ca Tỳ La), ha phạ duệ giá (danh dã) nễ phệ (thiên dã) ma ha (đại dã) đát ma tỳ (đức dã) đá phạ nễ nễ đát tả (kính lễ giả dã) a tứ (diệc như dã) na chấn để dã (bất tư nghị dã), đản xá la tả (thiện giả), đát tha nghiệt đa tả (Như Lai dã) đát mộng nghiệt lam (bỉ khánh dã) bà phạ đổ (đắc dã) phiến để yết lam (tịch nễ dã) đát phạ nễ dã (nhữ kim nhật dã. Ngũ kệ).

(疏)曳懵蘗藍(如彼慶也)補囉(宮城也)嚩𠼐(勝也)迦粃羅(古云迦毘羅)訶嚩曳遮(名也)儞吠(天也)麼訶(大也)怛麼毘(德也)哆嚩儞儞怛寫(敬禮者也)阿賜(亦如也)梛震底也(不思議也)但舍邏寫(善者)怛他蘗多寫(如來也)怛懵蘗藍(彼慶也)婆嚩覩(得也)扇底羯藍(寂儞也)怛嚩儞也(汝今日也。五偈)

(Sớ: Duệ mộng nghiệt lam (như sự mừng rỡ ấy) bổ ra (cung thành) phạ lê (thù thắng) Ca Bỉ La (xưa kia nói là Ca Tỳ La), ha phạ duệ giá (danh) nễ phệ (trời) ma ha (lớn) đát ma tỳ (đức) đá phạ nễ nễ đát tả (kính lễ), a tứ (cũng như thế) na chấn để dã (chẳng nghĩ bàn), đản xá la tả (thiện), đát tha nghiệt đa tả (Như Lai) đát mộng nghiệt lam (sự vui mừng ấy), bà phạ đổ (đạt được) phiến để yết lam (tịch nễ) đát phạ nễ dã (ngươi ngày nay. Bài kệ thứ năm).

(Sớ) Duệ mộng nghiệt lam (như bỉ khánh dã) chỉ sa la du (hoa chi điều dã) nhập phạ la (quang dã) bổ sáp ba (hoa dã) na đề (nghiêm sức dã) lam mê giá (duyệt lạc dã) lâm mị ni (viên danh) phạ ninh (viên dã) ma hộ (vô lượng dã) nê phạ (thiên dã) nhũ sắt sái (sở cư dã) nẵng tha tả (đạo sư dã) nhiên mãng nễ (đản sanh dã) phạ bộ phạ (thời dã) bà phạ đa ca tả (hữu tận giả), đát mộng nghiệt lam (bỉ khánh dã) bà phạ đô (đắc dã) phiến để ca lam đát phạ nễ dã (nhữ kim nhật dã. Lục kệ).

(疏)曳懵蘗藍(如彼慶也)枳娑攞瑜(花枝條也)入嚩攞(光也)補澁波(花也)梛提(嚴飾也)藍迷遮(悅樂也)啉弭尼(園名)嚩寧(園也)麼護(無量也)泥嚩(天也)乳瑟𪘜(所居也)曩他寫 (導師也)然莽儞(誕生也)嚩部嚩(時也)婆嚩多迦寫(有盡者)怛懵蘗藍(彼慶也)婆嚩都(得也)扇迦藍怛嚩儞也(汝今日也。六偈)

(Sớ: Duệ mộng nghiệt lam (như sự vui mừng ấy) chỉ sa la du (cành nhánh hoa) nhập phạ la (ánh sáng) bổ sáp ba (hoa) na đề (trang hoàng đẹp đẽ), lam mê giá (vui sướng) lâm mị ni (tên vườn) phạ ninh (vườn) ma hộ (vô lượng) nê phạ (trời) nhũ sắt sái (cư trú) nẵng tha tả (đạo sư) nhiên mãng nễ (hạ sanh) phạ bộ phạ (thời) bà phạ đa ca tả (có cùng tận), đát mộng nghiệt lam (sự vui mừng ấy) bà phạ đô (đạt được) phiến để ca lam đát phạ nễ dã (ngươi ngày nay. Bài kệ thứ sáu).

(Sớ) Duệ mộng nghiệt lam (như bỉ khánh dã) vĩ vĩ đà (chủng chủng dã) nậu khư (khổ dã) nang thiết nẵng da (trừ diệt dã) đổ sắt thất dã (hỷ duyệt dã) đát bố phạ nẵng (khổ hạnh xứ dã) mãng tỵ (thú dã) một la nhã đổ (vãng dã) lại đà ra đát lê (trung dạ dã) a tứ (diệc như dã) tố lại (thiên chúng dã) bá rị vật lật đát tả (vi nhiễu giả) nạp mãng (lễ dã) tắc cật lật đát tả (tác giả) đát mộng bệ lam (bỉ khánh dã) bà phạ đổ (đắc dã) phiến để ca lam (tịch tác dã) đát phạ nễ dã (nhữ kim nhật dã. Thất kệ)

(疏)曳懵蘗藍(如彼慶也)。尾尾馱(種種也)䅶佉(苦也)囊設曩耶(除滅也)賭瑟室也(喜悅也)怛布嚩曩(苦行處也)莽避(趣也)。沒囉若覩(往也)𡃤馱囉怛𠼐(中夜也)阿賜(亦如也)素𡃤(天眾也)播唎勿栗怛寫(圍遶者)納莽(禮也)塞吃栗怛寫(作者)怛懵𧂸藍(彼慶也)婆嚩覩(得也)扇迦藍(寂作也)怛嚩儞也(汝今日也。七偈)

(Sớ: Duệ mộng nghiệt lam (như sự mừng rỡ ấy) vĩ vĩ đà (các loại)

nậu khư (khổ) nang thiết nẵng da (trừ diệt) đổ sắt thất dã (mừng vui) đát bố phạ nẵng (chỗ khổ hạnh) mãng tỵ (tiến đến) một la nhã đổ (đi qua), lại đà ra đát lê (nửa đêm) a tứ (cũng như thế) tố lại (các vị trời), bá rị vật lật đát tả (vây quanh) nạp mãng (lễ bái) tắc cật lật đát tả (người làm) đát mộng bệ lam (sự vui mừng ấy) bà phạ đổ (đạt được) phiến để ca lam (tạo sự vắng lặng) đát phạ nễ dã (ngươi ngày nay. Bài kệ thứ bảy).

(Sớ) Duệ mộng nghiệt lam (như bỉ khánh dã) bộ nhã già (long dã) ra xà (vương dã) nạp mãng tắc cật lật đát tả (tác lễ giả) nại nễ dạ (hà dã) tát đá sái (ngạn dã) bát lý vật lật đát tả (vi nhiễu giả) hệ giả sái bán để dã (điểu hàng liệt dã) phiến để lật tha (tịch nghĩa dã) mãng nại bộ đan (kỳ dã) mãng bộ (đắc dã) ốt bà phạ (hữu dã) tô nại nẵng tả (đoạn trừ giả dã) đát mộng nghiệt lam (bỉ khánh dã) bà phạ đổ (đắc dã) phiến để ca lam (tịch tác dã) đát phạ nễ dã (kim nhật dã. Bát kệ).

(疏)曳懵蘗藍(如彼慶也)部若伽(龍也)囉闍(王也)納莽塞吃栗怛寫(作禮者)捺儞夜(河也)薩跢(岸也)鉢履勿栗怛寫(圍遶者)係者灑半也(鳥行列也)扇栗他(寂義也)莽捺部單(奇也)莽部(得也)嗢婆嚩(有也)蘇捺曩寫(斷除者也)怛懵蘗藍(彼慶也)婆嚩覩(得也)扇迦藍(寂作也)怛嚩儞也(今日也。八偈)

(Sớ: Duệ mộng nghiệt lam (như sự vui mừng ấy) bộ nhã già (rồng) ra xà (vua) nạp mãng tắc cật lật đát tả (làm lễ) nại nễ dạ (sông) tát đá sái (bờ) bát lý vật lật đát tả (vây quanh) hệ giả sái bán để dã (chim sắp thành hàng) phiến để lật tha (ý nghĩa tịch tĩnh) mãng nại bộ đan (lạ lùng) mãng bộ (đạt được) ốt bà phạ (có) tô nại nẵng tả (đoạn trừ) đát mộng nghiệt lam (sự mừng vui ấy) bà phạ đổ (đạt được) phiến để ca lam (tạo sự tịch tĩnh) đát phạ nễ dã (ngày hôm nay. Kệ thứ tám).

(Sớ) Duệ mộng nghiệt lam (như bỉ khánh dã) bạc già phạt đổ (Thế Tôn dã) tốt rô mãng (thụ dã) ra xà (vương dã) mộ lê (căn hạ dã) muội để rị (từ tâm dã) mạt lệ nẵng (lực dã) vi nhĩ đế (hàng phục bỉ dã) mạc hồ (vô lượng dã) mang ra (ma dã) bác cật sô (đảng dã) nang nang (chủng chủng dã) bát ra ca ra (dị loại dã) mãng bà phạ (hữu dã) na bộ vĩ (biến nhân gian dã) chiêm mạt lệ giả (chí thiên dã), đát mộng nghiệt lam (bỉ khánh dã) bà phạ đổ (đắc dã) phiến để ca lam (tịch tác dã) đát

phạ nễ dã (nhữ kim nhật dã. Cửu kệ).

(疏)曳懵蘗藍(如彼慶也)薄伽伐覩(世尊也)。窣嚕莽(樹也)囉闍(王也)慕𠼐(根下也)昧底唎(慈心也)沫麗曩(力也)微爾帝(降伏彼也)莫胡(無量也)忙囉(魔也)博吃蒭(黨也)囊囊 (種種也)。鉢囉迦羅(異類也)莽婆嚩(有也)娜部尾(遍人間 也)瞻沫麗者(至天也)怛懵蘗藍(彼慶也)婆嚩覩(得也)扇底迦藍(寂作也)怛嚩儞也(汝今日也。九偈)

(Sớ: Duệ mộng nghiệt lam (như sự vui mừng ấy) bạc già phạt đổ (Thế Tôn), tốt rô mãng (cây cối) ra xà (vua) mộ lê (bén rễ) muội để rị (từ tâm) mạt lệ nẵng (lực) vi nhĩ đế (hàng phục kẻ đó) mạc hồ (vô lượng) mang ra (thiên ma) bác cật sô (bè lũ) nang nang (các thứ) bát ra ca ra (dị loại) mãng bà phạ (có) na bộ vĩ (khắp nhân gian) chiêm mạt lệ giả (tới trời), đát mộng nghiệt lam (sự vui mừng ấy), bà phạ đổ (đạt được) phiến để ca lam (tạo tịch tĩnh) đát phạ nễ dã (ngươi hôm nay. Kệ thứ chín).

(Sớ) Duệ mộng nghiệt lam (như bỉ khánh dã) bát ra phạ na đô phạ ra (thượng diệu dã) đạt ra mãng (pháp dã) chước cật lệ (luân dã) phạ la nại tư (cổ viết Ba La Nại), tất thể đa (trụ dã) phạ đa (ư dã) tô nghiệt đát tả (thiện thệ giả) xá tốt đổ (đạo sư dã) hạt đế bộ đam (hy kỳ dã) bộ phí (nhân gian dã) phạ bộ (thời dã) bà phạ đa ca tả (hữu tận giả), đát mộng nghiệt lạm (bỉ khánh dã) bà phạ đổ (đắc dã) phiến để ca lam (tịch tác dã) đát phạ nễ dã (kim nhật dã. Thập kệ)

(疏)曳懵蘗藍(如彼慶也)鉢囉嚩娜都嚩囉(上妙也)達囉莽(法也)斫吃囇(輪也)嚩囉捺斯(古曰波羅奈)悉多(住也)嚩多(於也)蘇蘗怛寫(善逝者)舍窣覩(道師也)曷諦部儋(希奇也)部費(人間也)嚩簿(時也)婆嚩多迦寫(有盡者)怛懵蘗灆 (彼慶也)婆嚩覩(得也)扇迦藍(寂作也)怛嚩儞也(今日也。十偈)

(Sớ: Duệ mộng nghiệt lam (như sự vui mừng ấy) bát ra phạ na đô phạ ra (thượng diệu) đạt ra mãng (pháp) chước cật lệ (luân) phạ la nại tư (xưa kia nói là Ba La Nại), tất thể đa (trụ) phạ đa (trong) tô nghiệt đát tả (đấng Thiện Thệ) xá tốt đổ (đạo sư) hạt đế bộ đam (hiếm lạ) bộ phí (nhân gian) phạ bộ (thời) bà phạ đa ca tả (có cùng tận), đát mộng nghiệt lạm (sự vui mừng ấy) bà phạ đổ (đạt được) phiến để ca lam (tạo tịch tĩnh) đát phạ nễ dã (ngày nay. Kệ thứ mười)

(Sớ) Duệ mộng nghiệt lam (như bỉ khánh dã) hệ đa yết lam (tác lợi ích dã) bát ra môn (đệ nhất dã) bả vĩ đát lạm (cát nghĩa dã) bổn nật dã (phước dã) cật rị da (lợi dã) ca la nĩnh (nhiêu ích dã) mang rị dã (thánh dã) nhã nang (chúng dã) tỳ nhũ sắt (xưng tán dã) cật lật tha nẵng (biến dã) nhã già na (thuyết dã) bạc già phạm (Thế Tôn dã) mâu ni thước cật dã tăng ha (sư tử dã) đát mộng nghiệt lam (bỉ khánh dã) bà phạ đổ (đắc dã) phiến để ca lam (tịch tác dã) đát phạ nễ dã (nhữ kim nhật dã. Thập nhất kệ)

(疏)曳懵蘗藍(如彼慶也)係多羯藍(作利益也)鉢囉門(第一也)跛尾怛灆(吉義也)本昵也(福也)吃唎耶(利也)迦羅儜 (饒益也)忙哩也(聖也)若囊(眾也)毘乳瑟(稱讚也)吃栗瑳曩 (遍也)若伽娜(說也)薄伽梵(世尊也)牟尼鑠吃也僧訶(師子 也)怛懵蘗藍(彼慶也)婆嚩覩(得也)扇迦藍(寂作也)怛嚩儞也(汝今日也。十一偈)

(Sớ: Duệ mộng nghiệt lam (như sự vui mừng ấy) hệ đa yết lam (tạo lợi ích) bát ra môn (đệ nhất) bả vĩ đát lạm (ý nghĩa tốt lành) bổn nật dã (phước) cật rị da (lợi) ca ra nĩnh (lợi ích) mang rị dã (thánh) nhã nang (chúng) tỳ nhũ sắt (khen ngợi), cật lật tha nẵng (trọn khắp) nhã già na (nói) bạc già phạm (Thế Tôn) mâu ni thước cật dã tăng ha (sư tử) đát mộng nghiệt lam (sự vui mừng ấy) bà phạ đổ (đạt được) phiến để ca lam (tạo tác tịch tĩnh) đát phạ nễ dã (ông ngày nay. Kệ thứ mười một).

[Dưới đây là các bài kệ dịch nghĩa của các bài kệ bằng tiếng Phạn trên đây]:

(Sớ) Trì cát tường chúng đức, cụ tướng kim sơn quang, tam thế chi đạo sư, trừ diệt ư tam cấu, khai phu chánh giác nhãn, do như thủy sanh diệp. Thị nhiêu ích chúng sanh, tối sơ chi thiện khánh.

(疏)持吉祥眾德，具相金山光，三世之導師，除滅於三垢，開敷正覺眼，猶如水生葉，是饒益眾生，最初之善慶。

(Sớ: Giữ các đức cát tường, núi vàng đủ tướng sáng, đạo sư của

ba đời, trừ diệt hết tam cấu, nở bừng mắt Chánh Giác, ví như cánh hoa sen. Điều thiện khánh tối sơ, nhằm lợi ích chúng sanh).

Trong bài kệ trên đây, trước hết nêu ra nguyên do vì sao hết thảy các điều cát khánh (vui mừng tốt lành) sanh khởi: Đều do Như Lai xuất thế. Vì thế, tiếng Phạn nói là Lạc cật sáp mị (Lakṣmī), dịch nghĩa là Cát Tường Tướng, hoặc dịch là Cụ Tướng (tướng trọn đủ), cũng mang ý nghĩa “điều mừng vui tốt đẹp, cát tường, cát khánh, sự ủy dụ đẹp đẽ, oai đức, tướng mạo tốt đẹp”. Hãy nên biết danh xưng này thâu nhiếp hết thảy công đức, vì thế nói theo cách hội ý. “Khai phu” (Nở bừng) trong câu kế đó cũng có nghĩa là “giác ngộ”. “Thủy sanh” là tên khác của hoa sen. Do có các nghĩa như vậy, Như Lai xuất thế tạo nhiều lợi ích, cho nên nói là “tối sơ thiện khánh”, hoặc nói “cát khánh”, hoặc nói “gia khánh”, đại thể đều tương đồng!

(Sớ) Cập bỉ sở tuyên thuyết, đệ nhất vô động pháp, khai thị ư tam giới, nhân thiên ưng cúng dường. Thù thắng pháp năng linh, chư chúng sanh vĩnh tịch, thị tắc vi thế gian, đệ nhị chi thiện khánh.

(疏)及彼所宣說，第一無動法，開示於三界，人天應供養。殊勝法能令，諸眾生永寂，是則為世間，第二之善慶。

(Sớ: Và Ngài đã tuyên nói, pháp bất động bậc nhất, khai thị cho tam giới, trời, người nên cúng dường. Pháp thù thắng khiến cho, chúng sanh vĩnh viễn tịch. Nên là điều thiện khánh, thứ hai trong thế gian).

Bài kệ trên đây nói hết thảy những điều đức Thế Tôn đã nói đều là rốt ráo đệ nhất Thật Tế, vì thế nói là “pháp vô động”. Chữ Khế Đa trong tiếng Phạn có nghĩa là “tuyên thuyết”, cũng có nghĩa là “khai thị”. Trong tam giới này, trong nguyên bản tiếng Phạn là “tam thế”, ngụ ý xuyên suốt ba cõi trong quá khứ, hiện tại, vị lai. Do có thể dạy trọn khắp thế gian Đệ Nhất Thật Tế, hết thảy trời người đều nên cúng dường pháp này nhằm báo đại ân. Chữ Phiến Để Yết La (Śāntikara) trong tiếng Phạn dịch nghĩa là Tác Tịch. Tác là có thể làm, tức là có thể khiến cho đạt được. Pháp này có thể khiến cho chúng sanh ngộ hết thảy các pháp bản tánh thường tịch, các chướng trong và ngoài rốt ráo chẳng sanh. Vì thế nói là “vĩnh tịch”. Các bài kệ sau đều xét theo ý nghĩa này. Do Như Lai xuất thế bèn có thể tuyên nói pháp này; vì thế nói là “điều thiện thứ

hai”.

(Sớ) Chánh diệu pháp tương ứng, hoạch đắc đa văn khánh, nhân, thiên, Tu La đẳng, ưng cúng phước điền tăng. Phú cát tường, tàm quý, công đức thù thắng chúng, thị tắc vi thế gian, đệ tam chi thiện khánh.

(疏)正妙法相應，獲得多聞慶，人天修羅等，應供福田僧。富吉祥慚愧，功德殊勝眾，是則為世間，第三之善慶。

(Sớ: Chánh diệu pháp tương ứng, đạt niềm vui đa văn, trời, người, Tu La thảy, nên cúng phước điền tăng, lắm công đức thù thắng, nhiều cát tường, hổ thẹn. Đấy là điều khánh thiện, thứ ba trong thế gian).

Trong bài kệ trên đây, Tát Đạt Lạt Ma (Sadharma) trong tiếng Phạn được dịch là Chánh Pháp, hoặc Diệu Pháp, vì cho đủ số chữ nên ghi cả hai ý. Trong ấy, Tương Ứng là Dục Cật Đa, có nghĩa là “nên kết hợp như thế”, tức là “khế hợp, ngầm phù hợp”, hơi khác với Du Già. Câu kế đó, [ý nói] do được nghe nhiều pháp hạnh này, bèn khế hợp lý. Đó là niềm mừng rỡ to lớn, nên nói là “đa văn khánh” (vui mừng vì được nghe nhiều). Nếu xét theo cách dịch chính xác, phải nên nói là “phú văn”, nay thuận theo cách dịch cổ. Lại nữa, danh từ Ưng Cúng ở đây khác với A La Ha. Ưng Cúng ở đây có nghĩa là “các hàng trời, người vì cầu phước nên cúng dường”. Bài kệ thứ hai nói Phú, có ý nghĩa tương đồng với “phú văn” trong bài trước, cũng có nghĩa là “đầy đủ, chẳng thiếu khuyết”. Dồi dào cát tường, tràn trề hổ thẹn, công đức phong phú. Chữ Chúng trong câu cuối chỉ có nghĩa là nhiều, khác với từ ngữ Tăng Già trong tiếng Phạn, vì Tăng Già còn có ý nghĩa “hòa hợp”. Do chánh pháp tạng xuất hiện trong cõi đời, sẽ có người tu hành đạt đến cái quả. Vì thế nói là điều thiện khánh thứ ba.

(Sớ) Như tại Đâu Suất Đà, thiên cung tàng thời khánh, cập dữ tùng thiên giáng, lợi ích chư quần sanh, Đế Thích thiên thần chúng, dực tùng Như Khứ giả, nhữ kim đắc đồng bỉ, tác tịch chi gia khánh.

(疏)如在兜率陀，天宮藏時慶，及與從天降，利益諸群生。帝釋天神眾，翊從如去者 ，汝今得同彼 ，作寂之嘉

慶。

(Sớ: Như tại Đâu Suất Đà, lúc ẩn trong cung trời, và từ trời giáng xuống, lợi ích các quần sanh. Đế Thích, các thiên thần, chầu hầu đấng Như Khứ, ngươi nay được giống vậy, mừng rỡ tạo tịch tĩnh).

Trong bài kệ trên đây, chữ Tạng âm tiếng Phạn là Nghiệt Lạt Bà (Garbha), chính là tâm tạng, hoặc chữ Tạng trong Trung Thai Tạng, có ý nghĩa khác với Tỷ Trá Ca Câu Xá (Piakakośa) v.v… Như Bồ Tát lúc ở cung trời và lúc giáng sanh, trong các thế gian có vô lượng vô biên điều tốt lành, vui mừng như đã được nói cặn kẽ trong các kinh như Hoa Nghiêm v.v… Tu La (Sura, được phiên âm thành Tốt Lại trong phần phiên âm tiếng Phạn của bài kệ này) tức là các thiên chúng. Vì muốn phân biệt với chư thiên, nên nói là A Tu La (Phi Thiên). Các bộ luận như Lập Thế v.v… dịch từ ngữ này (A Tu La) thành Phi Thiên. Lại nữa, Đát Tha Yết Đa (Tathāgata), dịch là Như Lai, còn dịch là Như Khứ, hàm ý: Do đạo như thật mà đạt tới Niết Bàn, chẳng còn sanh nữa, nên gọi như thế, dùng để giải thích ý nghĩa từ cõi trời giáng sanh rất thuận tiện, cho nên dùng xen lẫn. Nếu cõi trời Đâu Suất có bậc Nhất Sanh Bổ Xứ Bồ Tát thì Phật chủng trong thế gian chẳng đoạn. Nếu ai thọ địa vị Quán Đảnh trong bí mật tạng, cho đến trong một đời, có thể thành Chánh Giác. Vì thế nói là “đồng bỉ khánh” (cùng một niềm vui mừng ấy).

(Sớ) Như tại Ca Tỳ La, thắng cung thành khánh thời, chư đại oai đức thiên, xưng thán nhi tác lễ. Do nhược bất tư nghị, như thật thiện lai giả, nhữ kim đắc đồng bỉ, tác tịch chi gia khánh.

(疏)如在迦毘羅，勝宮城慶時，諸大威德天，稱歎而作禮。猶若不思議，如實善來者，汝今得同彼，作寂之嘉慶。

(Sớ: Như tại Ca Tỳ La, lúc ngự cung thù thắng, các trời oai đức lớn, khen ngợi và làm lễ. Chẳng nghĩ bàn dường ấy, bậc khéo đến như thật. Ngươi nay được giống thế, mừng vui tạo tịch tĩnh).

“Như bỉ khánh” (Như sự vui mừng ấy) trong bản tiếng Phạn hàm nghĩa “thời”, các đoạn sau đều phỏng theo ý này. Đấy là Bồ Tát khi ở trong thai, hết thảy thế gian có vô lượng chuyện cát khánh, cũng như các phẩm Nhập Pháp Giới và Ly Thế Gian của kinh Hoa Nghiêm đã nói cặn kẽ. Cho đến mười phương vô lượng các đại Bồ Tát đều cùng tụ tập trong bụng [của Phật mẫu] vì để nghe pháp. Do vậy, chẳng thể nghĩ bàn! Đối với ý nghĩa Như Khứ trong bài kệ trước đó, nay dùng “đến thành Chánh Giác” để giải thích ý nghĩa, cũng là do thuận tiện xét theo ý nghĩa. Như Bồ Tát tuy ở trong thai, mà hết thảy chư thiên có oai đức lớn, không vị nào chẳng ca ngợi, làm lễ. Ngươi nay cũng ở trong thai tạng của Hư Không Nhãn Phật Mẫu mà nương gởi thánh thai. Do vậy, bát bộ long thần đều cùng tôn kính, do vậy nói là “đắc đồng bỉ khánh” (cùng đạt được niềm vui mừng giống như vậy).

(Sớ) Như tại hoa viên khánh, quang hoa biến nghiêm sức, duyệt lạc Lâm Vi Ni, vô lượng thiên chúng cư. Đạo sư sơ đản sanh, hữu tận hậu biên thân, nhữ kim đắc đồng bỉ, tác tịch chi gia khánh.

(疏)如在華園慶，光花遍嚴飾，悅樂林微尼，無量天眾居。道師初誕生，有盡後邊身，汝今得同彼，作寂之嘉慶。

(Sớ: Như mừng tại vườn hoa, hoa quang trang hoàng khắp, vui sướng Lâm Vi Ni, vô lượng chúng trời ngự. Đạo sư mới đản sanh, đã hết thân hậu hữu, ngươi nay được giống Ngài, mừng vui tác tịch tĩnh).

Chỉ Sa La Du trong tiếng Phạn có nghĩa là nhánh cây có hoa trong rừng cây. Kế đó nói Bổ Sáp Ba (Puṣpa) là nói trực tiếp cái Thể của hoa. Như tràng hoa, tán hoa v.v… đều dùng danh từ này. Vì thế, câu trước đó dùng vườn hoa để phân biệt cho rõ. Bồ Tát lúc mới đản sanh, trong thế gian cũng có vô lượng điều vui mừng ứng hiện cát tường, tốt lành, cho đến vô lượng chư thiên do cúng dường mà vân tập tại vườn Lâm Vi Ni (Lumbinī, Lâm Tỳ Ni). Lại có vô lượng chẳng thể nghĩ bàn giải thoát Bồ Tát cũng như mây dầy phủ trăng đồng thời xuất sanh. Ngươi nay cũng vừa mới được đản sanh trong bí mật tạng, hết thảy các quyến thuộc trong pháp môn đều đã chớm nẩy. Nếu có thể dũng mãnh, tinh tấn tu hành, cũng sẽ là thân sanh tử cuối cùng. Vì thế nói là “đắc đồng bỉ khánh” (cùng đạt được niềm vui mừng đó).

(Sớ) Như diệt trừ tại gia, chủng chủng khổ thời khánh, trung dạ tâm hoan hỷ, vãng nghệ khổ hạnh xứ. Diệc như chư thiên chúng, kính lễ vi nhiễu giả, nhữ kim đắc đồng bỉ, tác tịch chi hỷ khánh.

(疏)如滅除在家，種種苦時慶，中夜心歡喜，往詣苦行處。亦如諸天眾，敬禮圍遶者 ，汝今得同彼 ，作寂之喜

慶。

(Sớ: Như lúc vui diệt trừ, các nỗi khổ tại gia, nửa đêm tâm hoan hỷ, đi tới chỗ khổ hạnh. Cũng như các chúng trời, kính lễ và vây quanh, ngươi nay được giống vậy, niềm mừng vui tác tịch).

Đây là Bồ Tát khi mới xuất gia, bản tiếng Phạn chỉ nói “diệt trừ các nỗi khổ” tức là đã bao gồm ý nghĩa tại gia, đó gọi là “lìa bỏ các nỗi khổ vì ân ái trói buộc”. Đối với từ ngữ tiếng Phạn của “khổ hạnh xứ”, dịch sát nghĩa thì phải là “tu thân xứ”. Như khi Bồ Tát mới bắt đầu vượt thành, đi tới chỗ tu thân, hết thảy thế gian có vô lượng vô biên chuyện cát khánh, cũng như các kinh Hoa Nghiêm v.v… đã nói rộng. Lúc bấy giờ, thiên chúng cõi trời Tịnh Cư cho đến các vị hộ thế đều hết sức hoan hỷ, biết là chẳng lâu sau hoa Ưu Đàm Chánh Biến Giác sẽ nở tung, thảy đều đảnh lễ, vây quanh, hoặc đích thân nâng chân ngựa đưa đi. Ngươi nay cũng ở trong tạng bí mật, vừa mới giã biệt cha mẹ vô minh, đi tới chỗ tu thân sơ pháp minh đạo. Hãy nên biết Tịnh Cư thiên chúng v.v… cũng đều hoan hỷ kính lễ, biết là không lâu sau sẽ giống như đức Thế Tôn. Vì thế nói là “đắc như bỉ khánh”.

(Sớ) Hựu như bỉ long vương, cung kính lễ thời khánh, hà tân chúng phi điểu, hoàn nhiễu nhi hàng liệt, đãi hy hữu tịch nghĩa, tương tồi chư hữu giả, nhữ kim đắc đồng bỉ, tác tịch chi gia khánh.

(疏)又如彼龍王，恭敬禮時慶，河濱眾飛鳥，環遶而行列。逮希有寂義，將摧諸有者，汝今得同彼，作寂之嘉慶。

(Sớ: Lại như khi vua rồng, vui mừng cung kính lễ, các chim bay bến sông, vây quanh xếp thành hàng, do tịch nghĩa hiếm có, sẽ dẹp tan các cõi, ngươi nay được giống vậy, mừng tạo nghĩa tịch tĩnh).

Lúc ấy, Bồ Tát đã thấu đạt tận nguồn cội khổ hạnh chẳng có nghĩa lợi, tiếp nhận cháo sữa do cô gái chăn bò [dâng cúng]. Tắm gội trong sông, tướng hảo viên mãn. Lúc bấy giờ, gần bên đường đi của Phật có điềm lành là vô lượng chim thanh tước như trong kinh Bổn Hạnh đã rộng nói. Loại chim ấy có tên chánh xác là Táng Sa, giống thanh tước nhưng bé hơn, ở bên đó (Ấn Độ), thường gọi nó là Tiên Nhân Điểu. Bồ Tát tắm gội xong, tâm tư duy các pháp vốn vắng lặng, thấy rõ con đường đại Bồ Đề, sanh tâm hiếm lạ, tự biết ắt có thể dùng thế lực to lớn để phá nát các cõi. Ngay khi đó, lại có vô lượng vô biên chuyện cát khánh xuất hiện trong thế gian. Ngươi nay cũng ở trong bí mật tạng, vứt bỏ nỗi khổ do đủ thứ mệt thân nhọc trí chẳng có nghĩa lợi của chín mươi lăm thứ ngoại đạo, uống cháo sữa chữ A một vị, tăng thêm sắc lực của thọ mạng thường hằng, dùng pháp thủy thanh tịnh rưới gội thân này, hiểu rõ tâm vương đại đạo, sẽ đến chỗ “ngồi đạo tràng” của đức Tỳ Lô Giá Na. Vì thế nói là “đắc đồng bỉ khánh”.

(Sớ) Do như Bà Già Bà, thụ vương hạ thời khánh, dĩ từ tâm lực cố, phá vô lượng ma quân. Chủng chủng tùy loại hình, biến thiên nhân thế gian, nhữ kim đắc đồng bỉ, tác tịch chi gia khánh.

(疏)猶如婆伽婆，樹王下時慶，以慈心力故，破無量魔軍。種種隨類形，遍天人世間，汝今得同彼，作寂之嘉慶。

(Sớ: Ví như Bà Già Bà, mừng lúc ngồi dưới cây, do sức của từ tâm, phá vô lượng ma quân. Tùy loại các thứ hình, trọn thế gian trời, người. Ngươi nay được giống vậy, vui mừng tạo tịch tĩnh).

Khi đức Thế Tôn ngồi dưới cây đạo tràng (cây Bồ Đề), hàng phục thiên ma, thành Chánh Giác, hết thảy thế gian và xuất thế gian đều có đủ loại vui mừng đẹp đẽ, như cây chúa trên cõi trời là Thượng Xuân Nguyệt trổ hoa chi chít. Tất cả các mong mỏi khi hành Bồ Tát đạo đã được như ý, liền hiện trọn khắp sắc thân, trọn khắp thế giới, khai hóa chúng sanh. Lại nữa, “ma quân” được nói ở đây, chánh âm trong tiếng Phạn là Bác Cật Sô (Pakṣa), có nghĩa là “bè đảng phe cánh”, nay dựa theo cách dịch hội ý theo lối cổ. Ngươi nay đã phát Bồ Đề tâm, hãy nên biết đã được an tọa dưới cội giác Sa La thụ vương của đức Phật, dùng thần lực gia trì của Như Lai hàng phục trọn khắp ma quân. Nếu từ nay trở đi, kiên cố bất động, cho tới khi thấy tâm hiểu đạo, tức là từ sơ phát tâm liền thành Chánh Giác, dùng Trừ Cái Chướng tam muội để hiện trọn khắp thân Mạn đồ la. Vì thế nói là “đắc đồng bỉ khánh”.

(Sớ) Như Thiện Thệ đạo sư, trụ ư Ba La Nại, sơ chuyển tối vô thượng, pháp luân gia khánh thời, kỳ đặc vị tằng hữu, thế gian thời phần tận. Nhữ kim đắc đồng bỉ, tác tịch chi gia khánh.

(疏)如善逝導師，住於波羅奈，初轉最無上，法輪嘉慶時，奇特未曾有，世間時分盡 ，汝今得同彼 ，作寂之嘉

慶。

(Sớ: Như Thiện Thệ đạo sư, trụ tại Ba La Nại, lúc mới chuyển pháp luân, vô thượng tốt đẹp nhất, hiếm lạ, chưa từng có, thời phần thế gian hết. Ngươi nay được giống vậy, mừng vui tạo tịch tĩnh).

Đức Thế Tôn do mười nghĩa mà chuyển chánh pháp luân, như kinh Hoa Nghiêm v.v… đã rộng nói. Chữ Bát Ra Phạ Na Đổ Phạ Ra (Pravanatuvara) trong tiếng Phạn nghĩa là “thượng diệu, thù thắng, bậc nhất trong thế gian, không gì hơn được”, cho nên nói là “tối vô thượng”. Lại nữa, những điều đức Thế Tôn đã nói đều vì đại sự nhân duyên, nên nói là “tối vô thượng”. Hết thảy thế gian trước nay chưa từng nghe, mà cũng chẳng thể chuyển, nên nói là “kỳ đặc” (lạ lùng, đặc biệt). “Chưa từng có” được ghi trong bản tiếng Phạn là “kỳ hy”, nay dịch thành [“chưa từng có”] là dịch theo ý. Tự độ các cõi, cũng khiến cho vô lượng chúng sanh trụ nơi thân tối hậu, cho đến cũng khiến cho ý niệm nẩy sanh thô trọng vĩnh viễn diệt mất. Nay ngươi cũng thế, trong đời này cho tới khi đắc Trừ Cái Chướng tam muội và Ngữ Ngôn Đà La Ni, khởi thần thông tự tại, cũng sẽ có thể chuyển pháp luân giống như đức Tỳ Lô Giá Na, nên nói là “đắc đồng bỉ khánh”.

(Sớ) Như bỉ vi lợi ích, đệ nhất cát nghĩa khánh, phước lợi sở nhiêu ích, xưng tán chư thánh chúng, biến thuyết cụ đức tôn, Mâu Ni Thích sư tử, nhữ kim đắc đồng bỉ, tác tịch chi gia khánh.

(疏)如彼為利益，第一吉義慶，福利所饒益，稱讚諸聖眾。遍說具德尊，牟尼釋師子，汝今得同彼，作寂之嘉慶。

(Sớ: Như vì lợi ích đó, nghĩa cát khánh bậc nhất, phước lợi tạo lợi ích, ca ngợi các vị thánh, nói trọn đấng đủ đức, Mâu Ni Thích sư tử. Ngươi nay được giống Ngài, vui mừng tạo tịch tĩnh).

Bản tiếng Phạn ghi là Hệ Đa (Hita), dịch nghĩa là “lợi ích”. Kế đó nói Cật Rị Da (Kriyā), phương này dịch là Lợi. Ca Ra Nĩnh (Karaṇi) dịch là “nhiêu ích” (tạo lợi ích). Vốn là các danh từ khác biệt, nhưng người truyền thừa chẳng phân biệt. Ví như nói Sơ Tai (初哉), Thủ Cơ (首基), Triệu Tổ (肇祖), Thỉ Thai (元胎), tuy đều [là các danh từ] quy vào vị thỉ tổ, nhưng có đôi chút sai khác. “Lợi ích” trong câu đầu tiên cũng có nghĩa là “khiến cho đạt được lợi ích”, nhằm kết lại phần kệ tán thán Phật. “Đệ nhất cát nghĩa” trong câu kế tiếp nhằm kết lại phần kệ tán thán Pháp. Hai câu kế đó nói về cái quả thù thắng được thành tựu bởi sự tu hành, cúng dường, nhằm tổng kết phần kệ tán thán Tăng. Hai câu kế đó tổng kết bảy bài kệ nói về bổn hạnh của đức Thích Ca Mâu Ni Phật. Nói tóm lại, hết thảy các công đức như thế đó, nay ngươi đã đạt được trọn vẹn. Lúc đức Thế Tôn nhập Niết Bàn và thành Chánh Giác chẳng hai, chẳng khác, nhưng nếu xét theo Thế Đế thì nói “ba cõi trống rỗng, phước của chúng sanh đã hết”. Vì thế, ẩn đi chẳng nói. Nhưng ở đây, kết lại Tam Bảo và bổn hạnh của Như Lai, tức là ý nghĩa Đại Niết Bàn. Mười một bài kệ này trọn đủ vô lượng nghĩa, sẽ được rộng nói phân biệt trong các Tu Đa La. Do sợ trở ngại cho phần nói về ý nghĩa của Mạn đồ la, nên tôi chỉ nêu lời giải thích đại lược đó thôi!

* Kim trù kệ (kệ đũa vàng bản tiếng Phạn)

(Sớ) A nhưỡng nẵng (vô trí dã) bát trá lam (mạc dã) phạ tha (Phật tử dã) a bả nễ than (quyết trừ dã) nhĩ nãi (nhân giả dã) tát đá phạ (vị nhữ dã) xá la chỉ (thiện dụng trù dã) muội nễ dã ra chiết tốt đô (y vương dã) duệ tha lộ yết tả (như thế gian dã) muội bổ ra (do như dã).

(疏)阿壤曩(無智也)。鉢吒藍(膜也)。嚩瑳(佛子也)。阿跛儞嘽(決除也)爾乃(仁者也)薩哆嚩(為汝也)。舍邏枳(善用籌也)昧儞也囉折窣都(醫王也)。曳他路羯寫(如世間也)。昧補囉(猶如也)。

(Sớ: A nhưỡng nẵng (vô trí) bát trá lam (màng mộng) phạ tha (Phật tử) a bả nễ than (trừ bỏ) nhĩ nãi (nhân giả) tát đá phạ (vì ngươi) xá la chỉ (khéo dùng đũa) muội nễ dã ra chiết tốt đô (y vương) duệ tha lộ yết tả (như thế gian) muội bổ ra (giống như).

[Ý nghĩa của bài kệ này là]: Phật tử! Đức Phật đã vì ngươi trừ bỏ màng mộng vô trí, giống như bậc y vương trong thế gian khéo dùng đũa vàng. Cách trị bệnh mắt ở phương Tây là dùng vàng làm đũa, hai đầu tròn trơn nhẵn, ở giữa nhỏ, giống như cái chày, dài chừng bốn năm tấc. Khi dùng thì bôi thuốc lên hai đầu, dùng mỗi đầu để bôi thuốc lên một mắt. “Kim bễ” (Chiếc kim bằng vàng để lột màng mộng trong mắt) được nói trong kinh Niết Bàn thuộc loại này. Trong tâm mục của hết thảy chúng sanh vốn sẵn có tánh tri kiến của Phật, chỉ vì màng mộng vô trí che lấp, Thật Tướng của các pháp chẳng thể hiện tiền rõ rệt. Nếu để cho thầy thuốc vụng về chữa trị, không chỉ vô hiệu mà thôi, hoặc càng tăng thêm màng mộng, hoặc thương tổn tròng mắt! Như Lai phương tiện trọn đủ, khéo dùng đũa vàng, chẳng giống như thế! Như người thợ đất Dĩnh vung búa, tận lực trừ cấu nhơ, nhưng chẳng thương tổn chỗ chẳng thể bị thương! Nếu có chút nào sai sót, chênh lệch mảy may, sẽ bị Đoạn Không che lấp, chẳng thành tri kiến vô ngại. Hơn nữa, con mắt bị bệnh ấy thấy tánh của sắc, trong thế gian dù có bậc y vương hay không, pháp vốn sẵn thành tựu như thế đó, chỉ gặp cơ hội được chữa trị thì sẽ có thể sáng bừng, chẳng phải do công sức của thuốc và đũa vàng mới tạo thành vậy! Trong kinh Diệu Pháp Liên Hoa đã có thí dụ về kẻ mù, trong ấy đã nói cặn kẽ. Hết thảy chư Phật có đủ loại môn phương tiện, xét đến chỗ chỉ quy, thảy đều là ý này!

* Minh kính kệ ( kệ gương sáng bản tiếng Phạn)

(Sớ) Bát ra để phạ (tượng dã) ma mãng da (hình dã) đạt ma (pháp dã) a xa (trừng dã) thâu đà (thanh tịnh dã) a nang vĩ la (bất trược dã) a nghiệt ra hệ da nẵng (vô chấp dã) tỳ la tất dạ thất giả (ly ngôn thuyết dã) hệ đô (nhân dã) yết ma (nghiệp dã) tam mẫu ốt bà phạ (phát khởi dã, nhất kệ). Ế văn (như thị dã) nhưỡng đát phạ (tri dã) y doãn man (thử dã) đạt ma (pháp dã) niết sa phạ bà phạ (vô tự tánh dã) nẵng nang vi lam (bất trược dã) củ rô (vi dã) tát đát phạ (hữu tình dã) lạt tha (lợi dã) mãng đổ lam (vô tỷ dã) bột đà nẫm (chư Phật dã) nhã đa (sanh dã) tất đát phạ (nhữ dã) mạo ra sa (tâm dã). Chư pháp vô hình tượng, thanh trừng vô cấu trược, vô chấp ly ngôn thuyết, đản tùng nhân nghiệp khởi. Như thị tri thử pháp, tự tánh vô nhiễm ô, vi thế vô tỷ lợi, nhữ tùng Phật tâm sanh.

(疏)鉢囉底嚩(像也)麼莾耶(形也)。達摩(法也)阿車(澄也)。輸駄(清淨也)阿囊尾羅(不濁也)阿蘗囉係耶曩(無執也)。毘邏必夜室者(離言說也)係都(因也)羯麼(業也)。三母嗢婆嚩(發起也。一偈)。翳文(如是也)壤怛嚩(知也)伊瞞(此也)達麼(法也)。涅娑嚩婆嚩(無自性也)曩囊微藍(不濁也)。矩嚕(為也)薩怛嚩(有情也)。喇他(利也)莽賭藍(無比也)。勃駄喃(諸佛也)若多(生也)。悉怛嚩(汝也)冒囉娑(心也)。諸法無形像，清澄無垢濁，無執離言說，但從因業起，如是知此法，自性無染污，為世無比利，汝從佛心生。

(Sớ: Bát ra để phạ (hình tượng) ma mãng da (hình) đạt ma (pháp) a xa (lắng trong) thâu đà (thanh tịnh) a nang vĩ la (bất trược) a nghiệt ra hệ da nẵng (vô chấp) tỳ la tất dạ thất giả (lìa ngôn thuyết) hệ đô (cái nhân) yết ma (nghiệp) tam mẫu ốt bà phạ (phát khởi, kệ thứ nhất). Ế văn (như thị) nhưỡng đát phạ (biết) y doãn man (cái này) đạt ma (pháp) niết sa phạ bà phạ (vô tự tánh) nẵng nang vi lam (chẳng đục) củ rô (làm) tát đát phạ (hữu tình) lạt tha (lợi) mãng đổ lam (khôn sánh) bột đà nẫm (chư Phật) nhã đa (sanh) tất đát phạ (ngươi) mạo ra sa (tâm). [Dịch nghĩa]: Các pháp không hình tượng, lắng trong, không cấu trược, chẳng chấp, lìa ngôn thuyết, chỉ do nghiệp nhân khởi. Biết pháp này như thế, tự tánh chẳng nhuốm bẩn, lợi khôn sánh trong đời, ngươi sanh từ tâm Phật).

Câu đầu tiên trong bản tiếng Phạn chỉ nói “hình tượng”, nhưng mạch văn liên quan “vô tướng pháp”, ý nói “pháp chẳng có hình tượng”. Tánh vốn tịnh, giống như gương sáng trong lặng, thanh tịnh, chẳng có uế trược, có thể hiện trọn khắp các hình bóng. Hãy nên biết hình bóng ấy chẳng sanh từ gương, chẳng sanh từ vật chất bên ngoài, chẳng cộng sanh (do gương và vật bên ngoài cùng sanh ra), mà cũng chẳng phải là không có nhân duyên. Đủ loại hý luận đều chẳng tương ứng, cũng lại chẳng thể chấp giữ, chỉ thuộc vào các nhân duyên đó thôi! Duyên hợp chẳng sanh, duyên lìa chẳng diệt, tức là nói “chẳng thường, chẳng đoạn, chẳng đến, chẳng đi”. Hãy nên biết hình bóng chính là gương, gương chính là hình bóng. Nếu có thể hiểu như thế, sẽ thấy Thật Tướng của các pháp, biết tự tánh của tâm vốn chẳng nhiễm ô. Dùng cái tâm như gương để soi xét cái gương như tâm, nên nói “tâm tự thấy tâm, tâm tự biết tâm, trí và gương chẳng hai, chẳng khác”. Vì thế, trừ khử màng mắt, chính vì quán pháp giới như thế. Do vậy, tự hiểu rõ! Nếu lúc tương ứng với điều này, tức là từ trong phổ môn Mạn đồ la, đắc Trừ Cái Chướng tam muội, có thể vì hết thảy chúng sanh tạo lợi ích vô cùng, hoặc nói là “vô đối”, hoặc bảo là “vô xứng”, tức là chẳng thể tính kể được! Do có thể tự sanh vào nhà của vị Phật trong tự tâm, nên gọi là “đứa con của vị Phật trong tâm”. Do sanh từ vị Phật trong tâm, bảo là “nhữ tùng Phật tâm sanh” (ngươi sanh từ Phật tâm).

* Pháp luân pháp loa kệ (bản tiếng Phạn)

(Sớ) A nại dã (kim nhật dã) bát ra bột rị để (dĩ hậu dã) lộ yết tả (thế gian dã) chước yết lan mạt rị đa dã (luân chuyển dã) đá diễn nan (cứu thế giả dã) a bố lại diên (xuy dã) tam mạn đa nột phạ (phổ biến dã) đạt ma (pháp dã) thương khư (loa dã) mãng (vô dã) nỗ đá lam (thượng dã. Nhất kệ). Nẵng (vô dã) đế đát ra kiến cật sái (bỉ lự dã) vĩ mạt để lạt phạ (dị huệ dã) niết lạt vĩ thương kế nẵng (vô nghi dã) chế đá sa (tâm dã) bát ra ca xa dã (khai thị dã) sa phạ lộ kế tất mẫn (thế nhân dã) man đát ra (chân ngôn dã) giá rị tà (hành dã) nẵng diễn (đạo dã) bát lam (thắng dã. Nhị kệ). Y phạm (như thị dã) cật lật đá nhung (tác nguyện dã) bột đà nẫm (chư Phật dã) ổ bả ca rị (ân đức dã) để nghĩ dã tế hát (xướng dã, sai thuyết dã) đế giá (bỉ dã) phạ nhật ra đà lạt (Chấp Kim Cang dã) tát lạt bệ (nhất thiết dã) lạc cật sạn để (hộ dã) đát phạ (nhữ dã) tát bà xa (giai thường đương dã. Tam kệ). Nhữ tự ư kim nhật, chuyển ư cứu thế luân, kỳ thanh phổ châu biến, xuy vô thượng pháp loa, vật sanh ư dị huệ, dĩ vô nghi lự tâm, khai thị ư thế gian, thắng đạo chân ngôn hạnh, thường tác như thị nguyện, tuyên xướng Phật ân đức. Nhất thiết Trì Kim Cang, giai đương hộ niệm nhữ.

(疏)阿捺也(今日也)。鉢囉勃哩底(已後也)。路羯寫(世間也)斫羯蘭沫唎多也(輪轉也)。哆演難(救世者也)。阿布籟延(吹也)。三漫多訥嚩(普遍也)。達麼(法也)商佉(螺也)。莾(無也)努哆藍(上也。一偈)曩(無也)諦。怛囉建吃灑(彼慮也)。尾末底喇嚩(異慧也)。涅喇尾商計曩(無疑也)。制哆娑(心也)。鉢囉迦奢也(開示也)。娑嚩路計悉泯(世人也)。瞞怛囉(真言也)。遮唎邪(行也)。曩演(道也)鉢藍(勝也。二偈)。醫梵(如是也)。吃栗哆茸(作願也)。勃馱喃(諸佛也)鄔跛迦唎(恩德也)。底擬也細喝(唱也差說也)。諦遮(彼也)。嚩馹囉駄喇(執金剛也)。薩喇鞞(一切也)。𡀩吃鏟(護也)。怛嚩(汝也)薩婆奢(皆常當也。三偈)。汝自於今日，轉於救世輪，其聲普周遍，吹無上法螺，勿生於異慧，以無疑慮心，開示於世間，勝道真言行。常作如是願，宣唱佛恩德，一切持金剛，皆當護念汝。

(Sớ: A nại dã (ngày nay) bát ra bột rị để (về sau) lộ yết tả (thế gian) chước yết lan mạt rị đa dã (luân chuyển) đá diễn nan (đấng cứu thế) a bố lại diên (thổi) tam mạn đa nột phạ (phổ biến) đạt ma (pháp) thương khư (tù và) mãng (không) nỗ đá lam (trên. Kệ thứ nhất). Nẵng (Không) đế đát ra kiến cật sái (lo nghĩ khác) vĩ mạt để lạt phạ (dị huệ) niết lạt vĩ thương kế nẵng (chẳng nghi) chế đá sa (tâm) bát ra ca xa dã (khai thị) sa phạ lộ kế tất mẫn (người đời) man đát ra (chân ngôn) giá rị tà (hành) nẵng diễn (đạo) bát lam (thù thắng. Kệ thứ hai). Y phạm (như thế) cật lật đá nhung (phát nguyện) bột đà nẫm (chư Phật) ổ bả ca rị (ân đức) để nghĩ dã tế hát (xướng, nói) đế giá (điều đó) phạ nhật ra đà lạt (Chấp Kim Cang) tát lạt bệ (hết thảy) lạc cật sạn để (thủ hộ) đát phạ (ngươi) tát bà xa (đều sẽ thường. Kệ thứ ba). [Dịch nghĩa]: Ngươi từ nay trở đi, chuyển pháp luân cứu đời, tiếng ấy lan trọn khắp, thổi ốc pháp vô thượng, đừng nẩy sanh dị huệ, dùng tâm chẳng lo ngờ, khai thị cho thế gian, đạo thù thắng chân ngôn, thường nguyện như thế này, tuyên xướng Phật ân đức. Hết thảy Trì Kim Cang, sẽ đều hộ niệm ngươi).

Giống như tự luân xoay tròn, cùng hợp thành một Thể. Giống như tự luân, ấn luân thân cũng thế. Vì thế, khi hiểu nghĩa của Viên Kính Mạn đồ la, liền hiểu nghĩa “chuyển pháp luân” trong bí mật tạng. Khi chuyển pháp luân này, dùng một âm thanh trọn khắp mười phương thế giới, cảnh tỉnh, giác ngộ chúng sanh. Vì thế nói là “thổi ốc pháp lớn”. Phạm âm trong chữ “phổ biến”, có nghĩa “vang ra tiếng, thổi ra”, lại có nghĩa là “khiến cho âm thanh ấy phổ biến”. “Dị huệ” là trí huệ phân biệt vọng tưởng. “Vô nghi tâm” chính là nghi hối vĩnh viễn diệt mất, trụ trong Thật Trí. Do trụ trong Thật Trí, liền có thể nhất định sư tử hống, khai thị đạo pháp chân ngôn hạnh vô thượng cho trời, người. Nếu ngươi có thể phát nguyện như thế, trong hết thảy mọi nơi, hết thảy mọi lúc, sẽ là báo đáp đại ân chánh pháp, tuyên bố ân đức của Phật, tức là được Phật sai khiến hành Như Lai sự. Do vậy, hết thảy Trì Kim Cang đều hộ niệm ngươi. Lại nữa, tâm vương của ngươi khi hiểu rõ đạo pháp, thành Phật, chuyển pháp luân, đã có vô lượng vô biên kim cang trí ấn trọn khắp cùng phù tá và hộ trì, huống hồ tất cả oai thế của đấng Tỳ Lô Giá Na khi rốt ráo tâm vương thành Phật ư? Vì thế, hãy nên vì pháp này mà phát khởi đại tinh tấn.

* Tam muội da kệ (Phạn bổn)

(Sớ) A nễ dã bát ra bột rị để (tùng kim dĩ hậu) đế phạ tha (tác Phật tử dã) a bỉ nhị vĩ đá (bất tích mạng dã) ca la nĩnh đa (cố dã) a bát rị (bất ưng dã), để dạ dũng hệ (xả dã) tát đạt mô (chánh pháp dã) bồ đề chất đá (Bồ Đề tâm dã) mạt đát bát ra (xả ly dã. Nhất kệ) Mãng tha rị diên (xan dã) tát bà đạt mê số (ư nhất thiết pháp dã) tát đát phạ (chư chúng sanh dã) nẵng mang (vật dã, bất dã) hệ thả giả dã đa (lợi ích hạnh dã) y đế (thử dã) tam muội da hệ (giới dã) tam bột đài (Phật dã) ra khế dã đá (thuyết dã) tát đát phạ (nhữ dã) tô một ra đá (thiện trụ giới giả. Nhị kệ) Duệ tha (do như dã) sa phạ (tự thân dã) nhị vĩ đan (mạng dã) lạc cật sản (hộ dã), đát tha lộ cật sản (diệc hộ dã) y mê (như thị dã) đát phạ dã bát ra nật bát nễ (thủ khể ư dã) ngu rô (tôn dã) thỉ sử (đệ tử dã, nhữ dã) thất giả ra nhứ du bạc cát để (cung kính dã) phạ tha ra (kiền thành dã. Tam kệ) A bửu bế da (y giáo phụng hành dã) tát thản đa (chư hữu dã) tát lạt man (sở tác dã) niết thất chỉ đế (vô dã) nang (dã) thản ra (nghi lự dã) thản mãng na (tâm dã. Phán kệ). Phật tử nhữ tùng kim, bất tích thân mạng cố, bất ưng xả chánh pháp, xả ly Bồ Đề tâm, xan lận nhất thiết pháp, bất lợi chúng sanh hạnh. Phật thuyết tam muội da, nhữ thiện trụ giới giả, như hộ tự thân mạng. Hộ giới diệc như thị, ưng chí thành cung kính, khể thủ thánh tôn túc, sở tác tùy giáo hành, vật sanh nghi lự tâm.

(疏)阿儞也鉢。囉勃哩底(從今以後)。諦嚩瑳(作佛子也)。阿粃貳尾哆(不惜命也)。迦羅儜多(故也)。阿鉢(不應也)。夜係(捨也)。薩達摸(正法也)菩提質哆(菩提心也)沫怛鉢囉(捨離也。一偈)莾瑳延(慳也)。薩婆達謎數 (於一切法也)薩怛嚩(諸眾生也)。曩忙(勿也不也)係且者也多(利益行也)。醫帝(此也)三昧耶係(戒也)三勃臺(佛也)囉契也哆(說也)薩怛嚩(汝也)蘇沒囉哆。(善住戒者。二偈)曳他(猶如也)娑嚩(自身也)貳尾單(命也)落吃鏟(護也)怛他蕗吃鏟(亦護也)伊迷(如是也)怛嚩也鉢囉抳鉢儞(首稽於也)虞嚧(尊也)。始史(弟子也汝也)。室者囉絮瑜薄吉(恭敬也)嚩瑳囉(虔誠也。三偈)。阿閉耶(依教奉行也)薩坦多(諸有也)。薩喇瞞(所作也)。涅室旨帝(無也)囊(也)坦囉(疑慮也)坦莾娜(心也。判偈)。佛子汝從今，不惜身命故，不應捨正法，捨離菩提心，慳悋一切法，不利眾生行。佛說三昧耶，汝善住戒者，如護自身命，護戒亦如是，應至誠恭敬，稽首聖尊足，所作隨教行，勿生疑慮心。

(Sớ: A nễ dã bát ra bột rị để (từ nay trở đi) đế phạ tha (làm Phật tử) a bỉ nhị vĩ đá (chẳng tiếc mạng) ca la nĩnh đa (vì thế) a bát rị (chớ nên), để dạ dũng hệ (xả) tát đạt mô (chánh pháp) bồ đề chất đá (Bồ Đề tâm) mạt đát bát ra (xả ly. Kệ thứ nhất). Mãng tha rị diên (keo kiệt) tát bà đạt mê số (trong hết thảy các pháp) tát đát phạ (các chúng sanh) nẵng mang (đừng, chớ), hệ thả giả dã đa (lợi ích hạnh) y đế (cái này) tam muội da hệ (giới) tam bột đài (Phật) ra khế dã đá (nói) tát đát phạ (ngươi) tô một ra đá (khéo trụ trong giới. Kệ thứ hai) Duệ tha (giống như) sa phạ (tự thân) nhị vĩ đan (mạng) lạc cật sản (thủ hộ) đát tha lộ cật sản (cũng thủ hộ) y mê (như thế) đát phạ dã bát ra nật bát nễ (đảnh lễ) ngu rô (tôn quý) thỉ sử (đệ tử, ngươi) thất giả ra nhứ du bạc cát để (cung kính) phạ tha ra (kiền thành. Kệ thứ ba) A bửu bế da (y giáo phụng hành) tát thản đa (các cõi) tát lạt man (việc làm) niết thất chỉ đế (không) nang (cũng) thản ra (nghi lự) thản mãng na (tâm. Kệ phán định). Phật tử kể từ nay, do chẳng tiếc thân mạng, chớ nên xả chánh pháp, lìa bỏ tâm Bồ Đề, keo tiếc hết thảy pháp, chẳng hành lợi chúng sanh. Phật nói tam muội da, ngươi khéo trụ trong giới, như gìn thân mạng mình. Hộ giới cũng như thế, nên chí thành cung kính, đảnh lễ chân thánh tôn, hành đúng theo lời dạy, đừng sanh tâm ngờ lo).

Trong phần trước đã nói “kề tai bảo ban một bài kệ”, giống như Tăng Kỳ Gia (Đại Chúng Bộ) truyền trao Lục Niệm, Tát Bà Đa (Nhất Thiết Hữu Bộ) truyền trao pháp Ngũ Thời, dùng đó để nghiệm chứng [người được truyền dạy] đã từng thọ giới Cụ Túc hay không? Nay nếu thọ trọn đủ bốn giới ấy rồi, đã dạy đại lược giới tướng, hãy nên hiểu biết Tứ Ba La Di trong tạng bí mật. Giống như người bị kẻ khác chặt đứt đầu, mạng căn chẳng tiếp nối được, hết thảy các chi phần chẳng thể làm gì được, chẳng lâu sau sẽ đều tan hoại. Nay bốn giới Ba La Di này chính là mạng căn trong Chân Ngôn Thừa, mà cũng là mạng căn của chánh pháp. Nếu phá hoại, sẽ giống như tử thi trong tạng bí mật. Tuy có đủ thứ hạnh công đức, chẳng lâu sau sẽ bại hoại.

Giới thứ nhất là “chớ nên xả chánh pháp”, vì hết thảy chánh giáo của Như Lai sẽ đều nhiếp thọ, tu hành, thọ trì, đọc, tụng, như biển cả dung nạp trăm sông, chẳng có tâm chán đủ! Nếu đối với hết thảy các pháp môn dù liễu nghĩa hay bất liễu nghĩa trong các thừa mà sanh tâm vứt bỏ, như trong Thanh Văn Thừa nếu đối với người có thể tu pháp mà tâm sanh ý niệm, hoặc miệng nói vứt bỏ một pháp, thì cũng thành xả giới! Tuy đối với Cụ Túc Tỳ Ni, chẳng đọa vào các số, nhưng chẳng phải là tội phạm giới. Nay do Đại Thừa bí mật này rốt ráo chẳng có ý nghĩa “xả”, bèn thành trọng tội. Lại nữa, hết thảy các pháp môn đều do đức đại bi Thế Tôn trong vô lượng A tăng kỳ kiếp tích tập, vì muốn lợi ích trọn khắp hết thảy các chúng sanh nên diễn nói, giống như đối với các tự luân chẳng thể vứt bỏ một tự luân nào. Như người thuộc Thanh Văn thừa, hễ bỏ một chuyện, thì do vậy, nghĩa “hòa hợp” bị đoạn mất, đã đánh mất luật nghi, huống hồ Ma Ha Diễn ư?

Giới thứ hai là “chớ nên lìa bỏ Bồ Đề tâm”. Trong vạn hạnh của Bồ Tát, Bồ Đề tâm này ví như cờ soái của bậc đại tướng. Nếu lúc vị đại tướng đánh mất cờ soái, tức là ba quân thất bại, bị kẻ khác chiến thắng. Vì thế, phạm Ba La Di. Có người tuy yêu mến sâu đậm pháp tạng tam thừa, tâm chẳng vứt bỏ, nhưng nghĩ như thế này: “Vô thượng Đại Thừa có đủ loại khổ hạnh khó hành, ta chẳng thể kham nổi! Hãy nên giữ lấy sự diệt độ trong Tiểu Thừa”. Hoặc nói: “Ta sẽ rộng gieo thiện căn cúng dường Tam Bảo, lãnh nhận phước báo nhân thiên lâu dài. Vô thượng Bồ Đề là hành xứ của các bậc đại nhân như Phổ Hiền, Văn Thù v.v… Nay ta há có thể đạt được ư?” Các thứ nhân duyên thoái thất Bồ Đề nguyện như thế chính là tự đoạn mạng căn, phạm tội Ba La Di. Lại nữa, Bồ Đề tâm rốt ráo chẳng có ý nghĩa thoái thất. Vì thế, chẳng giống như trong pháp Thanh Văn, thậm chí buông bỏ Tam Quy, lui về làm bạch y ngoại đạo, Phật vẫn từ bi, yêu mến, xót thương, chấp thuận lời dối trá ấy.

Giới thứ ba là “trong hết thảy các pháp, chớ nên keo tiếc”. Có người tuy chẳng xả chánh pháp, chẳng lìa Bồ Đề tâm, nhưng keo tiếc chánh pháp, không chịu xem xét căn cơ để bố thí rộng rãi, thì cũng phạm tội Ba La Di. Vì lẽ nào vậy? Do Như Lai xuất thế rồi mới có chánh pháp, thậm chí một câu, một kệ, không gì chẳng phải là do đức Thế Tôn đã táng thân xả mạng làm đầy tớ rồi mới đạt được. Đấy là tài sản do cha mẹ để lại của hết thảy chúng sanh, chẳng phải của riêng một chúng sanh nào! Mà nay trộm lấy làm của chính mình; vì vậy, trong tạng bí mật, [hành vi ấy] giống như trộm vật của Tam Bảo vậy!

Nói đại lược, pháp có bốn loại, tức là tam thừa và bí mật thừa. Tuy chẳng nên keo tiếc, nhưng phải quán sát chúng sanh, lượng định căn khí của họ rồi sau đó mới truyền trao. Nếu bộp chộp nói ngay các chuyện sâu xa, bí mật, khiến cho [người nghe] sanh lòng nghi báng, đoạn thiện căn của họ, tức là [người cẩu thả nói pháp] đã phạm tội Ba La Di trong giới thứ tư! Còn cái tội keo kiệt tài vật, không chịu bố thí rộng rãi, sẽ phạm lỗi trong mười loại phương tiện giới, sẽ được nói trong phẩm sau.

Giới thứ tư là “chớ nên chẳng tạo hạnh lợi ích cho hết thảy chúng sanh”. Đây là pháp trái nghịch Tứ Nhiếp. Tứ Nhiếp là Tứ Y trong giới cụ túc của bậc Bồ Tát. Khi mới thọ giới, trước hết hãy nên khai thị giá nạn của giới này, người nếu có thể phụng hành thì mới thọ. Chẳng thể phụng hành thì chẳng phải là Ma Ha Tát Đỏa, chớ nên thọ! Vì sao vậy? Bồ Tát phát tâm Nhất Thiết Trí, vốn vì nhiếp thọ trọn khắp hết thảy chúng sanh để tạo nhân duyên nhập đạo cho tam thừa, mà nay ngược ngạo hành pháp trái nghịch Tứ Nhiếp, khởi lên nhân duyên chướng đạo cho chúng sanh. Hết thảy chúng sanh cũng có cùng một cái Thể của tự luân, chẳng thể rời lìa. Hễ tổn hại thiện căn của mỗi một chúng sanh, hoặc bỏ hạnh tạo lợi ích cho họ, sẽ đều cùng phạm tội Ba La Di. Chẳng hạn như trong pháp Thanh Văn, hễ xả một người trong thất chúng, thì chính là nghĩa “chẳng hòa hợp”, đoạn mất Cụ Túc Luật Nghi. Chỉ thuận theo cái tâm phiền não, tạo dâm, trộm, giết, dối v.v… nhưng chưa tổn hại thiện duyên của tam thừa, giống như tội Thâu Lan Giá trong pháp Thanh Văn, sẽ thuộc vào phương tiện học xứ.

Kế đó là lời răn dạy của A xà lê. Tam muội da do đức Phật đã nói, trong bản tiếng Phạn có ghi kèm thêm chữ Thử (này), hàm ý: Mười phương ba đời chư Phật cùng nói tam muội da này, cùng hành một đạo như thật, chẳng hề khác đường! Nay hết thảy nhóm họp trong Mạn đồ la để hiện thân chứng nghiệm. Tiếng Phạn là Tô Một La Đa (Suvrata), dịch thành Thiện Trụ Giới Giả (người khéo trụ trong giới), do người ấy khéo trụ trong tam muội da. Thiện Trụ Giới Giả cũng chính là tên gọi khác của Phật Tử. Như thủ hộ tấm thân do cha mẹ sanh ra của ngươi, nay cũng nên yêu mến Pháp Thân huệ mạng này giống như vậy! Ngươi nay đã thọ giới Cụ Túc, hãy nên chí thành làm lễ chư tôn rồi lui ra. Từ nay trở đi, hễ có làm điều gì, hãy nên hoàn toàn dựa theo pháp giáo chân ngôn để hành đúng như lời dạy. Những người cùng mới thọ giới giống như kẻ đó, đối với hết thảy sự nghiệp, đều nên hỏi thầy, chớ nên bộp chộp tự tiện làm, khiến nghi hối ác tà nẩy sanh! Lại nữa, A xà lê nói hai bộ giới bổn trong Trì Minh Tạng, mỗi mỗi đều là chân ngôn, có thể thực hiện hoàn tất các việc, Như Lai dùng đó để gia trì các đệ tử. Các bài kệ ở đây cũng thế, khi tác pháp hãy nên tụng Phạn bổn, kiêm thêm dùng tự môn để rộng giải thích.

(Kinh) Nhĩ thời, Kim Cang Thủ bạch Phật ngôn: - Thế Tôn! Nhược hữu chư thiện nam tử, thiện nữ nhân nhập thử Đại Bi Tạng Sanh đại Mạn đồ la vương tam muội da giả, bỉ hoạch kỷ sở phước đức tụ?

(經)爾時，金剛手白佛言：世尊！若有諸善男子善女人入此大悲藏生大漫荼羅王三昧耶者，彼獲幾所福德聚？

(Kinh: Lúc bấy giờ, ngài Kim Cang Thủ bạch cùng đức Phật rằng: - Bạch Thế Tôn! Nếu có các thiện nam tử, thiện nữ nhân nhập Đại Bi Tạng Sanh đại Mạn đồ la vương tam muội da này, người ấy sẽ được bao nhiêu khối phước đức?)

Do [học nhân] đã thọ [quán đảnh] đầy đủ xong, [đức Phật] bèn nói vô tác công đức trong Chân Ngôn môn. Như trong pháp Thanh Văn, nếu đã thọ Cụ Túc Giới, đối với mỗi học xứ trong các học xứ “dâm, trộm, giết, dối” v.v… đều có [tác dụng khiến cho] mỗi một chúng sanh trong tam thiên đại thiên thế giới đều đạt được vô tác công đức, sông phước tuôn chảy cho đến khi mạng chung. Thậm chí do giới “không uống rượu”, trong cổ họng của mỗi chúng sanh đều sanh ra vô tác công đức. Do giới “chẳng tổn hoại sanh mạng, đào cuốc đất”, khiến cho hết thảy cây cỏ cho đến tận kim cang tế, mỗi mỗi vi trần đều sanh ra vô tác công đức. Do nhân duyên này, tuy là phàm phu trọn đủ kết sử mà được cùng bậc thánh nhân vô học dự vào hàng Ứng Cúng, cùng nắm giữ thánh sự. Nay trong tạng bí mật này, do giới đầu tiên mà trong mười phương ba đời, hết thảy các chánh pháp tạng đều sanh ra vô tác công đức. Do giới thứ hai, trong hạnh của mười phương ba đời hết thảy Bồ Tát, đều sanh ra pháp vô tác công đức. Do giới thứ ba mà trong mười phương ba đời, hết thảy các môn “độ người” đều sanh ra vô tác công đức. Do giới thứ tư, trong mười phương ba đời, hết thảy chúng sanh và trong Tứ Nhiếp Sự, đều sanh ra vô tác công đức. Chẳng phải chỉ dùng một kỳ làm hạn lượng, mà lấy tam thiên làm cảnh giới vậy.

Lại nữa, trong hết thảy luật nghi Thanh Văn, do nhân duyên tạo tác rốt cuộc là Vô Dư Niết Bàn, đều quy vào “hôi đoạn” (nát thân diệt trí như lửa tắt, tro lạnh). Nay trong luật nghi của Bồ Tát, vốn sanh từ Nhất Thiết Trí, rốt cuộc tiến nhập biển Tát Bà Nhã, từ đầu đến cuối rốt ráo đều như kim cang. Lại như trong pháp Thanh Văn, tuy có trọn đủ các giai tầng phiền não, học, vô học v.v… bất đồng, nhưng phát khởi vô tác luật nghi sẽ chẳng có hơn kém sai khác. Nay luật nghi này của Bồ Tát cũng giống như thế. Tuy là ban sơ phát tâm cho tới bốn mươi hai địa vị, giai tầng bất đồng, nhưng cùng lúc phổ biến pháp giới, phát khởi vô tác thiện căn, cùng Như Lai trọn chẳng có tăng giảm sai khác. Lại nữa, như lúc phát tâm ban đầu, hết thảy công đức liền bằng với Như Lai. Từ đấy trở đi, trải qua vô lượng A tăng kỳ kiếp, trong mỗi niệm luôn tiến lên thù thắng, chuyển thành sâu rộng chẳng thể nghĩ bàn! Do bởi nghĩa này, nên gọi là “vô tác công đức trong tạng bí mật”. Vì vậy, kinh nói ngài Kim Cang Thủ hỏi “thiện nam tử, thiện nữ nhân do nhập Đại Bi Tạng Mạn đồ la này, sẽ đạt được bao nhiêu khối phước đức?”

(Kinh) Như thị thuyết dĩ, Phật cáo Kim Cang Thủ ngôn: “Bí Mật Chủ! Tùng sơ phát tâm, nãi chí thành Như Lai, sở hữu phước đức tụ, thị thiện nam tử, thiện nữ nhân phước đức tụ dữ bỉ chánh đẳng. Bí Mật Chủ! Dĩ thử pháp môn, đương như thị tri: Bỉ thiện nam tử, thiện nữ nhân tùng Như Lai khẩu sanh, Phật tâm chi tử. Nhược thị thiện nam tử, thiện nữ nhân sở tại phương sở, tức vi hữu Phật thi tác Phật sự. Thị cố, Bí Mật Chủ! Nhược nhạo dục cúng dường Phật giả, đương cúng dường thử thiện nam tử, thiện nữ nhân. Nhược nhạo dục kiến Phật, tức đương quán bỉ”. Thời Kim Cang Thủ đẳng thượng thủ Chấp Kim Cang, cập Phổ Hiền đẳng thượng thủ chư Bồ Tát, đồng thanh thuyết ngôn: “Thế Tôn! Ngã đẳng tùng kim dĩ hậu, ưng đương cung kính cúng dường thị thiện nam tử, thiện nữ nhân. Hà dĩ cố? Thế Tôn! Bỉ thiện nam tử, thiện nữ nhân đồng kiến Phật Thế Tôn cố!”

(經)如是說已，佛告金剛手言：祕密主！從初發心乃至成如來所有福德聚，是善男子善女人福德聚與彼正等。祕密主！以此法門當如是知，彼善男子善女人從如來口生、佛心之子，若是善男子善女人所在方所，即為有佛施作佛事。是故，祕密主！若樂欲供養佛者，當供養此善男子善女人；若樂欲見佛，即當觀彼。時金剛手等上首執金剛及普賢等上首諸菩薩同聲說言：世尊！我等從今以後，應當恭敬供養是善男子善女人。何以故？世尊！彼善男子善女人同見佛世尊故。

(Kinh: Nói như thế xong, đức Phật bảo ngài Kim Cang Thủ rằng: “Bí Mật Chủ! So với tất cả khối phước đức từ sơ phát tâm cho đến khi thành Như Lai, thì khối phước đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân bằng đúng với khối phước đức ấy. Này Bí Mật Chủ! Hãy nên biết pháp môn này như sau: Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy sanh từ miệng Phật, là con trong tâm Phật. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy ở chỗ nào, nơi đó có Phật thực hiện Phật sự. Vì thế Bí Mật Chủ! Nếu ưa thích muốn cúng dường Phật, hãy nên cúng dường thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy. Nếu ưa thích muốn thấy Phật, hãy nên thấy những người ấy”. Khi đó, các vị thượng thủ Chấp Kim Cang như Kim Cang Thủ v.v… và các thượng thủ đại Bồ Tát như Phổ Hiền v.v… đồng thanh nói rằng: - Bạch Thế Tôn! Chúng con từ nay trở đi, sẽ đều nên cung kính, cúng dường thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy. Vì sao vậy? Do thấy thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy giống như thấy Phật Thế Tôn).

Đức Phật nói: Khối phước đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy bằng với khối phước đức từ sơ phát tâm cho đến khi thành Như Lai. Phước ấy hết thảy chúng sanh suy lường, phân biệt chẳng thể biết được, chỉ có Phật và Phật mới có thể biết. Nay chỉ nêu bày chỗ tiến nhập, ngõ hầu [thính chúng] lãnh hội ý viên mãn, nên nói: “Hãy nên biết pháp môn này như thế”. Ví như thái tử của Luân Vương vừa mới ở trong thai tạng, đã có thể trì tứ thiên hạ, khiến cho phước đức chẳng giảm, các thần thuộc tám bộ [trời, rồng...] đều tôn kính. Huống hồ lợi ích gây tạo khi người ấy đã kế tục địa vị quán đảnh! Do vậy, đức Phật nói: Do tất cả khối phước đức của người ấy bằng với Như Lai, hãy nên biết người ấy chính là sanh từ miệng Phật, là con trong tâm Phật. Nơi người ấy ở chính là chỗ có Phật thực hiện Phật sự. Giống như trong kinh Thanh Văn, đức Phật nói “hễ Xá Lợi Phất du hành đến nơi đâu thì ở nơi đó, ta vô sự!” Sở dĩ hết thảy chúng sanh cúng dường, thân cận Như Lai là do có thể xuất sanh phước huệ vô tận; nhưng nay tất cả khối phước đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy bằng với Như Lai. Vì vậy, đức Thế Tôn do lòng đại bi mà căn dặn hết thảy chúng sanh: “Nếu thích cúng dường Phật, hãy nên cúng dường thiện nam tử, thiện nữ ấy. Nếu muốn thấy Phật, hãy nên quán người ấy”.

Lúc mới vào Thế Đế Mạn đồ la thì tất cả khối phước đức đều bằng với Như Lai. Lúc mới vào Du Già thâm bí mật Mạn đồ la thì tất cả khối phước đức lại bằng với Như Lai. Cho đến nói rộng, hễ lúc nhập Mạn đồ la thuộc mỗi mỗi địa vị, sẽ sanh ra khối phước đức đều bằng với Như Lai. Trong ấy, cũng có sai biệt và vô sai biệt. Do thấy Kim Cang Giới như thế, nên gọi là Kim Cang Thủ. Do thấy pháp giới như thế, nên gọi là Phổ Hiền. Do vậy, các bậc tôn thánh thượng thủ và hết thảy Kim Cang, Bồ Tát đều đồng thanh nói: “Chúng con từ nay về sau sẽ đều nên cung kính cúng dường thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy. Vì lẽ nào vậy? Do giống như thấy Phật Thế Tôn”. Giống như phụ tá của Luân Vương, vì biết rõ chủng tánh của Luân Vương, thấy vua xuất hiện trong thế gian, sẽ tạo nhiều nghĩa lợi, muốn cho bảy báu thường chẳng ẩn mất, đều dùng lòng chí thành kính lễ và thủ hộ thái tử ở trong thai, chẳng phải là lời lẽ bịa đặt vậy!

Kinh Cù Hê dạy: “A xà lê như thượng sở thuyết tác hộ ma dĩ, dụng tịnh thủy sái chư đệ tử đảnh thượng, quảng thị Mạn đồ la vị, giáo bỉ đại ấn, cập minh vương chân ngôn, linh tọa nhất xứ trì tụng chi. Thứ giáo dĩ hương, hoa cúng dường Bổn Tôn, cập dư chư tôn cánh, thứ đệ nhi tọa. Sư tự tụng Bát Nhã Kinh, linh bỉ thính chi. Thứ vị đô thuyết tam muội da giới: - Nhữ đẳng tùng kim nhật, thường ư Tam Bảo, cập chư Bồ Tát, chư chân ngôn tôn, cung kính cúng dường, ư Ma Ha Diễn kinh, hằng sanh tín giải. Phàm kiến nhất thiết thọ tam muội da giả, đương sanh ái nhạo. Ư tôn giả sở, hằng khởi cung kính, bất ưng ư chư tôn sở hoài hiềm hận tâm, cập dữ tín học ngoại đạo kinh thư. Phàm lai cầu giả, tùy lực thí dữ. Ư chư hữu tình, hằng khởi từ bi. Ư chư công đức, cần tâm tu tập, thường nhạo Đại Thừa. Ư Chân Ngôn hạnh, vật đắc giải phế. Sở hữu bí mật chi pháp, vô tam muội da giả, bất ưng vị thuyết” (A xà lê làm hộ ma như đã nói trong phần trên xong, dùng nước sạch rảy lên đỉnh đầu các đệ tử, chỉ bày cặn kẽ các vị trí trong Mạn đồ la, dạy họ đại ấn và minh vương chân ngôn, bảo họ ngồi ở một chỗ trì tụng. Kế đó, dạy họ dùng hương, hoa cúng dường Bổn Tôn và các vị tôn thánh khác xong, theo thứ tự mà ngồi. Thầy tự tụng kinh Bát Nhã cho họ nghe. Kế đó, vì họ nói trọn tam muội da giới: - Các ngươi từ nay trở đi, thường nên cung kính cúng dường Tam Bảo và các Bồ Tát, các vị tôn thánh trong chân ngôn, luôn sanh tín giải đối với kinh Đại Thừa. Hễ thấy hết thảy những người thọ tam muội da, đều nên sanh lòng yêu thích. Đối với các tôn giả, luôn dấy tâm cung kính. Chớ nên ôm lòng hiềm hận các vị tôn giả, và đừng tin tưởng, học theo kinh sách của ngoại đạo. Phàm có người đến cầu, đều tùy sức mà thí cho. Luôn khởi lòng từ bi đối với các hữu tình, tâm siêng năng tu tập các công đức, thường ưa chuộng Đại Thừa. Đừng lười nhác, đừng buông bỏ hạnh Chân Ngôn. Tất cả pháp bí mật, chớ nên nói với kẻ chẳng có tam muội da).

Đại lược là như thế, những điều khác như đã nói cặn kẽ trong phẩm thứ nhất thuộc Pháp Cúng Dường. Truyền dạy như thế xong, mỗi mỗi chỉ bày chân ngôn, ấn và bộ sở thuộc của Bổn Tôn (tức là vị Bổn Tôn ấy thuộc Phật Bộ, Liên Hoa Bộ, hay Kim Cang Bộ), và giải nói Mạn đồ la của vị ấy. Sau đấy mới làm hộ ma lần cuối cùng. Hộ ma xong, lại đúng như pháp hộ thân, thí thực cho các phương. Thí xong, rửa tay, sái tịnh, trao cho các đệ tử hương, hoa v.v... [để họ] theo thứ tự cúng dường hết thảy chư tôn, thành tâm đảnh lễ, và xin [các Ngài] hoan hỷ. Lại cầm Át già, mỗi mỗi đều dùng chân ngôn của mỗi vị [tôn thánh] mà đúng như pháp tống tiễn, hoặc dùng chân ngôn của vị chủ Mạn đồ la để cùng lúc tống tiễn, giống như cách thức phụng thỉnh vậy. Đem các thức ăn đã cúng dường thí cho người nghèo, chớ nên để cho chó, quạ v.v… ăn nuốt. Tất cả tài vật, A xà lê đáng nên nhận lấy thì tùy ý thọ dụng. Nếu chẳng thể thì đem cúng thí Tam Bảo. Các vật như lọng, phất trần v.v… dâng cúng cho Phật. Hương bôi, hương đốt v.v… dâng cúng cho Pháp. Y, bình, đồ đựng v.v… thì cúng thí Phật và tứ phương Tăng. Nếu không có Tăng, hãy nên thí cho thất chúng. Các đệ tử ấy dù chút phần cũng không được dùng. Nếu dùng, sẽ phạm tam muội da, như trong kinh ấy (kinh Cù Hê) đã rộng nói.

(Kinh) Nhĩ thời, Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn phục quán nhất thiết chúng hội, cáo Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ đẳng chư Trì Kim Cang giả, cập đại chúng ngôn: “Thiện nam tử! Hữu Như Lai xuất thế, vô lượng quảng trường ngữ luân tướng, như xảo sắc Ma ni năng mãn nhất thiết nguyện, tích tập vô lượng phước đức, trụ bất khả hại hạnh, tam thế vô tỷ lực chân ngôn cú”. Như thị ngôn dĩ, Kim Cang Thủ Bí Mật Chủ đẳng chư Chấp Kim Cang cập đại hội chúng, đồng thanh thuyết ngôn: “Thế Tôn! Kim chánh thị thời, Thiện Thệ! Kim chánh thị thời”.

(經)爾時，毘盧遮那世尊復觀一切眾會，告執金剛祕密主等諸持金剛者及大眾言：善男子！有如來出世，無量廣長語輪相，如巧色摩尼能滿一切願、積集無量福德、住不可害行，三世無比力真言句。如是言已，金剛手祕密主等諸執金剛及大會眾同聲說言：世尊！今正是時。善逝！今正是時。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn lại quán sát hết thảy chúng hội, bảo các vị Trì Kim Cang như Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ v.v… và đại chúng rằng: “Thiện nam tử! Có Như Lai xuất thế, vô lượng tướng ngữ luân rộng dài như Ma ni màu hay khéo, có thể thỏa mãn hết thảy các nguyện, tích tập vô lượng phước đức, trụ trong hạnh chẳng thể hại, là câu chân ngôn có sức ba đời khôn sánh”. Nói lời ấy xong, các vị Chấp Kim Cang như Kim Cang Thủ Bí Mật Chủ v.v… và đại chúng trong hội đồng thanh nói rằng: “Bạch Thế Tôn Nay chính là đúng lúc. Bạch đấng Thiện Thệ! Nay chính là đúng lúc”).

Từ đây trở đi là chi phần nói về các chân ngôn cần thiết khi làm pháp sự Mạn đồ la, A xà lê phải nên hiểu rõ. Vì thế, kế đó nói ra. Do sắp phơi bày ngữ mật tạng của Như Lai, [đức Phật] lại quán sát trọn khắp đại chúng để gia trì. Như sanh thân Phật khi sắp thốt lời thành thật, sẽ hiện tướng lưỡi rộng dài, che kín cả mặt, bảo người đáng được độ rằng: “Từ trong kinh sách, ông có thấy người có tướng như thế này mà thốt lời hư vọng hay chăng?” Nếu là trong Ma Ha Diễn (Đại Thừa), thì hiện tướng lưỡi che phủ tam thiên đại thiên thế giới. Nay đức Thế Tôn sắp nói lời bình đẳng của Như Lai, nhằm chỉ rõ ngữ luân ấy theo chiều ngang lẫn chiều dọc đều trọn khắp hết thảy các pháp giới, nên nói là “quảng trường ngữ luân tướng”. Chữ Tướng ở đây, trong bản tiếng Phạn thì ghi là Mạn đồ la. Trước đó, đã khai thị Phổ Môn Mạn đồ la, nay lại phô bày Phổ Môn Ngữ Mạn đồ la, như Như Ý Châu vắng lặng vô tâm, cũng chẳng có tướng nhất định, mà có thể ứng hiện trọn khắp hết thảy, khiến cho [mọi chúng sanh] đều vui sướng, thỏa lòng. Vì thế gọi là “xảo sắc Ma ni”.

Lại từ bản thân của xảo sắc Ma ni phát ra xảo sắc Ma ni ngữ, chỉ bày xảo sắc Ma ni tâm, mưa trọn khắp pháp tài hòng thỏa mãn các thứ mong ước của chúng sanh trong pháp giới. Dấu tích ứng hợp chúng sanh như thế thường trọn khắp mười phương ba đời, dùng vô lượng môn gieo các cội đức. Trong vô cùng tận thời, trụ nơi hạnh chẳng thể hại, tức là có ý nghĩa “trong hết thảy các sự nghiệp, thảy đều chẳng thể gây tai nạn, chẳng thể phá hoại”. Vì thế gọi là “tam thế vô tỷ lực chân ngôn cú” (câu chân ngôn có sức mạnh ba đời khôn sánh). Đó là nói chung chỗ xuất sanh của các chân ngôn. Còn như phần kinh văn sau đó nói về đại lực, đại hộ v.v… chính là từ Như Ý Châu Luân xuất sanh tác dụng tương xứng căn cơ. Lúc bấy giờ, hết thảy đại chúng tự biết cái tâm và căn khí thuần tịnh, lại được Như Lai gia trì chẳng thể nghĩ bàn, nên kham nhận đại pháp, lập tức dùng vô lượng môn, ai nấy cùng nhau đồng thanh thỉnh đức Phật rằng: “Thế Tôn! Kim chánh thị thời. Thiện Thệ! Kim chánh thị thời” (Bạch Thế Tôn! Nay đúng là phải lúc. Thiện Thệ! Nay đúng là phải lúc). Theo Phạn bổn, “tiền thời” là Ca La, tức là thời hạn lâu dài, như một năm được chia thành ba phần chẳng hạn. “Hậu thời” gọi là Tam Ma Da, như tiểu thời (giờ) trong các thời, giống như trong ngày đêm sáu thời cũng được chia thành nhỏ hơn. Như có người nói: “Nay đúng là lúc canh tác, gặp được mưa dầm, hãy nên kịp thời gieo cấy, đừng bỏ lỡ dịp”. Do vậy, họ nói lặp lại như thế.

(Kinh) Nhĩ thời, Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn trụ ư mãn nhất thiết nguyện, xuất quảng trường thiệt tướng, biến phú nhất thiết Phật sát, thanh tịnh pháp tràng cao phong quán tam muội. Thời Phật tùng Định khởi, nhĩ thời, phát biến nhất thiết Như Lai pháp giới ai mẫn vô dư chúng sanh giới thanh, thuyết thử đại lực đại hộ minh phi viết:

(經)爾時，毘盧遮那世尊住於滿一切願出廣長舌相遍覆一切佛剎清淨法幢高峯觀三昧。時佛從定起，爾時發遍一切如來法界哀愍無餘眾生界聲，說此大力大護明妃曰：

(Kinh: Lúc bấy giờ, Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn trụ trong tam muội “pháp tràng như từ trên đỉnh núi cao quán sát thanh tịnh, hiện tướng lưỡi rộng dài che khắp hết thảy các cõi Phật”. Khi đó, đức Phật từ Định khởi, lúc ấy, Ngài phát tiếng thương xót chẳng sót chúng sanh trong hết thảy các pháp giới của chư Như Lai, nói đại lực đại hộ minh phi rằng).

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đã tiếp nhận lời thỉnh cầu, sắp nói đại lực đại hộ minh phi. Do vậy, Ngài trụ trong tam muội pháp tràng như từ trên đỉnh núi cao quán sát thanh tịnh, hiện tướng lưỡi rộng dài che khắp hết thảy các cõi Phật. Ở đây nói là “phát ra”, nhưng theo nguyên văn tiếng Phạn, nếu dịch sát nghĩa, phải nên là “phát sanh”, hoặc dịch theo lối cũ là “phấn tấn”. Hiện tướng lưỡi rộng dài ấy chính là Như Lai phấn tấn thị hiện sức đại thần thông được nói theo kiểu hội ý vậy. Môn tam muội này có tác dụng thượng thủ bậc nhất trong tác dụng phổ môn to lớn xảo sắc Ma ni nơi tướng lưỡi của Như Lai rộng dài che khắp hết thảy các cõi Phật, giống như cái tràng của vị đại tướng, nên nói là “thanh tịnh pháp tràng”.

Chữ Đà Phạ Nhã (Dhvaja) trong tiếng Phạn được phương này dịch là Tràng. Chữ Kế Đô (Ketu) trong tiếng Phạn được phương này dịch là Kỳ (旗, cờ). Hình tướng của chúng hơi khác: Tràng chỉ dùng đủ loại biểu hiện [bằng vải, lụa, gấm vóc] nhiều màu để trang nghiêm, còn Kế Đô thì đại để tương đồng, nhưng có thêm mật hiệu của các loại cờ quạt, giống như binh gia vẽ các loại hình ảnh như rồng, rùa, chim, thú v.v… để làm cờ hiệu điều khiển ba quân. Có chỗ cũng dịch Kế Đô là Tràng, cho nên nói gộp chung. Nếu nói đầy đủ theo bản tiếng Phạn, phải nên nói là “thanh tịnh pháp tràng kỳ”. Như ở chỗ cao ngất phía trên vị đại tướng, sẽ kiến lập tràng kỳ, thấy trọn địa thế núi sông cao thấp, tình huống của địch nhân, chỉ huy trăm vạn người, chuyển động, ngừng lại, phân ra, gộp vào tùy tâm, hễ chiến đấu ắt thắng, hễ công kích ắt giành được. Nếu là vị tướng vụng về, mù mờ sự thế, lại đánh mất tác dụng của tràng kỳ, ai nấy đều có tâm khác lạ, sẽ chẳng tránh khỏi đại bại! Bồ Đề tâm thanh tịnh như thế là tràng kỳ của vạn hạnh, cũng giống như thế. Trụ an ổn, vững vàng bất động trên núi Trung Đạo Đệ Nhất Nghĩa Đế, dùng Kiện Hành tam muội (Thủ Lăng Nghiêm tam muội) quán trọn khắp mười phương, đều thấy sự hơn kém giữa tài, tánh, và chỗ đáng nên sử dụng của vô lượng độ môn, cùng với nhân duyên chánh đạo thông tắc giữa các địa vị. Vì thế, có thể nhiếp trì vô lượng công đức, thủ hộ trọn khắp hết thảy chúng sanh; hễ có làm điều gì, đều chẳng bị ngăn trở, phá hoại.

Khi đó, đức Thế Tôn nghĩ như thế này: “Ta từ sơ phát ý tới nay, thường dùng Bồ Đề tâm dũng kiện này để hộ trì chánh pháp và chúng sanh, trong đủ loại chuyện khổ hạnh khó hành, giống như kim cang chẳng thoái chuyển, chính là vì thành tựu tam muội như thế, hộ trì trọn khắp mười phương các cõi Phật. Nay sở nguyện của ta đều đã được trọn vẹn, nay đúng là lúc làm chuyện đáng nên làm”. Ngài lập tức phát ra âm thanh thương xót chẳng còn thừa sót chúng sanh trong hết thảy các pháp giới của Như Lai, nói câu trì minh pháp này: “Nếu lời ta nói thành thật, chẳng dối, hễ có ai trì tụng, tu tập [minh chú này], sẽ khiến cho thế lực của người ấy chẳng khác ta”. Do vậy, gọi là “đại lực, đại hộ” (sức mạnh to lớn, thủ hộ to lớn).

[Thiện Vô Úy] A xà lê nói: “Minh có nghĩa là quang minh đại huệ. Phi trong tiếng Phạn là La Thệ (Rājñī), tức là danh từ giống cái của chữ Vương (La Xà, Rāja). Vì thế, người truyền độ xét theo ý nghĩa mà nói là Phi. Phi có nghĩa là tam muội, tức là Đại Bi Thai Tạng tam muội. Tam muội ấy chính là mẹ của hết thảy Phật tử. Phật tử chính là thanh tịnh pháp tràng Bồ Đề tâm. Như thai tạng thoạt đầu là chứa đựng, che chở Ca La La (Kalala, phôi thai), khiến cho nó chẳng bị các duyên gây thương tổn. Lần lượt tăng trưởng cho đến khi sanh nở. Sau đó, do tâm siêng năng, kiên cố mà che chở, nuôi nấng. Vì thế nói mẹ có ân sâu nhất, khó thể báo đáp ân đức”. Từ tam muội này mà phát khởi, lúc trụ hay xuất, đều là pháp giới chẳng thể nghĩ bàn, chẳng phải như Thiền Định thế gian, động và tịch trở ngại lẫn nhau, [môn tam muội này] chẳng có chút nào gián đoạn, thoái thất.

(Kinh) Nam ma tát bà thản tha nghiệt đế tế. Tát bà bội dã vi nghiệt đế tế. Vi thấp phạ mục khế tệ. Tát bà tha hám. Khiếm ra cật sa ma ha mạt lệ. Tát bà đát tha nghiệt đa. Bôn nật dã nễ xà đế. Hồng hồng đát ra trách, đát ra trách, a bát ra để ha đế, sa ha.

(經)南麼薩婆坦他蘖帝𡃇。薩婆佩野微蘖帝𡃇。微濕嚩目契弊。薩婆他唅。欠囉吃沙摩訶沫麗。薩婆怛他蘖多。奔昵也儞闍帝。。吽吽怛囉磔。怛囉磔。阿鉢囉底訶帝。莎訶。

(Kinh: Nam ma tát bà thản tha nghiệt đế tế. Tát bà bội dã vi nghiệt đế tế. Vi thấp phạ mục khế tệ. Tát bà tha hám. Khiếm ra cật sa ma ha mạt lệ. Tát bà đát tha nghiệt đa. Bôn nật dã nễ xà đế. Hồng hồng đát ra trách, đát ra trách, a bát ra để ha đế, sa ha).

Câu đầu tiên là quy mạng hết thảy các đức Như Lai. Câu kế tiếp là “có thể trừ hết thảy các chướng và sợ hãi v.v…” nhằm tán thán hết thảy phẩm đức đại lực đại hộ của Như Lai. Lại nữa, câu kế tiếp tán thán vô lượng pháp môn. Vi Thấp Phạ (Viśva) cũng có nghĩa là Xảo; đó gọi là “vô lượng xảo độ môn”, tức nghiệp dụng phổ môn của Pháp Tràng Cao Phong Quán tam muội. Nay muốn nói minh phi này, cho nên trước hết quy kính công đức như thế của hết thảy Như Lai. Kế đó nói “tát bà tha” (sarvathā) nhằm nói chung công đức như thế của chư Phật, muốn khiến cho [người nghe] cùng nhập một tự môn. Kế đó, có hai chữ Hám (हं) và Khiếm, đấy chính là cái Thể của chân ngôn, cũng gọi là Chủng Tử. Các câu kế đó nhằm lần lượt giải thích hai tự môn ấy. Chữ Ha (ह) có nghĩa là “cái nhân”, tức là “cái nhân của Đại Thừa chính là Bồ Đề tâm”. Do hết thảy các nhân vốn bất sanh, cho đến do lìa nhân duyên, mà gọi là “Bồ Đề tâm thanh tịnh”. Đó là cái nhân thành Phật chân thật, là chủng tử của tràng kỳ chánh pháp. Trên [chữ Ha] đó, lại thêm một chấm Không, chính là ý nghĩa “nhập chứng”, cho nên chuyển âm đọc thành Hám (हं, Haṁ). Khư (ख) là Đại Không, thêm một chấm bèn chuyển âm thành Khiếm (खं, Khaṁ), tức là chứng Đại Không ấy, gọi là Bát Nhã Phật Mẫu, chính là ý nghĩa của minh phi: Trong hư không tạng ấy, chứa đựng, nuôi dưỡng chủng tử của cái nhân chân thật. Đấy chính là ý nghĩa “đại hộ”.

Lại nữa, trong môn chữ Khư, giống như hư không rốt ráo thanh tịnh, vô sở hữu, tức là cảnh giới thấy biết được khi nhìn từ đỉnh núi cao. Chữ Ha là Bồ Đề tràng, mà cũng là sức tự tại. Do hai chữ ấy tương ứng, giống như đại tướng có thể phá tan oán địch. Lại nữa, môn chữ Ha là báu Bồ Đề tâm, hòa hợp với hư không tạng trong môn chữ Khư, thành xảo sắc Ma ni, có thể thỏa mãn hết thảy ước nguyện. Nay trong chân ngôn này thiếu chữ Khiếm, phần sau thì có.

Câu kế đó nói Ra Khất Xoa (Rakṣa, tức “ra cật sa” trong lời chú), tức là ý nghĩa “ủng hộ”. Như người mắc nạn sợ hãi, nếu nương cậy người có thế lực lớn, hoặc có thành cao, hào sâu kiên cố, sẽ thanh thản, không lo lắng. Lũ oán địch tuy dùng đủ loại phương tiện, chẳng làm được gì! Hành nhân cũng thế, nương dựa Bồ Đề tâm vương, dùng Thai Tạng Bát Nhã làm thành quách, giống như hư không chẳng thể phá hoại; đấy chính là giải thích ý nghĩa trước đó. Câu kế đó là Ma Ha Mạt Lệ (Mahābale), dịch nghĩa là “đại lực”. Chữ Ha [hàm nghĩa] trong Bồ Đề tâm trọn đủ hết thảy các Như Lai lực, nay kết hợp với chữ Khư, [có nghĩa là] lìa các trói buộc, chẳng còn vướng mắc, như gió trên hư không tự tại xoay chuyển. Do vậy gọi là Đại Lực. Lại nữa, do sức tự tại nơi chữ Ha và vô lượng xảo độ môn của chữ Khư hòa hợp, giống như lực sĩ trọn đủ ngàn loại kỹ năng. Do vậy, mọi người không ai có thể thắng được, nên gọi là Đại Lực. Câu thứ bảy nhằm giải thích nguyên do của đại lực. Do vậy nói: “Hết thảy sanh từ công đức của Như Lai”, [hàm ý]: Sức đại kiên cố ấy vốn giống như sanh từ chủng tánh Kim Cang của chư Phật. Lại còn từ vô lượng kiếp đến nay, thường dùng chân ngôn chữ Ha này làm cái nhân chân thật để tu trọn vạn đức nơi pháp tự, mỗi mỗi đều như kim cang chẳng thể phá hoại. Nay các đức đã mãn, các sức đều đủ, lại sẽ dùng Pháp Tràng Cao Phong Quán tam muội ấy để mạnh mẽ đập tan oán địch của pháp giới, thủ hộ trọn khắp chúng sanh.

Kế đó chính là thốt ra lời thành thật, tức là chữ Hồng Hồng. Hồng (हूं, Hūṃ) là âm thanh khủng bố, cho nên nhắc lại hòng: Một là đập tan ngoại chướng, hai là đập tan nội chướng. Lại nữa, ngoài là Phiền Não Chướng, trong là Trí Chướng. Nếu giải thích theo tự môn, Như Lai dùng pháp gì để đe dọa các chướng? Tức là dùng môn chữ Ha này. Dưới chữ này có vạch tam muội (ू, ū) chính là tu trọn vạn hạnh, trên có cái chấm Đại Không (ं, ṃ) tức là đã thành tựu vạn đức. Chữ Ha chính là Pháp Tràng Kỳ tam muội, do Không điểm (cái chấm Đại Không) kết hợp nên chính là Cao Phong Quán tam muội. Chữ Ha là chủng tử của hết thảy các đức Như Lai, cái chấm trên chữ đó là mẹ minh phi, nét vạch ở dưới là thai phần ngày một tăng trưởng. Do ý nghĩa như thế, vừa phát ra âm thanh, ma quân tan hoại.

Kế đó nói Thản Ra Trá (Trāṭ, phần chú ngữ phiên âm là “đát ra trách”) có nghĩa là “quát mắng nhiếp phục”. Như lúc sư tử cáu giận, rống to, các loài thú không gì chẳng bị nhiếp phục. Đấy cũng là nhắc lại, tức là đối trị căn bản phiền não, tùy phiền não, cho đến đối trị hết thảy phiền não, giới nội phiền não, giới ngoại phiền não. Câu cuối cùng là A Bát Ra Để Ha Đế (Apratihate) tức là nghĩa “sức chẳng thể đối địch, chẳng thể sánh bằng” nhằm kết lại các câu trên. Do nhân duyên ấy, gọi là Đại Lực Đại Hộ minh phi. Sa Ha (Svāhā) là nhắc nhở chư Phật chứng minh, cũng là ý nghĩa “ức niệm, thọ trì” như trong phần trước đã giải thích.

(Kinh) Thời nhất thiết Như Lai cập Phật tử chúng thuyết thử minh dĩ, tức thời, phổ biến Phật sát lục chủng chấn động.

(經)時一切如來及佛子眾說此明已，即時普遍佛剎六種震動。

(Kinh: Khi đó, hết thảy Như Lai nói với các Phật tử minh chú ấy xong, ngay lập tức trọn khắp cõi Phật sáu loại chấn động).

Khi Đại Nhật Như Lai phát ra tiếng trọn khắp pháp giới ấy, hết thảy chư Phật, Bồ Tát do cảnh giới vô nhị, thảy đều đồng thanh mà cùng nói. Nay câu gia trì này oai thế trọn đủ, lại dùng lời chân thành của Như Lai, tức thời mười phương cõi Phật chấn động sáu cách, nhằm nêu tỏ đại thệ của Phật chân thật, chẳng dối. Đối với ý nghĩa của sáu loại chấn động, các kinh khác đã nói đầy đủ các tướng ấy. Nay theo cách giải thích bí mật trong tông này, “sáu loại” chính là sáu loại căn bản phiền não: Tham, sân, si, kiến, mạn, nghi. Tâm địa của hết thảy chúng sanh thường bị các thứ cấu nặng nề ấy nắm giữ, chẳng thể tự khởi, nay do được đức Thế Tôn chí thành cảm động, thảy đều nứt vỏ, Phật chủng nẩy mầm. Vì thế nói là “lục chủng chấn động”.

(Kinh) Nhất thiết Bồ Tát đắc vị tằng hữu khai phu nhãn, ư chư Phật tiền, dĩ duyệt ý ngôn âm, nhi thuyết kệ ngôn:

(經)一切菩薩得未曾有開敷眼，於諸佛前。以悅意言音而說偈言：

(Kinh: Hết thảy các Bồ Tát do được mở mắt chưa từng có, ở trước chư Phật, dùng tiếng nói đẹp ý mà nói kệ rằng).

Lúc bấy giờ, hết thảy các vị Bồ Tát thấy hai loại nhân duyên đất chấn động nông cạn và sâu xa, bí mật ấy, không ai tâm chẳng tự bừng nở, đạt được điều chưa từng có, dùng lời kệ vi diệu ca ngợi Đại Nhật Thế Tôn. Kinh nói “ư Phật tiền” (ở trước Phật) tức là khi đức Phật (Đại Nhật Như Lai) nói minh chú ấy, các vị Bồ Tát trong mười phương thế giới cũng đều thấy Phật trong cõi mình đối trước họ mà nói. Vì thế, cùng một âm thanh, cùng lúc lãnh ngộ, tín giải, liền nhờ vào phần kinh văn này để chứng thành oai lực đại hộ.

(Kinh) Chư Phật thậm kỳ đặc, thuyết thử đại lực hộ, nhất thiết Phật hộ trì, thành trì giai cố mật. Do bỉ hộ tâm trụ, sở hữu vi chướng giả, Tỳ Na Dạ Ca đẳng, ác hình chư La Sát, nhất thiết giai thoái tán, niệm chân ngôn lực cố.

(經)諸佛甚奇特，說此大力護，一切佛護持，城池皆固密。由彼護心住，所有為障者，毘那夜迦等，惡形諸羅剎，一切皆退散，念真言力故。

(Kinh: Chư Phật rất đặc biệt, nói đại lực hộ này, hết thảy Phật hộ trì, thành trì đều kín chắc. Do thủ hộ tâm trụ, tất cả kẻ gây chướng, Tỳ Na Dạ Ca thảy, La Sát dáng hung ác, hết thảy đều tan lui, do sức niệm chân ngôn).

Trong phần kệ lãnh ngộ, câu “chư Phật thậm kỳ đặc” (chư Phật rất đặc biệt, lạ lùng), nói đủ theo bản tiếng Phạn phải là “lạ thay! Hết thảy chư Phật”. “Thuyết thử đại lực hộ” (Nói đại lực đại hộ này) tức là các vị Bồ Tát trong hết thảy các thế giới thảy đều đồng thời lãnh ngộ chân ngôn do mười phương hết thảy chư Phật đã nói. Do mười phương chư Phật cùng hộ trì, giống như tường thành kim cang kiên cố, cao vút chẳng thể bay qua, lại còn do hào mương sâu thẳm chẳng thể vượt được! Do vậy, hết thảy các kẻ gây chướng chẳng thể xâm lăng! “Do bỉ hộ tâm trụ” (Do chân ngôn ấy thủ hộ cái tâm mà trụ) tức là các hành nhân có thể dùng chân ngôn và mật ấn này để thủ hộ thân tâm mà trụ. Do vậy, tất cả kẻ gây chướng, các Tỳ Na Dạ Ca, bọn La Sát hình dáng hung ác v.v… đều tự nhiên lui tan. Lại nữa, chữ Trụ này nếu xét theo âm tiếng Phạn thì cũng là Tại, tức là “trấn trong cái tâm này”. Nếu giải thích theo ý nghĩa sâu xa thì là nói người có cái tâm Bồ Đề thanh tịnh do dùng thật nghĩa của minh phi này để hộ tâm mà trụ. Vì thế, ba loại trọng chướng, các ác La Sát v.v… thảy đều tan chạy, chẳng thể tổn thương thiện căn; thậm chí khi sanh tâm nghĩ nhớ thì cũng có thế lực như vậy. Do đó, câu cuối cùng chính là lời kết luận vậy.

(Kinh) Thời Bạc Già Phạm quảng đại pháp giới gia trì, tức ư thị thời, trụ Pháp Giới Thai Tạng tam muội. Tùng thử Định khởi, thuyết Nhập Phật Tam muội da Trì Minh viết:

(經)時薄伽梵廣大法界加持，即於是時住法界胎藏三昧。從此定起，說入佛三昧耶持明曰。

(Kinh: Khi đó, đức Bạc Già Phạm gia trì pháp giới rộng lớn, liền lập tức trụ trong Pháp Giới Thai Tạng tam muội. Từ môn Định ấy khởi, nói Nhập Phật Tam muội da Trì Minh rằng: ).

Chữ Tỳ Phú La (Vipula) trong tiếng Phạn có nghĩa là “rộng lớn”, tức là sâu rộng không ngằn mé, chẳng thể dò lường! Tự thể của các pháp như thế thì gọi là Tỳ Phú La pháp giới. Thật Tướng của chư Phật, Thật Tướng của chân ngôn, Thật Tướng của chúng sanh đều là Tỳ Phú La pháp giới. Do dùng những điều này cùng gia trì, nên gọi là “pháp giới gia trì”. Lại nữa, như do nhân duyên nam nữ giao hội, chủng tử gá vào thai tạng, chẳng bị mất đi, hư hoại, tức là ý nghĩa gia trì lẫn nhau. Cũng như thế, chư Phật là quốc vương và minh phi hòa hợp, cùng sanh chủng tử Tỳ Phú La, được Đại Bi Thai Tạng duy trì chẳng bị mất đi, hư hoại. Vì thế gọi là “pháp giới gia trì”. Đức Thế Tôn gia trì trọn khắp hết thảy chúng sanh, đều tạo chủng tử bình đẳng xong, tức thời nhập trọn khắp Pháp Giới Thai Tạng tam muội, quán mỗi mỗi chủng tử ấy đều là quyến thuộc phổ môn vô tận trang nghiêm của đức Tỳ Lô Giá Na trên đài hoa sen, cũng bình đẳng chẳng khác Đại Bi Mạn đồ la. Nhưng các chúng sanh chẳng thể tự chứng biết; do vậy gọi là “ở trong thánh thai câu xá”. Nếu lúc ra khỏi thai tạng, tức là sự giải thoát của Như Lai. Đức Thế Tôn thị hiện quán sát như thế xong, lập tức xuất tam muội, nói tam muội da trì minh.

Tam muội da (Samaya) có nghĩa là bình đẳng, có nghĩa là bổn thệ, nghĩa là trừ chướng, có nghĩa là cảnh giác. Nói “bình đẳng” tức là khi Như Lai hiện chứng tam muội này, thấy các loại thân, ngữ, ý của hết thảy chúng sanh thảy đều bình đẳng với Như Lai, Thiền Định, trí huệ và thân Thật Tướng rốt ráo bình đẳng. Vì thế, thốt lời chân thành bảo ban chúng sanh: “Nếu lời ta nói nhất định chẳng dối, sẽ khiến cho hết thảy chúng sanh khi nói ra lời thành thật này, cũng được Tam Mật gia trì, vô tận trang nghiêm bằng với Như Lai”. Do nhân duyên ấy, có thể làm sự nghiệp kim cang, nên gọi là tam muội da.

Nói “bổn thệ” tức là khi Như Lai thấy, chứng tam muội này, thấy hết thảy chúng sanh đều có nghĩa lý “thành Phật”, ngay lập tức lập đại thệ nguyện rằng: “Nay ta sẽ từ Phổ Môn dùng vô lượng phương tiện khiến cho hết thảy chúng sanh đều đạt tới Vô Thượng Bồ Đề. Do chúng sanh chẳng cùng tận, sự nghiệp của ta trọn chẳng ngưng nghỉ. Nếu khi có chúng sanh thuận theo bổn thệ của ta mà thốt ra lời thành thật này, cũng sẽ khiến cho sự nghiệp do người ấy thực hiện đều thành kim cang tánh”. Vì thế gọi là tam muội da. Nói “trừ chướng” là do Như Lai thấy “hết thảy chúng sanh đều có Pháp Thân của Như Lai, chỉ vì một niệm vô minh nên thường đối trước mắt mà chẳng hay biết”. Do vậy, thốt lời thành thật rằng: “Ta nay phải nên lập đủ loại phương tiện, vì khắp hết thảy chúng sanh nạo bỏ màng mộng che mắt. Nếu thệ nguyện của ta ắt sẽ thành tựu, sẽ khiến cho các chúng sanh khi thuận theo phương tiện của ta mà nói lời thành thật này, thậm chí ngay trong một đời, sẽ đạt được vô cấu nhãn, cái chướng đều hết sạch”. Vì thế, gọi là tam muội da.

Nói “cảnh giác” nghĩa là Như Lai do hết thảy chúng sanh đều đang chìm trong giấc ngủ vô minh, đối với công đức như thế, chẳng tự hay biết, cho nên Ngài dùng lời chân thành để cảm động, khiến họ được tỉnh ngộ. Cũng dùng điều này để cảnh tỉnh, giác ngộ các vị Bồ Tát, khiến cho họ vùng dậy khỏi hang Thiền Định sâu thẳm, học theo sư tử vươn mình. Nếu có hành nhân Chân Ngôn nói tam muội da này, chư Phật chúng ta cũng sẽ nhớ nghĩ, gìn giữ bổn thệ, chẳng thể trái vượt, giống như quốc vương đã tự chế pháp tắc xong, lại tự mình kính thuận hành theo, nên gọi là tam muội da. “Trì minh” trong tiếng Phạn là Đà La Ni, ý nói: “Tổng trì hết thảy minh môn, minh hạnh, cho tới trọn hết tam muội da thệ nguyện này, trọn chẳng rò rỉ, mất mát”. Vì thế, gọi là Nhập Phật Tam muội da Trì Minh.

(Kinh) Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm. A tam mê. Đát rị tam mê. Tam ma duệ. Sa ha.

(經)南麼三曼多勃馱喃。阿三迷。呾唎三迷。三麼曳。莎訶。

(Kinh: Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm. A tam mê. Đát rị tam mê. Tam ma duệ. Sa ha).

Câu đầu tiên là tự quy mạng hết thảy chư Phật như trong phần trước đã giải thích. Câu kế đó nói vô đẳng, câu kế đó là ba thứ bình đẳng. Liên kết các câu ấy lại, sẽ là Vô Đẳng Tam Bình Đẳng tam muội da. Lại nữa, A nghĩa là “các pháp vốn bất sanh”, tức là thể tánh của pháp giới. Sa có nghĩa là “chắc thật”. Mê có nghĩa là tam muội. Ma là tự chứng Đại Không, cũng có nghĩa là Ngã. Khi đức Thế Tôn chứng tam muội này, đế quán “tâm lực phổ môn mạn đồ la của mỗi chúng sanh đều bằng với ta”. Vì thế, chẳng có đối đãi, chẳng thể sánh ví, gọi là “vô đẳng”. “Tam đẳng” tức là ba đời bình đẳng, ba nhân bình đẳng, ba nghiệp đạo bình đẳng, ba thừa bình đẳng, tức là để giải thích cho câu trước đó, nên có ý nghĩa là “vô đẳng”. Đát Rị (Tri) có nghĩa là “tâm như Thật Tướng”. Hết thảy trần cấu vốn bất sanh, các loại phương tiện của tam thế Như Lai thảy đều vì một đại sự nhân duyên, tức là ý nghĩa “trừ chướng”. [Minh chú được] kết lại bằng “tam muội da”, tức là nhất định sẽ sư tử hống để nói ý nghĩa “các pháp bình đẳng”, lập đại thệ nguyện “sẽ khiến cho hết thảy đều được như ta, muốn cho trọn khắp chúng sanh khai tri kiến thanh tịnh”, dùng điều này để cảnh giác chúng sanh và chư Phật. Do vậy, tam muội da này có tên là Nhất Thiết Như Lai Kim Cang Thệ Thành. Nếu chẳng niệm trì trước, sẽ chẳng thể làm hết thảy các pháp sự chân ngôn.

(Kinh) Tức ư nhĩ thời, ư nhất thiết Phật sát, nhất thiết Bồ Tát chúng hội chi trung, thuyết thử nhập tam muội da minh dĩ, chư Phật tử đẳng đồng văn thị giả, ư nhất thiết pháp bất vi việt.

(經)即於爾時，於一切佛剎一切菩薩眾會之中說此入三昧耶明已，諸佛子等同聞是者，於一切法而不違越。

(Kinh: Ngay khi đó, trong hết thảy cõi Phật, trong hết thảy chúng

hội của các Bồ Tát, [đức Thế Tôn] nói nhập tam muội da minh này xong, các Phật tử đều cùng nghe [minh chú] này, chẳng trái vượt hết thảy các pháp).

Đức Thế Tôn dùng thân ngữ tâm luân trọn khắp hết thảy các cõi Phật để nói tam muội da này xong, hết thảy các vị Phật tử không ai chẳng được nghe. Đã nghe như thế xong, chẳng dám trái vượt hết thảy các pháp chân ngôn. Vì lẽ nào vậy? Nếu Bồ Tát trong các pháp của chúng sanh mà khởi lên đủ loại kiến chấp bất bình đẳng, tức là trái vượt pháp tam muội da. Nếu trong bình đẳng thệ này mà khởi đủ loại tâm hạn lượng, thì cũng là vượt pháp tam muội. Các việc làm đều tùy thuận danh lợi thế gian, chẳng vì đại sự nhân duyên, thì cũng là vượt pháp tam muội da. Buông lung, lười nhác, chẳng thể cảnh tỉnh, giác ngộ cái tâm này, cũng là vượt khỏi pháp tam muội da. Do vượt tam muội da, sẽ có đủ loại chướng sanh khởi, tự tổn, tổn người, chẳng có nghĩa lợi. Vì thế, các hàng Bồ Tát phụng trì tam muội da này như thủ hộ thân mạng, chẳng dám trái vượt!

(Kinh) Thời Bạc Già Phạm phục thuyết Pháp Giới Sanh chân ngôn.

(經)時薄伽梵復說法界生真言。

(Kinh: Khi đó, Bạc Già Phạm lại nói Pháp Giới Sanh chân ngôn).

Trong phần trước, khi đức Thế Tôn nhập Pháp Giới Thai Tạng tam muội, thấy hết thảy chúng sanh đều có chủng tử Bồ Đề bằng với chư Phật, cho nên nói Nhập Phật Tam muội da Trì Minh. Do trì minh ấy, [chúng sanh] được nhập vào các giới bình đẳng của Phật, tức là ý nghĩa “nương gá thánh thai”. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn lại dùng Phổ Nhãn để quán chắc thật hết thảy chúng sanh, [thấy họ] thảy đều là thánh thai trọn đủ, sanh trong nhà Phật. Lúc đó, vô tận trang nghiêm cũng lại bằng với Như Lai. Đã từ tam muội ấy khởi, bèn nói Pháp Giới Sanh chân ngôn. Lại dùng Phổ Nhãn để quán chắc thật, thấy mỗi chúng sanh ấy đều thành tựu trọn đủ kim cang sự nghiệp. Lúc bấy giờ, vô tận trang nghiêm cũng lại bằng với Như Lai. Từ tam muội ấy khởi, liền nói Kim Cang Tát Đỏa chân ngôn. Do vậy, ba thứ ấy đều được gọi là tam muội da. Lại nữa, do Nhập Phật Tam muội da, khiến cho chẳng chết yểu trong thai tạng. Do sanh từ pháp giới, lúc mới ra khỏi thai, lìa các chướng ngại. Do Kim Cang Tát Đỏa có thể chuyển biến gia nghiệp, trọn đủ các nghề khéo. Lại do Nhập Phật Tam muội da gia trì bí mật Trung Thai Tạng, dùng Pháp Giới Sanh gia trì hai tầng quyến thuộc của Kim Cang và Bồ Tát. Dùng Kim Cang Tát Đỏa gia trì đủ loại hình sắc theo từng loài, Nhập Phật Tam muội da như liên hoa tạng, Pháp Giới Sanh như hoa sen nở, Kim Cang Tát Đỏa như hoa sen thành tựu, lại trở thành chủng tử. Vì vậy, ba thứ ấy đều gọi là tam muội da.

(Kinh) Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, đạt ma đà đổ, tát phạ bà phạ cú ngân.

(經)南麼三漫多勃陀喃。達摩馱賭。薩嚩婆嚩句痕。

(Kinh: Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, đạt ma đà đổ, tát phạ bà phạ cú ngân.

Đạt Ma Đà Đổ (Dharmadhātu) nghĩa là “pháp giới”. Tát Phạ Bà Phạ (Svabhāva) là tự tánh, cũng gọi là bản tánh. Cú Ngân (Ko’haṃ) nghĩa là Ngã. Câu này có nghĩa “Ngã là tự tánh của pháp giới”. Dùng nhất định sư tử hống để nói “ta và hết thảy chúng sanh đều là pháp giới tự tánh”, có nghĩa là bình đẳng. Ta sẽ lập đủ loại phương tiện, khiến cho hết thảy chúng sanh thảy đều chứng biết; đó là ý nghĩa “bổn thệ”. Do biết ta chính là pháp giới tự tánh, sẽ có thể trừ hết thảy phân biệt, mở mang tri kiến thanh tịnh. Đó là ý nghĩa “trừ chướng”. Chư Phật chỉ nguyện nghĩ nhớ bổn nguyện, nên khiến cho thân này của ta liền giống như pháp giới tự tánh của đức Tỳ Lô Giá Na. Đấy chính là ý nghĩa “cảnh giác”. Hãy nên dùng tự môn để giải thích rộng rãi!

(Kinh) Kim Cang Tát Đỏa gia trì chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa phạt chiết ra nạn, phạt chiết ra đát ma cú ngân.

(經)金剛薩埵加持真言曰：南麼三漫多伐折囉𧹞。伐折囉呾麼句痕。

(Kinh: Kim Cang Tát Đỏa gia trì chân ngôn rằng: - Nam ma tam mạn đa phạt chiết ra nạn, phạt chiết ra đát ma cú ngân).

Trong câu đầu tiên, do sắp nói về chân ngôn của ngài Kim Cang Tát Đỏa, cho nên quy mạng hết thảy Kim Cang (Namaḥ samantavajrāṇāṃ, nam ma tam mạn đa phạt chiết ra nạn). Tức là từ vô lượng môn, trì Kim Cang Trí của Như Lai đều khiến cho nghĩ nhớ, chấp trì, hộ niệm. Câu kế đó, nói “phạt chiết ra đát ma câu ngân” (Vajrātmako ’ham) chính là “thân ta giống như kim cang”. Kim cang chính là pháp giới tự tánh, do thành tựu sức đại kiên cố chẳng thể phá hoại, các môn khác bèn nói [pháp giới tự tánh] là “kim cang”. Như Lai dùng Phổ Nhãn của Như Lai để quán trí thể kim cang của hết thảy chúng sanh chẳng khác ta; đó là nghĩa “bình đẳng”. Do chúng sanh chẳng tự hay biết, [Như Lai bèn] từ vô lượng kim cang trí môn, thực hiện đủ loại kim cang sự nghiệp, muốn dẹp tan đại chướng như thế, hòng [chúng sanh] đạt tới Thật Tế. Đó là ý nghĩa “bổn thệ”. Thật Tế như thế gọi là vô cấu nhãn, hoặc kim cang nhãn, tức là ý nghĩa “trừ chướng”. Dùng âm thanh sư tử hống ấy chấn động mười phương cõi Phật, tức là ý nghĩa “cảnh giác”. Vì thế, gọi là tam muội da.

Lại nữa, hành giả Chân Ngôn do môn tam muội da đầu tiên mà đạt được thân “thân, khẩu, ý bí mật” bình đẳng với Như Lai. Do môn tam muội da thứ hai, đạt được thân tôn đặc ngự trong pháp giới cung do Như Lai gia trì. Do môn tam muội da thứ ba, khiến cho thân và cõi nước đều như kim cang, và vô lượng các vị Trì Kim Cang tự vây quanh. Đức Phật nói môn tam muội da đầu tiên là để tự thọ dụng, môn tam muội da thứ hai nhằm thành tựu các vị Bồ Tát pháp tánh thân. Môn tam muội thứ ba là vì chiết phục, nhiếp thọ các chúng sanh theo từng loài. Đức Phật nói môn tam muội da đầu tiên nhằm kiến lập Đại Bi Thai Tạng Mạn đồ la, môn tam muội da thứ hai nhằm thực hiện sự nghiệp A xà lê của đức Tỳ Lô Giá Na, môn tam muội da thứ ba vì sự nghiệp đệ tử của Chấp Kim Cang. Môn tam muội da đầu tiên nhằm gia trì quyến thuộc của Như Lai. Môn tam muội da thứ hai nhằm gia trì quyến thuộc Liên Hoa. Môn tam muội da thứ ba nhằm gia trì quyến thuộc Kim Cang. Do vậy, đức Phật nói ba môn tam muội da.

Kế đó, nói Kim Cang Khải chân ngôn để trang nghiêm thân Kim Cang Tát Đỏa. Hành nhân đã phát kim cang thệ nguyện, muốn vì hết thảy chúng sanh diệt tan các chướng, do kiên cường tinh tấn, bèn mặc kim cang giáp trụ. Lại như Lục Ba La Mật, mỗi môn đều như Thật Tướng, đều như kim cang chẳng thể phá hoại. Lại còn trong mỗi Độ, đều trọn đủ năm Độ kia. Vì thế, khắp thân dày đặc kín kẽ, chẳng có kẽ hở. Giống như Lục Độ, ba mươi bảy phẩm, mười tám Không, một trăm lẻ tám tam muội, năm trăm đà la ni v.v… đều sẽ rộng nói. Do mặc kim cang giáp của Như Lai, xoay vần xuất sanh nhập tử trong lục đạo, nhưng hết thảy phiền não nghiệp khổ chẳng thể thương tổn. Nếu giải thích nông cạn, sơ lược thì là hành nhân do dùng chân ngôn này để tự gia trì, sẽ được hết thảy các trời, rồng v.v… thấy người ấy giống như thân Kim Cang Tát Đỏa, khắp thân đều khoác kim cang giáp trụ cứng dày không ngằn mé như lửa cháy rực. Do vậy, hết thảy kẻ gây chướng chẳng thể thương tổn được!

(Kinh) Kim Cang Khải chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa phạt chiết ra nạn, phạt chiết ra ca phạ giá hồng.

(經)金剛鎧真言曰：南麼三漫多伐折囉𧹞。伐折囉迦嚩遮吽。

(Kinh: Chân ngôn áo giáp Kim Cang là: - Nam ma tam mạn đa phạt chiết ra nạn, phạt chiết ra ca phạ giá hồng).

Phạt Chiết Ra (Vajra) là kim cang, Ca Phạ Giá (Kavaca) là giáp. Như Lai dùng kim cang nhãn quán khắp chúng sanh, không ai chẳng mặc giáp trụ kim cang này. Do vậy, dùng lời thành thật để diễn nói. Dùng chữ Phạ (व, Va) tối sơ làm cái Thể của chân ngôn, Phạ nghĩa là “các pháp lìa ngôn thuyết”. Nếu là hành xứ của ngôn thuyết hý luận, sẽ đều có thể phá cái có thể chuyển, chẳng có kiên cố. Do vậy, lấy chữ Phạ làm Thể. Các chữ kế đó đều nhằm lần lượt giải thích. Vì sao các pháp lìa ngôn thuyết? Do sanh bất khả đắc. Cớ sao sanh bất khả đắc? Do tự tánh thanh tịnh. Tự tánh thanh tịnh chính là thân Kim Cang Tát Đỏa. Kế đó, nói về ý nghĩa của Giáp. Nếu pháp do tạo tác mà thành, hãy nên biết nó chỉ có giả danh, biến thiên theo duyên, còn chẳng thể kiên cố tánh của nó, huống hồ có thể ngăn chặn mũi tên nhọn của sáu trần ư? Nay quán kim cang thể vô tận trang nghiêm, thảy đều lìa khỏi các tạo tác. Do vậy, kiên cố, bất hoại, bách phi chẳng thể liên can. Do vậy gọi là kim cang giáp trụ. Chữ Hồng cuối cùng chính là tiếng vô sở úy, cũng có nghĩa là “sức tự tại”. Khi dùng Định Huệ trọn đủ để chứng môn chữ Ha này, tự biết ắt sẽ có thể dẹp tan các chướng, thủ hộ trọn khắp chúng sanh. Do vậy, đại hoan hỷ!

Kế đó nói Như Lai Nhãn chân ngôn, như kim xí điểu vương oai lực trọn đủ, lông vũ hoàn bị, cứng cáp, lại có con mắt tột bậc sáng suốt, nhạy bén, ở trong hư không ngó nhìn biển cả như nhìn vào hình bóng trong gương, có thể tùy ý tự tại bắt lấy các rồng. Hãy nên biết hành nhân Chân Ngôn cũng lại giống như thế, do được tịnh nhãn của Như Lai tự gia trì, Mạn đồ la hải hội hiện ra trước mắt, thấy trọn hết thảy căn duyên và pháp chướng đạo, do sự nghiệp kim cang này mà tùy ý đều thành. Vì thế, kế tiếp bèn nói [chân ngôn ấy].

(Kinh) Như Lai nhãn hựu quán chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, đát tha yết đa chước cật sô, vĩ dã phạ lộ ca dã, sa ha.

(經)如來眼又觀真言曰：南麼三漫多勃陀喃。怛他揭多斫吃蒭。尾也嚩路迦也。莎訶。

(Kinh: Như Lai nhãn lại quán chân ngôn rằng: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, đát tha yết đa chước cật sô, vĩ dã phạ lộ ca dã, sa ha).

Trong cú nghĩa trên đây, Đá Tha Yết Đa Chước Cật Sô (Tathāgatacakṣu) là mắt của Như Lai. Kế đó nói Vĩ Dã Lộ Ca Dã (Vyāvalokaya) có nghĩa là Quán. Ý nói “dùng mắt Như Lai để quán”. Dùng chữ Đa tối sơ để làm Thể, Đa nghĩa là “các pháp Như Như”. Do hết thảy các pháp vốn bất sanh, tức là cái Như Như ấy cũng chẳng thể được. Do vậy, Như Lai quán hết thảy các pháp rốt ráo chẳng Như, chẳng khác; tuy chẳng thể thấy mà cũng thấy rõ. Như chư Phật, mắt của các chúng sanh cũng thế. Nếu lúc hành giả nói lời chân thật này, sẽ được mắt Phật chẳng thể nghĩ bàn gia trì, sẽ dần dần đạt được mắt thanh tịnh.

Kế đó, có sáu loại chân ngôn như Đồ Hương v.v… đều là chân ngôn cần thiết khi vào Mạn đồ la tu cúng dường, cho nên được nói trong phẩm này.

(Kinh) Đồ hương chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, vi thâu đà kiện đỗ nạp bà phạ, sa ha.

(經)塗香真言曰：南麼三漫多勃陀喃。微輸馱健杜納婆嚩。莎訶。

(Kinh: Chân ngôn hương bôi là: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, vi thâu đà kiện đỗ nạp bà phạ, sa ha).

Trong cú nghĩa trên đây, Vi thâu đà (Viśuddha) nghĩa là tịnh, kiện đỗ (gandha) là hương, nạp bà phạ (odbhava) nghĩa là phát sanh, tức là nói “phát sanh hương thanh tịnh”. Do câu chú này dùmg chữ Vi đầu tiên làm Thể, trên chữ Phạ (व, Va) lại thêm vạch chữ Y (ि), nên chuyển thanh thành Vi (वि). Chữ Phạ nghĩa là Kim Cang, là ý nghĩa “lìa ngôn thuyết”. Tam muội nghĩa là trụ. Định và Huệ cân bằng như thế, tức là trí giới Trụ Vô Hý Luận Chấp Kim Cang tam thế vô chướng ngại. Giới hương như thế tánh vốn tịch tĩnh, chẳng đến, chẳng đi, mà thường trọn khắp pháp giới, nên gọi là “hương bôi thanh tịnh”. Hết thảy chúng sanh tuy bình đẳng cùng có, nhưng do chưa phát tâm, hương ấy chưa phát. Ta nay dùng giới hương này để bôi khắp Pháp Thân, cho nên có thể xông hương thanh tịnh trọn khắp hết thảy! Kế đó là Hoa chân ngôn.

(Kinh) Hoa chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ma ha muội đát rị dã tỳ dữu nghiệt đế, sa ha.

(經)華真言曰：南麼三曼多勃馱喃摩訶。妹呾唎也。毘庾蘖帝。莎訶。

(Kinh: Chân ngôn về hoa là: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ma ha muội đát rị dã tỳ dữu nghiệt đế, sa ha).

Trong cú nghĩa trên đây, Ma Ha Muội Đát Rị (Mahāmaitriya) có nghĩa là Đại Từ. Tỳ Dữu Nghiệt Đế (bhyudgate) có nghĩa là Sanh, tức là ý nghĩa “do đại từ sanh ra”. Do lấy chữ Muội (मै, Mai) làm cái Thể của chân ngôn, tức là chữ Mãng (म, ma) thêm nét tam muội. Vì thế, chuyển âm để đọc. Mãng có nghĩa là tâm, là tôi, cũng là Đại Không. Ý nói tâm liên hoa này bị vọng ngã buộc ràng, chẳng thể tăng trưởng, nay do tự chứng biết Thật Tướng của tâm, từ tám cánh sen và tua nhụy trong từ bi tạng theo thứ tự nở xòe, nên nói là “sanh bởi đại từ”. Lại nữa, chủng tử thụ vương thuộc Bồ Đề tâm thanh tịnh từ đất từ bi mà tăng trưởng sum suê, nở xòe hoa vạn đức, do phương tiện nên kết trái, nên nói là “sanh từ đại bi”. Hãy nên dùng tự môn để giải thích rộng rãi. Kế đó là chân ngôn về hương đốt.

(Kinh) Thiêu hương chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, đạt ma đà đổ nỗ nghiệt đế, sa ha.

(經)燒香真言曰：南麼三漫多勃陀喃。達摩馱賭弩蘗帝。莎訶。

(Kinh: Chân ngôn về hương đốt là: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, đạt ma đà đổ nỗ nghiệt đế, sa ha).

Trong cú nghĩa trên đây, Đạ Ma Đà Đổ (Dharmadhātu) nghĩa là pháp giới, Nỗ Nghiệt Đế (Anugate) là “tùy chí” (theo đến), cũng có nghĩa là “biến chí” (tới trọn khắp), cũng có nghĩa Thệ (逝, đi qua), là tiến lên chẳng ngừng, dịch thành Biến Chí Pháp Giới (tới trọn khắp pháp giới). Do câu đầu dùng chữ Đạt (ध, Dha) làm Thể, do chúng sanh giới vốn chẳng sanh, cho tới tướng nhất định của pháp giới cũng chẳng thể được. Pháp giới như thế sâu rộng chẳng có ngằn mé, chẳng thể đo lường, mà hành nhân Du Già luôn tiến lên thù thắng chẳng ngưng nghỉ, thân ngữ tâm nghiệp đều trọn khắp pháp giới như thế. Cho tới lúc dùng một đóa hoa cúng dường Phật thì cũng trọn khắp pháp giới như thế, tức là ý nghĩa “thiêu hương” vậy! Kế đó là ẩm thực chân ngôn.

(Kinh) Ẩm thực chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, a ra la, ca la la, mạt lân nại na mị, mạt lân nại nê, ma ha mạt lý, sa ha.

(經)飲食真言曰：南麼三漫多勃陀喃。阿囉羅。迦羅羅。沫隣捺娜弭。沫隣捺泥。摩訶沫履。莎訶。

(Kinh: Chân ngôn về thức ăn rằng: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, a ra la, ca la la, mạt lân nại na mị, mạt lân nại nê, ma ha mạt lý, sa ha).

Trên đây, trước hết nói A Ra La (Arara) có nghĩa là “tiếng không ưa nghe, tiếng không tốt”. Như người lớn tiếng quát tháo, khiến cho người nghe tâm không tịch tĩnh. Kế đó nói Ca La La (Karara) nhằm ngăn dứt âm thanh ầm ĩ, không tốt đẹp trên đây, mang ý nghĩa “điềm tĩnh, tịch tĩnh”. Ở đây chính là dùng pháp hỷ Thiền Duyệt làm ý nghĩa của thức ăn; do vậy, mượn các từ ngữ ấy [để biểu đạt]. Nếu xét theo tướng tự luân thì A có nghĩa là “bổn sơ”. Do có cái bổn sơ ấy mà có hai loại trần cấu, tức là phiền não và sở tri chướng. Do hai loại trần cấu ấy, bèn có tiếng hý luận, quát tháo. Nay dùng “các pháp vốn bất sanh”, hai loại trần cấu cũng vốn là bất sanh, tức là khai cam lộ môn, thành cơm Niết Bàn, nên nói là A Ra La. Lại nữa, nếu có ai siêng tu vạn hạnh, mong đạt được pháp vị như thế, do tạo tác nên hai chướng vẫn sanh khởi, vẫn chẳng phải là thường mạng sắc lực, [chẳng phải là] vị cam lộ thật sự. Nay do các pháp chẳng tạo tác, vị “nội chứng” chẳng từ cái gì khác mà đạt được, giống như đã ăn cháo sữa, chẳng cần gì nữa. Vì thế nói là “chấm dứt âm thanh không tốt trước đó”.

Mạt Lân Nại Na Mị (Baliṃ dadāmi): Phàm người ở phương Tây lúc cúng tế, trên là hiến cúng chư Phật, dưới là thần quỷ, đều gọi là Mạt Lê (Bale). Câu này có nghĩa là “tôi đã hiến dâng thức ăn”. Kế đó nói Mạt Lân Nại Nê (Baliṃ dade), hàm ý: Đã tiếp nhận thức ăn do tôi dâng cúng, hãy nên hoàn lại diệu thực cho tôi. Như người thế gian dùng món ngon lành để cúng thí phước điền, hòng khiến cho đời này và đời sau thức ăn chẳng thiếu hụt. Nay dùng vô tận pháp thực gia trì vật cúng dường trong thế gian, phụng thí chư tôn, để mong thỏa sở nguyện, khiến cho thường sung túc vị “bất tử, bất sanh”. Kế đó nói Ma Ha Mạt Lý (Mahābali), tức là khiến cho các thức ăn rộng lớn, dồi dào, ngon lành gấp đôi. Dùng điều này để liệu giản câu trước, ý nói: “Tôi nay dâng hiến và cầu nguyện đều là vị khôn sánh tột bậc, không chi hơn được, chẳng cầu thức ăn có hạn lượng!” Kế đó là Đăng Minh chân ngôn:

(Kinh) Đăng chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, đát tha yết đa lạt chỉ, tát phả ra nĩnh a phạ bà sa na, già già nhu đà rị da, sa ha.

(經)燈真言曰：南麼三漫多勃陀喃。怛他揭多喇旨。薩叵囉儜阿嚩婆娑那。伽伽猱陀哩耶。莎訶。

(Kinh: Chân ngôn về đèn như sau: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, đát tha yết đa lạt chỉ, tát phả ra nĩnh a phạ bà sa na, già già nhu đà rị da, sa ha).

Trong cú nghĩa trên đây, Đát Tha Yết Đa (Tathāgata) là Như Lai, Lạt Chỉ (Arci) là chói sáng. Kế đó nói Tát Phả Ra Nĩnh (Spharaṇa) là phổ biến, A Phạ Bà Sa Na (Vabhāsana) là các tối tăm. Già Già Nhu Đà Rị Da (Gaganaudārya) là “vô hạn lượng như hư không”. Ý nói: Quang minh chói rực của Như Lai chiếu trọn khắp các tối tăm, giống như hư không chẳng có hạn lượng. Chân ngôn này lấy chữ Đa trong câu đầu tiên làm Thể, như Thật Tướng của cái tâm, tức là ánh sáng trí huệ của đức Tỳ Lô Giá Na chiếu khắp thế gian, không đâu chẳng trọn khắp. Nói “các tối tăm” chính là vô minh; do vô minh vốn bất sanh, nên Thể của nó chính là minh. Vì thế, quang minh của Như Lai chiếu trọn khắp các tối tăm. Nói “bằng với hư không” là do vô minh vô lượng như hư không, trí quang của Như Lai cũng vô lượng như hư không. Cho đến già, chết cũng vô lượng như hư không, trí quang của Như Lai cũng vô lượng như hư không. Như mười hai nhân duyên, hết thảy các pháp cũng nói như thế. Do nghĩa quyết định như thế, gọi là Đăng Minh chân ngôn. Dùng chân ngôn này để gia trì đèn sáng hòng cúng dường Phật, tức là sự cúng dường tối thắng trong các thứ cúng dường. Kế đó, là Át già chân ngôn.

(Kinh) Át già chân ngôn viết: Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, già già na, sa ma, a sa ma, sa ha.

(經)閼伽真言曰：南麼三曼多勃陀喃。伽伽那。娑摩阿娑摩。娑訶。

(Kinh: Chân ngôn về Át già như sau: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, già già na, sa ma, a sa ma, sa ha).

Trong cú nghĩa trên đây, Già Già Na (Gagana) nghĩa là hư không. Sa Ma (Sama) nghĩa là Đẳng, A Sa Ma (Asama) là Vô Đẳng, đó gọi là Đẳng Hư Không Vô Đẳng. Do Pháp Thân của Như Lai bổn tánh là tịnh, vô phân biệt, chẳng có ngằn mé, giống như hư không, nhưng lại có vô lượng vô biên công đức chẳng thể nghĩ bàn, hư không chẳng thể sánh ví được! Vì thế nói là Vô Đẳng. Lại nói A Sa Ma nghĩa là “chẳng bình đẳng”. Chẳng bình đẳng chính là Nhị Thừa. Nay đã bằng với hư không, cái “bằng” ấy lại chẳng bằng, nên nói là Đẳng Hư Không Vô Đẳng. Chân ngôn này dùng chữ Già đầu tiên làm Thể. Trong chúng sanh giới, đến đi cũng chẳng thể được. Trong pháp giới, tướng đến đi cũng chẳng thể được. Do Như Lai Như Khứ cũng chẳng thể được, nên gọi là Đại Không. Do tánh của nước Đại Không là thanh tịnh, dùng nó để tắm cái thân vô cấu. Đó là ý nghĩa chân thật của Át già. Kế đó, có bốn chân ngôn, cũng là tướng trang nghiêm Mạn đồ la của A xà lê. Do vậy, chúng được nói trong phẩm này. Trước hết là Như Lai đảnh tướng chân ngôn.

(Kinh) Như Lai đảnh tướng chân ngôn: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm. Già già na, a nan đa tát phát ra nĩnh tỳ thâu đà đạt ma nễ xà đa, sa ha.

(經)如來頂相真言：南麼三漫多勃陀喃。伽伽那阿難多。薩發囉儜。毘輸馱達摩儞闍多。娑訶。

(Kinh: Chân ngôn tướng đỉnh đầu Như Lai: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm. Già già na, a nan đa tát phát ra nĩnh tỳ thâu đà đạt ma nễ xà đa, sa ha).

Trong cú nghĩa trên đây, Già Già Na A Nan Đa (Gaganānanta) là “hư không vô lượng”. Tát Phát Ra Nĩnh (Spharaṇa) là “phổ biến”. Tỳ Thâu Đà (Viśudha) là “thanh tịnh”. Đạt Ma Nễ Xà Đa (Dharmanirjāta) nghĩa là “sanh ra pháp giới”. Ý nói: Tướng đỉnh đầu của Như Lai giống như hư không, vượt ngoài số lượng, thanh tịnh trọn khắp. Hãy nên biết đảnh tướng như thế sanh từ pháp giới thai tạng, chẳng phải sanh từ thai tạng của cha mẹ trong thế gian. Chân ngôn này cũng lấy chữ Già làm Thể. Ý nói: Tướng búi tóc của Như Lai chẳng có tướng đến đi giống như Đại Không, nhưng hết thảy chúng sanh dùng tướng đến đi để quán. Vì thế, trọn khắp mười phương, chẳng thể thấy được ngằn mé ấy. Nếu hành giả dùng cái tâm nhất định, tự biết đảnh tướng của chính mình cũng giống như thế, thì gọi là Phật Đảnh Chân Ngôn. Khi A xà lê tự quán chính mình là Tỳ Lô Giá Na, xõa búi tóc rồi búi lại. Nếu là người xuất gia, nên dùng tay phải nắm thành quyền, đặt trên đỉnh đầu. Sau đó, nói chân ngôn này để gia trì, hết thảy thiên thần v.v… sẽ chẳng thể thấy tướng đỉnh đầu của vị ấy. Kế đó là Như Lai Giáp chân ngôn.

(Kinh) Như Lai giáp chân ngôn viết: Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, phạt chiết ra nhập phạ la, vi tát phổ ra, hồng.

(經)如來甲真言曰：南麼三曼多勃陀喃。伐折囉入嚩羅。微薩普囉。吽。

(Kinh: Chân ngôn áo giáp của Như Lai là: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, phạt chiết la nhập phạ la, vi tát phổ ra, hồng.

Trong cú nghĩa trên đây, Phạt Chiết Ra Nhập Phạ La (Vajrajvāla) là “kim cang quang”. Vi Tát Phổ Ra (Visphura) nghĩa là “phổ biến”. Ý nói: Kim cang trí quang ấy trọn khắp hết thảy, có thể trừ sanh tử ám chướng, cũng có thể chói ngời. Đó là ý nghĩa của Như Lai giáp. Chân ngôn này lấy chữ Hồng (हूं, Hūṃ) cuối cùng làm Thể, trọn đủ ba môn giải thoát, tức là phía trên [chữ Ha] có chấm Không (ं) của chữ Nẵng, tức là Không giải thoát môn. Bản thể [của chữ Hồng] là chữ Ha (ह), do lìa nhân duyên, tức là vô tướng giải thoát môn. Phía dưới là nét vạch tam muội (ू) của chữ Ổ (ऊ, Ū), do vốn bất sanh, tức là vô tác giải thoát môn. Ba môn như thế, hết thảy các chướng chẳng thể nhập. Dùng huệ quang ấy để trang nghiêm trọn khắp cái thân, nên gọi là Như Lai Giáp. Kiểm mật ấn thì dường như bản tiếng Phạn tàn khuyết, nghi rằng đây chính là Kim Cang Tát Đỏa viên quang chân ngôn, phải nên tìm trong các bản tiếng Phạn khác nữa [để kiểm chứng]! Kế đó là Như Lai viên quang chân ngôn.

(Kinh) Như Lai viên quang chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nhập phạ la ma lý nễ, đát tha nghiệt đa lật chỉ, sa ha.

(經)如來圓光真言曰：南麼三曼多勃陀喃。入嚩羅摩履儞。怛他蘗多栗旨。䓾訶。

(Kinh: Như Lai viên quang chân ngôn như sau: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nhập phạ la ma lý nễ, đát tha nghiệt đa lật chỉ, sa ha).

Trong cú nghĩa trên đây, Nhập Phạ La (Jvāla) nghĩa là “quang minh chói rực”, Ma Lý Nễ (Mālini) nghĩa là “tràng hoa”, tức là dùng ngọn lửa làm tràng bao quanh không gián đoạn. Do vậy gọi là Như Lai Viên Quang. Câu kế đó nói Đát Tha Nghiệt Đa Lật Chỉ (Tathāgatārci) nghĩa là “quang minh của Như Lai”; đấy là quang minh trong sáng. Âm tiếng Phạn và quang minh do vòng lửa vây quanh khác nhau, dùng chữ Lật Chỉ (Rci, र्चि) làm cái Thể của chân ngôn. [Trong chữ Lật Chỉ], phía trên có âm thanh Ra (tức âm R) nghĩa là “trần cấu”. Dưới là chữ Giá (च, Ca) có nghĩa là “biến đổi”. Do nhập vào môn chữ A, tức là vốn chẳng có trần cấu, mà cũng chẳng biến đổi, tức là quang minh thường tịch của Như Lai. Lại kèm thêm âm tam muội của chữ Y (ि), ý nói ánh sáng thường tịch ấy trọn đủ Định Huệ. Do vậy, tịch mà thường chiếu, chiếu mà thường tịch. A xà lê dùng điều này để gia trì cái thân, hết thảy các hàng thiên thần được Như Lai Diễm Man phủ trọn khắp thân, oai mãnh khó nhìn như vầng mặt trời. Do vậy, những kẻ gây chướng chẳng có dịp hãm hại!

(Kinh) Như Lai thiệt tướng chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ma ha a ma ha, đát tha nghiệt đa nhĩ ha phạ, tát để dã đạt ma bát ra, để sắt sỉ đa, sa ha.

(經)如來舌相真言曰：南麼三曼多勃陀喃。摩訶阿摩訶。怛他蘗多爾訶嚩。薩底也達摩鉢囉。底瑟恥多。䓾 訶。

(Kinh: Chân ngôn tướng lưỡi của Như Lai rằng: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ma ha a ma ha, đát tha nghiệt đa nhĩ ha phạ, tát để

dã đạt ma bát ra, để sắt sỉ đa, sa ha).

Trong cú nghĩa trên đây, Ma Ha A Ma Ha (Mahāmahā) nghĩa là “đại, vô đại”, Đát Tha Nghiệt Đa Nhĩ Ha Phạ (Tathāgatajihva) nghĩa là “cái lưỡi của Như Lai”. Tướng lưỡi ấy rộng dài, che khắp hết thảy các cõi Phật, nên gọi là Đại. Cái “đại” ấy không có gì hơn được, không thể đối đãi, tướng Đại cũng là Không, nên nói là Vô Đại. Kế đó, nói Tát Để Dã (Satya) là Đế (chân thật, chắc thật), Đạt Ma (Dharma) là pháp, Bát Ra Để Sắt Sỉ Đa (Pratiṣṭhita) là “thành tựu”, dịch nghĩa là “thành tựu pháp Thật Đế”. Như Lai từ vô lượng kiếp đến nay do thường tu chân thật đế ngữ, đạt được bình đẳng ngữ luân ấy. Thành tựu pháp Thật Đế, phát ra lời lẽ chân thành, nhất định chẳng sai khác. Vì thế, dùng chữ Đa cuối cùng làm Thể của chân ngôn, nêu rõ tất cả ngôn ngữ của Như Lai thường như Thật Tướng, chẳng hề dối gạt, không khác lạ. A xà lê dùng chân ngôn này để gia trì bản thân, sẽ chuyển thuyết pháp giáo đều như kim cang. Thậm chí có thể do một âm mà trọn khắp các cõi Phật. Phàm đối với các chân ngôn này, hãy đều nên dùng tự môn để giải thích rộng rãi!