Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ

Phẩm Thứ Mười Một: Bí Mật Mạn Đồ La — Bí Mật Mạn Đồ La Phẩm Đệ Thập Nhất

祕密漫荼羅品第十一

(Kinh) Nhĩ thời, Bạc Già Phạm Tỳ Lô Giá Na dĩ Như Lai nhãn quán sát nhất thiết pháp giới, nhập ư pháp giới câu xá, dĩ Như Lai Phấn Tấn Bình Đẳng Trang Nghiêm Tạng tam muội, dĩ hiện pháp giới vô tận nghiêm cố, dĩ thị Chân Ngôn hạnh môn độ vô dư chúng sanh giới, mãn túc bổn nguyện cố.

(經)爾時，薄伽梵毘盧遮那以如來眼觀察一切法界，入於法界俱舍，以如來奮迅平等莊嚴藏三昧，以現法界無盡嚴故，以是真言行門度無餘眾生界，滿足本願故。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Bạc Già Phạm Tỳ Lô Giá Na dùng Như Lai nhãn quán sát hết thảy pháp giới, nhập trong pháp giới câu xá, dùng Như Lai Phấn Tấn Bình Đẳng Trang Nghiêm Tạng tam muội để hiện ra sự trang nghiêm vô tận của pháp giới, dùng hạnh môn Chân Ngôn này để độ chúng sanh giới chẳng thừa sót, hòng thỏa mãn bổn nguyện).

Lúc bấy giờ, đức Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn lại nhập trong Nhất Thiết Pháp Giới Như Lai Nhãn Giới Quán, Pháp Giới Tạng Phấn Tấn Như Lai Bình Đẳng Nghiêm Tạng tam ma địa chứng (hiện chứng). Do pháp giới trang nghiêm hiển hiện vô tận, dùng hạnh môn Chân Ngôn ấy để độ chúng sanh giới chẳng thừa sót hòng thỏa mãn bổn nguyện. Trên đây, nói phẩm Tự Luân đã xong; kế đó, nói về phẩm Bí Mật Mạn đồ la. Do là bí mật, phàm những điều nói ra đều do thần lực của Như Lai gia trì, chẳng thể biểu thị, nên gọi là phẩm Thần Lực Gia Trì Tự Luân (hết thảy các phẩm khác đều giải thích như thế). Đã nói phẩm Tự Luân xong; kế đó, muốn thành tựu tự luân như vậy, lại nhập tam muội. Điều được kinh nói ở đây là nêu ra tên của tam muội. “Hết thảy pháp giới” chính là pháp giới vô tướng. Đã là pháp giới vô tướng, bèn dùng Phật nhãn bình đẳng để quán pháp giới như thế.

Lại giải thích theo kiểu bí mật thì tự luân như trên chính là pháp giới của chư Phật, dùng Phật nhãn để quán pháp giới ấy. Hãy nên biết “Phật nhãn quán” chính là sức gia trì của Như Lai; nếu lìa gia trì, sẽ chẳng thể nói! “Pháp giới tạng”: Chữ Tạng này trong tiếng Phạn được gọi là Câu Xá (Kośa), vốn có nghĩa là “cái vỏ”, giống như đao trong thế gian nằm trong vỏ đao. Tạng này cũng thế; do vậy, dùng nghĩa này để phiên dịch. Vì thế, kinh nói “pháp giới tạng” tức là chỗ Như Lai xuất hiện, hàm nghĩa “hết thảy Như Lai ngự ở trong đó”. “Phấn tấn” (奮迅) có nghĩa là “lưu xuất”, có nghĩa “tuôn chảy tràn trề”. Như sư tử chúa ở trong hang sâu, an trụ bất động, có khi ra khỏi hang duỗi mình, cử động, tức là thân vốn bất động, nay bèn lìa chỗ thường ở mà động vậy. Phật cũng như thế, an trụ trong mật tạng rất sâu như thế, nếu chẳng có thần lực của Như Lai gia trì, sẽ là vi diệu tịch tuyệt, chẳng thể thị hiện. Nay bèn thị hiện vô tận các thứ hình tướng và âm thanh từ thân, miệng, ý, trọn khắp pháp giới, tức là “chư Phật phấn tấn”. Thị hiện tạng bình đẳng trang nghiêm của Như Lai; đó là “tạng” trong “thai tạng” vậy. Do nhập pháp môn này, thân, miệng, ý của mười phương ba đời hết thảy Như Lai thảy đều bình đẳng, Phật, Phật đạo đồng; do vậy, gọi là Đẳng. “Nghiêm” là trang nghiêm cái thân này, tức là dùng vô lượng môn trong Phật đạo để trang nghiêm Pháp Thân, hòng độ chúng sanh. Chính là dùng pháp giới bình đẳng để trang nghiêm Pháp Thân; do vậy gọi là Nghiêm. Giống như ở chỗ các đội quân trong thế gian có đại tràng tướng, [đại tràng tướng ấy] được gọi là Nghiêm. Tam muội này cũng thế. Do tam muội này có thể biểu thị chuyện bí mật của Như Lai; do vậy, gọi tên như thế. Trong cái tạng ấy, tiếng Phạn gọi là Yết Ha (Garbha), tức là lưu xuất vô tận trang nghiêm, phấn tấn thị hiện chẳng thể cùng tận, cạn kiệt, giống như kho báu to lớn. Tạng pháp giới bình đẳng ấy chính là ý nghĩa của Như Lai Tạng vậy. Do pháp giới trang nghiêm chẳng thể cùng tận, giống như tự luân xoay tròn chẳng thể cùng tận, mà gọi là “vô tận tạng”.

Vì sao Như Lai ngự trong tam muội ấy? Cũng chẳng phải là không có nhân duyên! Chính vì khai thị chuyện bí yếu rất sâu của Như Lai. Vì thế, kế đó kinh nói: “Dĩ thị chân ngôn môn, độ vô dư chúng sanh giới, mãn túc bổn nguyện cố” (Dùng môn Chân Ngôn này để độ chúng sanh giới chẳng sót nhằm thỏa mãn bổn nguyện). Khi đức Phật vốn hành Bồ Tát đạo, lập đại thệ nguyện, đều khiến cho hết thảy chúng sanh cùng nhập tạng pháp giới của Như Lai. Nay sở nguyện được thỏa, do lòng đại bi, phấn tấn thị hiện để độ chúng sanh. Như pháp giới nghiêm tạng chẳng thể cùng tận, chúng sanh giới cũng thế, chẳng thể cùng tận. Nay muốn dùng trọn khắp hạnh môn Chân Ngôn để bình đẳng lợi ích, khiến cho đều được khai tri kiến rốt ráo chẳng thừa sót, tức là sở nguyện được thỏa mãn; cho nên nói là “mãn bổn nguyện”. Lại nữa, do tác pháp chưa được thành tựu, hành giả tu Chân Ngôn chẳng thể mau chóng thành đạo vô thượng. Nay lại quyết trạch, khiến cho đều hiển hiện, nhập môn Định này.

(Kinh) Thời, Phật tại tam muội trung, ư như thị vô tận chúng sanh giới, tùng chúng thanh môn, xuất tùy loại âm thanh, như kỳ bổn tánh, nghiệp sanh thành thục, thọ dụng quả báo, hiển hình chư sắc, chủng chủng ngữ ngôn, tâm sở tư niệm, nhi vị thuyết pháp, linh nhất thiết chúng sanh giai đắc hoan hỷ. Phục ư nhất nhất mao khổng, pháp giới tăng thân xuất hiện, xuất dĩ đẳng đồng hư không, ư vô lượng thế giới trung, dĩ nhất âm thanh pháp giới ngữ biểu diễn thuyết Như Lai phát sanh kệ.

(經)時，佛在三昧中，於如是無盡眾生界，從眾聲門出隨類音聲，如其本性、業生成熟、受用果報，顯形諸色、種種語言、心所思念而為說法，令一切眾生皆得歡喜。復於一一毛孔，法界增身出現，出已等同虛空，於無量世界中以一音聲法界語表演說如來發生偈：

(Kinh: Khi đó, đức Phật ở trong tam muội, nơi chúng sanh giới vô tận như thế, từ các môn âm thanh, phát ra âm thanh tùy theo từng loài, đúng như bổn tánh của họ, do nghiệp sanh khởi [các quả báo] đã chín muồi, bèn thọ dụng quả báo, hiển lộ hình tượng, các màu sắc, đủ loại ngôn ngữ, những điều suy nghĩ trong tâm mà vì họ thuyết pháp, khiến cho hết thảy chúng sanh đều được hoan hỷ. Lại từ trong mỗi lỗ chân lông, xuất hiện thêm thân pháp giới. Đã xuất hiện nhiều như hư không rồi, bèn ở trong vô lượng thế giới, dùng một âm thanh pháp giới ngữ để biểu lộ, diễn nói bài kệ phát sanh của Như Lai).

Kế đó là ở trong Định, tức là đức Phật trụ trong môn tam muội này, hiện việc hy hữu, hòng lợi lạc trọn khắp quần sanh. Ở trong Định ấy, Ngài hiện các chuyện hy hữu nào? Chính là từ trong chúng sanh giới chẳng thừa sót, các môn âm thanh v.v…, bèn đúng như ý nghiệp của họ mà sanh khởi thành tựu, thọ các quả báo, sắc tướng, hình tượng, âm thanh, thuận theo tâm tưởng [của từng loại chúng sanh] mà nói đủ loại pháp, khiến cho hết thảy chúng sanh hoan hỷ. “Nhất nhất mao khổng pháp giới tăng thân xuất (Từ trong mỗi lỗ chân lông, xuất hiện thêm thân pháp giới): Tiếng ấy [nói theo ý nghĩa] trong tiếng Phạn cũng là Hống (rống), Ví như rồng lớn xuất hiện, tiếng sấm vang rền, hết thảy đều nghe thấy, không đâu chẳng trọn khắp. Như Lai Hống cũng giống như thế, trọn khắp hữu tình giới chẳng thừa sót. Vô lượng âm thanh trong giới ấy cũng đều nghe trọn khắp, chẳng phải là có hạn lượng như rồng trong thế gian. Thượng, trung, hạ phẩm trong chúng sanh giới tùy thuộc nghiệp nào mà có quả báo ấy. Vì thế nói là “nghiệp sanh thành tựu”. Ví như người đời nhận được thức ăn mà chẳng ăn; do duyên cớ ấy, chưa thể gọi là Thọ (tiếp nhận). Nếu nhận lãnh bèn ăn ngay, bèn gọi là “tiếp nhận [thức ăn] được cung cấp”. Nay nhận lãnh quả báo dị thục cũng giống như thế, mỗi mỗi đều xứng với cái nhân trước đó mà thọ quả báo ấy. Hình tướng, hiển sắc v.v… sai biệt, muôn vàn âm thanh khác biệt, tuyên nói bất đồng, ý nhạo (tâm ưa thích), tín giải [của chúng sanh] mỗi mỗi đều sai khác. Đức Phật dùng một diệu âm bình đẳng, ứng với tâm họ, đúng với ý chí của họ, tùy theo ngôn ngữ của họ mà dạy họ giác ngộ, phát khởi họ suy nghĩ, nhận biết phương tiện, khơi mở, dẫn dụ [khiến cho] họ đều được hoan hỷ, tức là tướng lành chưa từng có trong tam muội. Ở trong ấy, “nói đủ loại” [âm thanh] là như các ý nghĩa trong Thanh Luận: Giả sử ba âm hòa hợp để cùng biểu thị một nghĩa; nếu ý nghĩa chưa trọn vẹn, bèn thêm một chữ cho trọn vẹn. Nếu bốn âm cùng biểu thị một nghĩa, nhưng nay dùng ba âm mà ý nghĩa đã trọn đủ, thì bớt đi một chữ. Tùy nghi mà tăng giảm như thế; nay ở đây cũng thế: Do một môn chữ A có trọn đủ hết thảy các nghĩa, không chuyện gì chẳng trọn vẹn! Do vậy bèn nói là “thuyết”, không giống chữ Thuyết trong “thuyết pháp”. [Nếu xét theo] tiếng Phạn, [chữ Thuyết ở đây] khác [với chữ “thuyết” trong “thuyết pháp”], nên cần phải khảo sát thêm.

“Pháp giới tăng thân xuất”: Pháp giới bình đẳng rốt ráo tịch diệt, chẳng có tướng xuất nhập. Do thần lực của Như Lai gia trì, mà hiện ra vô tận sắc thân, tức là từ trong mỗi lỗ chân lông của Phật, thuận theo đó hiện ra tiếng rống như trong phần trước. Lại hiện ra đủ loại hình tướng, cho nên nói là “pháp giới tăng thân”. Thật ra, từ duyên mà khởi, nhưng bản tánh là vô sanh! Thật Tướng như thế liền có cùng một Thể với pháp giới, há có tăng thêm hay sanh diệt ư? Tuy là pháp duyên khởi, nhưng Thể của nó là “tướng thường như” (tuy có các hình tướng khác biệt, nhưng cái Thể là Như Như). Do sức gia trì của Như Lai, từ mỗi lỗ chân lông đều hiện ra tiếng rống, hoặc dùng âm thanh nhu nhuyễn, hoặc dùng lời thô tháp, hoặc sâu xa, hoặc nông cạn, tương ứng với tâm cơ của họ, như thủy triều nơi biển cả chẳng quá lệ thường! Thân này cũng thế, hoặc lớn, hoặc nhỏ, hoặc mang hình tướng phẫn nộ, hoặc hành Lục Độ, hoặc dùng oai thế để chế phục, sai biệt muôn vàn, nhưng hữu tình được độ chẳng hề sai lầm!

Trong phần trước đã dạy tự luân, nay từ trong pháp giới luân mà hiện hình tướng và âm thanh. Đã phát ra trong hư không, giống như một âm thanh pháp giới trong thế giới nói bài kệ Như Lai Sanh cũng như hư không chẳng có ngằn mé. Âm thanh này cũng thế, giống như hư không. “Biểu” là biểu thị, tức là nghiệp được biểu thị bằng lời nói của Như Lai, tức là biểu hiện cho hết thảy chúng sanh, khiến cho họ đều tương xứng, ngộ pháp giới bình đẳng. Dùng diệu âm ấy để biểu thị pháp giới, cho nên nói “pháp giới là tâm”. “Nhất âm” tức là môn chữ A luân chuyển vô cùng, giống như hư không trọn khắp pháp giới. Tam thế chư Phật đều sanh từ diệu kệ như thế; vì thế gọi là “Như Lai sanh”. Nay đức Phật từ môn “nhất âm” ấy mà nói diệu kệ, khiến cho trọn khắp chẳng sót các thế giới đều bình đẳng nghe biết, tùy theo từng loài mà được hiểu. Do vậy gọi tên như thế. Nói ra tự luân như trên đây là vì muốn biểu thị công đức của Như Lai. Vì thế, từ trong mỗi lỗ chân lông, đức Phật phát ra âm thanh mầu nhiệm, trọn khắp pháp giới này, nói nghĩa rất sâu của tự luân này, tức là nói bài kệ “sanh ra chư Phật”. Nếu có chúng sanh biết rõ ý nghĩa của tự luân như thế, liền thành Bồ Đề. Vì thế nói “hết thảy chư Phật sanh từ đó”.

Như Pháp Thân của chư Phật lìa sanh diệt; nếu Như Lai có sanh,

tức là chấp tướng. Hễ chấp trước tướng thì còn chẳng thể lìa sanh tử, huống hồ có thể thành đại Bồ Đề ư? Nay nói “sanh” tức là cái sanh chân thật, lìa tướng. Bởi lẽ, Pháp Thân thanh tịnh, lìa hết thảy các tướng, nhưng do Phật dùng sức gia trì, dùng tự luân này để khai thị đức nội chứng bí mật của Như Lai. Do được thần lực tự tại của Phật gia trì, do phương tiện hữu tướng ấy, có thể sanh ra cái tướng “vô tướng”. Ví như khi họ chưa giác, bèn dùng tự luân này làm phương tiện, [khiến cho họ] dần dần có thể liễu đạt, quán sát môn chữ A. Do nhập môn chữ A, sẽ có thể thấu hiểu Pháp Thân rốt ráo tự tại.

(Kinh) Năng sanh tùy loại hình, chư pháp chi pháp tướng, chư Phật dữ Thanh Văn, cứu thế nhân duyên giác, cần dũng Bồ Tát chúng, cập nhân tôn diệc nhiên. Chúng sanh, khí thế giới, thứ đệ nhi thành lập, sanh trụ đẳng chư pháp, thường hằng như thị sanh. Do cụ trí phương tiện, ly ư vô huệ nghi, nhi quán thử đạo cố, chư Chánh Biến Tri thuyết.

(經)能生隨類形，諸法之法相，諸佛與聲聞，救世因緣覺，勤勇菩薩眾，及仁尊亦然。眾生器世界，次第而成立，生住等諸法，常恒如是生。由具智方便，離於無慧疑，而觀此道故，諸正遍知說。

(Kinh: Sanh hình tướng tùy loại, pháp tướng của các pháp, chư Phật và Thanh Văn, bậc Duyên Giác cứu đời, Bồ Tát siêng, dũng mãnh, và Nhân Tôn cũng thế. Chúng sanh, khí thế giới, thành lập theo thứ tự. Các pháp như sanh, trụ… Thường hằng sanh như thế. Do đủ trí phương tiện, lìa khỏi vô huệ, nghi, do quán sát đạo này, các Chánh Biến Tri nói).

Kệ nói: “Năng sanh tùy loại hình, chư pháp chi pháp tướng” (Có thể sanh ra các hình tướng tùy theo từng loại. Đó là pháp tướng của các pháp), tức là do nhập môn chữ A thì chính là Pháp Thân bình đẳng. Do Pháp Thân ấy vô tướng, có thể tùy duyên cảm ứng, hiện trọn khắp các sắc thân, tùy theo hình tướng của mọi loài, dùng thân mà họ thích thấy để khai thị trí huệ của Như Lai cho họ. Kệ nói: “Chư Phật dữ Thanh Văn, cứu thế nhân duyên giác” (Chư Phật và Thanh Văn, bậc giác ngộ nhân duyên cứu đời [tức là các vị Duyên Giác]), Bồ Tát cứu đời cũng dũng mãnh tinh tấn giống như Phật, do cái thân vô tướng vô thượng này, hết thảy chư Phật đều sanh từ đó. Không chỉ chư Phật sanh từ đó, mà hết thảy các thứ hạnh vị của Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát, cho đến địa vị Nhất Sanh Bổ Xứ, đều sanh từ lý chữ A này. Không chỉ hết thảy các quả thánh hiền, mà cho đến hết thảy hữu tình thế gian và khí thế gian, đủ loại tăng trưởng sai khác theo thứ tự, cũng đều do nghĩa chữ A này mà sanh. Vì thế, “sanh” ở đây đại lược có ba loại:

- Thượng phẩm sanh là sanh ra cái quả thể Pháp Thân chân tịnh thường trụ của Như Lai.

- Kế đó là sanh ra chư Phật, Bồ Tát, Nhị Thừa (tức trung phẩm sanh), tùy thuộc địa vị nào mà trừ chướng ấy.

- Hạ phẩm sanh chính là hữu tình và khí thế gian, cũng đều do pháp môn này mà được thành lập.

“Sanh trụ đẳng chư pháp, thường hằng như thị sanh” (Các pháp như sanh, trụ v.v… đều thường hằng mà sanh ra như thế): Các điều được nói ở đây khác với Đoạn Kiến và Thường Kiến của ngoại đạo. Các pháp tuy sanh từ nhân, nhưng “sanh nhân” (cái nhân của sự sanh khởi ấy) vô tướng. Tuy sanh từ duyên, nhưng duyên ấy vô tướng. Tuy từ duyên khởi [mà sanh], nhưng pháp vốn chẳng sanh. Tuy do duyên khởi mà diệt, nhưng chẳng có tướng sanh hay trụ. Vì thế là thường, chẳng giống cái thấy của ngoại đạo, nên nói “sanh diệt là thường”.

Kệ nói: “Do cụ trí phương tiện, ly ư vô huệ nghi” (Do trọn đủ trí phương tiện, lìa vô huệ, ngờ vực), đã liễu đạt luân chữ A, [thấu hiểu] bản thể của các pháp là rốt ráo không, vô sở hữu, tịch diệt, vô tướng, vốn sẵn vô sanh; đó là huệ. Thân ấn, Du Già v.v… trong Chân Ngôn có thể thực hiện lợi ích to lớn, nhập Phật huệ. Đó là phương tiện. Nếu nương theo phương tiện mà không có huệ, hoặc chỉ có huệ mà chẳng có phương tiện, sẽ trọn chẳng thể thành tác dụng tự nhiên chẳng thể nghĩ bàn! Phải do phương tiện và trí huệ trọn đủ, phương tiện sẽ được nhập trong bí tạng của tự luân. “Ly vô huệ nghi”: Nếu lìa hai pháp như thế (tức là lìa phương tiện và trí huệ), hãy nên biết đó là kẻ không có huệ. Do chẳng có huệ, nơi nào cũng sanh nghi, chẳng thể tiến nhập. Lại nữa, nếu hành giả cùng trọn đủ trí huệ và phương tiện, sẽ tự nhiên lìa vô huệ, chẳng sanh tà nghi.

Kệ nói: “Nhi quán thử đạo cố, chư Chánh Biến Tri thuyết” (Thấy đạo ấy do các đấng Chánh Biến Tri nói): Quán đạo này do chư Phật đã nói, chẳng phải chỉ mình ta nói như thế. Do hết thảy các đấng Đẳng Chánh Giác đều nói như thế, chẳng có phân biệt. Do mười phương ba đời chư Phật cùng đắc đạo này chẳng sai biệt, một tướng, một vị, chẳng nói khác biệt!

(Kinh) Nhĩ thời, pháp giới sanh Như Lai thân, nhất thiết pháp giới tự thân biểu hóa vân biến mãn Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn, tài sanh tâm khoảnh, chư mao khổng trung xuất vô lượng Phật, triển chuyển gia trì dĩ, hoàn nhập pháp giới cung trung. Ư thị, Đại Nhật Thế Tôn phục cáo Trì Kim Cang Bí Mật Chủ ngôn: “Bí Mật Chủ! Hữu tạo Mạn đồ la thánh tôn phần vị, chủng tử, tiêu xí, nhữ đương đế thính, thiện tư niệm chi, ngô kim diễn thuyết”. Trì Kim Cang Bí Mật Chủ ngôn: “Như thị, Thế Tôn! Nguyện nhạo dục văn”.

(經)爾時，法界生如來身，一切法界自身表化雲遍滿毘盧遮那世尊，纔生心頃，諸毛孔中出無量佛，展轉加持已還入法界宮中。於是大日世尊復告持金剛祕密主言：祕密主！有造漫荼羅聖尊分位種子幖幟。汝當諦聽，善思念之，吾今演說。持金剛祕密主言：如是。世尊！願樂欲 聞。

(Kinh: Lúc bấy giờ, thân của đức Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn là thân Như Lai do pháp giới sanh, là tự thân Như Lai biểu lộ, hiện hóa trong trọn khắp hết thảy các pháp giới như mây, trong khoảng vừa mới sanh tâm, từ trong các lỗ chân lông, hiện ra vô lượng Phật, xoay vần gia trì xong, lại trở vào trong cung pháp giới. Khi đó, Đại Nhật Thế Tôn lại bảo Trì Kim Cang Bí Mật Chủ rằng: “Bí Mật Chủ! Có [pháp dạy về cách] tạo phần vị, các vật biểu trưng, và chủng tử của chư tôn thánh trong Mạn đồ la. Ông hãy nên lắng nghe, khéo suy nghĩ lấy. Ta nay diễn nói”. Trì Kim Cang Bí Mật Chủ thưa: “Đúng như thế, bạch Thế Tôn! Con nguyện ưa thích muốn nghe”).

“Pháp giới sanh thân” ở đây chính là Tỳ Lô Giá Na Pháp Thân. Do sanh từ pháp giới chân thật, nên gọi là “pháp giới sanh”. “Nhất thiết pháp giới tự thân biểu”: “Biểu” nghĩa là có thể khiến cho hết thảy đều thấy biết. Nói “ư nhất thiết pháp giới trung, tự thân biểu hóa vân giai biến mãn”, tức là thân Như Lai biểu hiện trọn khắp các sắc thân, giống như mây to trọn khắp pháp giới. “Vân” (Mây) có nghĩa là “trọn khắp”. Ý nói: Mây hóa thân ấy trọn khắp, đầy ắp thế giới, trọn khắp mười phương thế giới, chẳng thể hạn lượng! “Tâm tự tại” ở đây được dịch theo ý nghĩa, nếu dịch sát thì là “tâm tài” (心纔, tâm vừa mới), tức khi tâm vừa dấy lên ý niệm, chẳng dùng công sức mà có thể trọn khắp, đầy ắp rộng lớn như thế, tức là tâm có thể đạt được tự tại. “Chư mao khổng trung, Phật sanh triển chuyển gia trì” (Trong các lỗ chân lông [nơi thân đức Tỳ Lô Giá Na], sanh ra chư Phật, xoay vần gia trì): Ví như Như Lai vừa mới nhập tam muội; ngay lập tức liền hiện chuyện hy hữu trọn khắp như thế. Đấy là thần lực gia trì của Như Lai. “Triển chuyển” [ở đây] nghĩa là “nhập vào lẫn nhau”. Từ lỗ chân lông của đức Phật, lưu xuất bản thân của Như Lai, [các thân ấy] xoay vần nhập vào lẫn nhau. Mỗi thân đều hiện thần lực như trên, đã biến hóa rồi lại biến hóa, chẳng có cùng tận. Các nghĩa như thế càng phải nên nói tường tận. “Triển chuyển gia trì” tức là dùng thần lực tự tại của Phật để gia trì. Đấy chính sự gia trì từ tự luân thuộc pháp giới tánh như đã nói trong phần trên. Từ mỗi lỗ chân lông nơi thân đức Phật, hiện ra đủ loại “thân vân” (thân nhiều như mây), chia thành thượng, trung, hạ phần, tức: Đầu là nội thai (trung thai bát diệp của Đại Bi Thai Tạng Sanh Mạn đồ la). Từ tim trở lên là viện thứ nhất, từ rốn trở lên là viện thứ hai, từ rốn trở xuống là viện thứ ba. Phối hợp [các phần ấy với] bốn vị trí trong cái đàn hình tròn ở phần trước, tùy theo các phần thượng, trung, hạ, trái, phải, sau, trước mà hiển hiện thân Bổn Tôn, đều dựa theo bổn vị (vị trí đáng nên an lập trong Mạn đồ la) mà xuất hiện, thực hiện Phật sự trong thế giới. Từ mỗi mỗi thân mà lần lượt xuất hiện, thực hiện các Phật sự. Do vậy nói là “triển chuyển”.

Khi đó, ngài Chấp Kim Cang cũng hiểu ý Phật. Nay đức Phật Thế Tôn hiện chuyện hy hữu chưa từng có, chẳng phải là không có nhân duyên, chắc chắn Ngài sẽ nói pháp sâu xa, bí mật, tức là trong phần trên nếu có điều gì nói chưa trọn vẹn, còn thiếu sót, ắt Ngài sẽ nói [vào lúc này], [do vậy, ngài Kim Cang Thủ] bèn chí thành chiêm ngưỡng, mong mỏi mà trụ. Do vậy, đức Phật lại bảo: “Bí Mật Chủ! Hữu tạo Mạn đồ la thánh tôn phần vị, chủng tử, tiêu xí, nhữ đương đế thính, thiện tư niệm chi, ngô kim diễn thuyết” (Bí Mật Chủ! Có cách tạo các phần vị, chủng tử, vật biểu trưng của các tôn thánh trong Mạn đồ la, ông hãy nên lắng nghe, khéo suy nghĩ, ta nay sẽ diễn nói), tức là khi đó đức Phật đã vì các vị như Chấp Kim Cang v.v… hiện ra các thứ phần vị như trên đây. Khi ấy, chư tôn đã thực hiện đủ loại Phật sự, lại từ bổn vị nhập vào thân của Tỳ Lô Giá Na Như Lai, cũng đúng với các vị trí khi đã xuất hiện, chẳng khác gì. Do đó, kinh nói: “Phục nhập pháp giới cung” (Lại vào trong pháp giới cung). Phần vị và chủng tử của chư tôn, các vị tôn thánh trên đây đều là đức nội chứng của Như Lai, đều từ mỗi mỗi [điều ấy] mà biểu lộ đường lối rất sâu nơi pháp giới do Như Lai hiển thị. Nay nếu có A xà lê muốn làm đàn, trước hết, hãy trụ trong môn Du Già này, theo đúng thứ tự, từ mỗi vị trí nơi thân Phật để quán hình tượng, màu sắc xong, nơi tâm mỗi vị tôn thánh, quán vầng tròn sáng. Quán chủng tử của vị ấy trong vầng tròn sáng, mỗi mỗi xếp đặt như thế rồi mới tác pháp. Nếu chẳng như thế, sẽ trọn chẳng thể gia trì, kiến lập các đệ tử, mà cũng chẳng thể gọi là A xà lê!

Như trong phần trước đã nói, đoạn chủng tử phiền não xong; kế đó, sanh khởi chủng tử của pháp giới tánh, tức là chủng tử bình đẳng của hết thảy hữu tình. Chủng tử pháp giới tánh bình đẳng ấy được sanh trưởng bởi đất Nhất Thiết Trí của Như Lai. Như đủ loại thảo mộc trong thế gian, tùy theo tánh phận của từng loài mà mỗi mỗi đều sai biệt, đều nương vào đại địa mà được sanh trưởng, nhưng rễ, thân, cành, lá, đủ thứ bất đồng, tánh phần tăng trưởng lớn nhỏ mỗi thứ mỗi khác, nhưng đều là nương vào tánh của đại địa, do đất mà sanh trưởng. Tuy rốt ráo đều quy vào đất, chỉ do nhân duyên hội hợp mà có sanh trưởng, chứ thật ra, chẳng có tự tánh, vô sanh, vô khởi! Nếu chúng sanh đã được an lập chủng tử như thế, tức là giống như địa vị Như Lai. Do chủng tử ấy sanh từ pháp giới tánh, có thể sanh ra pháp giới, nên gọi là “pháp giới sanh chủng tử”. “Pháp giới sanh” tức là thân tự tánh của Như Lai. “Tiêu xí” (Các vật biểu trưng, các đặc điểm đặc trưng) là như chủng tử thế gian, mỗi mỗi sai biệt. Như đối với chủng tử của cỏ nhỏ, tuy nó chưa mọc lớn, nhưng người có trí nhìn vào, đã biết tánh phận cùng cực lớn nhỏ ắt có của nó. [Cũng giống như vậy], nếu thấy chúng sanh hành chủng tử thuộc nhân vị như thế, cũng sẽ [đạt được quả địa] như thế. Nhưng nay do chủng tử chính là chủng tử thuộc pháp giới tánh, hãy nên biết tánh của nó nhất định có thể sanh ra thân pháp trí bình đẳng của Như Lai. Vì thế, gọi là “tiêu xí”.

Lại nữa, mỗi phần vị trong Mạn đồ la ấy đều có chủng tử dùng để ghi nhớ các môn pháp giới sai biệt. Hãy nên biết mỗi mỗi đều vào trong chữ A. Hễ thấy, hễ thấy tiêu ký (dấu hiệu đặc trưng để ghi nhớ) của nội chứng, sẽ biết đức nội chứng của Như Lai. Vì thế gọi là “tiêu ký”. Tùy theo bốn tầng phần vị mà lưu xuất từ từng vị trí, tức là từ tiêu xí của Phật, hoặc từ các phần vị của Bồ Tát mà xuất hiện, hoặc từ phần vị Nhị Thừa mà xuất hiện, hoặc từ phần vị thiên long bát bộ mà xuất hiện. Hãy nên biết các địa vị sai biệt mỗi mỗi đều được biểu thị bằng các chữ chủng tử bất đồng. Khi ấy, đức Phật bảo ngài Bí Mật Chủ xong, ngài Kim Cang Thủ liền bạch Phật rằng: “Nguyện nhạo dục văn”, tức là con vì muốn lợi ích trọn khắp hết thảy chúng sanh mà lưu truyền, diễn nói, phổ biến, vì trọn hết thảy chúng sanh trong đời vị lai, cũng như nhằm lợi ích các đại chúng hội mà thỉnh Phật diễn nói. Trong phần trước, tuy đã nói pháp Mạn đồ la, nhưng chưa nhắc tới màu sắc, chủng tử và tạng bí yếu. Do vậy, con sẽ nhất tâm lắng nghe, nguyện Phật diễn nói.

(Kinh) Thời, Bạc Già Phạm dĩ kệ tụng viết: - Chân Ngôn giả viên đàn, tiên trí ư tự thể, tự túc nhi chí tề, thành đại kim cang luân. Tùng thử nhi chí tâm, đương tư duy thủy luân. Thủy luân thượng hỏa luân. Hỏa luân thượng phong luân. Thứ ưng niệm trì địa, nhi đồ chúng hình tượng.

(經)時，薄伽梵以偈頌曰：真言者圓壇，先置於自體，自足而至臍，成大金剛輪，從此而至心 ，當思惟水輪，

水輪上火輪，火輪上風輪，次應念持地，而圖眾形像。

(Kinh: Khi đó, đức Bạc Già Phạm dùng kệ tụng để nói: - Đàn tròn bậc Chân Ngôn, trước đặt nơi thân mình, từ chân cho đến rốn, thành đại kim cang luân. Từ đó cho đến tim, nên tư duy thủy luân. Hỏa luân trên thủy luân. Phong luân trên hỏa luân. Kế nên niệm trì đất, để vẽ các hình tượng).

Kế đó, đức Phật có ý bảo: Hễ A xà lê muốn kiến lập Đại Bi Thai Tạng để kiến lập đệ tử, hãy nên trước hết trụ trong Du Già để quán tự thân. Tưởng từ rốn trở xuống là kim cang luân, màu vàng, cứng chắc. Kế đó, từ rốn trở lên tới tim, tưởng như thủy luân, sắc trắng. Kế đó, từ tim trở lên tới họng, tưởng như hỏa luân, màu đỏ. Kế đó, từ họng trở lên tới đỉnh đầu, tưởng như phong luân, màu đen.

Lại nữa, địa luân vuông vắn, thủy luân tròn, hỏa luân tam giác, phong luân hình bán nguyệt, hư không ở trên cùng, thành một điểm. Các thứ màu ấy đặt ở trên hình chữ thập chỗ các miếng xương sọ giáp mí trên đỉnh đầu. Chấm tròn, bán nguyệt, tam giác, tròn, vuông là hình dạng của các luân, hoàn toàn tương xứng với thân phần. Năm vị trí ấy chính là năm chữ đã nói trong phần trước. Trong hình vuông đặt chữ A (अ), trong hình tròn đặt chữ Phạ (Va, व), trong hình tam giác đặt chữ Ra (र), trong hình bán nguyệt đặt chữ Hám (Haṃ, हं), nơi cái chấm thì đặt chữ Khiếm (Khaṃ, खं). Hãy nên kiểm trong quyển trước. Thầy đã tự quán phương vị và màu sắc nơi thân mình theo thứ tự, gia trì tự thân như thế và quán để xếp đặt chữ chủng tử xong; kế đó, quán đất nơi đàn tràng, liền xếp [thứ tự các luân] đảo ngược lại: Trên cùng là kim cang luân. Dưới kim cang luân là thủy luân. Dưới thủy luân là hỏa luân. Dưới hỏa luân là phong luân. Dưới phong luân chính là hư không luân. Vì lẽ nào vậy? Do hết thảy các thế giới đều nương tựa vào năm luân để duy trì. Khi thế giới hình thành thì trước là từ hư không khởi lên phong, trên phong dấy lên hỏa, trên hỏa dấy lên thủy, trên thủy dấy lên đất, tức là thứ tự an lập Mạn đồ la vậy. Khi hoại, địa luân hoại trước hết, cho đến chỉ có hư không tồn tại; đó tức là thứ tự để thầy tự gia trì. Nay hành nhân tu đạo cũng tương tự như thế: Đầu tiên là phát tín tâm, kế đó là Bồ Đề tâm, cho đến Đại Không.

A xà lê đã gia trì như thế xong, liền xếp đặt chư tôn, theo thứ tự, phương vị. Đối với mỗi vị trí, đều dùng Du Già để quán, đúng như phương vị, màu sắc, hình tướng, nơi tâm mỗi vị đều đặt một vầng tròn sáng. Trong vầng tròn sáng có chữ chủng tử, mỗi mỗi đều rành rẽ, chẳng có chướng ngại. Có thể làm như thế, tức là phần vị trong Pháp Giới Thai Tạng Mạn đồ la, sẽ có thể được hết thảy Như Lai cùng nhau gia trì, hết thảy các vị tôn thánh thảy đều nhóm họp, cùng gia trì hành nhân kiến lập đệ tử, rốt ráo chẳng thoái thất Chánh Đẳng Bồ Đề. Nếu không, sẽ uổng phí công sức, vô ích!

Lại nữa, nơi tòa Du Già ấy, luân kim cang vuông màu vàng chính là tòa kim cang. Vuông là Tức Tai, tròn là Tăng Ích, tam giác là Hàng Phục, bán nguyệt là Nhiếp Triệu; cái chấm là hoàn thành hết thảy các sự. Trong đàn hư không luân ấy, chỉ dùng tâm niệm để làm, do chẳng dùng hình tướng. Khi thế giới hoại, cũng là trước hết từ phong luân hoại địa luân mà sanh ra lửa, lửa xong đến gió, phải xem xét! Làm ngũ luân như thế, hãy nên biết trên dưới đều có hư không luân. Do từ không luân mà sanh ra phong, hỏa, thủy, địa. Lại từ địa luân dần dần lên cao cho tới hư không. Vì thế, trên dưới đều có hư không. Khi làm Mạn đồ la, thầy hãy nên tự quán thân mình và đất, lại quán các đệ tử được độ cũng giống như thế, an lập họ chuẩn theo cách [quán của] thầy. Nếu chẳng như vậy, sẽ chẳng gọi là “như pháp” được!

(Kinh) Nhĩ thời, Kim Cang Thủ thăng ư Đại Nhật Thế Tôn thân, ngữ, ý địa pháp bình đẳng quán, niệm bỉ vị lai chúng sanh, vị đoạn nhất thiết nghi cố, thuyết Đại Chân Ngôn Vương viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm. A sa ma bổ đa, đạt ma đà đô, nghiệt đăng nghiệt đá nẫm. Tát phạ tha, ám khiếm ám á, tảm sách, hàm hạc, lam lạc, vãm phạ, sa ha hồng, lam lạc ha ra hạc. Sa ha lam lạc. Sa ha.

(經)爾時 ，金剛手昇於大日世尊身語意地法平等觀，

念彼未來眾生，為斷一切疑故，說大真言王曰：南麼三曼多勃馱喃。阿娑摩補多達摩馱都。蘖登蘖哆喃。薩嚩他。暗欠暗噁。糝索。含鶴。㘕𡀩。鑁嚩。莎訶吽。㘕𡀩訶囉鶴。莎訶㘕𡀩。莎訶。

(Kinh: Lúc bấy giờ, ngài Kim Cang Thủ thăng lên pháp bình đẳng quán nơi thân, ngữ, ý địa của Đại Nhật Thế Tôn, nghĩ tới vị lai chúng sanh, vì đoạn hết thảy các mối nghi [của họ], bèn nói Đại Chân Ngôn Vương rằng: “Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm. A sa ma bổ đa, đạt ma đà đô, nghiệt đăng nghiệt đá nẫm. Tát phạ tha, ám khiếm ám á, tảm sách, hàm hạc, lam lạc, vãm phạ, sa ha hồng, lam lạc ha ra hạc. Sa ha lam lạc. Sa ha Namaḥ samantabuddhānāṃ asamāptadharmadhātu gatiṃ gatānāṃ, sarvathā āṃ khāṃ aṃ aḥ saṃ saḥ haṃ haḥ raṃ raḥ vaṃ vaḥ svāhā hūṃ, raṃ raḥ hra haḥ svāhā, raṃ raḥ svāhā”).

Khi đó, [chánh kinh nói] ngài Kim Cang Thủ thăng lên pháp giới bình đẳng quán đối với thân, ngữ, ý địa của Tỳ Lô Giá Na Như Lai, có nghĩa là: Ví như vị Bồ Tát ấy có thể biết thân, khẩu, ý mật của Như Lai, nên gọi là Bí Mật Chủ. Pháp ý mật của Như Lai chỉ có Phật và Phật mới có thể thấu hiểu rốt ráo. Giống như ý, hãy nên biết thân và khẩu cũng giống hệt như thế. Nay vị Bồ Tát này cũng có thể biết, hãy nên biết là địa vị của Ngài giống như bậc đại giác, vì muốn độ chúng sanh mà thị hiện làm Bồ Tát để khởi phát. “Thân mật” được nói ở đây chính là các ấn, như trong Đại Mạn đồ la bốn tầng, mỗi vị Bổn Tôn đều có mật ấn. Nếu quán thân ấn ấy, sẽ biết đức bí mật được biểu thị bởi vị tôn thánh ấy, tùy loại thượng, trung, hạ sai biệt mà có vô lượng loại. “Ngữ mật” tức là tất cả chân ngôn của chư tôn thánh. Nghe chân ngôn ấy, liền biết đức nội chứng của vị tôn thánh ấy. “Ý mật” tức là phép quán Bổn Tôn Du Già, cũng tùy theo phương vị trong bốn tầng [của Mạn đồ la] mà mỗi mỗi bất đồng, hễ tương ứng với điều này, sẽ nhập tạng bí mật trong Như Lai ý. Thân, ngữ, ý mật ở đây, trên là từ địa vị Phật, Bồ Tát và Nhị Thừa, [dưới là đến] chư thiên tám bộ, vô lượng sai biệt. Luận định rộng hơn, thậm chí như số vi trần trong mười thế giới, mỗi mỗi đều bất đồng. Nói đại lược, các địa vị được biểu thị trong kinh như thế đều nhằm biểu thị đức bí mật nơi thân, khẩu, ý của Như Lai. Nếu có thể biết rõ như thật, sẽ giống như Bí Mật Chủ. Nay Bí Mật Chủ Bồ Tát trụ trong pháp giới bình đẳng quán, vì nghĩ tới chúng sanh trong đời vị lai, muốn khiến cho trọn khắp hết thảy [các chúng sanh ấy] đều xé toạc lưới nghi lớn, cho nên Ngài đối trước đức Phật mà nói Đại Chân Ngôn Vương. Phần kinh văn này dễ hiểu!

“Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm” (Namaḥ samantabuddhānāṃ, quy mạng trọn khắp chư Phật), “a sa ma bổ đa” (asamāpta, vô tận), “đạt ma đà đô” (dharmadhātu, pháp giới), “nghiệt đăng nghiệt đá nẫm” (gatiṃ gatānāṃ, siêu việt vô tận pháp giới. “Siêu việt” chính là tán thán đức nơi thân, khẩu, ý bí mật của Như Lai). “Tát phạ tha” (sarvathā, trong hết thảy các thời thuộc mười phương ba đời, hết thảy nơi chốn, siêu việt vô tận pháp giới, mà có thể lợi ích trọn khắp hết thảy). Bốn chữ Ám Khiếm Ám Á (āṃ khāṃ aṃ aḥ) chính là bốn luân. Chữ thứ nhất là địa kim cang luân. Chữ thứ hai là thủy luân. Chữ thứ ba là hỏa luân. Chữ thứ tư là phong luân. Bản thể của chữ Ám (āṃ, आं) là kim cang giới thể, lại có âm dài là hạnh, hạnh tức là hỏa luân. Phía trên có cái chấm tức là Không luân, dùng để trang nghiêm. Kế đó, chữ Khiếm (khāṃ, खां) là thủy luân. Khư (kha खा có nghĩa là Không, cũng có âm dài là hạnh, có cái chấm là Không, tức Đại Không. Chữ Ám (aṃ) kế tiếp là lửa. Trong tiếng Phạn, A kiệt nam (Agni) là lửa. Á (aḥ) là tánh Niết Bàn, màu đen tức là gió.

Lại nữa, hư không vô sắc, mà có thể chứa đựng hết thảy các sắc tượng. Nay chữ Khư có hành, có chấm, tức là “hết thảy các sắc tượng”. Đại Không là cũng như hư không trọn đủ màu sắc, hình tượng của hết thảy các pháp. Cái Không ấy hoàn thành hết thảy các sự. Vì thế, chữ Khiếm được coi là nước. Sản sách (saṃ saḥ, đất), hám hạc (haṃ haḥ, gió), lam lạc (raṃ raḥ, lửa), vãm phạ (nước). Như trong phần trên [đã nói] A (अ) có bốn chữ, tức là [chữ A] âm dài (आ, ā), phía trên có chấm (अं, aṃ), và bên cạnh có hai chấm, [chữ A] âm ngắn cũng có chấm phía trên và hai chấm bên cạnh (अः, aḥ), hai âm ấy thành ra bốn chữ. Nay hãy nên biết các chữ như Sa (स) v.v… cũng giống như thế, đều có bốn chữ. Nay ở đây chỉ nêu ra âm ngắn, kết hợp hai chữ âm dài với hai chữ âm ngắn trước đó, chuẩn theo trên đây mà nói. Tảm sách hám hạc (saṃ saḥ haṃ haḥ) cũng như thế, các chữ khác đều phỏng theo lệ này).

Lại luận định chung, chữ A là Phật Bộ, chữ Sa là Liên Hoa Bộ, chữ Phạ là Kim Cang Bộ, Phong và Hỏa dùng khắp ba bộ. Như trong Liên Hoa Bộ đều có đất, nước, lửa, gió. Nếu Tức Tai thì cần kim cang luân hình vuông, nếu Tăng Ích thì cần thủy luân, Hàng Phục cũng cần dùng hỏa luân v.v…, tùy loại mà dùng. Năm môn A, Sa, Ha, Ra, Phạ (अ, स , ह , र , व ) này giống như năm tự luân trong phần trên, trong luân nào cũng đều có bốn luân kia. Như chữ Phạ trong Kim Cang Bộ đều có bốn luân, tùy thuộc làm các chuyện Tức Tai, Tăng Ích, Hàng Phục mà dùng theo từng loại. Nếu đọc các chân ngôn khác, tùy thuộc bộ loại có các chữ ấy, sẽ biết chỗ dùng của nó, mỗi chân ngôn đều có tác dụng chủ yếu nhất. Đoạn cuối còn chưa rõ, phải hỏi lại! Cũng có ba đạo chân ngôn: Hồng lam lạc (hūṃ, raṃ, raḥ हूं, रं, रः) là thân chân ngôn. “Ha ra hạc” (hraḥ haḥ ह्रःहः) là ngữ chân ngôn. “Lam lạc” (raṃ raḥ रं, रः) là ý chân ngôn.

Ba đạo chân ngôn ấy thâu nhiếp pháp môn “thân, ngữ, ý bình đẳng” của Như Lai; nhưng đối với ba chân ngôn, nếu chú trọng chữ Sa Ha thì cũng được, chẳng chú trọng cũng được. Khi hành giả đã hiểu ý, bèn tự xem xét phương tiện. Lại nữa, do chân ngôn này tối thắng nên gọi là Vương. Như trên đã nói, tuy mỗi chữ chân ngôn đều có bốn chữ, đều cùng chứa đựng trong đây, nhưng chỉ gọi mười hai chữ chân ngôn là Vương. Bốn thứ luân trong ấy, đều tùy thuộc địa, thủy, hỏa, phong luân mà gia trì thân A xà lê, hòng đạt được tác dụng tự tại. Chân ngôn thân khẩu ý cũng cùng gia trì thân, khẩu, ý nghiệp. Chuyện này chưa rõ, cần phải hỏi thêm (Lại như cách sắp xếp chữ trong phần trước, nay ở đây dùng cách kết hợp riêng biệt, tức là thuận theo chữ tương ứng với năm sự mà liền thâu nhiếp để sử dụng, cũng cần phải thưa hỏi thêm).

(Kinh) Trì Kim Cang Bí Mật Chủ thuyết thử Chân Ngôn Vương dĩ, thời nhất thiết Như Lai trụ thập phương thế giới, các thư hữu thủ, ma Chấp Kim Cang đảnh, dĩ “thiện tai” thanh, nhi xưng tán ngôn: - Thiện tai, thiện tai, Phật tử! Nhữ dĩ siêu thăng Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn thân ngữ ý địa, vị dục chiếu minh nhất thiết phương sở, trụ bình đẳng Chân Ngôn đạo chư Bồ Tát cố, thuyết thử Chân Ngôn Vương. Hà dĩ cố? Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn, Ứng, Chánh Đẳng Giác tọa Bồ Đề tòa, quán thập nhị cú pháp giới, hàng phục tứ ma, thử pháp giới sanh, tam xứ lưu xuất, phá hoại thiên ma quân chúng. Thứ đắc Thế Tôn thân ngữ ý bình đẳng, thân lượng đẳng đồng hư không, ngữ ý lượng diệc như thị, đãi đắc vô biên trí sanh, ư nhất thiết pháp tự tại nhi diễn thuyết pháp, sở vị thử thập nhị cú chân ngôn chi vương. Phật tử! Nhữ kim hiện chứng Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn bình đẳng thân ngữ ý cố, chúng sở tri thức, đồng ư Chánh Biến Tri giả.

(經)持金剛祕密主說此真言王已，時一切如來住十方世界，各舒右手摩執金剛頂，以善哉聲而稱歎言：善哉善哉佛子！汝已超昇毘盧遮那世尊身語意地，為欲照明一切方所，住平等真言道諸菩薩故說此真言王。何以故？毘盧遮那世尊、應、正等覺坐菩提座，觀十二句法界，降伏四魔，此法界生，三處流出，破壞天魔軍眾；次得世尊身語意平等，身量等同虛空，語意量亦如是；逮得無邊智生，於一切法自在而演說法，所謂此十二句真言之王。佛子！汝今現證毘盧遮那世尊平等身語意故，眾所知識，同於正遍知者。

(Kinh: Ngài Trì Kim Cang Bí Mật Chủ nói Chân Ngôn Vương ấy xong, khi đó, hết thảy Như Lai trụ trong mười phương thế giới, đều duỗi tay phải xoa đỉnh đầu Chấp Kim Cang, dùng tiếng “lành thay” để khen ngợi rằng: - Lành thay! Lành thay! Phật tử! Ông đã siêu thăng địa vị thân, ngữ, ý của Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn, vì muốn chiếu sáng các vị Bồ Tát trụ trong đạo Chân Ngôn bình đẳng thuộc hết thảy các phương sở mà nói Chân Ngôn Vương này. Vì lẽ nào? Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn, Ứng, Chánh Đẳng Giác ngồi tòa Bồ Đề, quán mười hai câu pháp giới, hàng phục tứ ma. Pháp giới này sanh, ba chỗ lưu xuất, phá hoại bè lũ binh lính thiên ma. Kế đó, đạt được thân ngữ ý bình đẳng của Thế Tôn, thân lượng bằng với hư không, ngữ lượng và ý lượng cũng như thế, đạt được vô biên trí sanh, tự tại trong hết thảy các pháp để diễn nói pháp, tức là vua của mười hai câu chân ngôn này. Phật tử! Do ông nay đã hiện chứng “thân ngữ ý bình đẳng” của Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn, được mọi người hay biết, bèn đồng hàng với bậc Chánh Biến Tri).

“Xoa đỉnh đầu” ở đây không phải là mười phương chư Phật đều duỗi tay sang cõi này để xoa đỉnh đầu Bồ Tát. Khi Bí Mật Chủ đối trước đức Phật nói Chân Ngôn Vương này, liền do [thần lực của] Chân Ngôn Vương mà hiện thân trước mỗi đức Như Lai trong hết thảy các thế giới khắp mười phương, dùng âm thanh bình đẳng trọn khắp để cùng lúc nói. Vì thế, hết thảy Như Lai, mỗi vị đều duỗi tay xoa đỉnh đầu Ngài. “Việt” có nghĩa là “siêu nhập”. Như đức Tỳ Lô Giá Na ngồi đạo tràng trên A Ca Ni Trá Thiên (Akaniṣṭha, Sắc Cứu Cánh Thiên), do Chân Ngôn Vương này, đạt được tác dụng thân khẩu ý rốt ráo bình đẳng tự tại. Ông nay cũng được siêu nhập địa vị thuộc pháp “thân khẩu ý bình đẳng” như thế, bằng với đức Tỳ Lô Giá Na. Đấy chính là hết thảy các đức Như Lai tán thán đức chân thật của Bồ Tát. Nói “ông đã đạt được địa vị bình đẳng như thế, vì muốn lợi ích trọn khắp hết thảy chúng sanh, vì muốn soi sáng cho các Bồ Tát tu chân ngôn hạnh, trừ tối tăm cho họ. Vì thế, nói Chân Ngôn Vương này”, [hàm ý]: Chân Ngôn Vương có thể xé toạc lưới nghi trong hết thảy pháp giới. “Nghi” tức là tối tăm. Có thể đoạn hết thảy nghi hoặc tức là đã chiếu sáng. Vì sao vậy? Nay đức Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn, Ứng, Chánh Đẳng Giác ngồi tòa Bồ Đề, quán chân ngôn mười hai chữ, hàng phục tứ ma. Pháp giới ấy hiện sanh ba xứ, lưu xuất bậc hàng phục thiên ma, tức là khi Đại Nhật Như Lai ngồi đạo tràng, bình đẳng quán pháp giới, nói mười hai câu Chân Ngôn Vương này, liền do sức ấy, có thể đánh bại tứ ma, trừ tội cấu cho họ. Nhưng trong bốn loại ma, ba loại ma (phiền não ma, tử ma, ngũ ấm ma) là vô sắc, khi đức Phật ở A Ca Ni Trá Thiên đã hàng phục rồi. Chỉ có thiên ma hữu tướng, vì muốn cho thế giới biết đến sức tự tại, lại ở trong cõi này mà thị hiện hàng phục thiên ma.

“Ba chỗ” là như trong phần trước đã nói: Phần trên của thân Phật lưu xuất hết thảy chư Như Lai, phần giữa từ tim tới rốn, lưu xuất hết thảy Bồ Tát, phần dưới từ rốn tới chân lưu xuất hết thảy các thiên thần thuộc tám bộ. Đều là phổ môn thị hiện từ tam nghiệp bình đẳng của Như Lai, phơi bày các phần vị trang nghiêm trong Đại Mạn đồ la Thai Tạng, tức là chân ngôn và ấn của Bổn Tôn. Hãy nên biết: Khi đức Phật từ đức nội chứng mà hiện ra chuyện như thế, ngay lập tức, hàng phục tứ ma trọn khắp, chẳng còn thừa sót. Nay khi A xà lê muốn tạo Mạn đồ la, cũng cần phải nghĩ bản thân giống như đức Tỳ Lô Giá Na, liền đạt được sức tự tại, cũng giống như đức Phật ấy có thể hàng phục tứ ma.

Kế đó, đức Thế Tôn thân, ngữ, ý bình đẳng, đạt được lượng bằng hư không. Ngài đạt được thân ngữ ý như thế, đắc trí như thế, tự tại trong hết thảy các pháp, tức là đức Phật ngồi nơi đạo tràng kim cang, vừa mới nghĩ tới ba đạo chân ngôn ấy, tức là ba chân ngôn thân, khẩu, ý như vừa mới nói. Trong khi nghĩ như thế, liền đạt được địa vị thân, khẩu, ý bình đẳng, thân và ngữ ý đều là cái Thể của pháp giới, chẳng có ngằn mé như hư không. Ngài liền dùng sức như thế để hàng phục tứ ma. Trong phần trước đã nói ba đạo, có một cách giải thích như sau: Ba đạo chân ngôn ấy, tức sức bình đẳng tự tại nơi thân, khẩu, ý, đều từ Phật mà ra. Do ba đạo chân ngôn thân, khẩu, ý ấy, Như Lai siêu nhập địa vị tam bình đẳng, thuận theo các loại thượng, trung, hạ mà phổ môn thị hiện đủ loại thân Bổn Tôn, đủ loại chân ngôn, đủ loại ấn pháp, giống như hư không chẳng có ngằn mé, trọn khắp pháp giới độ quần sanh, rốt ráo đều khiến cho họ được siêu nhập địa vị tam bình đẳng như thế. Thân trọn đủ vô lượng công đức, giống như hư không chẳng thể biết hạn lượng, ngữ và ý cũng thế. Do quán chân ngôn này, đạt được công đức như thế, giống như Như Lai. Do tam nghiệp vô tận, nếu đáng nên dùng thân để độ người khác, liền hiện trọn khắp đủ loại sắc thân. Nếu đáng nên dùng ngữ để độ người khác, liền phổ môn thị hiện đủ loại ngôn ngữ, tùy theo cơ nghi mà chỉ dạy, khiến cho họ được nhập tri kiến của Phật. Nếu đáng nên dùng ý để độ người khác, cũng đủ loại cảm thông như thế, chẳng thể cùng tận!

Không chỉ thân, ngữ, ý chẳng có hạn lượng, trọn đủ hết thảy các công đức đều giống như hư không. Hãy nên biết trí huệ cũng đạt được giống như thế, chẳng có hạn lượng giống như hư không. Nếu đạt được diệu trí vô ngại như thế, tức là đạt được tự tại trong hết thảy các pháp, giống như đức Thế Tôn. Nói “tự tại” tức là trong hết thảy, không chuyện gì chẳng tự tại! Hết thảy các loài chúng sanh do chưa thấu hiểu rốt ráo pháp giới thanh tịnh, đều thuộc trong lồng rọ của nghiệp phiền não, hệ thuộc sanh tử, chẳng thể đạt được sức tự tại. Nay đức Như Lai ở trong biển cả sanh tử, dùng đủ loại pháp môn để tuyên nói, chỉ bày pháp yếu bí mật của Như Lai, vì một đại sự nhân duyên mà dùng đủ loại phương tiện để thành tựu, đều khiến cho họ đạt đến địa vị Nhất Thiết Trí. Đó chính là ý nghĩa “tự tại trong hết thảy các pháp”. Do chứng pháp như thế, được tự tại trong các pháp. Do tự tại, bèn có thể diễn nói vô ngại, khéo léo tùy thuận các căn cơ. Sở dĩ Như Lai đạt được lực dụng tự tại như thế, đều do quán pháp môn “mười hai tự luân” này. Hãy nên biết pháp môn mười hai chữ này chính là thể tánh của pháp giới!

(Kinh) Nhi thuyết kệ ngôn: - Nhữ vấn Nhất Thiết Trí, Đại Nhật Chánh Giác tôn, tối thắng Chân Ngôn hạnh, đương diễn thuyết pháp giáo. Ngã vãng tích do thị, phát giác diệu Bồ Đề, khai thị nhất thiết pháp, linh chí ư diệt độ. Hiện tại thập phương giới, chư Phật hàm chứng tri.

(經)而說偈言：汝問一切智，大日正覺尊，最勝真言行，當演說法教。我往昔由是，發覺妙菩提，開示一切法，令至於滅度，現在十方界，諸佛咸證知。

(Kinh: Bèn nói kệ rằng: - Ông hỏi Nhất Thiết Trí, đấng Đại Nhật Chánh Giác, hạnh Chân Ngôn tối thắng, sẽ diễn nói pháp giáo. Ta xưa kia do vậy, giác ngộ diệu Bồ Đề, khai thị hết thảy pháp, khiến đạt tới diệt độ. Mười phương cõi hiện thời, chư Phật đều chứng biết).

Khi đó, mười phương chư Phật thấy ngài Kim Cang Thủ nói chân ngôn ấy, giống như đạo của cổ Phật. Hết thảy các Như Lai chúng ta cũng do quán mười hai tự môn này mà thành thân mầu nhiệm rốt ráo tột bậc, các đức Thế Tôn trong vị lai cũng sẽ giống như thế. Vì thế, [chư Phật] đại hoan hỷ, xoa đỉnh đầu Bồ Tát, mà bảo như thế này: “Hết thảy chư Phật do tự tại trong các pháp, vì một đại sự nhân duyên mà dùng thân, miệng, ý bình đẳng để nói pháp môn này. Ông nay cũng lại có thể nói giống như thế, tức là cũng chứng pháp này giống như Như Lai!” Ngài Kim Cang Tạng tuy chưa lập tức thấu hiểu rốt ráo Nhất Thiết Chủng Trí, nhưng giống như diệu giác Thế Tôn, chỉ vì được thần lực của mười phương chư Phật cùng nhau gia trì, cho nên ở trong đại hội cũng có sở chứng bằng với Như Lai. Nếu lìa thần lực gia trì, cũng sẽ chẳng thể rốt ráo bằng với Như Lai được! Vì thế, thiện nam tử! Tỳ Lô Giá Na Phật chứng thân ngữ ý bình đẳng, hết thảy chư Phật biết như thế. “Biết” là danh xưng khác của “giác”. Do biết hạnh phổ môn vô tận của các Như Lai, chứng ba thứ bình đẳng của Như Lai, tức là biết tạng Thân Mật của Như Lai, cũng biết tạng bí mật vi diệu ngữ và ý. Nếu chứng biết pháp này tức là bằng với Như Lai. Tán thán, ấn khả như thế xong, lại thỉnh cầu Như Lai. Vì lẽ nào vậy? Tạng sâu mầu như thế, chỉ có Phật và Phật mới có thể thấu hiểu cùng tận. Vì thế, hết thảy các Bồ Tát, không ai có thể nêu câu hỏi!

Nay mười phương Phật cùng dùng thần lực gia trì ngài Kim Cang Thủ, vì lợi ích hết thảy chúng sanh, nay nương vào thần lực của chư Phật mà thưa hỏi Đại Nhật Như Lai. Hỏi chuyện gì ở đây? Hàm ý những chuyện đã nói trước đó vốn có ý nghĩa sâu xa, bí mật, do vẫn chưa [được giảng nói] trọn vẹn (lại phải hỏi chỗ tột bậc trọng yếu). “Nhất Thiết Trí thành” chính là Đại Nhật Như Lai. Ý nghĩa của chữ Bạc Già Phạm gồm có sáu ý nghĩa, trong phần trước đã giải thích. Đức Tỳ Lô Giá Na như mặt trời xuất hiện trong cõi đời, có thể trừ khử tối tăm, có thể thành tựu tất cả sự nghiệp của hết thảy chúng sanh, các loài sống trên đại địa không gì chẳng được lợi ích. Vầng mặt trời đại huệ Thật Tướng tự nhiên ấy cũng lại như thế, nếu có chúng sanh biết rõ, tự chứng, như gió mạnh lùa mây, mặt trời, mặt trăng xuất hiện, [Phật] cũng có công sức giống như thế, tạo lợi ích to lớn trong khắp pháp giới, như ánh sáng mặt trời chiếu thế gian. “Chủ” là do được tự tại trong các pháp, nên gọi là Chủ. Nay chư Phật dạy ngài Kim Cang Thủ hỏi Đại Nhật Như Lai chuyện bí mật thuộc về hạnh cú Chân Ngôn. Nói theo phương diện thù thắng thì tự giáo rộng lớn, do pháp môn “một chữ” mà thấu đạt hết thảy các pháp, chứng đắc “thân, khẩu, ý bình đẳng” chẳng thể cùng tận của mười phương ba đời Như Lai. Vì thế, gọi là Thắng. “Giáo” tức là tên gọi khác của pháp tắc. “Pháp” có nghĩa là “quỹ tắc” (軌則: khuôn khổ, đường lối). Do vậy, khi xưa ta phát Bồ Đề tâm, [chứng đắc] Vô Thượng Bồ Đề, tuyên nói hết thảy pháp Niết Bàn của ta, cho tới chư Phật Thế Tôn trong các thế giới hiện thời, cũng nói “chúng ta khi xưa lúc hành Bồ Tát đạo, cũng do Chân Ngôn môn như thế mà thành tựu trí tự nhiên, lại vì hết thảy chúng sanh diễn nói như thế, đều khiến cho họ đạt tới Đại Niết Bàn”. Duyên khởi của câu nói “ta nay” rất sâu, hết thảy những ai có tâm còn chẳng thể nêu câu hỏi, huống hồ có thể tin hiểu ư? Chỉ có mười phương hết thảy các đức Như Lai cùng đạt tới pháp này, có thể chứng đắc trọn chẳng hư dối! Ông nay đã đạt được hạnh mà chúng ta đã từng thực hiện; do vậy, hãy nên thưa hỏi Như Lai.

(Kinh) Nhĩ thời, cụ đức Kim Cang Thủ tâm đại hoan hỷ, chư Phật oai thần sở gia trì cố, nhi thuyết kệ ngôn: “Thị pháp vô hữu tận, vô tự tánh, vô trụ, ư nghiệp sanh giải thoát, đồng ư Chánh Biến Tri, chư cứu thế phương tiện, tùy ư bi nguyện chuyển, khai ngộ Vô Sanh Trí. Chư pháp như thị tướng”. Thời, Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ phục thuyết ưu đà na kệ, thỉnh vấn Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn, ư thử Đại Bi Tạng Sanh Đại Mạn đồ la, quyết đoạn sở nghi, vị vị lai thế chư chúng sanh cố: - Dĩ đoạn nhất thiết nghi, Chủng Trí ly nhiệt não, ngã vị chúng sanh cố, thỉnh vấn ư đạo sư.

(經)爾時，具德金剛手心大歡喜，諸佛威神所加持故，而說偈言：是法無有盡，無自性無住，於業生解脫，同於正遍知。諸救世方便，隨於悲願轉，開悟無生智，諸法如是相。時執金剛祕密主復說優陀那偈，請問毘盧遮那世尊，於此大悲藏生大漫荼羅決斷所疑，為未來世諸眾生故。已斷一切疑，種智離熱惱，我為眾生故，請問於導師。

(Kinh: Lúc bấy giờ, bậc trọn đức Kim Cang Thủ tâm hoan hỷ to lớn, do được oai thần của chư Phật gia trì, bèn nói kệ rằng: “Pháp này chẳng cùng tận, vô tự tánh, vô trụ. Nơi nghiệp sanh giải thoát, cùng nơi Chánh Biến Tri, các phương tiện cứu đời, tùy theo bi nguyện chuyển, khai ngộ Vô Sanh Trí. Tướng các pháp như thế”. Khi đó, Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ lại nói kệ ưu đà na, thưa hỏi đức Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn để quyết đoạn nghi vấn trong Đại Bi Tạng Sanh Mạn đồ la này, vì các chúng sanh trong vị lai [mà nói]: - Đã đoạn hết thảy nghi, Chủng Trí lìa nhiệt não. Con do vì chúng sanh, thưa hỏi đấng đạo sư).

Khi đó, ngài Chấp Kim Cang là bậc trọn đức, do đã nắm giữ trí ấn của Như Lai, tức là trọn đủ các thứ công đức của hết thảy chư Phật, đều có cùng một vị, thường gọi là “vị giải thoát của Như Lai”. Do trí ấn ấy giống như Như Lai, cho nên nói là “trọn đức”. Khi đó, vị Bồ Tát ấy do được các đức Như Lai cùng gia trì, do đại hoan hỷ, liền biết sâu xa lời nói của Như Lai, cũng biết tâm của Như Lai. Trước đó, do chưa thấu đạt nên chẳng thể hỏi, nay đều do tự tại, nên có thể thưa hỏi Như Lai, chẳng có nghi nan. Nay muốn hỏi Như Lai, bèn trước đó tán thán đức của pháp giới, bèn nói kệ rằng: “Pháp ấy vô tận, mà cũng chẳng có tự tánh”. “Tận” là có khởi đầu và kết thúc, có sanh, có diệt. Do có sanh diệt, tức là có pháp khởi lên và tận diệt. Nhưng nay tánh của pháp giới bình đẳng lìa các lỗi như thế, chẳng có khởi đầu hay kết thúc. Do chẳng sanh diệt, có nghĩa là “chẳng thể tận”. “Vô tận” là tên gọi khác của vô tướng. Do vô tận, nên hết thảy các pháp đều chẳng có tự tánh, chẳng lay động, chẳng có thay đổi, mà cũng chẳng có trụ xứ. A Lại Da có nghĩa là “phòng”, hoặc “chứa đựng”. Nay trong pháp giới bình đẳng chẳng có tướng nhận lấy, chứa đựng như thế; do đó chẳng có trụ xứ. Nếu hết thảy các pháp đều vô tự tánh, tức là vô tác. Do vô tác nên chẳng có quả báo sanh diệt v.v… vốn sẵn tịch diệt, là tướng thường tự tịch diệt, tức là cùng giải thoát chẳng thể nghĩ bàn.

Chư Phật có cùng một địa vị, pháp tịch diệt rất sâu như thế, hết thảy danh từ, lời lẽ đều chẳng thể diễn tả được, chẳng có gì để có thể thí dụ được, chỉ có Phật cùng chứng biết là có thể thí dụ. Vì thế nói là “đồng ư Chánh Giác”. Nhưng hết thảy các pháp rốt ráo là vô sanh, vô tác. Nói “rốt ráo” tức là chẳng có các thừa phân biệt sai khác, hết thảy các địa vị thánh nhân liền đọa trong đoạn diệt mà chứng nơi thật chứng, do chẳng thể lợi ích hết thảy. Kế đó, nói “phương tiện Phật” v.v… do bi nguyện mà chuyển vô tướng giáo để khơi gợi, phát khởi sự giác ngộ đối với tướng như thế. Do trọn đủ phương tiện, có thể thỏa mãn hết thảy các sở nguyện. Phương tiện ấy chính là đại bi nguyện. Do đại bi nguyện ấy, sẽ có thể chuyển. Ở trong pháp vô tướng ấy, không ai có thể nói, không ai có thể biểu thị, nhưng có thể khiến cho hết thảy đạt được và cũng tự chứng đắc. Hãy nên biết đó là sức đại phương tiện vậy. Pháp này không ai có thể dạy bảo, chẳng do người khác giác ngộ mà là tự chứng đắc, tức là trí tự giác vô sư, tự nhiên thành Phật đạo, nơi đạo tràng hiện tịch tĩnh, giác ngộ pháp Thật Tướng như thế. Đấy đều là lời kệ, phần sau sẽ nói rõ thêm!

Lại nữa, nếu nói “pháp giới vô tận, chẳng có khởi đầu hay kết thúc”, tức là đoạn diệt, chẳng thể tạo lợi ích cho chúng sanh! Vì sao vậy? Đã tạo phần hạn trong sanh tử, tức là thuộc về trần lao. Đối với Như Lai chủng, nếu hết thảy vô sanh, vô tánh, thì cũng chẳng có trụ xứ, sao có thể vì khắp thế gian làm các Phật sự cho được? Nhưng các vị Bồ Tát có hai sự, nên chẳng đọa trong đoạn diệt, tức là đại bi và phương tiện. Do có hai sự ấy, có thể tự khai phát. “Khai phát” được nói ở đây chính là Bồ Đề tâm tự nhiên khai phát. Nếu do ngôn thuyết và biểu thị ấy, do người khác dạy cho giác ngộ mà có thể đạt được trí huệ vô sư tự nhiên như thế, chẳng có lẽ ấy! Vì cớ sao vậy? Chỉ vì hành giả tự giác như thật, tự quán pháp giới vô tận đúng như thật, cho nên đạt được trí huệ Thật Tướng ấy, chẳng do người khác mà ngộ. Kinh có ý nói “pháp tướng là như thế”, cho nên nói “như thị tướng”. Đã đạt được pháp Thật Tướng như thế, liền dùng pháp đại bi phương tiện này mà vì chúng sanh khai thị, diễn nói, nhưng thật ra [người được giáo hóa] chẳng do ai khác mà ngộ, chẳng do người khác truyền dạy mà đạt được. Như người mù hỏi sữa có màu sắc giống như gì, thậm chí nghe nói màu sữa giống như tuyết, liền nghĩ là sữa lạnh. Lại nghe nói giống như hạc, bèn nghĩ là sữa sinh động. Thậm chí dùng đủ loại thí dụ, phương tiện để biểu thị mà [người mù ấy] trọn chẳng thể hiểu [màu sắc của sữa là như thế nào], chỉ tăng thêm so đo hư vọng mà thôi. Vì lẽ nào vậy? Do mắt người ấy chẳng sáng.

Đệ Nhất Nghĩa Đế cũng thế, nếu chẳng như thật tự biết rõ, dẫu người khác khơi gợi, hướng dẫn đủ mọi cách, trọn chẳng đắc lý! Nếu ai chẳng tự khai phát pháp nội chứng như thế, mà vì người khác nói, muốn làm cho kẻ ấy ngộ, cũng chẳng có lẽ ấy! Vì cớ sao vậy? Như kẻ chẳng có chân, hò hét nói với mọi người như thế này: “Ta sẽ vì các ngươi mà lên núi Diệu Cao”. Hãy nên biết kẻ đó ắt bị người trí chê cười. Vì lẽ nào vậy? Nếu chính mình chẳng có chân, còn chẳng thể tự lên chỗ kém cao hơn núi chúa Diệu Cao, huống hồ có thể lên được chỗ cao tột trong hết thảy ư? Lại như có kẻ chưa thể vượt qua sóng gió nơi biển cả, mà bảo người khác rằng: “Ta sẽ độ quý vị vượt qua bờ kia”. Hãy nên biết chuyện đó cũng chẳng thể được! Hành nhân cũng như thế, nếu chưa tự giác trí huệ vô sư, mà muốn khiến cho người khác nghe pháp đắc ngộ, ắt chẳng có lẽ ấy!

Khi đó, ngài Kim Cang Chủ dùng bài kệ ấy để tán thán Như Lai

xong; kế đó, nói kệ ưu đà na để thưa hỏi đức Phật. Ưu đà na (Udana) nghĩa là Tổng Nhiếp. Do dùng nghĩa lý trong một bài kệ để thâu nhiếp các pháp ly tướng, vô lượng pháp nghĩa trong vô tận pháp giới. Vì thế nói là Nhiếp. Tán thán, nói kệ xong, nghĩ tới các chúng sanh tu Chân Ngôn hạnh trong vị lai, đối với Đại Bi Tạng Sanh Mạn đồ la này do thiếu khuyết, họ sẽ chẳng thể nhanh chóng thành Vô Thượng Bồ Đề. Do vậy, kế đó, Ngài hỏi đức Phật về phương tiện bí yếu. “Đoạn hết thảy nghi”: Nếu chẳng thể đoạn trọn khắp các thứ lưới nghi của chúng sanh, sẽ chẳng gọi là bậc Nhất Thiết Trí. Bởi lẽ, trong hết thảy các pháp, tự mình đã lìa lưới nghi, thì mới có thể đoạn lưới nghi cho người khác. Nay Phật đã tự đoạn hết thảy lưới nghi. Vì thế, con nay thưa hỏi, nguyện Phật vì con đoạn nghi. “Lìa nhiệt não” tức là vĩnh viễn đoạn trừ gốc rễ Tam Độc. Nay con vì hết thảy chúng sanh, thưa hỏi đấng Đạo Sư, do trong hết thảy các pháp có thể hướng dẫn khiến cho đạt được Phật huệ, nên gọi

là “đại đạo sư”.

(Kinh) Mạn đồ la hà tiên? Duy Đại Mâu Ni thuyết. A xà lê hữu kỷ? Đệ tử phục kỷ chủng? Vân hà tri địa tướng? Vân hà nhi trạch trị? Vân hà đương tác tịnh? Vân hà bỉ kiên trụ, cập tịnh chư đệ tử? Duy nguyện đạo sư thuyết. Vân hà dĩ tịnh tướng? Dĩ hà nhi tác hộ? Vân hà gia trì địa? Sự nghiệp thùy vi sơ? Tu Đa La hữu kỷ? Vân hà tác địa phần? Kỷ chủng tu cúng dường? Vân hà hoa hương đẳng? Thử hoa đương hiến thùy? Hương diệc phục như thị, vân hà nhi phụng hiến? Ưng dĩ hà hoa hương? Chư thực dữ hộ ma, các dĩ hà quỹ nghi? Cập chư thánh, thiên tòa, nguyện thuyết thử giáo pháp. Thân tướng hiển hình sắc, duy thứ đệ khai diễn, sở tôn chi mật ấn, cập dữ tự phu tòa?

(經)曼荼羅何先？惟大牟尼說。阿闍梨有幾？弟子復幾種？云何知地相？云何而擇治？云何當作淨？云何彼堅住，及淨諸弟子？惟願導師說。云何已淨相？以何而作護？云何加持地？事業誰為初？修多羅有幾？云何作地分？幾種修供養？云何花香等，此華當獻誰？香亦復如是，云何而奉獻？應以何花香？諸食與護摩，各以何軌儀？及諸聖天座，願說此教法。身相顯形色，唯次第開演。所尊之密印，及與自敷座。

(Kinh: Mạn đồ la gì trước? Nguyện Đại Mâu Ni nói: A xà lê mấy

loại? Đệ tử lại mấy loại? Biết tướng đất thế nào? Chọn, trị địa ra sao? Tác tịnh như thế nào? Khiến nó được trụ chắc, tịnh đệ tử ra sao? Kính mong đạo sư nói. Tướng đã tịnh thế nào? Làm thủ hộ ra sao? Gia trì đất thế nào? Sự nghiệp nào đầu tiên? Tu Đa La mấy thứ? Tạo địa phần ra sao? Mấy cách tu cúng dường? Hoa, hương… như thế nào? Hoa ấy nên cúng ai? Hương cũng giống như thế, dâng hiến như thế nào? Nên dùng hoa, hương nào? Thức ăn và hộ ma, nghi quỹ cho mỗi thứ? Và tòa chư thánh, trời, xin nói giáo pháp ấy. Thân tướng hiển hình sắc, mong thứ tự khai diễn, mật ấn của chư tôn, tự trải tòa thế nào?)

[Ngài Kim Cang Thủ] lại dùng kệ để theo thứ tự hỏi đức Phật. Nay sẽ theo thứ tự, nêu ra [ý nghĩa của từng câu hỏi], chưa có câu kết lại bài kệ. [Ngài Kim Cang Thủ hỏi]: Trong Mạn đồ la thì nên làm gì trước? (Ý nói: Mạn đồ la có khá nhiều sự, hãy nên làm gì trước, tức là nên làm chuyện nào trước tiên?) A xà lê có mấy loại (xin cũng nói ra). Đệ tử có bao nhiêu loại, ([kính xin] đấng Đại Mâu Ni cũng nói)? Biết thế đất như thế nào? [Tức là] hỏi cuộc đất tốt, xấu (tức là chọn cuộc đất tốt, [phân định] sự thành tựu thượng, trung, hạ nơi đất v.v…) Chọn lựa cuộc đất như thế nào? Đã chọn [cuộc đất] rồi, hãy nên tác tịnh như thế nào? Đã tác tịnh rồi thì an trụ như thế nào? (Tuy đã tác tịnh, lại sợ bị kẻ gây chướng tạo khổ não. Vì thế, hỏi an trụ như thế nào?) Lại có ba câu hỏi, hỏi tác tịnh cho đệ tử ra sao, nguyện đức Phật nói cho (trước đó là hỏi có mấy loại đệ tử. Nay đã có đệ tử rồi, bèn hỏi làm chuyện gì trước hết?) Tướng [cuộc đất] đã được tịnh trị lại là như thế nào? (Ở đây là hỏi về thầy, hỏi về đất, hỏi về đệ tử. Ba chuyện ấy là ba câu hỏi). Hỏi dùng gì để thủ hộ? Hộ trì cuộc đất lại như thế nào? (Cũng hỏi thầy tự làm pháp thủ hộ, thủ hộ cõi đất, và thủ hộ đệ tử, tức là ba chuyện ấy tương ứng với ba câu hỏi).

Lại gia trì cuộc đất như thế nào? Kết hộ trì v.v… có nhiều nghĩa, cũng hỏi ba sự. Tác dụng đầu tiên là gì? (Tức là đất đã được thủ hộ, tịnh hóa xong, bèn dựa vào cái đàn ấy để làm chuyện đáng nên làm. Trong ấy, có hai chuyện được thực hiện: Chuyện làm bên ngoài tức là các chuyện thuộc về phương diện tạo đàn; chuyện được làm bên trong tức là thầy tu pháp Du Già, tự quán thân mình giống như Đại Nhật Như Lai v.v…). Dùng các pháp chân ngôn v.v… nào? Thực hiện thủ hộ trước, hay tịnh trừ trước? Tức là hỏi thứ tự trước sau của mỗi chuyện trên đây. Hai chuyện ấy đều là tác dụng. Dây chỉ [để kết giới thủ hộ đàn tràng] có mấy thứ? Lại đo lường đất như thế nào? (Tức là dùng chỉ để đo đất và

buộc dây chỉ)? Đó là dùng chỉ để hoạch định giới hạn [của đàn tràng].

Cúng dường lại có mấy thứ? Những gì là hoa, hương? (Trong ấy lại có hương bôi, đèn v.v… Và lưới báu, lầu báu, cây cối v.v… tức là các thứ vật cúng. Chuẩn theo lệ mà làm, cho nên nói là “đẳng”. “Đẳng” có nghĩa là “nhiều thứ”). Hỏi dâng hương, hoa bằng cách nào? Hoa nên dâng cúng cho ai? (Tức là hoa có bao nhiêu loại, đáng nên dâng loại hoa nào cho vị tôn thánh nào, cũng có sai khác. Cúng Phật nên dùng loại hoa nào? Cúng Bồ Tát và chư thiên v.v… dùng loại hoa nào?) Các thứ như hương v.v… cũng thế (Chuẩn theo cách dùng mà hỏi). Hiến thức ăn (thức ăn có thượng, trung, hạ sai biệt). Làm hộ ma như thế nào? Hỏi hộ ma và cúng Phật có thứ tự như thế nào? Nêu ra pháp tắc tức là nói đến thứ tự. Đấy là nói chung.

Dâng tọa vị cho các tôn thánh như thế nào? (Tòa của Phật, Bồ Tát, tám bộ, hãy nên làm tòa bằng vật gì? Dâng cúng như thế nào?) Pháp giáo, pháp tắc, phương pháp, thứ tự, nghi quỹ đều hiển lộ hình sắc v.v… (“hiển” có nghĩa là chư tôn có màu xanh, vàng, đỏ, trắng… “Hình” là nói đến chuyện tọa vị lớn, nhỏ. “Sắc” là tướng mạo, tức là cười hoan hỷ, phẫn nộ, hay trụ trong tịch tĩnh). Đó là ba câu hỏi, xin hãy lần lượt nói. [Còn những điều] chẳng tương ứng với pháp tắc như ấn của chư tôn và tự tòa (tức tòa để [A xà lê] thường tự ngồi niệm tụng, tức là đệm bằng cỏ tranh v.v… Xin đạo sư hãy nói).

(Kinh) Hà cố danh vi ấn? Thị ấn tùng hà sanh? Quán đảnh phục kỷ chủng? Tam ma da hữu kỷ? Chân Ngôn giả kỷ thời, cần tu Chân Ngôn hạnh, đương cụ Bồ Tát đạo? Vân hà kiến Chân Đế? Tất Địa hữu kỷ chủng? Cập dữ thành tựu thời, vân hà thăng Đại Không? Vân hà thân bí mật, bất xả ư thử thân, nhi đắc thành thiên thân? Chủng chủng chư biến hóa, bỉ phục tùng hà sanh? Nhật, nguyệt, hỏa phương đẳng, diệu, tú, tinh, thời phần, sở hiện chư bất tường, sanh tử thọ chúng khổ, vân hà linh bất khởi? Sở khởi tận diệt trừ, nhi đắc thường thân cận, chư Phật Lưỡng Túc Tôn? Kỷ chủng hộ ma hỏa, kỷ sự nhi tăng oai? Chư Phật sai biệt tánh, duy nguyện Đạo Sư thuyết. Vô dư chư thế giới, cập dữ xuất thế gian, bỉ quả cập số lượng, thù thắng Tam ma địa, thành thục tại hà sở? Vị thành thục vân hà? Phục tễ ư kỷ thời, nghiệp sanh đắc giải thoát?

(經)何故名為印？是印從何生？灌頂復幾種？三摩耶有幾？真言者幾時，勤修真言行，當具菩薩道？云何見真諦？悉地有幾種？及與成就時，云何昇大空？云何身祕密，不捨於此身，而得成天身？種種諸變化，彼復從何生？日月火方等，曜宿星時分，所現諸不祥，生死受眾苦，云何令不起，所起盡除滅，而得常親近，諸佛兩足尊？幾種護摩火，幾事而增威？諸佛差別性，唯願導師說。無餘諸世界，及與出世間，彼果及數量，殊勝三摩地，成熟在何所？未成熟云何？復劑於幾時，業生得解脫？

(Kinh: Vì sao gọi là ấn? Ấn ấy sanh từ đâu? Quán đảnh lại mấy thứ? Mấy loại tam ma da? Bậc Chân Ngôn mấy thời, siêng tu hạnh Chân Ngôn, sẽ trọn Bồ Tát đạo? Thấy Chân Đế ra sao? Tất Địa có mấy loại? Và đến lúc thành tựu, thăng lên không thế nào? Thân bí mật ra sao? Chẳng xả tấm thân này, mà được thành thân trời? Đủ các loại biến hóa, lại từ đâu sanh ra? Các phương nhật, nguyệt, hỏa, các tinh tú, thời phần, hiện các điềm bất tường, sanh tử chịu các khổ, sao khiến chẳng dấy lên? Đã khởi, diệt trừ hết? Lại được thường thân cận, chư Phật Lưỡng Túc Tôn? Lửa hộ ma mấy thứ? Mấy sự tăng oai thế? Chư Phật tánh sai biệt, kính mong Đạo Sư nói. Các thế giới chẳng sót, cùng với xuất thế gian, quả ấy và số lượng. Tam ma địa thù thắng, vì sao chưa thành thục? Lại gồm trong mấy thời, được giải thoát nghiệp sanh?)

Ấn lại sanh từ nơi nào? Nói các ấn ấy lại dùng để làm gì? (Như thế gian tạo ra ấn để [đóng trên công văn ghi mệnh lệnh của] các bậc như vua chúa, khiến cho người khác tin tưởng, chẳng ngờ vực sự chân, ngụy. Nay ấn của Như Lai lại là như thế nào?) [Con muốn biết] danh hiệu của các ấn ấy; lại do vì sao mà gọi là “ấn”? (mong được biết nguyên do). Có mấy loại quán đảnh? (mong được hiểu biết). Có mấy loại tam muội da? Người trì tụng chia thành mấy thời (xét ra, có ba câu hỏi)? Người trì tụng siêng tu môn Chân Ngôn, khi nào sẽ thành tựu Bồ Tát đạo? Nguyện đấng Nhất Thiết Trí hãy nói. Bao lâu sẽ “kiến Đế” (tức là đạt được tri kiến như thật trong Chân Ngôn môn. Ý nghĩa chánh yếu là khi nào sẽ đạt được?) Có mấy loại Tất Địa? (muốn được hiểu biết). Khi nào Tất Địa sanh? Và nói từng thời điểm của Tất Địa (tức là gồm ba câu hỏi). Thế nào để thăng lên thái hư không? Thế nào là thân bí mật? (Xét ra, gồm hai câu hỏi). Vì sao chẳng bỏ thân này mà thành được thân thiên tiên? Đã thành tựu thì các thứ biến hóa sẽ sanh khởi như thế nào? (Tức là hết thảy các sự đều thuận theo ý niệm mà được thành, chuyện ấy sanh từ chỗ nào? Từ tự tâm ư? Hay từ nơi nào khác?) Các thứ biến hóa do ai sanh? Các thứ ấy lại do đâu mà có thể sanh?

Trừ khử các điềm xấu nơi mặt trời, mặt trăng, chỗ có hỏa tai, các tinh tú trực nhật, thời phần v.v… bằng cách nào? (Mặt trời, mặt trăng biến hóa, dấy lên hỏa tai, hoặc nơi chốn có chuyện quái dị. “Tú” là Nhị Thập Bát Tú, “tinh” là các ngôi sao). Và các thứ sanh tử thọ khổ dấy lên, làm thế nào để đều trừ diệt? “Chẳng có” nghĩa là “trừ diệt”. Làm thế nào để hành giả thường với chư Phật ở cùng một chỗ? Có mấy loại hộ ma? Ở đây hỏi khi hộ ma cần dùng mấy loại lửa, mong được biết! “Tăng oai thế trong lửa” tức là pháp Tăng Ích [bằng cách hộ ma]. Lại có mấy loại tăng oai thế? Các thứ như hoa, hương v.v… sử dụng trong hết thảy các chỗ [như thế nào?] Do tánh chất của các vị tôn thánh khác biệt (như Phật, Bồ Tát, tám bộ có hình sắc và tánh loại khác nhau), cần phải biết bổn tánh của các vị [tôn thánh] ấy là phẫn nộ, tịch tịch, hay hoan hỷ v.v… Kính mong đấng Đạo Sư dạy cho.

Các thế giới chẳng thừa sót và quả xuất thế gian gồm mấy loại? Số lượng như thế nào? (“Xuất thế” là Phật, Bồ Tát; “thế gian” là tám bộ. Thời lượng sẽ thành tựu, quả vị và số lượng là như thế nào? Phần này bao gồm sáu câu hỏi). Lại hỏi tam muội thế gian và xuất thế gian là như thế nào? [Mỗi môn tam muội] đều có Định thù thắng. [Phần này] hợp với các câu trước thành tám câu hỏi. Tác nghiệp thành tựu ở chỗ nào? [Có nghĩa là] hỏi về sự thành tựu, nhận lãnh cái quả [thành tựu] thì ở phương vị, nơi chốn nào? Đối với người chưa thành tựu cũng thế, hỏi [vì sao] họ chẳng thành tựu? Lại hỏi khi nào có thể lìa nghiệp sanh (tức các quả sanh khởi bởi nghiệp đã tạo) để được giải thoát?

Khi đó, ngài Kim Cang Tạng nương theo oai thần của mười phương chư Phật, nói kệ hỏi đức Phật; [bởi lẽ], các vị Bồ Tát Chân Ngôn hạnh có những điều thiếu khuyết, và phương tiện pháp yếu chưa được trọn vẹn, nên cần được giải đáp.

(Kinh) Chánh Giác Nhất Thiết Trí, ly nhiệt não Thế Tôn, cáo Kim Cang Thủ ngôn: - Thiện tai, Đại Cần Dũng! Bí mật Mạn đồ la, quyết định thánh thiên vị, đại bi căn bản sanh, vô thượng Ma Ha Diễn, chư Phật tối bí mật. Như nhữ chi sở vấn, đại lực Trì Kim Cang, ngã kim lược tuyên thuyết. Mạn đồ la sơ nghiệp, Phật tử ưng đế thính. Thập nhị chi cú sanh, đại lực trì Minh Vương, sở ưng tối tiên tác. Trụ ư bổn tam muội, giải liễu Du Già đạo, nhi tác chúng sự nghiệp.

(經)正覺一切智，離熱惱世尊，告金剛手言：善哉大勤勇，祕密漫荼羅，決定聖天位，大悲根本生，無上摩訶衍，諸佛最祕密，如汝之所問。大力持金剛，我今略宣 說，漫荼羅初業，佛子應諦聽。十二支句生，大力持明 王，所應最先作。住於本三昧，解了瑜伽道，而作眾事 業。

(Kinh: Chánh Giác Nhất Thiết Trí, Thế Tôn lìa nhiệt não, bảo Kim Cang Thủ rằng: - Lành thay, Đại Cần Dũng! Mạn đồ la bí mật, thánh thiên vị quyết định, đại bi căn bản sanh, là Đại Thừa vô thượng, bí mật nhất của Phật. Như lời ông đã hỏi, đại lực Trì Kim Cang, ta nay nói đại lược. Sơ nghiệp Mạn đồ la, Phật tử nên lắng nghe. Câu mười hai chi sanh, đại lực trì Minh Vương, nên thực hiện trước hết. Trụ trong bổn tam muội, thấu hiểu đạo Du Già, để làm các sự nghiệp).

Khi đó, đức Nhất Thiết Trí Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn [là đấng] lìa các nhiệt não, nghe [Kim Cang Thủ] Bồ Tát hỏi các chuyện bí yếu, bèn tán thán rằng: “Lành thay! Lành thay! Bậc đại tâm siêng năng, dũng mãnh, (tức là người trong hết thảy các thời đều to lớn, có đại tâm, đại nguyện, đại hạnh v.v…) “Mạn đồ la bí mật phối ứng với các tôn vị quyết định” (đó là ý nghĩa của câu “thánh thiên vị quyết định” trong chánh kinh): Các tọa vị của các vị tôn thánh đã được sắp xếp [theo các vị trí] nhất định [trong Mạn đồ la]. “Bí mật” chính là tạng bí áo của Như Lai. Ngài thầm lặng suy nghĩ đã lâu, giống như hoa Ưu Đàm, đúng thời mới nói ra. Nếu chẳng đúng người, sẽ chẳng tùy tiện truyền trao, chẳng giống như các giáo pháp thông thường được hiển lộ. Mạn đồ la có nghĩa là “trọn đủ các đức”, tức là đức bí mật của Như Lai. Các đức bí mật như thế giống như hoa sen xòe nở, tự trang nghiêm. “Phối ứng tôn vị quyết định” có nghĩa là chọn lựa dứt khoát. Tạng liên hoa bí mật như thế, phân biệt các thứ phần vị, các chuyện đáng nên làm đều “quyết trạch” (chọn lựa dứt khoát). “Quyết” có nghĩa là “nhất định”.

Cội nguồn đại bi được sanh khởi từ căn bản đại bi. [Đức Phật nói] “Đại Thừa vô thượng là điều bí mật nhất của chư Phật” chính là nói: Mạn đồ la này chính là căn nguyên của vô thượng Đại Thừa. Có nghĩa là tâm Bồ Đề dùng đại bi làm căn bản, cũng giống như thai tạng. Vì thế nói là “căn bản”. “Thừa” là chuyện [cần phải làm] của Bồ Tát tu Chân Ngôn hạnh. Do trọn đủ phương tiện ấy, sẽ đi trên con đường to lớn, thẳng thừng, một mực chẳng vướng chướng nạn, đạt tới chân thật. Giống như ngồi cỗ xe êm ả, mát mẻ, đi trên con đường to lớn, thẳng thớm, tới được tòa thành to lớn. Đấy chính là pháp bí yếu tối thượng của chư Phật. Nếu nói rộng thì cho tới hết kiếp vị lai, vẫn chẳng thể cùng tận. Hiện thời, chỉ dùng phương tiện để nói đại lược! Nay thì trong một lời mà trọn đủ hết thảy các nghĩa vị; vì thế gọi là “lược thuyết” (nói đại lược). Ông có thể hỏi mật sự ấy của Phật, ta nay sẽ nói đại lược. Trước hết là tán thán pháp, hứa sẽ nói đại lược; sau đó, thuận theo lời hỏi ấy mà giải đáp theo thứ tự.

Đức Phật bảo ngài Kim Cang Thủ: “Lắng nghe Minh Vương được sanh bởi câu gồm mười hai chi trong Đại Lực Mạn đồ la”, đó là trước hết giải đáp [câu hỏi về] nghiệp đầu tiên [phải thực hiện] của Đại Lực Mạn đồ la. Trước hết, hãy nên làm điều ấy. Đó chính là “câu gồm mười hai chi” như đã nói trong phần trước (từ câu mười hai chi ấy mà sanh ra Đại Lực Minh Vương này), sanh ra mười hai câu pháp giới thể. Trước hết, hãy nên “làm” (tức trì tụng, quán tưởng) Minh Vương ấy. Do Minh Vương ấy thâu nhiếp trọn hết thảy tất cả thế gian và xuất thế gian, lúc mới làm đàn, trước hết hãy nên trụ trong Minh Vương tam muội ấy. “Vương” là nói đến đức Đại Nhật. Đấy chính là nói nơi tâm đặt chữ tối sơ thuộc mười hai chữ (tức mười hai chữ của Đại Chân Ngôn Vương trong phần trước là āṃ, khāṃ, aṃ, aḥ, saṃ, saḥ, haṃ, haḥ, raṃ, raḥ, vaṃ, vaḥ). Dùng chữ tối sơ để trì thân, Chân Ngôn đều được nhiếp trọn hết trong ấy. Muốn làm Mạn đồ la, cần phải tụng [Minh Vương này] trước. Tức là khi sắp tạo Mạn đồ la, cần phải tụng trước; sau đó mới trụ trong Du Già. Du Già chính là hạnh ứng với lý của Minh Vương này. Đã trụ trong Du Già, hãy nên chánh quán sát: Nay đối với chuyện muốn làm, hãy nên làm chuyện gì? Tức là tùy thuộc năm bộ mà sử dụng sự sai khác năm chữ (a, ra, va, ha, kha) đã nói trên đây, [đàn tràng] hoặc vuông, hoặc tròn, hoặc tam giác, bán nguyệt các loại, và đàn thượng, trung, hạ dùng để làm gì? Căn tánh của đệ tử như thế nào? Các loại như thế đó đều đã biết thì mới có thể làm. Nhưng trong Chân Ngôn Vương ở đây, đối với việc phân biệt các thứ chuyện sai biệt mà vẫn chưa hiểu rõ thì phải hỏi han. Lại nữa, “biết trước” có hai loại:

- Do vị thầy (A xà lê) đã kiến Đế, có thể từ trong Chân Ngôn Vương như thế mà thấy hết thảy các căn duyên, thông đạt chẳng chướng ngại.

- Nếu thầy chưa kiến Đế, cần phải vâng theo giáo pháp, lời thầy mình truyền dạy, và chỉ thú được truyền dạy để quán sát. Đó cũng là loại

thứ hai.

Đã quán sát biết rồi, tùy theo chuyện đáng nên làm mà làm. Vì thế, trước hết cần đến Chân Ngôn Vương này. Dùng bổn tam muội để gìn giữ thân xong, trước hết là hiểu biết đạo Du Già, sau đấy mới tùy ý làm các sự nghiệp.

Giải thích theo ý nghĩa bí mật, Chân Ngôn Vương mười hai câu này chính là Kim Cang tam muội, Bồ Tát ắt phải ngồi đạo tràng, nhập kim cang giới, sẽ được mười phương chư Phật đồng thời quán đảnh, cùng gia trì, được nhập Phật vị. “Nhập Phật vị” chính là ý nghĩa “rốt ráo thành tựu Đại Bi Tạng Sanh Đại Mạn đồ la”. Ngài Kim Cang Thủ do nhập Chân Ngôn Vương này, cho nên cũng ở trong kinh này, được mười phương chư Phật cùng nhau gia trì, nay lại quyết trạch tạng Đại Bi. Nếu chẳng phải như vậy, há có thể được chư Phật quán đảnh giống như địa vị Như Lai pháp vương ư? Nhưng trong cách tạo Mạn đồ la, trước tiên là cần phải có A xà lê. Do vậy, kế đó [đức Phật] giải đáp [lời hỏi về A xà lê].

(Kinh) A xà lê hữu nhị, thông đạt ấn chân ngôn, bỉ tướng diệc như thị. Thâm bí, hiển lược phân, năng tri thâm quảng nghĩa, khả truyền giả phương thọ. Chánh Giác chi trưởng tử, viễn ly ư thế lạc. Đệ nhị cầu hiện pháp, thâm trước si phan duyên, thế gian Mạn đồ la, nhất thiết vị tư tác.

(經)阿闍梨有二，通達印真言，彼相亦如是，深祕顯略分。能知深廣義，可傳者方授，正覺之長子，遠離於世樂。第二求現法，深著癡攀緣，世間漫荼羅，一切為斯 作。

(Kinh: A xà lê hai loại. Thông đạt ấn, chân ngôn, tướng ấy cũng như thế. Sâu mật và sơ sài. Người hiểu nghĩa sâu rộng, kẻ đáng truyền mới dạy. Con trưởng đấng Chánh Giác, xa lìa vui thế gian. Thứ hai, cầu hiện pháp, chấp sâu, nắm níu si, thế gian Mạn đồ la, hết thảy vì đó làm).

Hãy nên biết thầy có hai loại:

1) Phàm người thuộc địa vị làm thầy, cần phải hiểu trọn vẹn chân ngôn, ấn, và hình tướng của Bổn Tôn. Đối với mỗi điều trong ấy đều liễu đạt, chẳng nghi, biết rõ tướng sai biệt của pháp thượng, trung, hạ. Nhưng [loại A xà lê này] lại chia thành hai loại. Lại chia thành hai loại như sau: Một là thông hiểu sâu xa, bí mật; hai là người hiểu biết thông thường, đại lược. Nói “sâu” tức là có thể biết rõ sâu rộng, tức là đối với tam muội trong Chân Ngôn hạnh, khéo hiểu biết lý thú, hiểu sâu rộng Đại Thừa, có thể kham tiếp nhận sự ủy thác, phó chúc. “Kham tiếp nhận ủy thác, phó chúc” ở đây chính là [A xà lê] khéo biết thời nghi, liễu giải căn tánh [của người cầu pháp, biết kẻ ấy là kẻ đáng] kham truyền thọ, bèn làm “bạn chẳng thỉnh”, khiến cho kẻ ấy chẳng bỏ lỡ đại sự nhân duyên. Đối với kẻ chưa kham, bèn thủ hộ tâm ý họ, chỉ dạy pháp sâu khác, khiến cho họ được lợi ích, hoan hỷ. Vì thế, gọi là “kham ủy thác, giao phó”. Hãy nên biết [vị A xà lê như vậy] chính là trưởng tử của Phật. Do kiến Đế nên thấy pháp, tức là thấy quả báo trong đời hiện tại, cho nên chẳng chấp tướng của các pháp. Lìa cảnh tâm lượng phân biệt, nên gọi là Ly. Tức là lìa lợi lộc trong đời hiện tại, thẳng thừng cầu Phật đạo. Hãy nên biết vị thầy ấy được mười phương chư Phật hiện tiền, mỗi vị đều duỗi tay phải xoa đỉnh đầu sư, dùng pháp quán đảnh để giao phó pháp tạng.

2) Loại thầy thứ hai, chỉ đạt được lợi ích trong pháp hiện tại, và lợi ích thành tựu trong thế gian. Đối với câu “si” (tức câu “thân trước si phan duyên” (thân chấp trước, nắm níu các si) trong chánh kinh), lại có kèm thêm“duyên niệm”. [Vị thầy ấy] vì người khác mà tạo đàn, nhưng cũng hiểu biết các thứ phương tiện tạo tác Mạn đồ la v.v… chẳng phạm sai lầm. Kể từ khi được thầy quán đảnh, cũng có thể gọi là “vị thầy có hạnh sâu”, được quán đảnh dự vào địa vị A xà lê, cũng được gọi là “được Phật ấn khả”. Do vị ấy từ trong Mạn đồ la, đích thân đối trước chư tôn mà tiếp nhận quán đảnh, dự vào ngôi vị thầy, cho nên được ấn khả.

Hãy nên biết người được Phật quán đảnh ở đây chính là vị thầy sâu xa, bí mật, còn người được vị thầy thế gian trao truyền thì là hạng A xà lê sơ sài, đại lược. Lời hỏi của ngài Kim Cang Tạng đều dựa theo những điều cần thiết trong Mạn đồ la, đức Phật cũng theo thứ tự dùng kệ để giải đáp. Nay lời kệ chưa trọn hết ý, trong phần sau sẽ có kinh văn giải thích thêm. Đức Phật đáp [câu hỏi về] thầy xong; kế đó, sẽ đáp về tướng đệ tử. Vì sao vậy? Nếu chỉ có thầy mà chẳng có đệ tử, sẽ thiếu khuyết cái duyên truyền pháp, khiến cho Phật chủng chẳng được tiếp nối!

(Kinh) Chư Phật Nhị Túc Tôn, quán đảnh truyền giáo giả, thuyết tứ chủng đệ tử, thời, phi thời sai biệt. Nhất giả, thời niệm tụng. Phi thời, câu, phi câu. Cụ hữu nhất thiết tướng, Phật thuyết thân đệ tử.

(經)諸佛二足尊，灌頂傳教者，說四種弟子，時非時差別。一者時念誦，非時俱非俱，具有一切相，佛說親弟子。

(Kinh: Chư Phật Nhị Túc Tôn, bậc quán đảnh truyền giáo, nói bốn loại đệ tử, thời, phi thời sai khác. Một là thời niệm tụng. Phi thời, đều đúng thời, cùng với đều phi thời. Trọn đủ hết thảy tướng, Phật gọi “thân đệ tử”).

Kế đó, phân biệt tướng đệ tử, có bốn loại: Một là thời niệm tụng đệ tử, hai là phi thời, ba là vừa là thời vừa phi thời, bốn là chẳng phải thời mà cũng chẳng phải là phi thời. Đó là bốn loại:

1) Nói “thời”, tức là như đệ tử cầu A xà lê, thỉnh hành pháp Chân Ngôn. Nếu thầy là bậc kiến Đế, sẽ tự soi rõ cảnh duyên của người ấy, biết người ấy kham đảm nhiệm chuyện này, bèn truyền trao hành pháp, dạy trò niệm tụng, hạn định chừng bao lâu đó sẽ được thành tựu. Nếu là bậc thầy thế gian, tuy chẳng thể soi xét căn cơ từ trước [của đệ tử], chỉ vâng theo lời dạy mà làm, dạy đệ tử niệm tụng, cầu mong tướng cảnh giới giao cảm. Thầy cũng tự niệm tụng, nếu tương ứng, đệ tử đạt được cảnh giới kham tiếp nhận pháp, thì khi đó, thầy cũng sẽ tự biết. Đã được tương ứng để tiếp nhận pháp hạnh này, thầy cũng dạy trò niệm tụng như trên. Trong trường hợp này, cũng có phương quỹ (phương cách, khuôn khổ, lề luật).

2) “Phi thời” là cũng theo cách như trên, dạy họ tu hạnh Chân Ngôn, hạn định sẽ được thành tựu vào lúc nào đó. Nếu đến lúc đó, pháp nghiệm chẳng thành, cần phải tăng thêm gia hạnh, nên gọi là “phi thời”.

3) “Thời phi thời câu” (Vừa là thời, vừa là phi thời): Tuy trò tiếp nhận ngôn giáo của thầy giống như trên, nhưng chưa thể vâng theo hành trì đúng như pháp, chưa đạt tới lúc thành tựu. Loại này chẳng thuộc thời mà cũng chẳng thuộc phi thời, nhưng vẫn thuộc vào địa vị tu học, nên gọi là “câu” (đều cùng).

4) “Câu phi” (Chẳng phải là thời, mà cũng chẳng phải là phi thời): [Đệ tử] chỉ phát tâm quy y, nhưng hoàn toàn chưa có thứ tự (chưa hề được truyền dạy cách tu tập). Tuy thầy đã nhiếp thủ, nhưng đợi thời, đợi duyên đều chưa trọn vẹn, [do vậy], chưa thể trao truyền pháp yếu

chân ngôn cho người ấy được!

Lại nữa, người “trọn đủ các tướng”, tướng cũng có hai loại:

- Một là ngoại tướng, tức là các chi phần đều chẳng khuyết giảm, như trong phần trước đã nói cặn kẽ.

- Hai là nội giáo, mỗi điều đều có thể tu hành đúng như pháp, đúng như Phật đã giáo sắc, chẳng dám trái nghịch. Như thế thì đều là “nội tướng” (hãy nên biết “Phật giáo sắc” chính là lời thầy dạy, do thầy vâng theo lời Phật dạy mà hành).

Nhưng bốn loại người ấy đều thuộc địa vị đang tu học, chưa được viên mãn.

(Kinh) Tối sơ tri địa tướng, tức sở vị tâm địa, ngã dĩ thuyết tác tịnh, như tiền tu sự nghiệp. Nhược ly ư quá hoạn, tâm địa vô sở úy, đương đắc thành chân tịnh, ly nhất thiết chư quá. Kiên trụ như thị tri, kiến tự tam Bồ Đề. Nhược dị ư thử giả, phi năng thanh tịnh địa. Nhược trụ vọng phân biệt, hành giả tịnh kỳ địa, Bí Mật Chủ phi tịnh, dĩ ly Bồ Đề tâm, cố ưng xả phân biệt, tịnh trừ nhất thiết địa.

(經)最初知地相，即所謂心地，我已說作淨，如前修事業。若離於過患，心地無所畏，當得成真淨，離一切諸過。堅住如是知，見自三菩提，若異於此者，非能清淨地。若住妄分別，行者淨其地，祕密主非淨，以離菩提心，故應捨分別，淨除一切地。

(Kinh: Thoạt đầu, biết tướng đất, tức là nói tâm địa. Ta đã nói tác tịnh, như trước tu sự nghiệp. Nếu lìa các lỗi họa, tâm địa chẳng sợ hãi, sẽ được thành chân tịnh, lìa hết thảy các lỗi. Trụ vững, biết như thế, thấy tự Tam Bồ Đề. Nếu khác với điều này, chẳng thể thanh tịnh đất. Nếu trụ vọng phân biệt, hành giả tịnh cuộc đất, Bí Mật Chủ chẳng tịnh, do lìa Bồ Đề tâm. Vậy nên xả phân biệt, tịnh trừ hết thảy đất).

Đã có đệ tử, điều trước hết là biết tướng đất. Kế đó, hãy nên theo thứ tự nói về tướng đất, tức là nói tới tâm địa. Biết tướng cuộc đất nào đáng nên tạo Mạn đồ la. Để tạo Mạn đồ la, cần phải chọn cuộc đất trước. Nói tới “đất” thì đó chính là Bồ Đề tâm. Trước hết, tịnh trị cái tâm này, tức là trước hết bèn “tác tịnh”. Trong phần trước đã nói [cách tịnh trị cái tâm], tức tâm có [hoa sen] tám cánh v.v… [Hãy theo đúng cách tịnh trị cuộc đất] như trong phần trước mà làm. Trước hết, tịnh hóa cuộc đất, tức là các phương tiện để tịnh hóa Bồ Đề tâm như đã nói trong phần trước, nghĩa là quán hoa sen tám cánh. Trên đài hoa, quán chữ A, cho đến thường đặt chữ Ám trên đỉnh đầu. Nơi mắt, cũng đặt chữ Lam để quán cái tâm này, cổ đừng cúi xuống quá thấp, hoặc giữ quá thẳng v.v… Những điều ấy đều là phương tiện để tịnh hóa tâm địa. Đã tịnh tâm địa; kế đó, đặt chữ Ra nơi hai mắt để quán, tức là chọn lựa tâm địa, trừ bỏ các cấu uế. Phương tiện này đã được nói cặn kẽ trong phần trước, hãy nên hành theo đó. [Chánh kinh] nói “nếu lìa lỗi, tâm địa chẳng sợ hãi”, tức là có thể dùng Bồ Đề tâm thanh tịnh để lìa các tướng, nghĩa là lìa các ái kiến Hoặc như phiền não, tùy phiền não v.v… nên nói là “lìa các lỗi”. Do lìa các thứ đường ác chẳng an ổn, phiền não, hiểm trở, đáng sợ hãi như thế, mà đạt được tánh an lạc, nên nói là “vô úy”. Khi đạt được thanh tịnh, sẽ lìa hết thảy các lỗi. Đã đạt được hết thảy thanh tịnh, do lìa các lỗi, tâm không sợ hãi, cho nên Bồ Đề tâm có thể rốt ráo thanh tịnh. Nếu đã trụ vững nơi tịnh địa như thế, sẽ thấy Tam Bồ Đề. “Biết” là biết như thế đó. Biết như thế bèn thấy Phật xứ. Trụ vững trong đó, chính là đã lìa hết thảy các lỗi, chẳng bị ô nhiễm bởi tạp nhiễm phân biệt, hãy nên giữ [cái tâm Bồ Đề] bất động, chớ để lui mất, nhất định sẽ có thể đạt tới Vô Thượng Bồ Đề. Nhưng thấy Bồ Đề tâm thanh tịnh như thế, rốt ráo vô dư, tức là thành tựu trí Nhất Thiết Trí. Nếu khác với điều này, sẽ chẳng thể tịnh địa!

Nếu phân biệt, sẽ là trụ trong “chẳng phải tịnh địa”: Nếu khác với điều này, sẽ chẳng thể tịnh trị cuộc đất, nghĩa là nếu A xà lê chẳng phải làm như thế để tự tịnh trị cuộc đất của Đại Bi Thai Tạng Mạn đồ la, sẽ chẳng gọi là “chọn lựa cuộc đất thanh tịnh”. Do chẳng thể lìa vọng tưởng, phân biệt huyễn hoặc, luôn ở trong các lỗi, chẳng thể tránh khỏi sợ hãi, suy não, sao có thể gọi là “khéo tịnh hóa cuộc đất Mạn đồ la” cho được? Vì thế, kinh dạy: “Nhược trì tụng giả trụ tại phân biệt, nhược tác tịnh địa giả, phi tịnh. Bí Mật Chủ! Ly Bồ Đề tâm cố” (Nếu người trì tụng trụ trong phân biệt mà tịnh hóa cõi đất thì [cõi đất ấy] chẳng thanh tịnh. Bí Mật Chủ! Do [người ấy đã] lìa Bồ Đề tâm). Hai loại thầy đều cần phải trụ trong Bồ Đề tâm, hễ phân biệt thì chẳng phải là tịnh địa.

Như phần tạo đàn thuộc chương trước đã nói, phân định [đàn tràng to] một khủy tay, tuy trị địa đúng pháp, nhưng đất vẫn chẳng thành! Vẫn cần phải trụ trong Bồ Đề tâm một thời gian ngắn; hễ lìa khỏi điều này, sẽ chẳng thành. Đào bỏ đất xấu, lựa bỏ các thứ cát, sỏi, lông, tóc, ngói, đá. Nếu là những thứ uế ác nhỏ nhặt, sẽ không có cách nào loại bỏ trọn hết từng thứ được. Lại nữa, trong khoảng đất to một khủy tay tuy tịnh, nhưng nếu ngoài một khủy tay mà có các thứ vật xấu ác, cũng chẳng thể chọn [cuộc đất ấy]. Làm như thế nào để khiến cho Mạn đồ la ấy đạt được thanh tịnh rốt ráo? Vì thế, hãy nên biết: Nếu có thể tịnh cái tâm Bồ Đề, lìa bỏ hết thảy phân nhơ hý luận và phân biệt, tịnh hóa cuộc đất tự giác, hãy nên biết đó gọi là “thiện tu kỳ địa” (khéo tu sửa cuộc đất ấy). Nếu thầy hiểu theo [văn tự trong] kinh văn, chỉ tuân theo thứ tự của pháp dụng đã nói trong các phần trước để làm theo từng sự, hãy nên biết người ấy (vị thầy ấy) thuộc địa vị phàm ngu, chẳng thể liễu đạt tác dụng bí mật. Hãy nên biết: Hiểu như thế, tức chẳng phải là [chân nghĩa của] bậc Nhất Thiết Trí đã nói. Vì lẽ nào vậy? Nếu chẳng thể tịnh hóa tâm địa, do có phân biệt, vọng tưởng, sẽ chẳng thể lìa bỏ cái nhân gây khổ. Vì thế, chẳng phải là điều bậc Đẳng Chánh Giác đã nói. Trong, ngoài đều do tâm; do tâm tịnh nên cõi đất tịnh. Vì thế, cần phải bỏ phân biệt, hòng tịnh trừ hết thảy cuộc đất. Đáp chung các chuyện về đất đã xong.

(Kinh) Ngã quảng thuyết pháp giáo, sở hữu Mạn đồ la, thị

trung sở tiên sự, ngu si bất tri giải, phi danh thế gian giác, diệc phi Nhất Thiết Trí. Nãi chí bất năng xả, phân biệt chư khổ nhân. Ưng đương vị đệ tử, nhi tịnh Bồ Đề tâm. Hộ dĩ Bất Động Tôn, hoặc dụng Hàng Tam Thế. Nhược đệ tử bất vị, vọng chấp chi sở động, đương thành Tối Chánh Giác, vô cấu dụ hư không. Sơ gia trì thị địa, y ư chư Phật giáo, đệ nhị tâm tự tại. Duy thử phi dư giáo.

(經)我廣說法教，所有漫荼羅，是中所先事，愚癡不知解，非名世間覺，亦非一切智，乃至不能捨，分別諸苦因。應當為弟子，而淨菩提心。護以不動尊，或用降三世。若弟子不為，妄執之所動，當成最正覺，無垢喻虛空。初加持是地，依於諸佛教，第二心自在，唯此非餘教。

(Kinh: Ta rộng nói pháp giáo, tất cả Mạn đồ la. Chuyện trước hết trong ấy, ngu si chẳng biết hiểu. Chẳng gọi thế gian giác, chẳng phải Nhất Thiết Trí. Cho đến chẳng thể xả, phân biệt các khổ nhân. Hãy nên vì đệ tử, mà tịnh Bồ Đề tâm. Hộ bằng Bất Động Tôn, hoặc dùng Hàng Tam Thế. Nếu đệ tử chẳng bị, lay động bởi vọng chấp, sẽ thành Tối Chánh Giác, vô cấu dường hư không. Trước gia trì đất ấy, nương lời chư Phật dạy. Thứ hai, tâm tự tại. Chỉ giáo này chẳng khác).

Đã tịnh Bồ Đề tâm xong, hãy nên dùng Đại Bi Thai Tạng để trưởng dưỡng. Sợ các đàn tràng đã nói bị thiếu khuyết pháp tắc, ta sẽ theo thứ tự rộng nói (“thứ tự” ở đây chính là vâng theo pháp). Kẻ chẳng biết chuyện nào đáng nên làm trước là do ngu si nên chẳng hiểu (chỉ quan tâm cái quả thượng, trung, hạ, chẳng biết trụ trong tâm địa). Nếu chẳng trụ tâm mà toan cầu vị Phật vô thượng trong thế gian, chẳng có lẽ ấy! Cũng chẳng thể gọi là Nhất Thiết Trí, thậm chí chẳng thể xả cái nhân phân biệt gây nên nỗi khổ ấy! Sợ họ thoái thất; vì thế, cần phải kết hộ. Do vậy, kế đó, kinh dạy: “Dĩ Bất Động Tôn nhi thủ hộ chi” (Dùng [minh chú của] Bất Động Tôn để thủ hộ), [Bất Động Tôn] tức là Bất Động Minh Vương. Hãy nên dùng Bất Động chân ngôn tâm để thanh tịnh Bồ Đề tâm. “Vi” tức là thực hiện các chuyện. Khuyên đệ tử phát tâm như thế tức là “trụ trong Bồ Đề tâm”. Thủ hộ đệ tử, tức là bất động. Chính là dùng môn chữ Ha (ह), vì Ha có nghĩa là cái nhân. Nói “tịnh Bồ Đề tâm” tức là hết thảy; trước hết, trụ trong Bồ Đề tâm. Thầy và trò cùng trụ rồi sau đó mới dùng hai vị tôn thánh ấy (Bất Động và Hàng Tam Thế) để thủ hộ. Đó là cái nhân của trí Nhất Thiết Trí. Bên cạnh [chữ Ha] có chữ A âm dài (ā) là hạnh, phía trên [chữ Ha] có chấm tròn, có nghĩa là “chứng Đại Không”. Dùng diệu nhân ấy để khởi chánh hạnh, hạnh bằng với hư không. Dùng ba pháp ấy để thủ hộ cái tâm, khiến cho nó rốt ráo chẳng thể dời chuyển hay bị đoạt mất.

Nếu chẳng dùng [chân ngôn của ngài] Bất Động để thủ hộ, thì dùng [chân ngôn của] Hàng Tam Thế Minh Vương cũng được. “Thế” là nói tới Tam Độc; do Ngài hàng phục Tam Độc, được đại tự tại trong thế gian, nên gọi là Tam Thế Thắng. Ở đây, cũng có phương tiện, cần phải tra cứu thêm. Nếu đệ tử có thể thành tựu chuyện này, sẽ chẳng bị si nhiếp phục. “Si” là chấp trước. Hễ có chấp trước, sẽ chẳng thể trụ trong “ly si”. “Ly si” tức là bất động. Hễ có cái để quán, có cái để đạt được, thì đều là Si. [Ly si] tức là chẳng bị dao động bởi chấp trước hư vọng, nhất định thành tựu Vô Thượng Bồ Đề, thanh tịnh vô cấu giống như hư không. Hư không chẳng có gì có thể dao động, rộng lớn không ngằn mé, mà có thể dung chứa hết thảy sắc tượng. Hãy nên biết cái tâm Nhất Thiết Trí cũng lại giống như thế.

Kế đó, [chánh kinh nói] “lại gia trì đất” là nói tới môn chữ A. Hãy nên dùng chữ A để gia trì. Đó là lời dạy của chư Phật. Hết thảy Như Lai xưa kia do môn này mà thành Chánh Giác, dùng môn này để thủ hộ cái tâm. Hoặc lại thêm chữ Ám trên đỉnh đầu và thêm chữ Ra nơi mắt v.v… nhằm kiên cố Bồ Đề tâm. Vì thế, nghiệp tự tại được thành. Nếu làm khác đi, sẽ chẳng đạt được tâm tự tại; vì thế nói: “Chẳng phải điều gì khác”. “Chẳng phải điều gì khác” tức là nói hết thảy Như Lai thành Phật, chẳng có con đường nào khác, chỉ có một môn này. Đầu tiên là gia trì cõi đất, nương theo lời đức Phật dạy, “Phật” là nói đến chữ A. Thứ hai là tâm tự tại, tức là đặt cái chấm [Đại Không trên chữ A]. Cái chấm đó chính là tam muội. Do Định và Huệ bình đẳng, hết thảy tự tại. Lại càng chẳng nên làm khác với lời dạy này. Đầu tiên là nương theo lời Phật dạy để phát tâm, tức là chữ A. Sau đó, thành Phật, bằng với Phật, cũng tức là chữ A. Bồ Đề tâm nương vào Phật mà khởi; do vậy, trừ hết thảy phân biệt. Tuy chưa thành Phật, nhưng đã là chủng tử vô duyên. Trên đây là hỏi đáp [về chuyện] gia trì đất!

(Kinh) Tứ chủng Tô Đa La, vị bạch, hoàng, xích, hắc. Đệ ngũ sở ưng niệm, sở vị hư không sắc. Không trung nhi đẳng trì, ấn định Mạn đồ la. Đệ nhị trì diên kinh, trí ư đạo tràng địa. Nhất thiết Như Lai tòa, cập chư Phật trí tử, duyệt ý diệu liên hoa, thế gian xưng cát tường. Duyên Giác, chư Thanh Văn. Sở vị biên trí giả. Đương tri sở phu tòa, chi hà thanh liên diệp. Thế giới chư thiên thần, Phạm chúng dĩ vi sơ. Xích sắc Bát Đàm hoa, bỉ xưng vi tòa vương. Giáng thử như sở ưng, niệm cư kỳ địa phần.

(經)四種蘇多羅，謂白黃赤黑，第五所應念，所謂虛空色，空中而等持，印定漫荼羅。第二持綖經，置於道場地，一切如來座，及諸佛智子，悅意妙蓮華，世間稱吉祥；緣覺諸聲聞，所謂邊智者，當知所敷座，芰荷青蓮葉；世界諸天神，梵眾以為初，赤色鉢曇華，彼稱為座王；降此如所應，念居其地分。

(Kinh: Bốn loại Tô Đa la, là trắng, vàng, đỏ, đen. Màu thứ năm nên nghĩ, chính là màu hư không. Cầm chỉ trong không trung, ấn định Mạn đồ la. Thứ hai, cầm chỉ căng, đặt nơi đất đạo tràng. Hết thảy tòa Như Lai, con trí của chư Phật. Diệu liên hoa đẹp dạ, thế gian gọi “cát tường”. Duyên Giác, các Thanh Văn. Gọi là bậc “biên trí”. Nên biết cách trải tòa, lá non, cánh xen sanh. Các thiên thần thế gian, Phạm chúng là đầu tiên. Hoa Bát Đàm sắc đỏ, được gọi là “tòa vương”. Các vị thần thấp hơn, hãy nên theo đúng lẽ, nghĩ đặt đúng nơi chốn).

Đã gia trì đất xong. Kế đó, cần dùng chỉ để ấn định các vị trí trong Mạn đồ la. Tiếng Phạn gọi chỉ căng là Tô Đát Lãm (chánh kinh phiên âm là Tô Đa La, tức Sūtra), [do chỉ có công năng] liên kết, duy trì các đức chẳng bị tản mát. Vì thế gọi là Diên (綖, chỉ căng). Có bốn loại chỉ, tức là [chỉ có các màu] trắng, vàng, đỏ, đen. “Niệm” [trong câu “đệ ngũ sở ưng niệm” (điều thứ năm hãy nên nghĩ nhớ)] ở đây có nghĩa là “hãy nên nghĩ nhớ”. [Hàm ý: Chỉ để căng làm ranh giới của Mạn đồ la ngoài bốn màu trên đây], lại còn có thêm một loại, tức là màu của hư không. Hư không có thể chứa đựng hết thảy các sắc tượng, tức là trọn đủ hết thảy các màu. Nếu chỉ nương vào màu của hư không [khi từ dưới đất nhìn lên bầu trời], sẽ là màu xanh nhạt, tức là màu của lá cây cỏ. Trắng có nghĩa là Tín, vàng là Tinh Tấn, đỏ là Niệm, đen là Định, màu của Định có cùng màu với Niết Bàn. Huệ tức là Đại Không. Đại Không trọn đủ hết thảy tướng, nhưng chẳng có tướng; vì thế là hết thảy các màu.

Phàm khi xe chỉ, nếu mỗi mỗi đều vâng theo pháp, hãy nên tạo riêng một Mạn đồ la. [Trong đó], xếp đặt bình báu, hương, hoa, hương bôi, đèn v.v… và các thứ thức ăn, thực hiện đủ loại cúng dường (cần phải hỏi về phương pháp). Sau đấy, sai bé gái xe chỉ. Hãy nên trước hết cho nó thọ tám giới, mặc áo mới sạch, tắm gội bằng nước thơm, khiến cho trong ngoài đều thanh tịnh, ngồi trong đàn tràng mà xe. Cách xe chỉ thì trước đó sắp đặt sẵn các sợi tơ mịn, sao cho tột bậc đều nhau, lớn, nhỏ, căng hay chùng, đều sao cho thích đáng. Lại chẳng được đứt nối, hay nối mối giữa chừng. Khi xe chỉ, lại dùng lụa che miệng. Mỗi thứ tơ [có cùng một] màu thì ghép chín sợi tơ lại để xe thành một sợi. Mỗi sợi tơ chỉ có một đầu xoắn lại, phần giữa không được nối (tức không phải là sợ tơ bị đứt, đem nối thành một sợi dài). Mỗi sợi [do chín sợi nhỏ xe lại] là một màu. [Các sợi tơ ấy], cứ năm màu xe chung thành một sợi dây. Nếu xe dây mà chùng, căng, thô, tế không đều, lại không tận tâm để làm, rõ ràng sẽ sanh ra pháp chướng, tổn hại thầy, mà cũng tổn hại đệ tử, hoặc khiến cho họ phát chứng cuồng loạn v.v… Chớ nên không cẩn thận! Tôi cho rằng “đồng nữ” (bé gái) là tam muội. Do tam muội được điều hòa tột bậc cân bằng, sẽ tạo thành Ngũ Lực, Ngũ Căn. Do căn và lực có thể liên kết mà duy trì các hạnh.

“Hư không trung đẳng trì” có hai loại, [tức hai ý nghĩa]:

- Nếu là bậc thâm hạnh A xà lê, khi muốn làm đàn, đã tịnh Bồ Đề tâm địa xong, ở trong Du Già, vì độ đệ tử, chánh quán phương vị gia trì trong Thai Tạng Đại Mạn đồ la, hết thảy các phần vị đều hiểu rõ rành mạch. Như hư không có thể bình đẳng duy trì, “đẳng” nghĩa là “phổ biến”. “Trì” là nên làm như thế. “Làm” nghĩa là “biết thứ tự”. Trước là Định đã không, thì các tôn vị cân bằng.

- Thứ hai là dùng dây căng trên cuộc đất [sẽ làm] Mạn đồ la như đối trước mắt. Sau đó, vì độ người mà thuận theo Thế Đế, xếp đặt các phương vị trên cuộc đất làm đàn tràng. Sau đó, ở trên đó, dùng chỉ ngũ sắc để lượng định phương vị.

Nếu là bậc thâm hạnh A xà lê, cũng nên trước hết dùng loại chỉ này để hoạch định phương vị. Định phương vị xong, hãy nên nhất nhất dụng tâm xếp đặt, cũng khiến cho [trong tâm A xà lê nghĩ tưởng] tất cả các phương vị [rành rẽ] như đối trước mắt. Hoặc có thể dùng giấy bút để ghi chép; khi làm, bèn xếp đặt theo đó, chớ nên để gặp lúc đụng chuyện bèn ngờ vực, lầm lẫn. “Không trung” ở đây là như trong phần trước đã nói: Trước hết, [A xà lê] cùng đệ tử đứng đối diện, kéo chỉ căng ra để định phương vị, đừng để chỉ thõng xuống đất. Trước là đối diện nhau, căng chỉ ở trên không trung, mỗi người đều giữ cho chỉ nằm ngang ngay tim, theo thứ tự mà xoay chuyển giáp vòng. Nếu chẳng có đệ tử trọn pháp (tức đệ tử thông thạo cách làm đàn, đã được quán đảnh trước đó) chưa thể kham cùng thầy tạo đàn, cũng có thể cắm cọc ở chỗ đệ tử để làm [mốc hòng căng chỉ kết giới đàn tràng]. Đã định như thế xong, liền vận tâm sắp xếp các tọa vị. Sau đấy mới thắt chỉ để vẽ từng chỗ. Nếu là bậc Du Già A xà lê cũng ở trong ấy mà tạo các phương vị, sẽ thấy chư Phật, Bồ Tát, thiên thần v.v… rành rành tại các phương vị, [nhưng vẫn] thuận theo pháp thế gian mà cũng thắt dây để xác định các tọa vị, xác định các hình sắc [của các vị tôn thánh] để biểu lộ. Hãy nên biết đấy chính là tọa vị tối thượng.

“Nhất thiết chư Phật trí” [tức câu “nhất thiết Như Lai tòa, cập chư Phật trí tử” (tòa của hết thảy các đức Như Lai, và con trí huệ của chư Phật): Các Phật tử tán thán Bồ Tát trọn đủ trí huệ. “Duyệt ý diệu liên hoa, thế gian xưng cát tường” (Hoa sen mầu nhiệm đẹp ý, được thế gian ca ngợi là cát tường): Cõi đời ca ngợi, coi đó là cát tường. Đây chính là lời giải đáp [cho câu hỏi] về biểu tượng của các tọa vị. Như người đời coi hoa sen là cát tường, thanh tịnh, có thể đẹp ý mọi người. Nay trong bí tạng, cũng coi diệu pháp liên hoa trong Đại Bi Thai Tạng là cát tường sâu xa, bí mật nhất, hết thảy các thân pháp môn gia trì đều ngồi trên đài hoa ấy. Nhưng hoa sen thế gian cũng có vô lượng sai khác, như là lớn, nhỏ, nở, búp, sắc tướng đậm nhạt, mỗi mỗi khác nhau. Hoa đài nơi tâm địa cũng giống như thế, cũng có Quyền, Thật, tách ra, gộp lại v.v… sai khác. Vì thế nói “người trí phải nên biết”.

Nếu là Phật, thì sẽ là hoa Phân Đà Lợi (Puṇḍarīka) tám cánh, tức hoa sen trắng. Hoa ấy nở xòe bốn phía. Nếu là Bồ Tát, cũng sẽ ngồi trên hoa ấy, nhưng hoa nở một nửa, sao cho đừng nở bung (hoa ấy hoặc trắng, hoặc vàng, hoặc là hoa sen báu đều được, nhưng hoa màu đỏ là hoa thế gian, thuộc bậc hạ). Nếu là Duyên Giác hoặc Thanh Văn, sẽ ngồi trên hoa đài, hoặc ngồi trên cánh của hoa Câu Vật Đầu (Kumuda). Kẻ thức cạn thì là trí chấp vào một bên. Câu Vật Đầu là hoa sen xanh. Đấy chỉ là hoa sen có màu xanh, nhưng lại có sai biệt là hoa sen xanh, ngồi trên cánh sen non, hoặc sanh từ cánh hoa sen, chẳng thuộc loại này. Nếu là Tịnh Cư Thiên cho đến Sơ Thiền Phạm Thiên v.v… [tức các vị trời] được thế gian xưng hiệu là Phạm, sẽ đều ngồi trên hoa sen đỏ. “Niệm” là “nghĩ nhớ chẳng quên”. Sắc hoa thuần đỏ, thế gian gọi nó là “tòa vương”. Nếu là Dục Giới Thiên và Địa Cư Thiên v.v… đều tùy theo phương vị của họ mà biểu thị. Như đối với hình tượng của Đế Thích, bèn vẽ núi chúa Tu Di, sơn thần ngồi trên núi, thủy thần ngồi trên mặt nước, thụ thần ngồi trên cây, thành thần ngồi trên tòa thành. [Các cách biểu thị dựa theo danh hiệu] như thế rất nhiều, hãy nên dùng ý để suy ra. Kế đó, chư thiên chia đất làm tòa, tức các vị thuộc Dục Giới Thiên hoặc ngồi trên cỏ, hoặc ngồi trên lá khô v.v… “Niệm” là suy niệm.

Lại nữa, ngài Tam Tạng nói: “Hoa sen ở phương Tây có nhiều loại, một là Bát Đầu Ma (Padma, lại có hai loại, một là màu đỏ, tức hoa sen ở phương này. Hai là màu trắng. Nay phương này có hoa sen trắng, chẳng phải là Phân Đà Lợi), Ưu Bát La (Utpala, cũng có hai màu trắng và đỏ. Lại có thứ chẳng trắng, chẳng đỏ, giống như hoa Nê Lô Bát La Nīla utpala), Câu Vật Đầu (Kumuda, có hai loại đỏ và xanh. Lại nói Câu Vật Đầu là hoa sen màu xanh), Nê Lô Bát La (hoa này sanh từ phân bò, cực thơm, ngài Văn Thù cầm hoa này. [Kinh nói] “mục như thanh liên” (mắt như sen xanh) cũng là nói về loại hoa này. Cũng có hoa Tô Kiện Tha Ca (Saugandhika) cũng tương tự, nhưng hoa nhỏ hơn), Phân Đồ Lợi Ca (Puṇḍarīka, hoa có thể trăm cánh. Mỗi cánh nâng đỡ nhau, tròn trặn đáng yêu. Ngoài cùng cực trắng, hướng dần vào trong, màu sắc vàng dần. Cho đến phần trong cùng nhất, có màu gần như giống như màu của đài hoa. Hoa này cực thơm. Xưa kia, khi vua Lưu Ly (Virūḍhaka) hại các cô gái thuộc dòng họ Thích, ngài Đại Ca Diếp lấy hoa này từ ao A Nậu Đạt (Anavatapta) đựng nước tám công đức rảy lên họ. Thân tâm các cô liền được an lạc, mạng chung, sanh lên trời. Do vậy, Ngài bèn ném hoa vào trong ao, bèn mọc thành giống hoa ấy, tới nay vẫn còn. Hoa to lớn, đáng yêu, đường kính hơn một thước, rất đáng yêu thích. [Hoa sen trong tựa đề kinh] Pháp Hoa chính là dẫn khởi từ loại hoa này. Đó chính là hoa tám cánh trong Mạn đồ la vậy”.

(Kinh) Cúng dường hữu tứ chủng, vị tác lễ, hiệp chưởng, tịnh cập từ bi đẳng. Thế gian dữ hoa, hương. Tùng thủ phát sanh hoa, phụng chư cứu thế giả. Kết Chi Phần Sanh Ấn, nhi quán Bồ Đề tâm. Các các chư Như Lai, bỉ sở sanh tử đẳng. Dĩ thị vô quá hoa, phân diệu, phục quang hiển, pháp giới vi thụ vương, cúng dường Nhân Trung Tôn. Chân ngữ dĩ gia trì, tam muội tự tại chuyển. Thắng diệu quảng đại vân, pháp giới trung xuất sanh. Tùng bỉ vũ chúng hoa, thường biến chư Phật tiền. Kỳ dư thế thiên đẳng, diệc đương tán thử hoa. Phụng hiến tùy tương ứng, bổn chân ngôn tánh loại. Như thị đồ hương đẳng, diệc tùy kỳ sở ưng. Không, Thủy luân tương trì, thị vị Cát Tường ấn. Bỉ sở phụng hoa đẳng, đương tự tâm hiến chi. Nhược chư thế thiên thần, ưng tri tại tề vị, hoặc Kim Cang Quyền ấn. Nhược phục Liên Hoa Man, nhi tại không trung hiến. Đạo sư cứu thế giả, nãi chí chư thế thiên, các như kỳ thứ đệ.

(經)供養有四種，謂作禮合掌，并及慈悲等。世間與華香，從手發生花，奉諸救世者，結支分生印，而觀菩提心。各各諸如來，彼所生子等，以是無過花，芬妙復光顯。法界為樹王，供養仁中尊，真語以加持，三昧自在轉，勝妙廣大雲，法界中出生。從彼雨眾花，常遍諸佛前，其餘世天等，亦當散此華。奉獻隨相應，本真言性類，如是塗香等，亦隨其所應。空水輪相持，是謂吉祥印，彼所奉花等，當自心獻之。若諸世天神，應知在臍位，或金剛拳印，若復蓮華鬘，而在空中獻，導師救世者，乃至諸世天，各如其次第。

(Kinh: Cúng dường có bốn thứ, là làm lễ, chắp tay, cùng với từ bi thảy. Hoa, hương từ thế gian, và hoa sanh từ tay. Cúng các đấng cứu thế. Kết Chi Phần Sanh Ấn, mà quán Bồ Đề tâm. Và mỗi một người con, sanh từ các Như Lai. Dùng hoa không hơn đó, thơm đẹp lại rạng rỡ, pháp giới làm cây chúa, cúng dường Nhân Trung Tôn. Dùng chân ngữ gia trì, tam muội tự tại chuyển. Mây thắng diệu rộng lớn, xuất sanh từ pháp giới. Từ đó, mưa các hoa, thường khắp trước chư Phật. Các trời thế gian khác, cũng sẽ rải hoa này. Dâng hiến thuận tương ứng, tánh loại của chân ngôn. Hương bôi như thế thảy, cũng theo lẽ đáng nên. Ngón cái bấm áp út, đó là ấn Cát Tường. Khi dâng hương, hoa thảy, nên tự tâm hiến dâng. Nếu thiên thần thế gian, nên kết ấn ngang rốn, hoặc ấn Kim Cang Quyền, hoặc là Liên Hoa Man, dâng hiến ở trên không. Đấng Đạo Sư cứu đời, cho đến thế gian thiên, đều theo đúng thứ tự).

Kế đó, giải đáp ý nghĩa cúng dường. Tuy trong lời giải đáp chẳng thuận theo thứ tự thưa hỏi, nhưng [lời đáp] luôn dựa theo các nghĩa đã hỏi, chẳng trái lý, hãy nên dùng trí để lãnh hội. Hãy nên biết cúng dường đại lược có bốn loại:

- Một là cúng dường hoa, hương v.v… (và hương bôi, đèn v.v… cho đến thức ăn. Đó là sự cúng dường thế gian, chỉ dùng vật chất để dâng hiến).

- Hai là chắp tay (tức là lễ kính; đấy là ấn).

- Ba là từ bi.

- Bốn là vận tâm, tức là tưởng hương, hoa trọn khắp pháp giới.

Đã “vận tâm” liền dùng Hiệp Chưởng Ấn, và ba sự như từ bi đều vận tâm. Tuy trong kinh chẳng nói [cúng dường] hương, hoa v.v… [thì phải vận tâm], nhưng xét theo ý nghĩa thì ắt phải nên có. [Chánh kinh nói] “hoa thủ” nhằm nhắc lại Hiệp Chưởng Ấn. Hoa ấy sanh từ tay. “Phát Sanh”: Dâng hiến Nhất Thiết Chi Phần Sanh Ấn. Quán Bồ Đề tâm, hoa thủ phát sanh chính là kết ấn, kết ấn xong bèn vận tâm cúng dường. Đối với Nhất Thiết Chi Phần Sanh Ấn, trong phần trước đã có chân ngôn, nhưng chẳng nhắc tới ấn, hãy nên kiểm xem. Dùng ấn gia trì như thế xong, hãy nghĩ tới Bồ Đề tâm, tưởng thấy hoa sanh ra từ tay. Dùng hoa đó để cúng dường.

“Các các nhất thiết” tức là vận tâm. Đối với chư Phật và các con sanh bởi các Ngài (các vị Bồ Tát), đều ân cần dùng hoa không chi hơn, đẹp đẽ, thơm tho, rạng rỡ, dùng pháp giới làm “cây chúa” (thụ vương), tưởng cây ấy trọn khắp pháp giới, sanh ra hoa để cúng dường Phật. Cúng dường thì dùng chân ngôn để gia trì thù thắng, nhiệm mầu. Lại còn có nhiều vầng mây to sanh từ pháp giới. Từ các vầng mây ấy, tuôn ra mưa hoa trước chư Phật, tức là từ chư Phật, Bồ Tát, cho đến Nhị Thừa, tám bộ, mỗi mỗi đều nương vào bổn chân ngôn và ấn (chân ngôn và ấn tương ứng của từng vị) để gia trì vật cúng dường mà cúng dường. Khi hành giả cúng dường hương, hoa, hãy nên dùng chân ngôn. Như khi cúng dường hoa, bèn dùng Hoa chân ngôn v.v… Nếu tâm chẳng trụ Định, sẽ do đâu mà được như thế? Vì thế nói “tam muội tự tại chuyển”, và ấn gia trì, sau đó mới vận tâm. Hoa ấy thơm, đẹp, chẳng có các khuyết điểm. Nguyện sanh ra điều thù thắng, nhiệm mầu lại càng nhiều hơn nữa, ví như mây to sanh từ pháp giới. Từ đó mà mưa hoa, tức là sanh từ pháp giới, thường trọn khắp trước chư Phật, sanh ra đủ loại quang minh. Lại do các thứ hoa ấy trọn khắp pháp giới, biến thành một cây to chẳng khác Thiên Ý Thụ, mưa các thứ mây hoa, hương hoa, tràng phan v.v… và các thức ăn, vô lượng vô biên chẳng thể cùng tận, trọn khắp trước hết thảy các đức Như Lai, đủ loại cúng dường, đều khiến cho mỗi mỗi đều trọn khắp. Vận tâm như thế, liền dùng chân ngôn để gia trì. Tức là để cúng dường mỗi vị tôn thánh, đều dùng chân ngôn và ấn của Bổn Tôn để gia trì [các vật cúng]. Lại nữa, kém hơn các vị ấy tức là [chư thiên, chư thần thuộc] tám bộ, cũng có khi tùy theo từng loại mà dùng chân ngôn và ấn của họ; nhưng các vị tôn thánh ấy lại kém hơn các thiên thần.

Nay kế đó nói về chư thiên, như trong bổn Du Già, mỗi mỗi đều tương ứng, tức là tương ứng với Bổn Tôn, như [để cúng dường các vị trời thuộc loại] phẫn nộ thì dùng màu đỏ v.v… Nếu như trong kinh có chép chân ngôn và ấn [của vị trời đó thì sử dụng chân ngôn và ấn ấy]. Nếu thiếu khuyết, thì có riêng một loại ấn Cát Tường phổ thông. Giống như hoa, [để cúng dường] hương bôi v.v… thì cũng đúng như lý tương ứng mà niệm. [Để kết ấn Cát Tường Phổ Thông], hãy nên dùng hai ngón cái và ngón áp út bấm vào nhau, ba ngón kia đều duỗi ra, rời nhau. Dùng ấn này để gia trì các vật, cho đến hết thảy các vật cúng dường trong đàn, đều nên dùng [ấn ấy] để gia trì, sẽ đều được thành tựu. Nếu Bổn Tôn có ấn riêng, nhưng đến lúc đó (khi tác pháp cúng dường), cũng dùng ấn Phổ Thông để gia trì thì cũng được. Chân ngôn hương, hoa v.v… [được nhắc tới ở đây] chính là các chân ngôn hương, hoa, đèn v.v… đã nói trong phần trước, đều tùy theo từng loại [mà sử dụng tương ứng]. Như kinh Bát Nhã đã nói, nếu muốn dùng một bông hoa cúng dường trọn khắp hết thảy chư Phật, hãy nên tu Bát Nhã Ba La Mật. Ở đây, chỉ vận tâm dùng một nén hương hay bông hoa, do gia trì và tam muội, liền có thể cúng dường trọn khắp hết thảy các vị hiền thánh trong khắp pháp giới, khiến cho thiện căn ấy chẳng thể cùng tận! Nếu chẳng kết Phổ Thông Cát Tường Ấn, bèn có Kim Cang Quyền Ấn, hoặc Liên Hoa Ấn, hoặc Quán Âm Ấn, nhưng kết bằng tay phải. Chỉ có [ấn để cúng dường] Tịnh Cư Thiên là nên kết ấn bằng tay trái, nhưng sợ rằng tay trái cần cầm nắm, làm chi đó, nếu dùng tay phải để kết ấn gia trì vật [cúng dường] thì cũng được!

Nhưng khi cúng dường, trước hết là dùng ấn để gia trì xong, liền nên nâng [vật cúng dường] lên để biểu thị dùng tâm phụng hiến rồi mới đặt ở chỗ chư tôn. Nếu là hương bôi thì hoặc dùng làm hương để bôi lên thân tôn thánh, hoặc đặt nơi chỗ trang nghiêm, hoặc đặt trước mặt các vị ấy. Khi dâng hoa v.v… cũng có cao thấp khác biệt. Nếu cúng Phật thì nên dâng cao ngang đầu hoặc đỉnh đầu. Cúng Bồ Tát thì đặt ngang từ tim trở lên, cúng Nhị Thừa thì ở phía trên rốn. Tịnh trì (kết ấn để tịnh hóa vật cúng dường) Phật, Bồ Tát thì [đặt ấn] tại tim, đối với các vị trời thuộc thế gian thì tại rốn. Đó là nhất định. Đối với các vị Địa Cư Thiên thì từ rốn trở xuống. [Các vị kém hơn] thì thấp hơn. Kết ấn xong, hướng ấn lên không trung để cúng Phật, cho đến các vị như Địa Cư Thiên thì chuyển ấn xuống phía dưới. Như trên đã nói, các tôn thánh có bốn hạng từ thân Phật lưu xuất, nay dâng cúng hoa cho những vị [được lưu xuất từ] phần dưới [của thân Phật], cũng chuẩn theo phần trước mà kết ấn phía dưới rốn, hòng phối ứng với vị trí trong Mạn đồ la. Nhưng có hai loại thầy, nếu là bậc đã thành tựu Du Già, do chỉ dùng tam muội, tâm bèn tự tại, vì đã thông đạt Chân Ngôn môn, hễ tùy tâm thực hiện liền thành, chẳng cần đợi “sự pháp” (tác pháp theo sự tướng) mà cũng được thành. Nếu là loại thầy thứ hai, tức là thầy trong thế gian (tức các vị chưa thành tựu Du Già, chỉ thông hiểu thứ tự tác pháp), ắt cần phải nương theo sự pháp, dùng chân ngôn và ấn để gia trì thì mới có thể thành được!

(Kinh) Hộ ma hữu nhị chủng, sở vị nội cập ngoại. Nghiệp sanh đắc giải thoát, phục hữu nha chủng sanh, dĩ năng thiêu nghiệp cố, thuyết vi nội hộ ma. Ngoại dụng hữu tam vị, tam vị tam trung trụ, thành tựu tam nghiệp đạo, thế gian thắng hộ ma. Nhược dị thử tác giả, bất giải hộ ma nghiệp. Bỉ si bất đắc quả, xả ly Chân Ngôn trí.

(經)護摩有二種，所謂內及外 。業生得解脫 ，復有芽

種生，以能燒業故，說為內護摩。外用有三位，三位三中住，成就三業道，世間勝護摩。若異此作者，不解護摩業，彼癡不得果，捨離真言智。

(Kinh: Hộ ma có hai loại, tức là nội và ngoại. Giải thoát khỏi quả báo, do các nghiệp sanh ra. Lại còn nẩy mầm mộng. Do có thể thiêu nghiệp, nói là nội hộ ma. Ngoại dụng có ba vị, ba vị trụ trong ba, thành tựu ba nghiệp đạo. Thế gian, hộ ma diệu. Nếu làm khác cách này, chẳng hiểu nghiệp hộ ma! Kẻ si chẳng đắc quả, lìa bỏ trí Chân Ngôn).

Kế đó, giải đáp ý nghĩa hộ ma. Hãy nên biết hộ ma có hai loại: Một là nội, hai là ngoại, được gọi là “nội phần” và “ngoại phần”, “phần” chính là “khác biệt”. Hộ ma (Homa) có nghĩa là “thiêu”; do hộ ma có thể thiêu trừ các nghiệp. Do hết thảy chúng sanh đều từ nghiệp mà sanh, do sanh mà chuyển nghiệp, luân hồi chẳng thôi! Do trừ nghiệp, nên sanh cũng được trừ, tức là được giải thoát. Nếu có thể thiêu nghiệp thì gọi là “nội hộ ma”. Từ chỗ nào mà được giải thoát vậy? Chính là từ phiền não nghiệp khổ mà được giải thoát. Đã lìa thế gian liền sanh ra chủng tử [giải thoát], được gọi là “bạch tịnh Bồ Đề tâm”. Như lửa trong thế gian, nếu đã thiêu vật thì chỉ thành tro tàn. Nay [hộ ma trong Mật pháp] chẳng phải vậy, đã thiêu hết thảy các phiền não, như kiếp hỏa đốt sạch chẳng còn sót; nhưng cũng chính từ đó, lại có mầm nẩy sanh, tức là mầm Bồ Đề. Cái có thể thiêu trong ấy chính là Trí. Như trong phần trên đã nói, quán chữ Ram (रं) có tràng lửa vây quanh, hãy tưởng chữ ấy trọn khắp thân mình. Thân ấy lại cầm đao và dây trói. Do dùng môn chữ Ra (र) ấy, được hết sạch các nghiệp, tịnh trừ các chướng. Nghiệp chướng đã tịnh trừ, sẽ sanh ra chủng tử thanh tịnh. Vì vậy, kế đó quán Bồ Đề tâm. Hãy nên biết Bồ Đề tâm sanh ra chủng tử. Khi quán như thế, hãy tưởng chữ Phạ (Va, व ) trọn khắp hết thảy các thân phần. Từ lỗ chân lông, tuôn ra cam lộ màu trắng trọn khắp mười phương để rưới thân của hết thảy chúng sanh. Do cái nhân ấy, sẽ có thể khiến cho chủng tử lần lượt tăng trưởng. Do vậy gọi là “nội hộ ma”.

Kế đó, giải thích “ngoại hộ ma”, có ba loại: Một là Bổn Tôn, hai là chân ngôn, ba là ấn,

1) Bổn Tôn (đối với Bổn Tôn, do cúng dường mà đặt [tọa vị của Ngài]. Tùy theo pháp môn nào mình tôn phụng mà đặt [vị tôn thánh chủ yếu của pháp môn ấy], hoặc trong lửa có thể đặt tọa vị của Mạn đồ la).

2) Chân ngôn (chính là Lò, tức nơi đặt lửa; đấy chính là “chân

ngôn”. Trong lửa bèn có [tác dụng thiêu đốt giống như chân ngôn (thần chú, đà la ni) có thể thiêu trừ phiền não của hành nhân]).

3) Ấn ([ở đây phải hiểu, “ấn”] chính là chỗ ngồi của A xà lê. Tự thân chính là ấn).

Khi làm ngoại hộ ma, phải [xếp đặt] sao cho ba vị trí ấy thẳng hàng. Ba thứ ấy cũng là ý nghĩa “tịnh tam nghiệp”. Ba vị trí căn bản chính là thân, lò, và Bổn Tôn, mỗi vị lại đều có ba thứ là Bổn Tôn, chân ngôn và ấn [Đó chính là ý nghĩa của đoạn kệ: “Ngoại dụng hữu tam vị, tam vị tam trung trụ” (Ngoại dụng có ba vị, ba vị trụ trong ba)]. Tịnh ba nghiệp sẽ thành tựu ba sự (ý nói Tức Tai v.v…). Bổn Tôn là ý nghiệp, chân ngôn là khẩu nghiệp, ấn nơi thân của thầy chính là thân nghiệp. Do nhân duyên ấy, có thể tịnh ba nghiệp, thành tựu ba sự, tức là Tức Tai, Tăng Ích, và Hàng Phục.

“Tam nghiệp đạo”: “Đạo” nghĩa là “dung hội”, ý nói: Do đồng một lý nên có thể dung hội. Do “đồng” nên dung hội. Các ông hành Bồ Tát đạo, tức là ba đạo cùng quy vào nhất trí. Lại nữa, ba sự thì mỗi sự quán chữ khác nhau. Nếu làm pháp Tức Tai thì quán chữ Ram (रं), trên đó (trên chữ Ra) có thêm cái chấm màu trắng [thành chữ Ram]. Tăng Ích thì quán chữ Lam có màu vàng, Hàng Phục thì tưởng chữ Ám có màu đen hoặc đỏ. Giống như chữ, màu của Bổn Tôn và thân của chính mình cũng tùy theo ba sự như thế mà tương ứng để được thành. Trong đó, lại có thượng, trung, hạ sai khác, tức là Tức Tai là thượng, Tăng Ích là trung, Hàng Phục là hạ. Làm như thế thì gọi là “ngoại hộ ma”.

Hãy nên biết nội và ngoại hộ ma đều gọi là “thù thắng”. Nếu chẳng tương ứng với điều ấy, thì chỉ uổng công làm, vô ích. Do làm ngoại hộ ma, có thể dẫn nhập nội hộ ma. Nhưng lý của nội và ngoại vốn chẳng sai biệt, vì kẻ cầu thành tựu thế gian mà phân biệt như thế, khiến cho họ làm ngoại hộ ma. Nếu làm khác với lý ấy, thì gọi là “chẳng nương theo phương quỹ đã nói”. Hãy nên biết người chẳng hiểu biết, uổng phí công lao, chẳng có quả báo gì! Do lìa trí Chân Ngôn, thuận theo cái tâm vô minh của chính mình mà làm bừa, trọn chẳng thể đạt được cái quả Tất Địa thế gian và xuất thế gian. Vì thế, chẳng đắc quả!

(Kinh) Như Lai Bộ chân ngôn, cập chư Chánh Giác thuyết. Đương tri bạch dữ hoàng, Kim Cang cụ chúng sắc. Quán Tự Tại chân ngôn, thuần tố, tùy sự thiên.

(經)如來部真言，及諸正覺說，當知白與黃，金剛具眾色。觀自在真言，純素隨事遷。

(Kinh: Chân ngôn Như Lai Bộ, và do Chánh Giác nói, hãy biết trắng và vàng, Kim Cang đủ các màu. Chân ngôn Quán Tự Tại, thuần trắng, theo sự đổi).

Kế đó, giải đáp [câu hỏi] về màu sắc và hình loại. Đại lược có ba bộ: Tỳ Lô Giá Na là Phật Bộ, tức là thân pháp giới của Như Lai, màu trắng. Kế đó, Quán Thế Âm [thuộc về] A Di Đà Phật Bộ, thân màu vàng. Kế đó, Kim Cang Tạng thuộc về Thích Ca Mâu Ni Bộ, thân sắc đỏ pha vàng (tức là nhiều màu). Chân ngôn do đức Phật nói và do chư Phật nói [thuộc về Như Lai Bộ], chữ “Phật” được nói trên đây nhằm chỉ chung các chân ngôn thuộc Phật Như Lai bộ. “Bộ” hàm nghĩa “từ Phật sanh ra”. Cho tới [chân ngôn do] chư thần nói, hễ được Phật hứa khả, sẽ đều thuộc về Phật Bộ. Trong phần sau nói “chư Phật” thì là [các chân ngôn] do đức Phật trực tiếp nói, chẳng bao gồm [chân ngôn của] các vị Bồ Tát trở xuống. Hai loại này đều trọn đủ hai loại màu, tức là trắng và vàng. Trong các bộ, hễ nói “chân ngôn do chư Phật nói” thì đều là do đức Tỳ Lô Giá Na nói. Hãy nên biết tương ứng theo thứ tự. Kim Cang Thủ gồm nhiều loại, các chân ngôn của Quán Tự Tại thì trắng.

“Tùy sự phân định”: Ở đây chỉ nói: Hãy nên biết dùng màu trắng và vàng hòa hợp, tức là không quá vàng, quá trắng. “Nhiều màu” tức là đủ cả năm màu, cũng tùy theo từng sự để phân biệt mà dùng. Phật Bộ thì một mực Tức Tai dùng màu trắng, tùy theo từng sự nghiệp mà phân định. Quán Âm thuần trắng, nhưng trong bộ ấy, lại tùy theo từng sự nghiệp mà biến chuyển, hãy nên là màu trắng. Liên Hoa Bộ một mực dùng vào pháp Tăng Ích, màu vàng. Kim Cang Bộ một mực dùng làm Hàng Phục, có nhiều màu. Cũng tùy thuộc trong một bộ mà có ba sự phân biệt. Như trong Phật Bộ có Tức Tai, Tăng Ích và Hàng Phục. Nếu Tức Tai, hãy dựa theo bổn pháp mà làm màu trắng. Nếu lúc làm Tăng Ích trong Phật Bộ, chỉ nên dựa theo pháp ấy mà làm màu vàng. Nếu là Hàng Phục trong Phật Bộ, chỉ dựa theo pháp ấy mà chuyển thành nhiều màu. Giống như Phật bộ, hãy nên suy ra Liên Hoa Bộ và Kim Cang Bộ tương tự. Nói “phân định theo từng sự” là tùy theo màu sắc, thể loại mà chia ra từng sự. Như [câu cuối trong đoạn kệ nói về] các chân ngôn của ngài Quán Tự Tại, đối với các âm thanh [trong chân ngôn ấy, chỉ] nêu ra Liên Hoa Bộ [làm thí dụ, vì Liên Hoa Bộ vốn màu vàng, nhưng Quán Âm thì màu trắng, lại tùy theo từng sự, mà quán màu sắc thích hợp], để [hành giả đối với các chân ngôn thuộc] Phật Bộ và Kim Cang Bộ có thể phỏng theo [mà phân định]!

(Kinh) Tứ phương tương trọng phổ, luân viên như thứ đệ, tam ngung bán nguyệt luân. Nhi thuyết hình diệc nhiên.

(經)四方相重普，輪圓如次第，三隅半月輪，而說形亦然。

(Kinh: Bốn phương nên vuông vắn, tròn trặn theo thứ tự, ba góc, hình bán nguyệt, nói hình thể cũng thế).

Kế đó, nói về hình tướng của Mạn đồ la. Đúng ra phải nói đến phép Tức Tai trước hết, nhưng nay do âm thanh thuận tiện và thuận tiện theo mặt Sự mà nói về pháp Tăng Ích trước. Các Mạn đồ la trong pháp Tăng Ích thì là đàn vuông, màu vàng. Đàn Tức Tai thì hình tròn sắc trắng. Đàn Hàng Phục thì hình tam giác, màu đen. Đàn Nhiếp Triệu hình bán nguyệt, nhiều màu. Nhiếp Triệu tức là gom nhiều vật, kêu gọi triệu tập v.v… Kinh nói “tứ phương phổ” tức là nêu ra một trường hợp để nói khái quát [cả bốn loại đàn]. [Hàm nghĩa]: Nếu như bên trong đàn là hình vuông, [phần trung ương] đã là hình vuông thì trọn khắp [các tầng của Mạn đồ la] đều là hình vuông. Là đàn tròn thì cũng theo thứ tự như thế. Đàn tam giác cũng như thế, cho đến [nếu trung đàn là vuông] thì ngoại viện cũng là vuông. Nếu chính giữa là tròn thì các tầng ngoài theo thứ tự cũng đều tròn. Làm lò để hộ ma cũng thế. Nếu như đàn [Mạn đồ la] hình vuông thì hỏa đàn (đàn để làm hộ ma) cũng hình vuông. Những điều khác cứ theo đó mà suy!

(Kinh) Sơ ưng tri sắc tượng, sở vị nam nữ thân, hoặc phục nhất thiết xứ. Tùy kỳ loại hình sắc, bất tư nghị trí sanh. Thị cố, bất tư nghị. Ứng vật hữu thù dị, trí trí chứng thường nhất. Nãi chí tâm quảng bác, đương tri thị kỳ lượng. Tòa ấn diệc như thị, dĩ cập chư thiên thần, như chư Phật sở sanh, ấn đẳng đồng bỉ sanh.

(經)初應知色像，所謂男女身，或復一切處，隨其類形色，不思議智生，是故不思議。應物有殊異，智智證常一，乃至心廣博，當知是其量。座印亦如是，以及諸天神，如諸佛所生，印等同彼生。

(Kinh: Trước nên biết sắc tượng, tức là thân nam, nữ, hoặc là hết thảy chỗ. Hình sắc tùy từng loại, trí chẳng nghĩ bàn sanh. Vì thế, chẳng nghĩ bàn. Ứng chúng sanh sai khác, trí, trí chứng thường một. Cho đến tâm rộng lớn, hãy nên biết lượng ấy. Tòa, ấn cũng như thế, cùng với các thiên thần, như do chư Phật sanh, các ấn sanh cũng thế).

Kế đó, nói các hình tượng. Hãy nên lấy tướng mạo làm chánh nghĩa, cũng có thể nói là “sắc tượng” (màu sắc, hình dạng). Kệ nói “sơ ưng tri sắc tượng” (trước hết, hãy nên biết màu sắc và hình tượng [của các vị tôn thánh]), “sơ” [là từ ngữ mở đầu], có nghĩa là “ta nay sẽ nói”. “Sắc loại”: Chư tôn thánh có hình sắc theo từng loại khác nhau. Nói khái quát, đại lược thì có hai loại, tức là nam và nữ. Nam là trí huệ, nên đứng đầu; nữ làm tam muội nên kế đó. Hoặc “hình sắc tùy thuộc hết thảy các chỗ”: Như trong kinh này nói [một vị] tôn thánh có hình sắc như thế, hoặc trong kinh khác [hình tướng của Ngài lại khác biệt], hoặc tùy thuộc một nơi mà hiển lộ hình sắc [sai khác]; đó chính là tùy theo căn cơ của chúng sanh mà thị hiện hình sắc bất định. Vì thế gọi là “chẳng thể nghĩ bàn”. Do mỗi mỗi đều bất đồng, bèn dựa theo bộ loại để chế định. Nếu nói làm [thân sắc của Bổn Tôn] màu trắng, tức là dùng cho pháp Tức Tai, vàng tức là Tăng Ích, những điều khác có thể suy ra mà biết! Thấy nam nữ khác biệt và sắc mạo, sẽ biết chỗ sử dụng.

“Bất tư nghị trí sanh” ([Hình tướng của tôn thánh] sanh từ cái trí chẳng thể nghĩ bàn): Như Bổn Tôn đáng lẽ phải có màu trắng, nhưng do cần làm chuyện Tăng Ích, tâm hành giả bèn quán [thân sắc của] Ngài màu vàng, liền có tác dụng Tăng Ích. Thuận theo tâm mà chuyển, nhưng các việc đã làm đều chân thật, chẳng hư dối. Do đạt được bởi trí bất tư nghị giới mà thành ra như thế. Nay nói đến màu của pháp giới, trong một sắc mà chính là hết thảy các sắc. Cái trí có thể quán cũng tương ứng với cảnh; vì vậy, có thể sử dụng tự tại như vậy đó! Vì trừ khử vô trí, mà có đủ loại trí sanh. Tuy biết là vô lượng, nhưng thật ra chỉ là một trí. “Trí” được nói trong phần trước chính là Nhất Thiết Trí, dùng một trí để hiện Nhất Thiết Trí. Trước đó, [ngài Kim Cang Thủ] đã hỏi hình tướng Bổn Tôn có kích thước lớn, nhỏ; ở đây, [đức Phật] bèn giải đáp. Nhưng Phật là phổ môn thị hiện, đều vì thuận ứng các căn cơ. Căn cơ đã là muôn vàn sai khác, hãy nên biết là thuận lòng ứng hiện dấu tích cũng sẽ lớn hay nhỏ bất định! Nói về hình tướng của mỗi vị Bổn Tôn, không vị nào chẳng lượng đồng pháp giới, chẳng có ngằn mé, mà cũng chẳng có khởi đầu hay kết thúc. Do trí [của hành nhân] có cạn hay sâu, mà lượng [của hình tướng Bổn Tôn] có lớn hay nhỏ, nên các thân được thấy mỗi mỗi sai khác. Vì thế, hãy nên biết: Trông thấy Bổn Tôn, tùy tâm hành giả lớn hay nhỏ mà [thân lượng của vị ấy] chẳng có phân lượng nhất định (hãy nên xem phần Tam Mật Sự trong kinh Mật Tích). Nói “chứng trí” thì chính là Phật. Dùng trí vô tận để chứng cảnh vô tận, như hộp to thì nắp cũng to! Trong phần trên đã hỏi kích thước thân hình Bổn Tôn, và cũng [hỏi] kèm thêm về tòa và ấn của các Ngài, nay cũng giải đáp. Thân đã không có phân lượng nhất định, hãy nên biết tòa và ấn cũng giống như thế. Thậm chí, tâm rộng thì tòa cũng có kích thước tương đồng. Ấn cũng giống như thế, đúng theo thứ tự, tức là tùy thuộc vào đó mà lớn hay nhỏ! Hơn nữa, lần lượt dựa theo Phật, khiến cho Bổn Tôn và tòa của Ngài tương xứng, cho đến chư thiên cũng thế!

(Kinh) Dĩ thử pháp sanh ấn, ấn trì chư đệ tử. Cố lược thuyết pháp giới, dụng thị vi tiêu xí.

(經)以此法生印，印持諸弟子 ，故略說法界 ，用是為

幖幟。

(Kinh: Dùng pháp sanh ấn ấy, ấn trì các đệ tử. Nên lược nói pháp giới, dùng đó làm biểu trưng).

Kế đó, giải đáp [câu hỏi] “ấn sanh từ nơi đâu?” Đức Phật bảo: “Như chỗ sanh của Phật, ấn cũng giống như thế, sanh từ nơi đó”. Vì cớ sao vậy? Hết thảy Như Lai đều sanh từ Phật tánh chủng tử Bồ Đề tâm; hãy nên biết hết thảy các ấn cũng sanh từ Bồ Đề tâm. Dùng ấn sanh từ pháp giới để in lên các đệ tử, như vua dùng ấn để đóng ấn, hết thảy đều tin chịu. Nay dùng cái ấn sanh từ hết thảy các pháp giới để đóng ấn, tức là pháp ấn, chính là đại nhân tướng ấn.

Kế đó, giải đáp “ấn dùng để làm gì?” Đáp rằng: Dùng pháp giới ấn ấy để in các đệ tử. Ấn có nghĩa là “chẳng thể trái vượt”, do chính mình lẫn người khác đều chẳng thể trái vượt. Tức là khởi đầu từ Bồ Đề tâm cho đến tột cùng là Phật huệ; trong khoảng giữa ấy, chẳng lùi, chẳng chuyển. Vì vậy, thế gian gọi là Bồ Đề Tát Đỏa. Do ấn ấy, trụ trong Bồ Đề tâm chẳng còn thoái chuyển; vì thế, gọi là “chẳng trái vượt”. Ấn ấy chính là phong kín cửa sanh tử, mở đường pháp giới. Nói đại lược là “ấn ấy lượng đồng pháp giới”. Do dùng pháp giới ấn để ấn, khiến cho người ấy đã có vật biểu trưng cho pháp giới, có thân phổ môn đồng pháp giới. Vì thế, gọi là “ấn vào các đệ tử”. Do pháp giới ấn là đại lược, tức là dùng một pháp ấn. Nếu nói rộng, sẽ chẳng thể lường. Đấy chính là tướng “tiêu xí” của bậc đại nhân vậy!

(Kinh) Quán đảnh hữu tam chủng, Phật tử chí tâm thính. Nhược bí ấn phương tiện, tắc ly ư tác nghiệp. Thị danh sơ thắng pháp, Như Lai sở quán đảnh. Sở vị đệ nhị giả, linh khởi tác chúng sự. Đệ tam dĩ tâm thọ, tất ly ư thời phương, linh tôn hoan hỷ cố. Như sở thuyết ưng tác, hiện tiền Phật quán đảnh, thị tắc tối thù thắng.

(經)灌頂有三種，佛子至心聽。若祕印方便，則離於作業，是名初勝法，如來所灌頂；所謂第二者，令起作眾事；第三以心授，悉離於時方。令尊歡喜故，如所說應作，現前佛灌頂，是則最殊勝。

(Kinh: Quán đảnh có ba loại, Phật tử chí tâm nghe. Nếu phương tiện bí ấn, ắt lìa khỏi tác nghiệp. Là thắng pháp đầu tiên, do Như Lai quán đảnh. Nói tới pháp thứ hai, dạy khởi làm các sự. Thứ ba là tâm trao, đều lìa các thời, phương, khiến chư tôn hoan hỷ. Nên làm đúng lời dạy, hiện tiền Phật quán đảnh. Đó là thù thắng nhất).

Trong phần trước đã hỏi “có mấy loại quán đảnh”, ở đây liền giải đáp. “Phật tử thiện thính” (Phật tử khéo nghe): Nếu xét theo bản tiếng Phạn, dịch sát nghĩa thì sẽ là “hãy nên dốc trọn lòng ân cần lắng nghe”. Vì sao [giải đáp] các câu hỏi trước đó chẳng nói “thiện thính” mà tới đây mới nói? Các pháp khác nếu chẳng nghe kỹ, dẫn tới sai lầm thì lỗi ấy còn nhỏ; chứ nếu quán đảnh chẳng thành, sẽ chẳng phù hợp để nghe chân ngôn và ấn v.v…, ngày hôm nay sẽ không thực hiện được, lỗi ấy khá lớn! Vì thế, [đức Phật] ân cần răn nhắc. Ví như chủng tánh Sát lợi trong thế gian, nếu muốn [đích tử] nối ngôi, khiến cho dòng dõi nhà vua chẳng đoạn mất, sẽ làm quán đảnh cho đích tử. Lấy nước từ bốn biển, dùng bốn cái bình báu để đựng, trang hoàng đủ mọi thứ. Lại còn trang nghiêm thân thể đứa con, các vật đều đầy đủ. Lại trang hoàng con voi to, đặt bình lên lưng voi, bảo Thái Tử ngồi ở trong đàn. Các quần thần đều tụ tập, hứng lấy nước tưới trên ngà voi để xối lên đỉnh đầu Thái Tử. Xối nước ấy xong, lớn tiếng xướng ba lần: “Các ngươi nên biết, Thái Tử đã tiếp nhận ngôi vị xong. Từ nay trở đi, tất cả các mệnh lệnh [của Thái Tử] đều nên phụng hành”. Nay Như Lai pháp vương cũng giống như thế, vì muốn cho Phật chủng chẳng đoạn dứt, dùng cam lộ pháp thủy để rưới lên đỉnh đầu Phật tử, khiến cho họ cầu Phật chủng chẳng đoạn dứt. Vì tùy thuận pháp thế gian mà có pháp phương tiện ấn trì này. Từ đấy trở đi, được hết thảy các thánh chúng đều cùng kính ngưỡng, cũng biết là người ấy rốt ráo chẳng thoái thất Vô Thượng Bồ Đề, chắc chắn kế tục ngôi vị pháp vương. Trong các hành vi, đối với các nghiệp chân ngôn, thân ấn, Du Già đã làm v.v… đều chẳng dám trái vượt.

Nhưng quán đảnh có ba loại:

- Một là chỉ dùng ấn pháp để làm, lìa các tác nghiệp. Đấy là nhập Bí Mật Mạn đồ la, tức là có đệ tử thành tâm, ân cần, trân trọng, yêu thích sâu xa hạnh Chân Ngôn, chí cầu Đại Thừa, nhưng tài lực thiếu khuyết. Nếu bảo người ấy mỗi mỗi lo đủ các sự, đâm ra sẽ có trở ngại nơi đạo. Đối với người như thế, thầy hãy nên khởi từ tâm sâu xa, quán tâm hạnh của người đó để mà nhiếp thọ, tiếp dẫn. Nhưng chỉ được phép vì người như thế mà làm, đừng nên vì nhiều người mà làm! Vì sao vậy? Sợ kẻ có đủ tài lực để lo liệu sẽ sanh tâm giải đãi, khinh mạn, chẳng tận tâm, tổn hại cái gốc của các đức. Khi làm, hãy tùy sức để bảo người ấy lo liệu đôi chút để cúng dường Tam Bảo. Đó là tối thắng bậc nhất, tức ba thứ thân, ngữ, ý của Bổn Tôn kết hợp thành một, cả ba thứ đều tịnh, dùng ấn ấy để ấn. Đó là tối thắng. Thầy ngầm trao truyền các thứ như chân ngôn, thủ ấn.

- Hai là dùng thực hiện sự nghiệp để quán đảnh, tức là thầy và đệ tử đều làm sự nghiệp trước đó. Có nghĩa là giống như trong phần trước [đã nói], thầy dạy đệ tử trong bảy ngày thành tâm lễ bái, sám hối. Thầy cũng trong bảy ngày vì trò trì tụng, ngầm cầu sự cảm ứng, và bảo trò sắm sửa các thứ vật cúng dường như hương, hoa v.v... Tùy theo các thứ cần dùng cho đàn tràng mà mỗi mỗi đều thực hiện. Nhưng quán đảnh theo kiểu này chẳng khác với cách quán đảnh trên đây, chỉ là do [đệ tử] có tài lực, nên dạy trò tận lực dùng những gì họ có để thực hiện vô tận cúng dường trong hải hội của chư Phật. Do nhân duyên ấy, cái quả phước thí chẳng thể cùng tận. Vì thế, cần phải khuyên họ thực hiện đầy đủ.

- Ba là chỉ dùng tâm mà quán đảnh. Quán đảnh như thế chẳng chọn thời điểm, chẳng chọn nơi chốn, tức là đặt vị trí [quán đảnh] ở phương Đông hoặc phương Nam v.v… đều được. Do người đệ tử ấy đã tu Chân Ngôn hạnh, có thể kham nhậm tạng bí mật, khiến cho thầy đẹp lòng. Đấy lại là tối thắng. Thầy và đệ tử đều đắc Du Già, dùng tâm quán đảnh, giống như “xoa đầu thọ ký”. [Đệ tử] lại có thể tận hết tâm lực phụng sự thầy, đối với các loại thiện sự đều chẳng hề trái vượt. Do nhân duyên ấy, khiến cho chư tôn hoan hỷ. Vì vậy, có thể dùng tâm tưởng để quán đảnh.