Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ

Phẩm Thứ Hai Mươi Lăm: Hạnh Thuộc Ba Môn Tam Muội Da — Tam Tam Muội Da Hạnh Phẩm Đệ Nhị Thập Ngũ

三三昧耶行品第二十五

(Kinh) Nhĩ thời, Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ bạch Phật ngôn: “Thế Tôn sở thuyết tam tam muội da, vân hà thuyết thử pháp vi tam tam muội da?” Như thị ngôn dĩ, Thế Tôn cáo Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ ngôn: “Thiện tai, thiện tai! Bí Mật Chủ! Nhữ vấn ngô như thị nghĩa, Bí Mật Chủ! Nhữ đương đế thính, thiện tư niệm chi, ngô kim diễn thuyết”. Kim Cang Thủ ngôn: “Như thị, Thế Tôn! Nguyện nhạo dục văn”.

(經)爾時，執金剛祕密主白佛言：世尊所說三三昧耶，云何說此法為三三昧耶？如是言已，世尊告執金剛祕密主言：善哉善哉！祕密主！汝問吾如是義。祕密主！汝當諦聽，善思念之，吾今演說。金剛手言：如是。世尊！願樂欲聞。

(Kinh: Lúc bấy giờ, ngài Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ bạch đức Phật rằng: “Đức Thế Tôn nói ba môn tam muội da, vì sao nói các pháp ấy là ba môn tam muội da?” Nói như thế xong, đức Thế Tôn bảo ngài Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ rằng: “Lành thay! Lành thay! Bí Mật Chủ! Ông hỏi ta nghĩa như thế. Bí Mật Chủ! Ông hãy nên lắng nghe, ta nay sẽ diễn thuyết”. Kim Cang Thủ nói: “Đúng như thế, bạch Thế Tôn! Con mong ưa thích được nghe”).

Trong phần trước đã nói, nhưng chưa trọn hết, [nay ngài Chấp Kim Cang] nương theo ý trên mà thưa hỏi, cho nên nói lời ấy. Ý của lời hỏi là: “Đối với ba môn tam muội da, những pháp gì là ba môn tam muội da?” Phật coi lời hỏi này là đại sự nhân duyên; do vậy, tán thán xong, bèn răn bảo [ngài Chấp Kim Cang] hãy tiếp nhận cẩn thận, cho đến [ngài Bí Mật Chủ] thưa vâng, lãnh nhận, kinh văn dễ hiểu!

(Kinh) Phật ngôn: - Hữu tam chủng pháp tương tục trừ chướng

tương ứng sanh, danh tam tam muội da. Vân hà bỉ pháp tương tục sanh? Sở vị sơ tâm bất quán tự tánh, tùng thử phát huệ, như thật trí sanh, ly vô tận phân biệt võng. Thị danh đệ nhị tâm Bồ Đề vô phân biệt Chánh Đẳng Giác cú. Bí Mật Chủ! Bỉ như thật kiến dĩ, quán sát vô tận chúng sanh giới, bi tự tại chuyển vô duyên quán, Bồ Đề tâm sanh, sở vị ly nhất thiết hý luận, an trí chúng sanh, giai linh trụ ư vô tướng Bồ Đề. Thị danh tam tam muội da cú.

(經)佛言：有三種法相續除障相應生，名三三昧耶。云何彼法相續生？所謂初心不觀自性，從此發慧，如實智生，離無盡分別網，是名第二心菩提無分別正等覺句。祕密主！彼如實見已，觀察無盡眾生界，悲自在轉無緣觀，菩提心生。所謂離一切戲論，安置眾生皆令住於無相菩提。是名三三昧耶句。

(Kinh: Đức Phật nói: - Có ba loại pháp liên tục mà sanh, tương ứng với sự trừ chướng, được gọi là ba môn tam muội da. Các pháp ấy nối tiếp nhau sanh khởi như thế nào? Chính là sơ tâm chẳng quán tự tánh. Từ đó, phát sanh huệ, trí như thật sanh ra, lìa khỏi lưới vô tận phân biệt. Đó gọi là câu “tâm Bồ Đề vô phân biệt, Chánh Đẳng Giác” thứ hai. Này Bí Mật Chủ! Người ấy đã thấy như thật rồi, quán sát vô tận chúng sanh giới, lòng bi tự tại, chuyển vô duyên quán, Bồ Đề tâm phát sanh. Đó gọi là lìa hết thảy các hý luận, đặt yên chúng sanh, khiến cho họ đều trụ trong vô tướng Bồ Đề. Đó gọi là câu “ba môn tam muội da”).

Ba môn tam muội da ấy, trong Đại Bổn giải thích cặn kẽ có đến một ngàn hai trăm bài kệ. Ở đây, chỉ nêu đại lược ý chánh yếu, các nghĩa khác không ra ngoài ý nghĩa chánh yếu ấy. Đức Phật nói có ba loại pháp liên tục (“liên tục” là “sanh”) trừ khử các thứ gây chướng, khiến cho tương ứng với vô chướng. Nói “trừ chướng” tức là sanh khởi tương ứng với vô chướng, gọi đó là “ba môn tam muội da” (do Du Già tương ứng với vô chướng, nên chính là ba môn tam muội da). Các pháp ấy liên tục như thế nào? Kế đó, trong lời giải đáp, đức Phật dạy: Trước hết, ba pháp liên tục chẳng gián đoạn chính là ý nghĩa của tam muội da. Nhưng trong tiếng Phạn, “liên tục” (nirvataya) có ý nghĩa giống như “chướng” (nīvaraṇa), cũng có thể bao gồm cả hai ý nghĩa ấy. Do liên tục mà nếu có gián đoạn thì chẳng phải là tam muội da; đấy chính là “chướng sanh”. Do vậy, kiêm cả hai nghĩa. Cái được gọi là “vô gián tương tục” (liên tục không gián đoạn) chính là ngôn hạnh liên tục, tâm và miệng tương ứng. Hễ đã phát tâm thì thân, miệng, việc làm đều chẳng dám trái vượt, miệng thốt thệ nguyện, tâm hạnh cũng tu như thế; đó gọi là tam muội da.

Kinh dạy “sơ tâm bất quán tự tánh, tùng thử phát huệ” (hàng sơ tâm chẳng quán tự tánh, từ đó phát sanh trí huệ). Kế đó, trí như thật sanh khởi, lìa khỏi lưới phân biệt vô tận. Đó là tướng thứ hai của Bồ Đề tâm. Chẳng phân biệt Phật cú, như thật quán thấy chúng sanh giới vô tận. Bí Mật Chủ! Lòng bi tự tại, chuyển vô duyên quán, Bồ Đề tâm phát sanh, tức lìa hết thảy hý luận, đặt yên chúng sanh trụ trong vô tướng Bồ Đề tâm. Đó là ba môn tam muội da. Đấy là các ý chánh trong kinh văn. Sơ tâm chẳng quán tự tánh (“bổn tánh” cũng là sơ khởi); từ đấy, phát sanh trí huệ, trí như thật sanh khởi. Tức là hiểu rõ Thật Tướng, “hiểu rõ” là trí vậy. “Lìa lưới phân biệt vô tận” gọi là “cái tâm thứ hai”. Câu “Bồ Đề tướng vô phân biệt Tam Bồ Đề”: Bí Mật Chủ! Người ấy đã thấy như thật rồi, quán chúng sanh giới vô tận, lòng Bi tự tại, chuyển vô duyên quán, Bồ Đề tâm sanh khởi. Nói “lìa hết thảy hý luận, đặt yên chúng sanh đều trụ trong vô tướng Bồ Đề”, đấy chính là đại bi nguyện. Đó gọi là câu “ba môn tam muội da”.

Trong ba câu ấy, [hành nhân] thoạt đầu chỉ có thể phát tâm thề mong thành Phật, nhưng chưa thể chánh quán công đức của Như Lai, chẳng thể biết rõ dùng pháp gì để được thành Phật, chẳng thể có trí huệ quán chiếu toàn vẹn, chỉ có tâm cầu Phật, chưa thể liễu đạt bổn tánh nơi thân chính mình có công đức gì! [Người ấy] chỉ có huệ tánh ấy, có thể ở trong sanh tử, tối sơ phát tâm cầu Phật quả. Đó là tam muội da thứ nhất. Do cái tâm ấy, đạt được trí như thật phát sanh, tức là có thể dùng huệ để quyết trạch, biết rõ điều này là công đức, điều kia chẳng phải là công đức, thị xứ, phi xứ, biết tướng tà chánh. Do đạt được trí như thật, có thể lìa lưới phân biệt, kiến chấp hư vọng, khéo diệt các hý luận, an trụ trong tướng chân thật; nhưng thật trí ấy chính là Bồ Đề tâm. Tam muội da (Samaya) có nghĩa là “bình đẳng”. Tâm bình đẳng đã phát, được gọi là tam muội da. Sơ tâm tuy chưa trọn đủ Thật Trí, nhưng vẫn thề thành Phật độ người khác; đó chính là cái tâm bình đẳng. Vì thế, cũng được gọi là tam muội da.

Từ cái tâm liên tục thứ hai này, do chẳng gián đoạn, chẳng chướng ngại, kế đó, từ trong câu chân thật, đã hiểu rõ chân và giả, từ trong hết thảy vô tận chúng sanh, khởi tâm đại bi, đó tam muội da thứ ba. Do hết thảy chúng sanh đều cùng có tánh này, nhưng chẳng thể tự hiểu rõ, đành phải chịu luân hồi sanh tử chẳng ngằn mé. Nay ta đã tự giác liễu, hãy nên khai trọn khắp quang minh trí huệ của Phật, khiến cho [hết thảy chúng sanh] thảy đều như ta. Đó tức là đại bi. Do thấy thật, “chẳng thật” sẽ tự trừ, chẳng phải từ bên ngoài có pháp vào trong thân! Khi vọng trừ, thì Thật Tướng tự hiện. Trong phần trên đã nói kinh này có ba cú nghĩa: “Bồ Đề tâm làm chủng tử” là câu đầu tiên, “đại bi làm căn” chính là câu thứ hai. Trước đó đã lấy đại bi làm căn, nay điều gì thuộc vào câu thứ ba? Ở đây, lấy Chiếu Liễu (hiểu biết thấu triệt) làm căn. Do có thể chiếu liễu đúng sai thì mới có thể sanh ra Bi, nghĩa tướng đã thành. Thứ ba là “phương tiện làm rốt ráo”. Ở đây nói là đại bi, cũng được thành tựu. Do hưng khởi đại bi mà thực hiện phương tiện hòng nhiếp thọ hết thảy. Ba chuyện ấy từ đầu tới cuối liên tục, chẳng gián đoạn, được gọi là “ba môn tam muội da”. Do trụ chân, liễu vọng, vì chúng sanh mà dấy lòng đại bi, trừ hết thảy hý luận của chúng sanh. Từ đấy trở đi, liền dùng phương tiện để làm Phật sự.

“Hý luận” là như người đời dùng cái tâm tán loạn biểu hiện thành các hoạt động nơi thân và miệng, chỉ khiến cho họ thỏa ý, nhưng chẳng có thật nghĩa! Nay cái thấy hư vọng và việc được thực hiện cũng đều như thế, nên gọi là “hý luận”. “Khiến cho chúng sanh trụ trong Bồ Đề” tức là khiến cho chúng sanh trụ trong pháp ấy, chẳng khác gì ta, tức là ý nghĩa “an trụ trong tạng bí mật của các con [đức Thế Tôn]”.

(Kinh) Phục thứ, Bí Mật Chủ! Hữu tam tam muội da, tối sơ Chánh Giác tâm, đệ nhị danh vi pháp, bỉ tâm tương tục sanh, sở vị hòa hợp Tăng. Thử tam tam muội da, chư Phật đạo sư thuyết. Nhược trụ thử tam đẳng, tu hành Bồ Đề hạnh, chư đạo môn thượng thủ, vị lợi chư chúng sanh, đương đắc thành Bồ Đề. Tam thân tự tại luân.

(經)復次，祕密主！有三三昧耶，最初正覺心，第二名為法，彼心相續生，所謂和合僧，此三三昧耶，諸佛導師說。若住此三等，修行菩提行，諸導門上首，為利諸眾生，當得成菩提，三身自在輪。

(Kinh: Lại này, Bí Mật Chủ! Có ba tam muội da, đầu tiên: Tâm Chánh Giác. Thứ hai gọi là pháp. Tâm ấy liên tục sanh, gọi là “hòa hợp Tăng”. Ba tam muội da ấy, chư Phật đạo sư nói. Nếu trụ ba món ấy, tu hành hạnh Bồ Đề, thượng thủ các đạo môn, vì lợi các chúng sanh, sẽ được thành Bồ Đề, tam thân tự tại luân).

Kế đó, lại có ba môn tam muội da. Thoạt đầu đã dùng phương tiện đại bi để thành Phật rồi, lại này Bí Mật Chủ! Thế nào là ba môn tam muội da? Điều đầu tiên gọi là Phật. [Chánh kinh nói] tâm đầu tiên là Đẳng Chánh Giác, thứ hai là pháp. Kế đó [môn thứ ba] là tâm liên tục sanh, gọi đó là “hòa hợp Tăng”. Ba môn tam muội da ấy do đạo sư nói như thế đó. Trụ trong ba môn ấy, tu hành hạnh Bồ Đề. Kế đó là các loại “đạo thủ” (tức là rộng truyền bá các môn hướng dẫn). Vì lợi ích các chúng sanh, sẽ được thành Bồ Đề, tam thân tự tại chuyển. Lại nữa, từ Phật mà có pháp. Kế đó, từ pháp mà có tăng. Ba điều ấy tức là một Thể; thật sự chẳng có hai tánh. Do bởi các điều ấy mà gọi là “tam muội da” (trước đó, đã có lúc giải rằng: [Trong chữ tam muội da (samaya)], Sa là Phật, Ma là pháp, Dã Da nghĩa là Tăng).

Lại nữa, ba môn tam muội da chính là trụ trong tam muội da này, liền thành Bồ Đề. Do trụ Bồ Đề vì chúng sanh, hiện đủ loại sắc, nói đủ loại đạo. Hãy nên biết: Dùng cái tâm ấy có thể nhiếp ba thân; đó là ý nghĩa tam muội da. Như trên đã nói, Tam Bảo là ba môn tam muội da. Tam muội da nghĩa là “bình đẳng”, tức là Tam Bảo bình đẳng, gọi là “ba môn tam muội da”. Từ ba môn tam muội da ấy; kế đó, trọn đủ ba thân, cũng gọi là “ba môn tam muội da”. Do trụ trong tam thân, có chuyện lợi ích. Những lợi ích gì vậy? Chính là lợi ích chúng sanh. Trụ trong tam thân, thị hiện các loại đạo, cũng nhiếp thủ chúng sanh. “Nhiếp” có nghĩa là “tự tại nhiếp thủ”. Bí Mật Chủ! Chánh giáo của Phật được biểu thị bằng một thân gia trì, tức đầu tiên là Hóa Thân. “Giáo” là mười hai phần giáo, và các loại phương tiện trong ấy.

(Kinh) Bí Mật Chủ! Tam Miệu Tam Phật Đà an lập giáo cố, dĩ nhất thân gia trì, sở vị sơ biến hóa thân. Phục thứ, Bí Mật Chủ! Thứ ư nhất thân, thị hiện tam chủng, sở vị Phật, Pháp, Tăng. Phục thứ, Bí Mật Chủ! Tùng thử thành lập thuyết tam chủng thừa, quảng tác Phật sự, hiện Bát Niết Bàn, thành thục chúng sanh. Bí Mật Chủ! Quán bỉ chư Chân Ngôn môn tu Bồ Đề hạnh chư Bồ Tát, nhược giải tam đẳng, ư chân ngôn pháp tắc, nhi tác thành tựu, bỉ bất trước nhất thiết vọng chấp, vô năng vi chướng ngại giả, trừ bất nhạo dục, giải đãi, vô lợi đàm thoại, bất sanh tín tâm, tích tập tư tài giả. Phục ưng bất tác

nhị sự, vị ẩm chư tửu, cập tẩm sàng thượng.

(經)祕密主！三藐三佛陀安立教故，以一身加持，所謂初變化身。復次祕密主！次於一身示現三種，所謂佛、法、僧。復次祕密主！從此成立說三種乘，廣作佛事，現般涅槃，成熟眾生。祕密主！觀彼諸真言門修菩提行諸菩薩，若解三等，於真言法則而作成就。彼不著一切妄執，無能為障礙者，除不樂欲、懈怠、無利談話、不生信心、積集資財者。復應不作二事，謂飲諸酒及寢床上。

(Kinh: Bí Mật Chủ! Đức Chánh Đẳng Chánh Giác do an lập giáo, dùng một thân gia trì, tức là: Đầu tiên là Biến Hóa Thân. Lại nữa Bí Mật Chủ! Kế đó từ một thân thị hiện ba thứ, tức là Phật, Pháp, Tăng. Lại này, Bí Mật Chủ! Từ đó thành lập, nói ba loại thừa, rộng làm Phật sự, hiện Bát Niết Bàn, thành thục chúng sanh. Bí Mật Chủ! Quán các vị Bồ Tát tu Bồ Đề hạnh trong Chân Ngôn môn, nếu hiểu ba loại bình đẳng, thực hiện thành tựu các pháp tắc chân ngôn, chẳng chấp trước hết thảy vọng chấp, không ai có thể chướng ngại được, trừ kẻ chẳng ưa thích, biếng nhác, nói lời vô ích, chẳng sanh tín tâm, tích cóp của cải. Lại chớ nên làm hai chuyện, tức là uống các thứ rượu và ngủ trên giường).

Bí Mật Chủ! Do Tam Miệu Tam Phật Đà (Chánh Đẳng Chánh Giác) an lập giáo; dùng một thân gia trì, đó gọi là “sơ biến hóa thân” (thân biến hóa đầu tiên). Lại này, Bí Mật Chủ! Kế đó, từ trong một thân thị hiện ba loại, tức là Phật, Pháp, Tăng. Lại này, Bí Mật Chủ! Từ đó thành lập, nói ba loại thừa, rộng làm các Phật sự, hiện bát Niết Bàn. Thành tựu chúng sanh, lợi ích chúng sanh, đều do một thân nhiếp trì. Đó gọi là Biến Hóa Thân. Ví như do trụ trong tam muội da, nên có lợi ích như thế. Kế đó, từ trong một thân, thị hiện ba thân, tức là Phật, Pháp, Tăng, tức là Nhất Thể Tam Bảo. Hãy nên biết đó đều là từ trong một thân mà dấy lên. Ba môn tam muội da ở trong ấy, đều là nối tiếp cái trước làm nhân mà sanh ra cái sau. Kế đó, tiếp nối cái được sanh ra trên đây, tức là chỉ dạy, diễn nói ba thừa, rộng làm Phật sự để hướng dẫn chúng sanh. Các việc đã làm đều quy vào Niết Bàn. Sau khi đã Niết Bàn, lại thành tựu vô lượng chúng sanh. Nói đến một loại chúng sanh, tức là người trong đời Mạt chưa thể phát tâm, do đức Phật diệt độ [mà phát tâm], hoặc sẽ thành tựu trong đời Tượng Pháp, đều là hạng người ấy. Bí Mật Chủ! Quán ba môn tam muội da ấy, biết các môn Chân Ngôn. Bí Mật Chủ! Do quán và hiểu rõ ba môn tam muội da ấy, các vị Bồ Tát tu Bồ Đề hạnh trong Chân Ngôn môn bèn thực hiện thành tựu các pháp tắc Chân Ngôn. Họ chẳng chấp vào hết thảy các vọng chấp, chẳng ai có thể gây chướng ngại được! Điều này có tên gọi khác, tức là trừ những thứ chẳng đáng ưa muốn, giải đãi, các thứ nói năng vô lợi ích, chớ nên sanh tâm bất tín, hoặc tích tụ của cải. Lại chớ nên làm hai chuyện, tức là uống các loại rượu và nằm trên giường. Bậc Bồ Tát tu hành, đối với pháp tắc trì tụng chân ngôn, chẳng chấp trước hết thảy các vọng chấp, trụ trong “chẳng bị chướng ngại”. Đó là các ý chánh yếu trong kinh văn. Đức Phật bảo ngài Kim Cang Thủ, quán những điều được nói trên đây, đều là do trụ trong ba môn tam muội da. Do trụ trong tam muội da ấy, đúng pháp trì tụng, tâm tâm chẳng gián đoạn, thì gọi là “chẳng chấp trước hết thảy vọng chấp”. Do vọng chấp mà các chướng sanh khởi. Nếu trụ trong Tam Bình Đẳng, tức là chẳng chấp hết thảy vọng chấp. Tam bình đẳng ấy chính là Bồ Đề, các chướng sẽ do đâu mà sanh khởi được? Đấy chính là ý chỉ chánh yếu để lìa hết thảy các chướng!

Lại có nguyên do sanh ra các thứ chướng khác, chính là chẳng mong muốn, tức là đối với hạnh Chân Ngôn ấy mà có chướng ngại, ngay khi đó, sẽ không do đâu mà yêu thích được. Hoặc do tâm chẳng mong muốn nẩy sanh mà chướng ngại thừa dịp sấn vào! “Chẳng mong muốn” tức là chẳng mong cầu. “Giải đãi”: Do chẳng siêng năng tấn tu, như dùi lửa, gỗ chưa nóng mà đã nhiều lượt ngưng nghỉ, chướng bèn xuất hiện. Lại còn đàm luận vô ích, đối với hạnh Chân Ngôn, chẳng niệm tụng, chẳng siêng năng tu hành, cũng do phí uổng thời gian nên các chướng thừa dịp [gây trở ngại]. “Bất tín”: Do chẳng tin nên chướng thừa dịp. Lại rộng tom góp của cải, do lúc cầu mong thì tâm bực tức, xáo động, [lúc có được bèn] nhọc nhằn gìn giữ, lúc mất đi thì bị khổ sở. Do các thứ nhân duyên như thế, khiến cho hành giả bị chướng ngại thừa dịp chen vào. Trên đây đều là các duyên sanh chướng!

Lại có hai loại [hành vi phải tránh làm], tức [chuyện thứ nhất] là không được uống rượu. Rượu là duyên sanh chướng; đó là điều thứ nhất. Do uống rượu, các điều bất thiện phát sanh. Lại chẳng nằm trên giường; đây là điều thứ hai. Do ngủ yên trên giường, sẽ sanh ra đủ loại dục, tâm tưởng buông lung; vì thế chớ nên! Hãy nên trải chiếu cỏ. Người trì tụng ở phương Tây (Ấn Độ) phần nhiều dùng cỏ cát tường làm chiếu.

Loại cỏ này có nhiều lợi ích:

- Một là do khi Như Lai thành đạo đã ngồi [trên cỏ ấy].

- Do hết thảy thế gian coi cỏ ấy là cát tường, nên người trì tụng nhờ vào đó để chẳng sanh các chướng.

- Lại nữa, các loài trùng độc, nếu trải cỏ này, sẽ đều chẳng thể bén mảng tới.

- Tánh của cỏ này lại rất thơm sạch.

- Loại cỏ này lại cực bén, đụng vào liền rách da, [mỗi lá có] có hình dáng như hai lưỡi đao bén. Hành nhân ngoài lúc trì tụng, khi rảnh rỗi, hoặc lúc nghỉ ngơi, ngủ trên chiếu cỏ này, nếu phóng dật, buông thả sẽ liền bị thương. Vì thế, chẳng dám phóng túng, ngạo mạn.

- Lại còn do đức Phật tự nhờ vào loại cỏ này mà trừ tâm kiêu mạn thế gian. Khi làm Thái Tử, buông lung đủ mọi lẽ, ngồi, nằm giường báu, ghế báu đỡ chân. Nếu xuất gia mà vẫn quen làm như thế, có khác gì tại gia? Do có thể bỏ sự như thế, ngồi trên chiếu cỏ, hết thảy trời, người đều sanh tâm kính ngưỡng, cũng phỏng theo Ngài, trừ mạn tâm, nhập chánh pháp. Phật còn như thế, huống hồ chúng ta ư? Do quán công đức như thế nên tu hành.

Phẩm Thứ Hai Mươi Sáu: Thuyết Như Lai — Thuyết Như Lai Phẩm Đệ Nhị Thập Lục

說如來品第二十六

(Kinh) Nhĩ thời, Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ bạch Thế Tôn ngôn: “Vân hà vi Như Lai? Vân hà Nhân Trung Tôn? Vân hà danh Bồ Tát? Vân hà vi Chánh Giác? Đạo sư Đại Mâu Ni, nguyện đoạn ngã sở nghi. Bồ Tát đại danh xưng, khí xả nghi lự tâm, đương tu Ma Ha Diễn, hạnh vương vô hữu thượng!” Nhĩ thời, Bạc Già Phạm Tỳ Lô Giá Na quán sát chư đại hội chúng, cáo Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ ngôn: - Thiện tai! Thiện tai! Kim Cang Thủ! Năng vấn ngô như thị nghĩa. Bí Mật Chủ! Nhữ đương đế thính, thiện tư niệm chi, ngô kim diễn thuyết Ma Ha Diễn đạo.

(經)爾時，執金剛祕密主白世尊言：云何為如來？云何人中尊？云何名菩薩？云何為正覺？導師大牟尼，願斷我所疑。菩薩大名稱，棄捨疑慮心，當修摩訶衍，行王無有上。爾時薄伽梵毘盧遮那觀察諸大會眾，告執金剛祕密主言：善哉善哉！金剛手！能問吾如是義。祕密主！汝當諦聽，善思念之，吾今演說摩訶衍道。

(Kinh: Lúc bấy giờ, Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thế nào là Như Lai? Nhân Trung Tôn thế nào? Sao gọi là Bồ Tát? Chánh Giác là thế nào? Đạo sư Đại Mâu Ni, nguyện đoạn nghi cho con. Bồ Tát thanh danh lớn, vứt bỏ tâm lo ngờ, hãy nên tu Đại Thừa, hạnh vương không chi hơn!” Lúc bấy giờ, đức Bạc Già Phạm Tỳ Lô Giá Na quán sát mọi người trong đại hội, bảo ngài Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ rằng: - Lành thay! Lành thay! Kim Cang Thủ! Có thể hỏi ta nghĩa như thế. Bí Mật Chủ! Ông hãy nên lắng nghe, khéo suy nghĩ lấy, ta nay diễn nói đạo Đại Thừa).

Tướng Bồ Đề hư không lìa hết thảy phân biệt. Người thích cầu Bồ Đề thì gọi là Bồ Đề Tát Đỏa (Boddhisattva, Bồ Tát). Thành tựu [các địa vị như] Thập Địa v.v…, tự tại khéo thông đạt các pháp là Không, như huyễn, biết hết thảy các pháp ấy đều như vậy. Biết chỗ quy thú của các thế gian, nên nói là Phật Đà. Pháp như tướng hư không, là tướng bất nhị, duy nhất. Đấng Chánh Giác trọn đủ Thập Lực, gọi là Tam Bồ Đề (Saṃbodhi, Chánh Giác). Chỉ dùng trí huệ để trừ vô minh, chỉ chú trọng thực hiện điều ấy để chứng đắc, nên nói là “dĩ huệ hại phiền não” (dùng trí huệ để trừ khử phiền não). Tự tánh chẳng có ngôn thuyết, trí huệ do tự chứng, nên nói là Như Lai. Thế nào là giác? Con nghi điều này, xin đấng Đạo Sư trừ nghi, xin đấng Đại Mâu Ni trừ bỏ tâm ngờ lo. Hàng Bồ Tát thanh danh to lớn, sẽ hành hạnh vương Đại Thừa không chi hơn được. Trên đây là những điều thưa hỏi, hàm ý: Trong phần trước, đức Phật thuyết pháp xong, chỗ nào cũng đều nói là Phật hoặc Bồ Tát. Nhưng con chỉ nghe các danh xưng ấy, còn chưa được quyết trạch tướng danh nghĩa đó. Do vì nghĩa gì mà được gọi là Bồ Tát, là Phật, là Như Lai, là Nhân Trung Tôn? Kể từ khi được cha mẹ sanh ra đã có danh hiệu ấy ư? Hay vì đức thành tựu, hạnh viên mãn thì mới có được danh hiệu ấy? “Đại Thừa hạnh vương vô hữu thượng” (Hạnh vương Đại Thừa không có gì hơn được) là tán thán “Phật đức” (công đức, phẩm đức của Phật) rồi mới thưa hỏi. Kế đó, đức Phật tán thán “lành thay”, cho đến sắc truyền lắng nghe, đó là lời giải đáp.

(Kinh) Tụng viết: - Bồ Đề hư không tướng, ly nhất thiết phân biệt, nhạo cầu bỉ Bồ Đề, danh Bồ Đề Tát Đỏa. Thành tựu Thập Địa đẳng, tự tại thiện thông đạt. Chư pháp không, như huyễn, tri thử nhất thiết đồng, giải chư thế gian thú. Cố danh vi Chánh Giác. Pháp như hư không tướng, vô nhị, duy nhất tướng. Thành Phật thập trí lực, cố hiệu Tam Bồ Đề. Duy huệ hại vô minh, tự tánh ly ngôn thuyết, tự chứng chi trí huệ, cố thuyết danh Như Lai.

(經)頌曰：菩提虛空相，離一切分別，樂求彼菩提，名菩提薩埵。成就十地等，自在善通達，諸法空如幻，知此一切同，解諸世間趣，故名為正覺。法如虛空相，無二惟一相，成佛十智力，故號三菩提。唯慧害無明，自性離言說，自證之智慧，故說名如來。

(Kinh: Kệ tụng rằng: - Bồ Đề tướng hư không, lìa hết thảy phân biệt. Thích cầu đạo Bồ Đề, gọi Bồ Đề Tát Đỏa. Thành tựu Thập Địa thảy, tự tại, khéo thông đạt, các pháp Không, như huyễn. Biết đều giống như vậy, hiểu các đường thế gian. Nên gọi là Chánh Giác. Pháp như tướng hư không, chẳng hai, tướng duy nhất. Thành mười trí lực Phật, nên hiệu là Chánh Giác. Dùng huệ trừ vô minh, tự tánh lìa ngôn thuyết, tự chứng đắc trí huệ, nên nói là Như Lai).

Hư không Bồ Đề trong đạo Đại Thừa lìa hết thảy các phân biệt. Nếu ai thích cầu Bồ Đề thì gọi là Bồ Tát. Đấy là giải đáp danh hiệu Bồ Tát. Hư không chẳng có tướng, Bồ Đề cũng như thế, giống như hư không vô tướng, vô phân biệt. Lại nữa, hư không vô tướng mà các đức nương vào, muôn hiện tượng nương vào đó mà thành lập. Bồ Đề cũng như thế, rốt ráo vô tướng, vô phân biệt, nhưng trọn đủ hết thảy công đức. Muốn cầu chứng đạt tướng như thật thì gọi là Bồ Đề.

Kế đó, giải thích ý nghĩa của Phật. Đã thành tựu Thập Địa, tự tại khéo thông đạt, biết pháp là Không, như huyễn. Đó là hạnh đồng quy của hết thảy, biết hết thảy thế gian, [người như thế] được gọi là Phật. Đấy là giải đáp ý nghĩa của [danh xưng] Phật. Tức là viên mãn Thập Địa, tự tại thông đạt. Trong mỗi địa vị, đều khéo thông đạt, đạt được tự tại, biết rõ các pháp đều là Không, như huyễn. Lại biết chỗ tiến hướng nơi sở hành trong thâm tâm của mỗi chúng sanh. Do có các đức ấy, hết thảy thế gian gọi Ngài là Phật. Danh hiệu Phật ấy do đó mà khởi lên.

Pháp hư không tướng chẳng hai, là tướng duy nhất. Thập Lực Phật là danh, Chánh Giác là hiệu. Đó cũng là giải thích ý nghĩa Phật. Trước đó, chỉ nói “biết pháp là Không, như huyễn”, nay nói “pháp hư không là một tướng, vô tướng”, tức là do liễu đạt điều ấy, do Thập Lực mà biết trọn khắp hết thảy các pháp, không gì chẳng biết. Như trong kinh Bồ Tát Tạng đã nói mười lực sâu rộng. Bồ Đề như hư không, chẳng có hai tướng; đối với nhất tướng, tâm chẳng trụ. Do vậy, đạt được Thập Lực của Phật. Do chánh trụ trong Thập Lực ấy, được gọi là Chánh Đẳng Giác. Phật và Chánh Giác, danh hiệu tuy khác mà Thể là một. Do khéo điều phục thân, miệng, ý, nhiếp phục tự tại, có thể hàng phục các ma. Không chỉ hàng phục ngoại đạo và ma, mà trọn khắp nội chướng cũng đều hàng phục, được tôn quý trong thế gian và xuất thế gian. Vì thế, lại có hiệu là Nhân Trung Tôn. Kinh văn thiếu phần giải thích ý nghĩa này. Các phần kinh văn khác cũng có thể hiểu như thế.

Dùng trí huệ “hại” vô minh, vô ngôn thuyết, tức là nói đến tự chứng trí của tự tánh, gọi đó là Như Lai. Đấy là giải đáp về danh hiệu Như Lai vậy. Trí huệ ấy có thể trừ bỏ vô minh, cho nên nói là “huệ hại”. Tuy [chánh kinh] chẳng nói rõ là “vô minh”, nhưng cái bị hại chính là vô minh, nghĩa ấy tự hiển lộ. Cảnh giới tự chứng ấy vượt ngoài ngôn ngữ, do biết tự chứng chẳng thể tuyên nói, hòng trao truyền cho người khác. Do trụ trong trí ấy, được gọi là Như Lai. Lại như đối với Phật lý, tự nhiên chứng biết, được gọi là Như Lai. Lại nữa, đạo do chư Phật đã hành là chỗ tự nhiên chứng, ta cũng đi như thế, cho nên gọi là Như Khứ. Trong Đại Bổn có chép đầy đủ lời đáp, mỗi điều có hơn một trăm bài kệ, người truyền pháp chỉ tóm lược những điều cốt lõi, mỗi điều đều dùng một bài kệ để đáp, nhưng đại ý vẫn đầy đủ.

Phẩm Thứ Hai Mươi Bảy: Hộ Ma Thế Gian Và Xuất Thế Gian — Thế Xuất Thế Hộ Ma Phẩm Đệ Nhị Thập Thất

世出世護摩品第二十七

(Kinh) Phục thứ, Bí Mật Chủ! Vãng tích nhất thời, ngã vi Bồ Tát, hành Bồ Tát hạnh, trụ ư Phạm Thế. Thời hữu Phạm thiên lai vấn ngã ngôn: - Đại Phạm! Ngã đẳng dục tri hỏa hữu kỷ chủng?

(經)復次，祕密主！往昔一時我為菩薩，行菩薩行住於梵世，時有梵天來問我言：大梵！我等欲知火有幾種？

(Kinh: Lại này, Bí Mật Chủ! Xưa kia, có một lúc ta là Bồ Tát, hành Bồ Tát hạnh, trụ trong cõi trời Phạm Thế. Khi đó, có Phạm thiên tới hỏi ta rằng: - Thưa Đại Phạm! Chúng tôi muốn biết có mấy loại lửa?)

Trong Tịnh Hạnh Vi Đà Luận thuộc kinh điển của ngoại đạo, có phương pháp cúng tế bằng lửa, nhưng trong Chân Ngôn môn của Đại Thừa cũng có hỏa pháp. Vì lẽ nào vậy? Vì nhiếp phục một loại [chúng sanh], dùng chuyện thuộc pháp Vi Đà để nhiếp phục họ. Nhưng nghĩa thú của chúng (nghĩa thú của Vi Đà hỏa pháp và nghĩa thú của hỏa pháp trong Chân Ngôn môn) giống như trời và đất, chẳng thể đặt cùng một chỗ! Nay muốn phân biệt tướng “tà, chánh” ấy, khiến cho hành giả chẳng còn ngờ vực chi khác! Vì thế, trong phẩm này, người truyền pháp đã nêu rộng duyên khởi. Đức Phật muốn trừ tâm ngã mạn cho những người tịnh hạnh trong đời vị lai, tự nói bản thân Ngài khi làm Phạm Vương, diễn bày pháp của Vi Đà ngoại đạo, khiến cho những kẻ thuộc tà tông tâm phục; sau đấy mới nói chánh hạnh thuộc Chân Ngôn môn.

(Kinh) Thời, ngã như thị đáp ngôn: - Sở vị Đại Phạm Thiên, danh Ngã Mạn Tự Nhiên. Thứ Đại Phạm thiên tử, bỉ danh Bả Phạ Cú, thế gian chi hỏa sơ. Kỳ tử danh Phạm Phạn, tử danh Tất Đát Ra, Phệ Thấp Bà Nại La. Phục sanh Ha Phạ Nô, Hợp Tỳ Phạ Ha Na, Bả Thuyết Tam Tỵ Đổ, cập A Thát Mạt Noa. Bỉ tử Bát Thể Đa, Bổ Sắc Ca Lộ Đào. Như thị chư hỏa thiên, thứ đệ dĩ tương sanh.

(經)時，我如是答言：所謂大梵天，名我慢自然，次大梵天子，彼名簸嚩句。世間之火初，其子名梵飯，子名畢怛囉，吠濕婆捺羅。復生訶嚩奴，合毘嚩訶那，簸說三鼻覩，及阿闥末拏。彼子鉢體多，補色迦路陶，如是諸火天，次第以相生。

(Kinh: Khi đó, ta đáp như thế này: - Nói tới Đại Phạm Thiên, tên Ngã Mạn Tự Nhiên. Kế đó, con Đại Phạm, tên là Bả Phạ Cú, khởi đầu lửa thế gian. Con hắn tên Phạm Phạn, sanh con Tất Đát Ra, Phệ Thấp Bà Nại La. Lại sanh Ha Phạ Nô, Hợp Tỳ Phạ Ha Na, Bả Thuyết Tam Tỵ Đổ, và A Thát Mạt Noa. Con hắn Bát Thể Đa, Bổ Sắc Ca Lộ Đào. Các hỏa thiên như thế, lần lượt sanh ra nhau).

“Thời ngã như thị thuyết ngôn” (Khi đó, ta nói như thế này) tức là đối với vị ấy (vị Phạm Thiên thưa hỏi có mấy loại lửa) mà nói như thế này. Lửa [bắt nguồn từ vị Đại Phạm Thiên] có tên là Ngã Mạn Tự Nhiên (Abhimānin svayaṃbhū). Kế đó, con của vị Phạm Thiên ấy sanh ra lửa tên là Bả Phạ Cú (Pāvaka), đó chính là lửa tối sơ của thế gian. Tức là đời trước, khi ta hành Bồ Tát đạo, thị hiện làm Phạm vương. Lúc bấy giờ, có các học nhân Phạm hạnh tới hỏi ta: “Trong pháp cúng tế lửa, có mấy loại lửa?” Ta nói cặn kẽ. Nay thành Chánh Giác, bèn chứng biết lời nói trước kia là sai, lời nói hiện thời là đúng. Vì thế, hành giả hãy nên vâng theo hỏa pháp thuộc chánh hạnh trong hiện thời, chớ nên dùng pháp bất chánh, hư vọng trước kia. Kế đó, liệt kê pháp cúng tế lửa thuộc tà tông, đều là những điều được nói trong kinh điển Vi Đà (Vedas). Trước hết, nói đến cái gốc của hỏa thần. Tối sơ là Đại Phạm vương, do ông ta chấp trước như thế này: “Hết thảy đều sanh từ ta”, có lòng ngã mạn như thế đó. Lại còn chấp trước nói “ta là thường hằng”, nên có tên là Ngã Mạn (Abhimānin), và hiệu là Tự Nhiên (Svayaṃbhū). Đó chính là Đại Phạm Vương. Kế đó là con của Phạm Thiên, tức là Phạm Vương mang ý niệm muốn có chúng sanh, họ bèn ứng theo ý niệm ấy mà sanh. Phạm Vương cho đó là con do chính mình sanh ra. Đó là lửa tối sơ của vị trời ấy, được sanh ra tự nhiên.

Kế đó, từ chữ “Đại Phạm Thiên tử” trở đi là kệ tụng. “Sở sanh Bả Phạ Cú” (Sanh ra Bả Phạ Cú), đó là tên của lửa trong thế gian. Từ đó trở đi lần lượt sanh ra nhau, đều là các Hỏa Thần trong pháp ấy (pháp Vi Đà), nhưng cúng dường họ vô ích! Phạm Phạn Tử (Brahmodana) là tên của Hỏa Thiên, tức là con của Phạm Tử (tức là con của Bả Phạ Cú). Tất Đát Ra (Pitara) lại là con của vị ấy. Phệ Thuế Bà Nang Ra (Vaiśvānara, chánh kinh phiên âm tên vị này là Phệ Thấp Bà Nại La) lại là con của vị ấy. Ha Phạ Nô (Havana) lại là con của vị ấy. Hợp Tỳ Phạ Ha Nang (Havyavāhana, chánh kinh phiên âm là Hợp Tỳ Phạ Ha Na) lại là con của vị ấy. Bả Thuyết Tam Tỵ Đổ (Pārśvasaṃvīta) lại là con của vị ấy. A Thát Mạt Noa (Atharvaṇa) lại là con của vị ấy. Bát Thể Đa (Prathita) lại là con của vị ấy. Bổ Sắc Ca Lộ Đào (Puṣkaroda) lại là con của vị ấy. Trên đây đều là những vị được [các Bà La Môn] thờ phụng.

(Kinh) Phục thứ, trí thai tạng, dụng Mang Lộ Đa hỏa. Dục hậu táo quán thân, Phạ Ha Mang Nang hỏa. Dục thê chi sở dụng, dĩ Mông Nghiệt Lô hỏa. Nhược sanh tử chi hậu, dụng Bát Già Bổ hỏa. Vị tử sơ lập danh, dụng Bả Thể Vô hỏa. Ẩm thực thời sở dụng, đương tri Thú Chỉ hỏa. Vị tử tác kế thời, ưng dụng Sát Tỳ hỏa. Thứ thọ cấm giới thời, Tam Mô Bà Phạ hỏa. Cấm mãn thí ngưu thời, dụng Tố Rị Da hỏa. Đồng tử hôn cấu thời, dĩ Du Giả Ca hỏa.

(經)復次，置胎藏，用忙路多火；欲後澡盥身，嚩訶忙囊火；浴妻之所用，以瞢蘖盧火；若生子之後，用鉢伽蒲火；為子初立名，用簸體無火；飲食時所用，當知戍脂火；為子作髻時，應用殺毘火；次受禁戒時，三謨婆嚩火；禁滿施牛時，用素哩耶火；童子婚媾時，以瑜赭迦火。

(Kinh: Lại nữa, khi có thai, dùng lửa Mang Lộ Đa (Māruta). Sau đó, muốn tắm rửa, lửa Phạ Ha Mang Nang (Vahamāna). Để tắm gội cho vợ, dùng lửa Mông Nghiệt Lô (Maṅgala). Sau khi đã sanh con, dùng lửa Bát Già Bổ (Pragalbha). Để đặt tên cho con, dùng lửa Bả Thể Vô (Pārthiva). Để dùng khi ăn uống, nên biết lửa Thú Chỉ (Śuci). Lúc búi tóc cho con, nên dùng lửa Sát Tỳ (Śadbhi). Khi lãnh nhận cấm giới, lửa Tam Mô Bà Phạ (Samudbhava). Giới mãn, lúc thí bò, dùng lửa Tố Rị Da (Sūrya). Khi con trai kết hôn, dùng lửa Du Giả Ca Yojaka).

Khi có thai thì sử dụng (tức là bậc tịnh hạnh lúc cưới vợ, khi vợ có nghén, dùng hỏa thần Mang Lộ Đa, tức là dùng tên của hỏa thần để gia trì [trong khi làm hộ ma trong pháp Vi Đà]. Tên của hỏa thần [được nói] trong kinh [Vi Đà của ngoại đạo]; ở đây [kinh Đại Nhật] không nêu ra, phần dưới cũng vậy). Khi đã có thai, lúc tắm gội (tức là khi đã mang thai sáu tháng, chồng tắm cho vợ, [tắm xong] búi tóc [cho vợ], dùng tên và chân ngôn của hỏa thần, tức là hỏa thần Phạ Ha Mang Nang để gia trì). Lúc tắm cho vợ [sau khi sanh], dùng tên hỏa thần Mông Nghiệt Lô (sanh con được bảy ngày, tắm cho vợ. Mẹ lại tháo búi tóc, dùng vị hỏa thần ấy [để gia trì], [tức là dùng danh hiệu và chân ngôn của hỏa thần] Bát Già Bổ). Khi đặt tên cho con (con đã sanh ra, khi thỉnh tiên nhân tác pháp đặt tên, thì dùng hỏa thần Bả Thể Vô). Khi ăn thì dùng vị thần lửa ấy (tức là khi con có thể tự ăn, cha mẹ trước hết dùng chú của hỏa thần để gia trì các chất tô v.v… rồi mới cho trẻ ăn. Trong pháp Vi Đà, mỗi mỗi đều có cách sử dụng. [Trong trường hợp này], dùng hỏa thần Thú Chỉ). Khi cắt tóc cho con (tức là khi con lớn dần, cạo tóc máu, để lại chùm tóc Châu Đồ, dùng vị hỏa thần này, tức hỏa thần Sát Tỳ).

Khi thọ giới cấm (tức là khi trẻ trai lớn dần, cho trẻ giữ giới của tộc mình. Có loại cỏ Văn Đồ (Muñja), tương tự trúc Phật Tiễn ở phương này, bện thành dây, dùng ba sợi buộc quanh lưng, cầm gậy cong, tức loại gậy ba chạc thời cổ, dùng hỏa thần Tam Mô Bà Phạ), [cầm bình] Quân Trì, khoác da nai, nương theo đó tuân giữ giới. Trì giới suốt mười hai năm thường khất thực, cầm bát bằng đồng đỏ để khất thực. Nói như thế này: “Có người thí thì đứng lại”. Trong chốc lát, nếu chẳng được [ai bố thí], liền rời đi. [Khất thực xong], trở về chỗ lò lửa, chia thức ăn [đã xin được] ra làm ba phần. Tự tắm gội xong, lấy một phần thức ăn cúng dường lửa, dùng tro chấm lên ba chỗ. Tới gặp cha mẹ và thầy xong, dùng một phần thức ăn dâng cho họ, tùy ý họ ăn hay không; sau đấy mới tự ăn phần của mình. Trong mười hai năm, siêng khổ học pháp Vi Đà. Tròn mười hai năm rồi mới thoát khỏi Phạm chủng, tức là cưới vợ.

Khi giới cấm đã mãn, thí trâu bò, tức là khi đã [hành phạm hạnh] đủ mười hai năm, nhằm báo ân thầy, cũng dùng vật để báo đền, và đem con bê hay con nghé biếu thầy. Thầy đã nhận rồi, lại bảo người ấy kết hôn, vì thế nói nhân duyên cưới xin. Bảo rằng: “Trong kiếp sơ thời quá khứ, Sách Lý Da Hỏa đại phạm vương, giáng hạ thế gian, dùng hình thể con trâu để làm chuyện dâm dục; nhờ đó, sanh ra các chủng loại. Do vậy, có chủng tánh Bà La Môn. Con nghé này chính là di thể của Ngài, ngươi nên gắng sức nối tiếp khiến cho Phạm chủng tồn tại”. Cho tới nói rộng [các chi tiết về nguồn gốc các chủng tánh]. Lúc bấy giờ, [thầy] dùng lửa để gia hộ người ấy, đều là tên của các Hỏa Thần. Khi chàng trai trẻ kết hôn, nhưng trong pháp tắc hôn nhân của họ, khi cưới vợ thì tụng chú của Hỏa Thần và Phạm Thiên, nói đại ý về bổn ý của Phạm Thiên v.v… cho tới chuyện [Phạm Thiên] hành ngưu hạnh ([tức Phạm Thiên hiện thân bò vừa nói trên đây], dùng [danh hiệu và chân ngôn của] hỏa thần Du Giả Ca).

(Kinh) Tạo tác chúng sự nghiệp, Bạt Na Dịch Ca hỏa. Cúng dường chư thiên thần, dĩ Bả Phạ Cú hỏa. Tạo phòng dĩ Phạm hỏa. Huệ thí Phiến Đô hỏa. Phược dương chi sở dụng, A Phược Hạ Ninh hỏa. Xúc uế chi sở dụng, dĩ Vi Phệ Chỉ hỏa. Thục thực chi sở dụng, dĩ Sa Ha Sa hỏa. Bái Nhật Thiên thời dụng, Hợp Vi Thệ Da hỏa. Bái Nguyệt Thiên thời dụng, sở vị Nhĩ Địa hỏa. Mãn thiêu chi sở dụng, A Mật Lật Đa hỏa. Bỉ ư tức tai thời, dụng Na Rô Noa hỏa. Tác Tăng Ích pháp thời, Ngật Lật Đán Đa hỏa. Hàng phục oán đối thời, đương dĩ Phẫn Nộ hỏa. Triệu nhiếp chư tư tài, dụng Ca Ma Nô hỏa. Nhược phần thiêu lâm mộc, ưng dụng Sứ Giả hỏa. Sở thực linh tiêu hóa, dụng Xã Trá Lộ hỏa. Nhược thọ chư hỏa thời, sở vị Bạc Xoa hỏa. Hải trung hữu hỏa danh, Phược Noa Bà Mục Khư. Kiếp thiêu tận thời hỏa, danh viết Du Càn Đa. Vị nhữ chư nhân giả, dĩ lược thuyết chư hỏa. Tu tập Vi Đà giả, Phạm hạnh sở truyền độc. Thử tứ thập tứ chủng, nhĩ thời ngã tuyên thuyết.

(經)造作眾事業，跋那易迦火；供養諸天神，以簸嚩句火；造房以梵火，惠施扇都火；縛羊之所用，阿縛賀寧火；觸穢之所用，以微吠脂火；熟食之所用，以娑訶娑火；拜日天時用，合微誓耶火；拜月天時用，所謂爾地火；滿燒之所用，阿密栗多火；彼於息災時，用那嚕拏火；作增益法時，訖栗旦多火；降伏怨對時，當以忿怒火；召攝諸資財，用迦摩奴火；若焚燒林木，應用使者火；所食令消化，用社咤路火；若授諸火時，所謂薄叉火；海中有火名，縛拏婆目佉；劫燒盡時火，名曰瑜乾多。為汝諸仁者，已略說諸火，修習韋陀者，梵行所傳讀。此四十四種，爾時我宣說。

(Kinh: Tạo tác các sự nghiệp, lửa Bạt Na Dịch Ca (Upanāyika). Cúng dường các thiên thần, dùng lửa Bả Phạ Cú (Pāvaka). Xây nhà dùng lửa Phạm (Brahmā). Bố thí: Lửa Phiến Đô (Śānta). Sử dụng khi trói dê, lửa A Phược Hạ Ninh (Avahanika). Sử dụng khi chạm uế, dùng lửa Vi Phệ Chỉ (Viveci). Sử dụng khi nấu ăn, dùng lửa Sa Ha Sa (Sāhasa). Lúc lạy Nhật Thiên dùng, lửa Hợp Vi Thệ Da (Haviṣya). Lúc lạy Nguyệt Thiên dùng, chính là lửa Nhĩ Địa (Nidhi). Lửa dùng thiêu đầy muỗng, là A Mật Lật Đa (Amṛta). Còn trong lúc Tức Tai, dùng lửa Na Rô Noa (Dāruṇa). Khi làm pháp Tăng Ích, lửa Ngật Lật Đán Đa (Kṛtānta). Khi hàng phục oán đối, nên dùng lửa Phẫn Nộ (Krodha). Triệu vời các tài vật, dùng lửa Ca Ma Nô (Kāmada). Nếu đốt gỗ trong rừng, nên dùng lửa Sứ Giả (Parivara). Khiến thức ăn tiêu hóa, dùng lửa Xã Trá Lộ (Jaṭhara). Nếu lúc nhận các lửa, dùng loại lửa Bạc Xoa (Bhakṣa). Trong biển có lửa tên, Phược Noa Bà Mục Khư (Vaḍabāmukha). Lửa lúc kiếp thiêu sạch, tên là Du Càn Đa (Yugānta). Vì nhân giả các ngài, nói đại lược các lửa. Người tu tập Vi Đà, Phạm hạnh được truyền đọc. Khi đó, ta tuyên nói, bốn mươi bốn loại ấy).

Khi tạo tác, tức là các sự nghiệp như cúng dường v.v… trong phần sau. Khi mới thọ pháp này, tên của hỏa thần khác biệt. Sau đó, tạo tác, lại tùy theo từng sự mà có chú riêng của từng hỏa thần. Dùng lửa Ổ Ba Na Ca (Upanāyika, tức Bạt Na Dịch Ca trong chánh kinh) để cúng dường thiên thần. Nhưng khi cúng dường theo pháp ấy (pháp Vi Đà của Bà La Môn), dùng đồng làm thành cái chén có cán, lấy hoa, quả, lá, và các thứ thức ăn chứa đầy trong đó. Pháp ấy nói: “Hết thảy thiên thần đều cùng cúng dường”. Dùng lửa Bả Phạ Cú, tức là như trong nhà: [Đối với mỗi chỗ như] giếng, bếp lò, cửa nẻo, phòng ốc, mỗi mỗi đều [cúng dường] trọn khắp. Mỗi chỗ đều cầm một nắm thức ăn để thí, tụng thần chú của vị thần đó. Cho tới thí thực ở trong nhà cửa đã xong, thức ăn còn dư thì đặt trên nóc nhà để thí cho tổ tiên và các ngạ quỷ. Kế đó, tạo nhà cửa, dùng Phạm hỏa (tạo lập phòng v.v… cũng cần), [sử dụng] lửa Bát La La. Dùng pháp gia trì khiến cho [nhà cửa, phòng ốc ấy] trở thành tịnh pháp. Nếu không, sẽ là bất tịnh. Khi hành huệ thí (bố thí rộng rãi), liền thí cho “bổn loại” (những người cùng chủng tánh với mình), [tức là] người tịnh hạnh ấy chẳng nói với ba chủng tánh kia, cũng chẳng thí cho đồ vật, chỉ hành bố thí trong chủng loại của chính mình. Khi thí, xưng tên vị Hỏa Thần ấy, dùng chú để gia trì. Bổn ý là nói dùng lửa Phiến Đô, do vật ấy từ Phạm Thiên mà có, nay lại thí ngược cho Phạm Thiên, “ngươi cũng thí cho Phạm Thiên”. Câu kế tiếp cũng nói là Sa Ha.

Khi trói dê (tức là [thời gian giữ] giới đã mãn, đã ra khỏi Phạm chủng (tức là thôi tu khổ hạnh, trở về với đời thường), tứ tánh đã đầy đủ, được quyền giết dê để ăn. Pháp ấy nói: Do Phạm Thiên sanh ra tứ chủng, nên cưới vợ, lấy con gái thuộc bốn chủng tánh, mỗi mỗi đều sanh con, tức là Phạm Thiên sanh ra bốn chủng tánh, sử dụng lửa A Phược Hà Ninh. Sanh con có hơn, kém. Khi giết dê, con của chủng tánh Thủ Đà (Śūdra) chầu hầu, con của chủng tánh Sát Lợi (Kṣatriya, Sát Đế Lợi) giết dê, con của chủng tánh Tỳ Xá (Vaiśya) xẻ thịt. Con của chủng tánh Bà La Môn ăn. Trong khi đó, cũng dùng chân ngôn để gia trì. Đấy chính là pháp do Bà Tẩu (Vasu) tiên nhân lập ra). Khi xúc uế (chạm phải đồ dơ), tức là pháp khiến cho [người tu tịnh hạnh] đánh mất thanh tịnh, như sa môn phạm giới. Hoặc là có lúc buông lung mà chẳng hay biết, bị người khác cắt tóc, hoặc dây đeo quanh thân bị đứt, hoặc gậy ba nhánh bị gẫy, hoặc trong khi ăn bị chủng tánh Thủ Đà chạm vào v.v… Muốn sám hối, tự phạt, bèn nhóm họp hai, ba trăm người cùng chủng tánh, ở giữa đại chúng, dùng lửa Vi Tiếu Chí (Viveci, chánh kinh phiên âm là Vi Phệ Chỉ) để tự sám hối. Lúc bấy giờ, các vị tịnh hạnh đồng thanh nói: “Nhật, nguyệt, chư thiên chứng biết người này, từ nay trở đi, lại thanh tịnh như cũ”. Khi đó, người sám hối dùng lửa cúng dường họ. Lúc bấy giờ, dùng thần chú của vị Hỏa Thiên ấy (Viveci) để làm pháp gia trì.

Khi nấu chín thức ăn (pháp của họ là hễ muốn nấu thức ăn, trước hết, phải đem rau, thức ăn v.v… còn sống, dùng tên và thần chú của vị Hỏa Thiên ấy để gia trì cho thanh tịnh rồi mới nấu. Nếu lầm lẫn chẳng làm, sẽ thành trái pháp, chẳng thành thức ăn thanh tịnh. Dùng lửa Sa Ha Sa để làm). Lễ bái Nhật Thiên (trong pháp Phạm Hạnh, lúc mặt trời chưa mọc thì chắp tay hướng về phương Đông chờ mặt trời. Khi mặt trời mọc, liền lễ bái, đọc kệ, tụng chú, dùng pháp của vị Hỏa Thần này để làm, tức là dùng lửa Hợp Vi Thệ Da. Tới khi mặt trời sắp lặn, lại hướng về phương Tây đưa tiễn, pháp giống như trên. Mỗi ngày đều làm như thế. Lại có khi tụ tập nhiều người để cùng làm). Lễ bái Nguyệt Thiên, trở về xong, tới khi mặt trăng mọc, lại ở nhà đón trăng, lễ kính, sử dụng thần chú cũng khác biệt. Dùng lửa Nễ Địa (chánh kinh phiên âm là Nhĩ Địa) để thiêu trọn (Đấy là pháp thí thực bằng lửa. Lấy thức ăn chứa đầy trong

đồ đựng, thiêu trong lò. Dùng lửa A Mật Lật Đa).

Tức Tai (dứt trừ tai nạn. Hễ muốn dứt trừ chuyện tai nạn, dùng thần chú của vị hỏa thần này, tức là dùng lửa Na Rô Noa). Tăng Ích (dùng các thần chú tức tai v.v… Ý nói oai mãnh như lửa lúc kiếp tai, thế lực oai mãnh. Dùng lửa Ngật Lật Đán Đa, tức là dùng chân ngôn và danh hiệu của hỏa thần). Trừ Chướng (tức hàng phục. Dùng lửa Nhật Phẫn Nộ. Nhật Phẫn Nộ là tên của hỏa thần). Nhiếp Triệu (tức là phàm chuyện mong cầu muốn thành tựu, và khiến cho người khác hoan hỷ v.v… dùng lửa Ca Ma Nô). Đốt rừng cây (trong pháp ấy, không được đốt rừng. Nhưng có khi rừng rậm tàn rụi, muốn thiêu rừng để cây mới mọc lên thì dùng pháp này, dùng lửa Sứ Giả). Ấm bụng (tức là đã ăn xong, Hỏa Đại trong thân tiêu hóa thức ăn ấy để vô bệnh v.v… Chân ngôn dùng lửa Xã Trá Lộ. Ý nói: Dùng để duy trì thân ta, nếu từ thân ta mà ra, tức là con của ta). Kế đó là lửa Bạc Xoa, liền trao cho các thứ hỏa thực mà sử dụng. Kế đó là lửa trong biển, gọi là Phược Noa Bà Mục Khư. Lửa lúc kiếp hoại tên là Du Càn Đa. Chỉ nêu ra tên gọi, không có cách dùng (tịnh hạnh có tại gia và xuất gia. Nếu sanh con, từ lúc thơ ấu đã vào núi học đạo, cho đến khi đắc Ngũ Thông, không có các pháp như cưới vợ v.v…) Trên đây đều là các pháp tà hộ ma của hàng phạm hạnh thờ lửa. Đức Phật “vị nhữ chư nhân giả, dĩ lược thuyết chư hỏa, tu hành Phệ Đà giả, Phạm hạnh sở truyền độc. Thử tứ thập tứ chủng, ngã nhĩ thời sở tuyên thuyết” (vì hàng nhân giả các vị, ta đã nói đại lược các thứ lửa mà hàng tu hành theo pháp Vệ Đà đã được truyền đọc theo phạm hạnh. Lúc ấy, ta đã tuyên nói bốn mươi bốn loại lửa ấy). Do hiển chánh mà nêu ra phương cách để biện định chân pháp.

(Kinh) Phục thứ, Bí Mật Chủ! Ngã ư vãng tích thời, bất tri chư hỏa tánh, tác chư hộ ma sự. Bỉ phi hộ ma hạnh, phi năng thành nghiệp quả. Ngã phục thành Bồ Đề, diễn thuyết thập nhị hỏa.

(經)復次，祕密主！我於往昔時，不知諸火性，作諸護摩事，彼非護摩行，非能成業果。我復成菩提，演說十二火。

(Kinh: Lại này, Bí Mật Chủ! Ta trong thuở xưa kia, chẳng biết tánh các lửa, làm các chuyện hộ ma, chẳng phải hạnh hộ ma, chẳng thể thành nghiệp quả. Ta lại thành Bồ Đề, diễn nói mười hai lửa).

Ta trong lúc ấy, chẳng biết tánh của các thứ lửa ấy, làm các hộ

ma, cũng chẳng phải là hạnh hộ ma. Kế đó là phần kệ tụng ([cho biết: Do làm các hạnh tà hộ ma ấy], chẳng đạt được nghiệp quả). Mười hai loại lửa sau đó được lần lượt nói ra. “Ngã phục thành Bồ Đề, thuyết thập nhị chủng hỏa” (Ta lại thành Bồ Đề, nói mười hai loại lửa). Lại nói như thế nào? “Trí hỏa tối vi sơ, danh Đại Nhân Đà La” (Loại lửa trí huệ đầu tiên nhất, tên là Đại Nhân Đà La). Ý đức Phật là: Thuở đó, ta làm Đại Phạm Vương, do các Phạm chúng tới hỏi kinh điển Vi Đà, bèn diễn nói, khiến cho họ nương theo đó tu hành, đạt được các chuyện như Ngũ Thông trong thế gian. Nhưng ta thuở đó chưa hiểu rõ tự tánh của lửa và nghiệp dụng của nó. Do chẳng biết, các chuyện thực hiện thuở đó chẳng gọi là “khéo làm”, mà cũng chẳng được gọi là hộ ma, chẳng phải hạnh, chẳng phải nghiệp, mà cũng chẳng đạt được cái quả ấy. Tới khi ta thành Bồ Đề, mới thấu hiểu tự tánh của lửa, và các phương tiện để đạt được cái quả v.v… Nói “tự tánh của lửa” tức là quang minh Nhất Thiết Trí của Như Lai. Sở dĩ đức Phật nói như vậy là vì muốn chiết phục các ngoại đạo, phân biệt tà, chánh, khiến cho họ biết có pháp hộ ma thật sự. Bởi lẽ, các hàng tịnh hạnh đối với kinh điển Vi Đà mà họ tôn sùng, tự cho là bí mật, sanh tâm ngạo mạn. Nay đức Phật tự nói cội gốc nguyên thủy của Vi Đà, từ trong đó mà hiển lộ pháp hộ ma chân thật, đúng chánh lý. Hãy nên biết Vi Đà của Phật chính là tạng bí mật tột bậc đệ nhất. Họ nghe xong, sanh tâm hy hữu, liền sanh tín giải. Ta trước kia chưa thành Chánh Giác, chẳng hiểu biết, bèn nói đại lược bốn mươi bốn loại hỏa pháp như trên, nói rộng ra thì là vô lượng, như trong kinh điển Vi Đà đã nói cặn kẽ. Nay thành Chánh Giác, lại nói mười hai pháp nơi lửa chân huệ, có thể thành tựu đại sự, trừ sạch hết thảy các tối tăm cấu chướng, thành tựu đại sự, chẳng giống hạnh tà đạo phi pháp xưa kia!

(Kinh) Trí Hỏa tối vi sơ, danh Hỏa Nhân Đà La. Đoan nghiêm tịnh kim tướng, tăng ích thí oai lực, diễm man trụ tam muội. Đương tri trí viên mãn.

(經)智火最為初，名火因陀羅，端嚴淨金相，增益施威力，焰鬘住三昧，當知智圓滿。

(Kinh: Lửa trí huệ đầu tiên, tên Hỏa Nhân Đà La. Đoan nghiêm tướng vàng sạch, tăng ích, ban oai lực, rực lửa trụ tam muội. Nên biết trí viên mãn).

[Loại lửa] thứ nhất tên là Trí Hỏa, có tên ứng với hình vuông (Đại

Nhân Đà La), màu vàng, đoan nghiêm, tăng thêm oai lực, ứng với Hỏa Quang Diễm tam muội, trụ trong trí viên mãn. Loại lửa tối sơ ở đây chính là huệ quang của Bồ Đề tâm. Hình vuông, màu vàng, tức là biểu thị kim cang tòa. “Đoan nghiêm” là nội trang nghiêm. Ý nói loại lửa trí huệ này, có hình tượng Bổn Tôn, trọn đủ hết thảy các công đức của Phật. Tăng thêm oai đức là chuyện bên ngoài, tức là các tác dụng của Thập Lực v.v…. Tánh của trí hỏa ấy là như thế đó, công đức trong ngoài trang nghiêm viên mãn, có thể ban cho sức mạnh, nên gọi là Tăng Oai. Do biết lửa này, đốt củi vô minh tích tụ từ vô thỉ đến nay chẳng còn thừa sót, như lửa lúc kiếp thiêu, tro lửa đều hết sạch, chẳng còn nhơ bẩn, hết thảy công đức của Như Lai tự nhiên thành tựu. Vị hỏa thần này tên là Trí, hình tướng đoan nghiêm, màu kim cang, tự vây quanh bằng quang minh viên mãn sáng rực như lửa. Ngài ở trong quang minh ấy, vắng lặng chánh thọ tam muội. Do trụ trong tam muội ấy, trí tánh trọn đủ. Trí quang ấy chính là biệt danh của đức Tỳ Lô Giá Na, tức là dùng vị tôn thánh này để biểu thị trí đó. Nếu lúc mới quán thì quán vị hỏa thần này, sẽ có thể thành tựu hết thảy các sự. Nếu thấu hiểu sâu xa tánh ấy, sẽ giống như trên đã nói. Cái đàn hình vuông ở đây có tên trong tiếng Phạn là Ma Ha Nhân Đà La (Mahendra), đó chính là biệt danh của Đế Thích, lại còn là tên gọi khác của kim cang luân. Trí là nội chứng, sự biểu lộ ra ngoài là hình chày kim cang, tương tự với hình thể của tòa vuông. Nhưng chỉ quán bốn góc đàn có Bổn Tôn là được rồi (đầu chày ấy có hình tứ giác).

Trong phần trên có nói “tăng oai”. Nếu luận định về hình tượng biểu thị, tức là nói hình thể viên mãn, trọn đủ. Nói theo lý thì chính là tâm pháp môn.

Nhưng hỏa có hai pháp:

- Nếu là người có thể tu Du Già, chỉ quán tướng được biểu thị bởi vị tôn thánh ấy, tụng chân ngôn (tên của Ngài chính là chân ngôn vậy), liền gọi là “nội tâm hỏa pháp”.

- Nếu do thuận nhiếp thế gian mà làm đàn, hãy nên làm lò hình vuông, có quang minh như hình ngọn lửa vây quanh. Bản thân [người tác pháp] cũng mặc áo màu vàng. Tưởng lửa trong lò có vị tôn thần ấy, trụ trong tam muội như trên. Sau đấy, thực hiện pháp sự thành tựu. Nếu không, sẽ chẳng thành.

Pháp này tương ứng với pháp Tức Tai, là pháp kiên cố. Pháp này tương ứng với môn chữ A của sơ Bồ Đề tâm; do nhân duyên này, trí trọn đủ!

(Kinh) Đệ nhị danh Hạnh Mãn, phổ quang thu nguyệt hoa. Cát tường viên luân trung, châu man tiễn bạch y.

(經)第二名行滿，普光秋月花，吉祥圓輪中，珠鬘鮮白衣。

(Kinh: Thứ hai, tên Hạnh Mãn, sáng khắp, hoa trăng thu. Trong vầng tròn cát tường, chuỗi ngọc, áo trắng tinh).

Loại lửa thứ hai tên là Hạnh Mãn (Pratipatti saṃpad), tức là dựa theo danh mà biểu thị ý nghĩa. Tên trong tiếng Phạn của loại lửa này cũng chính là chân ngôn. Sơ phát Bồ Đề tâm, kế đó tu nơi hạnh. Hạnh ấy viên mãn liền gọi là Phật. Vị này tức là “đại bi làm căn, Bồ Đề tâm làm chủng tử”. Hình tượng vị này như trăng đêm Thu, quang minh tỏa sáng rạng ngời trọn khắp bốn phía. Thân Ngài mặc áo trắng, có đủ loại đức (tức là thân đoan nghiêm, tròn đầy, đáng ưa). Tay phải cầm xâu chuỗi, tay trái nắm bình Quân Trì, giống như trụ trong nguyệt luân. Như trong phần trước đã nói, đó chính là ý nghĩa “tâm tánh viên minh thanh tịnh”. Dùng lửa diệu hạnh này để đốt củi hý luận trong cái tâm nhơ bẩn. Nếu khi tác quán, đó là quán sự viên minh ấy là hình tượng của Bổn Tôn. Kinh văn trong phần trên đã nói “đều thấu hiểu đức nội chứng của Như Lai”, nay tiếp đó là ngoại đức. Vì thế, dùng pháp môn để biểu thị vậy. Nếu thực hiện bên ngoài thì làm lò hình tròn, dùng bạch đàn bôi trát, dùng hoa trắng v.v… để cúng dường. Chính mình mặc áo trắng. Đó là pháp Tức Tai.

Tai họa có vô lượng, các thứ thuộc thế gian bên ngoài như nước, lửa, côn trùng, sương rơi, châu chấu v.v… các thứ hao tổn, và hết thảy các loại bệnh gây não hại nơi thân, muôn hình vạn trạng, nơi thân chính mình và thân người khác, đều có thể trừ sạch [các tai ương ấy]. Lại từ vô thỉ tới nay có tâm nghi, tức là đối với pháp sâu mà sanh lòng do dự, chẳng có lòng tin quyết định; đấy chính là chướng. Lửa này có thể tịnh trừ chướng ấy, cũng có ý nghĩa “tức tai” (dứt trừ tai nạn). Tức Tai hộ ma cũng có hai loại: Chỉ là Du Già tương ứng mà niệm tụng, hoặc là ngoại hộ ma mà thực hiện hỏa pháp. Nhưng nếu là người có thể lo liệu vật cúng, sẽ có thể kiêm làm [cả hai]. Nếu chẳng lo liệu nổi, tâm tưởng là được! Có vật dụng để có thể làm mà không làm, chỉ dùng tâm tưởng thì chẳng đúng pháp!

(Kinh) Đệ tam Ma Rô Đa, hắc sắc, phong táo hình.

(經)第三摩嚕多，黑色風燥形。

(Kinh: Thứ ba, Ma Rô Đa (Māruta), sắc đen, thân khô khan).

Vị hỏa tôn thứ ba tên là Phong Táo (bị hun khô bởi gió). Do sanh từ gió, là con của gió, hình dạng khô khan, đen đúa. Đấy chính là: Trong là sắc đen, ngoài thì thêm hình thể khô khan, như bôi than tro vậy. Vị tôn thần này ngự trong phong luân, tức hình bán nguyệt; cũng vẽ Ngài ngồi đoan nghiêm trong tư thế tam muội, tức là hành nhân sơ phát Bồ Đề tâm tuy muốn hành trì để tiến cao hơn, nhưng do căn bản vọng Hoặc phiền não từ vô thỉ chưa trừ, chúng sẽ nhiều lượt lôi kéo, phá hoại quán tâm, khiến cho [cái tâm của hành nhân] càng bị tối tăm, che lấp, [đức Phật] bèn bảo hãy hành pháp này. Gió có nghĩa là “chẳng trụ”. Lại như gió trong thế gian có thể xua tan mây dày. Lửa “chẳng trụ” này cũng giống như thế, có thể tan hoại các chướng. Vị tôn thánh này ngự trong phong đàn, tay cầm lụa, giơ khỏi đầu chừng dăm ba tấc, nắm hai đầu dải lụa, như dáng vẻ [đang cầm áo trời], thân sắc Ngài màu xanh (đấy là biểu thị ý nghĩa của gió). Đó là pháp A Tỳ Xà Rô Ca (Abhicāraka, điều phục, hàng phục), cũng có hai pháp nội và ngoại.

(Kinh) Đệ tứ Lô Hế Đa, sắc như triêu nhật huy.

(經)第四盧醯多，色如朝日暉。

(Kinh: Thứ tư, Lô Hế Đa (Rohita), sắc như nắng ban mai).

Vị thứ tư màu đỏ như mặt trời mọc, trụ trong hình tam giác. Tay phải cầm đao, ngồi đoan nghiêm. Đao biểu thị trí huệ nhạy bén, đoạn kết sử. Như mặt trời trong thế gian lúc mới mọc, đêm tan, ngày hiện, tối hết, ánh sáng hiện ra. Vì thế, dùng màu sắc ấy [để biểu thị]. Hỏa thần có hình sắc như thế, quang minh sáng rực như lửa cũng thế. Thân tướng đoan nghiêm, viên mãn. Giống như trên, trụ trong tam muội, hiện hình dạng hơi phẫn nộ.

(Kinh) Đệ ngũ Một Lật Noa, đa thử, thiển hoàng sắc, tu cảnh, đại oai quang. Biến nhất thiết ai mẫn.

(經)第五沒栗拏，多髭淺黃色，脩頸大威光，遍一切哀愍。

(Kinh: Thứ năm, Một Lật Noa (Mṛḍa), râu nhiều, màu vàng nhạt, cổ dài, oai quang lớn, thương xót khắp hết thảy).

Vị thứ năm là Một Lật Noa, nghĩa là “hòa hợp”. Vị tôn thánh này màu vàng nhạt, tức là màu vàng có sắc lửa. “Hòa hợp” là kiêm hai pháp. Hình tượng Ngài thì bên trái có dáng vẻ giận dữ, bên phải là dáng điệu vui vẻ, mỉm cười, mỗi dáng điệu chiếm nửa người. Mỉm cười là chẳng sân, chẳng quá mừng, trụ trong tĩnh lặng. Trên thân có lông, tức các loại râu ria, tóc mai, và tóc khá nhiều, nhưng không thể quá nhiều. Nếu quá nhiều, sẽ chẳng đoan nghiêm. Cổ Ngài dài, có oai quang to lớn. Màu sắc nơi thân thì một bên đỏ, một bên vàng (bên giận phải nên là màu đỏ). Tòa ngồi của Ngài cũng là phía bên phải là vuông (nửa tòa kim cang), bên trái là tam giác (nửa hỏa tòa). Tay trái cầm đao, tay phải cầm bạt chiết la (vajra, chày kim cang). Có hai pháp nội và ngoại, phỏng theo lệ trên đây. Vị [hỏa thiên] hòa hợp này có thể triệu vời và tức tai trọn khắp, đều thành tựu. Nội dụng chính là trí quang, phiền não liền diệt, chẳng sanh. Nếu lúc thực hiện bên ngoài, thì hương, hoa, y phục nơi thân cũng cần phải có hai loại, khi niệm tụng cũng làm hình tượng giống như Bổn Tôn, vẫn là một mắt giận, mắt kia tĩnh lặng. Tai trừ, nguyện mãn, cùng lúc được thành tựu. Dùng cái lý trọn khắp ấy để có tác dụng như thế, chẳng giống giáo pháp thiên lệch một bên!

(Kinh) Đệ lục danh Phẫn Nộ, diểu mục, phi yên sắc. Tủng phát nhi chấn hống, đại lực hiện tứ nha.

(經)第六名忿怒，眇目霏烟色，聳髮而震吼，大力現四牙。

(Kinh: Thứ sáu tên Phẫn Nộ (Krodha), nheo mắt, màu khói cuộn. Tóc dựng, rống vang rền. Đại lực, hiện bốn nanh).

Vị hỏa thần thứ sáu tên là Phẫn Nộ, tức là dùng danh nghĩa ấy để làm chân ngôn giống như trong phần trên. Thân Ngài màu khói, tức là chẳng phải rất sẫm màu, chẳng phải rất trắng. Nhắm một mắt (giống như ngài Bất Động Minh Vương), tóc tán loạn, tua tủa như vẻ đầu tóc rối bù, hiện dáng vẻ rống lớn, tức là như đang há miệng để rống to. Miệng có bốn răng nanh, đều chìa ra ngoài, hai nanh chĩa lên, hai nanh quặp xuống. Pháp này cũng gồm hai sự: Một là lửa, hai là gió.

(Kinh) Đệ thất Xà Trá La, tấn tật bị chúng thái.

(經)第七闍吒羅，迅疾備眾綵。

(Kinh: Thứ bảy, Xà Trá La (Jaṭhara), nhanh chóng, đủ các màu).

Vị thứ bảy tên là Ôn Phúc (溫腹, ấm bụng). Như lửa trên thế gian, tức là lửa trong thân có thể tiêu hóa thức ăn để nuôi thân. Trong chánh pháp, ý nghĩa chẳng phải vậy. “Lửa trong bụng” chính là trí nội chứng. “Tấn tật” (Nhanh chóng) nghĩa là vị này hình tướng càng thêm phẫn nộ, còn hơn vị trước đó. Cực phẫn nộ, tức là chữ Á (आः, Aḥ). Có đủ loại màu, tức hình tướng trọn đủ năm màu. Ý nghĩa chuẩn theo phần trước.

(Kinh) Đệ bát Cật Sái Da, do như điện quang tụ.

(經)第八迄灑耶，猶如電光聚。

(Kinh: Thứ tám, Cật Sái Da (Kṣaya), ví như ánh chớp tụ).

Vị thứ tám tên là Phí Hao (費耗, dịch nghĩa của chữ Cật Sái Da), nghĩa là “trừ bỏ”, tức là khiến cho hết thảy các nghiệp cấu chẳng còn sót. Vị này có thể trừ hết thảy các chướng nơi thân, tức loài Tỳ Na Dã Ca (Vināyaka) v.v… cũng đều khiến cho tiêu mất. Màu sắc của Ngài giống như tụ tập nhiều ánh chớp, chẳng thể nhìn ngắm được! Vị này cũng thuộc loại kim cang luân.

(Kinh) Đệ cửu danh Ý Sanh, đại thế xảo sắc thân.

(經)第九名意生，大勢巧色身。

(Kinh: Thứ chín tên Ý Sanh (Manomaya), thế lớn, thân sắc khéo).

Vị thứ chín tên là Ý Sanh, tức là pháp được sanh bởi ý, tùy ý mà thành. Các thứ hình dạng đều có, sở niệm (những điều nghĩ tưởng) đều có thể thành tựu. “Xảo” (Hay khéo) là như Tỳ Thủ Yết Ma (Vishvakarman), tức là ý nghĩa “tùy loại hiện thân, thành tựu trọn khắp, huệ tự tại, hễ làm gì cũng đều thành”. Vị này có đại lực.

(Kinh) Đệ thập Yết La Vi, xích sắc Án tự ấn.

(經)第十羯攞微，赤黑唵字印。

(Kinh: Thứ mười, Yết La Vi (Kravyāda), ấn chữ Án (Aum, ॐ) sắc đỏ).

Vị thứ mười tiếp nhận hỏa thực tên là Kiếp Vi (tức Yết La Vi như trong chánh kinh phiên âm), có nghĩa là khi hỏa thí thì sẽ tiếp nhận thức ăn. “Thọ thực” nghĩa là khi hỏa thí thức ăn thì vị này sẽ nhận lấy mà ăn. Vị này trì ấn chữ Án, tức là nghi pháp của phạm chí. Bậc tịnh hạnh hễ có nói năng, đều nghiêng tay phải, kết hình ấn rồi nâng tay lên, dùng âm chữ Án để tạo tư thế vậy.

(Kinh) Đệ thập nhất hỏa thần (Phạn bổn khuyết kỳ danh). Thập nhị Mô Hạ Na, chúng sanh sở mê hoặc.

(經)第十一火神(梵本闕其名)。十二謨賀那，眾生所迷惑。

(Kinh: Hỏa thần thứ mười một (bản Phạn thiếu tên Ngài). Mười hai: Mô Hạ Na (Mohana), chúng sanh bị mê hoặc).

Vị thứ mười một bị thiếu bài kệ. Vị thứ mười hai tên là Tất Thành (悉成 (đều thành tựu), dịch nghĩa của chữ Mohana), tức là “có thể đều thành tựu hết thảy”, nghĩa là “việc làm đã xong”, ngự nơi Tịch Diệt Đạo Tràng để chế phục ma. Lại như có một loại chúng sanh làm ác chẳng thể ngăn dứt; giả sử khuyên dạy, họ càng tăng thêm sự ác. Nếu mặc kệ, họ sẽ lại tiến hướng ác đạo. Do phương tiện nên hàng phục thân họ, khiến cho đều nhắm mắt chẳng hay biết gì; bởi nhân duyên ấy, thiện lẫn ác đều chẳng thể tạo. Kế đó, hướng dẫn dần dần, khiến cho họ nhập chánh pháp như kinh Kim Cang Đảnh [đã dạy]. Lại nữa, ý nghĩa ngài Kim Cang Thủ hàng phục Đại Tự Tại Thiên được nói như trên đây. Đấy đều là trụ trong phương tiện đạo để làm.

(Kinh) Bí Mật Chủ! Thử đẳng, hỏa sắc chi sở trì, tùy kỳ tự hình sắc, dược vật đẳng đồng bỉ, nhi tác ngoại hộ ma, tùy ý thành Tất Địa. Phục thứ ư nội tâm, nhất tánh nhi cụ tam, tam xứ hợp vi nhất. Du Kỳ nội hộ ma, đại từ đại bi tâm, thị vị Tức Tai pháp. Bỉ kiêm cụ ư hỷ, thị vi Tăng Ích pháp. Phẫn nộ tùng thai tạng, nhi tạo chúng sự nghiệp. Hựu bỉ Bí Mật Chủ! Như kỳ sở thuyết xứ, tùy tương ứng sự nghiệp, tùy tín giải phần thiêu.

(經)祕密主此等，火色之所持，隨其自形色，藥物等同彼，而作外護摩，隨意成悉地。復次於內心，一性而具三，三處合為一，瑜祇內護摩。大慈大悲心，是謂息災法，彼兼具於喜，是為增益法，忿怒從胎藏，而造眾事業。又彼祕密主！如其所說處，隨相應事業，隨信解焚燒。

(Kinh: Bí Mật Chủ! Bọn họ, duy trì các màu lửa, tùy hình sắc chính mình, dược vật thảy giống vậy, để làm ngoại hộ ma, tùy ý thành Tất Địa. Lại còn trong nội tâm, một tánh đủ ba thứ, ba chỗ hợp thành một. Du Kỳ nội hộ ma, đại từ đại bi tâm, chính là pháp Tức Tai. Pháp kiêm thêm hoan hỷ, sẽ là pháp Tăng Ích. Từ Thai Tạng phẫn nộ, để tạo các sự nghiệp. Lại nữa, Bí Mật Chủ! Đúng như chỗ đã nói, tùy sự nghiệp tương ứng, theo tín giải mà thiêu).

Bí Mật Chủ! Màu sắc được duy trì bởi các thứ lửa ấy tùy thuộc màu sắc của hỏa thần. Dược vật (các thứ dùng để hộ ma, cũng như các vật được dùng để làm pháp thành tựu) v.v… cũng giống như thế, tức là thuận theo sắc loại của vị hỏa thần ấy [mà chọn lựa các vật để đốt và vật được thành tựu có màu sắc tương ứng]. Kệ lại nói “nhi tác ngoại hộ ma, tùy ý thành Tất Địa” (để thực hiện pháp ngoại hộ ma hòng tùy ý thành tựu Tất Địa). Lại này, Bí Mật Chủ! Kế đó, nói về nội pháp:

“Nhất tánh nhi cụ tam, tam xứ hợp vi nhất, Du Kỳ nội hộ ma. Đại từ đại bi tâm, thị vi Tức Tai pháp. Bỉ kiêm cụ ư hỷ, thị vi Tăng Ích pháp. Phẫn nộ tùng thai tạng, nhi tạo chúng sự nghiệp. Hựu bỉ Bí Mật Chủ! Như kỳ sở thuyết xứ, tùy tương ứng sự nghiệp, tùy tín giải phần thiêu” (Một tánh mà trọn đủ ba thứ, ba chỗ hợp thành một. Trong pháp nội hộ ma của Du Kỳ (Yogi), nếu dùng tâm đại từ đại bi thì đó là pháp Tức Tai. Nếu pháp ấy kiêm thêm lòng hoan hỷ thì là pháp Tăng Ích. Nếu do lòng phẫn nộ phát xuất từ Đại Bi Thai Tạng để tạo tác các sự nghiệp [thì là pháp Hàng Phục]. Lại này, Bí Mật Chủ! Theo đúng như những điều đã nói, tùy theo tương ứng với sự nghiệp nào, vận dụng lòng tín giải để thực hiện hộ ma): Chính là nói về sắc của chính mình (tức màu sắc của vị Hỏa Thiên) và màu sắc của dược vật, giống như ngoại hộ ma. “Tác thử Tất Địa tùy ý” (Tùy ý thực hiện môn Tất Địa ấy): Nói đến mười hai loại hình sắc và các vật được cầm (được sử dụng để làm hộ ma), nhận biết tánh chất của chúng. Trong phần trước là luận định gộp chung nội và ngoại, nay nói về ngoại. “Tam hòa hợp” tức là lửa chẳng khác thần, thần chẳng khác tự thân. “Đồng” tức là ta lẫn người đều như nhau. “Nội tác” (Thực hiện nội hộ ma) thì Bổn Tôn chính là lửa, lửa chính là tự thân. Nay giải thích theo lý, thì Bổn Tôn chính là đức Tỳ Lô Giá Na. Tỳ Lô Giá Na chẳng khác huệ hỏa tự nhiên. Lửa ấy chẳng khác thân ta, tức là dùng một tự tánh mà có ba thứ hòa hợp, gọi là nội hộ ma. “Hòa hợp” thì Bổn Tôn chính là lửa, lửa giống như chính mình, ba sự bình đẳng. “Như ý Tất Địa” trong phần kinh văn trước đó, tùy thuộc chuyện thượng, trung, hạ trong thế gian, tùy ý liền thành. Nếu chẳng hiểu hỏa pháp này, không do đâu mà thành được!

Nội pháp cũng giống như thế đó. Nếu hiểu rõ huệ hỏa này, tùy theo chuyện xuất thế thượng, trung, hạ, tùy tâm liền thành tựu. Lại nữa, “tam hòa hợp” tức là thân, khẩu, ý, thân kết ấn, miệng tụng chân ngôn, tâm tưởng Bổn Tôn. Ba sự ấy hòa hợp rốt ráo bình đẳng, đó là “tam hòa hợp”. Nếu có thể quán Bổn Tôn thì tự thân sẽ dần dần tịnh. Hễ tịnh, liền giống với Bổn Tôn. Nếu thấy một tánh thì ba sự đều tịnh, đều là bình đẳng.

Kế đó, nói về pháp nội hộ ma, tức là đối với ba sự bình đẳng ấy, làm Tức Tai thì dùng tâm đại từ đại bi. Trong ba thứ bình đẳng ấy, khi đại từ đại bi hòa hợp, hết thảy các vị tôn thánh thuộc Tức Tai là đệ nhất bi. Nếu làm Tăng Ích, thì dùng bi và đại hỷ hòa hợp. Nếu phẫn nộ, dùng hỏa làm “thai” để thực hiện, “thai” tức là tâm. Có nghĩa là có nhân duyên cần phải làm chuyện phẫn nộ để hàng phục kẻ khác, liền từ trong nội tâm khởi phẫn nộ. Sự phẫn nộ ấy chẳng giống với sự phẫn nộ của thế gian, tức là từ trong tâm đại bi chiếu tỏ thật tánh của phẫn, dùng phương tiện để khởi lên, dùng đó để hàng phục ác pháp. Như thế thì chỉ làm nội hộ ma liền có thể hoàn tất các sự. Vì thế, ý nghĩa của hộ ma là dùng huệ hỏa để đốt củi phiền não sao cho hết sạch, chẳng còn sót. Nhưng ở đây, nói đại lược các vị hỏa thần được sử dụng và các tướng [hộ ma] nội ngoại, hãy nên biết trong các giáo pháp khác, đều có hỏa pháp, tùy theo sự nào đáng nên làm, đều chuẩn theo pháp ấy, trụ trong tam muội, tùy theo lẽ tương ứng mà thực hiện, liền được thành tựu. Nếu chẳng như thế, chỉ là đốt củi gỗ suông để thiêu sạch vật cúng dường. Nếu không, xen lạm pháp của ngoại đạo, lại càng chẳng thể thành tựu. Lại nữa, kinh nói “các vật” tức là các thứ như củi, chất tô, thức ăn, các vật dụng được dùng trong hỏa pháp.

(Kinh) Nhĩ thời, Kim Cang Thủ bạch Phật ngôn: - Thế Tôn! Vân hà hỏa lô tam ma địa? Vân hà nhi dụng tán sái? Vân hà thuận phu cát tường thảo? Vân hà cụ duyên chúng vật?

(經)爾時，金剛手白佛言：世尊！云何火爐三摩地？云何而用散灑？云何順敷吉祥草？云何具緣眾物？

(Kinh: Lúc bấy giờ, ngài Kim Cang Thủ bạch cùng đức Phật rằng: - Bạch Thế Tôn! Thế nào là hỏa lô tam ma địa? Dùng cách tưới rảy như thế nào? Trải cỏ cát tường theo chiều thuận như thế nào? Thế nào là các vật đầy đủ duyên?)

Trên đây, ngài Kim Cang Thủ đã hỏi Phật, trước đó, đức Phật đã nhiều lượt nói hỏa pháp này, nhưng con vẫn chưa biết chắc: Nên đặt lửa ở nơi nào? Đặt lò ở chỗ nào v.v… Lại còn có pháp nào, tức là tưới rảy, trải cỏ, và các vật [dùng để hộ ma] v.v… đều thưa hỏi Phật.

(Kinh) Phật cáo Bí Mật Chủ, Trì Kim Cang Giả ngôn: - Hỏa lô như trửu lượng, tứ phương tương quân đẳng, tứ tiết vi duyên giới, châu táp kim cang ấn. Tịch chi dĩ sanh mao, nhiễu lô nhi hữu toàn. Bất dĩ mạt gia bổn. Ưng dĩ bổn gia mạt. Thứ trì cát tường thảo, y pháp nhi hữu sái. Dĩ đồ hương, hoa, đăng, thứ hiến ư hỏa thiên. Hành nhân dĩ nhất hoa, cúng dường Một Lật Đồ, an trí ư tòa vị. Phục đương dụng quán sái, ưng đương tác mãn thí. Trì dĩ bổn chân ngôn. Thứ Tức Tai hộ ma, hoặc dĩ Tăng Ích pháp, như thị thế hộ ma, thuyết danh vi ngoại sự.

(經)佛告祕密主，持金剛者言：火爐如肘量，四方相均等，四節為緣界，周匝金剛印。藉之以生茅，繞爐而右旋，不以末加本，應以本加末。次持吉祥草，依法而右灑，以塗香華燈，次獻於火天。行人以一華，供養沒栗荼，安置於座位，復當用灌灑。應當作滿施，持以本真言，次息災護摩，或以增益法。如是世護摩，說名為外事。

(Kinh: Đức Phật bảo Bí Mật Chủ, Trì Kim Cang Giả rằng: - Lò lửa bằng khủy tay, bốn phía vuông bằng nhau. Đường gờ rộng bốn lóng. Chày kim cang xếp quanh. Dùng cỏ tươi để trải, quanh lò theo chiều phải. Đừng đè ngọn lên gốc, nên dùng gốc đè ngọn. Kế, cầm cỏ cát tường, theo pháp rải bên phải. Dùng hương bôi, hoa, đèn, dâng cúng cho hỏa thiên. Hành nhân dùng một hoa, cúng dường Một Lật Đồ (Mṛḍa), xếp đặt nơi tòa vị. Lại nên dùng tưới rảy, hãy nên thí đầy muỗng. Trì chân ngôn hỏa thần. Kế, Tức Tai hộ ma, hoặc làm pháp Tăng Ích, như hộ ma trong đời, gọi đó là ngoại sự).

Kế đó, đức Phật bảo ngài Chấp Kim Cang Thủ Bí Mật Chủ rằng:

- Bí Mật Chủ! Lò lửa ấy to bằng khủy tay, bốn cạnh vuông vắn đều nhau. Đường ranh (đường gờ ở miệng lò) to bốn ngón, dùng hình chày kim cang vây quanh. Kế đó là hai bài kệ; chính là tiếp đó đức Phật giải đáp. Lò ấy to bằng khủy tay, đường ranh rộng bốn ngón, dùng chày kim cang vây quanh [trên đường ranh ấy]. Tức là tùy theo chỗ trụ, đào sâu xuống một khủy tay, [bốn phía] vuông vắn [cũng có kích thước] như vậy. Trên miệng lò, lập đường gờ, [đường gờ ấy] cao rộng bốn ngón. Dùng ngón cái [của chính hành nhân] để [làm mẫu] đo lường. Quanh đường gờ, dùng chày kim cang vây quanh. Bốn mặt tiếp giáp nhau, giống như đã nói trong phần tám ấn trên đây. “Đẳng” tức là độ sâu [của lò] và [lò có hình dáng] vuông, tròn v.v… [tùy theo pháp sự sẽ làm, như Tăng Ích, Tức Tai v.v…] Như lò vuông, và lò tam giác, bán nguyệt, lò tròn, đều to như nhau, có thể suy ra mà biết. Kệ ghi: “Tịch chi dĩ sanh mao, nhiễu lô nhi hữu toàn, vật dĩ mạt gia bổn, ưng dĩ bổn gia mạt” (Dùng cỏ tươi để trải, quanh lò theo chiều phải. Đừng dùng ngọn đè gốc, nên xếp gốc đè ngọn), tức là chớ [xếp các nhánh cỏ Cát Tường] ngọn đè lên gốc, hãy nên xếp cỏ sao cho gốc [của ngọn cỏ này] đè lên ngọn cỏ kia. Xếp cỏ tranh xong, tán sái theo chiều phải, pháp giáo phải nên như thế. Dâng hương bôi, hoa, đèn. Hãy nên cúng cho Hỏa Thiên Một Lật Noa, dùng một đóa hoa để cúng dường ở chỗ đặt tòa. Xếp đặt xong, người trì chân ngôn lại sái tịnh. Bậc trí dùng chân ngôn của vị hỏa thiên ấy để “mãn thí” (tức là dùng muỗng to múc đầy ắp vật cúng đổ vào lửa).

“Thứ Tức Tai hộ ma, hoặc dĩ Tăng Ích pháp, như thị thế hộ ma, thuyết danh vi ngoại sự. Phục thứ, nội hộ ma, diệt trừ ư nghiệp sanh” (Kế đó, thực hiện pháp Tức Tai hộ ma, hoặc làm pháp Tăng Ích. Như pháp hộ ma trong cõi đời, được gọi là ngoại sự (tức ngoại hộ ma). Lại nữa, thực hiện pháp nội hộ ma để diệt trừ các thứ sanh bởi nghiệp): Tức là tướng nghiệp sanh diệt. Biết rõ Mạt Na tức là [hiểu rõ] Ý (Mạt Na thức). Xa lìa sắc, thanh v.v… Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ngữ, ý v.v… [vì các trần và các căn] thảy đều từ tâm khởi, nương tựa nơi tâm vương. “Cỏ cát tường” ngụ ý hiển lộ rõ ràng. “Trải cỏ theo chiều phải” tức là cách xếp cỏ trên đường gờ quanh miệng lò. Hãy nên xếp sao cho gốc [của nhánh cỏ này] đè lên ngọn [của nhánh cỏ kế tiếp]. “Ngọn” tức là phần chót lá xanh của cỏ. Giả sử khi trải cỏ ở phương Đông thì gốc ở phương Bắc, ngọn ở phương Nam, vẫn [là gốc] đè lên ngọn. Kế đó, cái gốc ở phương Nam, chẳng được dùng gốc đè lên ngọn. Theo thứ tự rải vòng quanh, tới phương Nam, tức là gốc ở phương Đông, đầu cỏ hướng về Tây. Cho tới phương Bắc, thứ tự đều chuẩn theo đó.

“Sái thủy” (Rưới nước) tức là nước Át già (Argha). Át già có pháp tắc riêng như trong phần Tất Địa đã nói, nhưng rưới nước có hai cách: Nếu dùng cỏ để kết thành một bó nhỏ, đặt trong chén đựng Át già để vẩy. Khi vẩy thì vẩy [vòng quanh đàn tràng hoặc vật được sái tịnh] thuận theo chiều phải, hoặc trực tiếp dùng tay để rưới cũng được. Nhưng “rải theo chiều thuận” lại có hai loại:

- Nếu lúc mới tịnh hỏa thì thuận theo chiều phải mà rưới.

- Nếu là lúc sái tịnh để cúng dường, hãy nên rảy thẳng, chẳng cần xoay vòng quanh, như trong phần Tất Địa đã biện định.

Nhưng khi chưa rảy, để thỉnh hỏa tôn, bèn có chân ngôn và ấn như trong phẩm trước đã nói, chính là để sử dụng ở đây. Rảy xong, dâng cúng hoa, theo thứ tự cúng dường các vật. Lúc bấy giờ, hãy nên quán hình tượng Bổn Tôn ở trong lò ấy, dùng chân ngôn trong phần trước để tưới rải trọn khắp. “Mãn thí” là dùng muỗng múc vật phẩm đổ vào trong lửa. Muỗng có hai loại:

- Loại thứ nhất là muỗng to, gọi là Mãn Thí. Hãy nên múc đầy muỗng rồi đổ vào trong lửa.

- Kế đó là muỗng nhỏ, tức là liên tục đổ [các vật phẩm cúng như tô, sữa, bột thơm v.v…] vào trong lửa, cũng cần phải múc đầy.

Có pháp riêng, cũng như trong Tất Địa đã chỉ bày đại lược. Đối với ba sự Tức Tai, Tăng Ích, Chiết Phục, hãy nên biết hết thảy các sự đều chuẩn theo đây mà làm. Lại nữa, nội hộ ma [trừ diệt] nghiệp sanh diệt, “biết rõ ý ấy” tức là muốn hiểu ý thì phải nên lìa cảnh. Đã lìa cảnh, cũng biết lìa căn. Nhưng ngữ thuộc về lưỡi, thân và ý từ tâm sanh, nương vào tâm vương mà khởi. Mắt, tai v.v… do phân biệt mà sanh, và cảnh giới như sắc v.v… do lúc huệ chưa sanh, bèn nương vào tâm vương mà có hư vọng! Muốn dứt bặt những điều ấy, hãy dùng lửa gió khô nóng để diệt, tức là dùng “trí phong hỏa” (lửa sanh khởi từ gió trí) để đốt. Thiêu trừ vọng chấp, khiến cho [hành nhân] đạt được Bồ Đề tâm thanh tịnh, sẽ có tịnh ngữ. Vì thế, pháp này được gọi là “nội hộ ma”, vì các Bồ Tát mà nói. Do huệ là lửa sanh bởi gió, huệ là Chỉ, tịnh tâm là Quán. Từ trên tới đây là nói về chuyện thế gian.

(Kinh) Phục thứ, nội hộ ma, diệt trừ ư nghiệp sanh, liễu tri tự mạt na, viễn ly sắc thanh đẳng, nhãn, nhĩ, tỵ, thiệt, thân, cập dữ ngữ, ý nghiệp, giai tất tùng tâm khởi, y chỉ ư tâm vương. Nhãn đẳng phân biệt sanh, cập sắc đẳng cảnh giới. Trí huệ vị sanh chướng, phong táo hỏa năng diệt, thiêu trừ vọng phân biệt, thành tịnh Bồ Đề tâm. Thử danh nội hộ ma, vị chư Bồ Tát thuyết.

(經)復次，內護摩，滅除於業生，了知自末那，遠離色聲等。眼耳鼻舌身，及與語意業，皆悉從心起，依止於心王，眼等分別生，及色等境界，智慧未生障，風燥火能滅。燒除妄分別，成淨菩提心，此名內護摩，為諸菩薩 說。

(Kinh: Tiếp đó, nội hộ ma, diệt trừ sanh bởi nghiệp, thấu hiểu tự mạt na, xa lìa sắc, thanh thảy, mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, cùng với ngữ, ý nghiệp, thảy đều từ tâm khởi, y chỉ nơi tâm vương. Mắt thảy sanh phân biệt, và cảnh giới sắc thảy. Chướng vì huệ chưa sanh, lửa gió khô trừ diệt, đốt sạch vọng phân biệt, thành Bồ Đề tâm tịnh. Đó gọi nội hộ ma, vì các Bồ Tát nói).

Nay kế đó, nói về chuyện xuất thế trong nội hộ ma, tức là dùng trí hỏa để trừ các thứ sanh bởi nghiệp v.v… Từ nghiệp mà thọ sanh, từ sanh lại tạo nghiệp, luân chuyển chẳng ngơi! Nay nói hộ ma chính là để tịnh trừ nghiệp ấy, khiến cho pháp thanh tịnh được sanh khởi. Nghiệp sanh đã trừ rồi, sau đấy dụng ý sanh, ý tức là tên gọi khác của tâm. Pháp sanh từ cái tâm ấy, lìa sắc, thanh, hương, vị, xúc, lìa mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Các thứ ấy đều lấy tâm làm chủ, do tâm vương ấy mà sanh phân biệt. Hãy nên dùng huệ để tịnh hóa tâm vương này, tức là hết thảy các pháp đều tịnh. Nhưng lúc huệ chưa sanh, bị chướng pháp dao động, bèn dùng lửa gió hun để đốt trừ. Đó chính là thâm ý trong cách sử dụng [pháp ngoại hộ ma] của phần kinh văn trên đây. Do thâm huệ chưa sanh mà có phân biệt. Do phân biệt, nên có các cấu chướng như căn, cảnh v.v… Nay dùng lửa gió khô nóng để tịnh trừ, lửa ấy chính là tên gọi khác của Bồ Đề tâm. Lửa Bồ Đề tâm ấy thiêu đốt các sự như vọng tưởng v.v… khiến cho thảy đều trừ sạch. Đó là ý nghĩa của nội hộ ma. Bậc trí như thế mới đáng gọi là Bồ Tát. Nói “thế xuất thế” tức là hai pháp Lý và Sự. Sự chính là lửa được gia trì bởi phương tiện. Xuất thế chính là lửa thuộc huệ tánh. Phẩm Thế Xuất Thế Hỏa đã xong. Nếu luận về các vị hỏa thiên của thế gian, [các vị ấy] có hình dáng Phạm Thiên. Nay hỏa thần thuộc nội pháp có hình dạng tam ma địa, vắng lặng trụ trong tam muội.