Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ

(經)持真言行人，次往第二院，東方初門中，畫釋迦牟尼，圍遶紫金色，具三十二相，被服袈裟衣，坐白蓮華臺，為令教流布， 住彼而說法。次於世尊右，顯示遍知眼，熙怡相微笑，遍體圓淨光，喜見無比身，是名能寂母。復於彼尊右，圖寫毫相明，住鉢頭摩華，圓照商佉色，執持如意寶，滿足眾希願，暉光大精進，救世釋師子。聖尊之左方，如來之五頂，最初名白傘，勝頂最勝頂，眾德火光聚，及與捨除頂，是名五大頂，大我之釋種，應當依是處，精心造眾相。次於其北方，布列淨居眾，自在與普華，光鬘及意生，名稱遠聞等，各如其次弟。於毫相之右，復畫三佛頂，初名廣大頂，次名極廣大，及無邊音聲，皆應善安立。五種如來頂，白黃真金色，復次三佛頂，白黃赤兼備，其光普深廣，眾瓔珞莊嚴，所發弘誓力，一切願皆滿。行者於東隅，而作火仙像，住於熾焰中，三點灰為標，身色皆深赤，心置三角印，而在圓焰中，持珠及澡瓶。右方閻摩王，手秉壇拏印，水牛以為座 ，震電玄雲色，

七母并黑夜，妃后等圍繞。

(Kinh: Hành nhân trì Chân Ngôn, kế sang viện thứ hai. Ở cửa đầu phương Đông, vẽ Thích Ca Mâu Ni, sắc vàng tía vây quanh, trọn đủ băm hai tướng, thân mặc y ca sa, ngồi trên đài sen trắng. Vì lưu truyền giáo pháp, trụ nơi đó thuyết pháp. Ở bên phải Thế Tôn, hiển thị Biến Tri Nhãn, tướng vui sướng, mỉm cười. Khắp thân, quang tròn sạch, vui thấy thân khôn sánh. Đó là Năng Tịch Mẫu. Lại bên phải vị ấy, vẽ hình Hào Tướng Minh, trụ trên hoa sen hồng, sắc thương khư chiếu trọn. Cầm nắm báu như ý, trọn thỏa các mong nguyện, chói ngời, đại tinh tấn. Cứu Thế Thích Sư Tử, bên trái của đức thánh, có năm đảnh Như Lai, thứ nhất tên Bạch Tán, Thắng Đảnh, Tôn Thắng Đảnh, Chúng Đức Quang Hỏa Tụ, cùng với Xả Trừ Đảnh. Đó gọi Ngũ Đại Đảnh. Đại ngã thuộc họ Thích, hãy nên nương vào đó, tâm chuyên ròng tạo tướng. Kế đó, ở phương Bắc, xếp đặt chúng Tịnh Cư: Tự Tại và Phổ Hoa, Quang Man cùng Ý Sanh, Danh Xưng Viễn Văn thảy, mỗi vị theo thứ tự. Ở bên phải hào tướng, lại vẽ ba Phật Đảnh. Trước là Quảng Đại Đảnh. Kế đó, Cực Quảng Đại, và Vô Biên Âm Thanh, đều nên khéo an lập. Năm loại Như Lai Đảnh, trắng, vàng, sắc vàng ròng. Lại nữa, ba Phật Đảnh, trắng, vàng, đỏ đều trọn. Quang ấy sâu rộng khắp, các anh lạc trang nghiêm. Do sức phát hoằng thệ, hết thảy nguyện đều thỏa. Hành giả ở góc Đông, lại vẽ hình Hỏa Tiên, ở trong ngọn lửa rực, ba chấm tro tiêu biểu, thân sắc đều đỏ rực, ngực có ấn tam giác. Ở trong vòng lửa nung, cầm châu và tháo bình. Bên phải vua Diễm Ma, tay cầm gậy đầu lâu, dùng trâu nước làm tòa, rền sấm, sắc mây đen. Thất Mẫu và Hắc Dạ, các hậu phi vây quanh).

Kế đó, tới viện thứ hai, vẽ Thích Ca Mâu Ni. [Thiện Vô Úy] A xà lê nói: “Trong ấy, tầng thứ hai là ẩn mật ngữ. Nếu từ trong hướng ra ngoài, hãy nên đặt quyến thuộc của Phật Thích Ca Mâu Ni thuộc viện thứ ba”. Nay coi pháp môn quyến thuộc của đức Tỳ Lô Giá Na là thứ nhất, quyến thuộc nơi sanh thân của Phật Thích Ca Mâu Ni thuộc thứ ba. Các vị Bồ Tát thượng cầu hạ hóa trong bi trí, cho nên thuộc tầng thứ hai (tức các vị Bồ Tát thuộc Liên Hoa Bộ và Kim Cang Bộ). Sở dĩ nói tương hỗ như vậy, vì đây là mật tạng của Như Lai, phải ngăn ngừa kẻ mạn pháp chẳng do thầy dạy mà sửa đổi kinh văn lung tung. Do đó, cần phải khẩu truyền trao dạy.

Ở cửa thứ nhất thuộc phương Đông, trước hết, vẽ Thích Ca Mâu Ni, thân chân kim sắc, và ba mươi hai tướng rạng rỡ. Ngài mặc y ca sa có màu Càn Đà, ngồi trên hoa sen trắng, hiện tướng thuyết pháp, tức là dùng tay trái nắm góc y ca sa, giống như tượng A Dục Vương hiện thời. Các ngón trong tay phải giơ thẳng lên, hai ngón Không và Thủy (ngón cái và ngón áp út) chạm đầu nhau; đó là biểu trưng. Hoa sen trắng ấy chính là Trung Đài tịnh pháp giới tạng. Thế Tôn vì muốn cho giáo pháp này được lưu truyền rộng, nên dùng sanh thân làm hình tướng biểu trưng để diễn nói, nhưng với thân bổn pháp giới sẽ chẳng hai, chẳng khác. Vì thế nói: “Trụ bỉ nhi thuyết pháp” (Trụ trong đó thuyết pháp).

Kế đó, ở phía Bắc của đức Thế Tôn, đặt Phật Nhãn, cũng là Thích Ca Mâu Ni Phật Mẫu, phương này dịch là Năng Tịch Mẫu (Śākyamuṇi Mātṛ). Hãy nên vẽ Ngài có thân đoan nghiêm khôn sánh mà thế gian thích thấy, khắp thân đều có viên quang, [dáng vẻ] vui sướng, mỉm cười. Đấy là xuất sanh tùy loại sanh hình tam muội (tam muội có thể xuất sanh các hình tướng giống như từng loại chúng sanh) của Như Lai. Tam muội ấy lấy Đại Từ Phổ Nhãn làm Thể, quán sát chúng sanh đáng độ mà hướng dẫn, tạo lợi ích cho họ. Quang minh của Từ Nhãn không đâu chẳng trọn khắp, nên nói là “biến thể viên tịnh quang” (khắp thân là quang minh viên mãn, thanh tịnh).

Kế đó, ở phía Bắc của Phật Mẫu, vẽ Như Lai Bạch Hào Tướng Ấn, trụ trong hoa sen, có màu như thương khư, thân có viên quang, tay cầm hoa sen có hình dạng vừa nở một nửa; trong đó có Như Ý Bảo Châu. Đấy là do vô biên phước nghiệp của Như Lai hợp thành, như kinh Quán Phật Tam Muội v.v… đã rộng nói, có thể mãn nguyện cho hết thảy chúng sanh.

Kế đó, ở phía Nam của Thích Ca Sư Tử, vẽ Như Lai Ngũ Đảnh:

- Thứ nhất là Bạch Tán Cái Phật Đảnh (Sitātapatroṣṇīṣa).

- Thứ hai là Thệ Da (Jayoṣṇīṣa), dịch là Thắng Đảnh.

- Thứ ba là Vi Thệ Da (Vijayoṣṇīṣa), đây là dùng nhiều âm để gọi, dịch nghĩa là Tối Thắng Đảnh.

- Thứ tư là Đế Thù La Thí (Tejorāśi uṣṇīṣa), dịch là Hỏa Tụ Đảnh. Kinh ghi là Chúng Đức, tức là chỉ dịch ý nghĩa chánh yếu, phải nên hiểu nghĩa là “có oai đức to lớn”.

- Thứ năm là Vi Cát La Noa (Vikiraṇoṣṇīṣa), dịch là Xả Trừ Đảnh, có nghĩa là vứt bỏ hết thảy phiền não, cũng có nghĩa là “đập tan”.

Đấy là năm trí đảnh của Thích Ca Như Lai, trong hết thảy các công đức, giống như Luân Vương trọn đủ thế lực to lớn. Các vị ấy đều được vẽ giống như hình dạng Chuyển Luân Thánh Vương, tức là đỉnh đầu có nhục kế, trên ấy lại có búi tóc, tức là búi tóc trùng lặp. Các tướng mạo khác đều như Bồ Tát, sao cho cực đoan nghiêm, hoan hỷ. Mật ấn do các vị ấy cầm giống như trong đồ hình. Kế đó, ở phương Đông, gần rìa phía Bắc nhất, đặt năm vị Tịnh Cư thiên chúng:

- Thứ nhất là Tự Tại Thiên Tử (Īśvara).

- Thứ hai là Phổ Hoa Thiên Tử (Samantapuṣpaka).

- Thứ ba là Quang Man Thiên Tử (Prabhamālaka).

- Thứ tư là Ý Sanh Thiên Tử (Manojava).

- Thứ năm là Danh Xưng Viễn Văn Thiên Tử (Prakirtita viśrūta).

Hãy nên xếp theo thứ tự. Ấn tướng của họ đã được nói đầy đủ trong đồ hình. [Thiện Vô Úy] A xà lê nói: “Đấy là Ngũ A Hàm thiên tử. Qua khỏi đó là chỗ của Bồ Tát thọ chức vị Phật, cũng gọi là Tịnh Cư Thiên, phần đông là Nhất Sanh Bổ Xứ Bồ Tát, thuộc vào viện thứ hai, chẳng thuộc vào điều đang được nói ở đây”.

Kế đó, phía Nam của các vị trời ấy, ở bên phải của Hào Tướng, lại vẽ ba vị Phật Đảnh: Thứ nhất tên là Quảng Đại Phật Đảnh (Mahodgat oṣṇīṣa), thứ hai là Cực Quảng Đại Phật Đảnh (Abhyudgatoṣṇīṣa), thứ ba là Vô Biên Âm Thanh Phật Đảnh (Anantasvaraghoṣa uṣṇīṣa), hình tướng đều giống như Ngũ Đảnh, tức là các đảnh thuộc về các đức của Như Lai trong ba bộ. Năm loại Như Lai Đảnh gồm năm loại màu, tức là màu chân kim, màu uất kim, màu vàng nhạt, màu cực trắng, màu trắng nhạt. Trong ấy, hai màu chân kim và uất kim tương tự, nhưng chân kim thì tươi sáng, màu uất kim tối hơn. Ba vị Phật Đảnh có ba màu, tức là trắng, vàng, đỏ, tức là kiêm trọn các màu Tịch Tai, Tăng Ích và Hàng Phục. Tám vị ấy đều là quanh thân có quang minh, quang minh tột bậc rộng dày. Dùng các thứ anh lạc để trang nghiêm thân thể, do bổn thệ nguyện của Như Lai, thảy đều có thể thỏa mãn hết thảy các nguyện.

Bên phải góc Đông Nam, đặt các vị Hỏa Thiên (Agni ṛṣī), trụ trong vầng lửa, trán và hai tay đều có ba vạch tro, tức là như Bà la môn dùng ba ngón tay bốc tro xoa lên thân thể. Hết thảy đều có sắc đỏ đậm, giữa ngực có ấn tam giác được vòng lửa bao quanh. Tay trái cầm tràng hạt, tay phải cầm tháo bình (tức bình Quân Trì để đựng nước dùng khi rửa ráy). Đấy là một thân Phổ Môn, nhằm dẫn dắt, nhiếp thọ các Vi Đà phạm chí thờ lửa mà phương tiện khai thị pháp Vi Đà của Phật. Vì thế, chỉ bày biểu trưng của Đại Huệ Hỏa Đàn Tịnh Tu Phạm Hạnh này.

Kế đó, ở bên phải của phương Nam, đối diện thẳng với đức Đại Nhật, vẽ hình pháp vương Diễm Ma, tay cầm Đàn Noa (Daṇḍa) ấn. Ấn tướng có hình dạng giống như cái gậy, trên đó có hình đầu người dáng vẻ cực phẫn nộ. Vua dùng thủy ngưu làm tòa, thân có màu đen tuyền. [Thiện Vô Úy] A xà lê nói: “Khi nhỏ, ta do bệnh nặng, thần thức mê muội, đi đến minh ty (cõi âm), thấy vị pháp vương này và hậu phi cùng trò chuyện, hình dạng hết sức từ bi, nhẫn nại. Nhưng ấn Đàn Noa ấy dùng hình dạng phẫn nộ để kiểm giảo những tội đã phạm trong khi [phạm nhân] còn sống, miệng phóng quang minh lớn tột bậc nghiêm khắc, và kiểm nghiệm công nghiệp sau khi xuất gia. Sau đó, lặng im chẳng nói gì nữa. Vua Diễm Ma và hoàng hậu lập tức xuống khỏi bệ, dùng lời lẽ tốt lành khen ngợi, ân cần hết sức tôn kính, cầu thọ quy giới. Do vậy, bèn thả ta trở về. Tới khi tỉnh lại, chỗ buộc dây trói ở hai tay hãy còn có vết trầy trụa, mười tháng mới lành”.

Ở phía Tây của vua Diễm Ma vẽ Diễm Ma Hậu và Tử Hậu, đó cũng là vợ của Diễm Ma. Phía Đông vẽ Hắc Dạ Thần (Kālarātrī) và bảy Ma Đát Lý (Mātṛka), dịch nghĩa là Thất Mẫu, đều là nữ quỷ. Hình dạng họ đều có màu đen.

(Kinh) Niết Rị Để quỷ vương, chấp đao khủng bố hình. Phạ Rô Noa long vương, quyến sách dĩ vi ấn. Sơ phương Thích thiên vương, an trụ Diệu Cao sơn, bảo quan, bị anh lạc, trì bạt chiết la ấn, cập dư chư quyến thuộc, huệ giả thiện phân bố. Tả trí Nhật Thiên chúng, tại ư dư lộ trung, Thắng, Vô Thắng phi đẳng, dực tùng nhi thị vệ. Đại Phạm tại kỳ hữu, tứ diện trì phát quan. Án tự tướng vi ấn. Chấp liên, tại nga thượng. Tây phương chư địa thần, Biện Tài cập Tỳ Nữu, Tắc Kiến Na, Phong Thần. Thương Yết La, Nguyệt Thiên. Thị đẳng y long phương, họa chi vật di mậu. Trì chân ngôn hành giả, dĩ bất mê hoặc tâm. Phật tử thứ ưng tác, Trì Minh Đại Phẫn Nộ, hữu hiệu Vô Năng Thắng, tả Vô Năng Thắng Phi. Trì Địa Thần phụng bình, kiền kính nhi trường quỵ, cập nhị đại long vương, Nan Đà, Bạt Nan Đà, đối xử sương khúc trung, thông môn chi đại hộ. Sở dư Thích chủng tôn, chân ngôn dữ ấn đàn, sở thuyết nhất thiết pháp, sư ưng cụ khai thị.

(經)涅哩底鬼王，執刀恐怖形，嚩嚕拏龍王，羂索以為印。初方釋天王，安住妙高山，寶冠被瓔珞，持跋折羅印，及餘諸眷屬，慧者善分布。左置日天眾，在於輿輅中，勝無勝妃等，翼從而侍衛。大梵在其右，四面持髮冠，唵字相為印，執蓮在鵝上。西方諸地神，辯才及毘紐，塞建那風神，商羯羅月天，是等依龍方，畫之勿遺謬。持真言行者，以不迷惑心，佛子次應作，持明大忿怒，右號無能勝，左無能勝妃，持地神奉瓶，虔敬而長跪。及二大龍王，難陀拔難陀，對處廂曲中，通門之大護。所餘釋種尊，真言與印壇，所說一切法，師應具開示。

(Kinh: Quỷ vương Niết Rị Để, cầm đao, dạng đáng sợ. Vua rồng Phạ Rô Noa, dùng dây trói làm ấn. Phương trước Thích thiên vương, an trụ núi Diệu Cao, mão báu, đeo anh lạc, cầm ấn bạt chiết la, và các quyến thuộc khác. Người trí khéo xếp bày. Trái đặt các Nhật Thiên, ngự ở trong cỗ xe, Thắng phi, Vô Thắng phi, chầu hầu ở hai bên. Đại Phạm ở bên phải, bốn mặt, đầu đội mão, dùng chữ Án làm ấn. Cầm hoa sen, cưỡi ngỗng. Các địa thần phương Tây, Biện Tài và Tỳ Nữu, Tắc Kiến Na, thần gió. Thương Yết La, Nguyệt Thiên. Bọn họ ở phương Rồng (phương Tây). Hãy vẽ, đừng sai sót. Hành giả trì chân ngôn, do tâm chẳng mê hoặc. Phật tử kế đó vẽ, Trì Minh Đại Phẫn Nộ, bên phải Vô Năng Thắng, trái: Vô Năng Thắng Phi. Trì Địa Thần nâng bình, thành kính, đều quỳ thẳng, và hai vua rồng lớn: Nan Đà, Bạt Nan Đà. Góc xép, đối nhau cuộn, nơi cửa lớn thông suốt. Các tôn thánh họ Thích, chân ngôn và ấn đàn, nói ra hết thảy pháp, thầy đều nên khai thị trọn).

Kế đó, ở góc Tây Nam, vẽ quỷ vương Niết Rị Để, cầm đao, hiện hình dáng đáng kinh sợ; đó là vua La Sát thủ hộ phương vị. Phạ Rô Noa (Varuṇa) là long vương thủ hộ ở phương Tây, cầm dây trói làm ấn. Ở phương Đông, nơi phía Nam của Ngũ Đảnh, hãy nên vẽ Nhân Đà La Thích Thiên Chúa (Đế Thích), ngồi trên núi Tu Di, thiên chúng nhiễu quanh, đầu đội mão báu, thân khoác đủ thứ anh lạc, cầm phạt chiết la (vajra, chày kim cang), và các quyến thuộc khác, tức là Xá Chi (Śacī) phu nhân và Lục Dục Thiên v… chi tiết như đồ hình đã nêu bày.

Phía Nam của quyến thuộc Đế Thích, hãy vẽ các chúng trời thuộc Nhật Thiên (Sūrya), ngồi trong cỗ xe do tám ngựa kéo, và hai phi tần ở hai bên tức là Thệ Da Vi (Aparājita) và Thệ Da (Jaya), phương này dịch Thắng và Vô Thắng. Quyến thuộc của Nhật Thiên xếp đặt các tinh tú: Áng Già (Aṃgāraka, Hỏa Tinh) ở phương Tây, Thâu Già (Śukra, Kim Tinh) tại phương Đông, Bột Đà (Buddha, Thủy Tinh) ở phương Nam, Vật Lạc Tát Bát Để (Brhaspati, Mộc Tinh) ở phương Bắc, Thiết Nễ Thiết Giá (Śanaiścara, Thổ Tinh) tại Đông Nam, La Hầu (Rāhu) tại Tây Nam, Kiếm Bà ở Tây Bắc, Kế Đô (Ketu) tại Đông Bắc. Lại ở phía Nam của trục ngang của phía Nam mạn đồ la, đặt Niết Già Đa (Nirghāta), tức là sao Thiên Cẩu. Phía Bắc của trục ngang phía Bắc, đặt Ốt Ca Bả Đa, tức là Lưu Hỏa.

Phía Bắc của quyến thuộc Đế Thích gần với Tịnh Cư Thiên, đặt Đại Phạm Vương, đội mão che búi tóc, ngồi trên xe do bảy con ngỗng kéo, bốn mặt, bốn tay: Một tay cầm hoa sen, một tay cầm tràng hạt. Đó là tay bên phải. Một tay cầm bình quân trì, một tay kết ấn chữ Án (Auṃ, ॐ), đó là tay bên trái. Thủ ấn là hơi gập ngón trỏ, các ngón khác duỗi thẳng, đặt nghiêng tay trước người như đang nói năng. Đó là ấn Cát Tường của bậc tịnh hạnh. Các vị trời khác thuộc Tứ Thiền Thiên đều xếp vào bên trái, Ngũ Tịnh Cư Thiên như Vô Nhiệt v.v… đều xếp vào bên phải. Tỳ Ni có nói giới “hãy nhìn cách ăn mặc của Tịnh Cư Thiên, chế định cách ăn mặc ba y và nội y tề chỉnh” là nói tới các vị trời này. Ở phương Tây, gần cửa, đặt các vị Địa Thần. Kế đó, ở phương Bắc đặt Tát Ra Tát Phạt Để (Sarasvatī), dịch là Diệu Âm Nhạc Thiên, hoặc dịch là Biện Tài Thiên. Cũng đặt phi tử của vị này ở phương Bắc. Kế đó, lại đặt Vi Sắt Nữu (Viṣṇu), dịch theo lối cũ là Tỳ Nữu. Đấy chính là Na La Diên Thiên (Nārāyaṇa). Và đặt Thương Yết La Thiên (Śaṅkara); đây chính là Ma Hê Thủ La (Maheśvara), có thế lực to lớn trong một thế giới, nhưng chẳng phải là chủ của tam thiên đại thiên thế giới. Kinh văn trong phần sau cũng có Rô Nại La (Rudra), tức là thân phẫn nộ của Thương Yết La, do sự mà đặt tên. Lại đặt Tắc Kiến Na Thiên (Skanda), tức là Đồng Tử Thiên, đều đặt phi tử của họ bên cạnh. [Thiện Vô Úy] A xà lê nói: “Hãy nên theo thứ tự đặt các vị thiên chúng ấy ở hai bên của Đế Thích và Phạm Vương”. Ngay góc Tây Bắc, đặt quyến thuộc của Phong Thiên để thủ hộ phương vị. Phía Nam của cửa Tây, đối diện với Nhật Thiên, hãy nên đặt Nguyệt Thiên (Candra) cưỡi xe ngỗng trắng. Ở hai bên vị này, đặt hai mươi bảy tinh tú, mười hai cung thần v.v… để làm quyến thuộc. Kế đó, ở cửa Bắc, hãy nên đặt Tỳ Sa Môn thiên vương, hai bên vị này, đặt tám Dạ Xoa đại tướng:

- Một là Ma Ni Bạt Đà La (Maṇibhadra), dịch nghĩa là Bảo Hiền.

- Hai là Bố Rô Na Bạt Đà La (Pūrnabhadra), dịch nghĩa là Mãn Hiền.

- Ba là Bán Chỉ Ca (Pāñcika, Mật Chủ), dịch theo lối cũ là Tán Chi.

- Bốn là Sa Đa Kỳ Rị (Śatagiri, Oai Thần).

- Năm là Hê Ma Phạ Đa (Himavanta), tức là Trụ Tuyết Sơn Giả.

- Sáu là Tỳ Sái Ca (Viśakha, Đại Mãn, Trì Pháp).

- Bảy là A Trá Phạ Ca (Ātavaka, Vô Tỷ Lực).

- Tám là Bán Giá La (Pañcala, Mật Nghiêm) và Ha Lợi Để Mẫu (Hārītī).

Kinh văn không nhắc tới Công Đức Thiên Nữ (Śrīdevi, Lakṣmī). [Thiện Vô Úy] A xà lê nói: “Công Đức Thiên đáng nên ở cùng chỗ với Tỳ Sa Môn ở phương Bắc. Nếu đặt riêng thì nên để ở phương Tây”. Phàm các vị đại thiên thần này, đều là những vị được nhiều người biết, chúng sanh trong thế gian ai nấy tùy theo tánh tình và lòng ưa thích mà tôn thờ, cúng dường. Đức Tỳ Lô Giá Na vì muốn Phổ Môn nhiếp thọ chúng sanh, trọn khắp hết thảy mọi nơi đều thị hiện thân giống như họ, dùng các biểu tượng mà thế gian cùng biết để làm biểu tượng bí mật xuất thế gian. Ví như hình tượng Đế Thích an trụ trên núi chúa Diệu Cao, Nhân Đà La tam muội của Như Lai cũng chẳng dời khỏi nơi đây mà khai xuất núi chúa Diệu Cao trong Bồ Đề tâm thanh tịnh. Các pháp môn khác đều là như thế, chẳng thể nói cặn kẽ được! Nhưng hành giả hễ công hạnh thành tựu trong mỗi thừa, sẽ tự khai giải.

Hơn nữa, dưới tòa của Thích Ca Mâu Ni Phật, hãy nên vẽ hình Phẫn Nộ Trì Minh. Vị bên phải hiệu là Vô Năng Thắng, bên trái hiệu là Vô Năng Thắng Minh Phi, đều là sắc trắng, cầm đao ấn, quán Phật mà ngồi nơi đó. Nói tới “địa thần” thì chính là địa thần [được vẽ] ở cửa Tây như đã nói ở phần trên. Hãy nên vẽ hình họ nâng bình báu, kiền thành cung kính, quỳ thẳng. Trong bình ấy, cắm các loại hoa mọc trên đất hay sanh trong nước, các điều khác như đồ hình đã nói. Và ở bên góc xép của cửa thông ra nơi tầng thứ hai, đặt hai long vương, bên phải là Nan Đà, bên trái là Bạt Nan Đà. Trên đầu họ đều có bảy đầu rồng, tay phải cầm đao, tay trái cầm dây trói, đứng ở trên mây. Những vị này đều là [các tôn thánh] trọng yếu trong Mạn đồ la. Vì thế, hành giả Chân Ngôn hãy nên dùng cái tâm không mê hoặc để nương theo thứ tự mà thực hiện!

Kinh nói: “Sở dư Thích chủng tôn, chân ngôn dữ ấn đàn, sở thuyết nhất thiết pháp, sư ưng cụ khai thị” (Các tôn thánh họ Thích, chân ngôn và ấn đàn, nói ra hết thảy pháp, thầy nên khai thị đủ): Như các thứ bát, tích trượng, ấn v.v… thuộc Thích Ca Bộ, chủng loại rất nhiều, kinh chẳng liệt kê trọn hết, chỉ tùy thuộc phương ấy có chỗ nào trống khuyết, bèn chọn lựa theo những điều đã được nói trong các kinh khác để xếp đặt. Giả sử khuyết thiếu, cũng chẳng phạm lỗi. Nhưng đối với các vị thượng thủ được kinh này nhắc tới, đều phải nên mỗi mỗi đúng như pháp mà vẽ, chẳng được bỏ sót. Đối với các phương thuộc Liên Hoa Bộ, Kim Cang Bộ, cũng phỏng theo lệ này mà suy ra.

(Kinh) Trì chân ngôn hành giả, thứ chí đệ tam viện, tiên đồ Diệu Cát Tường. Kỳ thân uất kim sắc, ngũ kế quan kỳ đảnh, do như đồng tử hình. Tả trì thanh liên hoa, thượng biểu kim cang ấn. Từ nhan biến vi tiếu, tọa ư bạch liên đài. Diệu tướng viên phổ quang, châu táp hỗ huy ánh. Hữu biên ưng thứ họa, Võng Quang Đồng Tử thân, chấp trì chúng bảo võng, chủng chủng diệu anh lạc. Trụ bảo liên hoa tòa, nhi quán Phật trưởng tử. Tả biên họa ngũ chủng, dữ nguyện kim cang sứ, sở vị Kế Thiết Ni, Ưu Bà Kế Thiết Ni, cập dữ Chất Đa La, Địa Huệ, tịnh Thỉnh Triệu. Như thị ngũ sứ giả, ngũ chủng phụng giáo giả, nhị chúng cộng vi nhiễu, thị vệ vô thắng trí.

(經)持真言行者，次至第三院，先圖妙吉祥，其身欝金色，五髻冠其頂，猶如童子形，左持青蓮華，上表金剛印，慈顏遍微笑，坐於白蓮臺，妙相圓普光，周匝互暉映。右邊應次畫，網光童子身，執持眾寶網，種種妙瓔珞，住寶蓮華座，而觀佛長子。左邊畫五種，與願金剛使，所謂髻設尼，優婆髻設尼，及與質多羅，地慧并請召，如是五使者，五種奉教者，二眾共圍遶，侍衛無勝智。

(Kinh: Hành giả trì chân ngôn, kế đến viện thứ ba. Trước vẽ Diệu Cát Tường, thân Ngài màu uất kim. Đỉnh đầu năm búi tóc, giống như thân bé trai. Trái cầm hoa sen xanh, trên hiện ấn kim cang. Vẻ từ nhan, mỉm cười, ngồi trên đài sen trắng. Diệu tướng quang trọn khắp, giáp vòng chiếu lẫn nhau. Bên phải, kế nên vẽ, thân Võng Quang Đồng Tử, cầm nắm các lưới báu, đủ loại diệu anh lạc. Trụ trên tòa sen báu, nhìn ngắm Phật trưởng tử. Bên trái vẽ năm vị, kim cang sứ thỏa nguyện, tức là Kế Thiết Ni, Ưu Ba Kế Thiết Ni, cùng với Chất Đa La, Địa Huệ và Thỉnh Triệu. Năm sứ giả như thế, có năm vị phụng giáo, hai chúng cùng vây quanh, chầu hầu vô thắng trí).

Kế đó, kinh nói quyến thuộc của Bồ Tát thuộc viện thứ ba. Hãy nên ở phía trong cửa chánh đông, tương ứng với Phật Thích Ca, vẽ Văn Thù Sư Lợi, thân có màu uất kim, đỉnh đầu có năm búi tóc, có hình dạng như bé trai. Tay trái cầm Nê Lô Bát La (Nīla utpala), tức là hoa sen xanh có cánh nhỏ. Trên hoa có kim cang ấn. Vẻ mặt Ngài cực vui sướng, mỉm cười, ngồi trên đài hoa sen trắng. Đó là biểu tượng bí mật của Ngài. [Thiện Vô Úy] A xà lê nói: “Uất kim chính là sắc vàng Diêm Phù, biểu thị kim cang thâm huệ. Đầu có năm búi tóc, biểu thị Ngài đã thành tựu Ngũ Trí của Như Lai từ lâu. Do bổn nguyện nhân duyên, hiện hình đồng chân pháp vương tử. Hoa sen xanh là tam muội chẳng nhiễm đắm các pháp, do tâm chẳng trụ vào đâu, tức là thấy Thật Tướng Kim Cang Trí Ấn, có thể dùng thường tịch quang để chiếu trọn khắp pháp giới. Do vậy, Ngài ngồi trên hoa sen trắng nhằm biểu thị ý nghĩa: Chẳng khác với Trung Đài Tạng”.

Ở phía Bắc của ngài Văn Thù, hãy nên vẽ Quang Võng Đồng Tử (Jālinīprabha kumāra) Bồ Tát, thân màu vàng ròng, cầm nắm lưới báu, dùng các thứ anh lạc để trang nghiêm, ngồi trên hoa sen báu. Ngài Văn Thù trì vô tướng diệu huệ, còn ngài Quang Võng trì vạn đức trang nghiêm, như Trí Độ Luận đã nói: “Dùng muối nêm các món ăn, tăng thêm mùi vị, chẳng nhạt nhẽo”. Vì thế, hành nhân đánh mất phương tiện Bát Nhã, chỉ tu Không Huệ, sẽ đọa vào Đoạn Diệt. Thuần tu phước đức, sẽ đọa vào “có sở đắc”. Do vậy, “quán trưởng tử của Phật”, ý nghĩa ở chỗ này!

Kế đó, ngài Văn Thù có năm sứ giả: Một là Kế Thiết Ni (Keśinī), hai là Ưu Bà Kế Thiết Ni (Upakeśinī), ba là Chất Đa La (Citrā), bốn là Địa Huệ (Vasumatī), năm là Thỉnh Triệu (Ākarṣaṇī), được xếp theo thứ tự ở hai bên ngài Diệu Cát Tường (Văn Thù Sư Lợi), vì mỗi vị trì một trí của ngài Văn Thù. Kế Thiết Ni nghĩa là “tóc đoan nghiêm”. Ổ Bá (Ưu Bà) là Á (kém hơn). Ngài Văn Thù dùng năm búi tóc để biểu thị ngũ trí. Do vậy, sứ giả cũng lấy “tóc đẹp” làm tên. Chất Đa La có nghĩa là “nhiều màu”. Phía dưới năm sứ giả, [dưới mỗi vị] đều vẽ một người tuân phụng giáo pháp, đều quỳ gối hướng về sứ giả, có dáng vẻ như đang vâng lãnh lời dạy, đều là Văn Thù tam muội. Vì thế, kinh nói: “Thị vệ vô thắng trí” (Chầu hầu vô thắng trí).

(Kinh) Hành giả ư hữu phương, thứ tác đại danh xưng, Trừ Nhất Thiết Cái Chướng, chấp trì như ý bảo. Xả ư nhị phần vị, đương họa bát Bồ Tát, sở vị Trừ Nghi Quái, Thí Nhất Thiết Vô Úy, Trừ Nhất Thiết Ác Thú, Cứu Ý Huệ Bồ Tát, Bi Niệm cụ huệ giả, Từ Khởi đại chúng sanh, Trừ Nhất Thiết Nhiệt Não, bất khả tư nghị huệ.

(經)行者於右方，次作大名稱，除一切蓋障，執持如意寶。捨於二分位，當畫八菩薩，所謂除疑怪，施一切無畏，除一切惡趣，救意慧菩薩，悲念具慧者，慈起大眾生，除一切熱惱，不可思議慧。

(Kinh: Hành giả ở hữu phương, kế vẽ đại danh xưng, Trừ Nhất Thiết Cái Chướng, cầm nắm báu như ý. Ngoại trừ hai phần vị, hãy vẽ tám Bồ Tát, tức là Trừ Nghi Quái, Thí Nhất Thiết Vô Úy, Trừ Nhất Thiết Ác Thú, Cứu Ý Huệ Bồ Tát, Bi Niệm: Đấng trọn huệ, Từ Khởi đại chúng sanh, Trừ Nhất Thiết Nhiệt Não, huệ chẳng thể nghĩ bàn).

Kế đến là tầng thứ hai, ở phía trái của Đại Nhật Như Lai, vẽ Trừ Cái Chướng Bồ Tát (Sarvanīvaraṇa viṣkaṃbhin). Theo thói tục ở phương Tây (Ấn Độ), đi theo hướng Đông, coi phương Đông là sơ phương, phương Nam là hữu phương, phương Tây là hậu phương, phương Bắc là thắng phương. Nay do cửa của đàn Mạn đồ la này hướng về Tây, nên [ngài Trừ Cái Chướng thuộc về phía Nam của đàn tràng, được] coi là bên trái của đức Đại Nhật. Trong đồ hình, Trừ Cái Chướng Bồ Tát, tay trái cầm hoa sen, trên hoa đặt ma ni bảo châu, tay phải kết ấn Thí Vô Úy. Vị Bồ Tát này và các quyến thuộc đều là môn “đại từ bi dẹp khổ, trừ chướng”. Chính là dùng Như Ý Bảo Châu trong Bồ Đề tâm để bố thí cho hết thảy chúng sanh chẳng sợ hãi, thỏa mãn điều họ mong nguyện.

Kinh nói: “Xả ư nhị phần vị, đương họa bát Bồ Tát”, tức là ở bên cạnh Trừ Cái Chướng, hãy nên vẽ hai sứ giả. Sau đấy, theo thứ tự, xếp đặt tám vị Bồ Tát. Hễ xếp đặt các quyến thuộc, đều là người đầu tiên ở bên phải, người thứ hai bên trái, người thứ ba lại ở bên phải, người thứ tư ở bên trái. Một trái, một phải như thế, theo thứ tự mà xếp đặt. Nay tám vị Bồ Tát ấy, trước hết xếp Trừ Nghi Quái (Ascarya) ở bên phải của Trừ Cái Chướng, Thí Nhất Thiết Vô Úy (Sarvasattvābha yaṃdada) bên phải. Kế đó, lại xếp Trừ Nhất Thiết Ác Thú (Sarvāpāyaṃjaha) ở bên phải của Trừ Nghi Quái. Xếp Cứu Ý Huệ (Paritrāṇā śayamati) ở bên trái Thí Vô Úy. Kế đó, lại đặt Bi Niệm Bồ Tát (Kāruṇāmṛditamati) ở bên phải ngài Trừ Ác Thú, xếp Từ Khởi Bồ Tát (Mahāmaitrya bhyudgata) ở bên phải của ngài Cứu Ý Huệ. Kế đó, lại xếp Trừ Nhất Thiết Nhiệt Não (Sarvadāha praśamita) ở bên phải Bi Niệm, Bất Khả Tư Nghị Huệ (Acintyamati) ở bên trái của ngài Từ Khởi. Xếp đặt các tọa vị khác đều phỏng theo lệ này.

(Kinh) Thứ phục xả tư vị, chí ư Bắc thắng phương, hành giả dĩ nhất tâm, ức trì bố chúng thái, nhi tạo cụ thiện nhẫn, Địa Tạng Ma Ha Tát. Kỳ tòa cực xảo nghiêm, thân xử ư diễm thai, tạp bảo trang nghiêm địa, ỷ thác hỗ tương gián, tứ bảo vi liên hoa, thánh giả sở an trụ. Cập dữ đại danh xưng, vô lượng chư Bồ Tát, vị Bảo Xứ, Bảo Thủ, cập dữ Trì Địa đẳng. Bảo Ấn Thủ, Kiên Ý, thượng thủ chư thánh tôn, các dữ vô số chúng, tiền hậu cộng vi nhiễu. Thứ phục ư Long phương, đương họa Hư Không Tạng, cần dũng bị bạch y, trì đao sanh diễm quang. Cập dữ chư quyến thuộc, Chánh Giác sở sanh tử, các tùy kỳ thứ đệ, liệt tọa chánh liên thượng. Kim thuyết bỉ quyến thuộc, đại ngã Bồ Tát chúng, ưng thiện đồ tảo hội, đế thành, vật mê vong. Vị Hư Không Vô Cấu, thứ danh Hư Không Huệ, cập Thanh Tịnh Huệ đẳng, Hạnh Huệ, An Huệ đẳng. Như thị chư Bồ Tát, thường cần tinh tấn giả, các như kỳ thứ đệ, nhi họa trang nghiêm thân. Lược thuyết Đại Bi Tạng, Mạn đồ la vị cánh.

(經)次復捨斯位，至於北勝方，行者以一心，憶持布眾綵，而造具善忍，地藏摩訶薩。其座極巧嚴，身處於焰胎，雜寶莊嚴地，綺錯互相間，四寶為蓮華，聖者所安住。及與大名稱，無量諸菩薩，謂寶處寶手，及與持地等。寶印手堅意，上首諸聖尊，各與無數眾，前後共圍遶。次復於龍方，當畫虛空藏，勤勇被白衣，持刀生焰光，及與諸眷屬，正覺所生子，各隨其次第，列坐正蓮上。今說彼眷屬，大我菩薩眾，應善圖藻繢，諦誠勿迷忘。謂虛空無垢，次名虛空慧，及清淨慧等，行慧安慧等，如是諸菩薩，常勤精進者，各如其次第，而畫莊嚴身。略說大悲藏，漫荼羅位竟。

(Kinh: Lại bỏ vị trí ấy, đến chỗ Bắc thắng phương. Hành giả do nhất tâm, nghĩ nhớ sắp các màu, vẽ đấng trọn thiện nhẫn, Địa Tạng Ma Ha Tát. Tòa Ngài cực tinh xảo, thân ngự trong thai lửa, các báu trang nghiêm đất, lộng lẫy, xen kẽ nhau. Bốn báu làm hoa sen, được bậc thánh an trụ. Cùng với đại danh xưng, vô lượng các Bồ Tát, là Bảo Xứ, Bảo Thủ, cùng với Trì Địa thảy. Bảo Ấn Thủ, Kiên Ý, các tôn thánh thượng thủ, đều cùng vô số chúng, trước sau cùng vây quanh. Rồi lại ở phương Rồng, sẽ vẽ Hư Không Tạng, đấng siêng năng, mạnh mẽ, khoác mặc áo trắng ngần, cầm đao, tóe ánh lửa. Cùng với các quyến thuộc, được sanh bởi Chánh Giác, mỗi vị theo thứ tự, sắp xếp trên hoa sen. Nay nói quyến thuộc Ngài, hàng Bồ Tát đại ngã, hãy nên khéo vẽ vời, chân thành, đừng mê, quên. Là Hư Không Vô Cấu, rồi đến Hư Không Huệ, và Thanh Tịnh Huệ thảy, Hạnh Huệ, An Huệ thảy. Các Bồ Tát như thế, bậc thường siêng tinh tấn, ai nấy theo thứ tự, mà vẽ thân trang nghiêm. Lược nói Đại Bi Tạng, Mạn đồ la đã xong).

Kế đó, ở phương Bắc, đặt Địa Tạng Bồ Tát (Kṣitigarbha). Ở trên mặt đất trang nghiêm bằng nhiều thứ báu xen kẽ, dùng vàng, bạc, pha chi (Sphaṭika, pha lê), thủy tinh, bốn chất báu làm tòa hoa sen, cũng sao cho tột bậc khéo léo, đẹp đẽ. Nay Bồ Tát ngự trên hoa tòa ấy, quang minh chói ngời trọn khắp toàn thân, như ở trong thai tạng, nên nói là “xử ư diễm thai” (ngự trong thai lửa). Vị tôn thánh này chủ trì vô biên tạng báu do công đức phát khởi từ tánh nơi bảo vương tâm địa. Vì thế, biểu tượng của Ngài được trang nghiêm bằng hết thảy kỳ trân dị bảo xen lẫn choáng lộn. Các vị Bồ Tát quyến thuộc của Ngài cũng có ý nghĩa tương đồng. Ở bên phải của đức Địa Tạng đặt Bảo Xứ Bồ Tát (Ratnākara), bên trái đức Địa Tạng đặt Bảo Chưởng Bồ Tát (Ratnapāṇi). Kế đó, bên phải Bảo Xứ, đặt Trị Địa Bồ Tát (Dharanindhara), bên trái Bảo Chưởng đặt Bảo Ấn Thủ Bồ Tát (Ratnamudrā hasta). Bên phải Trị Địa, lại đặt Kiên Cố Ý (Dṛḍhādhyāśaya) Bồ Tát. Các vị tôn thánh thượng thủ như thế, ở hai bên mỗi vị, đều vẽ các quyến thuộc vây quanh.

Kế đó, ở phương Tây, vẽ Hư Không Tạng Bồ Tát (Ākāśagarbha), mặc áo trắng ngần, tay trái cầm hoa sen, trên hoa có Đại Đao Ấn. Trên Đao Ấn sanh trọn khắp các ngọn lửa chói lòa, và các quyến thuộc đều ngồi trên hoa sen. Vị Bồ Tát này trì “trí huệ như hư không” của Như Lai, cho nên cầm đại đao; đó là biểu tượng của trí huệ nhạy bén. Ngài mặc áo trắng, biểu thị trắng sạch, không nhơ. Đó là trang sức phía ngoài của giáo môn. Ví như hư không, chẳng phân biệt, mà cũng chẳng tích tập, nhưng muôn hình tượng trong thế gian đều nương vào đó để sanh thành. Nay pháp môn này cũng thế, trong Tất Cánh Không, xuất sanh tác dụng tự tại chẳng thể nghĩ bàn, chẳng có cùng tận, như kinh Đại Tập Hư Không Tạng đã nói cặn kẽ. Vì thế, gọi là Hư Không Tạng.

Quyến thuộc trong pháp môn này là Hư Không Vô Cấu (Gaganāmala) Bồ Tát, Hư Không Huệ Bồ Tát (Gaganamati), Thanh Tịnh Huệ Bồ Tát (Viśuddha mati), Hạnh Huệ Bồ Tát (Cāritramati), An Huệ Bồ Tát (Sthiramati), cũng theo thứ tự như trên lần lượt xếp bên trái và bên phải. Sở dĩ đều nói là “đẳng” (vân vân), nhằm nói các vị thượng thủ trên đây, mỗi vị đều có vô biên quyến thuộc. Hình tướng của các Ngài đều như trong đồ hình miêu tả. Bài kệ này cuối cùng nói: “Lược thuyết Đại Bi Tạng, Mạn đồ la vị cánh” (lượt nói Đại Bi Tạng, các vị trí trong mạn đồ la đã xong), hai câu này chính là người truyền độ (truyền pháp, hóa độ) dùng để kết lại ý nghĩa, chẳng phải là kinh văn trong kinh này.

Như đã nói trên đây, Bồ Đề tâm là nhân, đại bi là căn, phương tiện là rốt ráo, tức là Thật Tướng Hoa Đài Đại Bi Thai Tạng trong tâm xòe nở, dùng phương tiện đại bi hiện thành ba tầng phổ môn quyến thuộc. Do vì nghĩa ấy mà gọi là Đại Bi Thai Tạng Mạn đồ la. Như trong một thế giới, hiện trọn khắp các thân theo từng loại trong sáu đường; trong hết thảy các thế giới, cũng lại như thế. Trong các chúng đồng phận như thế, [các vị tôn thánh ấy] là thượng thủ bậc nhất. Pháp do các vị ấy nói cũng là vi diệu bậc nhất trong các pháp. Lại do nghĩa này, có thể nhiếp thọ trọn khắp vô tận chúng sanh. Vì thế, đức Tỳ Lô Giá Na được gọi là Pháp Giới Vương. Nay các vị thượng thủ này cùng nhau nhóm họp, ấn trì pháp như thế, cho nên hết thảy chúng sanh đồng loại, ai nấy đều sanh tâm hy hữu, nói rằng: “Đấng ta tôn trọng chẳng có ai sánh bằng”. Cũng lại ở trong chúng ấy, hãy nên biết pháp này rất hy hữu. Do sanh tâm hy hữu, sẽ tùy thuận hết thảy pháp giới môn mà gieo thiện căn. Thậm chí, kẻ trong đêm dài dấy khởi bất thiện căn, toan phá hoại chánh pháp, đã tới đạo tràng, thấy các vị đại thiên được tôn phụng, lại được ban thí pháp thực chẳng thể nghĩ bàn, ác tâm liền diệt, vứt bỏ ma sự, hoặc sanh một niệm tâm tùy hỷ. Do sanh một niệm tịnh tâm, sẽ có thể mở ra Đại Bi Thai Tạng Mạn đồ la.

Lại nữa, các thứ pháp môn trong Mạn đồ la này tuy cùng một pháp giới, nhưng công dụng cạn hay sâu đều có sai khác. Như do cùng sanh trưởng trong một cuộc đất, cùng được một trận mưa tưới tắm, nhưng do các dược thảo tánh phận bất đồng, nếu y vương xem xét, liền biết thảo dược như thế tuy chẳng thích hợp để đối trị một căn bệnh nào đó, nhưng đối với một chứng bệnh khác, lại có thế lực thù thắng. Nếu trong các phương tiện phổ môn như thế đó, mỗi mỗi phân biệt chẳng sai, bèn kham làm bậc đại A xà lê. Trong Đại Bổn mười vạn kệ, các vị tôn thánh ai nấy đều tự tuyên nói pháp giới môn do chính mình thông đạt, các thứ pháp phương tiện lạ, nay lược bổn này chỉ nêu lên pháp yếu phổ thông để tiến nhập đạo mà thôi. Nếu hành giả đúng pháp tu hành, chẳng khuyết thiếu pháp tắc, khi được gia bị chẳng thể nghĩ bàn, sẽ tự nhiên khéo chỉ bày phương tiện, không gì chẳng thông suốt. [Thiện Vô Úy] A xà lê nói: “Phàm hành giả chẳng trụ trong Du Già, sẽ chẳng thích hợp vì người khác kiến lập Mạn đồ la”.

Thoạt đầu, khi sắp vẽ, trước hết dùng tự môn để chuyển thành các vị tôn thánh, tọa vị, hình sắc, tánh loại, mỗi mỗi tương ứng, liền quán Đại Bi Tạng như thế chính là thân ta rồi mới khởi sự vẽ. Bậc thâm hạnh A xà lê như thế, ắt trong hết thảy các thời, đều thường chẳng lìa Phật hội như thế. Khi làm pháp sự vẽ vời, theo đúng như pháp, lần lượt bắt đầu [vẽ] từ đất kim cang, quán cung điện bảo vương trên đỉnh núi Tu Di, tất cả mỗi mỗi đều trang nghiêm như trong phẩm sau sẽ nói. Hiểu rành rẽ như thế thì mới có thể thỉnh vời được!

Phương vị trong Mạn đồ la được truyền bởi [Thiện Vô Úy] A xà lê liệt kê đầy đủ như sau:

1. Phương thượng

○ Như Lai Như Ý Bảo

○ Như Lai Giáp Trụ

○ Như Lai Quyến Sách

□ Như Lai Bố Ma

○ Như Lai Tề

□ Như Lai Mã Tạng

○ Như Lai Thần

□ Như Lai Thập Lực

○ Như Lai Nha

□ Như Lai Đại Hộ

△ Vô Sở Úy Đại Hộ Giả ○○

○ Như Lai Vô Sở Úy

□ Như Lai Linh Đạc

○ Như Lai Thương Khư

□ Như Lai Tam Muội Da Kim Cang

○ Như Lai Chánh Cần

□ Như Lai Tam muội da

○ Như Lai Thiệt

□ Như Lai Hào Tướng

○ Nhất Thiết Như Lai Tòa

□ Như Lai Đại Cần Dũng

□ Như Lai Nhãn

○ Như Lai Tâm

□ Như Lai Thước Để

○ Vô Kham Nhẫn (Như Lai Vô Kham Nhẫn)

□ Thủy Tự Tại Tôn

□ Tương Hướng Thủ Hộ Môn Giả

□ Như Lai Niệm Xứ

○ Như Lai Đao

□ Như Lai Luân

□ Như Lai Liên Hoa

□ Như Lai Đảnh

○ Như Lai Kết Giới

□ Như Lai Thí Nguyện

○ Như Lai Bình Đẳng Thuyết

□ Như Lai Khẩu

○ Như Lai Yêu

□ Như Lai Diễm Quang

□ Như Lai Câu

□ Hư Không Nhãn

□ Vô Cấu Quang Đồng Tử ○ ○

□ Quang Võng Đồng Tử ○ ○

□ Nam Phụng Giáo Giả ○ ○ ○ ○

□ Nam Thủ Vệ Giả ○ ○ ○ ○

□ Nam Sứ Giả ○ ○ ○ ○

□ Nữ Sứ Giả ○ ○ ○ ○

△ Lục Diện Tôn

△ Hàng Diễm Ma Tôn

□ Địa Huệ Đồng Tử ○ ○

□ Ưu Ba Kế Thiết Ni ○ ○

* Văn Thù Sư Lợi

□ Kế Thiết Ni ○ ○

□ Chất Đa La ○ ○

□ Thỉnh Triệu Giả ○ ○

□ Nữ Sứ Giả ○ ○ ○ ○

□ Nam Sứ Giả ○ ○ ○ ○

□ Nữ Thủ Vệ Giả ○ ○ ○ ○

□ Nữ Phụng Giáo Giả ○ ○ ○ ○

□ Bảo Quan Đồng Tử ○ ○

□ Nguyệt Quang Đồng Tử

□ Thiện Tài Đồng Tử

△ Hỏa Thiên Hộ Phương Thần

△ Hỏa Thiên

△ Hỏa Thiên Hậu

△ Bà Tư Sắt Trá Đại Tiên

△ Kiệt Già Đại Tiên

△ Mạt Kiện Đồ Đại Tiên

△ Cù Đàm Đại Tiên

△ Ca Diếp Đại Tiên

△ Chư Chấp Diệu Thần đẳng

△ Tỳ Thệ Da Hậu

△ Nhật Thiên Tử

△ Thệ Da Hậu

□ Na La Diên và quyến thuộc

□ Ma Thiên Tha Hóa Tự Tại Thiên

□ Hóa Lạc Thiên

□ Đâu Suất Đà Thiên

□ Diễm Ma Thiên

□ Đông phương Đề Đầu Lại Tra thiên vương và các Càn Thát Bà.

□ Xá Chi phu nhân ○ ○

□ Đế Thích Tam Thập Tam Thiên

□ Đồng Tử Bồ Tát

□ Tỳ kheo chúng

□ Hoan Hỷ Bồ Tát

□ Thượng phương Hoan Hỷ Đức Bồ Tát

□ Bồ Tát chúng

□ Đồng Nữ Bồ Tát

□ A Nan Đà

□ Tu Bồ Đề

□ Xá Lợi Tử

□ Đại Mục Liên

□ Đại Ca Diếp

□ Vô Lượng Âm Thanh Phật Đảnh

□ Quảng Đại Phật Đảnh

□ Hỏa Tụ Phật Đảnh

□ Thắng Phật Đảnh

△ Như Lai Tích Trượng

○ Như Lai Bát

○ Như Lai Nha

□ Hào Tướng

△ Vô Năng Thắng Tôn

□ Thích Ca Mâu Ni Phật

△ Vô Năng Thắng Phi

○ Phật Mẫu

○ Như Lai Thước Để Ấn

□ Đồng Nam Bồ Tát

□ Tỳ kheo tăng

□ Phổ Quang Bồ Tát

□ Đông phương Bảo Tánh Phật

□ Bồ Tát Chúng

□ Tỳ kheo tăng

□ Đồng Nữ Bồ Tát

□ Phật Ca Sa

△ Phật Quân Trì

□ Bạch Tán Phật Đảnh

□ Tối Thắng Phật Đảnh ○ ○

□ Tồi Toái Phật Đảnh ○ ○

□ Tối Cao Phật Đảnh

□ Bích Chi Phật

□ Đại Phạm và Minh Phi quyến thuộc

□ Tứ Thiền Thiên

□ Vô Sắc Thiên

□ Tịnh Cư Tự Tại Thiên Tử

□ Phổ Hoa Thiên Tử

□ Quang Man Thiên Tử

□ Ý Sanh Thiên Tử

□ Danh Xưng Viễn Văn Thiên Tử

□ Đại Tự Tại Phi và quyến thuộc

□ Đại Tự Tại Thiên và quyến thuộc

□ Ma Hê Thủ La Thiên Tử và phi

□ Trì Minh Phi

□ Trì Minh Tiên

2. Bên phải [của Trung Đài Bát Diệp]

△ Năng Thọ Nhất Thiết Tôn (thỏa mãn hết thảy các nguyện)

□ Liên Hoa Bộ Nữ Phụng Giáo Giả

□ Liên Hoa Bộ Phụng Giáo Giả

□ Liên Hoa Tam Cổ Kích

□ Liên Hoa Kích

□ Liên Hoa Tôn

□ Kim Cang Liên

□ Liên Hoa Luân

□ Liên Hoa Đao

□ Liên Hoa Đức Bồ Tát

□ Đại Thủy Cát Tường

□ Đại Cát Tường

□ Tăng Cát Tường ○ ○

□ Phật Cát Tường ○

□ Kim Sắc Bồ Tát

□ Danh Xưng Huệ Bồ Tát ○ ○

□ Bạch Sắc Bồ Tát

△ Hoại Chư Bố Úy Đại Hộ Giả ○ ○

□ Đại Thế Chí Bồ Tát

□ Tỳ Câu Chi Bồ Tát ○ ○

□ Quán Thế Âm Bồ Tát

□ Đa Lợi Tôn (Tara) ○ ○

□ Quán Âm Mẫu

□ Đại Bạch Bồ Tát

□ Tư Tài Chủ Bồ Tát

□ Biến Quán Bồ Tát

□ Cát Tường Bồ Tát

□ Đới Tháp Đức Bồ Tát

□ Bảo Đức Bồ Tát

□ Lộc Bì Y Hình

□ Liên Hoa Quân Trì

□ Liên Hoa Man

□ Liên Hoa Phủ

□ Liên Hoa Sách

□ Liên Hoa Đạc

□ Liên Hoa Loa

□ Liên Hoa Bộ Sứ Giả

(□ Liên Hoa Bộ Sứ Giả △ Mã Đầu Quán Thế Âm)

□ Liên Hoa Bổng

(Tầng thứ nhất bên phải đã xong, [tức là hoàn tất Quán Âm Viện])

□ Hiền Kiếp Bồ Tát

△ Hạnh Huệ Bồ Tát ○ ○

○ Thắng Diệu Thiên Bồ Tát ○ ○

□ Bảo Nghiêm Bồ Tát ○ ○

△ Bảo Ấn Thủ Bồ Tát ○ ○

○ Bảo Chưởng Bồ Tát ○ ○

□ Địa Tạng Bồ Tát ○ ○

○ Bảo Tác Bồ Tát ○ ○

○ Trì Địa Bồ Tát ○ ○

□ Hiền Ý Bồ Tát

○ Bảo Quan Bồ Tát ○ ○

△ Phát Tâm Tức Chuyển Pháp Luân Bồ Tát ○ ○

□ Thiện Trụ Ý Bồ Tát ○ ○

□ Hiền Kiếp Bồ Tát

(Tầng thứ hai ở bên phải đã xong, [tức là hoàn tất Địa Tạng Viện])

□ Y Xá Na hộ phương thần

□ Cưu Bàn Đồ chúng quyến thuộc

□ A Danh Yết Noa (tai dê)

□ A Thấp Phạ Yết Noa (tai ngựa)

□ Thú Bà Yết Noa

□ Tạp Bảo Tạng Thần ○ ○ ○ ○

△ Đồ Cát Ni

△ Đồ Ca

□ Đồng Nam Bồ Tát

□ Tỳ kheo chúng

□ Ly Trần Dũng Mãnh Bồ Tát

□ Đông Bắc phương Định Thắng Thủ Đức Phật

□ Bồ Tát chúng

□ Tỳ kheo chúng

□ Đồng Nữ Bồ Tát

□ Nữ Bộ Đa ○ ○ ○ ○

□ Bộ Đa Dược Xoa loại ○ ○

□ Trụ Tuyết Sơn Dược Xoa Tướng ○ ○ ○ ○ ○ ○

□ Sa Đa Kỳ Rị Dược Xoa Tướng ○ ○

□ Bán Giá La Dược Xoa Tướng ○ ○ ○ ○

□ Tỳ Sái Ca Dược Xoa Tướng ○ ○

□ A Trá Phạ Ca Dược Xoa Tướng ○ ○ ○ ○

□ Tỳ Sa Môn Tử Dược Xoa Tướng ○ ○

□ Ma Ni Bạt Đà La Thần ○ ○ ○ ○

□ Hộ Phương Thần Hậu ○ ○ ○ ○

□ Câu Phệ Ra Hộ Phương Thần Tỳ Sa Môn ○ ○

□ Cát Tường Công Đức Thiên

□ Mãn Hiền Dược Xoa Tướng ○ ○

□ Ha Lật Để Mẫu (năm trai, năm gái)

□ Tán Chi Đại Tướng

□ Đồng Nam Bồ Tát

□ Tỳ kheo chúng

□ Thắng Thọ Bồ Tát

□ Bắc phương Thắng Đức Phật

□ Bồ Tát chúng

□ Tỳ kheo chúng

□ Đồng Nữ Bồ Tát

□ Hiền Kiếp Bồ Tát

□ Chủ Điền Nông Thần

□ Chủ Tượng Mã Cứu Thần

□ Chủ Vương Khố Tạng

□ Chủ Ngoại Đạo Phước Xứ Thần

□ Chủ Nham Huyệt Thần

□ Chủ Phục Tạng Thần

□ Chủ Trách Thần

□ Chủ Thi Lâm Thần

□ Chủ Ba Trì Thần

□ Chủ Long Tuyền Thần

□ Chủ Tỉnh Thần

□ Chủ Không Trung Cung Uyển Thần

□ Chủ Cung Thất Thần

□ Chủ Hải Thần

□ Chủ Thất Trạch Thần

□ Chủ Hạng Khúc Thần

□ Phương Thần

□ Chủ Nhai Mạch Thần

□ Chủ Hà Thần

□ Chủ Đạo Thần

□ Chủ Khoáng Dã Thần

□ Chủ Giao Dã Thần

□ Chủ Thiêm Tứ Thần

□ Chủ Thành Thần

□ Chủ Thôn Thần

□ Chủ Châu Thần

□ Chủ Điểu Thần

□ Chủ Sơn Thần

□ Chủ Tất Địa Vật Thần

□ Chủ Tất Địa Thần

□ Chủ Tiên Dược Thần

□ Chủ Dược Kế Thần

□ Chủ Dược Thần

□ Tất Địa Trì Minh Phi ○ ○ ○ ○

□ Tất Địa Trì Minh Tiên ○ ○ ○ ○

(Tầng thứ ba bên phải đã xong, [tức là tầng ngoại Kim Cang giới bên phải đã xong]).

3. Bên trái [của Trung Đài Bát Diệp]

□ Diệu Kim Cang

□ Thanh Kim Cang

□ Kim Cang Liên

□ Tịch Tĩnh Kim Cang

□ Đại Tấn Lợi Kim Cang

□ Kim Cang Nha

□ Na Mị Đồ Kim Cang (do nhân mà lập danh, còn gọi là Đoản)

□ Xích Thể Kim Cang

□ Phật Phụng Giáo Giả

□ Việt Vô Lượng Hư Không

△ Nguyệt Yển Tôn ○ ○

□ Nan Hàng Đại Hộ Giả (thân nữ) ○ ○

□ Kim Cang Bộ Sanh

□ Kim Cang Liên Tỏa

□ Chấp Kim Cang

□ Kim Cang Mẫu ○ ○

□ Kim Cang Châm

□ Kim Cang Câu

△ Kim Cang Vô Thắng Đại Hộ Giả ○ ○

△ Quân Đồ Lợi Kim Cang ○ ○

△ Đại Lực Kim Cang ○ ○

□ Hư Không Vô Cấu Kim Cang

□ Tố Ra Đa Kim Cang (Diệu Trụ)

□ Đại Thân Kim Cang

□ Đại Thắng Kim Cang

□ Quảng Nhãn Kim Cang

□ Bạt chiết la Kim Cang

○ Đại Huệ Bồ Tát

□Tịch Huệ Bồ Tát

△ Vô Cấu Huệ Bồ Tát ○ ○

○ Vô Tận Ý Bồ Tát ○ ○

□ Bất Tư Nghị Huệ Bồ Tát ○ ○

△ Đại Từ Khởi Bồ Tát ○ ○

△ Vô Tượng Bồ Tát ○ ○

○ Cứu Ý Huệ Bồ Tát ○ ○

□ Thí Nhất Thiết Vô Úy Bồ Tát ○ ○

△ Trừ Nhất Thiết Cái Chướng Bồ Tát ○ ○

□ Trừ Nghi Quái Bồ Tát ○ ○

○ Trừ Nhất Thiết Ác Thú Bồ Tát ○ ○ ○

△ Bi Niệm Bồ Tát (còn gọi là Đại Bi Triền) ○○

□ Trừ Nhất Thiết Nhiệt Não Bồ Tát ○○

○ Hải Huệ Bồ Tát ○○

△ Diệu Huệ Bồ Tát

□ Hiền Kiếp Bồ Tát ○○○○

△ Niết Rị Để Hộ Phương Thần

△ Nữ La Sát ○○

△ La Sát chúng ○○

□ Hiền Kiếp Bồ Tát

○ Đồng Nam Bồ Tát

○ Tỳ kheo chúng

○ Nhật Quang Bồ Tát

□ Tây Nam Nhật Luân Biến Chiếu Thắng Đức Phật

○ Bồ Tát chúng

○ Tỳ kheo chúng

○ Đồng Nữ Bồ Tát

△ Tất Lăng Nghị Lật Tri

△ Chư Tỳ Na Dạ Ca

△ Ma Ha Ca La (Hắc Thần)

○ Ưu Bà, Lộ Hệ Đa nhị long vương

△ Tỳ Lô Giá thập quyến thuộc ○○○○○○

△ Tỳ Xá Chi thập quyến thuộc ○○

△ Hàn Lãnh địa ngục

△ Nhiệt Não địa ngục

□ Tỳ Lâu Bác Xoa vương ○○○○

△ Diễm Ma Một Lật Để Hậu

△ Diễm Ma Hậu

△ Diễm Ma Đản Đồ

△ Diễm Ma La pháp vương

△ Chất Đát La Cấp Đa Tấn Ngục Giả

△ Dạ Hắc Thiên

□ Biện Tài Thiên ○○

□ Đồng Nam Bồ Tát

□ Tỳ kheo chúng

□ Ly Ưu Bồ Tát

□ Nam phương Vô Ưu Đức Phật

□ Bồ Tát chúng

□ Tỳ kheo chúng

□ Đồng Nữ Bồ Tát

□ Biệt Dị địa ngục

□ Hiền Kiếp Bồ Tát

△ Giá Muộn Noa

△ Kiều Phệ Rị

△ Phệ Sắt Noa Vị

△ Kiều Rị

△ Yến Nại Rị

△ Ta Nại Rị

△ Mạt Ra Mị

□ Khẩn Na La phi ○○

○ Khẩn Na La

○ Đồng Nam Bồ Tát

○ Tỳ kheo chúng

○ Liên Hoa Thủ Bồ Tát

○ Đông Nam Liên Hoa Thắng Đức Phật

○ Bồ Tát chúng

○ Tỳ kheo chúng

○ Đồng Nữ Bồ Tát

△ Mộ Ha Nẵng

△ Khuyết Danh Hỏa Thần

△ Kiếp Vi

△ Mang Mãng Sa

△ Ngật Sái Dã

△ Đỗ Trá Ra

△ Cú Rô Đản Nang

△ Một Lật Noa

△ Lộ Hệ Đa

△ Mang Rô Đa

△ Nại Rô Ca

△ Sa Ma Hê Nại La

△ Chư hỏa tiên đẳng

4. Phương dưới của Mạn đồ la

* Hàng Tam Thế Tôn

□ Kim Cang Đạc ○○

□ Kim Cang Quyến Sách

□ Kim Cang Đao

□ Bất Khả Việt Hộ Môn Giả ○○

□ Tương Hướng Thủ Hộ Môn Giả ○○

△ Như Lai Sứ Giả

□ Kim Cang Quyền

□ Vô Hý Luận Kim Cang

□ Kim Cang Phủ

□ Kim Cang Luân

□ Kim Cang Bổng

* Thánh Bất Động Tôn

□ Hiền Kiếp Bồ Tát

□ Kim Quang Bồ Tát

○ Kim Sắc Bồ Tát

△ Bảo Đức Bồ Tát

□ Hiền Đức Bồ Tát

○ Hoa Tràng Bồ Tát

△ Kế Đô Bồ Tát

□ Vô Cấu Quang Bồ Tát

△ Thanh Tịnh Huệ Bồ Tát ○○

□ Hư Không Huệ Bồ Tát ○○

○ Hư Không Tạng Bồ Tát ○○

□ Hư Không Vô Cấu Bồ Tát ○○

△ Pháp Huệ Bồ Tát ○○

○ Huệ Bộ Bồ Tát ○○

□ Lạt Nê Mị Bồ Tát

△ Nê Mị Bồ Tát

○ Bảo Phan Bồ Tát

□ Kim Quang Bồ Tát

△ Quang Minh Bồ Tát

○ Diệu Tràng Bồ Tát

□ Vô Biên Tràng Bồ Tát

□ Hiền Kiếp Bồ Tát

* Phong Thiên Hộ Phương Thần

* Phong Thần Hậu

△ Ca Lâu La nữ ○○○○

△ Ca Lâu La

△ Phi nhân quyến thuộc

△ Nhất thiết nhân quyến thuộc

□ Đồng Nam Bồ Tát

□ Tỳ kheo chúng

□ Bảo Thắng Bồ Tát

□ Tây Bắc phương Nhất Bảo Cái Phật

□ Tỳ kheo chúng

□ Đồng nữ chúng

□ Hiền Kiếp Bồ Tát

○ Tiểu Ngật Lật Sắt Nộ nhị long vương

○ Ngật Tây Sắt Noa nhị long vương

○ Lộ Hệ Đa nhị long vương

○ Ưu Bà Tý Đa nhị long vương

○ Ưu Bà Thúc Cật Lao nhị long vương

○ Thúc Cật Lao nhị long vương

○ Sa Già La long vương

○ A Na Bà Đạt Đa long vương

○ Đắc Xoa Ca long vương

○ Ma Ca Tư long vương

○ Củ Lợi Ca long vương

○ Yết Cú Trá Ca long vương

○ Hòa Tu Cát long vương

○ A Nan Đà long vương

○ Đại Liên Hoa long vương

○ Ba Đầu Hoa long vương

○ Thương Khư long vương

○ Phạ Rô Noa hậu ○○

○ Phạ Rô Noa long vương ○○○

□ Tỳ Lâu Lặc Xoa hộ phương thiên vương ○○

○ Ưu Bà Tôn Na Thủ Môn Giả ○○

Cửa để ra vào

○ Tôn Na Thủ Môn Giả ○○

○ Địa Thần ○○

○ Long vương và hậu quyến thuộc ○○

○ Đồng Nam Bồ Tát

○ Tỳ kheo chúng

○ Hành Huệ Bồ Tát

○ Tây phương Bảo Diệm Phật

○ Bồ Tát chúng

○ Tỳ kheo chúng

○ Đồng Nữ Bồ Tát

○ Chủ Bình Tương Xâm Thần

○ Chủ Nhật Lịch Thần

○ Chủ Thời Phần Thần

○ Chủ Nghiệp Tác Thần

○ Chủ Túc Thần

○ Chủ Túc Đối Thần

○ Chủ Dạ Thần

○ Chủ Nguyệt Thần

○ Chủ Nhật Thần

○ Lục Thời Thần

○ Chủ Trực Thần

○ Chủ Nhập Bát Tú Thần

○ Chủ Thập Nhị Cung Thần

○ Nguyệt Hậu tên Xích Sắc

○ Nguyệt Hậu tên Nguyệt Tường

○ Nguyệt Thiên Tử

○ Nguyệt Hậu tên Nguyệt Tướng

○ Đồng Nam Bồ Tát

○ Tỳ kheo chúng

○ Liên Hoa Thắng Bồ Tát

○ Hạ phương Liên Hoa Đức Phật

○ Bồ Tát chúng

○ Tỳ kheo chúng

○ Đồng nữ Bồ Tát

○ Hiền Kiếp Bồ Tát

□ A Tu La nữ quyến thuộc

□ A Tu La quyến thuộc

○ Ma Hầu La Già nữ

○ Ma Hầu La Già

[Thiện Vô Úy] A xà lê nói: “Viện thứ nhất, ở phương Đông, từ Như Lai Câu cho đến Như Lai Giáp v.v… đều là Tỳ Lô Giá Na tam muội. Mỗi vị đều vẽ thành hình dạng thiên nữ, tùy theo Mạn đồ la vuông hay tròn để biện định màu sắc của họ. Họ ngồi trên đài sen trắng, trong tay lại cầm hoa sen. Trên hoa đều có các vật dùng làm biểu tượng đặc trưng cho mỗi vị như móc câu, bánh xe, đao, giáo, thương khư (ốc tù và), chuông, khánh, dây trói, giáp trụ v.v… đều dựa theo tướng của mỗi vật ấy mà vẽ. Đảnh tướng, hào tướng, khẩu, thiệt, nha, thần (miệng, lưỡi, răng, môi) v.v… chuẩn theo lệ ấy để hiểu. Như Lai Tề (rốn của Như Lai) thì trên hoa sen vẽ hình tướng vòng tròn nối liền, tròn trặn. Như Lai Yêu (eo của Như Lai) thì cũng vẽ hình như tràng hạt hơi cong. Như Lai Tạng giống như tạng tướng chẳng hiện nơi mã bảo của Luân Vương. Như Lai Thí Nguyện thì vẽ thành tay Dữ Nguyện. Như Lai Pháp và Biện Thuyết v.v… thì hoặc là cầm kinh tạng, hoặc giơ tay trong tư thế thuyết pháp. Niệm, Xứ, Thập Lực v.v… đều là pháp tương ứng với Chỉ Quán, hãy vẽ các vị ấy với dáng điệu tam muội lặng lẽ. Đối với Tam muội da, hãy vẽ như tướng Phật Đảnh. Như Lai Đảnh tướng nhiếp trọn hết thảy các công đức. Hễ trong tay [của một vị tôn thánh] không có vật gì để có thể biểu trưng thì đều nên dùng [Phật Đảnh tướng] để biểu thị”.

Nếu Mạn đồ la không vẽ hình các vị tôn thánh, chỉ nêu bày ấn bí mật [của từng vị] thì ở trên tòa Kim Cang, vẽ đài hoa sen, trên đài thì giống như trên, vẽ biểu tượng đặc trưng của từng vị. Đối với Mạn đồ la chỉ vẽ chữ (tức là Mạn đồ la dùng chữ chủng tử của từng vị tôn thánh thay vì vẽ hình tướng) thì nếu trong kinh có chữ chủng tự [của từng vị tôn thánh], hãy nên đúng pháp mà đặt [từng chữ vào đúng vị trí tương ứng]. Nếu trong kinh chẳng chép, hãy nên dùng chữ đầu tiên trong tiếng Phạn (chữ A) làm chữ chủng tử, hoặc có thể đều dùng chữ A [cho tất cả các vị tôn thánh.

Chư tôn thuộc Liên Hoa Bộ ở phía Bắc [của mạn đồ la], nếu trong kinh chẳng nói hình tướng, sẽ đều vẽ chung là [thân các Ngài có] màu hoa sen đỏ, hoặc sắc trắng sạch. Còn các vị như Kim Sắc v.v… thì theo tên gọi để biện định thân sắc. Ấn tướng các Ngài cầm cũng giống như trong Phật Bộ đã nói, nhưng dùng hoa sen làm biểu tượng. Như trong hình tượng Liên Hoa Luân thì dùng bốn cánh sen [ghép lại] như hình chữ Thập để làm tướng căm bánh xe. Ở phía ngoài “căm bánh xe” ấy, dùng hình khuyên tròn bao quanh. [Ấn tướng] Liên Hoa Đao thì đặt đao trên hoa sen, trên mũi đao lại dùng hoa sen để biểu thị tướng đặc trưng. Đối với chày kim cang, kim cang kích v.v… cũng đều làm giống như thế. [Ấn tướng của] ngài Liên Hoa Quyến Sách thì dùng hoa sen làm hai đầu mối [của dây thừng]. [Ấn tướng của ngài] Liên Hoa Đạc thì dùng hoa sen để buộc [cái chuông ấy]. Ngài Liên Hoa Man thì dùng hoa sen xâu thành tràng hoa để trang nghiêm thân, hoặc đặt trên hoa sen Ngài cầm. Ngài Đới Tháp Cát Tường thì nơi búi tóc trên đỉnh đầu đặt Tốt đổ ba (stupa, tháp), hoặc đặt trên hoa sen [mà vị ấy đang cầm]. [Ấn tướng của] Liên Hoa Tôn thì trên hoa sen lại đặt hoa sen. Bảo Đức Tôn thì trên hoa sen có đặt vật báu.

Năng Thọ Nhất Thiết Nguyện Minh Vương có thể thỏa mãn hết thảy các điều mong nguyện, hình trạng chẳng phải chỉ có một. Như đức Quán Thế Âm tay cầm hoa sen, trên hoa đặt báu Như Ý. Tùy theo làm pháp sự Tức Tai, Tăng Ích, hay Hàng Phục mà đặt trong đàn tràng tương ứng. Ngài Đại Cát Tường hai tay đều cầm hoa sen. Thủy Cát Tường thì hoa sen tuôn ra nước, hoặc tay Ngài rủ xuống tuôn nước. Ngài Bị Lộc Y (nghĩa đen là “khoác da nai”) thì nên dùng da nai để trang nghiêm thân, giống như hình tượng Phạm Thiên. Khế ấn Mạn đồ la giống như trên đã nói, dùng chung chữ Sa (स) làm chủng tử.

Đối với chư tôn thuộc Kim Cang Bộ ở mặt Nam [của Mạn đồ la], cũng có thể dựa theo các danh hiệu được liệt kê trong kinh để sắp xếp đầy đủ, tùy thuộc đàn tràng vuông, tròn, tam giác, bán nguyệt v.v… Thân sắc cũng thế, hoặc là cầm bạt chiết la (vajra, chày kim cang) một nhánh, hoặc cầm [bạt chiết la] ba nhánh, năm nhánh, hai mũi nhọn trên dưới v.v… Các thứ hình tướng đặc trưng của kim cang, đúng như kinh đã nói mà tùy ý xếp đặt. Các thứ đao, búa, móc câu, châm (cái kim) v.v… đều dùng kim cang làm đặc điểm biểu trưng. Đao thì nơi mũi nhọn và cán đều làm thành hình mũi chày kim cang bén nhọn. Quyến sách (羂索, dây trói) và dây xích thì làm thành hình hai đầu đều có hình dáng như bạt chiết la ba nhánh. Luân (bánh xe) thì dùng kim cang chữ thập làm bánh xe, dùng các mũi nhọn bao quanh [để tạo thành hình bánh xe]. Đạc (鐸, linh) thì dùng kim cang một nhánh làm cán, buộc kim cang chữ thập làm quả lắc. Những điều khác đều phỏng theo lệ này để hiểu. Trong Khế Ấn Mạn đồ la, cũng ở trên tòa kim cang đặt hoa sen trắng, trên hoa đặt các vật [biểu tượng] ấy. Nếu làm Tự Mạn đồ la (mạn đồ la chỉ vẽ các chữ chủng tử), đối với các quyến thuộc được thống nhiếp bởi Chấp Kim Cang thì đều dùng chữ Phạ (व, Va), còn các vị Kim Cang khác thì dùng chữ Hồng (हूं, Hūṃ) làm chủng tử.

Đối với các vị Bồ Tát thuộc viện thứ hai, nếu trong kinh chép đầy đủ hình tướng của các Ngài, mỗi mỗi đều theo đúng lời dạy mà vẽ. Không có kinh văn thì đều dùng ấn Chân Đà Ma Ni (Cintāmaṇi, Như Ý Bảo Châu) [để làm vật biểu trưng]. Hãy nên vẽ [các vị ấy] cầm hoa sen, trên hoa đặt báu Như Ý (Như Ý Bảo Châu), có vòng lửa vây quanh. Hoặc thuận theo ý nghĩa được diễn tả bởi danh hiệu của các Ngài mà biểu thị, như Bảo Quan Bồ Tát thì đặt mão trên hoa sen. Bảo Võng Bồ Tát thì đặt lưới trên hoa sen, Bảo Chưởng Bồ Tát thì trong tay Ngài đặt vật báu. Phát Tâm Chuyển Pháp Luân Ấn thì trong tay cầm một bộ luận. Tất cả các chỗ khuyết vị (tức các chỗ kinh không nói rõ danh xưng của vị tôn thánh ở vị trí đó) đều đặt Hiền Kiếp Bồ Tát.

Các vị như Sứ Giả, Phụng Giáo v.v… đều vẽ thấp nhỏ [hơn so với tôn thánh mà các vị ấy chầu hầu]. Sứ Giả cầm nắm đao, gậy, hình dạng như đang phòng ngự cửa hẹp. Người phụng giáo thì hoặc là cầm nắm gậy, ấn, hoặc chiêm ngưỡng vị tôn thánh [họ đang chầu hầu], dường như đang tiếp nhận sự chỉ huy hay răn truyền. Người thủ hộ thì [có hình dạng] như người canh cửa, truyền tin, có điều cần bẩm báo. Mỗi mỗi đều theo từng loại [mà vẽ tương ứng]. Hàng Diễm Ma Tôn (Yamāntaka, Diễm Man Đắc Ca) là quyến thuộc của đức Văn Thù, có oai thế to lớn. Thân Ngài sáu mặt, sáu tay, sáu chân, dùng trâu nước làm tòa ngồi, mặt có ba mắt, sắc như mây đen, hình dạng tột bậc phẫn nộ. Hãy nên tra bổn tiếng Phạn nói về ngài Văn Thù để vẽ đầy đủ. Phàm các vị tôn thánh như thế, nếu các kinh khác nói đầy đủ hình tướng, cũng có thể dựa theo đó để tô vẽ khi nhập Mạn đồ la. Các vị tôn thánh ấy, nếu kinh Tỳ Lô Giá Na chẳng chép chân ngôn và thủ ấn, tức là được nói riêng trong các kinh khác, hãy nên dựa theo các kinh ấy để trao truyền chân ngôn và thủ ấn, bảo [hành nhân] vâng theo thứ tự của pháp hạnh cúng dường trong kinh này để thực hiện.

Mười phương chư Phật trong viện thứ ba đều nương theo tướng thông thường để vẽ. Nếu làm Khế Ấn [Mạn đồ la], hãy nên dùng Như Lai đảnh tướng, và chủng tử thì dùng chữ A. Thanh Văn, Duyên Giác thì nên [vẽ] giống như nghi thức của tỳ kheo. Trong ấy, Duyên Giác có chút sai biệt là có thể có tướng nhục kế của bậc đại nhân. Nếu là Khế Ấn [Mạn đồ la], hãy nên dùng bát, ca sa, tích trượng v.v… để làm các vật biểu trưng. Chữ chủng tử của các Ngài thì như chân ngôn trong kinh đã nói.

Trước mặt Nhật Thiên ở phương Đông, có thể đặt thiên nữ Ma Lợi Chi (Marīci) như kinh Đà La Ni Tập đã nêu. Tám đại tướng Dạ Xoa ở phương Bắc nếu trong đồ hình khuyết thiếu, thì vẽ hình dạng của họ tương tự, đều mặc giáp trụ, cầm ấn Già Đà (Gadā), thân tướng viên mãn, đoan chánh. Do trong đường ấy, sở cầu chẳng thiếu thốn, họ thường vui sướng, tùy ý. Dương Nhĩ, Mã Nhĩ, Tượng Nhĩ v.v… đều là quyến thuộc của Cưu Bàn Đồ (Kumbhāṇḍa, Đạm Tinh Khí Quỷ, Ủng Hình Quỷ). Thân hình họ chẳng giống Dạ Xoa, đều là thân trần, lông rủ xuống, có hình dạng phi nhân, tai giống như loài thú. Trong đồ hình có nhắc tới Trì Minh Tiên, đó là [những ngoại đạo đạt được thành tựu] do sức của các thứ thuốc khác tạo thành. Tất Địa Trì Minh Tiên đều là những người chuyên nương vào chú thuật mà đắc Tất Địa. Nói “tiên nhân” đều là những người theo pháp Vi Đà thờ lửa, siêng tu khổ hạnh, trở thành ngũ thông thần tiên. Lại còn có Dạ Xoa Trì Minh là loại phước đức tối thắng trong loài ấy, thuộc về đường trời, lại còn thù thắng hơn tiên nhân trong cõi đời.

Các loại thần núi, sông, ao, rừng, cây cối, ngũ cốc, thuốc men, thành, ấp, đường sá v.v... đều dùng danh tự của chính mình để làm tướng biểu trưng: Sơn thần ngồi trong núi, thần sông ở trong sông, các vị thần cây cối, cỏ thuốc v.v… thì hoặc là tay cầm nắm [các loại dược thảo], hoặc nương vào đó, hãy nên đều dựa theo nghĩa ấy để suy ra. Trong kinh Hoa Nghiêm, lại có Túc Hành Thần, Thân Chúng Thần, đều là các vị thần hộ trì các loài đi nhón gót và thần hộ thân, cũng có thể dựa theo đó mà sắp đặt theo thứ tự. Hãy nên biết loài phi nhân ở phương Tây đều thuộc vào thân phổ môn của đức Tỳ Lô Giá Na, thuần là các loại quỷ thần, bàng sanh v.v… khác nhau. Trong đồ hình, nếu không ghi riêng danh tướng của họ, thì phần nhiều thuộc loại này. Thuộc về loại này nhiều nhất là Lộ Hệ Đa màu đỏ, Bích Đa màu vàng, Cật Lật Sắt Noa màu đen. Màu xanh cũng gộp trong loại này. Nếu dựa theo ý nghĩa rõ rệt ở phương này thì cũng nên nêu riêng từng loại. Cật Lao sắc trắng, đều là một loại long vương, mỗi mỗi đều dựa theo màu sắc của họ mà vẽ. Nếu [tên của vị ấy có] thêm chữ Ổ Ba thì màu sắc sẽ nhạt hơn. Tốn Na, Ổ Ba Tốn Na cũng là đại long vương thủ hộ cửa, đều là tay phải cầm đao, tay trái cầm dây trói.

Các vị thần chủ trì năm, tháng, ngày, giờ v.v… đều được vẽ thành hình thiên nữ, cầm nắm các thứ như cành hoa v.v… để làm biểu tượng đặc trưng. Nếu là người chủ trì thiện sự, cũng vẽ sao cho hoa ấy có sắc tướng trọn vẹn. Nếu là người chủ trì ác sự thì cầm hoa, quả héo úa v.v… Vị thần chủ trì sáu thời cũng có thể cầm hoa gồm sáu cành, thể hiện tướng tùy thời tươi tốt hay rơi rụng để biểu thị chuyện ấy. Đối với vị thần chủ trì ngày hay đêm, cũng có thể vẽ hoa nở hay cụp để minh thị. Những vị khác đều phỏng theo trường hợp này. Tất Lăng Cật Lật Tri (Bhṛṇgiriṭi) ở phía Nam là con của Ma Hê Thủ La (Maheśvara), thân cực khô gầy. Do thường hàng phục oán địch, giả sử xương thịt tiêu sạch cũng phải đắc thắng, cho nên có hình dáng như thế. Riêng tôi cho rằng đấy là như Trí Độ Luận nói: “Thường tu khổ hạnh, cắt thịt để tế lửa, cảm sanh các vị ác thần, cho nên có vị trí tại phương Nam”. Mười hai vị Hỏa Thiên ấy trong kinh có nói đại lược hình tượng, có một vị khuyết danh, chỉ dựa theo hình tướng chung của các Hỏa Thiên [để vẽ vị khuyết danh ấy], các vị khác thì như trong đồ hình đã dạy.

* Phụ chú của người chuyển ngữ:

Đồ hình Thai Tạng Mạn đồ la:

Do lời sớ chỉ liệt kê các vị tôn thánh theo từng phương, không nói rõ vị nào thuộc viện nào, chúng tôi xin liệt kê các vị tôn thánh thuộc từng viện theo ghi chép trong Hiện Đồ Mạn đồ la, hơi khác đôi chút với danh sách các vị tôn thánh trên đây.