Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ

Siểm (Ṭhaṃ) là chủng tử của Đại Từ Sanh (Mahāmaitriyā bhyudgata) Bồ Tát. Lòng Từ này cực lớn khôn sánh, sanh từ lòng Từ ấy. Thừa cũng có nghĩa “đến, đi”. Lìa đến đi giống như Đại Không.

(Kinh) Đại Bi Triền chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, diêm.

(經)大悲纏真言曰：南麼三曼多勃馱喃。閻。

(Kinh: Chân ngôn của Đại Bi Triền: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, diêm).

Diêm (Yaṃ) là chữ chủng tử của Đại Bi Triền (Mahākāruṇā mṛḍita) Bồ Tát. Do đại bi tự quấn quýt trong tâm, nên Ngài có tên như vậy.

(Kinh) Trừ Nhất Thiết Nhiệt Não chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ải.

(經)除一切熱惱真言曰：南麼三曼多勃馱喃。縊。

(Kinh: Chân ngôn của Trừ Nhất Thiết Nhiệt Não: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ải).

Ải (Ī) là Trừ Nhất Thiết Nhiệt Não (Sarvadāhapraśāmin) Bồ Tát. Có thể trừ Tam Độc nhiệt não, đó là ý nghĩa tột cùng của tam muội. Ổ cũng có nghĩa là tam muội tột bậc.

(Kinh) Bất Tư Nghị Huệ chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ô.

(經)不思議慧真言曰：南麼三曼多勃馱喃。污。

(Kinh: Chân ngôn của Bất Tư Nghị Huệ: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ô).

Ô (Ū): Đây là Bất Tư Nghị Huệ (Acintyamati) Bồ Tát. Dùng trí huệ chẳng thể nghĩ bàn để trừ vô huệ. Thí: Do tự có [trí huệ], nên có thể ban huệ cho người khác.

(Kinh) Bảo Xứ chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, than.

(經)寶處真言曰：南麼三曼多勃馱喃。灘。

(Kinh: Chân ngôn của Bảo Xứ (Ratnākara): - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, than).

Than (Daṃ) là Xa ma tha. Lại là Đại Không Bảo Sanh Bồ Tát, ví

như có thể sanh ra hết thảy các pháp bảo, cho nên có tên như vậy.

(Kinh) Bảo Thủ chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, sam.

(經)寶手真言曰：南麼三曼多勃馱喃。衫。

(Kinh: Chân ngôn của Bảo Thủ: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, sam).

Sam (Ṣaṃ): Đây là Bảo Thủ (Ratnapāṇi) Bồ Tát. Như tay cầm Như Ý Châu, có thể mãn nguyện của hết thảy mọi người. Vị Bồ Tát này cũng thế, cho nên có tên ấy. Nghiễm: Chữ thứ năm là Không, lại còn là Đại Không.

(Kinh) Trì Địa chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nghiệm.

(經)持地真言曰：南麼三曼多勃馱喃。噞。

(Kinh: Chân ngôn của Trì Địa là: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nghiệm).

Nghiệm (ङं, Ṅaṃ): Đây là ngài Trì Địa (Dharaṇiṃdhara), giống như đại địa duy trì muôn vật, Phật địa trì chúng sanh. Vị Bồ Tát này cũng thế, dùng ý nghĩa của chữ này để trì hết thảy.

(Kinh) Phục thứ, chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nhiêm.

(經)復次真言曰：南麼三曼多勃馱喃。髯。

(Kinh: Lại còn chân ngôn rằng: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nhiêm).

Nhiêm (जं, Jaṃ) là chữ Nhiễm, cũng là chữ thứ năm. Hơn nữa, bản Đại Không Kinh thiếu danh hiệu của Bồ Tát.

(Kinh) Bảo Ấn Thủ chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, phiếm.

(經)寶印手真言曰：南麼三曼多勃馱喃。泛。

(Kinh: Chân ngôn của Bảo Ấn Thủ: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, phiếm).

Phiếm (फं, Phaṃ) có nghĩa là bọt nước, chẳng kiên cố. Hiểu rõ tự tướng của hết thảy các pháp như thế, giống như Đại Không. Đấy là chủng tử của Bảo Ấn Thủ (Ratnamudrāhasta) Bồ Tát.

(Kinh) Kiên Cố Ý chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nạn.

(經)堅固意真言曰：南麼三曼多勃馱喃。𧹞。

(Kinh: Chân ngôn của Kiên Cố Ý: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nạn).

Nạn (णं, Ṇaṃ) là Kiên Cố Ý (Dṛḍhādhyāśaya) Bồ Tát. Không lại còn thêm Không, tức là Kiên Ý Bồ Tát. Trong Không bèn dứt trừ cấu.

(Kinh) Hư Không Vô Cấu chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, hàm.

(經)虛空無垢真言曰：南麼三曼多勃馱喃。含。

(Kinh: Chân ngôn của Hư Không Vô Cấu: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, hàm).

Hàm (हं, Haṃ) là Hư Không Vô Cấu (Gaganāmala). Huệ này như hư không thanh tịnh vô cấu. Cái nhân của hạnh thuộc về Không, hạnh thành tựu sẽ bằng với hư không.

(Kinh) Hư Không Huệ chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, lân.

(經)虛空慧真言曰：南麼三曼多勃馱喃。隣。

(Kinh: Chân ngôn của Hư Không Huệ: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, lân).

Lân (रिं, Riṃ) là Hư Không Huệ (Gaganamati). Như hư không vô biên, vô ngại; trí huệ của vị Bồ Tát này cũng như thế.

(Kinh) Thanh Tịnh Huệ chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nghiệt đan.

(經)清淨慧真言曰：南麼三曼多勃馱喃。蘖丹。

(Kinh: Chân ngôn của Thanh Tịnh Huệ: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nghiệt đan).

Nghiệt Đan (गतं, Gataṃ) là Thanh Tịnh Huệ (Viśuddhamati), vô cấu.

(Kinh) Hành Huệ chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, địa lam.

(經)行慧真言曰：南麼三曼多勃馱喃。地㘕。

(Kinh: Chân ngôn của Hành Huệ (Cāritramati): - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, địa lam).

Địa Lam (धिरं, Dhiraṃ): Tâm hành huệ, thường dùng trí huệ ấy để lợi ích chúng sanh.

(Kinh) An Huệ chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, hồng.

(經)安慧真言曰：南麼三曼多勃馱喃。吽。

(Kinh: Chân ngôn của An Huệ: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, hồng).

Hồng là An Huệ (Sthiramati). Thường trụ trong trí huệ ấy để lợi ích chúng sanh; nên có tên như thế. Câu này có ý nghĩa là “không sợ hãi”. An trụ trong huệ ấy ví như Kim Cang Sơn Định.

(Kinh) Chư phụng giáo giả chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, địa thất rị hám một lam.

(經)諸奉教者真言曰：南麼三曼多勃馱喃。地室唎唅沒㘕。

(Kinh: Chân ngôn các vị phụng giáo: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, địa thất rị hám một lam).

Địa Thất Rị Hám Một Lam (धिश्रीहंब्रं, dhi śrī haṃ braṃ): Địa là pháp giới, Thất rị (śrī) là Chỉ Định vô cấu. Hám là hành Không. Một lam (Braṃ) là cái Không trói buộc các cấu chướng. Bốn chữ này dùng chung cho các vị phụng giáo, tùy ý chọn một chữ để sử dụng.

(Kinh) Bồ Tát sở thuyết chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, cật sa noa ra diêm kiếm.

(經)菩薩所說真言曰：南麼三曼多勃馱喃。吃沙拏囉閻劍。

(Kinh: Chân ngôn do Bồ Tát nói: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, cật sa noa ra diêm kiếm).

Cật sa Noa Ra Diêm Kiếm (Kṣaḥ ḍa ra yaṃ kaṃ): Cật sa là tác chỉ (khiến cho ngưng dứt), Noa gồm hai chấm là khủng bố, khiến cho [kẻ gây chướng] thôi chiến đấu. Ra có thêm chấm là chiến đấu tột bậc, khiến cho sự khủng bố ấy đại thắng. Diêm là Như Như vô cấu, thấu đạt hết thảy các thừa. Kiếm: Làm và chẳng làm đều lìa, do gì mà được lìa? Do cái Thể là Đại Không, tùy ý chọn một loại chữ chủng tử, phần nhiều là thiếu chữ Đa là chữ thứ ba. Sáu chữ trên đây là chủng tử của các vị Bồ Tát nhiều như số vi trần trong mười cõi Phật. Tùy ý sử dụng một chữ đều được. Phàm trong các chân ngôn, tùy ý chọn chữ đầu, giữa, hay cuối làm chủng tử đều được (hãy quán sát để chọn lấy chữ tông yếu).

(Kinh) Tịnh Cư Thiên chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ma nô ra ma, đạt ma tam bà phạ phí bà phạ, ca tha na, tam tam, sa ha.

(經)淨居天真言曰：南麼三曼多勃馱喃。摩奴囉麼。達摩三婆嚩費婆嚩。迦他那。三三。莎訶。

(Kinh: Chân ngôn của Tịnh Cư Thiên: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ma nô ra ma, đạt ma tam bà phạ, phí bà phạ, ca tha na, tam tam, sa ha).

Kế đó là chân ngôn của Tịnh Cư Thiên (Śuddhāvāsa). Ma Nô Ra Ma (Manorama) là ý vui sướng, do thọ đủ thứ lạc. Đạt Ma Tam Bà Phạ (Dharmasaṃbhava) là pháp sanh. Đó là do Phật hóa sanh, chẳng liên quan tới chư thiên thế gian. “Cấu” là nói từ pháp sanh ra. Phí Bà Phạ (Vibhava) do Hữu có ba loại. Ba chữ ấy cũng là chủng tử. Ca Tha Na (Kathāna) là nói, thông với phần trước thì là hễ có nói năng bèn thuận theo pháp ấy mà sanh. Dùng pháp đã thấu hiểu để vì chúng sanh mà thuyết pháp. Tam Tam (Saṃ Saṃ): Cũng là chủng tử cứng chắc và chẳng cứng chắc đều lìa. Thể đồng hư không, khiến cho Không tột cùng, nên nói lặp lại.

(Kinh) La Sát Sa chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà

nẫm, cật lam kế rị.

(經)羅剎娑真言曰：南麼三曼多勃馱喃。吃㘕計唎。

(Kinh: Chân ngôn của La Sát Sa: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, cật lam kế rị).

Kế đó là chân ngôn của La Sát (Rākṣasas), tức là dùng tiếng ở phương đó làm chân ngôn. Cật lam (Kraṃ) là Tâm. Kế Rị (Keri) (gộp chung ba chữ ấy làm chủng tử. Trong ấy, có hai chữ Ca (tức âm K trong Kraṃ và Keri) và hai chữ Ra (tức hai chữ R), tức là [hàm ý] có thể “ăn nuốt hết thảy các nghiệp cấu”. Hai chữ Y chính là tam muội. Nói lặp lại nhằm diễn tả ý thanh tịnh lần nữa.

(Kinh) Đồ Cát Ni chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ha rị ha.

(經)荼吉尼真言曰：南麼三曼多勃馱喃。訶唎訶。

(Kinh: Chân ngôn của Đồ Cát Ni: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ha rị ha).

Kế đó là chân ngôn của Đồ Cát Ni (Ḍākinī). Đây là trong thế gian có kẻ tạo ra pháp thuật này, và cũng tự ở trong chú thuật, có thể biết người sắp mạng chung, trong vòng sáu tháng liền biết. Đã biết liền tác pháp, lấy tim người ấy để ăn. Vì lẽ nào vậy? Do trong thân người có chất Hoàng, được gọi là Nhân Hoàng, như bò có Ngưu Hoàng. Nếu ăn được, sẽ có thể đạt được thành tựu cực lớn. Trong một ngày đi khắp bốn châu, hễ làm điều gì cũng đều được thành công, cũng có thể trừng trị người khác đủ cách. Đối với kẻ có hiềm khích, bèn dùng pháp thuật để trừng trị, khiến cho người ấy bệnh khổ tột bậc. Nhưng pháp này không được giết người, phải nương theo phương thuật. Người sắp chết, [kẻ tu chú thuật này] trước đó sáu tháng đã biết. Biết rồi liền dùng chú thuật để đoạt lấy tim kẻ đó. Tuy lấy tim người đó, nhưng cần có pháp thuật, phải dùng vật khác để thay thế [trái tim], ngõ hầu người ấy trọn chẳng mất mạng. Tới khi người ấy đáng phải chết thì [vật thay thế ấy] mới hư hoại.

Phần lớn [Đồ Cát Ni] đều là Dạ Xoa đại tự tại, được người đời gọi là bậc Đại Cực, trực thuộc [quyền thống nhiếp của] Ma Ha Ca La, tức là Đại Hắc Thần. Đức Tỳ Lô Giá Na dùng pháp môn hàng phục tam thế, muốn trừ [ác nghiệp sát hại] cho họ, bèn hóa thành Đại Hắc Thần. Ngài thị hiện vô lượng trong bọn họ, dùng tro bôi thân, ở trong đồng hoang, dùng pháp thuật triệu tập hết thảy các Đồ Cát Ni đã thành tựu pháp bay lên hư không, hoặc đi trong nước đều vô ngại, mà quở trách rằng: “Do các ngươi thường ăn thịt người, nay ta cũng ăn các ngươi”. Liền nuốt trộng họ, nhưng không giết chết họ. Họ đã khuất phục bèn nhả ra, dạy họ đều thôi ăn thịt. Bọn họ bạch Phật: “Chúng con đều ăn thịt thì mới sống nổi. Nay chúng con phải tự nuôi mình bằng cách nào?” Đức Phật nói: “Cho phép các ngươi ăn tim người đã chết”. Bọn họ thưa: “Khi người sắp chết, các đại Dạ Xoa sẽ biết kẻ đó mạng đã tận, tranh nhau đến muốn ăn. Con làm như thế nào thì mới ăn được?” Đức Phật bảo: “Ta vì các ngươi nói pháp chân ngôn và ấn, các ngươi sẽ biết sáu tháng trước khi [người đó] chết. Biết rồi bèn dùng pháp gia hộ, đừng khiến cho người ấy kinh sợ, tổn hại. Tới khi người ấy mạng tận, cho phép các ngươi lấy [tim người ấy] mà ăn”. Vì thế, phần nào dẫn dắt họ nhập đạo. Do vậy, có chân ngôn này. Ha rị (Hrīḥ): Ha là định hạnh, Rị là cấu, Ha (Haḥ) là hành, [hàm nghĩa] trừ khử cấu nhơ tà thuật.

(Kinh) Chư Dược Xoa nữ chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, dược khất xoa vĩ nễ dạ đạt rị.

(經)諸藥叉女真言曰：南麼三曼多勃馱喃。藥吃叉尾儞夜達唎。

(Kinh: Chân ngôn của các Dược Xoa Nữ: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, dược khất xoa vĩ nễ dạ đạt rị).

Kế đó là chân ngôn của các Dược Xoa nữ (Yakṣiṇī) họ có thể nuốt thế gian, có thể ăn các thứ ác như các nghiệp cấu v.v… Đó là ý nghĩa của Dạ Xoa. Dược (ý nghĩa như trên) Khất xoa (Kṣa) là môn Định đoạn dứt ngôn ngữ. Vĩ Nễ dạ (Vidya) nghĩa là Thừa. Đạt (Dhā) là pháp giới. Rị (Ri) là vô cấu Định. Câu chú này có nghĩa: Người trì Dạ Xoa minh chú chính là cái tâm, dùng ngôn ngữ của họ để làm chú.

(Kinh) Chư Tỳ xá giá chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, tỷ chỉ tỷ chỉ.

(經)諸毘舍遮真言曰：南麼三曼多勃馱喃。比旨比 旨。

(Kinh: Chân ngôn của các Tỳ xá giá: - Nam ma tam mạn đa bột

đà nẫm, tỷ chỉ tỷ chỉ).

Kế đó là chân ngôn của Tỳ xá giá (Piśāca), [Tỳ Xá Giá] dịch nghĩa là Cực Khổ Sở. Bọn này phần nhiều là ngạ quỷ. Tỷ là Đệ Nhất Nghĩa Định, Chỉ là chết. Tỷ Chỉ (Pici) là cực Đệ Nhất Nghĩa diệt, cũng tùy thuộc phương ngôn mà làm chú.

(Kinh) Chư Bộ Đa chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ngung ải, ngung y mộng tán ninh.

(經)諸部多真言曰：南麼三曼多勃馱喃。喁縊喁伊懵散寧。

(Kinh: Chân ngôn của các Bộ Đa: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ngung ải ngung y mộng tán ninh).

Kế đó là chân ngôn của Bộ Đa (Bhūta), đây là một loại Dạ Xoa. Ngung (Guṃ) là trừ bỏ Không, Ải (Ī) là Định. Ngung Ải là tột cùng. Mộng (Maṃ) là cái Ngã cứng chắc. Tán Ninh (Saṃne) là Không Định.

(Kinh) Chư A Tu La chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ra trá ra trá đặc mộng đam một ra ba ra.

(經)諸阿修羅真言曰：南麼三曼多勃馱喃。囉吒囉吒特懵耽沒囉波囉。

(Kinh: Chân ngôn của các A Tu La là: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ra trá ra trá đặc mộng đam một ra ba ra).

Kế đến, chân ngôn của A Tu La, mỗi mỗi chữ [đều có thể] riêng làm chữ chủng tử, tùy ý chọn lấy một chữ. Ra là cấu. Trá là chiến, Ra Trá (Raṭaṃ, lặp lại). Đặc Mộng Đam (Dhvaṃtaṃ): Pháp giới không trói buộc, giống như hư không. Một ra (Mra): Ví như hư không. Ba ra (Pra): Ngôn ngữ dứt bặt, lìa các cấu. Trong câu này có lời nhiễm dục, sân hận, tức là trừ sự đa dục và sân hận của họ nên nói [như vậy].

(Kinh) Chư Ma Hầu La Già chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nghiệt ra lam, nghiệt ra lam.

(經)諸摩睺羅伽真言曰：南麼三曼多勃馱喃。蘖囉藍蘖羅藍。

(Kinh: Chân ngôn của các Ma Hầu La Già là: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nghiệt ra lam, nghiệt ra lam).

Kế đó là Ma Hầu La Già, cũng tùy ý chọn chữ chủng tử trong đó. Nghiệt Ra Lam (Garalaṃ): Nghiệt là “đến, đi”. Ra là cấu. Lam là tướng, tức sanh tử, [hoặc có thể hiểu] Nghiệt là trói buộc, Ra là cấu, Lam là tướng.

(Kinh) Chư Khẩn Na La chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ha tán nan vi ha tán nan.

(經)諸緊那羅真言曰：南麼三曼多勃馱喃。訶散難微訶散難。

(Kinh: Chân ngôn của các Khẩn Na La là: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, ha tán nan vi ha tán nan).

Kế đó là chân ngôn của Khẩn Na La. Ha Tán Nan (Hakhasanaṃ): Ha (hỷ) Khư (hành), Tán (cứng chắc, tức là Ngã Chấp), Nan (Không, tức là Không trong câu trên), Vi Ha Tán Nan (Vihasanaṃ): Vi (trói chặt), Ha Tán Nan (ý nghĩa như câu trên và câu dưới). Trong cú nghĩa này, câu trên là hoan hỷ, câu dưới là ban cho người khác hoan hỷ. Do có thể trừ Ngã Chấp kiên cố mà chứng Đại Không. Vì thế, hăng hái vô lượng. Đã tự đạt được, mà cũng có thể ban cho người khác.

(Kinh) Chư nhân chân ngôn viết: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nhất xa bát lam, ma nỗ ma duệ mê, sa ha.

(經)諸人真言曰：南麼三曼多勃馱喃。壹車鉢㘕。麼弩麼曳迷。莎訶。

(Kinh: Chân ngôn của nhân loại là: - Nam ma tam mạn đa bột đà nẫm, nhất xa bát lam, ma nỗ ma duệ mê, sa ha).

Trong chân ngôn của nhân loại, mỗi chữ đều là chữ chủng tử. Nhất Xa Bát Lam (Icchaparaṃ): Nhất là Định. Xa là hình bóng. Bên cạnh có chữ A là hành. Bát là Đệ Nhất Nghĩa. Lam là Trần, tức Đại Không. Ma Nỗ Ma Duệ Mê (Manomayeme): Ma là vô ngã, tức Đại Không. Nỗ: Đã không lại còn là không. Âm Y là Không. Ma: Không, Duệ Mê là nương vào Định của loài người. Sa Ha có ý nghĩa giống như trong phần trước. Trên đây là các biệt tướng chân ngôn đã xong.

(Kinh) Bí Mật Chủ! Thị đẳng nhất thiết chân ngôn ngã dĩ tuyên thuyết. Thị trung, nhất thiết chân ngôn chi tâm, nhữ đương đế thính, sở vị A tự môn. Niệm thử nhất thiết chư chân ngôn tâm tối vi vô thượng, thị nhất thiết chân ngôn sở trụ, ư thử chân ngôn nhi đắc quyết định.

(經)祕密主！是等一切真言我已宣說。是中一切真言之心，汝當諦聽，所謂阿字門。念此一切諸真言心最為無上，是一切真言所住，於此真言而得決定。

(Kinh: Bí Mật Chủ! Hết thảy các chân ngôn như thế ấy, ta đã tuyên nói. Trong ấy, tâm chú của hết thảy các chân ngôn, ông hãy nên lắng nghe, tức là nói đến môn chữ A. Niệm tâm chú (chữ chủng tử) của hết thảy các chân ngôn sẽ là vô thượng nhất, đó là chỗ trụ của hết thảy các chân ngôn, sẽ đạt được quyết định đối với chân ngôn ấy).

Kế đó, đức Tỳ Lô Giá Na nói về chân ngôn tâm, do các chân ngôn trên đây, mỗi một chân ngôn đều có căn bản chân ngôn, tâm chân ngôn, và tùy tâm chân ngôn. Vô lượng vô biên như thế ấy chẳng thể biết nổi số, nay nói chung “tâm” của các chân ngôn chính là chữ A. Đó là ý nghĩa “các pháp vốn chẳng sanh”. Nếu lìa âm A, sẽ không có chữ nào khác. Đấy chính là mẹ của các chữ, tức là sanh xứ của hết thảy các chân ngôn, tức là hết thảy các pháp môn và các vị Bồ Tát v.v… đều từ cái tâm tự chứng nơi tự thể của Tỳ Lô Giá Na, vì muốn lợi ích chúng sanh, dùng sức gia trì để hiện các năng lực. Thật ra, cái Thể bất sanh, giống như pháp thể của chữ A. Chữ này thượng diệu nhất trong các chân ngôn. Vì thế, hành giả Chân Ngôn thường nên thọ trì như thế. Vì thế, hết thảy chân ngôn trụ trong chữ A. Do trụ vào đó, hễ tụng liền được sanh [các công đức tương ứng]. Trên đây đã nói xong phẩm Phổ Thông Chân Ngôn Tạng. Các chân ngôn trong phẩm này sử dụng chung cho hết thảy các nơi, còn các pháp trong các phẩm sau thì mỗi pháp sẽ được sử dụng riêng!

Phẩm Thứ Năm: Thế Gian Thành Tựu — Thế Gian Thành Tựu Phẩm Đệ Ngũ

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn phục cáo Chấp Kim Cang Thủ Bí Mật Chủ, nhi thuyết kệ ngôn: - Như Chân Ngôn giáo pháp, thành tựu ư bỉ quả, đương tự tự tương ứng, cú cú diệc như thị, tác tâm tưởng niệm tụng, thiện trụ nhất lạc xoa, sơ tự Bồ Đề tâm.

(經)爾時，世尊復告執金剛祕密主而說偈言：如真言教法，成就於彼果，當字字相應，句句亦如是，作心想念誦，善住一洛叉，初字菩提心。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn lại bảo Kim Cang Thủ Bí Mật Chủ, mà nói kệ rằng: - Như giáo pháp Chân Ngôn, thành tựu nơi quả ấy, nên mỗi chữ tương ứng, từng câu cũng như thế, vận tâm tưởng niệm tụng, khéo trụ một lạc xoa. Chữ đầu Bồ Đề tâm).

Trong phần trước, [ngài Kim Cang Thủ Bí Mật Chủ] đã thưa hỏi đức Phật, do tiếp nối lời giải đáp trong phần trước, nên [ở đây, đức Phật] không hỏi mà tự nói. “Như Chân Ngôn giáo pháp, thành tựu ư bỉ quả” (Như giáo pháp Chân Ngôn, thành tựu cái quả ấy): Hành nhân Chân Ngôn vâng theo đúng giáo pháp, nương theo chánh giáo để tu pháp hạnh; do khéo hành hạnh ấy, đắc quả Tất Địa. Ý Phật là: Nếu có chúng sanh muốn được thành tựu đại quả như trên, trước hết nên nương theo thứ tự [được nói] trong phẩm này để tu hành. Đó chính là chỗ đặt chân ban đầu vậy!

“Đương tự tự tương ứng, cú cú diệc như thị. Tác tâm tưởng niệm tụng, thiện trụ nhất lạc xoa, sơ tự Bồ Đề tâm” (Nên mỗi chữ tương ứng, từng câu cũng như thế. Vận tâm tưởng niệm tụng, khéo trụ một lạc xoa, chữ đầu Bồ Đề tâm): Mỗi chữ như trên đều có ý nghĩa. Từ chữ ấy, nhập môn Thật Tướng, tức là [nói tới] chữ [trong mỗi bài] chân ngôn. Lại nữa, các chữ ấy hợp thành câu, bèn có “cú nghĩa” (ý nghĩa của mỗi câu). Câu ấy nói thẳng vào cái Thể của Thật Tướng. Vì thế, hành giả trì Chân Ngôn, ắt phải sao cho từng chữ đều tương ứng, từng câu đều tương ứng. Hoặc trụ trong chữ chủng tử nơi tâm, hoặc tưởng chân ngôn trở thành hình vòng tròn, hoặc như hình tràng hoa, hoặc như viên châu được treo, sáng sạch, vô cấu, tuần hoàn liên tục, chẳng gián đoạn. [Tưởng] như thế, sao cho hiện tiền rành rẽ xong, tưởng chân ngôn luân (các chữ trong chân ngôn kết thành vòng tròn) ấy sáng suốt, trắng trong như sữa tinh thuần, lần lượt tuôn trào chẳng ngưng dứt, lọt vào trong miệng [của người trì chú], từ trên xuống dưới, rưới trọn khắp hạ phẩm (phần dưới thân thể), đầu đuôi liên tiếp, lôi kéo lẫn nhau, rót vào trong thân, tưới trọn khắp thân tâm, tưới tắm các thân phần. Do nhân duyên ấy, có thể khiến cho các chướng nơi thân tâm của hành giả thảy đều thanh tịnh.

Nói “một lạc xoa” chính là ẩn ngữ. Phải hiểu theo biệt ý của tiếng Phạn, tức [lạc xoa (lakṣa)] có nghĩa là “nhất kiến” (vừa trông thấy), [hàm nghĩa] “giữ cho cái tâm trụ trong cảnh ấy, một duyên bất loạn, từng chữ tương ứng, từng câu cũng tương ứng”. Tưởng mỗi chữ ấy trong sáng, trắng sạch, thấu triệt như minh châu thanh tịnh. Mỗi chữ lại đều rõ rệt, đều có vầng sáng bao quanh trọn khắp như tràng hoa, theo thứ tự không ngừng rót vào tâm, như tưới rảy cam lộ. Khi duyên tưởng chuyên nhất như thế, giả sử có đủ loại chướng dấy lên, hoặc hiện ra hình tượng hết sức đáng sợ, những kẻ tán tâm trông thấy sẽ cuồng loạn. Hoặc phát ra âm thanh to lớn, giả sử núi chúa cũng có thể bị phá nát. Khi có các chuyện như thế, hành giả trụ trong tâm Bồ Đề chân thật dũng kiện, nhất duyên bất động, chẳng có lấy, bỏ. Vì thế nói là “trụ trong nhất kiến”. Nếu chẳng vậy, dẫu trải qua trăm năm, tụng trọn ngàn vạn lạc xoa (lạc xoa hiểu theo nghĩa đen là “mười vạn”), vẫn chẳng có thành tựu, huống hồ [chỉ tụng niệm] một lạc xoa ư?

Hơn nữa, chữ ấy chính là Bồ Đề tâm. Do mỗi chữ liền nhập môn Thật Tướng, đều đạt được cái Thể của pháp giới. Chữ Tự như đã nói, tiếng Phạn là A Sát Lam, A có nghĩa là “bất hoại”, tức là Bồ Đề tâm thanh tịnh. Hành môn như thế chính là Bồ Đề tâm thanh tịnh. Nếu chẳng trừ cấu, Bổn Tôn tam muội sẽ không do đâu mà hiện tiền được! Do vậy, hành giả khiến cho mỗi chữ đều tương ứng với Bồ Đề tâm thanh tịnh.

(Kinh) Đệ nhị danh vi thanh, cú tưởng vi Bổn Tôn, nhi ư tự xử tác.

(經)第二名為聲，句想為本尊，而於自處作。

(Kinh: Thứ hai chính là thanh, tưởng câu là Bổn Tôn, tự trụ để tác pháp).

Lại nên quán tưởng âm thanh của từng chữ, từng câu chân ngôn, theo thứ tự như trên mà liên tục xoay tròn không ngừng. Mỗi một âm thanh đều rõ ràng, như là âm thanh của linh, khánh, gió, phạm chung (hồng chung) theo thứ tự chẳng đoạn, nhập vào thân, trọn khắp trong cơ thể. Do nhân duyên ấy, có thể quét sạch cấu trược trong thân tâm, như lúc lửa bốc lên, các trần đều hết sạch. Tâm cũng nên khéo trụ trong một cảnh bất loạn. Giả sử có đủ loại cảnh giới thì cũng như trên đã nói. Lại nữa, ý nghĩa trong mỗi câu chính là cái Thể của Bổn Tôn. Trước hết, tưởng Bổn Tôn rõ ràng; kế đó, tự quán thân chính mình giống như Bổn Tôn, khiến cho trong lẫn ngoài đều sáng tỏ. Quán chữ chân ngôn chính là thân chân ngôn, quán âm thanh nơi chân ngôn chính là Chân Ngôn Chủ, ý nghĩa của mỗi câu chính là cái Thể của chân ngôn, tức là chân ngôn tâm. Câu là chỗ quy hướng của ý nghĩa, tức là cái tâm của Bổn Tôn. Thân, ngữ, ý thanh tịnh thì ba sự thanh tịnh bình đẳng, ví như trong có mắt sáng, ngoài có cảnh thanh tịnh, lại chẳng có ám chướng. Do ba sự bình đẳng, nên hiện tiền rõ rệt. Do ba sự bình đẳng, nên thân khẩu, ý đều trụ trong “nhất kiến”. Do các duyên đầy đủ, sẽ có niềm vui thành tựu. Ba sự ấy bình đẳng, thấy rõ Bổn Tôn, cho nên tự ở trong ấy để tác pháp. Lại còn chính là tự quán thân này cũng giống như Bổn Tôn, do ba sự bình đẳng, mà gọi là “thành tựu thế gian”. Lúc bấy giờ, Bổn Tôn và các vị Bồ Tát v.v… sẽ thuận theo tâm tưởng mà hiện, hễ nghĩ liền tới, hễ hỏi liền đáp. Sau đấy, mới nhập hạnh Chân Ngôn, tu học xuất thế. Nếu chẳng như vậy, sẽ uổng phí công sức, chẳng có lợi ích gì!

(Kinh) Đệ tam cú đương tri, tức chư Phật thắng cú, hành giả quán trụ bỉ, cực viên tịnh nguyệt luân, ư trung đế thành tưởng, chư tự như thứ đệ.

(經)第三句當知，即諸佛勝句。行者觀住彼，極圓淨月輪，於中諦誠想，諸字如次第。

(Kinh: Nên biết câu thứ ba, câu thù thắng chư Phật. Hành giả hãy quán trụ, vầng trăng cực tròn sạch, tưởng chân thật, chắc chắn, các chữ theo thứ tự).

Kế đó, hãy nên quán Phật, tức là quán Bổn Tôn. Tùy thuộc người ấy (người hành trì chân ngôn) muốn làm chuyện gì, đều có các pháp môn cùng loại. Như sắc có trắng, vàng, đỏ v.v…, các hình dạng ngồi, đứng, thân ấn, tùy theo chuyện muốn làm mà tận lực quán. Như muốn [thực hiện pháp] tịch tâm tức tai, liền quán hình tượng tức tai. Đã được thành tựu, rõ ràng vô ngại, lại tưởng vầng trăng tròn sáng, thanh tịnh. Quán tự luân (các chữ trong chân ngôn kết thành vòng tròn) ở trong cái tâm sáng sạch nơi luân ấy, thành tựu như trong phần trên. Đấy chính là ý nghĩa của Bồ Đề tâm thanh tịnh vậy. Do ba nghiệp bình đẳng thanh tịnh, sẽ có thể thấy tướng của chư Phật. Bồ Đề tâm thanh tịnh tương ứng với Niệm Phật tam muội, sáng suốt vô ngại, chỉ riêng tự mình hiểu rõ, người khác chẳng trông thấy! Nói “ư trung đế thành tưởng” (tưởng chắc thật trong đó), tức là quán Bổn Tôn và các chữ [chân ngôn] viên minh, chắc thật, rành rẽ, chẳng hề khuất lấp, mơ hồ, thì gọi là “đế liễu phân minh”.

(Kinh) Trung trí tự cú đẳng, nhi tưởng tịnh kỳ mạng, mạng giả sở vị phong, niệm tùy xuất tức nhập.

(經)中置字句等，而想淨其命。命者所謂風，念隨出入息。

(Kinh: Trong ấy, đặt chữ, câu, tưởng là thanh tịnh mạng. Mạng là nói đến gió, niệm theo hơi hít thở).

Tức là quán chữ, quán âm thanh, quán Bổn Tôn như trên, rồi mới quán Phật. Phật chính là Bổn Tôn, thuận theo tất cả các duyên ấy mà quán [các điều ấy] đều là thân phổ môn của Phật. Do vậy, chẳng có tướng khác, cùng gọi [các điều ấy (chữ chân ngôn, âm thanh chân ngôn, Bổn Tôn)] là Phật. Trước là thực hiện ba loại quán ấy đều phù hợp thì mới thành chủng tử. Do là chủng tử, ắt sẽ đắc quả. Kế đó, quán Bổn Tôn vì muốn thành tựu cái quả. Như người có hạt giống, đem gieo trong ruộng tốt, [dùng các] phương tiện vun quén, [các hạt giống ấy] sẽ kết thành quả. Vì thế nói là “thành tựu chủng tử, đã thành cái quả của trí Nhất Thiết Trí”; do vậy quán Phật. Khi hành giả mới quán, bỗng tạm được tương ứng, giống như tia chớp, tạm được thấy đạo. Lúc đó, chớ nên sanh chấp trước. Như tại phương Tây, có đệ tử của một vị A xà lê, khi thực hiện phép Quán này, bỗng tạm đạt được tương ứng, sanh lòng kiêu căng, khoe với các đồng học khác. Thầy liền bảo: “Nếu thấy pháp tức là thành tựu cái quả. Cái quả của Chân Ngôn chính là trọn đủ hết thảy các loại huệ. Chiều hôm qua ta soạn kệ tụng, ngươi có biết hay chăng? Nếu đối với chuyện gần như thế mà ngươi còn chưa thể thấu đạt, hãy nên biết là ngươi chưa thể thông đạt cảnh giới của chư Phật!” Vì thế, nói đến chuyện này! Nếu người khi thấy chữ, hiểu rõ, do tương ứng với pháp, ắt thân tâm sẽ khác. Kẻ trước kia ngu độn, nếu đắc Tổng Trì, sẽ do nghe một câu mà thông đạt vô lượng nghĩa thú, nói chẳng thể cùng tận! Huống hồ [kẻ tạm được tương ứng], nhưng bị các lỗi quấy như ngã mạn v.v… dấy động, [há có nên] sanh tâm kiêu căng, ngạo mạn, chấp trước ư? Do vậy, hành giả hãy nên lìa pháp ái như thế, chớ nên tự lui sụt!

Lại nữa, khi hành giả quán Bổn Tôn, thoạt đầu bỗng thấy [hình tượng Bổn Tôn] diệt mất, chớ nên yêu đắm, chấp trước, hoặc sanh tâm sầu, hối, chỉ nên nhất tâm hành trì. Lâu dần, sẽ tự hiểu chân thật, rõ ràng. Nếu lúc thấy Bổn Tôn, các việc suy tưởng sẽ tự nhiên thành tựu; viên quang, nguyệt luân, và các chữ [trong chân ngôn] v.v… sẽ thuận theo ý niệm mà hiện ra rành rẽ, thấu suốt. Nếu thấy chữ thì phía ngoài chữ đều có quang minh chói ngời, ví như ngọn lửa sáng sạch khôn sánh. Hoặc quán tự luân như trong phần trước đã nói, trên luân cũng có quang minh, tùy tâm thành tựu. Cho đến quán sự viên minh ấy, muốn nhỏ liền hiện nhỏ, muốn lớn bèn hiện lớn, cho đến trọn khắp mười phương cõi Phật, thảy đều trọn khắp! Hoặc muốn trông thấy vô lượng vô số sắc tướng, ngôn ngữ diễn nói bí tạng, các chuyện thần thông của mười phương chư Phật, đều được thấy rõ. Ví như người thợ vàng tài khéo, có được vàng ròng tốt đẹp, tinh luyện trăm lần, [vàng sẽ] thanh tịnh nhu nhuyễn, vô cấu, tùy ý tạo tác, tùy tâm mà thành, hết thảy vô ngại. Đó gọi là cái quả của trì tụng.

Lại nữa, nói “xuất nhập tức” chính là như hơi thở của người đời, lọt vào thân rồi lại thoát ra, thoát ra rồi lại trở vào, chẳng có đoạn tuyệt, gián đoạn chút nào. Người ấy quán thấy tự luân viên minh cũng giống như thế, từ tâm của Bổn Tôn trong mỗi niệm đều tuôn nhập vào thân hành giả như hít vào. Lại từ thân tâm của người ấy, trong mỗi niệm mà thoát ra, nhập vào tâm của Bổn Tôn. Tâm trong mỗi niệm đều chẳng gián đoạn giống như thở ra. Mỗi niệm đều giáp vòng như thế vô cùng; đó chính là hành nhân Chân Ngôn thở ra hít vào vậy. Thở ra hít vào như thế, tưới rót thân tâm, tịnh trừ các cấu uế, dần dần đạt được các căn thanh tịnh. Lại tùy theo từng sự mà quán màu sắc của các chủng tử trong tự luân, như Tức Tai là sắc trắng, Hàng Phục thì có các màu như xanh hoặc đen v.v… Có thể suy ra mà biết! Làm như thế thì cũng có thể tùy tâm hoàn thành các sự. Trong kinh lại nói: “Mạng giả sở vị phong” (Mạng được gọi là phong). “Phong” tức là tưởng, là niệm. Tưởng mạng căn hít vào, thở ra như thế, tuy tịnh diệu, vẫn là do tưởng gió mà thành, cũng phải nên tịnh hóa.

(Kinh) Bỉ đẳng tịnh trừ dĩ, tác tiên trì tụng pháp. Thiện trụ chân ngôn giả, thứ nhất nguyệt niệm tụng. Hành giả tiền phương tiện, nhất nhất cú thông đạt.

(經)彼等淨除已，作先持誦法，善住真言者，次一月念誦，行者前方便，一一句通達。

(Kinh: Trừ sạch các thứ ấy, trước làm pháp trì tụng. Người khéo trụ Chân Ngôn, tụng niệm một tháng nữa. Mỗi câu tiền phương tiện, hành giả đều thông đạt).

Nói đến chuyện đã tịnh trừ các thứ ấy xong, trước hết, hãy nên nói

đến chữ A trong pháp trì tụng, vì hết thảy các chủng tử đều sanh từ chữ A. Nếu quán tướng chủng tử, thì tức là chẳng quán chữ A. Nếu cùng quán, sẽ chính là có hai tướng. Do vậy, chỉ quán chữ A, sẽ là hết thảy các chủng tử, vì hết thảy các pháp chẳng ra ngoài môn chữ A. Ở đây có nghĩa là: Trước hết, quán biệt tướng của chủng tử. Kế đó đến đây, mỗi mỗi đều cần phải nhập vào môn chữ A. Nếu nhập môn chữ A, sẽ thấy “lý thể vốn bất sanh”. Đã thấy như thế rồi, tức là ba nghiệp đều thông. Do thân thông, thấy trọn khắp các sắc thân, tùy loại thấy trọn khắp các thân ưa thấy. Do ngữ thông, có thể dùng một âm thanh mà thấu tới trọn khắp mười phương cõi Phật, cũng có thể ứng trọn khắp ngôn ngữ sai biệt của hết thảy chúng sanh. Do tâm thông, cho đến hết thảy động niệm, hý luận dấy lên trong tâm của hết thảy chúng sanh, không gì chẳng biết rõ, mà cũng có thể biết chuyện bí mật của các Như Lai, tức là sáu căn rốt ráo thanh tịnh, thành tựu Chủng Trí. Hành giả tu Chân Ngôn trước hết vâng làm một tháng niệm tụng, tức là trong vòng một tháng, trước hết hãy nên quán như trên đây.

Lại giải thích theo ý nghĩa bí mật, thì một năm do mười hai tháng mà thành, trở lại Bổn Tế để thấu đạt cái cội nguồn. Cũng như mười hai địa vị Bồ Tát, tức là sự giác ngộ của Thập Trụ, Đẳng Giác, Diệu Giác, ví như mười hai tháng. Do vậy, ở đây [kinh văn nói] “trong một tháng” chính là “nhập địa vị Sơ Trụ”. Đối với mỗi một câu, chữ, hoặc Bổn Tôn, đều hiểu chắc thật, thành tựu chẳng có chướng cấu. Vì thế nói là “mỗi câu đều tương ứng”.

“Hành giả tiền phương tiện”: Khi quán hạnh như thế, nếu dùng một bông hoa dâng Phật, chí tâm hồi hướng, nguyện hiểu thông đạt mỗi câu, và câu “hoa hiến thập phương nhất thiết Phật sát độ, phổ tác Phật sự” (hoa dâng lên hết thảy các cõi Phật trong mười phương, làm Phật sự trọn khắp) trong kinh văn thuộc phần sau, lúc bấy giờ, vừa niệm liền thành. Cho tới các chuyện như hương, thức ăn v.v… mỗi mỗi đều nói rộng như thế. Giả sử trời hạn hán nặng, hoặc có đủ loại tai ương, hoạn nạn, lúc bấy giờ, hành nhân dùng một đóa hoa để cúng dường, nguyện trừ nạn hạn hán ấy, xối cơn mưa to, hoặc nguyện các tai ương tự dứt, không gì chẳng ngay lập tức thành tựu. Lại đem mỗi một công đức ấy hồi hướng Bồ Đề, thí trọn khắp hết thảy chúng sanh. Đại nguyện Bồ Đề như thế cũng sẽ thành tựu, huống hồ các chuyện khác! Trong phần trước nói “một tháng” tức là tâm tương ứng với một cảnh.

“Nhất nhất cú thông đạt” (Mỗi câu đều thông đạt), tức là quán tự luân, quán thanh luân (âm thanh của câu chân ngôn liên tiếp xoay vần không gián đoạn), chủng tử của Bổn Tôn, mỗi mỗi đều hiện tiền rành rẽ, chẳng có sai lầm, thì gọi là “nhất nhất cú thông đạt”. Trước hết, quán Phật thành tựu, liền thấy viên minh. Hễ thành tựu một thứ, các thứ khác đều thành tựu. Tức là khi quán Bổn Tôn rành rẽ, các tướng như tự luân viên minh v.v… sẽ tự nhiên thành tựu. “Nguyệt” ở đây chính là Nguyệt Dụ tam muội, pháp tánh thanh lương có thể hiện trọn khắp trong tâm thủy của chúng sanh, chẳng phải như vầng trăng thế gian, chỉ là mượn nó (vầng trăng trong thế gian) để sánh ví cái tâm đó thôi. Chỉ cần thành một sự, những chuyện khác đều thành, nhưng sở dĩ nói trọn hết là vì mỗi điều sẽ đều có tác dụng trong kinh văn thuộc phần sau. Vì thế, nói trọn vẹn tác dụng của pháp quán mặt trăng.

(Kinh) Chư Phật đại danh xưng, thuyết thử tiên thọ trì. Thứ đương tùy sở hữu, phụng đồ hương, hoa đẳng, vị thành Chánh Giác cố, hồi hướng tự Bồ Đề. Như thị ư lưỡng nguyệt, chân ngôn đương vô úy. Thứ mãn thử nguyệt dĩ, hành giả nhập trì tụng.

(經)諸佛大名稱，說此先受持。次當隨所有，奉塗香花等，為成正覺故，迴向自菩提。如是於兩月，真言當無畏。次滿此月已，行者入持誦。

(Kinh: Chư Phật danh xưng lớn, bèn nói thọ trì trước. Kế đó, tùy sức có, dâng hương bôi, hoa thảy. Vì để thành Chánh Giác, hồi hướng tự Bồ Đề. Như thế trong hai tháng, chân ngôn sẽ vô úy. Mãn tháng kế tiếp rồi, hành giả liền trì tụng).

“Chư Phật đại danh xưng, thuyết thử tiên thọ trì” (Nói danh xưng to lớn của chư Phật là điều nên thọ trì trước hết), tức là chủng tử thành tựu tối sơ. “Thứ đương tùy sở hữu, phụng đồ hương, hoa đẳng” (Kế đó, tùy theo những gì mình có mà dâng hiến hương bôi, hoa v.v…) tức là có thể dùng một hoa để [dâng cúng] trọn khắp pháp giới, cho đến do nhân duyên nguyện lực, có thể trừ các thứ khổ não của chúng sanh như phẩm Phổ Môn đã nói. Há có phải là do một hoa mà có thể thành tựu nguyện lực như thế ư? “Vị thành Chánh Giác cố, hồi hướng tự Bồ Đề” (Vì để thành Chánh Giác mà hồi hướng Bồ Đề của chính mình): Hãy nên biết đấy chính là chủng tử của Bồ Đề trong tự tâm sáng sạch, hiển hiện lực dụng tự tại. Kế đó là giải thích ý nghĩa sâu xa trong hai chữ ấy. “Như thị ư lưỡng nguyệt, chân ngôn đương vô úy” (Hãy nên trong hai tháng, mà hành chân ngôn vô úy như thế đó) tức là nói đến ý nghĩa Tất Địa. Đây chính là tác dụng to lớn trong tháng thứ hai. Tháng thứ nhất là thành tựu chủng tử. Tháng thứ hai là thành tựu địa vị. Kế đó, trọn hết tháng ấy rồi, sẽ hoặc là thành tựu hạnh thế gian, tiến nhập trì tụng. Nếu nói theo thành tựu thế gian thì chính là tháng thứ nhất trì tụng; tháng kế đó, đạt được thành tựu trong pháp thế gian, tức là được thành tựu các pháp nơi dược vật, có thể đạt được Văn Trì “hễ nghe bèn chẳng quên”, cho đến lực, thần thông, minh hạnh đều được khéo thành tựu, được tự tại nơi Đại Không. Nếu nói theo nghĩa xuất thế, tức là khi thành tựu pháp ấy, sẽ có thể mãn hết thảy các nguyện.

(Kinh) Sơn phong hoặc ngưu lan, cập chư hà than đẳng, tứ cù đạo, nhất thất, thần thất, đại thiên thất, bỉ mạn đồ la xứ, tất như kim cang cung. Thị xứ nhi kết hộ, hành giả tác thành tựu.

(經)山峯或牛欄，及諸河潬等，四衢道一室，神室大天室彼漫荼羅處，悉如金剛宮。是處而結護，行者作成 就。

(Kinh: Đỉnh núi hoặc chuồng bò, và các bến sông thảy, đường ngã tư, một thất, miếu thần, miếu đại thiên, nơi mạn đồ la ấy, đều như cung kim cang. Kết hộ các nơi ấy, hành giả làm thành tựu).

Nói “sơn phong, ngưu lan” (đỉnh núi, chuồng bò) có nghĩa là Quán. Khi thực hiện thành tựu, sẽ như ở trên núi, chính là tương ứng với núi Trung Đạo. Mỗi mỗi sự đều tương ứng với Lý. Nói “bất động danh sơn” (bất động gọi là núi) tức là [nói về] đại Bồ Đề tâm. Do là chỗ cùng tột trong Bồ Đề tâm ấy, nên gọi là “sơn phong” (đỉnh núi). Như người lên núi, nhìn xuống vạn vật, không gì chẳng thấy rõ ràng. Núi pháp tánh ấy cũng thế, [từ trên núi ấy] nhìn xuống pháp giới, sẽ chiếu trọn khắp vô ngại! “Ngưu lan” (Chuồng bò): Bò sanh ra năm thứ tịnh, có thể khử uế, trừ chướng, thành tựu chuyện thanh tịnh. Do được trưởng dưỡng bởi chất tịnh của bò, cỏ mịn tươi tốt, tự nhiên sum suê. Chuồng bò trong Bồ Đề tâm cũng thế, có thể ngăn ngừa các lỗi phân biệt, vọng tưởng, tịnh hóa các tâm địa, dùng nước đại bi rưới đất bình đẳng, sanh khởi công đức tùy ý trưởng thành. Ý nghĩa của hai con sông như đã nói trong phần trước. “Hai con sông” nghĩa là tuôn chảy chẳng dứt; đó là dòng sanh tử. Lại còn là tâm tâm tịch diệt, đổ vào biển cả pháp tánh; tức dòng xuất thế. Ở giữa đó, chính là cảnh Trung Đạo diệu trụ, kham tạo ra sự thành tựu nhiệm mầu. Nói “tứ đạo trung” (tức “tứ cù đạo” trong chánh kinh) chính là Tứ Thánh Đế Trung Đạo. “Nhất thất” tức là trừ phân biệt đối với các cảnh, thuộc về hạnh Như Như, coi đó là “thất”. “Đại thiên thất” (Miếu thờ đại thiên) chính là Niết Bàn thất, được thành tựu bởi sức tự tại của Bồ Đề. Nếu chẳng nhập “đại thiên thất” như thế, sao có thể thành tựu sức tự tại cho được? Ý nghĩa của Mạn đồ la như đã nói trong phần trước. “Tứ giác” là làm hình tượng của chày kim cang ba nhánh, [xếp đặt sao cho các chày ấy] tiếp giáp nhau vây quanh, [thì khoảng không gian trong vòng chày kim cang ấy được] gọi là “kim cang cung”.

Nếu nói theo ý nghĩa bí mật, đấy chính là đại trí không ai có thể phá hoại. Do dùng kim cang diệu trí ấy để kết thành kim cang giới, thủ hộ Bồ Đề tâm, các việc làm đều hoàn thành. “Tác hộ” (Thực hiện sự thủ hộ) chính là dùng minh chú Hàng Phục Tam Thế và minh chú Bất Động để thủ hộ các sự. Nếu nói theo Lý, Hàng Phục Tam Thế và Bất Động Minh Vương tức là đại Bồ Đề tâm, kham có thể thủ hộ hết thảy chúng sanh, khiến cho thiện căn của họ tự tại thành tựu.

“Sức dược vật thành tựu” tức là không thanh, dầu tô, ngưu hoàng v.v… tùy theo việc mà thực hiện [pháp thành tựu] như các chỗ khác (các kinh luận khác) đã nói. Nói theo Lý thì chính là thân khẩu ý thành tựu. Đó gọi là “tạng tam nghiệp vô tận trang nghiêm phấn tấn thị hiện”, thành tựu pháp giới chúng sanh. Phật pháp vốn dĩ trước là thành tựu nơi Sự; sau đấy mới dùng tịnh huệ Đại Không để quán sát, tức là thành tựu xuất thế.

(Kinh) Tức dĩ trung dạ phần, hoặc ư nhật xuất thời, trí giả ưng đương tri, hữu như thị tướng hiện, Hồng thanh hoặc cổ âm. Nhược phục địa chấn động, cập văn hư không trung, hữu duyệt ý ngôn từ. Ưng tri như thị tướng, Tất Địa tổng như ý. Chư Phật lưỡng túc tôn, tuyên thuyết ư bỉ quả, trụ thị Chân Ngôn hạnh, tất định đương thành Phật. Ưng nhất thiết chủng loại, thường niệm trì Chân Ngôn, cổ Phật đại tiên thuyết, cố ưng đương ức niệm.

(經)即以中夜分，或於日出時，智者應當知，有如是相現，吽聲或鼓音，若復地震動，及聞虛空中，有悅意言辭，應知如是相，悉地總如意。諸佛兩足尊，宣說於彼果，住是真言行，必定當成佛，應一切種類，常念持真言，古佛大仙說，故應當憶念。

(Kinh: Liền vào lúc giữa đêm, hoặc khi mặt trời mọc. Bậc trí hãy nên biết, có tướng như sau hiện: Tiếng Hồng, hoặc tiếng trống. Hoặc đất lại chấn động, và nghe trong hư không, có ngôn từ đẹp ý. Nên biết tướng như thế, Tất Địa được như ý. Chư Phật Lưỡng Túc Tôn, tuyên nói cái quả ấy. Trụ hạnh Chân Ngôn này, nhất định sẽ thành Phật. Hết thảy các chủng loại, nên thường trì chân ngôn, cổ Phật đại tiên nói. Vì thế nên nghĩ nhớ).

Khi dược vật và tâm thành tựu, sẽ có tướng thượng, trung, hạ. Khi mặt trời mọc là thượng, nửa đêm là trung, đầu đêm là hạ. Trong lúc ấy nếu có tướng, hãy nên biết tùy theo từng sự mà biết là thành tựu thượng, trung, hay hạ. “Đầu đêm” có nghĩa là “mới nhập, chưa chứng”. Nửa đêm có nghĩa là Bồ Đề tâm, tức từ nay do trái nghịch sự tối tăm, hướng theo sáng suốt, nhưng vẫn chưa là đại minh. Tới khi mặt trời mọc là tướng thành tựu, ví như vầng mặt trời to lớn chiếu trọn khắp thế gian. Trong lúc đó, hoặc có âm thanh chữ Hồng, hoặc đủ loại tiếng trống, hoặc đất chấn động mạnh mẽ, hoặc nghe các thứ âm thanh mầu nhiệm, [thấy] đủ loại tướng mầu nhiệm mà mọi người thích nghe, tâm ý vui sướng, hoặc trên không trung, hoặc ở trong đàn tràng. Nếu có các tướng ấy, hãy nên biết đó là Tất Địa thế gian thành tựu. Nếu nói theo Lý, chỗ mỗi một pháp kết hợp đạt được cái quả, tức là cái quả tam thừa. Hoặc chuyển pháp luân, đạt được thế lực to lớn, cho đến trường thọ, thọ lượng vô số, tiến cao hơn là du hành trên hư không, tịnh nhãn soi sáng. Đã thanh tịnh thì vô ngại tịnh tâm là trí huệ trọn khắp. Tới đây là xong phẩm Thành Tựu Thế Gian.

Phẩm Thứ Sáu: Tất Địa Xuất Hiện — Tất Địa Xuất Hiện Phẩm Đệ Lục

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn phục quán chư đại chúng hội, vị dục mãn túc nhất thiết nguyện cố, phục thuyết tam thế vô lượng môn quyết định trí viên mãn pháp cú.

(經)爾時，世尊復觀諸大眾會，為欲滿足一切願故，復說三世無量門決定智圓滿法句。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn lại quán các đại chúng hội, vì muốn thỏa mãn hết thảy các nguyện, lại nói pháp cú viên mãn “trí quyết định trong vô lượng môn khắp ba đời”).

Quán sát đại chúng chẳng phải là không có nhân duyên. Trước hết, dùng Phật tâm để quán chủng tử, tướng mạo, và thể tánh của các chúng sanh ấy kham tiếp nhận pháp nào, nên gieo như thế nào để họ đạt được lợi ích. Quán như thế xong, sẽ biết họ sẽ từ nơi pháp môn nào mà được ngộ nhập. Vì muốn nói điều này, cho nên trước hết [đức Phật] bèn quán cơ (xem xét căn cơ). Vô lượng trí môn quyết định trong ba đời, tức là trong một niệm, vô lượng trí môn vô ngại trọn ba đời. Đức Phật dùng đủ loại phương tiện để nói diệu pháp ấy, hết thảy chúng sanh ai nấy tùy theo trí môn tương ứng mà đạt được quyết định. Do các môn ấy vô lượng; cho nên nói là “vô lượng môn”. Đức Phật quán đại chúng hội, vì họ nói môn “tiến nhập phổ môn pháp giới” này, muốn cho ai nấy tùy theo cái duyên của chính họ mà đạt được quyết định, nên gọi là “quyết định trí môn”. “Pháp cú” là trước hết vận dụng Sự, từ Sự có thể sanh ra Lý. Vì thế, gọi là Cú (câu), tức Cú chính là cái để Kệ nương vào. Cách thành lập các câu kệ trong thế gian là dùng danh tự để nói. “Mãn túc”: Nhập pháp môn này, có thể sanh ra pháp môn, có thể sanh ra pháp giới vô tướng là pháp bí mật do Như Lai tự chứng; muốn dùng pháp như thế để thỏa mãn [ước nguyện của] hết thảy chúng sanh, khiến cho chẳng luống uổng. “Cú” ở đây chính là kệ, đừng hiểu là từng câu. Trong phần sau, sẽ coi “nghĩa” (tức ý nghĩa trong một bài kệ) là câu kệ.

(Kinh) Hư không vô cấu, vô tự tánh, năng thọ chủng chủng chư xảo trí.

(經)虛空無垢無自性，能授種種諸巧智。

(Kinh: Hư không vô cấu, vô tự tánh, hay trao các thứ trí thiện xảo).

Tâm trí Nhất Thiết Trí giống như hư không, vô cấu, vô lượng, vô ngại, chẳng có phân biệt, tức là pháp hiện chứng Đại Không của Phật. “Vô tự tánh” tức là pháp giới thanh tịnh ấy vô cấu như hư không, cũng lại chẳng có tự tánh, chẳng thể chấp trước! Do như thế chính là Đại Không, vô vi cũng là vô tự tánh, có thể sanh ra trí Nhất Thiết Trí, tức là “xảo trí”; đó là tên gọi khác của trí. Nếu chẳng phải là xảo trí, sao có thể thuận theo đủ loại tâm hạnh của hết thảy chúng sanh, hiện thân mà họ thích thấy, nói pháp họ đáng nên nghe, tương xứng với căn cơ lãnh ngộ của họ, thảy đều chẳng dối, vào trong hết thảy pháp giới bình đẳng, tức là tột bậc hay khéo trong các thứ khéo léo. Do bình đẳng Không cũng là vô tự tánh, hữu tướng sanh diệt cũng lại chẳng có tự tánh. Vì thế, trong pháp tự tại có thể sanh ra xảo trí, thỏa nguyện trọn khắp hết thảy chúng sanh, độ lượng chẳng thể nghĩ bàn.

(Kinh) Do bổn tự tánh thường Không cố, duyên khởi thậm thâm nan khả kiến.

(經)由本自性常空故，緣起甚深難可見。

(Kinh: Do bổn tự tánh thường là Không, duyên khởi rất sâu khó thể thấy).

Đây chính là tự tánh của “bất khả đắc Không”, tức là thân đệ nhất thường trụ của Pháp Thân Phật, do lìa tám tướng điên đảo như không, phi không v.v… Đấy chính là pháp rất sâu khởi lên từ các duyên, vô vi, vô tác, mà có thể chẳng động pháp giới, ứng trọn khắp chúng sanh. Cơ và ứng tương quan như vầng trăng hiện nơi nước trong. Pháp duyên khởi như thế chẳng thể nghĩ bàn! (Tự tánh của Không là thường có, chẳng phải là trước không mà nay có. Đã có rồi lại không. Vì thế, nói là bản tánh của Không là như thế đó).

(Kinh) Ư trường hằng thời thù thắng tấn, tùy niệm thí dữ vô thượng quả.

(經)於長恒時殊勝進，隨念施與無上果。

(Kinh: Tinh tấn lâu dài hành thù thắng, tùy niệm ban cho quả vô thượng).

“Hằng” tức là thường tu pháp hạnh như thế, cho đến Đại Không cũng chẳng thể được, vì vô tự tánh. Ví như Đại Không có thể sanh khởi vạn hạnh, đối với hạnh pháp giới bình đẳng rất sâu này, nếu hành giả có thể thường hành như thế, sẽ có thể tùy thuận thỏa mãn các điều mong nguyện của chúng sanh, cho đến vô thượng đại nguyện cũng có thể ban cho họ.

(Kinh) Thí như nhất thiết thú cung thất, giai y hư không vô trước hạnh. Thử thanh tịnh pháp diệc như thị, tam hữu vô dư thanh tịnh sanh.

(經)譬如一切趣宮室，皆依虛空無著行。此清淨法亦如是，三有無餘清淨生。

(Kinh: Ví như hết thảy các cung điện, đều nương hư không, hạnh chẳng chấp. Pháp thanh tịnh này cũng như thế, ba cõi chẳng còn, thanh tịnh sanh).

“Thí như nhất thiết thú cung thất, giai y hư không vô trước hạnh” (Ví như cung điện, nhà cửa trong hết thảy các đường [thọ sanh], đều nương vào hư không [để tồn tại, nhưng hư không và các thứ nương vào nó để tồn tại] đều chẳng sanh chấp trước): Sợ người khác chẳng tin hiểu, bèn dẫn thí dụ để sánh ví. Như hết thảy thế gian đều nương vào hư không để an trụ, nhưng Đại Không chẳng nương vào đâu, chẳng nghĩ thế này: “Hết thảy thế gian do ta mà sanh, nương vào ta mà trụ”. Thế gian này ở trong hư không cũng chẳng nghĩ tới ân đức [của hư không] để cầu báo đáp, chẳng khởi ý niệm như thế này: “Do sức của hư không khiến cho ta được an ổn như thế”. Vì sao vậy? Do chẳng thấy hư không có hạnh tạo tác, nên chẳng nghĩ báo đáp. Kế đó nói: “Thử thanh tịnh pháp diệc như thị, tam hữu vô dư thanh tịnh sanh” (Pháp thanh tịnh này cũng như thế, do chướng ngại trong ba cõi chẳng còn thừa sót nên thanh tịnh sanh khởi): Nói gộp chung với cái hạnh đã nói trong đoạn trước “cũng giống như hư không” (tức hạnh “pháp giới bình đẳng”), trừ chướng trong ba cõi chẳng còn thừa sót, có thể sanh ra pháp thanh tịnh, sanh khởi thân mầu nhiệm thanh tịnh tương xứng với pháp tánh.

(Kinh) Tích Thắng Sanh Nghiêm tu thử cố, đắc hữu nhất thiết Như Lai hạnh.

(經)昔勝生嚴修此故，得有一切如來行。

(Kinh: Xưa Thắng Sanh Nghiêm tu hạnh này, đạt được hết thảy Như Lai hạnh).

Lại dẫn chuyện xưa để làm chứng. Thắng Sanh tức là Tiên Sanh. Tiên Sanh tức là người giác ngộ pháp này trước. Nếu giác ngộ pháp này thì chính là vô tận trang nghiêm, tức tạng diệu nghiêm định huệ thần lực trang nghiêm vô tận. [Hai câu kệ trên đây có] ý nói: Trong quá khứ, có một vị Bồ Tát tên là Thắng Sanh Nghiêm. Đây chính là một vị Phật Tử, tức là người tu hành trước kia, như nói Tiên Sanh vậy. Tiếng Phạn là Tỵ Bộ. [Do vị ấy tu hành hạnh này], chẳng lâu sau bèn trọn đủ các thứ của cải, tức là pháp tài. Đấy chính là dùng đức để trang nghiêm cái thân. Vị tiên giác ấy đã từng đạt được pháp như thế, hết thảy chư Phật cũng đều đạt được pháp ấy.

(Kinh) Phi tha cú hữu nan khả đắc, tác thế biến minh như Thế Tôn, thuyết cực thanh tịnh tu hành pháp, thâm quảng vô tận ly phân biệt.

(經)非他句有難可得，作世遍明如世尊，說極清淨修行法，深廣無盡離分別。

(Kinh: Chẳng do câu khác mà hiện hữu, cái quả pháp giới rất khó được, soi khắp cõi đời như Thế Tôn, nói pháp tu hành cực thanh tịnh, sâu rộng vô tận, lìa phân biệt).

Ý nói: Nếu lìa pháp này mà có thể do pháp cú khác bèn được thành tựu cái quả pháp giới chẳng thể nghĩ bàn như thế, chẳng có lẽ ấy! Giả sử cầu trong ấy, cũng chẳng có lẽ nào đạt được! Như cầu dầu ở trong nước, chẳng thể được! Nếu ai có thể tự chứng điều này chẳng phải gì khác, chẳng do pháp nào khác mà ngộ, liền có thể chiếu sáng thế gian giống như mặt trời soi chiếu. Cũng như khi đức Phật xuất thế, đã tạo sự sáng suốt to lớn cho khắp hết thảy thế gian vô minh. “Thuyết cực thanh tịnh tu hành pháp, thâm quảng vô tận ly phân biệt” [nghĩa là] đức Phật nói pháp tự chứng cực thanh tịnh, vô phân biệt, lìa phân biệt rất sâu. Pháp ấy rộng sâu, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể phá hoại, chẳng có cùng tận. Đấy là ý nghĩa tán thán công đức của pháp vậy.

(Kinh) Nhĩ thời, Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn thuyết thử già đà dĩ, quán sát Kim Cang Thủ đẳng nhất thiết đại chúng, cáo Chấp Kim Cang ngôn: - Thiện nam tử! Các các đương hiện pháp giới thần lực Tất Địa lưu xuất cú. Nhược chư chúng sanh kiến như thị pháp, hoan hỷ dũng dược, đắc an lạc trụ.

(經)爾時，毘盧遮那世尊說此伽陀已，觀察金剛手等一切大眾，告執金剛言：善男子！各各當現法界神力悉地流出句。若諸眾生見如是法，歡喜踊躍得安樂住。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn nói già đà ấy xong, quán sát hết thảy đại chúng như Kim Cang Thủ v.v… bảo Chấp Kim Cang rằng: - Thiện nam tử! Mỗi người hãy nên hiện câu pháp giới thần lực lưu xuất Tất Địa. Nếu các chúng sanh thấy pháp như thế, sẽ hoan hỷ, hớn hở, được trụ trong an lạc).

“Thần lực” cũng là vận dụng thần biến. “Thần biến” ở đây hiểu theo nghĩa rộng: Từ một mà đạt được nhiều. Đức Phật quán đại chúng chẳng phải là không có nhân duyên, [Ngài quán sát đại chúng trong hội] vì muốn khiến cho họ ai nấy đều nói câu [diễn giải] Tất Địa được lưu xuất từ sức thần thông tự tại thuộc pháp giới chẳng thể nghĩ bàn. Sự lưu xuất ấy được gọi là Môn. Do [chữ Môn trong] tiếng Phạn bao hàm nhiều nghĩa, nay ý nghĩa ở đây là “lưu xuất”, tức là Phật tâm tự chứng pháp giới, lưu xuất vô lượng môn xảo trí. Có nghĩa là mỗi vị Bồ Tát hoặc Kim Cang đều là mỗi đức nội chứng của Như Lai. Từ đó hiện ra pháp môn, mỗi môn đều có truyền pháp, nhiếp thọ chúng sanh, dẫn dắt một loại chúng sanh ấy do môn ấy mà tiến nhập, đạt đến địa vị chứng trí Nhất Thiết Trí. Ý Phật muốn khiến cho các vị ấy ai nấy đều nói môn nhập Thật Tướng. Nếu có chúng sanh tương xứng căn tánh ấy, sẽ sanh lòng vui thích, phát khởi thiện căn; tức là từ môn này mà thành tựu hạnh thù thắng, trụ trong hạnh an lạc của Như Lai.

(Kinh) Như thị thuyết dĩ, chư Chấp Kim Cang vị Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn tác lễ: “Như thị, pháp chủ! Y sở giáo sắc”. Phục thỉnh Phật ngôn: “Duy nguyện Thế Tôn ai mẫn ngã đẳng, thị hiện Tất Địa lưu xuất cú, hà dĩ cố? Ư tôn giả Bạc Già Phạm tiền, nhi tự tuyên thị sở thông đạt pháp, phi thị sở nghi. Thiện tai Thế Tôn! Duy nguyện lợi ích an lạc vị lai chúng sanh cố”.

(經)如是說已 ，諸執金剛為毘盧遮那世尊作禮 ：如是

。法主！依所教勅。復請佛言：惟願世尊哀愍我等，示現悉地流出句。何以故？於尊者薄伽梵前而自宣示所通達法，非是所宜。善哉世尊！惟願利益安樂未來眾生故。

(Kinh: Nói như thế xong, các vị Chấp Kim Cang đảnh lễ đức Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn: “Thưa pháp chủ, đúng như thế! Chúng con kính vâng lời truyền dạy”. Lại thỉnh đức Phật rằng: “Kính xin đức Thế Tôn thương xót chúng con, thị hiện câu lưu xuất từ Tất Địa. Vì sao vậy? Đối trước đức Bạc Già Phạm tôn kính mà tự tuyên nói, chỉ bày pháp do chính mình thông đạt thì chẳng phải là điều hợp lẽ. Lành thay đức Thế Tôn! Kính mong hãy lợi ích, an lạc chúng sanh trong đời vị lai”).

Khi đó, các vị Chấp Kim Cang đảnh lễ Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn, thưa: “Như thị pháp chủ! Y sở giáo sắc”, tức là tuân theo mệnh lệnh của đức Phật, chẳng dám trái nghịch. Nhưng Như Lai là pháp chủ, nếu ai nấy đối trước đức pháp chủ mà nói sai khác, thì là điều chẳng nên. Do vậy, thỉnh đức Phật tự nói để hết thảy mọi người được nghe. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn! Chúng con đối trước đức Thế Tôn nói pháp do chính mình thông đạt chẳng phải là điều đáng nên. Đó là lời đáp. Khi đó, các vị Kim Cang lại thỉnh đức Phật rằng: “Kính mong đức Thế Tôn thương xót chúng con, thị hiện câu lưu xuất từ Tất Địa. Vì lẽ nào? Đối trước đức Thế Tôn đáng tôn trọng mà tự tuyên nói, chỉ bày pháp do chính mình thông đạt, chẳng phải là điều đáng nên”. Điều này có ý nghĩa như thế nào? Như Lai pháp vương tôn quý, thù thắng vô thượng đã hiện tiền thông đạt pháp này, thấy thấu suốt rõ ràng chẳng thừa sót. Chúng con do ân lực của Phật, đều từ một môn, thuận theo tâm lượng của chính mình mà được thông đạt. Nếu chúng con đối trước bậc đại pháp chủ như thế mà tự xưng nói thì chẳng đúng lẽ! Đấy là ý hổ thẹn, khiêm nhượng vậy. [Các vị Kim Cang] trần thuật ý nghĩa như thế, nguyện Phật hãy tự nói. Vì lẽ nào vậy? Vì chúng sanh trong đời vị lai gặp được pháp này, sẽ đạt được lợi ích to lớn, khai tri kiến của Phật, mau chóng thực hiện hoàn thành hạnh an lạc của Như Lai.

(Kinh) Thời, Bạc Già Phạm Tỳ Lô Giá Na cáo nhất thiết chư Chấp Kim Cang ngôn: - Thiện tai, thiện tai, thiện nam tử! Như Lai sở thuyết pháp Tỳ Nại Da xưng tán nhất pháp, sở vị hữu tu. Nhược hữu tu thiện nam tử, thiện nữ nhân, kiến như thị pháp, tốc sanh nhị sự, vị bất tác sở bất ưng tác, chúng sở xưng tán.

(經)時，薄伽梵毘盧遮那告一切諸執金剛言：善哉善哉！善男子！如來所說法毘柰耶稱讚一法，所謂有羞。若有羞善男子善女人，見如是法速生二事，謂不作所不應作、眾所稱讚。

(Kinh: Khi đó, đức Bạc Già Phạm Tỳ Lô Giá Na bảo hết thảy các vị Chấp Kim Cang rằng: - Lành thay! Lành thay! Thiện nam tử! Trong pháp Tỳ Nại Da do Như Lai nói, đã khen ngợi một pháp, chính là “có hổ thẹn”. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân có lòng hổ thẹn, thấy pháp như thế, sẽ nhanh chóng sanh khởi hai chuyện, tức là chẳng làm chuyện không nên làm, và được đại chúng khen ngợi).

Ý đức Phật là ca ngợi: Các vị thiện sĩ ấy tuy đã khéo thông đạt pháp môn mà họ đã nhập, nhưng do kính ngưỡng Như Lai mà sanh lòng hổ thẹn, chẳng dám trần thuật [pháp môn ấy]. Hãy nên biết đấy là tướng trạng của bậc thiện sĩ, nên [đức Phật] bảo “Lành thay! Lành thay!” Kế đó, [đức Phật] liền dùng ngay điều các vị ấy đã làm để tiếp dẫn, cho nên nói “trong luật thuộc về pháp do đức Như Lai đã dạy, chỉ thường khen ngợi một pháp, tức là hổ thẹn”. Trong tiếng Phạn, [“hổ thẹn” (Lajja)] khác với “tàm quý” (Hrīapatrāpya). Giải thích tàm quý là như thế nào? Chính là có lòng hổ thẹn. Nếu người có lòng hổ thẹn, chính là có tàm quý. Như Lai thường khen ngợi pháp này. Nếu ai có tâm hổ thẹn, sẽ thành tựu hạnh bí mật. Hãy nên biết đó là chỗ phát khởi dấu tích (tức là hiện ra cách hành trì như thế để tiếp dẫn chúng sanh). Do có lòng hổ thẹn, sẽ trọn đủ hai pháp:

- Một là đối với các sự nghiệp chẳng nên làm, sẽ đều chẳng làm. Thế nào là “chẳng nên làm”? Như người trong thế gian, ai nấy hãy nên quán sát chuyện chẳng nên làm trong chủng tánh của chính mình liền chẳng dám làm; thế gian gọi [người ấy] là người biết hổ thẹn. Nay thiện nam tử này cũng thế, tự quán sát chủng tánh của Như Lai, biết hết thảy các ác nghiệp trong pháp ấy thảy đều chẳng nên làm. Đấy chính là pháp thứ nhất.

- Hai, do chẳng làm ác, sẽ được Như Lai khen ngợi. Không chỉ riêng Như Lai, mà còn được các hàng trời, người, A Tu La, sa môn, Bà la môn và đại chúng thánh phàm trong mười phương đều thường khen ngợi, truyền nói. Đấy chính là quả báo do chẳng làm các điều ác. Lại nữa, điều được đại chúng khen ngợi chính là “đều hành hết thảy các điều thiện”. Do trọn đủ hết thảy các điều thiện, bèn được đại chúng khen ngợi.

(Kinh) Phục hữu nhị sự, vị sở vị chí linh chí, đắc dữ Phật, Bồ Tát đồng xử.

(經)復有二事，謂所未至令至，得與佛菩薩同處。

(Kinh: Lại có hai chuyện, tức là: Khiến đạt được điều chưa đạt đến, và được ở cùng chỗ với Phật, Bồ Tát).

Nói “khiến cho đạt được điều chưa đạt được” chính là đạt được bến bãi có vật báu trí Nhất Thiết Trí. Do có lòng hổ thẹn, nên có thể hành hai pháp. Do hai pháp trên đây mà có thể đạt tới chỗ đáng nên đạt tới, trước kia chưa ngộ mà nay đắc ngộ, trước kia chưa nghe mà nay được nghe. Đó là một pháp.

Điều thứ hai là do đạt tới điều trước kia chưa đạt, bèn sanh trong chủng tánh của Như Lai, ở cùng một chỗ với hết thảy Phật, Bồ Tát, thường chẳng lìa bỏ sự thắng tấn vi diệu. Đấy chính là điều thứ hai.

(Kinh) Phục hữu nhị sự, vị trụ Thi La, sanh ư nhân thiên.

(經)復有二事，謂住尸羅、生於人天。

(Kinh: Lại có hai chuyện là trụ trong Thi La và sanh trong trời người).

“Trừ nóng bức, được mát mẻ” chính là ý nghĩa của Thi La. Như người nóng bức, nghĩ tưởng cái ao trong mát, hay căn nhà mát mẻ, kẻ khéo nhập liền lìa các ương hoạn nhiệt não. Lại như người bệnh nhiệt được trừ bệnh nhiệt độc, thân tâm liền mát mẻ, khéo được an vui, có ý nghĩa giống như thanh lương. Bậc Bồ Tát tánh giới thành tựu, chẳng do [vâng giữ] giới [do đức Phật] chế định mà tùy ý đều trọn đủ giới. Ví như biển cả, tánh nó vốn tự chẳng chứa đựng tử thi, chẳng có người hay vật nào có thể khiến cho nó như thế, chẳng giống như giới Thanh Văn.

Pháp thứ hai là do trọn đủ giới, thường được sanh trong trời người. Đây là nói người chưa đạt đến địa vị đắc Pháp Thân, đời đời thường sanh trong nhân gian hay cõi trời, được lìa chướng, thấy Phật, nghe pháp. Đấy chính là lợi ích to lớn.

(Kinh) Thiện tai, đế thính, thiện tư niệm chi, ngã đương tuyên thuyết chân ngôn thành tựu lưu xuất tương ứng cú. Chư lưu xuất tương ứng cú, Chân Ngôn môn tu Bồ Đề chư Bồ Tát, tốc ư thị trung, đương đắc Chân Ngôn Tất Địa.

(經)善哉諦聽，善思念之，我當宣說真言成就流出相應句。諸流出相應句，真言門修菩提諸菩薩，速於是中當得真言悉地。

(Kinh: Lành thay, lắng nghe, khéo suy nghĩ lấy. Ta sẽ tuyên nói câu tương ứng với sự lưu xuất bởi chân ngôn thành tựu. Do các câu lưu xuất tương ứng ấy, các vị Bồ Tát tu Bồ Đề trong Chân Ngôn môn sẽ nhanh chóng đạt được Chân Ngôn Tất Địa trong ấy).

Trong từ ngữ “thiện tai” (lành thay) ở đây có hai nghĩa, tức là đức Phật tán thán phẩm đức hiền thiện của các vị ấy, hoặc là [nói “lành thay”] để bảo họ hãy khéo nghe. “Lưu xuất” là như đức Phật phóng quang, trước là có chỗ phát ra, tức là các chỗ như diện môn, hào tướng (tướng bạch hào giữa hai chân mày), đỉnh đầu v.v… Phóng ra làm Phật sự rộng khắp xong, lại trở vào [chỗ phát ra quang minh ấy]. Sự lưu xuất này của chân ngôn cũng giống như thế. Hãy nên biết từ chân ngôn lưu xuất chính là “lưu xuất cái quả Tất Địa”. Chân ngôn này vốn từ công đức tự chứng của Như Lai, từ tâm địa của đức Phật mà xuất hiện, tạo tác vô lượng pháp môn, thực hiện Phật sự to lớn. Thực hiện Phật sự xong, khiến cho chúng sanh đáng được độ sẽ do môn ấy mà nhập pháp giới của Phật, nên gọi là “lưu xuất”. Vì thế, kế đó nói “do câu tương ứng ấy, các vị Bồ Tát tu Bồ Đề trong Chân Ngôn môn sẽ nhanh chóng đạt được cái quả Chân Ngôn Tất Địa”. Cái quả trong ấy chính là cái quả trí Nhất Thiết Trí chẳng thể nghĩ bàn.

(Kinh) Nhược hành giả kiến Mạn đồ la tôn sở ấn khả, thành tựu chân ngữ, phát Bồ Đề tâm, thâm tín từ bi, vô hữu xan lận, trụ ư điều phục, năng thiện phân biệt tùng duyên sở sanh, thọ trì cấm giới, thiện trụ chúng học, cụ xảo phương tiện dũng kiện, tri thời, phi thời, hiếu hành huệ xả, tâm vô bố úy, cần tu Chân Ngôn hành pháp, thông đạt Chân Ngôn thật nghĩa, thường nhạo tọa Thiền, nhạo tác thành tựu.

(經)若行者見漫荼羅尊所印可成就真語發菩提心、深信慈悲、無有慳悋、住於調伏，能善分別從緣所生，受持禁戒善住眾學，具巧方便勇健，知時非時，好行惠捨心無怖畏，勤修真言行法，通達真言實義，常樂坐禪、樂作成就。

(Kinh: Nếu hành giả thấy lời chân thật được bậc tôn quý trong Mạn đồ la ấn khả, thành tựu, sẽ phát tâm Bồ Đề, tin sâu từ bi, chẳng hề keo tiếc, trụ trong điều phục, có thể khéo phân biệt [các pháp] từ duyên sanh ra, thọ trì giới cấm, khéo trụ trong các điều học (các tướng thành tựu), trọn đủ phương tiện khéo léo, mạnh mẽ, biết đúng thời và chẳng đúng thời, thích hành xả thí rộng rãi, tâm chẳng sợ hãi, siêng tu hành pháp Chân Ngôn, thông đạt thật nghĩa Chân Ngôn, thường thích tọa Thiền, thích tạo thành tựu).

Kế đến là điều đầu tiên [trong Chân Ngôn Tất Địa], từ “nhược hành giả kiến Mạn đồ la tôn sở ấn khả thành tựu chân ngữ” (nếu hành giả thấy bậc tôn quý trong Mạn đồ la ấn khả, thành tựu lời chân thật) trở đi là nói về thứ tự trong pháp cúng dường. Trước hết, được thấy Mạn đồ la. Không chỉ được trông thấy mà thôi, cần phải được thầy thực hiện pháp gia trì, dẫn vào [Mạn đồ la] như trong phần trước đã nói. Không chỉ được vào mà thôi, [lại còn phải] theo thứ tự tu hành. Do thuận theo pháp tu hành, được A xà lê ấn khả, truyền pháp. Do được ấn khả, quán đảnh; kế đó, nói tới chuyện thành tựu Chân Ngôn.

Lại nữa, trong phẩm Thế Gian Trì Tụng, trước hết là nói về cách quán viên minh, có cách niệm tụng hoàn nhiễu chân ngôn tự luân (đầu đuôi tiếp nối). Khi đó, chữ thứ nhất từ trong miệng tuôn ra, nhập vào thân, giống như hơi thở hít vào trọn khắp thân phần. Đấy là do thần lực tự tại của Như Lai gia trì. Người niệm như thế có thể trừ hết thảy nghiệp cấu của chúng sanh. [Chữ ấy] trọn khắp thân thể như thế xong, lại từ miệng [của hành giả] thoát ra, nhập vào chân Bổn Tôn, tới trọn khắp bổn xứ (tức là tưởng chữ ấy tới trọn khắp các thân phần của Bổn Tôn). Khi mỗi chữ lưu xuất như thế, từng chữ kế tiếp liên tục theo thứ tự liên hoàn chẳng ngừng. Nếu như người sơ học sợ tâm tán loạn, chẳng thể thành tựu như thế, hãy nên chỉ quán chữ chủng tử [của chân ngôn] để làm như trên, cho đến khi tâm đã quen thuộc, sẽ dần dần [quán tưởng] thêm chữ khác. Dời đoạn này thêm vào phẩm trước, như trong phần trước nói đã được thấy Mạn đồ la, lại được nhập vào đó, thực hiện các pháp sự cho đến quán đảnh. Đã được thọ pháp, tu hành đúng như pháp, khéo hiểu rành rẽ vô ngại pháp dụng theo thứ tự của chân ngôn, sẽ kham có thể truyền pháp, được thầy ấn khả. Chữ “tôn giả” trong chánh kinh chính là thầy.

Lại còn có thể “phát Bồ Đề tâm”; đó chính là vì cầu nghiệp tự tại của Như Lai, phổ môn lợi ích hết thảy chúng sanh mà làm chuyện này, chẳng phải vì chuyện nào khác. “Thâm tín từ bi, vô hữu xan lận” (Tin sâu từ bi, chẳng hề keo tiếc) tức là tin tưởng sâu xa pháp rộng lớn chẳng thể nghĩ bàn, quyết định chánh tín, chẳng có lòng nghi ngờ. Lại còn đối với tài và pháp, đều chẳng có lòng keo tiếc. Do tâm đại từ bi mà xót thương hết thảy, thường hành hạnh lợi tha, chẳng cầu tự lợi. “Trụ ư điều phục” (Trụ trong điều phục) tức là điều phục các căn thuộc lục tình; đấy chính là tánh giới. “Năng thiện phân biệt tùng duyên sở sanh pháp” (Khéo có thể phân biệt các pháp sanh bởi duyên): Ví như gương sáng, chiếu soi hiện bóng rành rẽ các vật đối trước nó. Các pháp như thế chẳng phải là có sẵn trong gương từ trước, chẳng phải do sắc đến từ bên ngoài. Hãy nên biết hai pháp hòa hợp cũng chẳng thể sanh, nhưng rành rành hiện rõ trong ấy, chẳng thể chấp giữ, chẳng thể cầu được, mà cũng chẳng phải là có, chẳng phải là không, chỉ do các duyên hòa hợp mà có thể trông thấy. Hãy nên biết hết thảy các pháp cũng giống như thế, cho đến mười thí dụ [về duyên sanh, tức như huyễn, như hóa, như thành Càn Thát Bà v.v…] đều có thể thông đạt. Quán như thế rồi, đối với cái quả Tất Địa của chân ngôn cũng quán như thế. Tướng Tất Địa ấy do nhân duyên thuộc người trì tụng và chân ngôn của Bổn Tôn hòa hợp mà có hết thảy chuyện chẳng thể nghĩ bàn. Hình tượng trong tấm gương pháp giới chẳng thể chấp trước, nhưng có đủ loại thành tựu.

“Thọ trì cấm giới” tức là [thọ trì] giới cụ túc của Trì Minh, mỗi pháp tắc trong ấy đều khéo thọ trì. Do nhân duyên ấy, chẳng phạm tam muội da giới, đạt được Tất Địa thành tựu. “Thiện trụ chúng học” tức là đối với tướng thành tựu thượng, trung, hạ của các pháp trong Chân Ngôn, mỗi chuyện đáng nên học đều khéo thông đạt, tức là khéo trụ trong các pháp thượng, trung, hạ. “Cụ xảo phương tiện” (Trọn đủ phương tiện khéo léo) tức là có thể thấu hiểu tác dụng quyền biến thiện xảo của Như Lai. Như khi tu Chân Ngôn hạnh, nếu đối với pháp xuất gia và Nhị Thừa có trái phạm, chớ nên sanh mê chấp như thế này: “Ta do chuyện này mà hủy phạm giới này”. Hãy nên biết bỏ đường ác và tâm ôm ấp chuyện làm ác sẽ trở ngại sự tu sửa chánh đáng. Vì sao? Tất cả các phương tiện của Như Lai chỉ vì đại sự nhân duyên như thế đó. Nếu bảo “do chẳng trì phương tiện thuộc các giới thanh tịnh trong các thừa, sẽ trở ngại hạnh viên mãn trong Chân Ngôn” thì chẳng có lẽ ấy! Do vậy, nếu có lúc hành giả lỡ hủy phạm, hãy nên nghĩ như thế này: “Ta nay do chí cầu Vô Thượng Đại Thừa, lợi ích trọn khắp hết thảy hữu tình, mọi chuyện đều chẳng thể ổn thỏa được. Do vậy, trong ấy có trái phạm. Đợi cho đến khi ta đã thành tựu cái quả, sẽ nên hối lỗi”. Do thiện tâm ấy, sẽ chẳng phải là nhân duyên phạm giới, chẳng gọi là “phạm giới”. Ý nghĩa của “dũng mãnh” như đã nói trong phần thầy trò thuộc phần trước.

“Tri thời phi thời” (Biết đúng thời và chẳng phải thời): Đối với mỗi thứ tự pháp dụng trong Chân Ngôn Môn, chẳng được đem phần trước ra đằng sau, chuyển đằng sau ra đằng trước! Hãy nên phần trước thì làm trước, phần nên làm sau cũng như thế, đó gọi là “đúng thời”. Cho đến đủ loại các hạnh như ăn uống, ngủ nghê, mỗi mỗi đều có tướng thời và phi thời. Như hành giả Chân Ngôn mà nếu ban ngày ngủ vùi, suốt đêm chẳng ngủ, các chuyện như thế đều chẳng phải là tam muội da, do chẳng hợp thời vậy! “Hiếu hành huệ xả” (Chuộng hành bố thí rộng rãi): Chân Ngôn hạnh Bồ Tát thường dùng tài thí và pháp thí để nhiếp thủ chúng sanh, khiến cho họ nhập Phật đạo. Nếu chẳng thể tùy sức làm như thế, tức là phạm Trì Minh Giới.

“Tâm vô bố úy” (Tâm chẳng sợ hãi): Nếu ở trong đại chúng, có các chúng sanh dị giải, dị kiến, sẽ hoặc là đoạn nghi cho họ, hoặc dùng cách thử hỏi sâu hay cạn để khiến cho họ thưa hỏi. Lúc bấy giờ, [hành giả Chân Ngôn] an trụ trong pháp, dùng tâm vô úy, tâm không chấp trước, thuận theo lời hỏi để nói, khiến cho người ấy (người thưa hỏi) nhập trong chánh kiến, tâm chẳng khiếp nhược. “Cần tu Chân Ngôn hạnh pháp” (Siêng tu hạnh pháp Chân Ngôn): Trong tu hành môn, trọn chẳng gián đoạn giữa chừng, chẳng đình trệ. Nếu bỏ phế giữa chừng, sẽ chẳng phải là tướng tinh tấn, chẳng đạt được cái đáng nên đắc, sẽ thoái thất cái đã đạt được, sẽ trở ngại trong đường đạo. Vì thế, hành giả nhất tâm tinh tấn như cứu đầu cháy. Do tinh tấn, chẳng buông lung, cho đến có thể đạt được tri kiến của Phật ngay trong đời này, huống hồ các pháp trợ đạo khác. Nếu chẳng phải như vậy, sẽ là phạm pháp tam muội da.

“Thông đạt chân ngôn thật nghĩa” (Thông đạt ý nghĩa chân thật của chân ngôn): Biết lý thú rất sâu trong các thành tựu thượng, trung, hạ. Trong mỗi từ ngữ, âm thanh nam, nữ v.v… từ nhập môn cho tới khi thành Phật, đều khéo phân biệt, biết các tướng thông, tắc trong đó. Vì lẽ nào vậy? Các chân ngôn ấy chính là công đức tự chứng của Như Lai, dùng đó để trang nghiêm Pháp Thân, khiến cho các chúng sanh ai nấy đều từ môn hữu duyên mà thấy Thật Tướng. Nếu lúc nhập một chữ, sẽ trọn đủ vô lượng môn công đức, chẳng hai, chẳng khác! “Thường nhạo tọa Thiền, nhạo tác thành tựu” (Thường thích tọa Thiền, thích làm pháp thành tựu): Trong Chân Ngôn môn, tâm trụ trong một cảnh mà chẳng tán loạn. Như quán chữ, quán thanh, quán chủng tử của Bổn Tôn, tùy thuộc chuyện nào, tâm cũng đều chẳng duyên theo bên ngoài, sẽ có thể đạt được thành tựu to lớn. Nếu cái tâm tán loạn, dẫu trải qua vô lượng kiếp mong cầu thành tựu, vẫn chẳng thể được! Huống hồ là ngay trong một đời này mà đạt được pháp lợi ư?

Kế đó, nói về tướng Chân Ngôn thành tựu. Chắc là có kẻ ngờ rằng: “Trong pháp vô vi thuộc về Thật Tướng của các pháp, cớ sao cũng có đủ loại sự tướng như thế vậy?” Nay muốn khiến cho họ ngộ, bèn đáp rằng: “Chuyện ấy thật sự có, chớ nên sanh nghi”. Lại còn dùng chuyện trong thế gian để làm thí dụ!

(Kinh) Bí Mật Chủ! Thí như Dục Giới hữu Tự Tại Duyệt Mãn Ý minh, nãi chí nhất thiết Dục Xứ thiên tử ư thử mê túy, xuất chúng diệu tạp loại hý tiếu, cập hiện chủng chủng tạp loại thọ dụng, biến thọ dụng, thọ dữ tự sở biến hóa, Tha Hóa Tự Tại Thiên đẳng nhi diệc tự thọ dụng chi.

(經)祕密主！譬如欲界有自在悅滿意明，乃至一切欲處天子於此迷醉，出眾妙雜類戲笑及現種種雜類受用遍受用，授與自所變化、他化自在天等而亦自受用之。

(Kinh: Bí Mật Chủ! Ví như Dục Giới có minh chú tên là Tự Tại Duyệt Mãn Ý, cho tới hết thảy các thiên tử thuộc Dục Xứ đều mê say trong đó, hiện ra các thứ vui cười mầu nhiệm đủ loại, và hiện các thứ thọ dụng đủ loại để thọ dụng trọn khắp, hoặc trao cho nhau các [thứ thọ dụng] do chính mình biến hóa. Các vị Tha Hóa Tự Tại Thiên cũng tự thọ dụng).

Như trong Đại Thừa nói, Dục Giới có ba mươi sáu chỗ, tức là [tám] hàn nhiệt địa ngục, mỗi nơi đều có hai chỗ, hợp thành mười sáu chỗ. Lại có bốn đại châu, mỗi đại châu lại đều có hai tùy châu (hợp thành mười hai châu, cộng với [các địa ngục] trên đây thành hai mươi tám chỗ), cùng với sáu tầng trời (Tứ Vương Thiên, Đao Lợi, Đâu Suất, Dạ Ma, Hóa Lạc, Tha Hóa Tự Tại), bàng sanh (súc sanh) và quỷ đạo (hợp thành ba mươi sáu chỗ). Tự Tại Thiên Chúa do sức của Duyệt Mãn Ý Minh này, hiện ra đủ loại các vật lạc dục nhiều hình sắc, có thể cùng lúc trọn khắp ba mươi sáu chỗ. Lại còn nói “ư thử mê túy, xuất chúng diệu tạp loại thọ dụng biến thọ dụng, thọ dữ tự sở biến hóa, Tha Hóa Tự Tại Thiên đẳng nhi diệc tự thọ dụng chi” (đều mê say trong đó, hiện ra các thứ thọ dụng đủ loại để thọ dụng trọn khắp, hoặc trao cho nhau các [thứ thọ dụng] do chính mình biến hóa, các vị Tha Hóa Tự Tại Thiên cũng tự thọ dụng), [tức là] hóa hiện ra các thiên tử, thiên nữ v.v… thị hiện cảnh hữu tình và vô tình trong lẫn ngoài. Như hiện ra các thức ăn ngon lành, âm nhạc v.v… mỗi mỗi đều có thể hiện tiền thọ dụng. Nếu thấy các thân nữ sắc v.v… [chư thiên] cũng có thể tự hưởng vui ngũ dục, mỗi mỗi đều thuận theo lòng ham muốn. Do gặp cảnh ngũ dục cực diệu, tâm đều say mê, [chú ngữ của Dục Giới mà còn có tác dụng to lớn như thế], huống hồ chân ngôn của Như Lai mà chẳng thể hiện trọn khắp các sắc thân thực hiện Phật sự ư?

(Kinh) Hựu thiện nam tử! Như Ma Hê Thủ La thiên hữu Thắng Ý Sanh Minh, năng tác tam thiên đại thiên thế giới chúng sanh lợi ích, hóa nhất thiết thọ dụng, biến thọ dụng, thọ dữ Tịnh Cư chư thiên, diệc phục tự thọ dụng chi.

(經)又善男子！如摩醯首羅天有勝意生明，能作三千大千世界眾生利益，化一切受用、遍受用、授與淨居諸天亦復自受用之。

(Kinh: Lại này thiện nam tử! Như Ma Hê Thủ La Thiên có minh chú Thắng Ý Sanh, có thể làm lợi ích cho chúng sanh trong tam thiên đại thiên thế giới, hóa hiện hết thảy các thọ dụng, thọ dụng trọn khắp, [lại còn] trao cho các Tịnh Cư Thiên để họ cũng được tự thọ dụng).

Như Ma Hê Thủ La thiên vương có một minh chú tên là Thắng Ý Sanh Minh. Do sức của chân ngôn này, có thể đồng thời tạo sự biến hóa to lớn, hóa hiện trọn khắp tam thiên đại thiên thế giới này, vì mỗi chúng sanh hiện ra các chuyện lợi ích đáng ưa thích, để họ đều thọ dụng chân thật, chẳng dối. Lại còn hóa hiện thân Tịnh Cư Thiên và các sự thọ dụng vi diệu như trong kinh đã nói, huống hồ sức chân ngôn của Như Lai [mà chẳng có tác dụng to lớn hơn vậy] ư?

(Kinh) Hựu như huyễn thuật chân ngôn năng hiện chủng chủng viên lâm, nhân vật, như A Tu La chân ngôn hiện huyễn hóa sự. Như thế chú thuật nhiếp độc, cập hàn nhiệt đẳng. Ma Đát Rị thần chân ngôn năng tác chúng sanh tật dịch tai lệ, cập thế gian chú thuật nhiếp trừ chúng độc, cập hàn nhiệt đẳng, năng biến xí hỏa nhi sanh thanh lương.

(經)又如幻術真言能現種種園林人物，如阿修羅真言現幻化事。如世呪術攝毒及寒熱等，摩怛哩神真言能作眾生疾疫災厲，及世間呪術攝除眾毒及寒熱等，能變熾火而生清涼。

(Kinh: Lại như huyễn thuật chân ngôn có thể hóa hiện đủ loại vườn rừng, người, vật. Như chân ngôn của A Tu La hiện ra chuyện huyễn hóa. Như chú thuật của thế gian nhiếp trừ chất độc, bệnh hàn nhiệt v.v… Chân ngôn của thần Ma Đát Rị có thể gây bệnh dịch, tai ương cho chúng sanh, và chú thuật thế gian có thể nhiếp trừ các chất độc và bệnh hàn, nhiệt v.v…, có thể biến lửa mạnh thành mát mẻ).

Hãy gác chuyện ấy lại, như huyễn thuật sư trong cõi đời còn có thể dùng chân ngôn của họ để hiện ra các thứ vườn quả và xe cộ, người, súc vật v.v… Lại như A Tu La tự có chân ngôn, có thể hiện thân giống như Đế Thích, ngồi trong Thiện Pháp Đường trên Tam Thập Tam Thiên, khiến cho hết thảy chư thiên đều sanh lòng ngờ vực, quái lạ. Lại như người đời có chân ngôn, có thể nhiếp thọ các độc, và các bệnh hàn, nhiệt. Lại có chân ngôn của Ma Đát Rị Thiên (Mātṛ) có thể gây ra tật dịch to lớn cho hết thảy mọi người, cho tới trong thế gian hiện thời có người do chân ngôn mà biến lửa thành lạnh, biến băng thành nóng, huống hồ chân ngôn được thần lực tự tại của Như Lai gia trì mà chẳng thực hiện Phật sự to lớn trọn khắp pháp giới ư?

(Kinh) Thị cố, thiện nam tử! Đương tín như thị lưu xuất cú chân ngôn oai đức. Thử chân ngôn oai đức phi tùng chân ngôn trung xuất, diệc bất nhập chúng sanh, bất ư trì tụng giả xứ nhi hữu khả đắc.

(經)是故，善男子！當信如是流出句真言威德。此真言威德非從真言中出亦不入眾生，不於持誦者處而有可 得。

(Kinh: Vì thế, thiện nam tử! Hãy nên tin oai đức của câu chân ngôn lưu xuất như thế. Oai đức của chân ngôn ấy chẳng phát xuất từ trong chân ngôn, cũng chẳng vào trong chúng sanh, chẳng thể có đạt được từ nơi người trì tụng).

Vì thế, hãy nên sanh tín tâm, tin tưởng lực dụng và oai đức ấy chân thật chẳng dối. Người trì tụng do chưa đạt được Tất Địa, sẽ sanh tâm nghi ngờ thật sự có chuyện ấy, hay là chắc chắn chẳng có! Cái quả chẳng thể nghĩ bàn như thế, nếu dùng tâm lượng để phân biệt, sẽ trọn chẳng thấu đạt lý. Vì trừ mối nghi này, [đức Thế Tôn] liền nói các thí dụ trên đây. Nhưng oai lực của chân ngôn chẳng từ chân ngôn phát ra, cũng chẳng từ chỗ người trì tụng, cũng chẳng nhập vào thân và miệng của người được gia trì đó. Tìm cầu tánh lẫn tướng đều trọn chẳng thể được, mà có thể thực hiện hết thảy các sự thuận theo lẽ đáng nên, khéo léo thành tựu. Đấy chính là duyên khởi rất sâu. Pháp tánh từ các duyên mà có, như trăng trong nước, như hình bóng trong gương, là duyên khởi chẳng thể nghĩ bàn!

(Kinh) Thiện nam tử! Chân ngôn gia trì lực cố, pháp nhĩ nhi sanh, vô sở quá việt. Dĩ tam thời bất việt cố, thậm thâm bất tư nghị duyên sanh lý cố. Thị cố, thiện nam tử! Đương tùy thuận thông đạt bất tư nghị pháp tánh, thường bất đoạn tuyệt chân ngôn đạo.

(經)善男子！真言加持力故，法爾而生，無所過越，以三時不越故、甚深不思議緣生理故。是故善男子！當隨順通達不思議法性，常不斷絕真言道。

(Kinh: Thiện nam tử! Do sức gia trì của chân ngôn, pháp vốn sẵn như vậy mà sanh, không vượt qua. Do chẳng vượt ngoài ba thời, do lý duyên sanh rất sâu chẳng thể nghĩ bàn. Vì thế, này thiện nam tử! Hãy nên tùy thuận thông đạt pháp tánh chẳng thể nghĩ bàn để thường tu đạo chân ngôn chẳng đoạn tuyệt).

Đó là nói Chân Ngôn Tất Địa vốn sẵn thành tựu. Vì lẽ nào vậy? Như Lai hiện chứng pháp chẳng thể nghĩ bàn như thế, tức là tự thể của chữ A từ cái gốc vốn đã sẵn trọn đủ vô lượng sức tự tại chẳng thể nghĩ bàn. Thể của Tất Địa là thường trụ bất biến, chỉ do hành nhân chẳng tự biết rõ, nên chẳng đạt được cái quả như thế. Nay dùng hạnh này để tịnh hóa thân, khẩu, ý nghiệp, nếu có thể tương ứng với pháp, sẽ tự thành tựu. Các pháp vốn tự như thế, trọn chẳng hư dối. Cái quả chẳng nghĩ bàn ấy, khi các duyên tụ hội sẽ tự sanh khởi, giống như sóng trong biển cả trọn chẳng lỡ thời. Hơn nữa, chân ngôn này, tự không có khởi đầu, chẳng có kết thúc. Nếu có khởi đầu và kết thúc thì sẽ có cùng tận, tức là pháp vô thường, bại hoại, sao có thể gọi là “sức tự tại của Như Lai” cho được? Do pháp thể này vượt ngoài ba đời, thường ở trong ba đời; vì thế, trong ba đời tự nhiên thường làm Phật sự, chẳng phế bỏ, chẳng lỡ kỳ hạn. Như nước trong biển cả, nếu nhằm lúc trăng tròn, tự nhiên [sóng mòi] bủa trào, chẳng lỡ thời.

“Thậm thâm bất tư nghị duyên sanh lý” (Lý duyên sanh chẳng nghĩ bàn rất sâu): Nếu bản thể của chân ngôn trước đó đã chẳng thành tựu, sẽ chẳng thể thuận theo cảm mà ứng chẳng lỡ kỳ hạn! Tuy chân ngôn có sức ấy, nhưng nếu tâm hạnh của hành nhân chưa tương ứng, cũng sẽ chẳng thể khiến cho sự gia trì đó hiển hiện được! Nhưng duyên tụ hội sẽ tự thành; vì thế biết là chẳng từ nơi kia mà tới, chẳng từ nơi này mà đi, cũng chẳng phải ở hai nơi ấy. Vô tánh mà có duyên tụ hội thì cũng thành cái quả Tất Địa, cũng chẳng phải là tự nhiên mà có. Hãy nên biết: Đấy là cái quả pháp giới chẳng thể nghĩ bàn rất sâu! Từ duyên mà khởi, thường tự vô tánh, chẳng thể nghĩ bàn. Nếu hành nhân tu hành chẳng dứt, ắt sẽ là cực quả khế hợp chí lý. Chí lý (lý cùng tột) như thế, chẳng thể do suy lường mà có thể biết rõ được. Đó là [lý do đức Phật] nêu ra các thí dụ trên đây để khuyến tín. “Thị cố, thiện nam tử! Tùy thuận thông đạt bất tư nghị pháp tánh, thường bất đoạn tuyệt chân ngôn đạo” (Vì thế, thiện nam tử! Hãy tùy thuận thông đạt pháp tánh chẳng nghĩ bàn để thường tu đạo chân ngôn chẳng đoạn tuyệt): Cái quả chân ngôn chẳng thể nghĩ bàn ấy đã chẳng do phân biệt mà có thể biết được, chẳng do thuận theo sức chấp trước hành xứ, hoặc hạnh đối trị nhỏ nhoi mà có thể thủ chứng được! Do vậy, chỉ những ai có tín lực kiên cố thì mới có thể tiến nhập! Vì thế, trước hết nêu thí dụ; kế đó, nêu ra chí lý, khuyên [thính chúng] hãy nương vào môn này, quán chí lý duyên sanh chẳng thể nghĩ bàn, thường cầu thông đạt pháp tánh chẳng nghĩ bàn như thế, tùy thuận lý ấy để tu hạnh Chân Ngôn sao cho chẳng gián đoạn, sẽ tự nhiên thành Phật. Đạo chân ngôn này chính là chỗ sanh khởi của pháp chẳng thể nghĩ bàn. Do cái nhân chẳng thể nghĩ bàn mà đạt được cái quả chẳng thể nghĩ bàn!

Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ Quyển 1 hết

Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ Quyển 2

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn phục trụ tam thế vô ngại lực, y Như Lai gia trì bất tư nghị lực, y Trang Nghiêm Thanh Tịnh Tạng tam muội.

(經)爾時，世尊復住三世無礙力，依如來加持不思議力，依莊嚴清淨藏三昧。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn lại trụ trong sức ba đời vô ngại, nương vào sức gia trì chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, nương vào Trang Nghiêm Thanh Tịnh Tạng tam muội).

Nương vào sức tam thế vô ngại, nương vào sức chẳng thể nghĩ bàn của Phật; ở đây, có hai loại nương cậy ấy. Tam muội ở đây chính là chỗ y chỉ của lực dụng gia trì ba đời không chướng ngại chẳng thể nghĩ bàn. Nương vào pháp thể ấy để có thể thành tựu nghiệp chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai, tức là trọn khắp mười phương ba đời, lợi ích trọn khắp hết thảy các chúng sanh, thảy đều khiến cho họ rốt ráo trụ trong địa vị của trí Nhất Thiết Trí. Đấy chính là Như Lai nương vào pháp tự chứng chẳng thể nghĩ bàn, dùng vô lượng các sức định trí để tự trang nghiêm thanh tịnh. Đó chính là cái Thể của chân ngôn vậy. Đấy cũng là tạng các công đức của Như Lai, vô tận trang nghiêm, chẳng có khuyết giảm, thành tựu trọn vẹn các tướng.

(Kinh) Tức thời, Thế Tôn tùng Tam Ma Bát Để trung, xuất vô tận giới, vô tận ngữ biểu, y pháp giới lực, vô đẳng lực, chánh đẳng giác tín giải, dĩ nhất âm thanh tứ xứ lưu xuất, phổ biến nhất thiết pháp giới, dữ hư không đẳng, vô sở bất chí. Chân ngôn viết: - Nam ma tát bà đát tha nghiệt đế phiêu, vi thấp phạ mục khế tệ, tát bà tha, a a ám á.

(經)即時，世尊從三摩鉢底中，出無盡界無盡語表。依法界力、無等力、正等覺信解、以一音聲四處流出、普遍一切法界、與虛空等，無所不至。真言曰：南麼薩婆怛他蘖帝驃。微濕嚩目契弊。薩婆他。阿阿闇噁。

(Kinh: Lập tức, đức Thế Tôn từ trong Tam Ma Bát Để (Samāpatti), phát ra ngữ biểu vô tận của vô tận giới, nương vào sức pháp giới, sức không sánh bằng, chánh đẳng giác tín giải, dùng một âm thanh lưu xuất bốn xứ, trọn khắp hết thảy các pháp giới, giống như hư không, không đâu chẳng thấu đến. Chân ngôn rằng: - Nam ma tát bà đát tha nghiệt đế phiêu, vi thấp phạ mục khế tệ, tát bà tha, a a ám á).

Ý nói từ chữ A phát ra ba chữ (A (âm dài), Ám, Á), [cộng với chính chữ A] thành bốn chữ. Bốn chữ ấy hợp thành một, trọn khắp hết thảy các chốn. Âm thanh của các tự môn ấy cũng trọn khắp hết thảy. “Phổ biến nhất thiết pháp giới, dữ hư không đẳng vô sở bất chí” (Trọn khắp hết thảy pháp giới, bằng với hư không, không đâu chẳng đến): Khi đức Phật trụ trong tam muội, sanh khởi biểu nghiệp này, “biểu” (表) tức là nêu ra. Âm thanh ấy có thể trọn khắp hết thảy, được gọi là “chư Phật ấn khả, thành tựu”. “Ấn” có nghĩa là “tiêu biểu”, tức là ngữ biểu của Như Lai, nghĩa là từ sức tín giải của Như Lai (trong phần Tự đã giải thích điều này). Chỗ âm thanh của Thanh Văn phát ra được gọi là Môn, Thanh Văn ở đây chính là bốn chữ như A, Ám, Á v.v… Do từ chữ A ấy mà phát ra âm thanh; do vậy gọi là Môn. Chữ A ấy chính là Phật khẩu, chính là Phật tâm, chính là người nói, chính là người nghe, là sức nương vào pháp giới, là sức không gì sánh bằng để sanh khởi ngữ biểu bình đẳng, vô ngại, phát ra vô lượng âm thanh, tức là tác dụng hướng dẫn, lợi lạc trọn khắp nơi ngữ nghiệp của Như Lai. Từ tâm Như Lai, lưu xuất diệu âm bình đẳng ấy, chia thành bốn chỗ, như từ ao lớn Vô Nhiệt tuôn chảy bốn con sông lớn chẳng khô cạn. Chỗ nương vào của chân ngôn này cũng giống như thế: Do một diệu âm, có thể biểu thị vô tận pháp giới, xoay vần sanh khởi, chẳng có cùng tận. “Tứ xứ” ở đây chính là bốn chữ (A, Ā, Aṃ, Aḥ), Tứ Đức, bốn màu, bốn thỏa nguyện, từ Tứ Đức trong tâm Phật mà nở xòe. Trong ấy, dùng Sự để biểu thị lý nội chứng, tức là bốn chữ bất đồng, bốn màu có công dụng khác biệt, nguyện được thỏa cũng lại bất đồng. Tứ Đức ấy phổ biến hư không giới, như hư không vô lượng, chẳng có phân biệt, lìa chính giữa và bờ mé, chẳng có cùng tận. Chân ngôn này thị hiện cũng lại giống như thế.

Kế đó, [chánh kinh] nói trong tâm Phật chia thành bốn chỗ. Trước hết, chân ngôn nói “quy mạng hết thảy các Như Lai” (tức câu “Nam ma tát bà đát tha nghiệt đế phiêu” - Namaḥ sarvatathāgatebhyo). Câu kế đó là các thứ môn. Vi Thấp Phạ (Viśva) là “các thứ nghĩa”, mà cũng là nghĩa “hay khéo”. Mục Khế Tệ (Mukhebhyaḥ) nghĩa là môn, tức là Phổ Môn thị hiện các loại trí nghiệp xảo độ môn. Tát Phạ Tha (Sarvathā) là hết thảy. Không chỉ là thân và miệng dốc lòng lễ kính, mà thậm chí ba nghiệp cũng đều quy mạng trọn khắp. Như thân biểu thị điều chất chứa trong tâm, mỗi chi phần của thân ở bên ngoài đều lễ khắp hết thảy các đức Như Lai.

(Kinh) Chánh Đẳng Giác tâm tùng thị phổ biến, tức thời, nhất thiết pháp giới chư thanh môn tùng Chánh Đẳng Giác tiêu xí chi âm, nhi hỗ xuất thanh. Chư Bồ Tát văn thị dĩ, đắc vị tằng hữu khai phu nhãn, phát mỹ diệu ngôn âm, ư Nhất Thiết Trí ly nhiệt giả tiền, nhi thuyết tụng viết.

(經)正等覺心從是普遍，即時一切法界諸聲門從正等覺幖幟之音而互出聲。諸菩薩聞是已，得未曾有開敷眼，發美妙言音，於一切智離熱者前而說頌曰：

(Kinh: Từ đó (từ chân ngôn đó), tâm Chánh Đẳng Giác trọn khắp. Ngay lập tức, hết thảy các thanh môn trong pháp giới từ âm thanh tiêu biểu cho Chánh Đẳng Giác bèn lần lượt phát ra. Các Bồ Tát nghe các âm thanh ấy xong, được mở bừng mắt chưa từng có, thốt ra âm thanh đẹp đẽ, nhiệm mầu, đối trước đấng Nhất Thiết Trí lìa nhiệt não mà nói kệ tụng rằng).

Kế đó, nói về cái Thể của chân ngôn, ý nghĩa của bốn chữ A, A, Ám, Á (A, Ā, Aṃ, Aḥ) như đã nói. “Tùng thị phổ biến, Chánh Đẳng Giác tâm” (Từ [chân ngôn] ấy mà tâm Chánh Đẳng Giác trọn khắp), “tùng” là phổ biến. Tức thời, các môn âm thanh trong pháp giới từ âm thanh biểu trưng của Chánh Đẳng Giác, tức là từ Tứ Đức của chân ngôn bèn trọn khắp tâm của hết thảy chư Như Lai. Như từ một chữ sanh ra hai chữ, hai chữ sanh ra bốn chữ, bốn chữ sanh ra tám, tám sanh ra mười sáu, xoay vần vô cùng như thế. Nhưng chữ ban đầu giống như chữ thứ hai. Chữ thứ hai cũng bình đẳng chẳng sai biệt với chữ thứ ba. Bốn chữ ấy chính là cái Thể được đề cao chánh yếu trong bộ kinh này, hết thảy bí tạng đều sanh từ đó, chính là tâm của Tỳ Lô Giá Na Phật. Điều này biểu thị các âm thanh hỗ tương phát ra tiếng, như trong phần trên [vừa mới nói] từ một phát ra bốn, từ bốn phát ra vô lượng chữ và âm thanh trọn khắp pháp giới. Âm thanh của mỗi chữ đều phát ra lẫn nhau, [nghĩa là] trong âm thanh của một chữ, phát ra âm thanh của hết thảy các chữ khác. Các chữ khác cũng thế. Đấy chính là tác dụng tiêu biểu của Phật. Các âm thanh chẳng nghĩ bàn ấy thông đạt lẫn nhau, biểu thị hết thảy vô lượng tự đức và tha đức của hết thảy Như Lai. Trong một âm thanh, đều phát ra vô lượng các thứ âm thanh cú nghĩa. Vì thế nói là “nhi hỗ xuất thanh” (hỗ tương phát ra tiếng). “Chư Bồ Tát kiến văn thị dĩ, đắc vị tằng hữu” (Các Bồ Tát thấy, nghe âm thanh ấy rồi, đạt được điều chưa từng có) cho nên nói là “hy hữu”. “Khai phu nhãn” (Mắt mở bừng): Khi tâm đã định thì mắt chẳng mở, chẳng nhắm. Nay thấy chuyện ấy, kinh ngạc, cho là chưa từng có, cho nên mở bừng mắt. Nay tôi riêng cho rằng: Như hoa sen chưa nở, do ánh nắng mặt trời mà được nở xòe. Tâm mục của các vị Bồ Tát này cũng thế, do Phật gia trì thị hiện, cho nên mở to. “Phát mỹ diệu ngôn âm, ư Nhất Thiết Trí ly nhiệt não giả tiền, nhi thuyết tụng viết” (Thốt ra tiếng nói đẹp đẽ, mầu nhiệm, đối trước bậc Nhất Thiết Trí đã lìa nhiệt não mà nói kệ tụng rằng), tức là đối trước các bậc đã đạt được Nhất Thiết Trí lìa nhiệt não mà ca ngợi.

(Kinh) Kỳ tai Chân Ngôn hạnh, năng cụ quảng đại trí.

(經)奇哉真言行，能具廣大智。

(Kinh: Lạ thay hạnh Chân Ngôn, trọn đủ trí rộng lớn).

Tán thán hạnh Chân Ngôn này hết sức kỳ đặc: Từ Như Lai tâm mà có thể hiện ra Tứ Đức. Từ đấy, mỗi đức đều phát xuất vô lượng âm thanh bí diệu chẳng nghĩ bàn trọn khắp pháp giới. Mỗi âm thanh lại lần lượt phát ra hết thảy các âm thanh chẳng hai, chẳng khác, nhưng có tác dụng sai biệt để hoàn thành Phật sự, tức là biểu lộ Pháp Thân bí mật trong tạng diệu nghiêm của Như Lai trọn đủ vô lượng công đức trang nghiêm. Do vậy nói “năng cụ quảng đại trí” (có thể trọn đủ trí rộng lớn). Trí ấy chẳng có ngằn mé, giống như thái hư chứa đựng muôn vàn hình tượng, cho nên nói là “quảng”. Do vậy, quảng trí tức là vô đẳng trí (trí không gì bằng), vô tỷ trí (trí khôn sánh). Do trí cú (câu trí huệ) ấy, sẽ có thể thành Phật.

(Kinh) Nhược biến bố thử giả, thành Phật Lưỡng Túc Tôn.

(經)若遍布此者，成佛兩足尊。

(Kinh: Nếu phổ biến chú ấy, thành Phật Lưỡng Túc Tôn).

“Nhược biến bố thử giả” tức là đem chân ngôn ấy phổ biến trong hết thảy các thế giới, tức là môn chữ A. “Thành Phật Lưỡng Túc Tôn”: Trong chữ chân ngôn, dùng diệu âm ấy để phổ biến trong các thế giới, có thể khiến cho người nghe nhất định đắc Vô Thượng Bồ Đề. Vì thế nói là “thành Phật Lưỡng Túc Tôn”.

(Kinh) Thị cố, cần tinh tấn, ư chư Phật ngữ tâm, thường tác vô gián tu, tịnh tâm ly ư ngã.

(經)是故，勤精進，於諸佛語心，常作無間修，淨心離於我。

(Kinh: Do vậy, siêng tinh tấn, với chư Phật ngữ tâm, thường tu chẳng gián đoạn, tịnh tâm lìa khỏi ngã).

Có hai thứ siêng năng: Loại siêng năng trước chính là tinh tấn chẳng gián đoạn. Loại siêng năng thứ hai là thường tu chẳng gián đoạn. [Hai loại siêng năng ấy, nói theo] âm tiếng Phạn sẽ sai khác. Tức là trong tâm chân ngôn do hết thảy các đức Như Lai đã nói đó, dùng bốn chữ trên đây để khuyên các chúng sanh hãy nên lắng lòng siêng năng tu học tâm chân ngôn đã nói như thế sao cho đừng gián đoạn, thường nên dùng tâm chân ngôn ấy để tịnh cái tâm. “Tịnh” tức là tịnh trừ hết thảy các vọng nghiệp, các chướng trong và ngoài. “Ly ngã” là lìa hai món Nhân Ngã và Pháp Ngã. Hãy nên biết cái tâm ấy chính là Phật tâm. Phật tâm chính là chân ngôn tâm.

(Kinh) Nhĩ thời, Bạc Già Phạm phục thuyết thử pháp cú: - Ư Chánh Đẳng Giác tâm, nhi tác thành tựu giả.

(經)爾時，薄伽梵復說此法句，於正等覺心，而作成就者。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Bạc Già Phạm lại nói pháp cú này: - Trong tâm Chánh Đẳng Giác, mà thực hiện thành tựu).

Phẩm trước đã nói sự thành tựu trong thế gian giúp hành nhân đạt tới thành tựu xuất thế gian. Do vậy, ở đây nói dùng Phật tâm để làm nghiệp thành tựu xuất thế gian. “Phật tâm” tức là bốn chữ chân ngôn trên đây, tùy ý lấy một chữ nào để thực hiện cũng đều được. Thực hiện thành tựu cái quả ấy, sẽ đạt được cái quả xuất thế. “Chánh Đẳng Giác tâm” chính là chân ngôn tâm.

(Kinh) Ư viên uyển, tăng phường, nhược tại nham quật trung, hoặc ý sở nhạo xứ, quán bỉ Bồ Đề tâm, nãi chí sơ an trụ, bất sanh nghi lự ý.

(經)於園苑僧坊，若在巖窟中，或意所樂處，觀彼菩提心，乃至初安住，不生疑慮意。

(Kinh: Nơi vườn hoa, tăng phường, hoặc nơi vách núi, hang, hoặc chỗ mình yêu thích, quán tâm Bồ Đề ấy, cho đến mới an trụ, chẳng sanh ý ngờ, lo).

Muốn thực hiện pháp thành tựu ấy, hãy nên chọn nơi chốn trước. “Viên uyển” là chỗ [cây cối] do con người vun trồng, cắt xén, thì mới là viên uyển. Nếu không trồng mà tự mọc thì là đồng hoang, chẳng phải là viên uyển. “Tự” trong tiếng Phạn là Tỳ Ha La (Vihāra), phương này dịch là Trụ Xứ. “Quật” (窟) là hang đá tự nhiên trong núi, hoặc do sức người đào khoét. Hoặc là chỗ hành nhân yêu thích, thì cũng là nơi thích hợp để tu đạo. Nếu nói theo ý nghĩa bí mật, “viên uyển” chính là Đại Bồ Đề tâm. Chỗ ấy rộng rãi, không gì chẳng có. Nương vào đấy để tu đạo, sẽ là chỗ tốt nhất. “Trụ” là Tứ Phạm Trụ, hoặc nói là đại bi, do hết thảy Bồ Tát thường thích trụ trong ấy. “Quật” là chỗ sâu thẳm, thanh nhàn, tức là hang Thiền Định rất sâu, sư tử là vua các loài thú cũng ngự trong đó. Hoặc “chỗ yêu thích” tức là đối với các pháp môn, tùy thuộc pháp nào thuận tiện, sẽ hệ niệm một môn mà hành, chẳng hạn như Lục Độ v.v… như kinh Bát Nhã đã nói, từ trong đó mà tùy ý tự tu.

“Quán bỉ Bồ Đề tâm, nãi chí sơ an trụ, bất sanh nghi lự ý” (Quán cái tâm Bồ Đề ấy, cho đến khi mới an trụ, chẳng sanh ý niệm ngờ vực, lo ngại) tức là dùng tâm để quán Bồ Đề tâm của chính mình. Đấy là chánh hạnh xuất thế. Trụ trong ấy, chẳng duyên theo điều gì khác, tức là tam muội. Ở trong pháp Quán ấy, do thường tự giác, hết thảy các lưới nghi sẽ dần dần trừ sạch, thậm chí đạt đến chỗ “không nghi ngờ”. Các mối nghi chẳng sanh, tức là thật sự trụ trong Bồ Đề tâm. Khi ấy, có đủ loại tướng mạo v.v… chớ nên sanh lòng lo ngờ, sẽ dần dần thấy Chân Thật Như. Nhưng khi hành điều đó, đại lược có hai địa vị: Một là chẳng phải là địa vị Tam ma hế đa, và hai là địa vị Tam ma hế đa (Samāhita, dịch là Đẳng Dẫn). Trong lúc chưa thành tựu mà đã có tướng thành tựu trước, cho đến khi sắp thành tựu, cũng có tướng sắp thành tựu. Đấy đều chẳng phải là địa vị Tam ma hế đa. Tức là khi mới đạt được thành tựu thế gian, các thứ được gia trì như dược vật v.v… đều có lực dụng chẳng thể nghĩ bàn. Thậm chí [nhờ vào lực dụng của các dược vật ấy], có thể dạo chơi các cõi Phật. Tuy là tướng chưa thành tựu, mà giống như đã đạt được chuyện ứng nghiệm chẳng thể nghĩ bàn trong hiện tại. Tâm quyết định tín càng thêm tăng tấn thù thắng, được nhập vào địa vị Đẳng Dẫn. Khi hành giả mới tu phương tiện xuất thế gian quán, trước hết quán Bổn Tôn, nương vào tượng vẽ để khéo quán xong. Thoạt đầu, khi nhắm mắt bèn thấy rành rẽ; sau đó, dần dần mở mắt cũng thấy, [tướng đã quán] hiển hiện rành rẽ, chẳng bị ẩn lấp, mù mờ. Đấy chưa phải là Đẳng Dẫn. Nếu do đạt được chuyện như thế, cái tâm sanh tin tưởng, vui sướng gấp bội. Do lòng tin ấy mà cái tâm thanh tịnh, tâm sẽ dần dần chẳng chấp trước, bình đẳng bất nhị. Sự bất nhị ấy cũng trừ bỏ, chẳng có cái thấy “trung biên” (chính giữa hay bờ mé, tức là chẳng thấy có nhị biên, chẳng thấy chính mình chẳng chấp vào hai bên) sai khác, trừ các tâm duyên, vạn pháp bình đẳng. Khi đó, gọi là tướng Đẳng Chí. Do khi các tướng hiện, tuy chưa thành tựu, nhưng do vậy mà có thể dần dần được thành, nên nói “đấy chưa phải là địa vị Đẳng Dẫn” (tôi cho rằng là như thế gian chưa đạt tới môn Định thuộc mỗi địa vị vậy).

(Kinh) Tùy thủ bỉ nhất tâm, dĩ tâm trí ư tâm, chứng ư cực tịnh cú. Vô cấu an bất động, bất phân biệt như kính, hiện tiền thậm vi tế.

Nhược bỉ thường quán sát, tu tập nhi tương ứng, nãi chí bổn sở tôn, tự thân tượng giai hiện.

(經)隨取彼一心，以心置於心，證於極淨句，無垢安不動，不分別如鏡，現前甚微細。若彼常觀察，修習而相應，乃至本所尊，自身像皆現。

(Kinh: Tùy chọn một tâm ấy, đem tâm đặt nơi tâm, chứng biết câu cực tịnh. Vô cấu, an, bất động, chẳng phân biệt như gương, hiện tiền, rất vi tế. Nếu như thường quán sát, tu tập đạt tương ứng, thậm chí đức Bổn Tôn, tự thân Ngài đều hiện).

Trước hết là quán Bổn Tôn đã hiện rành rẽ. Trong bốn chữ, tùy ý chọn một chữ đặt trên tâm của Bổn Tôn, chánh kinh nói điều này là “dữ tâm tương ứng” (tương ứng với tâm), tức là dùng chữ của Phật tâm để đặt trên tâm của Bổn Tôn (“Thủ tâm” chính là lấy chữ thuộc Phật tâm, đặt ở trên Phật tâm, thì gọi là “dữ tâm”). Tùy ý chọn lấy một chân ngôn tâm, tưởng đặt chân ngôn tâm nơi tâm của Bổn Tôn. Hoặc tưởng thân của chính mình là Bổn Tôn để đặt tâm chân ngôn nơi tim của chính mình. Vì thế nói là “dĩ tâm trí ư tâm” (dùng tâm chân ngôn đặt nơi tâm) v.v… Khi quán như thế, hãy quán vô cấu cực tịnh, do hết thảy Bổn Tôn nơi tâm thường là như thế. Khi quán tịnh như vậy, do chẳng duyên theo bên ngoài, an trụ bất động, chẳng phân biệt hết thảy pháp tướng để rồi nẩy sanh vọng tưởng. Khi đó, tương ứng với Quán Phật tam muội v.v… Ví như người có con mắt thanh tịnh, đối diện gương sáng. “Gương” ở đây chính là quán sự viên minh, thanh tịnh vô cấu nơi tâm của Bổn Tôn. Nói “cực vi” tức là thoạt đầu quán chữ chủng tử sao cho cực nhỏ bé, do đó là chủng tử của tâm vậy. Trước là đã quán thấy hình tượng Bổn Tôn rồi, nơi tâm Bổn Tôn, quán cái gương sáng sạch ấy, trong gương có chữ ấy.

Nhất tâm quán chữ ấy, tức là từ trong ấy mà được thấy hình tướng chân thật của Bổn Tôn, mà cũng là từ trong cái gương tròn sáng ấy, tự thấy thân mình. Đấy vẫn chưa phải là tướng Đẳng Dẫn. Chỉ trụ trong một cảnh như thế, chẳng bị cấu chướng lay động. Do thường tu tập như thế, khi hình bóng của chính mình hiện ra, nơi tim cũng có viên minh (vòng tròn sáng suốt thanh tịnh như cái gương) và chữ. Lúc mới quán, hễ thấy một chữ thì ba sự đều tự nhiên hiện. Lúc sau, từ trên viên minh nơi tâm, trông thấy Bổn Tôn. Nơi viên minh của Bổn Tôn, lại thấy thân mình. Soi tỏ lẫn nhau như thế chẳng có chướng ngại, gọi là “ảnh tượng thành tựu”. Đấy vẫn chẳng phải là địa vị Đẳng Dẫn!

(Kinh) Đệ nhị Chánh Giác cú, ư kính Mạn noa la, đại liên hoa vương tòa, thâm thúy trụ tam muội.

(經)第二正覺句，於鏡漫拏羅，大蓮華王座，深邃住三昧。

(Kinh: Câu Chánh Giác thứ hai, nơi kính Mạn noa la, tòa đại liên hoa vương, sâu thẳm trụ tam muội).

Thoạt đầu là quán Bổn Tôn, nay thì chỉ quán Phật. Vì lẽ nào vậy? Do hết thảy các hình tượng tôn thánh đều là các môn để thấy Pháp Thân. “Ư kính Mạn noa la, đại liên hoa vương tòa, thâm thúy trụ tam muội”: Trong gương ấy, lại có hình tượng hang động. Quán hang động ấy rất sâu, trong đó có Như Lai ngồi lặng lẽ trong cái hang ấy.

(Kinh) Tổng trì phát kế quan, vô lượng quang vi nhiễu, ly vọng chấp phân biệt, bổn tịch như hư không. Ư bỉ trung tư duy, tác nhiếp ý niệm tụng, nhất nguyệt tu Đẳng Dẫn, trì mãn nhất lạc xoa. Thị vi tối sơ nguyệt, trì chân ngôn pháp tắc.

(經)總持髮髻冠，無量光圍繞，離妄執分別，本寂如虛空。於彼中思惟，作攝意念誦，一月修等引，持滿一落叉。是為最初月，持真言法則。

(Kinh: Mão che tóc Tổng Trì, vô lượng quang vây quanh. Lìa vọng chấp phân biệt, vốn tịch như hư không. Tư duy ở trong ấy, nhiếp ý để niệm tụng, một tháng tu Đẳng Dẫn, trì đủ một lạc xoa. Đó là tháng đầu tiên, trì pháp tắc chân ngôn).

Ở trong ấy, quán như thế, đó gọi là “thật sự thấy Phật”. Khi thấy như thế, tưởng nơi tâm đức Phật ấy có chữ, nhất tâm tụng chữ chân ngôn ấy. Đó là một mực nhiếp ý nơi một cảnh, chẳng có một ngoại duyên nào. Tâm tâm niệm tụng, chẳng để cho người khác nghe thấy, nhưng trong Định tự nhiên có âm thanh lưu xuất như nước chảy không ngừng. Nói “một lạc xoa”, phương này dịch [lạc xoa] là “thấy”, nghĩa là tâm trụ nơi một duyên, hiện tiền rành rẽ. Nếu nói theo ngôn ngữ thế gian thì [lạc xoa] sẽ là mười vạn lần. “Nhất nguyệt tụng” thì “nhất nguyệt” chính là Đẳng Dẫn viên mãn, nhập Sơ Địa. Trong bí tạng, Sơ Địa là tháng thứ nhất; đó chính là địa vị Đẳng Dẫn. Trong phần trước đã nói ba câu: “Bồ Đề tâm là chủng tử, đại bi là căn, phương tiện là sau cùng”. Ở đây nói cặn kẽ về hành pháp.

Câu thứ hai là quán Phật trong hang sâu nơi tâm kính (cái gương nơi tâm), cho đến quán thân chính mình là Bổn Tôn. Trước hết, quán cái gương tròn sáng tròn sạch nơi tâm Bổn Tôn, trong gương có hình dạng hang đá, trong ấy có Bổn Tôn, tức là thật sự thấy Phật. Đã thấy Phật rồi, trong tâm vị Phật ấy lại có [tấm gương] tròn, sáng, viên mãn, thanh tịnh. Thoạt đầu, tâm kính cực tịnh ấy rất nhỏ bé; sau đó lớn dần, đối diện rành rành, nên nói là “hiện tiền”. Trong [tâm kính] thanh tịnh khôn sánh ấy, có chữ chủng tử. Nhất tâm chánh quán chữ chủng tử ấy, tức là tụng chữ ấy. Từ đấy trở đi, được thấy cái tâm đó, lại thấy thân chính mình giống như thể tướng của Bổn Tôn ở trong tâm Phật. Nếu quán [tâm kính] viên minh nơi tự tâm, thì cũng là [trông thấy] Như Lai Bổn Tôn ở trong ấy. Xoay vần hiển hiện lẫn nhau như thế chẳng trở ngại lẫn nhau. Bổn Tôn thanh tịnh, lìa các phân biệt. Đạt được như thế, gọi là “thấy Bồ Đề tâm”, là chủng tử Phật vừa mới thành. Đấy cũng gọi là “vừa thấy một cảnh”, nên gọi là “một lạc xoa”. Đấy chính là pháp thừa sự trước hết trong hạnh xuất thế. Người thành tựu như thế tức là nhập Tín Địa (Đó là [giải đáp] cho câu hỏi về hành tướng của Bồ Đề tâm). Kế đó, nói “nhiếp ý” từ một đến mười cũng như thế, từ một cho đến một trăm, một ngàn, một vạn v.v… cũng đều giống hệt như nhau. Do trọn khắp nhiều lúc, sẽ có thể tự thấy trong nhiều lúc. Tiếng Phạn gọi là Tam ma hế đa, có nghĩa là Đẳng Dẫn, cũng chính là ý nghĩa “nhiếp tâm nơi một cảnh”, tức là ý nghĩa “nhất tâm” vậy.

(Kinh) Thứ ư đệ nhị nguyệt, phụng đồ hương, hoa đẳng, nhi dĩ tác nhiêu ích, chủng chủng chúng sanh loại. Hựu phục ư tha nguyệt, khí xả chư lợi dưỡng.

(經)次於第二月，奉塗香花等，而以作饒益，種種眾生類。又復於他月，捨棄諸利養。

(Kinh: Kế đó, tháng thứ hai, dâng hương bôi, hoa thảy, để làm chuyện lợi ích, cho các loài chúng sanh. Lại ở trong tháng khác, vứt bỏ các lợi dưỡng).

Như hạnh thế gian trong phần trước, cũng có nói “cúng dường hương bôi, hoa” v.v… Ở đây lại nhắc tới, nhưng có ý nghĩa khác với phần trước. Do ở đây, [hành nhân] đã đắc Đẳng Dẫn, do thanh tịnh, điều nhu, chuyện gì cũng đều có thể thành tựu. Hễ dâng một hương, liền có thể đúng như thật trọn khắp pháp giới, trọn khắp hết thảy chúng sanh giới, làm đủ loại lợi ích, chuyện gì cũng đều thành tựu. Như phẩm Hồi Hướng trong kinh Hoa Nghiêm đã nói rộng tướng này. Giống như hương, hoa, hễ làm hết thảy điều gì, cũng lại giống như thế, không gì chẳng thực hiện thành tựu Phật sự to lớn. Lại nữa, [kinh văn nói] “tha nguyệt” (tháng khác), tức là ở đây, thực hành hai tháng, đã đạt tới Sơ Địa, liền vứt bỏ các lợi dưỡng. Hiểu theo mặt văn tự, tức là lìa bỏ các chuyện thuộc tám pháp nghịch thuận, vì chúng gây trở ngại cho đạo.

Nếu nói theo ý nghĩa bí mật, đấy là bậc đại Bồ Tát gieo thiện căn to lớn, quả báo [của thiện căn ấy] vô tận, chẳng hiện, đạt được của báu công đức là vô lượng pháp môn, nhưng chớ nên sanh chấp trước trong ấy. Nếu sanh tâm chấp trước lợi dưỡng, sẽ chẳng nhanh chóng nhập chánh vị. Vì thế, cần phải bỏ lợi dưỡng ấy! Lúc đó, hành giả lại nên đúng như lý tư duy, từ ngay cái Bồ Đề tâm ấy mà phát bi nguyện, nhiếp theo lý để khởi lên. Vì thế nói là “như lý tư duy” (suy nghĩ đúng như lý). Ý nghĩa “tư duy” trong ấy chính là “ta sẽ tư duy tương ứng lý như thế để được tự tại”.

(Kinh) Thời, bỉ ư Du Già, tư duy nhi tự tại, nguyện nhất thiết vô chướng, an lạc chư quần sanh.

(經)時，彼於瑜伽，思惟而自在。願一切無障，安樂諸群生。

(Kinh: Khi ấy, trong Du Già, tư duy được tự tại, nguyện hết thảy chẳng chướng, an lạc các quần sanh).

Đấy chính là phát ra bi nguyện quyết định. Cớ sao chúng sanh cùng có giác tánh như thế mà chẳng tự thấu hiểu, phải hứng trọn đại khổ não? Liền sanh tâm đại dũng mãnh, phải nên dùng vô số phương tiện để thành tựu [các chúng sanh ấy], nhất định sẽ đều khiến cho [các chúng sanh] đạt đến địa vị Nhất Thiết Trí, trừ khử hết thảy cấu chướng, khiến cho chẳng còn sót.

(Kinh) Nhạo dục thành Như Lai, sở xưng tán viên quả.

(經)樂欲成如來，所稱讚圓果。

(Kinh: Ưa muốn thành Như Lai, viên quả đáng ca ngợi).

Tức là Như Lai vô lượng tri kiến, rốt ráo thành tựu phương tiện quyền biến mầu nhiệm, khéo độ chúng sanh. Nếu chẳng đạt được điều ấy, sao có thể do một đại sự nhân duyên mà xuất hiện trong cõi đời? Ta sẽ mau chóng thành tựu phương tiện mầu nhiệm được chư Phật khen ngợi như thế!

(Kinh) Hoặc mãn túc nhất thiết, hữu tình chúng hy nguyện, ứng lý vô chướng cái, nhi sanh thị phan duyên.

(經)或滿足一切，有情眾希願，應理無障蓋，而生是攀緣。

(Kinh: Hoặc thỏa hết thảy nguyện, của hữu tình chúng sanh, đúng lý, chẳng ngăn chướng, nẩy sanh các nắm níu).

Chẳng có chướng ngại như thế, dùng sự phan duyên (nắm níu) như thế để niệm tụng. Dùng công đức của ta để dẹp tan hết thảy các khổ. Dùng tâm đại bi để thỏa mãn hết thảy mong nguyện của chúng sanh, cũng có thể thành tựu chuyện dẹp trừ nỗi khổ to lớn của họ, ban cho niềm vui trong hiện tại. Vì lẽ nào vậy? Do tự tâm của hành giả chẳng có cấu chướng, tức là có năng lực và thế lực to lớn. Lại vì chúng sanh mà tùy phần trừ chướng, do không có nhân duyên gây chướng ngại giữa người khác và ta, liền có thể bất cứ chuyện gì cũng đều thành tựu. Đây chính hạnh nguyện Phổ Hiền. Tướng ấy như thế nào? Tức là sanh nguyện đại bi như thế đó.

(Kinh) Bàng sanh tương đạm thực, sở hữu khổ vĩnh trừ. Thường linh chư quỷ giới, ẩm thực giai sung mãn. Địa ngục trung thọ khổ, chủng chủng chư sở độc, đương nguyện tốc trừ diệt. Dĩ ngã công đức cố, cập dư vô lượng môn, sổ sổ tâm tư duy, phát quảng đại bi mẫn, tam chủng gia trì cú, tưởng niệm ư nhất thiết, tâm tụng trì chân ngôn.

(經)傍生相噉食，所有苦永除。常令諸鬼界，飲食皆充滿。地獄中受苦，種種諸楚毒，當願速除滅，以我功德故。及餘無量門，數數心思惟，發廣大悲愍，三種加持句，想念於一切，心誦持真言。

(Kinh: Bàng sanh ăn nuốt nhau, tất cả khổ mãi trừ. Thường khiến các quỷ giới, uống ăn đều sung mãn. Chịu khổ trong địa ngục, đủ loại khổ sở ngặt, đều nguyện mau trừ diệt. Do công đức của tôi, và vô lượng môn khác, tâm nhiều lượt tư duy, phát bi mẫn rộng lớn. Ba loại câu gia trì, nghĩ tưởng đến hết thảy, tâm tụng trì chân ngôn).

Do ta đã sanh khởi vô lượng phước thù thắng, trong tháng khác, tức là tháng thứ ba đã xả lợi dưỡng. Đối với trong và ngoài, đều chẳng tham chấp, thì gọi là “xả lợi dưỡng”, nhưng đối với chuyện bên ngoài, chẳng cầu, chẳng nhận bố thí. Xả lợi dưỡng, nhưng chẳng xả chúng sanh, do hạnh chân ngôn mà đều được thành tựu. “Cập dư vô lượng môn, sổ sổ tâm tư duy, phát quảng đại bi mẫn. Tam chủng gia trì cú, tưởng niệm ư nhất thiết, tâm trì tụng chân ngôn” (Cùng vô lượng môn khác, nhiều lượt tâm tư duy, phát bi mẫn rộng lớn. Ba loại câu gia trì, nghĩ tưởng tới hết thảy, tâm trì tụng chân ngôn): Các bi nguyện ấy cũng có vô lượng thứ, chẳng thể do trì tụng trong tháng đầu tiên và tháng thứ hai mà cũng nói là “có thể phát nguyện như thế”. Nhưng trong hai tháng đầu, do tâm tín giải mà thực hiện, nhưng chưa thể thành tựu. Tháng thứ ba, sở nguyện đều thành; do vậy, hồi hướng cho mình lẫn người khác. Nếu lúc hành giả Chân Ngôn hiểu ý, tùy theo sự mà làm, nhiều lượt dùng nước đại bi để gột rửa cái tâm như thế, dần dần khiến cho tâm Bồ Đề này có oai thế to lớn. Cho tới địa vị thứ mười một trở đi, lực dụng dần dần tăng trưởng, đều do điều này viên mãn. Tháng thứ nhất là Bồ Đề tâm, tháng kế đó là quán hình tượng của Phật thì gọi là “câu Chánh Giác”. Tháng thứ ba, trụ trong Chân Ngôn, lìa hết thảy các tướng, gọi là “tháng thứ ba”, cũng gọi là “ba lạc xoa”. Lại do được gia trì rộng lớn, tức là thần lực gia trì của Như Lai do ba câu mà được thành.

(Kinh) Dĩ ngã công đức lực, Như Lai gia trì lực, cập dữ pháp giới lực, châu biến chúng sanh giới.

(經)以我功德力，如來加持力，及與法界力，周遍眾生界。

(Kinh: Do sức công đức tôi, sức Như Lai gia trì, cùng với sức pháp giới, trọn khắp chúng sanh giới).

Nay do muốn hành Như Lai sự, bèn suy tưởng, tâm niệm ba câu ấy. Vì thế, kinh nói: “Dĩ ngã công đức lực, Như Lai gia trì lực, cập dữ pháp giới lực, châu biến chúng sanh giới” (Dùng sức công đức của tôi, sức gia trì của Như Lai, cùng với sức pháp giới, trọn khắp chúng sanh giới). Ba câu này hòa hợp, bèn có sức gia trì rộng lớn sanh khởi. Niệm như thế rồi, hãy nên tụng niệm câu này. Đấy chính là hết thảy chân ngôn tâm. Dùng công đức của ba câu, tùy ý lấy hoa, hương v.v… dùng tâm niệm gia trì, như đối với hoa bèn dùng Hoa Chân Ngôn, đối với hương bèn dùng Hương Chân Ngôn để gia trì, cho đến dẹp khổ ban vui trong hết thảy mọi nơi, dâng hiến Phật, Bồ Tát v.v… sẽ đều được thành. Nếu chẳng dùng bổn chân ngôn (tức Hoa chân ngôn khi dâng hoa, Hương chân ngôn khi dâng hương v.v…) để gia trì, mà dùng minh phi [sẽ được nói] trong phần sau thì cũng thành tựu, do sức công đức của ta trọn khắp chúng sanh giới, do sức gia trì của Như Lai, do sức pháp giới bình đẳng.

(Kinh) Chư niệm cầu nghĩa lợi, giai tất nhiêu ích chi. Bỉ nhất thiết như lý, sở niệm giai thành tựu.

(經)諸念求義利，皆悉饒益之。彼一切如理，所念皆成就。

(Kinh: Các niệm cầu nghĩa lợi, thảy đều tạo lợi ích. Hết thảy đúng như lý, sở niệm đều thành tựu).

Do trụ trong lý, tùy theo điều [hành nhân] hệ niệm mà thành tựu. Cho đến trừ khổ, khổ liền trừ diệt v.v... Do sức công đức của ta, do sức gia trì của Như Lai, do sức pháp giới bình đẳng, do ba duyên ấy hòa hợp, sẽ có thể thành tựu nghiệp chẳng thể nghĩ bàn. Làm như thế, hãy nên biết là rộng tương ứng với lý, nên nói là “đương đắc như lý” (sẽ được đúng như lý). Do sức bằng với hư không, chân ngôn Hư Không Tạng Minh Phi sẽ được nói tiếp đó.

(Kinh) Nhĩ thời, Như Lai phục thuyết Hư Không Đẳng Lực Hư Không Tạng Chuyển Minh Phi chân ngôn viết:

(經)爾時，如來復說虛空等力虛空藏轉明妃真言曰。

(Kinh: Lúc bấy giờ, Như Lai lại nói chân ngôn Hư Không Đẳng Lực Hư Không Tạng Chuyển Minh Phi rằng).

Như hư không chẳng thể phá hoại, hết thảy chẳng thể thắng được, nên gọi là Hư Không Đẳng Lực (sức bằng với hư không). Hơn nữa, Tạng là như người có kho báu lớn, thí cho người mong muốn, họ tự tại lấy mà [người bố thí] chẳng bị nghèo thiếu. Hư không tạng của Như Lai cũng lại giống như thế, hết thảy chuyện lợi lạc chúng sanh đều từ trong đó sanh ra vô lượng pháp bảo, tự tại thọ dụng, chẳng có tướng cùng kiệt, cho nên gọi là Hư Không Tạng. Chuyển Thuận Minh: “Chuyển thuận” nghĩa là “có thể sanh ra”. Tạng này có thể sanh ra hết thảy các Phật sự. Như bi nguyện đã phát trước đó, tức là như khi dùng một bông hoa cúng dường, vận tâm tưởng trọn khắp hết thảy chư Phật và phàm, thánh, đều cùng cúng dường xong, liền hồi hướng trí Nhất Thiết Trí, thỉnh rằng: “Các vị đã tiếp nhận con cúng thí. Nguyện do sức này, sẽ khiến cho con đạt được các nguyện như trên”. Nguyện như thế xong, dùng chân ngôn này để gia trì, không gì chẳng thành tựu. Trước hết là kính lễ hết thảy các đức Như Lai.

(Kinh) Nam ma tát phạ đá tha nghiệt đế phiêu, vi thấp phạ, mục khiết tệ (xảo môn đẳng, diệc thị chủng chủng môn đẳng dã), tát phạ tha (nhất thiết dã) khiếm (không dã, thông thượng, ngôn Nhất Thiết Trí Không dã. Thử thị chủng tử tự dã) ổ đặc yết để (sanh dã) tát phán ra hê môn (phổ biến dã), già già na kiếm (hư không dã), sa ha. Trì thử tam chuyển, tùy bỉ sở sanh thiện nguyện, giai diệc thành tựu.

(經)南麼薩嚩怛他蘖帝鏢。微濕嚩目喫弊(巧門等，亦是種種門等也)。薩嚩他(一切也)。欠(空也，通上言一切智空也，此是種子字也)。鄔特揭底(生也)。薩泮囉醯門(普遍也)。伽伽那劍(虛空也)。莎訶。持此三轉，隨彼所生善願皆亦成就。

(Kinh: Nam ma tát phạt đá tha nghiệt đế phiêu (Namaḥ sarva tathāgatebhyo). Vi thấp phạ mục khiết tệ (viśvamukhebhyaḥ, môn hay khéo, cũng là các thứ môn), tát phạ tha (sarvathā, hết thảy) khiếm (khaṃ, không, thông với Nhất Thiết Trí Không trong phần trên. Đây là chữ chủng tử). Ổ đặc yết để (udgate, sanh), tát phán ra hê môn (sphara hīmaṃ, phổ biến), già già na kiếm (gaganakaṃ, hư không), sa ha (svāhā). Trì minh chú này, ba lượt chuyển, các thiện nguyện sanh bởi đó cũng đều được thành tựu).

Đây là ý nghĩa Hư Không Đẳng Lực của Hư Không Tạng, giống như hết thảy các pháp đều từ Không mà sanh ra các vật trọn khắp hết thảy hư không. “Trì thử tam chuyển” (Trì minh chú này, ba lượt chuyển) tức là dùng một hoa để dâng hiến, không gì chẳng trọn khắp pháp giới. Trên là hiến cúng hết thảy thánh hiền, dưới là thí cho hết thảy hữu tình. “Tùy bỉ sở sanh thiện nguyện, giai diệc thành tựu” (Bất cứ thiện nguyện nào sanh bởi đó cũng đều thành tựu) tức là dùng chân ngôn này để gia trì, [hết thảy các thiện nguyện] đều được thành tựu. Như từ trong kho, tự lấy vật báu, không gì chẳng tùy tâm. Nếu tụng minh chú này ba lượt, hễ nghĩ đến chuyện gì, chuyện ấy cũng thành tựu. Phàm thứ dâng cúng như hoa, hương v.v… do ba sức hồi hướng, lại dùng minh chú gia trì, hết thảy đều tùy ý mà thành. Có nghĩa là dùng Bi hoa để dâng lên hết thảy chư Phật, sẽ tự tại thành tựu.

(Kinh) Hành nhân ư mãn nguyệt, thứ nhập tác trì tụng.

(經)行人於滿月，次入作持誦。

(Kinh: Hành nhân ngày trăng tròn, kế đó, vào trì tụng).

Trước đó đã cúng dường, thừa sự xong, đã đạt được tướng thành tựu. Do tướng trên đây, sau đó mới trong ngày Mười Lăm của bạch nguyệt, thực hiện pháp trì tụng, tức là [thực hiện] vào ngày trăng tròn.

(Kinh) Sơn phong, ngưu lan trung, hàn lâm hoặc hà châu, tứ cù, độc thụ hạ, Mang đát rị thiên thất.

(經)山峯牛欄中，寒林或河洲，四衢獨樹下，忙怛哩天室。

(Kinh: Đỉnh núi, trong chuồng bò, rừng lạnh, hoặc bãi sông, ngã tư, cội cây lẻ, miếu thờ Mang đát rị).

Tùy theo chuyện thượng, trung, hạ, mà thực hiện pháp thành tựu. Thượng sự thì [làm trên] đỉnh núi, trung sự thì làm ở chỗ nhốt trâu, bò, hạ sự thì làm trong rừng, hoặc bến sông, cho tới ngã tư, miếu thờ trời v.v… đều có thể áp dụng cho các pháp thượng, trung, hạ thành tựu. Hoặc tùy ý ở chỗ ưa thích mà làm, ở các chỗ như đỉnh núi v.v… mà tạo Mạn đồ la.

(Kinh) Nhất thiết kim cang sắc, nghiêm tịnh đồng kim cang, bỉ trung chư chướng giả, nhiếp phục tâm mê loạn.

(經)一切金剛色，嚴淨同金剛，彼中諸障者，攝伏心迷亂。

(Kinh: Hết thảy kim cang sắc, nghiêm tịnh như kim cang. Kẻ gây chướng trong đó, nhiếp phục, tâm mê loạn).

Nơi tầng thứ nhất, giáp vòng đều vẽ hình chày kim cang. Cái đàn ấy được làm gồm ba lớp, đều dùng [hình chày] kim cang làm ranh giới. Thần thủ hộ các phương, chư Phật, Bồ Tát v.v… sẽ được nói trong phần sau; ở đây chưa nói phân biệt. Trong ấy, xếp đặt các vị tôn thánh, nói chung là giống như đã liệt kê trong phần trước, chỉ dùng thêm hình chày kim cang đặt liên tiếp để làm ranh giới là khác biệt mà thôi! Nói “nhất thiết kim cang sắc” (hết thảy màu kim cang) tức là vẽ hình chày kim cang vòng quanh để làm ranh giới, đều vẽ sao cho thanh tịnh, chẳng sai sót. “Chẳng sai sót” tức là [hình vẽ] viên mãn, chỉnh tề, đoan nghiêm, đẹp đẽ. “Nghiêm tịnh đồng kim cang”: Các hình chày kim cang giáp vòng như thế đều có màu vàng. Ở đây, có ba sự giống như kim cang: Sắc đồng kim cang, thể đồng kim cang, danh đồng kim cang. Vì thế nói “nghiêm tịnh đồng kim cang” tức là thanh tịnh giống như kim cang. Nói “bỉ trung chư chướng giả, nhiếp phục tâm mê loạn” (kẻ gây chướng ở trong ấy sẽ bị nhiếp phục, tâm mê loạn), do ba sự ấy giống như kim cang, không gì có thể phá hoại được, không thể thắng được, không thể hàng phục được. Do tạo kim cang giới trọn đủ nghiêm tịnh như thế, khiến cho những kẻ gây chướng đều bị mê hoặc, chẳng dám quấy nhiễu. Đã được lìa chướng, tức là dược vật dùng làm pháp thành tựu đều được thành tựu.

(Kinh) Tứ phương tương châu táp, nhất môn cập thông đạo, kim cang hỗ liên thuộc, kim cang kết tương ứng.

(經)四方相周匝，一門及通道，金剛互連屬，金剛結相應。

(Kinh: Bốn phương đều giáp vòng, một cửa thông lối đi, kim cang xếp liên tiếp, tương ứng kim cang kết).

Kinh nói: “Tứ phương tương châu táp” có hai nghĩa, tức là làm đàn tràng có hình vuông ngay ngắn, và kim cang ấn (hình chày kim cang) cũng được đặt khắp bốn phía [của đàn] ứng với bốn mặt. Nói “nhất môn cập thông đạo, kim cang hỗ liên thuộc, kim cang kết tương ứng”: “Kim cang kết” nghĩa là xếp đặt chày kim cang giáp vòng như trên, đều là đặt liên tiếp nối đầu nhau; đó chính là ý nghĩa “kim cang kết”. Xếp đặt sao cho cửa và “duyên” tương ứng (“duyên” là như trong phần trên đã nói: Mở một đường trống để thông với bên ngoài), tức là cái cửa ấy tương ứng với từng sự. Thượng thành tựu thì cửa mở hướng về phía Đông. Trung thành tựu thì mở cửa về hướng Bắc hoặc Tây. Hạ thành tựu thì mở cửa về hướng Nam. Ranh giới [của cái cửa ấy] tiếp nối với [ranh giới do các chày] kim cang [hợp lại bao quanh đàn tràng], cũng là ý nghĩa kim cang.

(Kinh) Môn môn nhị thủ hộ: Bất Khả Việt, Tương Hướng, nghĩ thủ nhi thượng chỉ, châu mục, phẫn nộ hình. Ân cần họa ngung giác, Thâu la diễm quang ấn. Trung diệu kim cang tòa, phương vị chánh tương trực. Kỳ thượng đại liên hoa, bát diệp tu nhụy phu.

(經)門門二守護，不可越相向，擬手而上指，朱目奮怒形，慇懃畫隅角，輸羅焰光印，中妙金剛座，方位正相直，其上大蓮華，八葉鬚蘂敷。

(Kinh: Mỗi cửa hai thủ hộ: Bất Khả Việt (Durdharṣa), Tương Hướng (Abhimukha). Giơ tay chỉ lên trên, mắt đỏ, dáng phẫn nộ. Cẩn trọng vẽ các góc, ấn Thâu la rực lửa. Giữa: Tòa diệu kim cang. Phương vị đều ngay ngắn. Trên đặt hoa sen lớn, tám cánh, phô tuy nhụy).

Để làm vật thành tựu, thủ hộ là quan trọng nhất. Coi chuyện thủ hộ cửa là trọng yếu, tức là như trong phần trước đã nói: “Oai quang nan thị cập, Tương Hướng thủ môn giả” (Oai quang khó thể nhìn ngó, hai vị Tương Hướng canh giữ cửa). Mỗi mỗi tướng đều là ấn (ấn sẽ được nói ở phần sau), cả hai [vị thủ hộ cửa ấy] đều là sắc trắng và đỏ, có hình dạng tột bậc phẫn nộ. “Ân cần họa ngung giác, Thâu La diễm quang ấn” (Cẩn trọng vẽ hình ấn Thâu la có quang minh như ngọn lửa cháy rực [bao quanh] ở mỗi góc đàn), [Thâu la (Śūla)] tức là chày kim cang một nhánh, chỉ đặt ở các góc đàn, có vầng sáng hình ngọn lửa. “Trung diệu kim cang tòa, phương vị chánh tương trực, kỳ thượng đại liên hoa, bát diệp tu nhụy phu” nghĩa là: Chính giữa Mạn đồ la, đặt tòa kim cang yết ma chữ thập, sao cho [các đầu mũi nhọn của chày kim cang] đối diện trực tiếp với bốn phương. Trên đó, vẽ hoa sen lớn có tám cánh và các tua nhụy (làm bằng chất kim cang). Đấy chính là kim cang tòa, vì thế nói “giống như kim cang”.

(Kinh) Đương kết Kim Cang Thủ, kim cang chi huệ ấn. Khể thủ nhất thiết Phật, sổ sổ kiên thệ nguyện, ưng hộ trì thị xứ, cập tịnh chư dược vật.

(經)當結金剛手，金剛之慧印，稽首一切佛，數數堅誓願。應護持是處，及淨諸藥物。

(Kinh: Nên kết Kim Cang Thủ, tức Kim Cang huệ ấn. Đảnh lễ hết thảy Phật, thệ nguyện nhiều lượt vững. Nên hộ trì nơi đó, tịnh hóa các dược vật).

Hãy nên kết Kim Cang Ngũ Cổ Ấn của ngài Kim Cang Thủ, nên nói là “kim cang tam muội huệ kim cang ấn”. Nói “khể thủ nhất thiết Phật” (đảnh lễ hết thảy Phật), [nghĩa là] ở ngay nơi sẽ thủ hộ dược vật, hoặc tác tịnh, trong khi làm lễ, hãy nên phát ra bi nguyện rộng lớn như trên đã nói. “Sổ sổ kiên thệ nguyện” (Nhiều lượt phát thệ nguyện vững vàng) tức là tự thệ vận tâm, thệ nguyện rộng khắp, chẳng vì chính mình, vì hết thảy chúng sanh mà thành tựu dược vật ấy. Nguyện do sức gia trì sẽ khiến cho mau chóng thành tựu, vì vật ấy được thành tựu, sẽ có thể lợi ích hết thảy chúng sanh. “Ưng hộ trì thị xứ, cập tịnh chư dược vật” (Hãy nên hộ trì nơi ấy, và tịnh trị các dược vật): Có nhiều pháp, trong Quảng Bổn có nói. Phàm khi thực hiện pháp thành tựu dược vật, cần phải hiểu thứ tự của pháp dụng. Dẫu cầu thành tựu dược vật để chính mình sử dụng thì vẫn có phương quỹ (方軌: pháp tắc, khuôn khổ, nghi thức), cho đến tác hộ (gia trì để thủ hộ), tác tịnh (tịnh trị bản thân và vật cúng dường, vật muốn làm pháp thành tựu) đều có thứ tự pháp dụng và cách tẩy rửa v.v… Trong kinh này không nói cặn kẽ, cần phải tìm hiểu thêm [từ các kinh khác] (hoặc dùng theo phương cách đã nói trong kinh Tô Tất Địa v.v…)

(Kinh) Ư thử thời trì tụng, thanh tịnh vô chướng ngại. Hoặc ư trung dạ phần, hoặc ư nhật xuất thời, bỉ dược vật đương chuyển, viên quang phổ huy diễm. Chân Ngôn giả tự thủ, du bộ ư đại không, trụ thọ đại oai đức, ư sanh tử tự tại. Hành ư thế gian đảnh, hiện chủng chủng sắc thân.

(經)於此時持誦，清淨無障礙。或於中夜分，或於日出時。彼藥物當轉，圓光普暉焰，真言者自取，遊步於大空，住壽大威德，於生死自在，行於世界頂，現種種色 身。

(Kinh: Lúc bấy giờ trì tụng, thanh tịnh vô chướng ngại. Hoặc vào lúc giữa đêm, hoặc khi mặt trời mọc, dược vật ấy sẽ chuyển, viên quang rực sáng khắp. Chân Ngôn giả tự lấy, dạo bước trên hư không, sống lâu, oai đức lớn, tự tại trong sanh tử. Đi trên đỉnh thế giới, hiện đủ loại sắc thân).

Tướng thành tựu có thượng, trung, hạ. Nếu đạt được thành tựu vô chướng ngại, thượng thành tựu có ba tướng chuyển, tức là đầu đêm thì sanh ra hơi ấm, giữa đêm khói bốc lên, tới canh năm thì có ngọn lửa xuất hiện. Trung thành tựu thì có hai tướng, ngoại trừ tướng ngọn lửa xuất hiện. Hạ thành tựu chỉ có một tướng, tức là chỉ sanh ra hơi ấm. “Chuyển” tức là từ ít mà được nhiều, từ hơi ấm mà có ngọn lửa v.v… Đã được thành tựu, “Chân Ngôn giả tự thủ, du bộ ư đại không” (Hành giả Chân Ngôn tự lấy [dược vật ấy], bước đi trên không trung), [tức là hành giả] hoặc ăn, hoặc bôi, chấm [dược vật lên thân] v.v… sẽ tự tại dạo trong các cõi Phật, từ cõi này sang cõi khác. “Trụ thọ, đại oai đức”: Liền được thọ trọn vô lượng kiếp số, oai quang tự tại. “Ư sanh tử tự tại” tức là đủ thứ tự tại trong sanh tử. Đó gọi là “chân Phật tử” (“đi trên thế giới” (chánh kinh ghi là “hành ư thế giới đỉnh”) tức là đi qua các thế giới). Vật đã thành tựu rồi, dùng Kim Cang Ấn để thủ hộ tự thân, thủ hộ Bổn Tôn, thủ hộ vật [thành tựu ấy] rồi mới lấy, chia thành năm phần, tức là thầy, tiên nhân đã thành tựu trước, trợ bạn (người giúp đỡ, phụ tá), chính mình, và Phật. Vật được sanh thêm từ đó, nên dùng cho Tam Bảo. Vật thành tựu trước, nếu có tiên nhân đến lấy, hãy nên cho họ. Nếu chẳng đến lấy, chia thành hai phần: Một phần cho trợ bạn, một phần cho chính mình. Vật dành cho thầy, nếu thầy ở phương khác, hãy nên giữ lấy, đợi thầy đến sẽ đưa cho. Nếu thầy chẳng còn, hãy [dùng vật ấy] làm công đức nơi thầy sanh ra. Những thứ [dùng làm vật thành tựu] như đao v.v… chẳng thể chia, cũng nên lắng lòng tưởng chia sẻ. Từ đầu đến cuối, đều dùng Kim Cang để tự thủ hộ và thủ hộ vật cho đến lúc lấy. Nói “hành ư thế giới đảnh, hiện chủng chủng sắc thân” (đi trên đỉnh thế giới, hiện đủ loại sắc thân) tức là vì các chúng sanh mà làm Phật sự to lớn. Cúng dường thuốc cũng có phương pháp, tức là dâng hiến.

(Kinh) Cụ đức cát tường giả, triển chuyển nhi cúng dường. Chân ngôn sở thành vật, thị danh vi Tất Địa. Dĩ phân biệt dược vật, thành tựu vô phân biệt.

(經)具德吉祥者，展轉而供養，真言所成物，是名為悉地。以分別藥物，成就無分別。

(Kinh: Bậc đủ đức cát tường, xoay vần để cúng dường. Vật do chân ngôn thành, được gọi là Tất Địa. Do phân biệt dược vật, thành tựu vô phân biệt).

Đã được thành tựu, mang [vật thành tựu ấy] tới mười phương, tùy ý dâng lên mười phương Phật. Đối với chư Phật, A xà lê, và trợ bạn, đều có phương pháp để phân chia, hãy nên thưa hỏi [để làm cho đúng pháp tắc]. “Chân ngôn sở thành vật, thị danh vi Tất Địa” (Vật được thành tựu bởi chân ngôn, đó gọi là Tất Địa): Nếu đạt được thành tựu như thế thì gọi là “thành tựu có phân biệt”. Do vì các sự như dược vật ấy, vẫn là pháp có tướng thành tựu, nên gọi là “thành tựu có phân biệt”. “Dĩ phân biệt dược vật, thành tựu vô phân biệt” (Do phân biệt dược vật, thành tựu chẳng phân biệt): Do có phân biệt mà đạt được thành tựu vô phân biệt. Cái có thể phân biệt làm nhân, nương vào cái “có phân biệt” đó mà đạt được cái quả vô phân biệt. Cái quả vô vi, vô tướng, vô nhiễm chẳng thể nghĩ bàn tuy chẳng do cái nhân mà thành, nhưng do có phân biệt để làm nhân mà thành tựu cái quả vô đắc, vô vi này.

(Kinh) Bí Mật Chủ! Nhất thiết thế giới chư hiện tại đẳng Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác, thông đạt Phương Tiện Ba La Mật Đa, bỉ Như Lai tri nhất thiết phân biệt bổn tánh Không, dĩ Phương Tiện Ba La Mật Đa lực cố, nhi ư vô vi dĩ hữu vi vi biểu, triển chuyển tương ứng, nhi vị chúng sanh thị hiện biến pháp giới.

(經)祕密主！一切世界諸現在等如來、應、正等覺，通達方便波羅蜜多，彼如來知一切分別本性空，以方便波羅蜜多力故，而於無為以有為為表。展轉相應 ，而為眾生示現遍法界。

(Kinh: Bí Mật Chủ! Hết thảy Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác thuộc hiện tại trong hết thảy các thế giới, thông đạt Phương Tiện Ba La Mật Đa, các đức Như Lai ấy biết bổn tánh của hết thảy phân biệt là Không, do sức của Phương Tiện Ba La Mật Đa, trong vô vi dùng hữu vi để biểu thị, xoay vần tương ứng, vì chúng sanh thị hiện trọn khắp pháp giới).

Tức là cái quả vô vi, do phương tiện hữu vi mà có thể thành tựu chuyện ấy chẳng thể nghĩ bàn. Hiện tại, vị lai, quá khứ tam thế Phật, đều do thông đạt Phương Tiện Ba La Mật mà nói pháp này; đó là một. Nêu lên tam thế Phật, muốn nói rõ [các Ngài] “cùng dùng pháp này để nhập”. Tuy lập ra phương tiện hữu vi này, nhưng hiểu rõ bản tánh của pháp phân biệt này thường Không! Pháp sanh khởi bởi nhân duyên như thế lìa “sanh, diệt, đoạn, thường, một, khác, đến, đi”, chỉ như huyễn hóa, chẳng khác Trung Đạo. Nếu lìa bỏ điều này để cầu một cái Thể vô vi nào khác, sẽ chẳng thể được, do tánh của vô vi chẳng khác hữu vi. Do liễu đạt pháp duyên khởi rất sâu như thế, sẽ có thể từ ngay pháp hữu vi này mà thành tựu cái quả vô vi. Vì thế, hết thảy tam thế Như Lai do sức phương tiện, tuy chứng pháp giới mà có thể từ cái quả có bản thể “vô vi, vô tác”, dùng hữu vi làm các quyến thuộc. Như Đại Nhật Như Lai từ trong đức tự chứng này, do sức gia trì, từ trong vô vi mà dùng hữu vi để biểu đạt, bổn tánh chẳng hề tạo tác, do có tạo tác mà có thể thành tựu vô vi. “Triển chuyển tương ứng”: Khi chưa trì tụng thì tánh vốn bất tịnh. Do trì tụng liền đạt được thanh tịnh, có thể độ chúng sanh, cho nên hiện thân chẳng thanh tịnh, lại tạo nhân duyên thanh tịnh cho người khác, bèn gọi là “triển chuyển tương ứng”. Lại từ vô vi sanh ra hữu vi để biểu đạt. Do vậy, hiện ra các Kim Cang và Bồ Tát nhiều như số vi trần trong mười thế giới, mỗi mỗi đều dùng môn Chân Ngôn để hướng dẫn, tiếp độ chúng sanh, đều khiến cho họ đạt tới cái quả vô vi. Dùng phương tiện ấy trọn khắp pháp giới, ứng với trọn khắp chúng sanh, khiến cho họ đều đạt được nghĩa lợi.

(Kinh) Linh đắc kiến pháp an lạc trụ, phát hoan hỷ tâm, hoặc đắc trường thọ, ngũ dục hy hý nhi tự ngu lạc, vị Phật Thế Tôn nhi tác cúng dường. Chứng như thị cú, nhất thiết thế nhân sở bất năng tín. Như Lai kiến thử nghĩa lợi cố, dĩ hoan hỷ tâm, thuyết thử Bồ Tát chân ngôn hành đạo thứ đệ pháp tắc.

(經)令得見法安樂住、發歡喜心，或得長壽，五欲嬉戲而自娛樂，為佛世尊而作供養。證如是句，一切世人所不能信。如來見此義利故，以歡喜心說此菩薩真言行道次第法則。

(Kinh: Khiến cho được thấy pháp, trụ trong an lạc, phát tâm hoan hỷ, hoặc được sống lâu, tự được vui thỏa trong ngũ dục, cúng dường Phật Thế Tôn. Chứng câu như thế, hết thảy người đời chẳng thể tin. Như Lai do thấy nghĩa lợi ấy, dùng cái tâm hoan hỷ để nói pháp tắc hành đạo chân ngôn theo thứ tự này của bậc Bồ Tát).

Tức là các đức Như Lai do phương tiện, từ vô vi giới, dùng sức gia trì chẳng xả chúng sanh, tùy thuận chúng sanh mà thị hiện tu các hạnh, hoặc khiến cho họ thấy pháp, trụ trong an lạc hạnh, phát tâm hoan hỷ (tức là Pháp Hỷ Sơ Địa). Hoặc đạt được trường thọ, tức là trong vô số kiếp, luôn được thấy đức Phật xuất thế. Hoặc có được ngũ dục thanh tịnh tốt đẹp để tự vui sướng, lại có thể cúng dường hết thảy Như Lai. Kẻ chẳng có phương tiện, sẽ chẳng thể tin chuyện này. Họ nghĩ như thế này: “Cái Thể của chân ngôn giống như pháp giới, là vô vi, vô tác, sao có thể thành tựu chuyện này? Nếu sanh khởi chuyện này, tức là hữu tướng phân biệt, sao có thể tương ứng với lý cho được?” Vì thế, sanh tâm hủy báng. Nói “Phật có bí mật khó hiểu”, tức là nói kẻ do chẳng có phương tiện, cho nên chẳng thể hiểu. Nhưng ở đây, do tâm tự tại mà nói đến trường thọ. Thọ lượng như thế chính là thọ mạng nơi Pháp Thân của Như Lai. “Ngũ dục” tức là Tứ Vô Lượng (từ, bi, hỷ, xả) và Bồ Đề tâm, hết thảy thánh nhân dùng các hiện pháp ấy để tự vui thỏa. Cúng dường Như Lai chính là chân pháp cúng dường Pháp Thân Phật. Nếu hành giả nương vào phương tiện duyên sanh rất sâu của Phật để đạt được thành tựu trong pháp thế gian, tức là từ trong ấy quán bổn tánh Không; đấy chính là thành tựu vô vi. Phàm phu sẽ chẳng thể tin pháp chẳng thể nghĩ bàn như thế, nhưng chư Phật Như Lai và các vị Bồ Tát do thấy nghĩa lợi này, nói ra thứ tự trong đạo chân ngôn hạnh này, chớ nên báng bổ là chẳng có!

(Kinh) Hà dĩ cố? Ư vô lượng kiếp, cần cầu tu chư khổ hạnh sở bất năng đắc, nhi Chân Ngôn môn hạnh đạo chư Bồ Tát tức ư thử sanh nhi hoạch đắc.

(經) 何以故？於無量劫勤求修諸苦行所不能得，而真言門行道諸菩薩即於此生而獲得。