Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ

Phẩm Thứ Mười Hai: Nhập Bí Mật Mạn Đồ La — Nhập Bí Mật Mạn Đồ La Phẩm Đệ Thập Nhị

入祕密漫荼羅品第十二

Phẩm Nhập Bí Mật Mạn đồ la nói về tạng bí mật thuộc thân, miệng, ý của Như Lai, chỉ có ngài Chấp Kim Cang [thông đạt] bí mật ấy. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn lại nói cách nhập đàn pháp bí mật, do ngài Bí Mật Chủ có thể biết, đức Phật lại bảo ban; nhưng vị Chấp Kim Cang này chính là hóa thân của đức Tỳ Lô Giá Na. Do muốn nêu tỏ pháp thâm mật này, thế nhưng pháp này chẳng ai có thể nêu câu hỏi, chỉ có Phật và Phật hỏi nhau mới có thể biết mà thôi, [do vậy, đức Phật mới tự gọi ngài Chấp Kim Cang để tuyên nói]! Như trong phần sau phẩm Phân Biệt Tích của kinh Kim Cang Đảnh, đức Phật đã nhập Tam ma địa rồi từ trong thân Phật, xuất hiện hình tượng của chữ [chân ngôn], hình dạng của ấn và thân Bổn Tôn, mỗi thứ đều từ mỗi phương mà xuất hiện, thực hiện Phật sự. Đó gọi là “đại nhân duyên khai Phật tri kiến”. Làm như thế xong, [các thứ như vậy] lại nhập vào thân của Như Lai. Lúc bấy giờ, trong hư không vang ra tiếng hỏi pháp, hỏi đức Phật về một trăm lẻ tám danh hiệu của đức Phật: “Thế nào gọi là Phật? Thế nào là Chánh Biến Tri” v.v… Cho đến hỏi về mười sáu vị đại Bồ Tát và chân ngôn, ấn v.v… của các Ngài, như trong kinh ấy đã rộng nói. Lúc bấy giờ, đức Phật liền tự khen ngợi rằng: “Thiện tai! Thiện tai! Năng vấn tư sự” (Lành thay! Lành thay! Có thể hỏi chuyện ấy) cho tới thuận theo lời hỏi mà đáp.

Lúc đó, đại chúng đạt được điều chưa từng có, nghĩ như thế này: “Kim tùng Phật thân, nhi vấn ư Phật, do như huyễn sự, vô tác, vô sanh giả, nhi thành Phật sự” (Nay [các tướng thần biến] từ Phật thân [xuất hiện xong], bèn tự hỏi đức Phật, giống như huyễn sự, vô tác, vô sanh mà thành Phật sự). Nay ở đây, ngài Chấp Kim Cang cũng giống như thế, sanh từ kim cang huệ ấn của Như Lai, lại trì kim cang huệ ấn của Như Lai, nên có thể thưa hỏi, đức Phật giải đáp. Do sợ kẻ khác chẳng tin; nếu [đức Phật] tự hỏi, tự nói, [họ sẽ cho rằng pháp ấy] không đáng tôn trọng. Vì thế, dùng thân Phật để hỏi thân Phật. Lại nữa, sở dĩ được gọi là Chấp Kim Cang là do có thể trì thân mật, khẩu mật và tâm mật của Như Lai. Bởi thế nói là “trì kim cang trí ấn”.

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn hựu phục tuyên thuyết nhập Bí Mật Mạn đồ la pháp ưu đà na viết: - Chân ngôn biến học giả, thông đạt bí mật đàn, như pháp vi đệ tử, thiêu tận nhất thiết tội. Thọ mạng tất phần diệt, linh bỉ bất phục sanh, đồng ư hôi tẫn dĩ, bỉ thọ mạng hoàn phục, vị dĩ tự thiêu tự, nhân tự nhi cánh sanh, nhất thiết thọ cập sanh, thanh tịnh biến vô cấu.

(經)爾時，世尊又復宣說入祕密漫荼羅法優陀那曰：真言遍學者，通達祕密壇，如法為弟子，燒盡一切罪。壽命悉焚滅，令彼不復生，同於灰燼已，彼壽命還復。謂以字燒字，因字而更生，一切壽及生，清淨遍無垢。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn lại tuyên nói kệ ưu đà na về pháp nhập Bí Mật Mạn đồ la rằng: - Người học khắp chân ngôn, thông đạt đàn bí mật, đúng pháp vì đệ tử, thiêu sạch hết thảy tội. Thọ mạng đều cháy sạch, khiến chẳng còn sanh lại, như đã cháy thành tro, thọ mạng sẽ trở lại. Tức dùng chữ thiêu chữ, do chữ được sanh lại. Hết thảy thọ và sanh, thanh tịnh, trọn vô cấu).

Trong phần trước, [đức Phật] đã nói với ngài Kim Cang Thủ về Bí Mật Mạn đồ la, nhưng chưa nói cách nhập bí mật. Vì thế, kế đó, Ngài bèn tuyên nói. Người trì tụng học trọn khắp Bí Mật Mạn đồ la, người hành Chân Ngôn phải nên học trọn khắp (có nghĩa là “cần phải hiểu hết thảy mọi chỗ”). Đàn bí mật của cổ nhân được bậc trí thông đạt. Do chẳng ngờ vực, vướng mắc, nên gọi là “người trí”. Người trí thiêu sạch hết thảy các tội. Pháp của đệ tử là như thế đó. “Người trì tụng” tức là người thành tựu, chính là A xà lê. [Người hành hạnh Chân Ngôn] đáng nên học trọn khắp, nhưng chỉ có Phật và Phật mới có thể biết trọn hết, học trọn vẹn hết thảy các pháp. Có thể trọn đức ấy thì mới có thể làm thầy. Nay trong đời Mạt, khó có người như thế, sao có vị thầy truyền pháp cho được? Tuy A xà lê chưa được như Phật, nhưng hãy nên biết rõ trọn khắp tông chỉ của kinh này. Đối với thứ tự pháp dụng, mỗi mỗi đều hiểu rõ, và tùy thuận tất cả các pháp trong kinh này, những điều trọng yếu thuộc về Mạn đồ la đều phải nên khéo biết. Phải nên tu hạnh Du Già, hiểu rõ các loại căn tánh lợi, độn của chúng sanh, và hữu giá, vô giá, cùng với các thứ như chân ngôn, thân ấn của Bổn Tôn thì mới có thể truyền pháp, vì đệ tử thực hiện pháp nhập Bí Mật Mạn đồ la. Vì lẽ nào vậy? Nay pháp yếu rất sâu, khó hiểu, được chư Phật cùng nhau thủ hộ, chẳng tuyên truyền bừa bãi, điều trọng yếu thầm được suy nghĩ đã lâu, chẳng vội vàng tuyên nói!

Nếu làm thầy của người khác trong đời Mạt, mà chẳng thể biết rõ ma sự và thứ tự trong phương tiện nhập đạo, cứ hư vọng dạy bảo người khác, chắc chắn sẽ dạy sai căn cơ, khiến cho người khác lầm lạc. Vì thế, cần phải học trọn khắp! Nói “người trí” chính là nói về người học trọn khắp ấy. Do có thể biết các thứ nên trao truyền hay không, nên nhập hay không như thế, nên gọi là “trí”. Nếu không, do thiếu phương tiện, chỉ nói suông, chẳng thể khiến cho người khác kiến lập thiện căn vô thượng, nhanh chóng nhập hết thảy các địa vị của Như Lai, lại còn chuốc lấy chướng ngại nơi pháp cực lớn, tự tổn, tổn hại người khác, sao gọi là “người trí” cho được?

“Thiêu đệ tử tội” (Đốt cháy tội của đệ tử): Do người ấy (đệ tử) từ vô thỉ đến nay có vô lượng vô biên tội chướng. “Như pháp vi đệ tử” (Đúng như pháp mà vì đệ tử) tức là [A xà lê] đúng như pháp mà nhập đàn, tác pháp. Chướng sâu dày nếu chẳng trừ khử, thân khí sẽ chẳng thanh tịnh vì còn có chướng, [đệ tử như vậy] chẳng thích hợp để nói đạo trọn đủ của hết thảy Như Lai. Giống như hàng Thanh Văn có mười ba nạn, chẳng thích hợp để truyền giới. “Thọ mạng tất phần diệt, linh bỉ bất phục sanh” (Thọ mạng đều đốt sạch, khiến nó chẳng sanh lại): “Thiêu trừ hôi tẫn” (Đốt bỏ khiến cho nó cháy sạch thành tro), há có phải là dùng lửa thế gian để đốt thân người ấy, khiến cho mạng căn chẳng còn tiếp tục thì là “hôi tẫn” ư? Nay tự có phương tiện mầu nhiệm là lửa đại huệ để đốt cái thân nghiệp phiền não của người ấy, khiến cho nó chẳng còn sanh lại (chánh kinh gọi “thân nghiệp phiền não” là “thọ mạng”). Hết thảy chúng sanh đều do nghiệp phiền não chất chứa liên tục, khiến cho họ sanh trưởng luân hồi chẳng dứt. Vì thế, gọi [nghiệp phiền não] là Thọ. Nay liền đốt bỏ [“thọ mạng” ấy], khiến cho nó hết sạch, chẳng còn sót. Nghiệp phiền não là củi, trí phương tiện là lửa, do nhân duyên ấy mà [thiêu đốt] chẳng còn sót. Củi ấy đã hết, cái có thể đối trị (trí phương tiện) cũng bỏ đi. Nói “thiêu” có nghĩa là “chữ” (dùng chữ chân ngôn để làm lửa phương tiện trí huệ hòng thiêu nghiệp phiền não). Hãy nên lấy chữ A làm thân của đệ tử, khiến cho chữ A trọn khắp thân người ấy. Kế đó, dùng chữ lửa trí huệ ấy để nung đốt quặng vàng ròng trong tánh Bồ Đề của người ấy, khiến cho hết sạch cấu uế. Do vậy, dùng chữ Ra làm lửa để nung đốt chữ A. Đã đốt xong, há có như Nhị Thừa đoạn diệt, cháy tan thành tro bụi, chẳng còn sanh nữa ư? Chẳng phải là như thế! Củi “các cấu uế” đã hết, vẫn có điều kỳ diệu sanh khởi; đó chính là “Bồ Đề thanh tịnh” chân thật sanh ra. Sự “sanh” ấy chính là tánh thanh tịnh, là chủng tử của Như Lai.

Thầy dùng phương tiện nào để đốt cháy sạch rồi lại đốt giống như tro ấy, khiến cho nó lại sanh? “Dùng chữ để thiêu chữ”, tức là tưởng chữ A như cái đàn vuông, đệ tử ở trong ấy, dùng chữ Ra để thiêu. Do thiêu, nên có cùng một Thể. Thân giống như chữ A (अ), còn chữ Ra (र) để tự thiêu trừ hết thảy các tội phiền não, cho tới thân cũng trừ, Thể giống như kim luân, nẩy mầm kỳ diệu, tức là sanh ra môn chữ Phạ (व, Va). Hãy nên quán vầng tròn sáng nơi tâm, ở trong vòng tròn ấy, đặt chữ Phạ. Từ chữ Phạ ấy, sanh ra thủy luân, giống như sữa trắng tưới rót. Dùng phương tiện này để làm sống lại chủng tử của Phật trong Bồ Đề tâm thanh tịnh, sanh ra cái thân thanh tịnh ấy, trong ngoài vô cấu như vàng được tinh luyện trăm lần, càng thêm sáng bóng, dùng để chế tạo thành vật dụng tùy ý. Hãy nên biết: Khi lửa dấy động, liền cùng với gió khởi. Phong luân tức là ý nghĩa của chữ Ha (ह) và Khư (ख, Kha). Trên chữ Kha, lại thêm cái chấm, cái chấm ấy chính là Đại Không thuộc môn chữ Khiếm (खं, Khaṁ). Pháp thủy vi diệu từ hư không rót xuống để thanh tịnh vật dụng là cái tâm. Hãy nên biết: Đấy chính là ý nghĩa của năm chữ Địa, Thủy, Hỏa, Phong, Không. Đó đều là ý nghĩa bí mật của Như Lai. Không chỉ đọc theo văn tự mà thôi, hãy nên khéo suy nghĩ. Hành giả đã đạt được cái thân vô cấu thanh tịnh trọn khắp như thế, thọ mạng sống lại, thảy đều vô cấu, do ý mà sanh.

(Kinh) Dĩ thập nhị chi cú, nhi tác ư bỉ khí, như thị tam muội da, nhất thiết chư Như Lai, Bồ Tát cứu thế giả, cập Phật, Thanh Văn chúng, nãi chí chư thế gian, bình đẳng bất vi nghịch, giải thử bình đẳng thệ, Bí Mật Mạn đồ la, nhập nhất thiết pháp giáo, chư đàn đắc tự tại. Ngã thân đẳng đồng bỉ, Chân Ngôn giả diệc nhiên, dĩ bất tương dị cố, thuyết danh tam muội da.

(經)以十二支句，而作於彼器，如是三昧耶，一切諸如來，菩薩救世者，及佛聲聞眾，乃至諸世間，平等不違逆。解此平等誓，祕密漫荼羅，入一切法教，諸壇得自在。我身等同彼，真言者亦然，以不相異故，說名三昧耶。

(Kinh: Dùng câu mười hai chi, để làm khí cụ ấy. Tam muội da như thế, hết thảy các Như Lai, Bồ Tát đấng cứu thế, và Phật, các Thanh Văn, cho tới các thế gian, bình đẳng chẳng trái nghịch. Hiểu bình đẳng thệ này, Bí Mật Mạn đồ la, vào hết thảy pháp giáo, các đàn được tự tại. Thân ta giống như thế, bậc Chân Ngôn cũng vậy, do chẳng hề khác nhau, nói là tam muội da).

Lại vì muốn kiên cố Ý Sanh Thân như thế, lại có phương tiện, ví như xếp đặt mười hai chữ lại có được mười hai duyên, tức là “câu mười hai chi” vậy. Đấy chính là Chân Ngôn Vương mười hai chữ đã nói trong phần trước. Hãy nên dùng các chữ ấy để xếp trọn khắp thân. Thoạt đầu có bốn chữ xếp ở phần trên, tức là từ đỉnh đầu tới trán: Một chữ là chữ hư không ở trên đỉnh đầu, hai chữ ở tai, một chữ ở trán. Kế đó, đúng như bổn tánh phối ứng mà sanh, từ mắt mà xếp đặt. Có bốn chữ thuộc phần giữa, tức là hai chữ trên vai và [một chữ] ở tim, [và một chữ] ở họng. Kế đó, có bốn chữ thuộc phần dưới, tức là một chữ ở rốn, một chữ ở eo, một chữ ở trên đùi, một chữ ở dưới bàn chân. Nhưng một chân thì hai chữ đều có (tức chữ ở trên đùi và chữ ở bàn chân), nay chỉ đặt chữ dưới lòng một bàn chân, tức là kiêm cả hai chân. Hãy nên biết mười hai chỗ ấy thống nhiếp mỗi một thân phần khác, như chữ nơi hai tai liền thống nhiếp hai mắt v.v… Các chữ vừa nói trên đây đều lấy từ Chân Ngôn Vương trong phần trước, từ chữ đầu tiên theo thứ tự mà xếp đặt. Để làm điều này, có ba loại phương tiện:

- Một là thầy tự xếp đặt.

- Hai là dùng làm Mạn đồ la.

- Ba là gia trì nơi thân đệ tử. Đấy chính là Du Già bí mật gia trì.

Làm như thế xong, [đệ tử] liền có thể trở thành pháp khí. Vì thế nói là “tác bỉ khí” (làm kẻ đó trở thành pháp khí). Làm như thế xong, tức là thành tựu tam muội da. Nói “tam muội da” có nghĩa là Đẳng, tức là “ta bằng với Phật, Phật bằng ta, chẳng hai, chẳng chia ngăn, rốt ráo đều bình đẳng”. A xà lê bằng với Phật, tức là Phật bằng với đệ tử. Người đệ tử ấy không chỉ bằng mười phương ba đời hết thảy Như Lai, mà còn bằng với hết thảy Thanh Văn, Duyên Giác, cũng bằng với hết thảy các vị thiên tiên trong thế gian. Nếu bằng với hết thảy như thế, chính là thân Tỳ Lô Giá Na. Vì thế nói “chư thế gian đẳng đồng đẳng, đồng thuận” (các thế gian đều cùng bình đẳng, đồng thuận), cũng là như kinh Pháp Hoa nói “đều cùng chẳng trái nghịch Thật Tướng của chúng sanh”. Hãy nên hiểu như thế, sẽ là ý nghĩa “bằng, giống như chư Phật, chẳng trái nghịch”, tương xứng với tam muội da Bí Mật Mạn đồ la này, vào trong các Mạn đồ la tự tại thuộc hết thảy các pháp giáo, bằng với ta như thế đó. Nếu tương xứng với tam muội da Bí Mật Mạn đồ la này, vào trong các pháp giáo, sẽ được tự tại trong các đàn (tuy chẳng nhập, vẫn được tự tại nhiếp thủ) giống như ta vậy Người trì tụng (tức là ta và vị hành giả ấy chẳng khác, hợp thành một. Đó gọi là tam muội da) cũng giống như thế. Người trì tụng chẳng khác, tam muội da gọi là “người nói”. “Giải” có nghĩa là thấu hiểu, hoặc hiểu biết. Nếu hiểu phương tiện nhập Bí Mật Mạn đồ la này, tức là nhập trọn khắp hết thảy các Mạn đồ la. Do người đệ tử ấy cùng nhập trọn khắp hết thảy các Mạn đồ la, tức là nghiệp tự tại, tu hành hết thảy các pháp môn chẳng bị chướng nạn. Đức Phật dùng các pháp rốt ráo bình đẳng để giải thích danh xưng “tam muội da”, nên nói “tam muội da gọi là Nói”. Như kinh thoạt đầu có các pháp như “nhập Đại Bi Thai Tạng Mạn đồ la” v.v…, dùng pháp này để làm pháp vận dụng trọng yếu, nhưng chẳng nói trong các phần trước, tới đây mới nói. Nếu chẳng hiểu pháp này, Mạn đồ la đã được thực hiện trước đó trọn chẳng thể thành tựu! Pháp xếp ra trước và sau, chẳng tương ứng theo ngay nhau, há có phải là Phật keo tiếc pháp ư? Chỉ vì muốn khiến cho người nhập chánh pháp cần phải nương theo thầy mà học, giống như trong kinh Thanh Văn, đức Phật đã quở trách kẻ tặc trụ. Ngài nói: “Đã có đầy đủ hòa thượng A xà lê, hãy đúng như pháp mà thọ giới, quyết chí tu hành phạm hạnh, sao lại như kẻ trộm lén lút trụ [trong Tăng đoàn]?”

Nay trong đời Mạt, kẻ học pháp cũng thế! Chẳng thân cận thiện tri thức để thưa hỏi, vâng lãnh pháp yếu, mà tự vâng theo cái tâm [suy lường hư vọng] của chính mình, mong thành tựu nghiệp tự tại của Như Lai, đúng là vừa giở xem kinh văn liền muốn thực hiện ngay, mong đạt được thành tựu, chẳng hề có lẽ ấy! Không chỉ tự tổn hại, lại còn do mong cầu danh lợi, bèn hư vọng làm thầy kẻ khác! Chính mình đã trái pháp mà còn muốn kiến lập thiện căn vô thượng cho kẻ khác, há có lẽ ấy hay chăng? Do vậy, chẳng có hiệu nghiệm, lại còn chuốc lấy nghiệp báng pháp và duyên phá pháp, tạo thành nghiệp vô gián! Có thể nào do nghiệp nhân vô gián mà diệu quả tự lợi và lợi tha đều được thành tựu hay chăng? Vì thế, người hành pháp này mong cầu, thân cận minh sư, nhất nhất thưa hỏi, hòng hiểu rõ ý chỉ vi diệu, trước là thành lập [thiện căn cho] chính mình, sau là kham có thể kiến lập thiện căn vô thượng cho người khác. Ví như năm pháp thành tựu trong pháp Thanh Văn, tự thành ngũ phần Pháp Thân, và cũng có thể thành tựu ngũ phần Pháp Thân cho người khác, được lìa y chỉ, được dự vào địa vị thầy. Lúc đó, mới có thể truyền pháp làm lợi người khác. Nếu chẳng phải vậy, hãy thận trọng, đừng vung vẩy khí cụ sắc bén bừa bãi, khiến cho tay mình bị tổn hại. Vì thế, kinh dạy: “Sai cơ thuyết pháp, vi nhân sư oan” (Thuyết pháp không đúng căn cơ, sẽ khiến cho người khác bị oan uổng). Nay chẳng khéo học trọn khắp tạng Trì Minh Du Già, mà muốn tùy theo bổn duyên của người khác để truyền pháp cho họ thì cũng giống như vậy đó! Nhập Mạn đồ la có tam muội da kệ, có khoảng mười bốn hay mười lăm bài kệ, tức là [kệ tụng để] truyền cho đệ tử thọ Cụ Giới của hàng Bồ Tát, và nhữmg lời răn dạy trọng yếu, nhưng [các bài kệ tụng ấy] chưa được truyền tới cõi này!

Tiếp theo đây là phẩm Trụ Bí Mật Mạn đồ la. Phẩm trước nói về phương tiện nhập Bí Mật Mạn đồ la, tức là ba loại gia trì, nghĩa là dùng chân ngôn để gia trì thân thầy, và đàn tràng để nhập, cũng như gia trì khiến cho đệ tử trụ kiên cố. Sau đấy, [đệ tử] được an trụ trong bí mật tạng. Vì thế, tiếp theo đây, sẽ nói phẩm trụ và chứng!

Phẩm Thứ Mười Ba: Nhập Địa Vị Trong Bí Mật Mạn Đồ La — Nhập Bí Mật Mạn Đồ La Vị Phẩm Đệ Thập Tam

入祕密漫荼羅位品第十三

(Kinh) Nhĩ thời, Đại Nhật Thế Tôn nhập ư Đẳng Chí tam muội, quán vị lai thế chư chúng sanh cố, trụ ư Định trung, tức thời chư Phật quốc độ, địa bình như chưởng, ngũ bảo gián thác, huyền đại bảo cái, trang nghiêm môn tiêu, chúng sắc lưu tô, kỳ tướng trường quảng. Bảo linh, bạch phất, danh y, phan bội, ỷ huyền, thùy bố nhi hiệu sức chi. Ư bát phương ngung, kiến ma ni tràng. Bát công đức thủy phân phức doanh mãn. Vô lượng chúng điểu: Uyên ương, nga, hộc, xuất hòa nhã âm. Chủng chủng dục trì, thời hoa, tạp thụ phu vinh gián liệt, phương mậu, nghiêm hảo. Bát phương hợp hệ ngũ bảo anh thằng. Kỳ địa nhu nhuyễn do như miên khoáng, xúc tiễn chi giả, giai thọ khoái lạc. Vô lượng nhạc khí tự nhiên hài vận. Kỳ thanh vi diệu, nhân sở nhạo văn. Vô lượng Bồ Tát tùy phước sở cảm, cung thất, điện đường, ý sanh chi tòa, Như Lai tín giải nguyện lực sở sanh. Pháp giới tiêu xí đại liên hoa vương xuất hiện, Như Lai pháp giới tánh thân an trụ kỳ trung, tùy chư chúng sanh chủng chủng tánh dục, linh đắc hoan hỷ.

(經)爾時，大日世尊入於等至三昧，觀未來世諸眾生故，住於定中。即時諸佛國土地平如掌，五寶間錯，懸大寶蓋，莊嚴門標，眾色流蘇其相長廣，寶鈴、白拂、名衣、幡珮綺絢垂布而校飾之，於八方隅建摩尼幢。八功德水芬馥盈滿，無量眾鳥鴛鴦鵝鵠出和雅音。種種浴池時華雜樹敷榮間列芳茂嚴好。八方合繫五寶瓔繩。其地柔軟猶如綿纊，觸踐之者皆受快樂。無量樂器自然諧韻，其聲微妙人所樂聞。無量菩薩隨福所感宮室殿堂意生之座，如來信解願力所生。法界幖幟大蓮華王出現，如來法界性身安住其中，隨諸眾生種種性欲令得歡喜。

(Kinh: Lúc bấy giờ, Đại Nhật Thế Tôn nhập Đẳng Chí tam muội, do quán các chúng sanh trong đời vị lai mà trụ trong Định. Ngay lập tức, trong các quốc độ của chư Phật, đất bằng phẳng như lòng bàn tay, năm chất báu xen kẽ, treo lọng báu lớn, các cửa được trang nghiêm bằng cờ xí đủ màu, có hình dạng dài rộng. Linh báu, phất trần trắng, áo quý đẹp, phan, chuỗi ngọc đẹp đẽ, rực rỡ treo rủ trọn khắp để tô điểm. Nơi tám góc, dựng tràng Ma ni. Đủ loại ao tắm: Nước tám công đức thơm tho ngập tràn, vô lượng các loài chim [ở trong ấy] như uyên ương, ngỗng, chim hộc, hót tiếng hòa nhã. Hoa đúng thời, các loại cây khác nhau sum suê, xen kẽ thành hàng, thơm sực nức, tươi tốt, trang nghiêm đẹp đẽ. Tám phương thắt dây kết bằng năm thứ báu. Mặt đất mềm mại như bông, người đụng chạm và giẫm trên đó đều hưởng vui sướng. Vô lượng nhạc khí tự nhiên hòa điệu du dương. Tiếng nhạc vi diệu khiến cho mọi người thích nghe. Vô lượng Bồ Tát tùy theo phước mà cảm vời cung thất, đền đài, và tòa ngồi thuận theo ý tưởng mà sanh. Xuất hiện đại liên hoa vương sanh bởi sức nguyện lực tín giải của Như Lai để làm biểu trưng cho pháp giới. Pháp giới tánh thân của Như Lai an trụ trong ấy, thuận theo đủ loại tánh ưa thích của chúng sanh, khiến cho họ đều hoan hỷ).

Ý nghĩa của [danh hiệu] Tỳ Lô Giá Na đã được giải thích trong phần trước, nay giải thích thêm. Tỳ Lô Giá Na (Vairocana) là Nhật (mặt trời). Như mặt trời trong thế gian có thể trừ hết thảy tối tăm, sanh trưởng hết thảy vạn vật, thành tựu sự nghiệp của hết thảy chúng sanh. Nay Pháp Thân Như Lai cũng lại giống như vậy; vì thế, dùng [mặt trời] làm thí dụ. Nhưng mặt trời trong thế gian có nơi chốn, phần hạn, hễ chiếu bên ngoài sẽ chẳng thể chiếu bên trong, chiếu sáng ở một bên này sẽ chẳng thể chiếu bên kia, chỉ có thể soi sáng ban ngày, chứ ánh sáng chẳng soi thấu ban đêm. Nay vầng mặt trời Như Lai chẳng phải vậy, chiếu trọn khắp trong, ngoài, chẳng có nơi chốn, phần hạn, phân biệt ngày đêm, viên minh thường trụ. Hết thảy chúng sanh nếu được gặp lúc vầng mặt trời [Như Lai] này xuất hiện, sẽ có thể sanh trưởng hết thảy thiện căn của Như Lai, hành Như Lai sự. Mặt trời thế gian chẳng thể sánh ví, chỉ [có thể tạm sánh ví] chút phần. Do vậy, thêm vào danh xưng [Tỳ Lô Giá Na] chữ Ma Ha.

Sở dĩ đức Phật nhập tam muội này là do đức Phật trụ trong pháp tịch diệt vô tướng rốt ráo, do đại bi nên trụ trong tam muội, khiến cho hết thảy đại hội và vô lượng đại chúng được thấy pháp vi diệu trong đại hội trang nghiêm của Đại Bi Thai Tạng Mạn đồ la này, tức là từ trong vô tướng mà hiện hữu tướng. Tuy là hữu tướng, nhưng sanh từ nhân duyên, tức là ý nghĩa “bất sanh”, giống như pháp tánh thanh tịnh. Nhưng khiến cho chúng sanh ai nấy tùy theo bổn duyên mà thấy đủ loại sắc, nghe đủ loại tiếng, đạt được đủ loại pháp. Ai nấy tùy theo tâm khí [của chính mình] mà tu hành đúng như pháp, có nhân duyên to lớn như thế đó. Lại vì thỏa mãn các pháp do ngài Kim Cang Thủ đã hỏi, khiến cho Bồ Tát thấu hiểu rõ chẳng còn thừa sót, [đức Phật] bèn nhập tam muội.

Đẳng Chí (Samāpatti, tam ma bát để) là tên của tam muội. Trong phần trên nói “nhĩ thời” (lúc bấy giờ), nay lại nói “bỉ thời, Như Lai nhập ư tam muội” (khi đó, Như Lai nhập tam muội), là vì nhân duyên trước đó mà lại có chuyện này. Do vậy, phân biệt mà nói là “bỉ thời”. Đẳng Chí: Do quá khứ hết thảy chư Như Lai đều nương theo đạo này mà đạt thành Chánh Giác. Như hết thảy các đức Như Lai trong quá khứ, hiện tại và vị lai cũng lại giống như thế, đều do nương vào đạo này và phương tiện này mà thành Chánh Giác. Do vậy, nói là Đẳng Chí. Như tam thế chư Phật đạt thành Chánh Giác, ta cũng giống như thế. Như ta nay nương vào đạo này mà tới đạo tràng, hết thảy chư Phật cũng giống như thế. Phật, Phật đều bình đẳng, từ đầu đến cuối đều rốt ráo bình đẳng. Vì thế nói là Đẳng Chí.

Lại còn như trong phần trước đã chỉ bày tướng trạng, phương vị của Đại Mạn đồ la, đúng như tam muội do đức Phật đã nhập mà thị hiện. Nếu A xà lê trụ trong Định để độ đệ tử, cũng nên xếp đặt hình tướng các phương vị giống hệt chẳng khác như thế đó. Mỗi mỗi đều là hành pháp phổ môn của các vị tôn thánh thiện tri thức để nhập pháp giới. Nếu quán như thế để gia trì đệ tử, cũng khiến cho [đệ tử] được thấy đại hội như thế, khiến cho điều được quán trong tâm và chuyện được xếp đặt bên ngoài, trong ngoài đều bình đẳng chẳng sai biệt. Vì thế gọi là Đẳng Chí tam muội. Đức Phật do nhập tam muội này, khiến cho các vị đại Bồ Tát như Kim Cang Thủ v.v… đều được thỏa mãn các nghi vấn. Trong tam muội, đức Phật hiện ra các sự, tức là chỉ bày phương vị, pháp dụng; do vậy, nhập tam muội này. Khi đức Phật ấy nhập tam muội, các Phật sự cũng đều giống như thế. “Đẳng” là giống hệt như nhau, giống như lòng bàn tay phẳng phiu. Nói “địa bình” (đất bằng phẳng) là nói theo tam muội, tức là thấy cõi thanh tịnh trang nghiêm, mặt đất phẳng phiu, ngay ngắn, chẳng có ngói, đá, các núi non, và cát, sỏi v.v… Nhưng đấy chính là ý nghĩa “Bồ Đề tâm thanh tịnh”. Do tín lực mà bình tâm địa. Trừ khử tất cả những chỗ A Lại Da, bao gồm các loại cát, sỏi, gốc cây chết khô v.v… Chỉ còn để lại cõi đất Bồ Đề tâm thể tánh rốt ráo bình đẳng, thanh tịnh. Nếu có thể bình tịnh nơi đó, sẽ có thể thành tựu Phật hội trang nghiêm trong Đại Bi Thai Tạng.

“Ngũ bảo gián thác” (Năm chất báu xen kẽ) tức là năm thứ báu như vàng, bạc v.v… Chất báu năm sắc xen kẽ nơi đất ấy. “Ngũ hành” là năm thứ báu [có màu] trắng, vàng… tức là năm màu. “Đỏ, xanh, đen” theo thứ tự. Màu trắng xen kẽ là Giới. Vàng là Tín, đỏ là Tinh Tấn, xanh là Định, đen là Huệ. Trong phần trước đã giải thích [khi vẽ Mạn đồ la, thứ tự màu sắc sử dụng] đầu tiên là trắng, kế đó là đỏ, rồi đến vàng. Nay [ở đây] dùng cách giải thích này (tức là trắng, vàng, đỏ, xanh, đen) làm chuẩn, chẳng dùng cách giải thích trước đó. Từ đây trở đi, mỗi thứ trang nghiêm đều được giải thích theo nghĩa lý. Điều chưa được giải thích ở đây, trong các chỗ khác [sẽ được giải thích], mỗi mỗi đều đối ứng với pháp môn này. Nhưng nơi ấy không chỉ có năm thứ báu xen kẽ nơi đất để trang nghiêm cửa nẻo mà thôi, lại còn có “môn tiêu” (門標, những thứ cờ xí, biểu tượng để trang nghiêm nơi cửa), tức là “môn tiêu” của Đại Bi Thai Tạng, khiến cho [hành nhân] biết tướng phương vị của cửa để vào. Nói “tiêu” (標, nêu bày) tức là [được xếp đặt] giống như trong đồ hình trong phần trên. Nhưng [trong các thứ môn tiêu ấy], có thứ được vẽ, và có thứ được lập. Thứ được vẽ thì vẽ vời đúng như đồ hình, những tiêu xí được lập thì cũng nương theo tướng trạng ấy để làm. Nơi cửa có trụ, trên trụ có thanh gỗ đặt ngang để chỉ rõ nơi đó là cửa. Cửa ở bốn phương tức là Tứ Niệm Trụ, còn Tiêu là Tứ Phạm Trụ. Niết Dữu Ha (Nirgam) là cửa, Đổ La cũng là cờ, tức là cái để nêu bày (cờ xí, vật biểu trưng).

“Tạp sắc” (Nhiều màu khác nhau): Không chỉ là màu của năm phương, mà còn có đủ loại màu sắc khác nhau. Các lá phan đủ loại màu sắc ấy rộng, dài, đặt ở phía trên cửa. Lọng báu lớn cùng che phủ bên trên, giống như đàn pháp. Nhưng lọng ấy có kích thước che trọn khắp các cõi Phật, cho nên nói là “đại”. Trên các thứ trưng bày ấy, lại treo phất trần trắng và linh báu để trang nghiêm. Trước đó là phan nhiều màu, nơi phan có các thứ như linh báu và phất trần để treo xen kẽ với phan báu. Lại có đủ loại dây buộc bằng lụa màu đẹp đẽ để buộc hờ. Các thứ áo đẹp đẽ đủ màu treo rủ trọn khắp. Tôi cho rằng theo như kinh văn thì có ý nghĩa “mặc áo nhiều màu”. Từ pháp vô tướng bậc nhất mà sanh ra tướng Đại Bi Tạng Sanh như thế, hiện trọn khắp sắc thân, đủ loại phương tiện để nói vô lượng pháp. Đó là ý nghĩa “nhiều màu”. Từ phan nhiều màu trở đi, đều là các thứ trang hoàng nơi cửa. “Kiến” (建) có

nghĩa là đặt phan để trang hoàng.

Nơi tám góc, lập tràng Ma ni lớn, tức là tràng làm bằng Ma ni. “Tràng” [được nói ở đây] chính là tại bốn phương và bốn góc, mỗi nơi đều lập tràng bằng Ma ni diệu bảo như ý. Ngoài ra, lại còn có ao tắm thanh tịnh, đẹp đẽ, chứa nước tám công đức, lặng trong, thanh tịnh. Trong ao, lại còn có vô lượng các loài chim sống trong nước nô đùa tự tại, phát ra đủ loại âm thanh vi diệu đẹp lòng hết thảy. Lại sanh đủ loại “thời hoa”, “thời” tức là hoa trong sáu thời đều hiện ra đúng lúc. Không chỉ là hoa quý, lại còn có đủ loại cây báu la liệt, phân bố khắp tám “phương phần”, “phần” tức là “phương” vậy. Dây kết bằng năm thứ báu buộc quanh. Đấy chính là phía trên tám trụ báu, dây báu buộc quanh giáp vòng. Chữ Anh [trong “ngũ bảo anh lạc”] được nói ở đây chính là âm tiếng Phạn, có hình dạng khác với “anh lạc” được nói trong phần trước, tức là [những chất báu ấy] được làm thành hình bán nguyệt ngửa lên, [kết thành chuỗi] treo rủ xuống. Các thứ dây báu như thế treo giáp vòng, nối tiếp nhau.

Mặt đất thì mịn trơn như áo bằng sợi bông, chạm vào vui sướng tột bậc, như phương Tây có áo thuần bằng chất bông. Địa luân (mặt đất) giống như thế đó, cực trơn mịn, đặt chân xuống bèn lún, giở chân lên, nó trở lại như cũ, bằng phẳng như cũ. Cực mịn, sanh cảm giác dễ chịu nhất. Lại có vô lượng nhạc khí đầy ắp hư không. Chúng ở trong hư không, chẳng tấu mà tự phát ra tiếng. Tiếng ấy sâu mầu, khiến cho người ta thích nghe, hoan hỷ, vui sướng. Nơi cuộc đất được xếp đặt trang nghiêm ấy, lại sanh ra vô lượng các thứ thuận theo phước đức của Bồ Tát, cảm vời các tòa ngồi và cung điện xuất sanh theo ý muốn. [Các thứ ấy] đều sanh từ sự tín giải của Như Lai. Tòa ấy la liệt, cũng làm thành ba tầng, xếp đặt theo thứ tự như trong Đại Bi Tạng Sanh Mạn đồ la [đã nói] trong phần trước. Nhưng tùy thuộc công đức tịnh diệu của mỗi vị Bồ Tát mà sanh ra các vật thỏa thích ngũ trần, đủ thứ sai biệt. Nói tóm lại, nhiều như số lượng vi trần trong mười thế giới, mỗi thứ bất đồng được xếp bày nơi phương vị. Các thứ ấy đều ở trong vòng [dây báu căng trên] tám trụ tràng báu, và sanh từ sức tín giải của Như Lai. Do sức bổn nguyện của Như Lai mà thị hiện trọn khắp trong Đẳng Chí tam muội.

“Pháp giới tiêu”: “Tiêu” (標, các vật nêu bày) sanh từ pháp giới, tức là “pháp giới đàn tiêu xí” (vật biểu trưng cho đàn tràng pháp giới). Trong “tiêu” có ý nghĩa “tánh”. Từ ngữ trong tiếng Phạn bao hàm nghĩa ấy, “tiêu” chính là tánh. Thể tánh của pháp giới vốn sẵn thường tịnh, vô tướng bậc nhất, lại còn dùng pháp giới để trang nghiêm. Trong ấy có đại liên hoa vương, hoa ấy giống như pháp giới, tự tánh thanh tịnh trọn khắp hết thảy mọi nơi. Hãy nên biết Như Lai ngự ở trong ấy. Hoa đã có lượng đồng pháp giới. Hãy nên biết thân Phật cũng lại như thế. Ở đây chính là hoa tám cánh ở Trung Đài. Sanh ra hoa sen to, Như Lai trụ trong pháp giới bậc nhất ấy, tùy ý hiểu lòng vui thích của chúng sanh. “Bậc nhất” ở đây chính là đệ nhất pháp giới thân, thuận theo tín giải của các chúng sanh, khiến cho họ vui sướng. Ý tột bậc vi tế, tánh khó thấy nhất. Do vậy là “cực vi tế”. “Đệ nhất” ở đây nên hiểu ý nghĩa là nói về tánh. “Tùy ý”: Nguyện lực của Phật vốn nhằm độ hết thảy chúng sanh, phổ môn thị hiện, mỗi mỗi thuận theo thân mà họ thích thấy, ứng theo căn cơ của họ mà tạo lợi ích khiến cho họ hoan hỷ.

(Kinh) Thời, bỉ Như Lai nhất thiết chi phần vô chướng ngại lực, tùng thập trí lực, tín giải sở sanh, vô lượng hình sắc trang nghiêm chi tướng, vô số bách thiên câu chi na do tha kiếp bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí huệ, chư độ công đức sở tư trưởng thân, tức thời xuất hiện. Bỉ xuất hiện dĩ, ư chư thế giới đại chúng hội trung, phát đại âm thanh, nhi thuyết kệ ngôn: “Chư Phật thậm kỳ đặc, Quyền Trí bất tư nghị, vô A Lại Da huệ, hàm tàng thuyết chư pháp. Nhược giải vô sở đắc, chư pháp chi pháp tướng, bỉ vô đắc nhi đắc, đắc chư Phật Đạo Sư”. Thuyết như thị âm thanh dĩ, hoàn nhập Như Lai bất tư nghị Pháp Thân.

(經)時，彼如來一切支分無障礙力，從十智力信解所生，無量形色莊嚴之相，無數百千俱胝那由他劫布施、持戒、忍辱、精進、禪定、智慧諸度功德所資長身即時出現。彼出現已，於諸世界大眾會中發大音聲而說偈言：諸佛甚奇特，權智不思議，無阿賴耶慧，含藏說諸法。若解無所得，諸法之法相，彼無得而得，得諸佛導師。說如是音聲已，還入如來不思議法身。

(Kinh: Khi đó, do sức vô chướng ngại nơi hết thảy các chi phần của đức Như Lai, sanh từ mười trí lực và tín giải, tướng vô lượng hình sắc trang nghiêm, các thân được vun bồi, trưởng dưỡng bởi các công đức do đã hành các Độ bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí huệ trong vô số trăm ngàn câu chi na do tha kiếp ngay lập tức xuất hiện. Các thân ấy đã xuất hiện, liền ở trong đại chúng hội nơi các thế giới, phát ra âm thanh to lớn mà nói kệ rằng: “Chư Phật rất kỳ đặc, Quyền Trí chẳng nghĩ bàn. Không A Lại Da huệ, chứa đựng nói các pháp. Nếu hiểu vô sở đắc, pháp tướng của các pháp, tuy vô đắc mà đắc, đắc chư Phật Đạo Sư”. Nói âm thanh như thế xong, lại vào trong Pháp Thân chẳng nghĩ bàn của Như Lai).

Sức vô ngại nơi các chi phần của Như Lai do từ thập lực tín giải, sanh ra vô lượng thân hình sắc trang nghiêm. Chi phần của Như Lai có sức vô ngại, sức vô hoại. Bởi lẽ, sức của hết thảy thiên tiên trong thế gian, và Nhị Thừa, Thanh Văn, Bồ Tát v.v… còn có chướng ngại. Do có chướng ngại, người có sức thù thắng hơn sẽ có thể phá hoại [sức ấy]. Nay Phật lực vô ngại, chẳng thể phá hoại, do giống như kim cang; vì thế nói là “vô ngại lực”. Sức vô ngại ấy sanh từ đâu? Hãy nên biết nó sanh từ mười loại trí lực của Như Lai. Từ các chi phần thượng, trung, hạ nơi thân Phật mà chia thành ba phần, lưu xuất đủ loại hình tướng, cho tới mỗi lỗ chân lông thảy đều sanh ra các chủng loại, ngần ấy hình sắc, mỗi mỗi khác biệt, hoặc vuông, hoặc tròn, tam giác, bán nguyệt, hoặc xanh, vàng, đỏ, trắng, đen, tịch tâm, hoan hỷ, phẫn nộ v.v… các thứ hình tướng, số tới vô lượng. Tức là các vị Bổn Tôn sẽ đều ngồi nơi tòa sanh khởi bởi sự cảm vời nơi ý. Nay thập lực lại từ đâu mà sanh? Chính là do Như Lai trong vô lượng A tăng kỳ kiếp đã tu hành Lục Độ, Thập Độ, cho tới trăm ngàn vạn ức chẳng thể nói các Độ và vạn hạnh, tức là do được công đức của các hạnh ấy vun bồi. Do được công đức vun bồi mà thân xuất hiện, từ Pháp Thân mà hiện ra. Thân ấy đã xuất hiện, ở trong các đại hội nơi các thế giới, “các” là nói tới mười phương. Nhưng chẳng phải chỉ hiện hình mà thôi, lại còn phát ra đủ loại diệu âm, diễn nói, tuyên bày pháp thường tịch bí mật và hạnh chân ngôn chẳng nghĩ bàn, khiến cho trọn khắp hết thảy [các loài chúng sanh] đều được nghe, biết. Các vị Bồ Tát được sanh ra ấy, mỗi vị đều nói đủ loại “âm thanh biểu” (các loại biểu thị bằng âm thanh) nói như thế tức là nói kệ. Dùng diệu kệ để tán thán Phật, giống như lời tán thán của [chư Bồ Tát từ] phương dưới vọt lên [trong hội Pháp Hoa].

Đại Nhật Như Lai trụ trong tam muội. Đấy chính là các tướng trạng thị hiện từ trong thân phần của đức Tỳ Lô Giá Na Thế Tôn ngự trên hoa đài do tam muội hiện ra. Từ trong đóa hoa sen sanh bởi pháp giới ấy, khi đức Phật lưu xuất đủ loại hình tướng, lại từ thân Phật phát ra đủ loại âm thanh để diễn nói diệu pháp. Kinh nói “âm thanh” tức là [nói đến] ngữ biểu (sự biểu thị bằng ngôn ngữ). Âm thanh ấy diễn xướng kệ, đại lược có hai bài kệ. Bài kệ thứ nhất nói: “Kỳ tai nhất thiết Phật, phương tiện bất tư nghị, ư vô tạng tánh trung, dĩ huệ linh vi tạng” (Lạ thay! Hết thảy các vị Phật dùng phương tiện chẳng nghĩ bàn, từ trong vô tạng tánh mà dùng huệ để làm tạng). Bài kệ này có ý nghĩa tán thán Phật. Do thấy các chuyện thị hiện chẳng thể nghĩ bàn trên đây, bèn tán thán công đức của Phật hết sức đặc biệt, lạ lùng. Tán thán đức Tỳ Lô Giá Na chính là tán thán hết thảy các đức Như Lai. Do vậy nói là “hết thảy chư Phật”. Vì thế, hãy nên biết tướng kỳ đặc do Như Lai đã hiện chính là nghiệp chẳng thể nghĩ bàn sanh từ đại huệ và phương tiện của Như Lai. Nghiệp chẳng nghĩ bàn là như thế nào? Tức là trụ trong vô tạng tánh mà có thể làm thành hữu tạng. “Tạng” trong tiếng Phạn là A Lại Da (Alaya), phương này dịch là Tạng. Hoặc nói đến ý nghĩa “cung, thất, nhà cửa” như nhà cửa trong thế gian, hết thảy chúng sanh đều tùy theo sức mình mà an trụ trong đó. Đã có “sào huyệt” như thế, tức là có thiện ác bao bọc, chẳng thể tự thoát ra. Như Lai đã lìa “sào huyệt” A Lại Da như thế, nên nói là “vô tạng tánh” (tức câu “vô A Lại Da huệ” trong chánh kinh). Phật tuy chẳng có hết thảy các tạng, nhưng do huệ phương tiện mà có tạng sanh, tức là từ trong pháp vô tướng mà thị hiện đủ loại tướng, từ trong pháp chẳng có vọng tưởng mà thốt ra đủ loại âm thanh nói năng, tức là dùng tạng ấy khiến cho hết thảy đều đạt tới vô tạng.

Bài kệ kế tiếp nói: “Nhược giải vô sở đắc, chư pháp chi pháp tướng, bỉ vô đắc nhi đắc, đắc chư Phật Đạo Sư” (Nếu hiểu biết vô sở đắc, các pháp tướng của các pháp, sẽ là vô đắc mà đắc, chính là chư Phật đạo sư). Ý nói: Pháp tánh vô đắc, chẳng thể biết. Nếu cho rằng “vô đắc chính là nghĩa Không, nếu đạt được điều ấy thì chính là Phật”, thì đó chính là “hữu vọng, hữu tạng”, chẳng phải là trí huệ vô sư của Như Lai! Nếu “có thể biết” thì đó chính là hành xứ của cái tâm, chẳng phải là nghĩa thù thắng rốt ráo! Sở dĩ tán thán Phật chẳng nghĩ bàn chính là đối với pháp vô đắc, bất khả đắc, mà có thể đắc. Tức là cảnh giới trên đây tuy vô tướng mà có tướng, khiến cho hết thảy chúng sanh do vô sở đắc mà đắc. Ai đắc pháp ấy? Chính là chư Phật đạo sư vậy!

Lại nữa, bài kệ trước nói “lạ thay” thì “lạ thay” trong tiếng Phạn

chính là khởi đầu bèn có âm A. Bài kệ ấy đã biểu thị pháp, còn bài kệ này (tức bài kệ thứ hai) [nói về] ý nghĩa “vốn bất sanh” mà có thể sanh ra hết thảy các pháp, tức là Như Lai đích thân chỉ bày: Các thứ hình tướng và âm thanh được thị hiện bởi thân Như Lai đều sanh từ chữ A. Khi đã xuất hiện các thứ hình tướng, âm thanh xong, lại trở vào các chi phần nơi thân đức Phật, lại trở vào trong Pháp Thân chẳng nghĩ bàn của Như Lai, mỗi mỗi đều theo đúng chỗ đã xuất sanh mà trở vào. Do vậy, kinh nói “hựu phục nhập Như Lai bí Pháp Thân bất tư nghị” (lại vào trong Pháp Thân bí mật chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai). “Bất tư nghị” trong tiếng Phạn là A Chân Để (Acintya), cũng có âm A, ý nói “từ A mà ra, lại từ A mà vào”. Hai phía trên dưới đều có hai chữ A, ngụ ý: Hết thảy các pháp xuất nhập đều có cùng một Thể với pháp giới.

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn phục cáo Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ ngôn: - Thiện nam tử! Đế thính nội tâm Mạn đồ la. Bí Mật Chủ! Bỉ thân địa tức thị pháp giới tự tánh, chân ngôn, mật ấn gia trì nhi gia trì chi. Dĩ bổn tánh thanh tịnh cố, Yết Ma kim cang sở hộ trì cố, tịnh trừ nhất thiết trần cấu, ngã nhân, chúng sanh, thọ giả, ý sanh, nhu đồng, tạo lập giả đẳng chu ngột quá hoạn.

(經)爾時，世尊復告執金剛祕密主言：善男子！諦聽內心漫荼羅。祕密主！彼身地即是法界自性，真言密印加持而加持之，以本性清淨故、羯磨金剛所護持故，淨除一切塵垢，我人、眾生、壽者、意生、儒童 、造立者等株杌

過患。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn lại bảo Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ rằng: - Thiện nam tử! Hãy lắng nghe Mạn đồ la trong nội tâm. Bí Mật Chủ! Thân thể ấy chính là pháp giới tự tánh, dùng sự gia trì của chân ngôn và mật ấn để gia trì, do bổn tánh thanh tịnh, do được Yết Ma kim cang hộ trì, trừ sạch hết thảy các “gốc cây chết khô” lầm lỗi như trần cấu, ngã nhân, chúng sanh, thọ giả, ý sanh, nhu đồng, kẻ tạo lập v.v… ).

[Chánh kinh] nói “bỉ Phật cáo Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ” (đức Phật ấy bảo Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ) thì có ý nói đức Phật ấy chính là đức Tỳ Lô Giá Na. Lại nên hỏi: “Đức Phật ấy do tam muội hiện ra, hay vốn là [chân thân của] đức Như Lai?” Phải nên là bản thân Như Lai! Từ đây trở đi, đức Phật từ Đẳng Chí tam muội khởi rồi dạy bảo ngài Kim Cang Thủ. Sở dĩ đức Phật trụ trong tam muội, hiện ra đủ loại tướng hy hữu như trên, tức là đất bằng phẳng như lòng bàn tay, cho đến xếp đặt các vị tôn thánh, và phương vị của hoa tám cánh v.v… là vì muốn dạy cảnh Du Già trong nội tâm cho các vị như Chấp Kim Cang v.v… Dùng cảnh bên ngoài để liên tưởng nội tâm, hòng biểu thị ý nghĩa. Vì thế, nay đức Phật từ Định khởi, lại nói pháp nhập bí mật tạng thuộc Mạn đồ la trong nội tâm để chỉ dạy ngài Chấp Kim Cang. Thiện nam tử! Hãy lắng nghe Mạn đồ la nơi tâm địa trong tâm. Thân địa của Bí Mật Chủ chính là tự tánh của pháp giới, dùng chân ngôn và ấn để gia trì; bởi lẽ, bổn tánh thanh tịnh. Như trong phần trên đã dùng đức Đại Nhật để gia trì. Kế đó, dùng Yết Ma Kim Cang Tát Đỏa để gia trì hòng làm sự nghiệp. Như trong Đại Bổn có hai mươi loại tướng khuyên bảo hãy nghe pháp. Đức Phật vì ngài Chấp Kim Cang trừ hết thảy trần cấu, và do các vị Bồ Tát tu Chân Ngôn hạnh chưa trọn đủ pháp yếu, sẽ chẳng thể nhanh chóng thành tựu Vô Thượng Bồ Đề, nên nay lại nói cho trọn vẹn các ý nghĩa trước đó, khiến cho pháp yếu được viên mãn. Nếu chẳng hiểu biết điều ấy, các pháp trước đó sẽ đều chẳng trọn vẹn. Do nhân duyên này mà khuyên [thính chúng] hãy trì chắc thật. Hai mươi nhân duyên như thế sẽ rộng nói. Những điều chỉ bày trước kia là sức tam muội; vì thế, chỉ bày ngoại cảnh. Nay dùng nội tâm để quán, do trong tự tâm của hành giả trọn đủ biển cả Phật hội. Mười phương cùng thông với nhau thành một cõi Phật, chỉ tự mình hiểu rõ, người khác chẳng thấy. Do vậy, gọi là Bí Mật Mạn đồ la.

Ví như làm Mạn đồ la ở bên ngoài, trước hết là trì địa (bình trị cõi đất), dẹp yên nhân ngã, chúng sanh, thọ giả, trừ bỏ các thứ như cát, sỏi, gốc cây chết khô v.v… Kế đó, san phẳng, sửa sang, sao cho [cuộc đất ấy] cứng chắc, phẳng phiu, thì mới có thể kiến lập [đàn tràng] tại đó. Nay cũng giống như thế, muốn kiến lập Đại Mạn đồ la ở trong tâm, cũng cần phải trước hết sửa sang cho đất bằng phẳng, trừ bỏ các thứ lỗi họa như gốc cây chết khô v.v… . Ở đây nói “thân địa”, tức là hàm chứa đất, nước, lửa, gió. Trị địa như thế nào? Trước hết, hãy nên kiến lập tòa Du Già. “Tòa Du Già” tức là dùng chữ trong câu chân ngôn mà chính mình trì tụng để gia trì. Lấy chữ đầu tiên nhất của chân ngôn được trì tụng ấy, coi đó là chân ngôn tâm. Hãy nên bỏ cái chấm trên chữ ấy, chỉ lấy bản thể, tức là chữ A. Chữ A chính là đất kim cang. Sở dĩ như vậy là vì ví như lúc đức Thích Ca mới thành Chánh Giác, nhập Kim Cang tam muội mà thành Chánh Giác, trừ đất kim cang ra, không gì có thể chịu đựng nổi [thân của bậc Chánh Đẳng Giác]. Nay ở đây cũng giống như thế, vì muốn kiến lập hội Đại Mạn đồ la của đức Tỳ Lô Giá Na trong nội tâm, nếu chẳng kiến lập tâm địa kim cang trước hết, sẽ chẳng thể an lập! Chữ A là kim cang luân. Vì muốn ngự lên tòa kim cang; trước hết, quán chữ A làm đầu, lại dùng kim cang để trì kim cang. Hãy nên quán chữ ấy có hình vuông, nhưng hình thể của chữ ấy cũng là vuông. Quán chữ ấy vuông vắn, có màu kim cang, đầy ắp nội thân của hành giả, giống như Địa Đại nơi thân, không đâu chẳng trọn khắp!

Kế đó, nhập thủy tam muội, tức là quán chữ Phạ (व, Va) ở trong vầng tròn sáng. Sắc nó trắng ngần, cũng trọn khắp nơi thân, mà hình thể của chữ này cũng là tròn. Trước đó đã quán chữ A trọn khắp thân, nay lại quán [chữ Phạ] trọn khắp thân, ví như Thủy Đại phủ trọn khắp thân mà chẳng trở ngại Địa Đại. Kế đó, quán chữ Ra (र) có hình tam giác, màu đỏ. Hãy quán chữ này có hình tam giác. Chữ Ra cũng trọn khắp hết thảy mọi nơi, giống như Hỏa Đại trong thân. Kế đó, quán chữ Ha (ह) có hình như nửa vầng trăng nghiêng, sắc đen. Trong chữ ấy, lại có màu đen sẫm, cũng trọn khắp trong thân như Phong Đại nơi thân. Địa, Thủy, Hỏa, Phong là ngoại cảnh. Từ ngoài chiếu vào trong, tức là các chữ A, Phạ, Ra, Ha để gia trì cái thân. Chữ A ấy chính là tánh pháp giới, do hết thảy các pháp vốn bất sanh, tức là giống như pháp giới. Giống như chữ A, hãy nên biết các thứ nước, lửa, gió khác cũng là tánh pháp giới thanh tịnh, từ nhân duyên khởi mà biết vốn bất sanh. Dùng mỗi chữ chân ngôn gia trì ấy để gia trì, hãy nên biết các chữ ấy bổn tánh thanh tịnh. “Duyên” là do đấy mà được sanh.

“Nghiệp kim cang gia hộ hữu tình, lìa hết các lỗi họa như gốc cây chết khô của trần, hữu tình thọ giả, sanh bởi Mãn Nô, Mạt Na Tiên Sanh, tác giả…”: Kim cang có hai loại:

- Một là trí kim cang.

- Hai là nghiệp kim cang. Loại này trong tiếng Phạn gọi là Yết Ma kim cang (Karmavajra), ý nói “tạo tác sự nghiệp”.

Do dùng kim cang nghiệp để gia trì mà tịnh trừ đất ấy. “Lìa hết thảy các trần”: “Trần” có nghĩa là “lỗi họa”. Muốn bình trị đất ấy, trước hết, hãy nên loại bỏ cát, sỏi, gốc cây chết khô vv… Đó chính là hết thảy các cấu kiến. Kế đó, nói đại lược tướng ấy, tức là các thứ kiến như hữu tình, thọ giả v.v… và [kiến chấp] sanh bởi Mãn Nô (Mānava, Thắng Ngã), tức một loại kiến chấp của ngoại đạo. Mãn Nô là Ngã, ý nói: Hết thảy đều nương vào Ngã mà sanh. “Mạt Na Tiên sanh” có nghĩa “hết thảy đều sanh từ đó” (tương ứng với chữ Ý Sanh trong chánh kinh). Đấy cũng là một loại kiến chấp của ngoại đạo, có tánh chất cấu chướng, bất bình. Cũng dùng kim cang tác nghiệp để trừ phá lỗi bất bình đó, trừ khử gốc cây chết khô [trần cấu, chấp trước v.v…] thì mới tịnh kết tâm địa này để kiến lập Bí Mật Đại Mạn đồ la được!

(Kinh) Phương đàn tứ môn, Tây hướng thông đạt, châu toàn giới đạo. Nội hiện ý sanh bát diệp đại liên hoa vương, trừu hành phu nhụy, thái huyền đoan diệu. Kỳ trung, Như Lai nhất thiết thế gian tối tôn đặc thân, siêu việt thân ngữ ý địa chí ư tâm địa, đãi đắc thù thắng duyệt ý chi quả. Ư bỉ Đông phương Bảo Tràng Như Lai, Nam phương Khai Phu Hoa Vương Như Lai, Bắc phương Cổ Âm Như Lai, Tây phương Vô Lượng Thọ Như Lai, Đông Nam phương Phổ Hiền Bồ Tát, Đông Bắc phương Quán Tự Tại Bồ Tát, Tây Nam phương Diệu Cát Tường Đồng Tử, Tây Bắc phương Từ Thị Bồ Tát. Nhất thiết nhụy trung, Phật Bồ Tát Mẫu, Lục Ba La Mật, tam muội quyến thuộc, nhi tự trang nghiêm. Hạ liệt Trì Minh chư Phẫn Nộ chúng. Trì Kim Cang Chủ Bồ Tát dĩ vi kỳ hành, xử vu vô tận đại hải. Nhất thiết Địa Cư Thiên đẳng, kỳ số vô lượng, nhi hoàn nhiễu chi.

(經)方壇四門，西向通達，周旋界道。內現意生八葉大蓮華王，抽莖敷𧄜綵絢端妙。其中如來一切世間最尊特身，超越身語意地至於心地逮得殊勝悅意之果。於彼東方寶幢如來、南方開敷華王如來、北方鼓音如來、西方無量壽如來，東南方普賢菩薩、東北方觀自在菩薩、西南方妙吉祥童子。西北方慈氏菩薩。一切𧄜中，佛菩薩母六波羅蜜三昧眷屬而自莊嚴。下列持明諸忿怒眾、持金剛主菩薩以為其莖，處于無盡大海。一切地居天等，其數無量而環繞之。

(Kinh: Đàn hình vuông, mở bốn cửa. [Cửa ở] phương Tây mở thông suốt. Các đường đi lại sát đường ranh đều trọn khắp. Trong ấy, hiện ra đại liên hoa vương tám cánh sanh bởi ý, có cuống và tua nhụy tỏa ra, nhiều màu rực rỡ, đoan nghiêm, đẹp đẽ. Trong ấy, thân tôn quý đặc biệt nhất trong thế gian của Như Lai, siêu việt thân ngữ ý địa, cho tới tâm địa, đạt được cái quả thù thắng đẹp ý. Ở phương Đông của đàn ấy là Bảo Tràng Như Lai, phương Nam là Khai Phu Hoa Vương Như Lai, phương Bắc là Cổ Âm Như Lai, phương Tây là Vô Lượng Thọ Như Lai, phương Đông Nam là Phổ Hiền Bồ Tát, phương Đông Bắc là Quán Tự Tại Bồ Tát, phương Tây Nam là Diệu Cát Tường Đồng Tử, phương Tây Bắc là Từ Thị Bồ Tát. Trong hết thảy các nhụy, là mẹ của Phật, Bồ Tát, Lục Ba La Mật, và tam muội quyến thuộc để tự trang nghiêm. Phía dưới, xếp bày các vị Trì Minh Phẫn Nộ. Trì Kim Cang Chủ Bồ Tát làm cuống của đóa hoa ấy, ở trong biển cả vô tận. Hết thảy các Địa Cư Thiên số đến vô lượng vây quanh).

[Đàn tràng có] bốn cạnh, bốn cửa. Cửa hướng về phương Tây thường mở để làm cửa ra vào. Trọn khắp theo các cạnh, giống như trong phần trước đã chỉ bày về ngoại tướng: Cờ xí, các dấu hiệu biểu trưng được đặt trên các cửa, và tám cây cột báu lớn xếp quanh. Trên trụ, treo các thứ trang nghiêm như chuỗi ngọc báu, phất trần trắng v.v… [Hãy quán tưởng] khiến cho [đàn tràng trong] nội tâm Du Già cũng chẳng khác với các điều ấy. Nhưng mỗi mỗi thứ đều là pháp môn trong nội tâm, hãy nên hỏi về danh nghĩa vậy. Trong ấy, có đại liên hoa vương sanh bởi ý, tám cánh, có tua nhị, màu sắc vẽ vời đẹp đẽ trọn khắp. Đức Như Lai ngự trong đó là đấng tôn quý trong hết thảy mọi người. Ngữ và ý siêu việt, thân tâm địa ngự lên đó, trao truyền cái quả vui sướng thù thắng tột bậc đạt được trong tâm địa. Tức là ở nơi cuộc đất bằng phẳng, trang nghiêm to lớn trong nội tâm, có tòa đại liên hoa vương đặt trên đó. Hoa vương to lớn hiển hiện như trong phần trên [đã nói], bản thể tịnh diệu, lượng đồng pháp giới. Nay [đại liên hoa vương] được quán bởi nội tâm cũng giống như thế. Do vậy, được gọi là “đại hoa vương”. Hoa ấy có cọng, có nhụy, các màu sắc đẹp đẽ xen lẫn nhau, đều do nội tâm quán thành. Như người thợ vẽ vận dụng, sắp xếp các màu để vẽ các hình sắc, tuy chúng do duyên mà hòa hợp, chẳng có tự tánh, nhưng tướng mạo rành rành. Trên ấy, có đấng tôn quý trong hết thảy mọi người, tức là Tỳ Lô Giá Na Phật. Đấy chính là Đại Tỳ Lô Giá Na Phật trong tự tánh vô sư trí của hành giả, chẳng phải từ bên ngoài mà tới. Thân, ngữ, ý của Ngài siêu việt. Thân, ngữ, ý tâm địa đạt tới tâm địa thanh tịnh, đạt được cái quả thù thắng đẹp lòng, vượt ngoài tâm địa ô nhiễm, đạt tới quả địa nơi

tịnh tâm.

“Thân tâm địa đăng thăng”: Như hết thảy người đời chưa đạt được ba thứ thân, khẩu, ý bình đẳng; vì vậy, chẳng thể nhập pháp môn tâm địa này. Các lỗi nơi ba nghiệp Như Lai đều lìa, đạt được tam bình đẳng (thân, khẩu, ý bình đẳng), đạt tới địa vị của hết thảy chư Phật, tức là đạt được tâm địa vui sướng của Tỳ Lô Giá Na Phật nơi Bồ Đề tâm thanh tịnh, tôn quý nhất trong hết thảy. Lại nữa, hết thảy chúng sanh đều cùng có tánh này, Như Lai bí tạng cũng trọn đủ chẳng thiếu, nhưng [do họ] chẳng thể tự tin, chẳng tự biết rõ! Chỉ có Như Lai hiểu rõ, tự chứng, đều vì hết thảy mà giác ngộ trọn khắp, khiến cho họ cũng đều cùng đạt được điều ấy [tức Như Lai bí tạng]. Do vậy, Ngài được gọi là “nhất thiết chúng sanh trung tôn” (đấng tôn quý trong hết thảy chúng sanh).

“Duyệt ý quả” (Cái quả đẹp lòng) tức là cái quả tối hậu. Hãy nên biết: Đạt được tâm địa ấy, sẽ chính là Tỳ Lô Giá Na Như Lai. “Thọ dữ” (Trao cho) tức là có người truyền trao. Lại do tự quán sát tu hành mà đạt được cái quả ấy, dường như được người khác trao cho, nhưng thật ra là tự ngộ, chẳng do người khác mà đạt được. Giống như trong phần trên, đức Tỳ Lô Giá Na ngự trên hoa đài. Nơi tám cánh, theo thứ tự, ở phương Đông, quán Bảo Tràng Phật (Ratnaketu), Ngài cũng có tên là Bảo Tinh Phật. Phương Nam là Khai Phu Hoa Vương Phật (Saṃkusumita rāja). Nhân Đà La cũng có nghĩa là Vương. Nếu lập lại hai chữ Vương thì không tiện, nên giữ nguyên âm tiếng Phạn. Phương Bắc là Cổ Âm Phật (Dundubhisvara). Trong phần trước là đặt Phật A Súc, nay sửa thành danh xưng này. Phương Tây là A Di Đà Phật (Amitābha). Nơi các cánh sen ở bốn góc, phương Đông Nam là Phổ Hiền (Samantabhadra), Đông Bắc là Quán Tự Tại (Avalokiteśvara), Tây Bắc là Di Lặc (Maitreya), Tây Nam là Văn Thù (Mañjuśrī kumārabhūta).

Trong các nhụy hoa, đặt Phật Mẫu, các Ba La Mật, tam muội v.v… Phật Mẫu tức là Hư Không Nhãn (Gagana locanī) v.v… Phía dưới cánh hoa, đặt các vị Trì Minh Phẫn Nộ v.v… đều ở dưới cánh hoa. Cọng hoa ấy do Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ cầm, coi đó là cọng hoa. Lại có vô biên đại hải chúng, tức các vị kim cang. Cũng có đủ loại vật cúng như hoa, hương v.v… Nay chỉ nói đại lược. Trong phần sau, sẽ có phương tiện xếp đặt. Phía dưới cọng hoa ấy, quán nước trong biển cả. Phía ngoài bờ biển, do trở thành tam muội da, cần phải chuẩn bị hoa v.v… vì muốn cho hết thảy đều vào đàn tràng, tâm nghĩ tới hoa mà cho họ tiến nhập. Các vị Địa Cư Thiên đều y theo phương vị của họ để quán tưởng hòng xếp đặt.

(Kinh) Nhĩ thời, hành giả vị thành tam muội da cố, ưng dĩ ý sanh hương, hoa, đăng minh, đồ hương, chủng chủng hào thiện, nhất thiết giai dĩ hiến chi. Ưu đà na viết: - Chân ngôn giả thành đế, đồ họa Mạn đồ la, tự thân vi đại ngã. Ra tự tịnh chư cấu, an trụ Du Già tòa. Tầm niệm chư Như Lai, đảnh thọ chư đệ tử. A tự đại không điểm. Trí giả truyền diệu hoa, linh tán ư tự thân, vị thuyết nội sở kiến. Hành nhân tông phụng xứ, thử tối thượng đàn cố, ưng dữ tam muội da.

(經)爾時，行者為成三昧耶故，應以意生香華燈明塗香種種餚膳，一切皆以獻之。優陀那曰：真言者誠諦，圖畫漫荼羅，自身為大我，囉字淨諸垢。安住瑜伽座，尋念諸如來，頂授諸弟子，阿字大空點，智者傳妙花，令散於自身，為說內所見，行人宗奉處，此最上壇故，應與三昧耶。

(Kinh: Lúc bấy giờ, hành giả vì để thành tựu tam muội da, hãy nên dùng hương, hoa, đèn sáng, hương bôi, các thứ thức ăn ngon sanh bởi ý, hết thảy đều đem dâng hiến. Kệ Ưu đà na rằng: - Bậc chân ngôn chân thành, vẽ vời Mạn đồ la, tự thân là Đại Ngã. Chữ Ra sạch các cấu, an trụ tòa Du Già. Nghĩ nhớ các Như Lai, chữ A, chấm đại không, đặt đỉnh đầu đệ tử. Bậc trí truyền hoa đẹp, bảo rải nơi thân mình, nói điều thấy trong thân. Chỗ hành nhân tôn phụng, chính là đàn tối thượng, nên trao tam muội da).

Lại nữa, từ “[ý sanh hương] hoa” trở đi là lời kệ. “Ý sanh” tức là các thứ hương, hoa v.v… [để dâng cúng] đều sanh từ tâm. “Họa chi ân cần” (Vẽ ân cần) tức là người trì tụng xếp đặt [các thứ ấy] trong thân tâm giống như vẽ vời tỉ mỉ. Trên tâm Mạn đồ la ấy (Mạn đồ la được quán tưởng trong tâm), có Phật ngự trong đó, nên nói là Đại Ngã. Đại Ngã chính là tên gọi khác của Phật. “Tự tác” tức là do nội quán tạo ra rành rẽ, phân minh. [Tức là] Bí Mật Mạn đồ la do thầy quán thấy đệ tử thật đúng là pháp khí, tâm đệ tử] chân thành, nguyện cầu [được lãnh nhận, tu học Mật pháp], nhưng sức chẳng đủ các duyên như trong phần trước để thực hiện [đàn tràng Mạn đồ la] rộng rãi, thầy bèn làm pháp này để độ. Ngoài [trường hợp này] ra, đều phải nên có đủ các duyên, chẳng được dùng theo kiểu này; nhưng nếu đệ tử đã đắc Du Già, thầy muốn khiến cho trò nhập Phật hội bí mật, cũng làm theo kiểu này.

“Chữ Ra tịnh trừ”: Trước đó, đã dùng chữ A và chữ Ra để tịnh trừ, cũng giống như pháp trong phần trước để tịnh trừ cho đệ tử. Tức là như trong phần trước, dùng phương tiện quán lửa nơi chữ Ra để thiêu trừ nghiệp tích tụ chướng ngại pháp của người ấy, khiến cho đều hết sạch. Lại dùng pháp thủy cam lộ tưới rảy, khiến cho từ tro tàn, sanh ra mầm đạo. Vì thế, kế đó, thầy trao truyền cho trò chữ Ám (अं). Thầy hãy nên trụ trong tòa Du Già, quán chữ A có thêm một chấm, đặt trên chỗ giáp mí xương chữ thập nơi đỉnh đầu của đệ tử. Hãy nên biết: Trên chữ ấy có chấm, tức là pháp thủy cam lộ dùng để rưới đỉnh đầu người ấy. “Tầm niệm Như Lai” (Liền nghĩ tới Như Lai), tức là do thầy sắp độ đệ tử nhập tạng bí mật, liền nghĩ tới phương tiện do tam thế chư Phật đã hành, muốn khiến cho [đệ tử] cùng chứng, cùng hộ trì. Thầy đã tự trụ trong tòa Du Già, dùng thân tâm của chính mình để làm hải hội của Phật, chỉ riêng mình biết rõ, người khác chẳng thấy. Kế đó, trao hoa cho đệ tử, dạy đệ tử gieo hoa trên người thầy để cúng dường vị Phật trong nội tâm, quán bổn duyên, tùy theo bổn duyên của người ấy mà quán pháp này. Nếu Bổn Tôn nhiếp thọ hoa, ở trong ấy (ở trong nội tâm của thầy), thầy đều quán thấy chẳng sai, nhưng đệ tử chưa đắc Du Già, chỉ thấy hoa rơi trên thân thầy. Chỗ hoa rơi xuống, đại lược tim là vị trí của hoa tám cánh, từ rốn đến tim là kim cang đài, rốn là biển cả. Từ rốn tới chân là tôn vị của các vị Địa Cư. Điều này có nghĩa là gì? Chính là từ biển đại bi của chư Phật sanh ra kim cang trí. Từ kim cang trí, sanh ra hết thảy các Phật hội. Trong hết thảy các Mạn đồ la, đấy là tối thượng, không chi sánh bằng!

Tự thấy xong, thầy bèn hướng đến trò bảo ban, tức là nói chỗ thầy thấy hoa rơi trong tâm. Kinh văn trong phần trước đã nói người trì tụng quán nội tâm trong nhục thân chia thành tám phần, tạo thành tám cánh hoa nở xòe, và đặt chữ Ra nơi mắt v.v… Nếu hành nhân chẳng tu thành tựu như thế, mà có thể thực hiện pháp bí mật này để độ người, chẳng có lẽ ấy! Phải nên tự thành tựu trước đã, kham trụ trong địa vị Du Già làm thầy, lại còn được A xà lê hứa khả thì mới có thể thực hiện pháp này. Nay thực hiện pháp này tuy là phương tiện để độ người khác, nhưng nếu lúc hành giả đối với pháp này mà tự trì tụng, quán chiếu, cũng hãy nên đúng như pháp mà tu tập. Dùng pháp trong cách quán đảnh này để tự xối rưới, nhằm trừ hết thảy các chướng, nhanh chóng nhập Phật hội. Phẩm trước có tên là Nhập Bí Mật, phẩm này cũng nói là Nhập. Đấy là Nhập trong Chứng Nhập, giống như người đã vào nhà, mỗi thứ [trong nhà] đều phân biệt, biết rõ cặn kẽ, ra vào tự tại, tất cả các thứ trong nhà đều biết rành, khác hẳn kẻ mới vào cửa!