Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ

Đó là pháp quán đảnh. Du Già A xà lê trước hết nhập tịnh thất, trụ trong tam muội, đúng như trên đã nói mà dùng bốn phần nơi thân để làm các phương vị trong Mạn đồ la bốn tầng, cũng như các phương vị do đức Tỳ Lô Giá Na đã hiện, mỗi mỗi đều chẳng khác. Làm như thế xong, do bí mật gia trì, bảo người đệ tử ấy ở ngoài đợi lệnh, tự nhiên được oai thần của ngài Kim Cang Thủ gia trì, dẫn vào đàn, cũng tự nhiên biết kết ấn v.v… mỗi mỗi đều đúng như pháp. Đã nhập thất, do được ngài Kim Cang Thủ gia trì, sẽ thấy các tôn vị trong Mạn đồ la hiện tiền rành rành. Tôn hình của mỗi vị Bổn Tôn và ấn, chữ v.v… cũng đều rõ rệt. Lúc bấy giờ, hành giả lại do sức gia trì, trong tay tự nhiên được trao cho diệu hoa, dùng đó để [rải hoa] cúng dường đại chúng (các vị tôn thánh trong Mạn đồ la). Tùy theo [hoa] rơi vào chỗ vị Bổn Tôn nào, vị ấy liền đứng dậy, dùng âm thanh nhiệm mầu để an ủi, nhiếp thọ. Lúc bấy giờ, Bổn Tôn lấy nước cam lộ tam muội nơi chỗ chư tôn trong mỗi đại hội, hiện tiền quán đảnh cho đệ tử đó. Lúc bấy giờ, A xà lê chỉ ngồi một chỗ, nhập tam muội, lặng lẽ, bất động, mà có thể thành tựu chuyện thù thắng như thế, khiến cho tôn thánh hoan hỷ tương ứng, tức là thừa sự Bổn Tôn, Bổn Tôn hoan hỷ. Do hành giả được hiện tiền quán đảnh, do số lượt [tụng niệm] và tu tập được thực hiện trọn đủ, thừa sự, niệm tụng, khiến cho tôn thánh hoan hỷ, Ngài sẽ hiện tiền thuyết pháp. Hãy làm theo đúng lời dạy, phỏng theo phần trước mà làm. Nếu như đệ tử có thể phụng sự khiến cho thầy hoan hỷ, thầy sẽ vì trò mà quán đảnh, dạy bảo!

(Kinh) Chánh Đẳng Giác lược thuyết, ngũ chủng tam muội da, sơ kiến Mạn đồ la, cụ túc tam muội da, vị truyền chân thật ngữ, bất thọ bỉ mật ấn. Đệ nhị tam muội da, nhập đổ thánh thiên hội. Đệ tam cụ đàn ấn, tùy giáo tu diệu nghiệp. Phục thứ hứa truyền giáo, thuyết cụ tam muội da. Tuy cụ ấn đàn vị, như giáo chi sở thuyết, vị đãi tâm quán đảnh, bí mật huệ bất sanh. Thị cố, Chân Ngôn giả, bí mật đạo tràng trung, cụ đệ ngũ yếu thệ, tùy pháp ưng quán đảnh, đương tri dị thử giả, phi danh tam muội da.

(經)正等覺略說，五種三昧耶 ，初見漫荼羅 ，具足三

昧耶，未傳真實語，不授彼密印。第二三昧耶，入覩聖天會。第三具壇印，隨教修妙業，復次許傳教，說具三昧耶。雖具印壇位，如教之所說，未逮心灌頂，祕密慧不生。是故真言者，祕密道場中，具第五要誓，隨法應灌頂，當知異此者，非名三昧耶。

(Kinh: Chánh Đẳng Giác lược nói, năm thứ tam muội da, trước thấy Mạn đồ la, trọn đủ tam muội da, chưa truyền lời chân thật, chẳng trao truyền mật ấn. Tam muội da thứ hai, vào thấy thánh thiên hội. Thứ ba, đủ đàn ấn. Vâng giáo, tu diệu nghiệp. Lại nữa, hứa truyền giáo, trọn đủ tam muội da. Tuy đủ đàn, ấn, vị, đúng như giáo đã nói, chưa được tâm quán đảnh, huệ bí mật chẳng sanh. Vì thế, bậc Chân Ngôn, trong đạo tràng bí mật, đủ yếu thệ thứ năm, theo pháp mà quán đảnh. Nên biết, khác với đó, chẳng gọi tam muội da).

Kế đó, giải đáp tam muội da có mấy loại. Nay đức Thế Tôn đáp đại lược có năm thứ. Tam muội da (Samaya) là như có người ở chỗ khá nhiều vị đáng tôn trọng như quốc vương, đại thần tụ tập, mà tự thốt lời thệ nguyện rất trọng yếu rằng: “Tôi nay sẽ vĩnh viễn chẳng làm chuyện như thế này, sẽ vâng làm chuyện như thế nọ”. Dùng chuyện tự mình đối trước những người đáng tin như thế mà thốt lời thành thật. Nếu trái phạm, sẽ mắc trọng tội. Vì thế, tam muội da nghĩa là “chẳng thể trái vượt”; nói đại lược thì có nghĩa là Giới.

1) Trong năm loại ở đây, loại thứ nhất chỉ thấy Mạn đồ la từ xa, nghĩa là như khi tạo Mạn đồ la, đã thấy Mạn đồ la trọn vẹn, chợt có những người thiện tâm tùy hỷ, muốn xin được lễ bái, cúng dường. Lúc bấy giờ, A xà lê chấp thuận, dẫn họ vào phía ngoài đàn, để họ được lễ bái từ xa, dùng hương, hoa v.v… từ xa rải vào đạo tràng để cúng dường, được thấy pháp hội như thế. Do vậy, vô lượng tội nghiệp đều được diệt trừ, nhưng [người ấy] chưa phù hợp để truyền trao chân ngôn và ấn. Đó là loại thứ nhất.

2) Loại thứ hai là người thấy các tọa vị trong Mạn đồ la, tức là được dẫn vào đàn, lễ bái cúng dường, gieo hoa rơi vào bổn vị (tọa vị của một vị tôn thánh nào đó). Thầy bảo người ấy: “Hoa của con rơi vào tọa vị của vị tôn thánh X….” Vì người ấy mà nói danh hiệu của Bổn Tôn, [người ấy] cũng được vào trong cửa đàn, đều thấy các tọa vị. Người như vậy được gọi là [thuộc loại] tam muội da thứ hai. Nếu [người ấy] cầu xin chân ngôn và ấn, cũng được thuận theo lẽ đáng nên mà truyền trao.

3) Loại thứ ba là người đã thấy Mạn đồ la, ấn, tọa vị, và cũng làm các sự, tức là A xà lê từ đầu đến cuối vì người ấy mà tạo Mạn đồ la, cho đến [danh hiệu của] các vị tôn thánh và ấn v.v… mỗi mỗi đều dạy bảo, lại truyền trao chân ngôn, thủ ấn. Mỗi mỗi hành pháp đều truyền dạy. Đó là loại thứ ba.

4) Loại thứ tư là người đã có thể nương theo Chân Ngôn môn để tu hành, tất cả các pháp tắc, ngôn từ, mỗi mỗi đều thông hiểu, biết trọn vẹn các phương tiện, các nghề khéo cần dùng cho đàn tràng, kham có thể dự vào địa vị làm thầy, khiến cho thầy đẹp ý. Thầy liền vì người ấy làm Truyền Giáo Mạn đồ la, bảo rằng: “Ông từ nay trở đi, cũng giống như ta chẳng khác, tạo Mạn đồ la độ các đệ tử, khiến cho pháp trụ thế lâu dài, Phật chủng chẳng đoạn”. Đấy là loại thứ tư.

5) Loại thứ năm chính là Bí Mật tam muội da. Ấn, đàn, phương vị tương ứng như trong giáo pháp đã nói đều thấy, nhưng nếu chẳng từng nhập đàn ấy, trí bí mật sẽ chẳng sanh. Vì thế, cần phải ở trong đàn bí mật, đúng như pháp quán đảnh. Đó gọi là loại thứ năm, bậc trí hãy nên biết.

Nếu khác với các điều này, sẽ chẳng gọi là tam muội da, tức là nhập [đàn tràng] thuộc loại quán đảnh thứ ba như trong phần trên đã nói. Nếu khác với năm chuyện này, chẳng gọi là “khéo làm tam muội da”. Nhưng Bí Mật Mạn đồ la lại có năm loại:

- Một là từ nơi thầy mà được truyền thọ chân ngôn, pháp ấn, vâng theo lời dạy tu hành, được tương ứng với Du Già, ở trong Định được thấy chư tôn đại hội, nhưng chưa được dẫn nhập [đàn tràng] (trường hợp này ví như người thuộc loại thứ nhất [trên đây]).

- Loại người thứ hai đã được dẫn vào đàn tràng bí mật, được lễ bái và cúng dường trọn khắp, nhưng chưa được tôn thánh hiện ra quán đảnh cho người ấy v.v…

- Loại người thứ ba là đã được dẫn vào giữa các vị đại thánh chúng, từ đầu đến cuối, mỗi hạnh bí mật đều được thánh giả phương tiện dạy bảo. Loại người này giống như loại thứ ba [trong đoạn trước].

- Loại người thứ tư là do khéo tu đạo bí yếu, hiện thời được chư tôn thực hiện bí mật truyền giáo tam muội da, tức là được Như Lai sai khiến hành Như Lai sự.

- Loại người thứ năm đã trọn đủ các sự trên đây, lại thấy thân mình ở trong đại hội, tự làm A xà lê sư, tức là người nhập địa. Người này vừa mới nhập tam muội, liền thấy hết thảy các Phật hội, cho đến các đại hội nhiều như số vi trần trong mười thế giới đều có thể nhóm họp, ở trong ấy có cùng tôn vị với các Ngài.

(Kinh) Thiện trụ nhược quán ý, Chân Ngôn giả giác tâm, bất đắc ư tam xứ, thuyết bỉ vi Bồ Tát. Đắc vô duyên quán hạnh, phương tiện lợi chúng sanh, vị thực chúng thiện bổn. Cố hiệu Nhân Trung Tôn.

(經)善住若觀意，真言者覺心，不得於三處，說彼為菩薩。得無緣觀行，方便利眾生，為植眾善本，故號仁中尊。

(Kinh: Nếu khéo trụ, quán ý, bậc Chân Ngôn giác tâm, chẳng đạt nơi ba chỗ, nói đó là Bồ Tát. Đạt vô duyên quán hạnh, phương tiện lợi chúng sanh, vì gieo các cội lành, nên hiệu Nhân Trung Tôn).

[Chánh kinh nói] “nếu quan sát ý mà khéo trụ” chính là nói với ngài Kim Cang Thủ. Bậc hành trì Chân Ngôn đã giác cái tâm chẳng chấp vào ba chỗ, được gọi là Bồ Tát, tức là do [xét theo] ý nghĩa mà có tên gọi ấy. Do chính mình đã giác ngộ, chẳng chấp vào ba chỗ (tâm quán Bổn Tôn, miệng niệm chân ngôn, tay kết pháp ấn), tức là khi pháp quán của chính mình được thành tựu. Nếu chấp trước ba thứ ấy, sẽ chẳng gọi là “giác tâm”. Do ba thứ ấy đều là vô sở đắc (chẳng đạt được) mà gọi là Bồ Tát. Ý nghĩa “Bồ Tát” được nói trong phần trước là dựa theo pháp tướng mà nói, còn nay ở đây [do dựa theo] nghĩa này mà gọi như thế!

Trong phần trước, ngài Kim Cang Thủ đã hỏi “khi nào thì được gọi là Bồ Tát”, đoạn kệ này chính là lời đáp. Nếu quán ý, tâm giác, khéo trụ trong ba chỗ, chẳng thể trì tụng, thì gọi là Quán, tức là thoạt đầu, từ nơi thầy, lãnh thọ pháp Du Già, đại lược có ba chuyện, tức là tâm quán Bổn Tôn, miệng niệm chân ngôn, thân có pháp ấn; ông hãy nên quán như thế. Đã thọ pháp rồi, tu hành đúng theo điều đã được nghe, hiểu thấu suốt, rành rẽ, giống như từ nơi cái gương mà thấy vẻ mặt. Đó là Quán. “Giác” là hiểu rõ pháp chân thật trong cảnh giới nơi tự tâm. “Thiện trụ” (Khéo trụ) là nói ngài Kim Cang Thủ; đức Phật thuyết pháp rồi đặt hiệu cho Bồ Tát để bảo ban. Hoặc có thể là những người cùng tu hành với Bồ Tát, do đã hiểu rõ tự tâm, đạt được “vô sở trụ mà trụ”; cho nên gọi là “thiện trụ”. Đã được tương ứng với pháp như thế, được thấy vô lượng cảnh giới rộng lớn trang nghiêm thanh tịnh chẳng thể nghĩ bàn của Bổn Tôn. Khi đó, hành giả liền dùng “vô sở đắc” làm phương tiện, dùng trí huệ quán sát: Các pháp như thế sanh ra từ bên trong ư? Từ bên ngoài tới ư? Từ trong và ngoài kết hợp mà sanh ra ư?

Thân tâm của chính hành giả thì gọi là “nội”, cảnh giới của Bổn Tôn là cái cảnh đối ứng [với tự tâm của hành giả], nên gọi là “ngoại”. Do hai thứ duyên ấy kết hợp thì gọi là “trung gian”. Quán sát như thế, biết rõ đủ loại cảnh chẳng thể nghĩ bàn của pháp ấy, chẳng từ trong ra, chẳng từ ngoài tới, cũng chẳng phải là do trong ngoài hòa hợp mà có trung gian. Hãy nên biết vốn sẵn thanh tịnh, rốt ráo chẳng có gì để đạt được, chẳng có gì được sanh ra (ngoại cảnh, nội tâm, và dùng thân tâm ấy để quán chiếu; đó là trung gian). Ba sự ấy đều trừ, tức là vốn sẵn thanh tịnh, một tướng bình đẳng. Vì lẽ nào vậy? Do nội tâm của hành giả, ngoại cảnh và tâm duyên hòa hợp, khi chánh quán sát, ba sự ấy hòa hợp chính là quán cảnh chẳng thể nghĩ bàn hiện tiền. Do ba sự hòa hợp, từ duyên mà khởi; hãy nên biết đó chính là vô sanh, vô tánh, chẳng thể được!

Lại nữa, hành giả thân có bí ấn, miệng có chân ngôn, tâm có cảnh giới của Bổn Tôn để quán, do ba sự rốt ráo vô sanh, tức là tam luân thanh tịnh, nhất tướng bình đẳng. Do hành giả lìa ba thứ chấp, thanh tịnh tam luân mà lìa bốn tướng; kể từ đó trở đi, liền được gọi là Bồ Tát (“bốn tướng” là “ta, người, chúng sanh, thọ giả” như trong kinh Kim Cang đã phân biệt). Nhưng khi hành giả quán “vô sanh, vô tánh” như thế, tâm vô sở đắc, chẳng chấp vào tướng trong hay ngoài, tức là các pháp rốt ráo đều là Không, đều chẳng thể được! Nhưng kể từ khi phát tâm, đã tu hành đủ loại phước nghiệp, và tu vạn hạnh nhằm lợi ích chúng sanh, làm thế nào để có thể trụ trong Tất Cánh Không, chẳng đọa vào đoạn diệt? Do hành giả có sức phương tiện, chẳng đọa vào lỗi lầm như thế. Vì cớ sao vậy? Như khi hành giả mới quán, các thứ cảnh hữu tướng chính là pháp từ duyên mà sanh khởi. Do từ duyên mà sanh khởi, chẳng phải là tự sanh, chẳng phải là tha sanh (do pháp khác mà sanh), chẳng phải là cộng sanh (do tự và tha hòa hợp mà sanh), chẳng phải là không có nhân. Vì thế, thường vô sanh! Nếu là vô sanh, pháp nhân duyên ấy tức là duyên giống như pháp tánh, lặng trong, thanh tịnh, trọn đủ hết thảy các công đức chẳng thể nghĩ bàn do tánh khởi lên, tùy theo cơ duyên mà khởi, ví như bóng trong gương, trăng trong nước, tuy có mà chẳng có, tuy chẳng có mà khởi. Tuy sanh từ duyên mà chẳng đọa vào hai bên. Vì thế, tuy là rốt ráo không, nhưng có thể thành tựu các thứ công đức, lợi ích trọn khắp hết thảy chúng sanh. Đại bi giáo hóa muôn vật, mà chẳng đọa vào Thật Tế. Vì thế, kinh dạy: “Dĩ phương tiện cố, nhi vị chúng sanh tác Bồ Đề chi chủng” (Do phương tiện mà vì chúng sanh tạo tác chủng tử Bồ Đề).

Đối với bậc trí giả hành vô duyên quán, hãy nên biết vị nhân giả ấy đã thành tựu Bồ Đề. Vô duyên quán chính là Trung Đạo, có ý nghĩa giống như Phật. Pháp nghiệm là bất tư nghị quán. Phật đã lìa hết thảy chấp trước, vì độ người khác [mà thị hiện các phương tiện]. “Chủng” là gieo trồng. Đã thành Phật thì giống như là vô duyên giác, từ trong pháp vốn vắng lặng mà dấy lên phương tiện lợi tha, dùng phương tiện để lợi ích chúng sanh. Dùng phương tiện nào vậy? Nếu trụ trong “bổn tịch” (vốn sẵn vắng lặng) thì chính là trái nghịch bổn thệ! Vì thế, dùng phương tiện vì chúng sanh gieo trồng Bồ Đề. Lợi ích của cái nhân ấy được gọi bằng danh xưng khác là “độ người”, biến ý nghĩa “vô duyên” thành “hữu duyên”. “Nhân giả” (Người có tâm nhân từ): Phật được gọi là Việt Chúng Sanh, có nghĩa là “vượt hơn hẳn mọi người”. “Nhân giả” chính là [bậc đã] đạt được tịch căn (các căn vắng lặng) thù thắng.

(Kinh) Ư chư pháp bổn tịch, thường vô tự tánh trung, an trụ như Tu Di, thị danh vi kiến Đế. Thử Không tức Thật Tế, phi hư vọng ngôn thuyết. Sở kiến do như Phật, tiên Phật như thị kiến, đãi đắc Bồ Đề tâm.

(經)於諸法本寂，常無自性中，安住如須彌，是名為見諦。此空即實際，非虛妄言說，所見猶如佛，先佛如是見。逮得菩提心。

(Kinh: Nơi các pháp bổn tịch, thường trong vô tự tánh, an trụ như Tu Di, đó gọi là “kiến Đế”. Không ấy là Thật Tế, chẳng phải nói hư vọng. Cổ Phật thấy như thế, bèn đắc Bồ Đề tâm).

Trong phần trước, [ngài Kim Cang Thủ] đã hỏi “thế nào là Kiến Đế?” Nay [đức Phật] theo thứ tự giải đáp. Pháp “bổn tịch” (vốn tịch tĩnh), chẳng có tự tánh. An trụ nơi tâm “giống như núi Di Lô” trong pháp bổn tịch. Những người tu hành trong các đạo ấy, do biết “pháp vốn tịch tĩnh, vô tánh, bất động như Tu Di”, thì gọi là Kiến Đế. Được gọi là Kiến Đế thì như trên đã nói, trước hết là từ thầy được truyền trao phương tiện chân ngôn quán hạnh, được tương ứng với tam muội, hiện tiền rành rẽ. Kế đó, đúng như thật chánh quán ba sự, đều là “vô sanh, vô diệt, tánh bất khả đắc”. Do nhân duyên ấy, liền có thể hiện tướng giác ngộ “hết thảy các pháp vốn sẵn thường tịch diệt”. Ở đây nói “bỉ chư pháp” (các pháp đó) tức là nói đến các cảnh được quán chiếu trong phần trên. Từ ngay trong đó mà biết rõ bổn tịch, trụ trong lý tự chứng. Đã được an trụ trong pháp thể như thế, trong trí huệ chân thật, nghi hối vĩnh viễn trừ diệt, ví như núi chúa Tu Di chẳng bị lay động. Tu Di Lô (Sumeru) có nghĩa là “chẳng thể lay động”. Do trụ trong cái danh ấy, kể từ đó, được gọi là Kiến Đế. Do sự chân thật ấy như Không, Thật chính là Không, giống như Không. Vô tự tánh thì gọi là Thật, Thật chính là như Không. “Thật” [có nghĩa] là “chẳng phải là vọng ngữ”!

Kế đó, nói “dĩ thị sở kiến do như Phật” (do thấy được điều ấy, bèn giống như Phật). Cổ Phật cũng thấy như thế, ta cũng thấy như thế, vì thế nói là “cập” (và). Thật và Không chẳng phải là vọng ngữ, và sở kiến giống như Phật. [Chánh kinh nói] “như thị tiên Phật” (các vị Phật trước kia [cũng đã thấy giống như thế]) nhằm giải thích ý nghĩa kiến Đế. “Kiến trụ” tức là an trụ trong trí huệ chân thật, nên gọi là Thật. Ví như đã giác bản tánh của vô tánh Không là thanh tịnh, hãy nên biết các pháp đều là Không. “Không” có nghĩa là “lìa hư vọng, phân biệt, mà trụ trong Đế”, đều là Thật. Người thấy lý ấy tức là thấy đạo do cổ Phật đã thấy, giải ngộ u huyền giống hệt như chư Phật. Các đức Như Lai xưa kia cũng đi theo con đường này mà đạt thành Chánh Giác. Đã đạt được trí tự nhiên như thế, lại sẽ truyền trao cho chúng sanh. Nay tôi cũng đạt được như thế, chẳng khác gì; vì thế gọi là Thật. “Thật” có nghĩa là chẳng hư huyễn!

(Kinh) Tất Địa tối vô thượng, tùng thử hữu ngũ chủng, chư Tất Địa sai biệt. Sở vị: Nhập tu hành, cập thắng tấn chư địa, thế gian ngũ thần thông, chư Phật, Duyên Giác đẳng.

(經)悉地最無上。從此有五種，諸悉地差別。所謂入修行，及勝進諸地，世間五神通，諸佛緣覺等。

(Kinh: Tất Địa vô thượng nhất, từ đấy có năm thứ, tức là: Nhập tu hành, và thắng tấn các địa, năm thần thông thế gian, chư Phật và Duyên Giác).

Trong phần trước đã hỏi về những người đắc Bồ Đề tâm, Tất Địa của họ lại càng không có gì hơn được! Ngoài ra, còn có năm loại Tất Địa. Kế đó, Ngài hỏi vì sao gọi là Tất Địa? Lại có mấy thứ? Nay trước hết, [đức Phật] đáp về cái quả. Hễ nói “thành tựu Tất Địa” tức là “trụ trong Bồ Đề tâm”. Bồ Đề tâm tức là Tối Chánh Giác được thành tựu bởi đệ thập nhất địa (Đẳng Giác). Trong các địa, Tất Địa như thế là tối thượng. Vì thế, kinh nói “Tất Địa không chi hơn được”! Kế đó, giải đáp chuyện tiến nhập, tu hành, tức là trụ trong địa vị Tín Hạnh. Kế đó, thăng lên địa vị, tức là vượt khỏi năm món thần thông thế gian. Tất Địa của Phật và Duyên Giác có mấy thứ? Tức là nói: Trước Vô Thượng Tất Địa, đại lược có năm loại Tất Địa: Một là tín, hai là nhập địa, ba là ngũ thông, bốn là Nhị Thừa, năm là thành Phật. Đó là năm loại Tất Địa:

1) Đầu tiên là Tín, tức tùy theo năng lực mà tịnh hóa phần nào các căn, tin sâu bí tạng của Như Lai, quyết định chẳng nghi ngờ. Tin Phật có phương tiện như thế, nếu vâng theo đó để làm, ắt sẽ thành Bồ Đề. Đấy chính là tín hạnh của bậc Địa Tiền (các địa vị Bồ Tát trước khi chứng Sơ Địa).

2) Kế đó là nhập Địa, tức là đã nhập Sơ Hoan Hỷ Địa, nếu so với pháp Thanh Văn thì giống như bậc đã kiến Đế.

3) Thứ ba là ngũ thông, tức là biết rõ cảnh ngũ thông thế gian, ví như huyễn mộng, trăng trong nước, chẳng thể chấp lấy. Lúc bấy giờ, sẽ là địa vị độ ngũ thông tiên nhân, gọi là địa vị thứ ba.

4) Thứ tư là Nhị Thừa, tức quán sát cảnh giới của Nhị Thừa, tâm chẳng chấp trước, tâm chẳng đọa vào Thật Tế. Khi đó, đã vượt khỏi cảnh giới Nhị Thừa. Lúc bấy giờ, đã đạt đến Đệ Bát Địa.

5) Thứ năm là từ Đệ Cửu Địa tu hành đạo Bồ Đề hạnh, xoay chuyển thắng tấn, thành tựu địa vị Như Lai. Nhưng trong các kinh luận và các đại sư đều chỉ nói đại lược như thế mà thôi. Nếu xét theo ý nghĩa trong bí tạng lại khác, tức là: Đầu tiên là Hoan Hỷ Địa từ mười tâm, từ sơ tâm cho đến đệ tứ tâm, đạt được cảnh giới vượt khỏi ngũ thông. Từ đệ ngũ đến đệ bát tâm, vượt khỏi cảnh giới của Thanh Văn và Duyên Giác. Từ đệ cửu tâm, một mực tu hành đạo Bồ Tát. Đạt tới đệ thập tâm thì gọi là “thành Phật”. Phật là giác, ý nói: Giác tự tâm tánh tịnh, vốn là tướng thường tịch diệt. Nhưng trong mười tâm ấy, từ tâm thứ nhất cho tới tâm thứ tám là Kiến Đạo. Từ tâm thứ chín tới tâm thứ mười thì gọi là Quán Đạo. “Kiến” tức là thấy đế lý. Tấn tu Quán chính là một mực quán công đức thuộc cảnh giới bí mật chẳng thể nghĩ bàn của Như Lai. Cảnh bí mật như thế chẳng phải là pháp được thấy, vì nó vượt ngoài tâm lượng. Do vậy, gọi riêng là “quán đạo”. Giác có nghĩa là “nhận biết”, đã vượt khỏi cảnh giới Nhị Thừa, biết rõ tâm Nhị Thừa khác với Bồ Đề. Nếu lúc nhập Đệ Nhị Địa, cũng đạt tới đệ tứ tâm, vượt khỏi ngũ thông, đệ bát tâm vượt khỏi Nhị Thừa, đệ thập tâm là thành Phật. Chuẩn theo đó, do có lòng tin nhận mà được gọi là “nhập vị”, chẳng khác mười tâm của Sơ Địa, nhưng mười tâm ấy lại rạng rỡ, ly cấu. Cho tới Đệ Thập Địa, cũng có mười tâm, tức là có một trăm tâm, mỗi mỗi tâm lần lượt thù thắng hơn, như thí dụ vàng ròng trong kinh Hoa Nghiêm, có thể chuẩn theo đó mà biết! Trọn vẹn mười tâm của Sơ Địa, sẽ có thể phân thân trong một trăm cõi Phật, có thể dựa theo kinh đó (kinh Hoa Nghiêm) mà biết. Nhưng “một trăm tâm thành Phật” là do kinh Bảo Cự Đà La Ni nói, rất sâu, vi tế, kinh này chưa được truyền tới Trung Hoa.

(Kinh) Tu nghiệp vô gián tức, nãi chí tâm tục tịnh, vị thục linh thành thục. Nhĩ thời, Tất Địa thành. Ư bỉ nhất thời khoảnh, tịnh nghiệp tâm câu đẳng, Chân Ngôn giả đương đắc, Tất Địa tùy ý sanh.

(經)修業無間息，乃至心續淨，未熟令成熟，爾時悉地成。於彼一時頃，淨業心俱等，真言者當得，悉地隨意生。

(Kinh: Tu nghiệp chẳng ngừng nghỉ, sao cho tâm luôn tịnh, chưa thuần khiến thành thục. Bấy giờ, Tất Địa thành. Trong một khoảnh khắc ấy, tịnh nghiệp tâm bình đẳng, bậc Chân Ngôn sẽ đắc, Tất Địa tùy ý sanh).

Tu Thật chẳng ngừng, khiến cho mỗi tâm đều tịnh. Kế đó, giải đáp về sự nghiệp tu hành chẳng ngừng khiến cho tâm liên tục thanh tịnh. “Tâm liên tục tịnh” tức là không ngừng dụng công, thành thục như thế (tức là chưa thành thục bèn khiến cho thành thục, sẽ đạt được Tất Địa). Cũng có thể nói là “người ấy sẽ đắc Tất Địa”. Khi nào thì Tất Địa sẽ sanh? Kinh dạy: “Thế thế sanh sanh nãi chí nghiệp nghiệp bất trừ, quả linh thành thục, bỉ thời Tất Địa thành” (Đời đời kiếp kiếp cho tới khi nghiệp nào cũng chẳng trừ, quả sẽ thành thục, khi đó, Tất Địa thành tựu), khiến cho nghiệp phát sanh trong một lúc tồn tại nơi thân, người trì tụng đạt được Tất Địa thuận theo ý mà sanh. “Thế thế sanh sanh” ở đây có ý nghĩa như thế đó.

Chữ Tán Đả Na trong tiếng Phạn có nghĩa là Thức, tức là trong nội tâm. Ví như chúng sanh trong thế gian tạo đủ loại nghiệp, do nghiệp ấy mà phải hứng chịu quả báo, hoặc một đời, hoặc trăm ngàn vạn đời, nghiệp ấy chẳng mất. Hễ [nghiệp ấy] chín muồi bèn thọ báo. Nay giải đáp về sự sanh khởi Tất Địa cũng giống như thế: Như hành nhân tùy theo ước nguyện thượng, trung, hạ, nương vào pháp Chân Ngôn muốn tu hành, được thành tựu Tất Địa. Do Tất Địa ở nơi thân, cho đến đời đời kiếp kiếp thường ở nơi thân của hành nhân, ví như nghiệp quả, tuy vẫn sanh từ các duyên, mà thường tự không tịch, chẳng có, chẳng không, mà cũng chẳng bại, chẳng mất. Kể từ sau khi Tất Địa ấy đã thành, sẽ đời đời thọ quả chẳng mất đi, hay suy bại. Nương theo nghiệp Tất Địa mà thọ cái quả ấy, gọi là “sanh Tất Địa gia” (sanh trong nhà Tất Địa). Đã sanh trong nhà Tất Địa, cho tới khi thành Phật, trọn chẳng mất mát, hư hoại. Vì thế, nói “nghiệp chẳng thể trừ” [trong câu kinh văn trích dẫn trên đây]. Kinh nói “thục” (chín muồi) thì “thục” tức là quả. “Khiến cho thành thục” có nghĩa là “thọ dụng cái quả”. “Nhất thời” nghĩa là trong một lúc, tức là hành giả vâng theo pháp trì tụng, đã đạt được cảnh giới, hạn định kỳ hạn để tác pháp thành tựu, liền ngay trong đêm ấy, đạt được Tất Địa. Do đã tu tập trong một khoảng thời gian, [Tất Địa] tồn tại lâu dài nơi thân, chẳng mất mát, hư hoại. Ví như bỏ chất độc vào trong sữa, thậm chí đề hồ [tinh luyện từ sữa có chất độc ấy] cũng có thể giết người! Như người tạo cái nghiệp “thọ quả trong cõi trời”, đã được hưởng báo trong cõi trời, hễ nghĩ tới liền đạt được, chẳng đổ công sức mà hễ nghĩ tới liền thành. Tất Địa ở đây cũng thế, trong hết thảy các kiếp sống, trong khoảng thời gian ấy, người trì tụng khi tịnh nghiệp do tu các điều thiện sanh khởi, sẽ kế đó đạt được “Tất Địa tùy ý sanh khởi”, tịnh nghiệp và cái tâm sanh khởi đều bình đẳng, chẳng phân biệt. Nghiệp sanh, tâm bình đẳng; trong lúc ấy, Tất Địa thành tựu, thường được tùy ý mà sanh. Vì thế nói là “tùy ý sanh”.

(Kinh) Tất Địa thăng không giới, như huyễn vô úy giả, chú thuật võng sở hoặc, đồng như Đế Thích võng, như Càn Thát Bà thành, sở hữu chư nhân dân. Thân bí mật như thị. Phi thân, diệc phi thức. Hựu như ư thụy mộng, nhi du chư thiên cung, bất xả ư thử thân, diệc bất chí ư bỉ.

(經)悉地昇空界，如幻無畏者，呪術網所惑，同於帝釋網，如乾闥婆城，所有諸人民。身祕密如是，非身亦非識，又如於睡夢，而遊諸天宮，不捨於此身，亦不至於 彼。

(Kinh: Tất Địa lên hư không, như kẻ chẳng sợ huyễn, lưới chú thuật mê hoặc. Giống như lưới Đế Thích, như tất cả nhân dân, trong thành Càn Thát Bà. Thân bí mật giống thế, chẳng thân, cũng chẳng thức. Lại như khi nằm mộng, dạo chơi các thiên cung, chẳng hề xả thân

này, mà cũng chẳng tới đó).

Kế đó, giải đáp thế nào để thăng lên hư không giới, ý nói hành giả nương vào sức của Tất Địa, đi lại trên hư không tự tại vô ngại, ví như người đạt được không sợ hãi trong huyễn pháp. “Không sợ hãi” tức là đối với pháp tắc, phương quỹ của huyễn pháp mà có thể biết rõ, chẳng có nghi nan, muốn gì cũng đều được thành tựu. Như huyễn sư hóa hiện đủ loại cảnh giới, có thể thuận theo lòng mong muốn của kẻ khác mà thị hiện, nhưng vị huyễn sư ấy thật sự chẳng dao động, mà cũng chẳng đổi khác, chỉ do nhân duyên chân ngôn hoặc dược vật mà mê hoặc tâm mọi người đó thôi! Nay Tất Địa ở đây cũng thế, chẳng xả thân này mà đều thành Tất Địa. Chân ngôn như huyễn, giống như cái lưới của Đế Thích, bước đi trên hư không giới, dạo chơi các cõi nước, đủ cách tự tại, nhưng cũng chưa hề dao động! Chỉ do chân ngôn huyễn tác mà được như thế đó thôi! Chân ngôn của huyễn sư được gọi là “lưới của Đế Thích”, ví như trong cái lưới ấy, hiển thị tướng trạng của hết thảy mọi sự, hiện ra đủ loại tướng, nhưng thật sự chẳng có một chuyện nào là thật. Vì thế, gọi là “lưới Đế Thích”. Đây chính là chân ngôn của huyễn nhân trong thế gian. Mượn chuyện đó để thí dụ, hòng sánh ví chân ngôn xuất thế là huyễn (lại nói “lưới” có nghĩa là “chẳng đoạn tuyệt”. Nếu dùng lưới để bẫy người thì kẻ khác sẽ mờ mịt, chẳng thể tự thoát. Cái lưới chân ngôn này giăng bẫy lòng người, cũng khiến cho họ mông muội, thấy hư vọng, nên gọi là “lưới”).

Kế đó, đáp rằng “thân bí mật như thành Càn Thát Bà”. Tất cả mọi người trụ trong thành ấy, chẳng phải là thân, mà cũng chẳng phải là thức. Cớ sao nói là “thân bí mật”? Ý nói: Người thành tựu Tất Địa ấy chẳng xả thân này, chẳng xả thức này, mà có thể khiến cho cái thân bí mật. Giống như thành Càn Thát Bà, từ trong đó, thấy đủ loại tướng cung điện, nhân dân, và các vật, tuy dường như là có, nhưng thật sự chẳng có, cũng là “tuy chẳng có mà có”, hoặc lúc thì có thể thấy, có lúc thì không. Thân bí mật của hành nhân cũng giống như thành Càn Thát Bà, chỉ từ các duyên mà sanh. Thật ra, nó chẳng thật, hoặc ẩn kín, hoặc hiển hiện. Do các nhân duyên của Chân Ngôn quán hạnh mà khiến cho thân ấy tùy duyên sanh diệt cũng giống như thế. Lại nữa, như trong mộng, mộng lên Tam Thập Tam Thiên, hưởng đủ thứ vui sướng mầu nhiệm trong cõi trời. Ví như người nằm mộng thấy dạo các cung trời, chẳng xả thân này, mà cũng chẳng đến đó. Hành giả Du Già ngủ trong Chân Ngôn cũng giống như thế, trụ trong Chân Ngôn hạnh, thân này như cầu vồng, qua khỏi một kiếp tới khi tỉnh giấc, chỉ là khoảng chốc lát đó thôi! Người ấy chẳng xả thân này, chẳng lên tầng trời đó, nhưng do cái tâm ngủ nghê mà có chuyện chẳng thể nghĩ bàn ấy, chẳng thể dùng tâm thức để có thể suy lường nguyên do được! Nay người thành tựu Tất Địa dạo trong các thế giới cũng giống như thế, chỉ do nhân duyên Du Già mộng mà có chuyện ấy. Thành tựu đủ loại sự, rành rành chẳng không, nhưng biết chúng đều như mười thí dụ [duyên sanh đã nói trong các phẩm trước], chẳng sanh chấp trước!

(Kinh) Như thị Du Già mộng, trụ Chân Ngôn hành giả, sở sanh công đức nghiệp, thân tướng do hồng nghê. Chân ngôn Như Ý Châu, xuất sanh ý, ngữ, thân. Tùy niệm vũ chúng vật, nhi vô phân biệt tưởng. Do thập phương hư không, ly chư hữu vi hạnh, Chân Ngôn giả bất nhiễm, nhất thiết phân biệt hạnh, giải liễu duy hữu tưởng, như thị biến quán sát. Nhĩ thời, chân ngữ giả, chư Phật đồng tùy hỷ.

(經)如是瑜伽夢，住真言行者，所生功德業，身相猶虹霓。真言如意珠，出生意語身，隨念雨眾物，而無分別想。猶十方虛空，離諸有為行，真言者不染，一切分別行，解了唯有想，如是遍觀察，爾時真語者，諸佛同隨喜。

(Kinh: Hành giả trụ Chân Ngôn, mộng Du Già như thế, sanh ra nghiệp công đức, thân tướng như cầu vồng. Chân ngôn Như Ý Châu, xuất sanh ý ngữ thân. Tùy niệm tuôn các vật, chẳng suy tưởng phân biệt. Như mười phương hư không, lìa các hạnh hữu vi. Bậc Chân Ngôn chẳng nhiễm, hết thảy hạnh phân biệt, hiểu rõ chỉ có tưởng, quán sát trọn như thế. Lúc bấy giờ chư Phật, cùng tùy hỷ hành giả).

Do thân tịnh nên có Tất Địa, giống như cầu vồng. Chân ngôn giống như Như Ý Châu, do gia trì công đức nghiệp mà có Tất Địa ấy. Cầu vồng ở trên trời, chẳng biết từ đâu mà có, có thể thấy các sắc. Chân ngôn như Như Ý Châu, tùy thuộc các loại thân, ngữ, ý mà sanh. Theo ý niệm mà tuôn ra các vật dụng, tuy sanh nhưng vô phân biệt, tuy vô phân biệt mà sanh. Đắc Tất Địa cũng giống như thế. Lại như cầu vồng ở trên trời, năm sắc rực rỡ có thể trông thấy rành rành. Nay quán chuyện ấy, do hư không mà có ư? Từ hơi đất mà sanh ư? Nếu từ hư không mà sanh, hư không vốn chẳng có pháp, sao có thể có các màu sắc như thế cho được? Nếu sanh từ đất, thì cũng chẳng thể được! Nhưng có chuyện này đẹp lòng mọi người. Hãy nên quán biết pháp ấy chẳng do tự sanh, chẳng do pháp nào khác mà sanh, chẳng do tự và tha cùng sanh, chẳng phải là không có cái nhân, chỉ là do các duyên hòa hợp đó thôi! Nay thân Tất Địa cũng giống như thế, do sức công đức bởi trì tụng chân ngôn mà có tác dụng thần biến đủ loại chẳng nghĩ bàn như thế, cũng giống như cầu vồng vậy!

Lại phải giải trừ nghi vấn. Như có người nói: “Do pháp sự tướng chân ngôn ấy, sao có thể thành tựu pháp vô tướng kiến Đế chân thật?” [Đáp rằng]: Pháp chân thật ấy thật sự chẳng lìa nhân duyên, tức là quán cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn của duyên sanh Thật Tướng ấy. Như châu Như Ý đặt trên đầu tràng, có thể thỏa mãn nguyện của hết thảy mọi người, tùy theo lòng mong muốn mà những điều tâm họ mong cầu đều được thỏa. Nay quán sát những điều ấy do châu mà sanh ư? Sanh từ lòng người ư? Nếu từ châu mà ra, vì sao trong hết thảy các thời chẳng tuôn ra, phải đợi lòng người mong cầu rồi mới tuôn ra? Nếu từ lòng người mà ra, cớ sao chẳng tự cầu nơi tâm người mà phải đợi có châu? Hãy nên biết là chẳng từ châu mà có, chẳng từ lòng người mà có, chẳng phải do châu và lòng người kết hợp mà cùng có, chẳng phải là không có nhân duyên, chỉ là hòa hợp mà có đấy thôi! Nay thần biến (sự biến hóa thần diệu) chẳng nghĩ bàn của Tất Địa cũng giống như thế, chỉ do các duyên “chân ngôn, quán Bổn Tôn, thân ấn” v.v… mà thành Tất Địa. Do chân ngôn nên khẩu nghiệp tịnh, do quán Bổn Tôn nên ý nghiệp tịnh, do ấn nên thân nghiệp tịnh. Do ba sự bình đẳng, tự nhiên mà có nghiệp chẳng nghĩ bàn; nhưng cũng chẳng thể phân biệt, không suy nghĩ, không làm. Nếu đã là như vậy, đã giống như Như Ý Châu, hãy nên biết là pháp hữu tướng ư? Vì trừ chỗ thấy đó, bèn nói thí dụ về thái hư không. Ví như hư không vô tướng, vô phân biệt, nhưng các thứ nghiệp tạo tác “đến, đi, hành sử” của hết thảy hữu tình đều do hư không mà được thành tựu. Đủ loại muôn vật, hết thảy các sắc tướng cũng do hư không mà được hiển hiện, nhưng tánh của hư không thường vô phân biệt, chẳng có tướng sanh khởi!

Chân ngôn cũng giống như thế, bản tánh thường tịnh, giống như hư không, hết thảy hữu vi chẳng thể nhuốm bẩn, mà cũng có thể thành tựu đủ loại nghiệp tạo tác, biến hóa trọn khắp chẳng thể nghĩ bàn, sao là hữu tướng ư? Hãy biết các loại pháp hữu tướng trong thế gian, chấp lấy hình tướng ấy thì gọi là Tướng. Vì đó mà phân biệt, đặt ra danh xưng, gọi đó là Danh. Pháp danh tướng như thế đều giống như mười thí dụ, chỉ từ nhân duyên mà có, do điên đảo mà sanh, chứ nói thật ra thì vô sanh, vô tánh, tức là giống như tánh Như Như của pháp giới vậy. Nếu có thể quán như thế, tức là cùng với hết thảy Như Lai hội họp một chỗ, người ấy tuy chưa thể đạt đến Phật huệ rốt ráo, nhưng sự hiểu biết đã giống như chư Phật! Do tương ứng với pháp mà nói là “giống như Phật”, tức là cùng chư Phật tụ tập một chỗ. Nhằm nêu rõ “mười phương là Không”, ví như dùng hư không để chỉ rõ “mười phương là không”. Lìa hết thảy các hạnh hữu vi chẳng nhiễm, người tu Chân Ngôn chẳng nhuốm bẩn hết thảy các hạnh phân biệt. Nếu quán sát như thế, liễu giải chỉ là tưởng. Khi người tu Chân Ngôn quán sát như thế, chư Phật đều cùng tùy hỷ.

(Kinh) Chánh Giác Lưỡng Túc Tôn, thuyết nhị chủng hộ ma, sở vị nội cập ngoại. Tăng oai diệc như thị, chư tôn thù loại tánh, đương quán sát chứng tri.

(經)正覺兩足尊，說二種護摩，所謂內及外，增威亦如是。諸尊殊類性，觀察當證知。

(Kinh: Chánh Giác Lưỡng Túc Tôn, nói hai loại hộ ma, tức là nội và ngoại. Tăng oai cũng như thế, chư tôn tánh loại khác, hãy quán sát, chứng biết).

Hộ ma có hai loại. Trong phần trước, đã nói đại lược tướng hộ

ma. Nay lại phân biệt nội và ngoại hộ ma. Như đấng Lưỡng Túc Tôn nói hộ ma có hai loại: - Ngoại hộ ma là tác pháp, trừ các chướng thuộc phiền não và tùy phiền não.

- Loại thứ hai là nội hộ ma.

Tức là chư Phật Lưỡng Túc Tôn nói có hai loại hộ ma, nói “nội” và “ngoại”, [mục đích là] ngưng dứt các cảnh giới, mười hai duyên sanh v.v… Nhưng ngoại hộ ma làm phương tiện cho nội hộ ma, tức là cái nhân của nó. Có kẻ bắt bẻ rằng: “Nay thực hiện pháp hộ ma này để cầu cái quả, tức là có mong mỏi, há có thể trở thành chân lý ư?” Đáp: Ta nay chẳng mong cầu!

Hỏi: “Nếu là như thế, sao không vâng theo thường pháp của Đàn Na để thí trọn khắp hết thảy kẻ nghèo khổ, lại làm chuyện rỗng tuếch này, [đem các vật cúng] thiêu đốt hết sạch, có ý nghĩa gì đâu?” Đáp: Kẻ phàm phu, nếu có vật được thí, sẽ có người nhận, tức là có cái tâm mong mỏi, hoặc cầu được báo đền, hoặc mong cái quả của sự bố thí. Do nhân duyên ấy, chẳng thể đối trị cái tâm mong cầu. Do chẳng thể trị, nên chẳng thể tuyệt dứt nguồn tham ái. Do nhân duyên ấy, chẳng thể làm nhân duyên cho nội hộ ma. Nay thiêu những vật để thí ấy chính là để đoạn tuyệt khuyết điểm đó, tác quán đối trị, tạo cái nhân trí huệ chẳng chấp trước, hòng làm phương tiện cho nội hộ ma. Do vậy mà làm như thế. Ví như cầm các vật cúng ấy dâng lên Bổn Tôn, liền biết cái tâm mong cầu cũng giống như vật ấy chẳng khác, hết thảy đều như “củi hết, lửa tắt”, chẳng thể chấp lấy, chẳng có nơi chốn. Vì thế, có thể làm duyên cho nội hộ ma.

Thâm hạnh thì trong khi làm pháp sự tăng ích, sẽ tăng thêm oai thế, như khi cúng hoa, trước tiên là trừ cấu uế, tức là tăng thêm oai quang rồi mới cúng dường. [Cúng dường] đã là như thế, hộ ma cũng thế, A xà lê liền làm nội hộ ma. Nếu là hành giả hạnh cạn, liền làm ngoại pháp, nhưng rốt cuộc là cái nhân của nội pháp.

(Kinh) Thế gian chư chân ngôn, kim thuyết bỉ hạn lượng, phước đức Tự Tại đẳng, chúng tri thức thiên thần. Bỉ sở thuyết minh chú, cập dữ đại lực ấn, bỉ giai hiện thế quả. Cố thuyết hữu phân lượng. Tuy thành, bất kiên trụ, tất thị sanh diệt pháp. Xuất thế gian chân ngôn, vô tác, bổn bất sanh, nghiệp sanh tất dĩ đoạn. Chiến thắng ly tam quá, lân giác vô sư giả, cập Phật, Thanh Văn chúng, Bồ Tát chư chân ngôn. Bỉ lượng ngã đương thuyết: Siêu việt ư tam thời, chúng duyên sở sanh khởi. Khả kiến phi kiến quả. Tùng ý ngữ thân sanh. Thế gian chi sở truyền, quả số kinh nhất kiếp. Đẳng Chánh Giác sở thuyết, chân ngôn quá kiếp số.

(經)世間諸真言，今說彼限量。福德自在等，眾知識天神，彼所說明呪，及與大力印，彼皆現世果，故說有分量，雖成不堅住，悉是生滅法，出世間真言，無作本不生。業生悉已斷，戰勝離三過，麟角無師者，及佛聲聞眾，菩薩諸真言，彼量我當說。超越於三時，眾緣所生起，可見非見果，從意語身生。世間之所傳，果數經一劫，等正覺所說，真言過劫數。

(Kinh: Các chân ngôn thế gian, nay nói hạn lượng đó. Phước đức tự tại thảy, chư thiên mọi người biết. Minh chú do họ nói, cùng với đại lực ấn, đều thuộc quả hiện đời. Nên nói có phân lượng. Tuy thành, chẳng lâu bền, đều là pháp sanh diệt! Chân ngôn xuất thế gian, vô tác, vốn bất sanh, nghiệp sanh đều đã đoạn. Chiến thắng lìa ba lỗi, bậc Lân Giác vô sư, và Phật, các Thanh Văn, Bồ Tát nói chân ngôn. Ta sẽ nói lượng ấy, siêu việt ngoài ba thời, sanh khởi bởi các duyên. Hay thấy quả chẳng thấy, sanh từ ý, ngữ, thân. Chân ngôn thế gian truyền, quả tồn tại một kiếp. Chân ngôn do Phật nói, tồn tại ngoài kiếp số).

Lại nữa, cần phải chứng biết bản tánh nơi biệt tướng của chư tôn, tức là Phật, Bồ Tát, Nhị Thừa, thiên thần thượng, trung, hạ, quán sát hình tướng, màu sắc v.v… của các Ngài sẽ có thể biết ngay. Tu hành Chân Ngôn lại có đủ loại sai biệt, nay sẽ liệu giản. Nếu người thế gian, nương theo vị tôn thánh thuộc bổn bộ mà tu Chân Ngôn hạnh, tức là như [nương theo] Đại Tự Tại Thiên v.v… [để tu Mật pháp] sẽ có vô lượng chủng loại, mỗi mỗi bất đồng, chẳng thể ghi trọn! Kinh chỉ nêu ra một khía cạnh, dùng Đại Tự Tại Thiên làm đầu mối [để so sánh]. Nhưng khi họ tác pháp, cúng dường, ai nấy đều mong thành tựu cái quả của vị Bổn Tôn thuộc bộ của chính mình. Tùy theo tánh chất, phương vị sai biệt bất đồng của mỗi vị, mà đều ôm lòng mong mỏi thành tựu cái quả đó.

Tâm có hạn lượng, các quả cũng thế. Nói tới lượng của các chân ngôn thế gian, thì đối với những vị [tôn thánh mà] người đời hay biết, tức các vị trời tự tại phước đức, thì chân ngôn và đại lực ấn do họ đã nói thảy đều là cái quả trong hiện đời. Vì thế nói lượng có chút sai khác, tức là [các quả thành tựu đó] là pháp sanh diệt, chẳng vững bền, nghĩa là trong đời tương lai sẽ chẳng có! Nói tới “lượng”, đức Phật bảo các cái quả thành tựu [bởi chân ngôn thế gian] là pháp có hạn lượng, Ngài nói như thế đó. Tuy vậy, chẳng giống như pháp tu hành hộ ma do Như Lai đã dạy trong phần trước. Bởi lẽ, người đời chỉ muốn thuận theo quả báo của vị thiên thần mà họ tôn phụng, để mong cầu chứng [cái quả ấy], đức Phật cũng tạo ra pháp hộ ma xuất thế để đối trị. Vì thế, có pháp hộ ma thuộc Chân Ngôn Hạnh. Đối với vị được người đời tôn sùng, nếu xét tới chỗ tột cùng rốt ráo của pháp ấy, [thì hành nhân sau khi đắc Tất Địa] sẽ giống như vị Bổn Tôn ấy, chẳng thể vượt hơn được! Chân ngôn và ấn của họ cũng thế, chỉ tùy thuộc thế lực kham nổi do vị tôn thánh ấy đã gieo phước sâu hay cạn mà nói chân ngôn, thủ ấn, Bổn Tôn v.v… Tùy theo thế lực của vị ấy, chỉ được thành tựu cái quả của vị Bổn Tôn ấy. Lại chỉ có thể thành tựu cái quả trong đời hiện tại, đạt được thành tựu thế gian, trọn chẳng thể thành tựu cái quả xuất thế gian. Khéo tu chân ngôn, ấn v.v… của Như Lai thì chẳng phải vậy, [hễ thành tựu Tất Địa] sẽ vĩnh viễn chẳng cạn kiệt, mất đi, hay hư hoại! Đó là điểm khác biệt.

Như nước đọng trong dấu chân trâu, nếu để cho nước lưu tại đó, khi thế lực của nó đạt tới cùng cực, sẽ tự khô cạn. Nếu có người đem nước ấy bỏ vào biển cả, sẽ chẳng có lẽ nào cạn kiệt. Vì sao vậy? Do cùng với tánh của hết thảy các loại nước hòa hợp thành cùng một vị; do vậy, chẳng thể tận! Người tu chân ngôn hạnh của Như Lai cũng giống như thế, cho tới khi thành Phật, đời đời hưởng cái quả Tất Địa ấy, trọn chẳng thể cùng tận. Rốt cuộc nương vào sức ấy mà đắc Bồ Đề. Vì lẽ nào vậy? Do chính mình và biển cả “hết thảy Như Lai” có cùng một vị! Các chân ngôn xuất thế, bổn sơ là bất sanh, vô tác, các nghiệp sanh đều đoạn, lìa lỗi nơi ba nghiệp thân, miệng, ý mà thành Phật. Chân ngôn xuất thế gian từ khởi thỉ vốn bất tác, bất sanh, nhưng đối với [chân ngôn của] các vị tôn thánh trong thế gian thuộc địa vị Độc Giác (kinh bổn chép là “tê giác”, hoặc như Luận nói là “lân giác”, tức sừng con kỳ lân), và chân ngôn của chư Phật, Thanh Văn, Bồ Tát v.v… Ta nay sẽ nói lượng đó. Chân ngôn do các vị như chư thiên v. v… đã nói đều là pháp hữu tác, do sanh từ vị tôn thánh ấy. Chân ngôn xuất thế gian siêu việt ba thời, từ duyên mà sanh khởi, cũng có thể dùng chữ Giai (đều) để nói [tức là] “đều có thể thấy cái quả chẳng thể thấy”, [các chân ngôn sanh từ] thân, ngữ, ý sẽ chẳng giống như thế. [Tất Địa của các chân ngôn xuất thế gian ấy] chẳng phải do Như Lai tự làm, mà cũng chẳng phải do chư Phật xưa kia đã làm. Cái quả của [các chân ngôn] do thế gian xưng nói chỉ lâu chừng một kiếp, còn cái quả của chân ngôn do bậc Đẳng Chánh Giác đã nói thì vượt ngoài kiếp số. Vì thế, hãy nên biết: Chân ngôn, ấn v.v… từ nơi bổn tế Như Lai pháp tánh vốn sẵn tự nhiên là như vậy, chẳng phải là có sanh khởi hay tạo tác.

Hỏi: Nếu nói vô tác, chẳng có sanh, nay thấy mọi người vì cầu cái quả Tất Địa mà siêng hành phương tiện hòng được thành tựu cái quả ấy. Đã là hữu sanh, hữu quả, sẽ là “có làm”, sao lại là bất sanh?

Đáp: Nghĩa ấy chẳng phải vậy. Tánh của chân ngôn, thủ ấn và người trì tụng, Thể đồng hư không, sanh ra cái quả cũng giống như thế. Do nhân duyên bình đẳng của ba chuyện “chân ngôn, thủ ấn, và Bổn Tôn”, sẽ có thể tịnh ba chướng; từ đấy, sanh ra cái quả chẳng nghĩ bàn. Vì thế, “lượng” của cái quả chẳng thể nghĩ bàn ấy sẽ chẳng thể được! Như chân ngôn, ấn v.v… bằng với hư không, hãy nên biết cái quả ấy cũng giống như hư không. Cho tới tất cả chân ngôn của Thanh Văn, Duyên Giác, và Bồ Tát v.v… cũng có cùng cái “lượng” ấy, đều vượt ngoài ba thời. “Ba thời” tức là quá khứ, hiện tại, và vị lai. Do lìa ba thời, nương vào cái quả Tất Địa ấy, vĩnh viễn chẳng mất đi, chẳng hư hoại, rốt ráo thành Vô Thượng Bồ Đề. “Quả duyên sanh khởi” tức là duyên theo các duyên như chân ngôn, thủ ấn, Bổn Tôn v.v… trọn đủ, cho nên đạt được thành tựu. Do vậy, “lượng” ấy chính là Thật Tướng của Trung Đạo

bình đẳng. Quả có hai loại:

- Một là pháp có thể thấy, tức là được thành tựu trong đời hiện tại.

- Hai là pháp chẳng thể thấy, tức là quả báo trong tương lai vĩnh viễn vô tận, đời đời thọ quả, lần lượt thắng tấn mãi cho tới khi thành Phật. Nhưng chẳng phải là biểu nghiệp, chẳng phải là sắc, chẳng phải là tâm pháp, chẳng có, chẳng mất, nhưng chẳng hư mất. Do nhân duyên thân, ý, nghiệp thanh tịnh mà sanh khởi “vô sanh vô tánh” ấy (Trên đây là giải đáp nhiều điều, hãy nên kiểm chánh kinh để đối chiếu).

Kế đó, đáp về quả số (thời hạn của cái quả), thọ lượng [của các Tất Địa] là mấy thời? Thế lực của tất cả chân ngôn của các vị được cõi đời tôn phụng, tột bậc thì chẳng quá một kiếp. [Tất Địa của chân ngôn] do đức Phật nói vượt ngoài hạn lượng một kiếp, tức là vượt khỏi kiếp này vượt hơn kiếp khác, vô lượng như thế cho tới khi thành Phật. Vì thế, Tất Địa, thọ lượng và cái quả mà người đời đạt được là có ngằn hạn, chẳng vượt khỏi một kiếp. Nay thì [Tất Địa của chân ngôn xuất thế gian] chẳng mất, thọ lượng vô tận, vượt khỏi hạn lượng một kiếp. Nếu giải thích theo mặt Sự, chỉ tùy sức mà có thể vượt qua chừng ấy kiếp, hoặc trải qua vô lượng kiếp, thọ lượng bất tận, cũng vượt quá các vị trời trong thế gian. Vì thế nói là “siêu kiếp”; đấy chính là lời nói chung, hàm ý bất định. Luận định thọ lượng khít khao sự thật, do vượt ngoài kiếp số thọ báo thì cũng là chẳng có hạn lượng!

(Kinh) Đại tiên Chánh Đẳng Giác, Phật tử chúng tam muội, thanh tịnh ly ư tưởng, hữu tưởng vi thế gian, tùng nghiệp nhi hoạch quả, hữu thành thục thục thời. Nhược đắc thành Tất Địa, tự tại chuyển chư nghiệp, tâm vô tự tánh cố, viễn ly ư nhân quả, giải thoát ư nghiệp sanh, sanh đẳng đồng hư không.

(經)大仙正等覺，佛子眾三昧，清淨離於想，有想為世間，從業而獲果，有成熟熟時。若得成悉地，自在轉諸業，心無自性故，遠離於因果，解脫於業生，生等同虛 空。

(Kinh: Các tam muội của đại tiên, Chánh Đẳng Giác, Phật tử, thanh tịnh, lìa khỏi tưởng. Hữu tưởng là thế gian, do nghiệp mà đắc quả, có chín muồi, lúc chín. Nếu được thành Tất Địa, tự tại chuyển các nghiệp, do tâm vô tự tánh, xa lìa khỏi nhân quả, giải thoát khỏi nghiệp sanh, sanh bằng với hư không).

Kế đó, đáp về tam muội (Samādhi, Tam Ma Địa), đại lược có nhiều loại. Nếu là tam muội của các vị Phật, Phật tử (Bồ Tát), chư Phật là bậc đại tiên, thì đều thanh tịnh, lìa các tưởng. Hữu tưởng là thế gian, Nhị Thừa thì là “lìa tưởng”. Nếu tam muội là Du Già trong thế gian, sẽ gọi là hữu tướng tam muội. Tam Ma ở đây có nghĩa là “đẳng”, còn Địa nghĩa là Huệ. Dùng huệ để quán chiếu ba sự như trên đây đều là Không, dùng ba sự có bản thể là Không để bình đẳng hợp thành một. Đó gọi là Tam ma địa. Nhưng tam muội của Phật và Bồ Tát đều là lìa tưởng, thanh tịnh. Dùng tam muội ấy để chánh quán ba sự đều bình đẳng, lại chẳng phân biệt, do lìa các tưởng, bản tánh thuần bạch, lìa các ô nhiễm. Do vậy gọi là “thanh tịnh”. Nếu có tưởng, sẽ là hết thảy các tam muội thuộc thế gian, tức là tùy thuộc cái quả để tu hành. Do mong cái quả mà tu nhân, do có điều mong mỏi, [cho nên] tột bậc là đạt đến Tứ Thiền, Bát Định, chẳng thể cao hơn được nữa! Do vậy, chẳng thanh tịnh. Thanh Văn, Duyên Giác tuy đạt được thanh tịnh, nhưng chưa thể hết thảy đều thanh tịnh, do chưa biết trọn khắp Phiền Não Chướng và Sở Tri Chướng. Do vậy, chưa thuần tịnh.

Tam muội thế gian lại có hai thứ: Một là Đoạn Kiến, hai là Thường Kiến. Nếu là Đoạn Kiến thì chẳng phân biệt, Thường Kiến sẽ có đôi chút phân biệt. Từ nghiệp đắc quả là có sự thành thục và lúc nào sẽ thành thục, [do vậy, chánh kinh nói “hữu thành thục, thục thời” (có sự thành thục và lúc nghiệp chín muồi)]. Nếu “đắc Tất Địa” là đối với nghiệp bèn tự tại xoay chuyển, cần phải thọ cũng được, mà chẳng thọ cũng được! Do tâm vô tự tánh, tâm tánh lìa nhân quả. Nói “không” tức là “chẳng có”. Đối với tướng giải thoát, nghiệp sanh, sanh v.v… đều như hư không. Khi nghiệp thành tựu và chín muồi, sẽ đắc quả. Nếu đạt được Tất Địa, từ ngay nơi nghiệp mà xoay cái tâm vào vô tánh, quả nhân (cái nhân sanh khởi cái quả) cũng lìa, giải thoát khỏi nghiệp sanh. “Sanh như hư không” tức là hữu tướng tam muội trong thế gian giống như là có nghiệp, do ước theo quả báo mà tu, nên gọi là “thành tựu”. “Đắc” là thành thục, được gọi là Tất Địa. Nếu dùng Thế Gian Không để hồi hướng vô tự tánh nơi cái tâm này, Thể đã là vô tướng, giống như hư không chẳng có ngằn mé. Do vậy, công đức đạt được cũng rộng lớn. Xoay về vô tự tánh nơi cái tâm này, tâm được gọi là Chất Đa (Citta). Chất Đa là giống như các màu sắc trang nghiêm tích tụ, được gọi là Chất Đa. Ví như do các màu tạo thành, tức là chẳng có tự tánh. Đấy chính là cái nhân. Bổn nhân đã là vô tự tánh, hãy nên biết cái quả sanh khởi [bởi cái nhân ấy] cũng là vô tự tánh. Vì lẽ nào vậy? Nếu nhân có sanh, quả sẽ có thể sanh. Nay nhân còn phải đợi duyên mà thành, vô sanh, vô tánh, hãy nên biết là “sanh chẳng thể được!” Do nhân lẫn quả đều là như thế, cho nên được giải thoát khỏi nghiệp. Hoặc có người nói rằng: “Nếu là như thế, đó là vô nhân, vô quả, đọa vào Đoạn Diệt Kiến”. Chẳng phải vậy! Chỉ lìa tánh “sanh bởi nghiệp”! Đã lìa khỏi sự sanh bởi nghiệp, tức là có sự sanh khởi do pháp tánh bằng với hư không. Do hư không vô biên, hãy nên biết chuyện công đức lợi ích chúng sanh cũng thành tựu vô biên, vô tận. Vì thế, chẳng phải là Đoạn. Trên đây, [đức Phật] dùng kệ để đại lược giải đáp các điều thưa hỏi của ngài Kim Cang Thủ, [tiếp đó], Ngài lại dùng Trường Hàng để nói.

(Kinh) “Phục thứ, Bí Mật Chủ! Đế thính bỉ mật ấn, hình tướng,

phu trí thánh thiên chi vị, oai nghiệm hiện tiền, tam muội sở thú. Như thị ngũ giả, vãng tích chư Phật thành Bồ Đề, pháp giới hư không hạnh, bổn sở thệ nguyện độ thoát vô dư chúng sanh giới, vị dục lợi ích an lạc bỉ Chân Ngôn môn tu Bồ Tát hạnh chư Bồ Tát cố”. Kim Cang Thủ ngôn: “Như thị, Thế Tôn! Nguyện nhạo dục văn”.

(經)復次祕密主！諦聽彼密印、形相、敷置聖天之位、威驗現前、三昧所趣。如是五者，往昔諸佛成菩提，法界虛空行，本所誓願度脫無餘眾生界，為欲利益安樂彼真言門修菩薩行諸菩薩故。金剛手言：如是。世尊！願樂欲聞。

(Kinh: Lại này Bí Mật Chủ! Hãy lắng nghe mật ấn, hình tướng, sự xếp đặt tọa vị của chư thánh, chư thiên [trong Mạn đồ la], oai thần, pháp nghiệm hiện tiền, mục tiêu hướng đến của tam muội. Năm điều như thế là hạnh pháp giới hư không, là bổn thệ nguyện độ thoát chúng sanh giới chẳng sót của chư Phật xưa kia để thành tựu Bồ Đề, vì muốn lợi ích an lạc các Bồ Tát tu hạnh Bồ Tát trong Chân Ngôn môn”. Ngài Kim Cang Thủ nói: “Đúng như thế đó, bạch Thế Tôn! Con nguyện ưa thích muốn nghe”).

Nói “phục thứ” (lại này) là do những điều đã nói trước đây có chỗ chưa trọn hết, nay lại tiếp tục nói rõ thêm. Vì thế, bảo là “phục thứ”. “Đế thính” (Lắng nghe) là do pháp này càng sâu dần, là ý chỉ trọng yếu, bí mật, nên lại răn nhắc hãy nghe kỹ. Trong đoạn này, nói đại lược năm sự, tức ấn, sắc, tôn vị, trụ, và tam muội. “Ấn” là thủ ấn, khế ấn, [ở đây] đổi thành [ý nghĩa] “hình tướng”. “Sắc” tức sắp đặt hình tướng, phần đoạn sai biệt của Bổn Tôn, chính là vuông, tròn, bán nguyệt, tam giác v.v… “Tôn vị” là mỗi chỗ thuộc phương vị để trụ [của chư tôn thánh] trong Mạn đồ la (tức là thứ tự xếp đặt các vị tôn thánh). “Trụ” là nói tới hình tượng của Bổn Tôn. Không chỉ là hình vẽ, mà còn do chân ngôn, ấn v.v… dẫn khởi, tới ngự nơi bổn tọa (tọa vị của tôn thánh ấy trong Mạn đồ la) để tăng thêm oai thần [cho đàn tràng] mà trụ, hiện ra oai thần để chứng nghiệm. “Tam muội” tức là tùy theo các tướng mạo, oai nghi thượng, trung, hạ, phẫn nộ hay tịch tĩnh, giận dữ hay vui sướng. Thỉnh Bổn Tôn đúng như pháp, đó là dựa vào ấn và hình tướng (tức hai thứ “ấn” và “sắc”). Phối trí tôn vị, oai thần linh nghiệm hiện tiền, trụ nơi tam muội sẽ hướng đến (chính là trụ xứ của mỗi vị). Chỗ để trụ được gọi là “thú”, ý nói “tam muội thú” (三昧趣, mục tiêu mà tam muội hướng đến). Phải nói cặn kẽ năm duyên này. Còn như nói “ngũ thú” thì Thú (趣) có nghĩa [mỗi đường] khác biệt. Do năm duyên ấy sai khác, cho nên nói là “năm”. Do trọn đủ năm thứ ấy, đối với tất cả các Mạn đồ la thế gian và xuất thế gian, đều có thể thông hiểu. Nhưng năm sự ấy chính là do cổ Phật đã thành tối Chánh Giác, các vị Phật thuở trước đã thành Tam Bồ Đề (tức các Phật pháp), là pháp giới hư không hạnh.

“Pháp giới hư không hạnh” do Thể đồng pháp giới mà thành hạnh Như Lai. Chư Phật nói “bổn nguyện độ hữu tình trong các giới chẳng sót” như thế, vì lợi ích, an lạc các Bồ Tát tu Chân Ngôn môn nên diễn nói. Do vậy, [đức Thế Tôn] răn dạy hãy nên ân cần, chân thật nhận lãnh. Ngài Kim Cang Thủ thưa: “Đúng như thế, bạch Thế Tôn! Thưa vâng, chúng con muốn được nghe”, tức là đại chúng gồm các vị như ngài Kim Cang Thủ nhiều như số vi trần trong mười thế giới, và các vị như ngài Phổ Hiền nhiều như số vi trần trong mười thế giới được đức Phật răn truyền, đều cùng đồng thanh bạch rằng: “Dụy nhiên, Thế Tôn! Nguyện nhạo dục văn”. Vì thế, đức Phật lại nói pháp Bí Mật Mạn đồ la.

(Kinh) Tối sơ Chánh Đẳng Giác, phu trí Mạn đồ la, mật trung chi bí mật, Đại Bi Thai Tạng Sanh, cập vô lượng thế gian, xuất thế Mạn đồ la, bỉ sở hữu đồ tượng, thứ đệ thuyết, đương thính.

(經)最初正等覺，敷置漫荼羅，密中之祕密，大悲胎藏生，及無量世間，出世漫荼羅，彼所有圖像，次第說當聽。

(Kinh: Tối sơ Chánh Đẳng Giác, xếp đặt Mạn đồ la, bí mật trong bí mật, Đại Bi Thai Tạng Sanh, và vô lượng thế gian, xuất thế Mạn đồ la, tất cả các đồ tượng, thứ tự nói, hãy nghe).

Đức Phật nói: Có Chánh Đẳng Giác Mạn đồ la, được xếp vào loại bí mật trong các bí mật, được gọi bằng các danh xưng như Vô Thượng Đại Bi Tạng v.v… Nói “giống như vô lượng Mạn đồ la thế gian và xuất thế gian” tức là nói đến Tối Chánh Giác rốt ráo của Như Lai. Nhưng Đại Bi Tạng Sanh này đã được nói trong phần trước, vì sao nay lại nói? Có khác biệt gì chăng? Trong phần trước, tuy nói là “bí mật”, nay lại có “bí mật trong các bí mật”. Nếu chẳng nói pháp này, dẫu thông đạt pháp trước, cũng chẳng thể thành tựu. Vì thế, [pháp này] bí yếu nhất. Nếu hiểu pháp này, hết thảy các Mạn đồ la trong thế gian thảy đều sẽ có cùng công dụng, không gì chẳng nhập.

(Kinh) Tứ phương phổ châu táp, nhất môn cập thông đạo, Kim Cang ấn biến nghiêm, trung Yết ma kim cang. Kỳ thượng diệu liên hoa, khai phu hàm quả thật. Ư bỉ đại liên ấn, Đại Không điểm trang nghiêm, bát diệp tất viên chánh. Thiện hảo cụ tu nhụy, thập nhị chi sanh cú, phổ biến hoa đài trung. Kỳ thượng Lưỡng Túc Tôn, đạo sư thành Chánh Giác. Dĩ nhập Mạn đồ la, quyến thuộc tự vi nhiễu. Đương tri thử tối sơ, Bi Sanh Mạn đồ la, tùng thử lưu chư đàn, các như kỳ bổn giáo, sự nghiệp hình Tất Địa, an trí chư Phật tử.

(經)四方普周匝，一門及通道，金剛印遍嚴，中羯磨金剛。其上妙蓮華，開敷含果實，於彼大蓮印，大空點莊嚴。八葉悉圓正，善好具鬚蘂，十二支生句，普遍華臺中。其上兩足尊，導師成正覺，以入漫荼羅，眷屬自圍繞。當知此最初，悲生漫荼羅，從此流諸壇，各如其本教，事業形悉地，安置諸佛子。

(Kinh: Bốn phía vây trọn khắp, một cửa, đường thông vào. Ấn Kim Cang trọn khắp. Giữa: Yết Ma Kim Cang. Trên đó, hoa sen đẹp, nở xòe chi chít hạt. Trong ấn sen lớn ấy, chấm Đại Không trang nghiêm, tám cánh ngay, vẹn toàn. Hay khéo đủ tua nhụy. Câu mười hai chi sanh, trọn khắp trong đài hoa. Trên ngự Lưỡng Túc Tôn, đạo sư thành Chánh Giác. Do nhập Mạn đồ la, quyến thuộc tự vây quanh. Hãy nên biết tối sơ, Bi Sanh Mạn đồ la, từ đấy ra các đàn, mỗi đều như bổn giáo. Sự nghiệp hình Tất Địa, xếp đặt các Phật tử).

Để làm pháp này thì trước hết là làm Mạn đồ la hình vuông, ranh giới chỉ dùng Yết Ma kim cang trí ấn (chày kim cang kép) để xếp liên tiếp vòng quanh làm đường ranh, chỉ mở một cửa. Nơi đường thập tự (tức chỗ chính giữa đàn, giao điểm của đường chữ thập) lại đặt thập tự kim cang ấn (chày kim cang kép). Ấn làm giống như trước, chỉ có hình chữ thập là khác. Trên kim cang ấn chữ thập ấy, đặt hoa sen ngửa lên, nở một nửa, khiến cho chữ Thập có hình dạng như hoa. Trên hoa, lại đặt đóa hoa tám cánh, tức là giống như phương vị của năm vị Phật và bốn vị Bồ Tát trong phần trước (tức năm vị Phật và bốn vị Bồ Tát trong Trung Đài Bát Diệp). Hãy nên dùng tâm để tưởng, hòng đặt chín điểm, tức là trên đài hoa và tám cánh, mỗi nơi đều tưởng có một chấm. Cái chấm ấy chính là “chứng Đại Không”. Đó là ý nghĩa “thành Chánh Giác”. Ở trong tám cánh ấy và chính giữa, hãy nên làm Mạn đồ la vuông và tròn, vẽ hình tượng Bổn Tôn. Đàn của Phật hình vuông, đàn của Bồ Tát hình tròn. Đấy chỉ là hành nhân tự mình làm, không cho người khác thấy.

Nếu lúc tác pháp, tự mình ngồi ở cửa đàn, tự thực hiện các pháp như quán đảnh v.v… Sau đấy mới có thể làm hết thảy các pháp sự. Chuyện này rất bí mật, chỉ lắng lòng là làm, chẳng thể diễn tả bằng bút mực được. Lại còn ở trên đài, tưởng như Chân Ngôn Vương mười hai chữ trong phần trên, khiến cho các chữ ấy mỗi mỗi đều phân biệt đặt trên đàn. Lại hỏi: “Đặt liên hoàn ư? Theo thứ tự nào?” Lại nói: “Đặt chữ ở trong hoa, tức là vẽ thành hạt sen, hoặc mười, hoặc nhiều hơn, hoặc ít hơn, không sao cả!”

Kinh nói “lưu xuất” [trong câu “tùng thử lưu chư đàn” (từ đấy lưu xuất các đàn)] tức là người liễu giải pháp bí mật này, hết thảy các đàn thế gian và xuất thế gian đều lưu xuất từ đó, thuận theo nghĩa tương ứng bèn có thể hiểu được. Đại lược có bốn loại pháp tạo tác bí mật, chính là “sự nghiệp” (tức là từ đầu tới cuối, thực hiện các thứ sự nghiệp đáng nên làm nơi đàn), “hình” (tức là phần đoạn hình tướng hiển hiện của Bổn Tôn), Tất Địa (tức là cái quả sẽ thành tựu), “xếp đặt tọa vị” (tức là phương vị để xếp đặt Bổn Tôn). Liễu giải bốn pháp ấy, sẽ thông đạt hết thảy các pháp được lưu xuất. Từ đàn này lưu xuất các đàn, đều nương theo những điều được nói trong bổn giáo (giáo pháp tương ứng với mỗi đàn ấy). [Nói] “Phật tử” nhằm bảo ban các vị ấy, tức là các vị Kim Cang. [“Phật tử”] lại là bốn vị Bồ Tát, tức Phổ Hiền ở phương Tốn (Đông Nam), Văn Thù ở phương Khôn (Tây Nam), Từ Thị (Di Lặc) ở phương Càn (Nam), Quán Âm ở phương Cấn (Tây Bắc). Đó là vị trí của các Ngài. Trong phần duyên khởi xếp đặt các thánh chúng thuộc phần trước, có thể đem ngài Trừ Cái Chướng thay cho đức Quán Âm, hoặc dùng ngài Trừ Nhất Thiết Ác Thú thay thế Văn Thù, ý nghĩa cũng khác, tùy theo công khóa mà dùng theo một cách cũng được. Ở đây, dùng ngài Quán Âm làm chánh yếu. Trên đây là Mạn đồ la của đức Tỳ Lô Giá Na đã xong.

(Kinh) Phục thứ, Bí Mật Chủ! Như Lai Mạn đồ la, do như tịnh viên nguyệt, nội hiện thương khư sắc. Nhất thiết Phật tam giác, tại ư bạch liên hoa, Không điểm vi tiêu xí. Kim cang ấn vi nhiễu, tùng bỉ Chân Ngôn Chủ, châu táp phóng quang minh, dĩ vô nghi lự tâm, phổ biến nhi lưu xuất.

(經)復次，祕密主！如來漫荼羅，猶如淨圓月，內現商佉色。一切佛三角，在於白蓮華，空點為幖幟，金剛印圍繞。從彼真言主，周匝放光明，以無疑慮心，普遍而流出。

(Kinh: Lại này, Bí Mật Chủ! Như Lai Mạn đồ la, dường như trăng tròn sạch, trong hiện sắc thương khư. Tam giác hết thảy Phật, ở trên hoa sen trắng. Chấm Đại Không tiêu biểu, kim cang ấn vây quanh. Từ vị Chân Ngôn Chủ, tỏa quang minh trọn khắp. Dùng tâm chẳng lo ngờ, lưu xuất đều trọn khắp).

Kế đó, đầu tiên là Chánh Giác, được nói đầu tiên. Nói về Mạn đồ la của chư Phật, tức là Phật Bộ. Làm Phật Bộ Mạn đồ la là làm Mạn đồ la hình tròn. Hình tròn ấy giống như mặt trăng, ở giữa là màu trắng như vỏ sò. Trong vòng tròn, trước hết, vẽ hoa sen trắng. Trên hoa có hình tam giác. Tam giác ấy có màu đỏ, trong đó vẽ tượng Phật (cần phải xét xem là vẽ vị Phật nào). Vẽ chày kim cang vây quanh hình tam giác, như trong đồ hình.

Quanh hình tam giác, vẽ các chấm để biểu thị. Phía ngoài, vẽ quang minh như tư thế chống cự địch nhân. Ngoài vòng tròn, vẽ các chấm quanh vòng tròn (ngờ rằng mỗi điểm ấy đều là tọa vị của Bổn Tôn, phải hỏi thêm. Hoặc có thể đặt chữ). Quang minh đều tuôn ra ngoài, tức là quang minh từ trong thân Phật lưu xuất, dần dần truyền ra ngoài hình tam giác. Chân Ngôn Chủ chính là Bổn Tôn, khắp thân Ngài có quang minh lưu xuất. Trong đại đàn thuộc phần trước, cũng có ấn tam giác, nhưng cách sử dụng khác với chỗ này. Trong phần trước, chỉ là ấn, ở đây là đặt Phật hoặc đặt ấn [trong hình tam giác], tác pháp trọn vẹn hơn đàn trước.

(Kinh) Phục thứ, Bí Mật Chủ! Quán Thế Tự Tại giả, Bí Mật Mạn đồ la, Phật tử nhất tâm thính. Phổ biến tứ phương tướng, trung cát tường thương khư, xuất sanh Bát Đàm hoa, khai phu hàm quả thật. Thượng biểu Kim Cang Huệ, thừa dĩ đại liên ấn. Bố nhất thiết chủng tử, thiện xảo dĩ vi chủng. Đa La, Tỳ Câu Tri, cập dữ Bạch Xứ Tôn, Minh Phi Tư Tài Chủ, cập dữ Đại Thế Chí, chư cát tường thọ giáo, giai tại Mạn đồ la, đắc tự tại giả ấn, thù diệu tác tiêu tướng. Hà Da Yết Rị Bà, như pháp trụ tam giác, Mạn đồ la vi nhiễu, nghiêm hảo sơ nhật huy, đương tại Minh Vương biên, xảo huệ giả an lập.

(經)復次，祕密主！觀世自在者，祕密漫荼羅，佛子一心聽。普遍四方相，中吉祥商佉，出生鉢曇華，開敷含果實。上表金剛慧，承以大蓮印，布一切種子，善巧以為種。多羅毘俱知，及與白處尊，明妃資財主，及與大勢至，諸吉祥受教，皆在漫荼羅，得自在者印，殊妙作標相。何耶揭哩婆，如法住三角，漫荼羅圍繞，嚴好初日暉，當在明王邊，巧慧者安立。

(Kinh: Lại này, Bí Mật Chủ! Bí Mật Mạn đồ la, của Quán Thế Tự Tại, Phật tử nhất tâm nghe. Tướng phổ biến bốn phương, giữa thương khư cát tường. Xuất sanh hoa Bát Đàm, nở xòe chứa quả hạt. Trên đặt kim cang huệ, nâng đỡ ấn sen lớn. Đặt hết thảy chủng tử, thiện xảo làm chủng tử. Đa La, Tỳ Câu Tri, cùng với Bạch Xứ Tôn, Minh Phi Tư Tài Chủ, cùng với Đại Thế Chí, các thọ giáo cát tường, đều trong Mạn đồ la, đạt được ấn tự tại, thù diệu để biểu lộ. Hà Da Yết Rị Bà, như pháp trụ tam giác. Vây quanh Mạn đồ la, mặt trời mọc nghiêm hảo, ở bên cạnh Minh Vương, bậc xảo huệ an lập).

Kế đó là Liên Hoa Bộ. Làm Mạn đồ la hình vuông; trong đó, vẽ thương khư (vỏ ốc lớn). Trên thương khư có hoa sen, trên hoa sen có chày kim cang. Trên chày kim cang lại có hoa sen. Trên hoa sen, đặt Quán Âm Bồ Tát. Hoặc có thể đặt ấn, hoặc đặt chữ. Trên các ấn, đều đặt chữ chủng tử, tức là trên thương khư, chày kim cang, và trên hoa. Viện kế tiếp đặt [các vị] như Đại Thế Chí v.v… Vẽ quang minh trọn khắp, đừng sanh ngờ lo. Dùng chủng tử của mỗi vị để khéo xếp đặt hòng làm chủng tử. Nơi chỗ trống, hãy nên đặt bảy thứ cát tường màu trắng, mỗi mỗi [vị tôn thánh] đều có hai sứ giả. Kinh này chỉ nói đại lược, [chi tiết] được chép riêng đầy đủ trong Quán Âm Bộ Pháp, hãy nên kiểm chứng tường tận riêng. Minh Phi Tư Tài Chủ (Vidyārājñī Bhogavatī) là người có thể tự tại ban cho điều mong cầu. Còn như các vị Đại Thế Chí v.v…, hãy đúng như pháp mà làm. Vẽ hình đức Tự Tại tay cầm ấn để biểu thị tướng đặc trưng. Hãy nên vẽ đặc biệt đẹp đẽ thì gọi là “đúng như pháp mà làm”. Ngài Mã Đầu (Hayagrīva: Hà Da Yết Rị Bà) trụ trong hình tam giác, chỗ thích hợp là vẽ ở trong đàn. Các vị tôn thánh khác cũng là mỗi vị đều có hình sắc khác biệt, [và đàn có] hình vuông, tròn, bán nguyệt, tam giác v.v… đều tương xứng, đều như trong Quảng Bổn [đã nói].

Trong phần trước đã nói cần phải bao gồm năm sự, tức hình, sắc, khế ấn, Bổn Tôn và phương vị, chính là những chuyện này. Như vẽ Bổn Tôn, phải nên vẽ Ngài có màu gì, hình tượng [như thế nào] v.v… Mỗi vị đều có ấn. Đại Bi Tạng Sanh trong phần trước là Gia Hội Đàn (嘉會壇, đàn hội họp tốt lành, tức chư tôn thuộc các bộ được vẽ chung trong một đàn), còn đàn ở đây thì mỗi bộ trong ba bộ đều là đàn riêng. Như đàn của Liên Hoa Bộ ở đây, trung thai là cát tường đàn, lấy đức Quán Âm làm chủ. Phía ngoài phần trung thai chừa chỗ trống, ở phía ngoài chỗ trống, chính là tọa vị thứ hai, đều đặt chư tôn thuộc Quán Âm Bộ. Những nơi khác đều làm như cách tạo Đại Đàn. Nơi chỗ trống cũng đặt mười phương Phật. Nơi tọa vị thứ ba, cũng đặt [các vị tôn thánh thuộc] tám bộ, chuẩn theo phần trước đã nói để biết. Trong hình tam giác, giống như ánh sáng lúc mặt trời mọc, tức là khi mặt trời mới mọc, có sắc đỏ pha vàng. “Bên cạnh Minh Vương” [tức là] ở bên cạnh ngài Đại Thế Chí. Kế đó, lại vẽ Mạn đồ la của ngài Mã Đầu, đặt trong hình tam giác. Ba tầng bên ngoài Mạn đồ la cũng đều vẽ hình tam giác. Khi làm, ngài Ha Da (Mã Đầu) ở giữa, tức là dời ngài Quán Âm thế chỗ đức Thế Chí, các quyến thuộc khác đều vây quanh. Các vị khác đều hỗ tương thay thế như vậy, có thể suy ra mà biết!

(Kinh) Phục thứ, Bí Mật Chủ! Kim thuyết đệ nhị đàn, chánh đẳng tứ phương tướng, kim cang ấn vi nhiễu, nhất thiết diệu kim sắc, nội tâm liên hoa phu. Đài hiện ca la xa, quang sắc như tịnh nguyệt, diệc dĩ Đại Không điểm, châu táp tự trang nghiêm. Thượng biểu đại phong ấn, ái đãi do huyền vân. Cổ động tràng phan tướng, Không điểm vi tiêu xí. Kỳ thượng sanh mãnh diễm, đồng ư kiếp tai hỏa, nhi tác tam giác hình. Tam giác dĩ vi chi, quang man tướng châu phổ. Thần triêu nhật huy sắc. Thị trung Bát Đầu Ma, châu chẩn do kiếp hỏa. Bỉ thượng kim cang ấn, lưu tán phát diễm huy. Trì dĩ Hồng tự thanh, thắng diệu chủng tử tự. Tiên Phật thuyết thị pháp. Cần Dũng Mạn đồ la, Bộ Mẫu, Thương Khế La, cập Kim Cang Bộ Chủ, Kim Cang Câu Sách Chi, đại đức trì Minh Vương, nhất thiết giai ư thử, đại Mạn đồ la trung, ấn đàn chư Phật tử, hình sắc các như thứ, tùy loại

nhi tương ứng, chư nghiệp thiện thành tựu.

(經)復次，祕密主！今說第二壇。正等四方相，金剛印圍繞，一切妙金色，內心蓮華敷。臺現迦羅奢，光色如淨月，亦以大空點，周匝自莊嚴。上表大風印，靉靆猶玄雲，鼓動幢旛相，空點為幖幟。其上生猛焰，同於劫災火，而作三角形，三角以圍之。光鬘相周普，晨朝日暉色，是中鉢頭摩，朱黰猶劫火。彼上金剛印，流散發焰暉，持以吽字聲，勝妙種子字。先佛說是法，勤勇漫荼羅，部母商憩羅，及金剛部主，金剛鉤索支，大德持明王，一切皆於此，大漫荼羅中。印壇諸佛子，形色各如次，隨類而相應，諸業善成就。

(Kinh: Lại này, Bí Mật Chủ! Nay nói đàn thứ hai, tướng vuông vắn bốn cạnh. Ấn kim cang vây quanh, hết thảy sắc vàng tốt, chính giữa sen nở xòe. Trên đài đặt một bình, quang sắc như trăng sạch, cũng dùng chấm Đại Không, giáp vòng tự trang nghiêm. Trên vẽ ấn đại phong, như mây đen nặng dày, tướng tràng phan lay động. Chấm Đại Không tiêu biểu. Trên ấy sanh lửa mạnh, giống như lửa kiếp tai, vẽ trong hình tam giác. Vây quanh tướng tam giác, tướng lửa sáng trọn khắp, sắc mặt trời mới mọc. Trong ấy, Bát Đầu Ma (Padma: Hoa sen đỏ), đỏ rực như kiếp hỏa. Trên đó, ấn kim cang, tỏa ra ánh lửa rực. Tiếng chữ Hồng duy trì, chữ chủng tử thắng diệu. Cổ Phật nói pháp này. Cần Dũng Mạn đồ la, Bộ Mẫu (Māmakī, Mang Mãng Kê), Thương Khế La (Vajraśṛṅkhalā), và Kim Cang Bộ Chủ, Kim Cang Câu (Vajrāṅkuśī), Sách Chi (Vajrasūcī, Kim Cang Châm), đại đức trì Minh Vương, hết thảy đều trong ấy. Trong đại Mạn đồ la, ấn, đàn, các hình sắc, của Phật tử như thế, tùy loại mà tương ứng, các nghiệp khéo thành tựu).

Kế đó, làm Mạn đồ la thứ hai, tức là tính từ Liên Hoa Bộ, Liên Hoa Bộ là thứ nhất, tức Kim Cang Bộ là bộ thứ hai. “Ngã chánh tuyên thuyết chi” (Ta nay chánh tuyên nói) tức là khéo nói, chẳng trước, chẳng sau, nói theo thứ tự, tức là bộ thứ hai. Mạn đồ la này làm thành hình vuông, đều dùng chày kim cang [vây quanh], tức là dùng [chày kim cang] ba nhánh đặt liên tiếp vây quanh để làm ranh giới. Trong vòng vây có màu vàng, chính giữa đặt hoa sen. Trên hoa có cái bình. Bình [có sắc] trắng như ánh trăng. Hoặc dùng chày kim cang đặt vây quanh, hoặc dùng vật khác vây quanh (tức là tùy theo ấn của Bổn Tôn lần lượt đặt chính giữa) thì cũng vây quanh [ấn ấy] bằng các vật giống như ấn ấy). Trên bình có [biểu tượng của] “đại phong”, tức là hình bán nguyệt. Hình ấy như dạng mây đen (như khi mưa, mây giăng bủa, sà xuống thấp, đen ngòm), có hình dạng rủ xuống như lá phan, dáng vẻ như bị gió lớn thổi lay động. Trong hình bán nguyệt, vẽ hình tam giác như ngọn lửa cháy hừng hực. Hình tam giác ấy cũng dùng chày kim cang vây quanh. Trong tam giác có màu đỏ như màu mặt trời mới mọc. Trong ấy, vẽ hình hoa sen. Sen cực đỏ như màu đại hỏa lúc kiếp tai (tức là màu đỏ đậm, hoặc có thể là đỏ pha sắc đen). Trên hoa, vẽ kim cang (tức là hoặc vẽ hình Bổn Tôn, hoặc vẽ hình chày kim cang năm nhánh, hoặc vẽ chữ). Từ kim cang ấy, lưu xuất đủ loại quang minh sáng rực như lửa.

Nếu vẽ hình [tôn thánh] thì nơi tâm [của vị tôn thánh ấy], đặt chữ chủng tử, tức là chữ Hồng. Nếu vẽ ấn (tức vật biểu trưng của vị tôn thánh ấy, như chày kim cang chẳng hạn) thì tưởng chữ Hồng để tụng gia trì. Trên ấn đặt chữ. “Đấy là Mạn đồ la của ông”, Phật đích thân nói với ngài Kim Cang Thủ. Vì thế bảo là “Mạn đồ la của ông”. Chư Phật thuở trước đều nói, ta cũng nói giống như thế. Các Minh Vương đều được vẽ dựa theo [vị trí của] tòa ngồi, hình, sắc của các Ngài, tức là Kim Cang Mẫu, Kim Cang Châm, Kim Cang Tỏa v.v… Rất nhiều vị Kim Cang quyến thuộc đều dựa theo hình sắc Bổn Tôn sai biệt mà hoặc vẽ hình, hoặc vẽ ấn, hoặc đặt chữ chủng tử. Mỗi vị đều dựa theo thứ tự tương ứng trong pháp ấy, tức là nhằm thành tựu Tất Địa mầu nhiệm. Đặt ngài Kim Cang Thủ ở trung đài, các [vị tôn thánh trong cùng] bộ loại thuộc viện thứ hai. Ở đây luôn nói là “trung đài”, chuyển thành vô lượng đàn: Vị được nói trước thì đặt bên phải, vị được nói sau thì đặt bên trái, tùy theo phương hướng mở cửa [của đàn tràng] để phân định trái và phải.

(Kinh) Phục thứ, ngã sở thuyết, Kim Cang Tự Tại giả, vị Hư Không Vô Cấu, Kim Cang Luân cập Nha, Diệu Trụ dữ Danh Xưng, Đại Phẫn cập Tấn Lợi, Tịch Nhiên Đại Kim Cang, tịnh cập Thanh Kim Cang, Liên Hoa cập Quảng Nhãn, Diệu Kim Cang Kim Cang, cập Trụ Vô Hý Luận, Vô Lượng Hư Không Bộ. Thị đẳng Mạn đồ la, sở thuyết bạch, hoàng, xích, nãi chí hắc sắc đẳng, ấn hình cập sở dư, tam kích, nhất cổ ấn. Nhị thủ giai ngũ phong, hoặc chấp kim cang man, tùy sắc loại khu biệt, nhất thiết tác chủng tử. Đại Phước Đức đương tri, Bất Động Mạn đồ la, phong luân dữ hỏa câu. Y Niết Rị Để phương, Đại Nhật Như Lai hạ, cập chủng tử vi nhiễu, vi diệu đại huệ đao, hoặc phục quyến sách ấn, cụ huệ giả an bố. Hàng Tam Thế thù dị, vị tại phong luân trung, nhiễu dĩ kim cang ấn, nhi trụ ư tam xứ.

(經)復次，我所說，金剛自在者，謂虛空無垢，金剛輪及牙，妙住與名稱，大忿及迅利，寂然大金剛，并及青金剛，蓮華及廣眼，妙金剛金剛，及住無戲論，無量虛空步，是等漫荼羅，所說白黃赤，乃至黑色等，印形及所餘，三戟一股印，二首皆五峯，或執金剛鬘，隨色類區別，一切作種子。大福德當知。不動漫荼羅，風輪與火俱，依涅哩底方，大日如來下，及種子圍繞，微妙大慧刀，或復羂索印，具慧者安布。降三世殊異，謂在風輪中 ，繞以金

剛印，而住於三處。

(Kinh: Lại nữa, ta sẽ nói, đấng Kim Cang Tự Tại, là Hư Không Vô Cấu (Gaganāmala), Kim Cang Luân (Vajracakra) và Nha (Vajradaṃṣṭra), Diệu Trụ (Sūrata) với Danh Xưng (Vikhyāta), Đại Phẫn (Mahābhāga) và Tấn Lợi (Vajrāgra), Tịch Nhiên (Śivavajra), Đại Kim Cang (Mahāvajra), cùng với Thanh Kim Cang (Nīlavajra), Liên Hoa (Vajrapadma) cùng Quảng Nhãn (Viśālanetra), Diệu Kim Cang (Su vajradhara), Kim Cang (Vajra), và Trụ Vô Hý Luận (Aprapañca vihārin), Vô Lượng Hư Không Bộ (Gaganānantavikrama). Các Mạn đồ la ấy, nói là trắng, vàng, đỏ, cho đến sắc đen thảy. Ấn, hình, các thứ khác, tam kích, chày một nhánh. Hai đầu đều năm nhánh, hoặc cầm tràng kim cang. Tùy sắc loại sai biệt, hết thảy vẽ chủng tử. Đại Phước Đức nên biết: Bất Động Mạn đồ la, phong luân cùng hỏa luân. Ở phương Niết Rị Để (Tây Nam), dưới Đại Nhật Như Lai, có chủng tử vây quanh, đại huệ đao vi diệu, hoặc là ấn dây trói, bậc huệ trọn an bài. Hàng Tam Thế khác lạ, ngự ở trong phong luân, ấn kim cang vây quanh, trụ ở trong ba chỗ).

Lại nữa, trong phần trước ta đã nói nhiều danh hiệu khác biệt của

các vị Kim Cang. “Tự tại” là đạt được tự tại nơi kim cang. Lại nữa, ở đây nói “ta là Kim Cang Chấp Tự Tại”, như trong Đại Bi Tạng đại hội thuộc phần trước, phía dưới đức Tỳ Lô Giá Na là Bất Động và Hàng Tam Thế, chính giữa [hai vị ấy] vẽ các vị Kim Cang, đều không nêu tên, nay mới liệt kê. Vì thế nói là “phục thứ” (lại nói), [các vị ấy] chính là Hư Không Vô Cấu Kim Cang, Kim Cang Luân, Kim Cang Nha, Tô Lạt Đa Kim Cang (Sūrata, tức Diệu Trụ, hàm nghĩa “cùng trụ nơi an ổn”), Danh Xưng Kim Cang Đại Phần (ý nói là phần lớn, tức là thể phần của bậc đại tâm chúng sanh), Kim Cang Lợi ([chánh kinh] dịch danh hiệu vị này là Tấn Lợi], nghĩa là ca ngợi Ngài cực bén nhạy). Đàn này đều dùng ấn để làm. Tịch Nhiên Kim Cang (có nghĩa là “tịch tĩnh”, có ý nghĩa như Niết Bàn), Đại Kim Cang (đây là danh xưng của một vị Kim Cang), Thanh Kim Cang, Liên Hoa Kim Cang, Quảng Nhãn Kim Cang, Chấp Diệu Kim Cang (Suvajradhara), Kim Cang Kim Cang (Vajravajra, trí huệ chỉ dùng kim cang làm danh xưng), Vô Trụ Hý Luận Kim Cang (chánh kinh ghi tên vị này là Trụ Vô Hý Luận), Hư Không Vô Biên Du Bộ Kim Cang (chánh kinh ghi tên vị này Vô Lượng Hư Không Bộ. Trên đây là liệt kê danh xưng. Mỗi vị đều được an trí nơi đại đàn). Các đàn vuông hay tròn như thế giống như trong phần trên, thuận theo hình sắc cũng giống như thế. Dựa theo danh xưng mà vẽ theo thứ tự, hết một vòng lại trở về khởi đầu. “Bạch, hoàng, xích, hắc v.v…” (Trắng, vàng, đỏ, đen) tức là thuận theo thứ tự [được nói trong kinh văn], đầu tiên là màu trắng, kế đó là vàng, kế đó là đỏ, kế đó là đen, theo thứ tự như thế. Và những chỗ không nói, hãy chuẩn theo lệ này để hiểu, tùy theo hình sắc từng loại của các Ngài mà làm. Các vị Kim Cang ấy số nhiều vi trần trong mười cõi nước. Trong phần trước, khi nói về các Ngài, có khi nêu ra, có khi không nhắc tới, hoặc là đoạn này có, đoạn kia không có, có thể biết [như vậy].

Lại nữa, ấn (tức các pháp khí) do các vị Kim Cang ấy cầm, hoặc là [chày kim cang] ba nhánh, hoặc một nhánh (tức kim cang châm), chuẩn theo thứ tự trong phần trước. Đầu tiên là ba nhánh, [vị kế đó là một nhánh], giáp vòng trở lại từ đầu. Hoặc là [chày kim cang] hai đầu, “hai đầu” tức là [chày] năm nhánh. Ấn này giáp vòng như hình bốn lưỡi liềm, như bốn chày kim cang. Trong đó, có một cái hình dạng như chày năm nhánh, nhưng không tách ra. Hoặc là nói “man” (tràng hoa), hoặc là cầm kim cang man. Các vị Kim Cang ấy, mỗi vị đều dùng tên của chính mình làm chân ngôn, tức là dùng chữ tối thượng trong tên gọi ấy làm chữ chủng tử. Kế đó, tùy theo từng chữ riêng hay dùng chung mà đều đặt chữ Hồng nơi tim [các vị Kim Cang]. Thủ ấn của các Ngài thì thông dụng là Ngũ Cổ Kim Cang Ấn. Bất Động Tôn Mạn đồ la thì phong và hỏa đều có, “phong” là hình bán nguyệt, “hỏa” là tam giác. Tức là trong đàn bán nguyệt, vẽ hình tam giác. Trong hình tam giác, vẽ Bất Động Tôn. Ở phương Nê Lý Để (Niết Rị Để, Nairṛti), tức là vẽ ở phương Tây Nam của đức Tỳ Lô Giá Na Phật. Hoặc “tam thế thắng dị”, tức là [ngài Hàng Tam Thế ngự] ở phương Phong (Tây Bắc), coi đó là chỗ khác biệt, những điều khác đều giống như ngài Bất Động. Ba chỗ đều dùng chày kim cang vây quanh (tức là ấn được [các vị tôn thánh] cầm). “Ba chỗ” tức là hoặc vẽ hình, hoặc vẽ ấn, hoặc vẽ chữ, nhưng nếu Bất Động Tôn Mạn đồ la được vẽ riêng thì ngài Bất Động ở chính giữa, đức Tỳ Lô ở phương Đông của trung viện, các vị Kim Cang quyến thuộc khác đều vây quanh trọn khắp.

(Kinh) Phục thứ, Bí Mật Chủ! Tiên thuyết Mạn đồ la, chư Phật, Bồ Tát mẫu, an trí đàn hình tượng, phương chánh, chân kim sắc, kim cang ấn vi nhiễu, tối thắng Mạn đồ la, kim đương thị tôn tướng. Bỉ trung đại liên hoa, huy diễm biến hoàng sắc, trung trí Như Lai Đảnh, siêu việt ư trung phần. Nhi chí tam phần vị, ưng tác Như Lai Nhãn, tự trụ quang diễm trung. Biến bố bỉ chủng tử. Thứ nhất thiết Bồ Tát, Đại Như Ý Bảo Tôn, vị bỉ Mạn đồ la, viên bạch nhi tứ xuất, biến tịch cực thanh tịnh, mãn nhất thiết hy nguyện.

(經)復次，祕密主！先說漫荼羅，諸佛菩薩母，安置壇形像。方正真金色，金剛印圍繞，最勝漫荼羅，今當示尊相。彼中大蓮華，暉焰遍黃色，中置如來頂，超越於中分。而至三分位，應作如來眼，自住光焰中，遍布彼種子。次一切菩薩，大如意寶尊，謂彼漫荼羅，圓白而四出，遍寂極清淨，滿一切希願。

(Kinh: Lại này, Bí Mật Chủ! Trước nói Mạn đồ la, chư Phật, Bồ Tát mẫu, xếp đặt đàn, hình tượng, vuông vắn, màu vàng ròng, ấn kim cang vây quanh. Mạn đồ la tối thắng, nay chỉ bày tôn tướng: Hoa sen to trong ấy, sáng rực, khắp sắc vàng. Giữa đặt Như Lai Đảnh. Vượt khỏi các phần giữa, đến phần vị thứ ba, nên vẽ Như Lai Nhãn, trụ trong vầng lửa sáng. Xếp chủng tử trọn khắp. Kế, hết thảy Bồ Tát, Đại Như Ý Bảo Tôn, tức Mạn đồ la ấy, tròn trắng mà tứ xuất, trọn thanh tịnh tột bậc, thỏa hết thảy mong nguyện).

Kế đó, nói đến Phật Mẫu Mạn đồ la. Trong phần trước, sắp xếp mạn đồ la, đã biết các vị này kim sắc, chỉ nêu tên, chứ chưa biện định hình dạng và ấn, nay nêu ra. Trước hết, kinh dạy tạo Mạn đồ la kim sắc, bốn phía dùng chày kim cang vây quanh làm ranh giới. “Tối thượng” ở đây có nghĩa là so sánh với các hình dạng của các vị tôn thánh trước đó, tức là sẽ nói từ điều này [để so sánh], chính là Phật Mẫu Mạn đồ la thắng thượng nhất trong các đàn. Kế đó, trong Mạn đồ la vẽ hoa sen màu vàng có ngọn lửa. Trên sen, vẽ hình Phật Đảnh Ấn. Ấn ấy có hình như búi tóc trên đỉnh đầu đức Phật, vẽ sao cho đỉnh đầu cao trội. Bên cạnh đó, vẽ hình hai con mắt. Nếu vẽ hình Phật Mẫu, thì hãy nên vẽ hình Ngài như thiên nữ, nơi tim [của Phật Mẫu] đặt chữ chủng tử. Hoặc có thể chỉ vẽ ấn (tức là hình búi tóc trên đỉnh đầu), hoặc chỉ viết chữ cũng được. Nếu Phật Đảnh được xếp ở trung thai, các vị quyến thuộc như Phật Nhãn v.v… vây quanh. Phật luôn ngự trong vầng lửa sáng rực, các chữ chủng tử xếp quanh. Tức là ấn ấy đặt trong lửa rực, ở giữa đặt chủng tử là được. “Xả tam phần vị” tức là [từ tọa vị của Phật Mẫu], bỏ qua ba tọa vị để đặt Phật Nhãn. Trong phần trước đã nói xếp đặt trọn khắp các chữ trong Bồ Tát Bộ, tức là xếp trọn khắp trong đàn. Những điều chưa nói, nay sẽ nói. Phàm là các vị Bồ Tát ấy, đều nên tạo Mạn đồ la. Hãy nên tạo hình tượng viên minh, sao cho cực trắng sạch. Trong ấy, tạo đài chữ thập. Trên đài là Đại Chân Đà Mạt Ni (Đại Như Ý Bảo Châu), hãy nên đặt các cọc như thể chúng nâng đỡ viên châu. Trên đầu [các cọc ấy], đều đặt Như Ý Châu, đều có quang minh sáng rực như lửa. Vị Bổn Tôn Bồ Tát đặt ở chính giữa chữ thập, các vị Bồ Tát khác được xếp đặt theo thứ tự trong viện kế tiếp. Phía ngoài đặt tám bộ. Cực trắng là màu tịch tĩnh, hãy nên làm sao cho sáng sạch, vắng lặng mà trụ. Các vị Bồ Tát này đều có thể ban cho hết thảy các nguyện.

(Kinh) Phục thứ, ưng đế thính. Thích Ca sư tử đàn, vị Đại Nhân Đà La, diệu thiện chân kim sắc, tứ phương tương quân đẳng, như tiền kim cang ấn. Thượng hiện Ba Đầu Ma, châu biến giai hoàng huy. Đại bát cụ quang diễm, kim cang ấn vi nhiễu. Ca Sa, Tích Trượng đẳng, trí chi như thứ đệ. Ngũ chủng Như Lai đảnh, đế thính kim đương thuyết. Bạch Tán dĩ tán ấn. Cụ huệ giả Thắng Đảnh, vi dĩ đại huệ đao, phổ biến giai lưu quang. Tối Thắng Đảnh luân ấn. Trừ Chướng Đảnh câu ấn. Đại sĩ đảnh kế tướng. Thị danh Hỏa Tụ Ấn. Quảng Sanh Bạt chiết la, Phát Sanh dĩ liên hoa, Vô Lượng Thanh thương khư, quán sát tri tượng loại. Hào tướng Ma ni châu, Phật Nhãn thứ đương thính. Đảnh kế biến hoàng sắc, vi dĩ Bạt chiết la. Vô Năng Thắng Phi ấn, dĩ thủ trì liên hoa. Vô Năng Thắng đại khẩu, nhi tại hắc liên thượng.

(經)復次，應諦聽，釋迦師子壇。謂大因陀羅，妙善真金色，四方相均等，如前金剛印。上現波頭摩，周遍皆黃暉，大鉢具光焰，金剛印圍繞。袈裟錫杖等，置之如次第，五種如來頂，諦聽今當說。白傘以傘印，具慧者勝頂，圍以大慧刀，普遍皆流光。最勝頂輪印，除障頂鉤印，大士頂髻相，是名火聚印。廣生跋折羅，發生以蓮華，無量聲商佉，觀察知像類。毫相摩尼珠，佛眼次當聽，頂髻遍黃色，圍以拔折羅。無能勝妃印，以手持蓮華，無能勝大口，而在黑蓮上。

(Kinh: Lại nữa, nên lắng nghe! Đàn Thích Ca sư tử, tức Đại Nhân

Đà La, khéo đẹp, sắc vàng ròng. Vuông vắn bốn phương đều, như ấn kim cang trước. Trên vẽ Ba Đầu Ma, sắc vàng chói trọn khắp. Bát to, quang minh rực, kim cang ấn vây quanh. Ca Sa, Tích Trượng thảy, xếp đặt theo thứ tự. Năm loại Như Lai Đảnh, lắng nghe, nay sẽ nói: Bạch Tán dùng ấn lọng. Thắng Đảnh bậc đủ huệ, đao đại huệ vây quanh, tỏa quang minh trọn khắp. Tối Thắng Đảnh: Luân ấn. Trừ Chướng Đảnh: Ấn móc. Búi tóc của đại sĩ, là ấn Hỏa Tụ Đảnh. Quảng Sanh: Chày kim cang. Phát Sanh: Dùng liên hoa. Vô Lượng Thanh: Thương khư. Quán sát biết hình tượng. Hào tướng, Ma ni châu, Phật Nhãn kế nên nghe. Búi tóc sắc vàng trọn, chày kim cang vây quanh. Ấn Vô Năng Thắng Phi, là tay cầm hoa sen. Vô Năng Thắng: Miệng rộng, ở trên hoa sen đen).

Kế đó, làm Thích Sư Tử Mạn đồ la (tức là [Mạn đồ la của] Phật Thích Ca, các Phật tử hãy lắng nghe). Hãy nên làm đàn kim cang bốn cạnh sao cho vuông vắn (“kim cang” ở đây chính là kim cang luân đàn hình vuông trong ngũ luân được nói ở phần trên, “phổ” (普) có nghĩa là “vuông vắn”). Đàn ấy màu vàng, hãy làm sao cho tột bậc tươi đẹp. Trong ấy, vẽ chày kim cang (ba nhánh); trên chày đặt hoa sen. Hoa sen màu vàng. Trên hoa đặt bát. Bốn phía của bát đều có quang minh hình ngọn lửa. Nếu vẽ hình Phật thì nên vẽ Phật Thích Ca cầm bát, lại vẽ chày kim cang vây quanh. Bên phải đặt ca sa (tức áo tăng già lê), bên trái đặt tích trượng.

Kế đó là năm vị Phật Đảnh: Đặt tòa của Bạch Tán Phật Đảnh (Sitātapatra), trên tòa đặt ấn. Lại dựa theo bổn bộ, giống như Phật Bộ trong hết thảy các phương; hoặc dựa theo sự, tức là như Tức Tai thì làm đàn hình tròn v.v… Dùng lọng làm ấn (vẽ hình) [của Bạch Tán Phật Đảnh]. Thắng Phật Đảnh (Jayoṣṇīṣa) thì dùng đao vây quanh bốn phía [để làm ấn]. Nếu chỗ nào (kinh điển khác) có nói [cặn kẽ hơn] thì hãy y theo kinh văn [của bản kinh đó mà vẽ vời]. Quang minh đều túa ra ngoài, ví như sắt nung có ánh lửa chói rực (tức là có ánh sáng nóng đỏ). Tối Thắng Phật Đảnh (Vijayoṣṇīṣa) dùng luân (bánh xe) làm ấn. Trừ Chướng Phật Đảnh (Vikiraṇoṣṇīṣa) dùng cái móc làm ấn ([hàm ý] đập tan). Hỏa Tụ Phật Đảnh (Tejorāśi, vị này đôi khi được phiên âm là Đế Thù La Thí) thì vẽ hình búi tóc trên đỉnh đầu Phật (Đại sĩ hiệu là Kim Cang) [để làm ấn]. Hội Thông Đại Phật Đảnh (Mahodgata) dùng chày kim cang làm ấn, [vị này] chính là A Tỳ Phát Sanh Phật Đảnh. Yết Đa Phật Đảnh (Abhyudgata, có nghĩa là “tối thắng, siêu việt hết thảy”) dùng hoa sen làm ấn. Vô Lượng Âm Phật Đảnh (Anantasvaraghoṣa) dùng kha bối (tức là thương khư) [làm ấn]. Hãy nên xem xét để biết sắc và loại (tức là như trong phần trước đã nói). Phật Hào Tướng (Ūrṇā) dùng Như Ý Châu làm ấn. Đó gọi là Ấn Mạn đồ la.

Các ấn pháp ấy, quán đảnh, các vật dùng để thành tựu, tức tai v.v… sẽ tùy theo hình sắc mà chuyển biến, chẳng được dùng ở đây. Thành tựu thì đều là dựa theo Bổn Tôn để quan sát hình sắc, tánh loại, tức là các màu trắng, vàng, đỏ v.v… Đối với Phật Nhãn, hãy nên làm [ấn tượng trưng cho Ngài] có hình búi tóc trên đỉnh đầu đức Phật, hai bên vẽ mắt. Vị Phật Đảnh ấy có màu vàng, dùng chày kim cang vây quanh. Ấn của Vô Năng Thắng Minh Phi (Aparājitā) là “cầm hoa sen” (tức dùng ngón cái và ngón trỏ để nắm lấy hoa, các ngón khác duỗi ra, hai ngón chụm vào nhau nắm hoa thì đặt trước ngực). Nếu các vị tôn thánh có ấn riêng, hãy theo đúng kinh văn mà vẽ. Nếu kinh văn chẳng nói, hãy dùng ấn chánh yếu của bổn bộ (bộ của vị tôn thánh đó, [chẳng hạn Đại Thế Chí Bồ Tát thuộc Liên Hoa Bộ]), đặt chữ chủng tử trong ấn ấy. Vô Năng Thắng Minh Vương (Aparājita) thì vẽ ấn là cái miệng đặt trên hoa sen màu đen, tức là vẽ cái miệng có dáng vẻ phẫn nộ, có hai răng nanh chĩa lên. Đối với các vị ấy, nếu đặt Phật Thích Ca ở giữa, các vị như Phật Đảnh v.v… sẽ đặt ở viện kế tiếp. Nếu đối với mỗi vị Bổn Tôn, hễ chọn một vị làm Mạn đồ la chủ thì dời Phật Thích Ca ra ngoài. Những trường hợp khác có thể phỏng theo đó mà biết.

(Kinh) Tịnh cảnh giới chi hạnh, sở vị Tịnh Cư Thiên, trí bỉ chư ấn tướng, Phật tử ưng đế thính. Sở vị Tư Duy Thủ, Thiện Thủ, cập Tiếu Thủ, Hoa Thủ, Hư Không Thủ, họa chi như pháp tắc.

(經)淨境界之行，所謂淨居天，置彼諸印相，佛子應諦聽。所謂思惟手，善手及笑手，華手虛空手，畫之如法則。

(Kinh: Hạnh cảnh giới thanh tịnh, tức là Tịnh Cư Thiên, đặt ấn tướng của họ. Phật tử nên lắng nghe. Chính là Tư Duy Thủ, Thiện Thủ, và Tiếu Thủ, Hoa Thủ, Hư Không Thủ, vẽ theo đúng pháp tắc).

Lại theo thứ tự nói ấn của Tịnh Cư Thiên (Śuddhāvāsa). Kinh nói “tịnh cảnh hạnh” (hạnh cảnh giới thanh tịnh) tức là dùng Thiền Định làm vị, dùng tịnh làm hạnh. Nay theo thứ tự, liệt kê các ấn:

- Tư Duy Thủ tức là hơi cong ngón út và ngón áp út hướng vào lòng bàn tay, ba ngón kia duỗi xòe ra, theo thế dựa nhau, hơi nghiêng

đầu. Co tay hướng vào phía trong, dùng ngón trỏ chỉ vào má.

- Thiện Thủ thì [kết ấn] Thí Vô Úy, dùng tay phải hay trái đều được, có ý nghĩa “diệu hảo”.

- Tiếu Thủ tức là xoay ấn Tư Duy Thủ trong phần trước đặt trước tim, sao cho ba ngón hướng lên trên.

- Hoa Thủ: Dùng ngón trỏ bấm lấy ngón cái như cầm hoa, duỗi ba ngón kia. Ba ngón ấy hoặc ngửa lòng bàn tay duỗi ra, hoặc dựng bàn tay hướng thẳng lên đều được.

- Hư Không Chưởng (tức Hư Không Thủ trong chánh kinh) thì nghiêng tay phải, xòe các ngón ra hướng lên không trung.

Pháp tắc để vẽ là dựa theo cách [được nói] ở đây để vẽ. Các vị trời vẽ thành dáng vẻ tươi cười hoặc suy nghĩ, hoặc [trong tư thế] ban cho các ước nguyện đều được!

(Kinh) Địa Thần ca la xa, viên bạch kim cang vi. Thỉnh triệu Hỏa Thiên ấn, đương dĩ Đại Tiên Thủ. Ca Nhiếp, Kiều Đáp Ma, Mạt Kiến Noa, Kiệt Già, Bà Tư, Nghê Lạt Bà, các như kỳ thứ đệ. Ưng họa Vi Đà thủ, nhi cư hỏa đàn nội. Diễm Ma Đản Trà ấn, thường xử phong luân trung. Một Lật Để linh ấn. Hắc Dạ kế đô ấn, Lạo Đạt La thâu la, Đại Phạm Phi liên hoa, Câu Ma Lợi thước để, Tỳ Sắt Nữ luân ấn. Đương tri Diễm Ma Hậu, dĩ một yết la ấn. Kiều Phệ Ly Da Hậu, dụng kiếp bạt la ấn. Như thị đẳng giai tại, Phong Mạn đồ la trung. Ô, thứu, cập Bà Thê, dã can đẳng vi nhiễu. Nhược dục thành Tất Địa, y pháp dĩ đồ chi. Niết Rị Để đại đao, Tỳ Nữu thắng diệu luân, Cưu Ma La thước để, Nan Đồ, Bạt Nan Đà, mật vân dữ điện câu, giai cụ thanh đàm sắc, giáp phụ môn sương vệ, tại Thích Sư Tử đàn. Thương Yết La tam kích, Phi tác bát chi ấn. Nguyệt Thiên ca la xa, tịnh bạch liên hoa phu. Nhật Thiên kim cang luân, biểu dĩ dư lộ tượng. Xã Da, Tỳ Xã Da, đương tri đại lực giả, câu dĩ đại cung ấn, tại Nhân Đà La luân. Phong phương phong tràng ấn. Diệu Âm nhạc khí ấn. Phược Rô Noa quyến sách, nhi tại viên đàn trung. Nhữ Đại Ngã ưng tri, chủng tử tự hoàn nhiễu. Như thị đẳng tiêu chí, như thứ Mạn đồ la, Thích Sư Tử quyến thuộc, kim dĩ lược tuyên thuyết.

(經)地神迦羅奢，圓白金剛圍，請召火天印，當以大仙手。迦攝驕答摩，末建拏竭伽，婆私倪剌婆，各如其次第。應畫韋陀手，而居火壇內。閻摩但茶印，常處風輪中。沒栗底鈴印，黑夜計都印，澇達羅輸羅，大梵妃蓮華。俱摩利鑠底，毘瑟女輪印，當知焰摩后，以沒揭羅印。嬌吠離耶后，用劫跋羅印。如是等皆在，風漫茶羅中，烏鷲及婆栖，野干等圍繞。若欲成悉地，依法以圖之，涅哩底大刀，毘紐勝妙輪。鳩摩羅爍底，難徒跋難陀，密雲與電俱，皆具清潭色，夾輔門廂衛，在釋師子壇。商羯羅三戟，妃作鉢胝印。月天迦羅奢，淨白蓮華敷。日天金剛輪，表以輿輅像。社耶毘社耶，當知大力者，俱以大弓印。在因陀羅輪，風方風幢印，妙音樂器印，縛嚕拏羂索，而在圓壇中。汝大我應知，種子字環繞，如是等標誌，如次漫荼羅，釋師子眷屬，今已略宣說。

(Kinh: Địa Thần: Bình làm ấn, trắng, sạch, kim cang quanh. Ấn thỉnh vời Hỏa Thiên, nên dùng tay Đại Tiên. Ca Nhiếp (Kāśyapa), Kiều Đáp Ma (Gautama), Mạt Kiến Noa (Mārkaṇḍa), Kiệt Già (Garga), Bà Tư (Vasiṣṭha), Nghê Lạt Bà (Aṅgira), đều theo đúng thứ tự. Nên vẽ tay Vi Đà (Veda), đều ở trong đàn lửa. Diễm Ma: Ấn Đản Trà (daṇḍa: gậy), thường ở trong phong luân. Một Lật Để (Mṛtyu): Linh ấn. Hắc Dạ (Kālarātri): Tràng làm ấn. Lao Đạt La (Rudra): Thâu la (śūla: chĩa ba), Đại Phạm Phi (Brahmāṇī): Hoa sen. Câu Ma Lợi (Kaumārī): Thước để (śakti: giáo), Tỳ Sắt Nữ (Vaiṣṇavī): Luân ấn. Nên biết Diễm Ma Hậu (Yamī), dùng ấn một yết la (mudgara, chùy). Kiều Phệ Ly Da Hậu (Kauberī), dùng ấn kiếp bạt la (kapāla: Chén làm bằng xương đầu lâu). Như thế đều ngự tại, trong Phong Mạn đồ la. Quạ, ưng và kên kên, chó rừng thảy vây quanh. Nếu muốn thành Tất Địa, theo đúng pháp vẽ vời. Niết Rị Để (Nairṛti): Đao lớn. Tỳ Nữu (Viṣṇu): Luân thắng diệu. Cưu Ma La (Kumāra): Thước để. Nan Đồ, Bạt Nan Đà (Nanda, Upananda): Mây dầy cùng tia chớp. Thân đều màu đầm trong. Canh giữ bên cạnh cửa, trong đàn Thích Sư Tử. Thương Yết La (Śaṃkara): Tam kích. Phi hậu: Ấn Bát Chi (paṭṭiśa, cái giáo có ba mũi nhọn). Nguyệt Thiên (Candra) dùng cái bình, sen trắng sạch nở xòe. Nhật Thiên (Āditya): Kim cang luân, biểu thị bằng xe cộ. Xã Da, Tỳ Xã Da (Jayā, Vijayā), hãy biết bậc đại lực, dùng cung to làm ấn, trong Nhân Đà La luân. Phương Phong (Tây Bắc): Ấn tràng gió. Diệu Âm (Sarasvatī): Nhạc khí ấn. Phược Rô Noa (Varuṇa): Dây trói, ở trong đàn hình tròn. Đại Ngã, ông nên biết: Chữ chủng tử vờn quanh. Các tiêu chí như thế, thứ tự Mạn đồ la, quyến thuộc Thích Sư Tử, đã tuyên nói đại lược).

Kế đó là ấn của Địa Thần, làm bình báu, đặt trong vòng tròn màu trắng. Bình ấy cắm các thứ báu, hạt lương thực, hoa, quả v.v… để trang nghiêm, vẽ chày kim cang vây quanh. Ấn thỉnh triệu Hỏa Thiên thì nên duỗi nghiêng tay phải, đốt thứ ba của ngón trỏ hơi cong, lại cong đốt trên cùng của ngón cái hướng vào lòng bàn tay. Nếu trước là để thẳng rồi gập ngón thì là Thỉnh Triệu. Nếu trước đó là cong gập, sau đó bèn duỗi thẳng, tức là Tống Tiễn. Hãy nên vẽ các vị đại tiên vây quanh, tức là như Ca Diếp, Cù Đàm Tiên v.v… đều vẽ kế đó, đều thuộc vào Hỏa Viện. Hỏa Viện chính là đàn tam giác, phía trong là màu đỏ, còn gọi là Xích Viện (viện màu đỏ). Ấn ấy giống như trong phần trước khi nói đến ngũ thông tiên nhân có nhắc tới Tứ Vi Đà ấn. Đấy là ghi chép bí mật của bậc phạm hạnh. Nếu người tụng Vi Đà thấy thủ ấn đó, sẽ biết là luận nào, bộ nào v.v…

Cù Đàm Tiên (hành dục trong hư không, có hai giọt tinh [rơi xuống] làm bẩn đất, sanh ra hai con là Địa Cam Giá (Ikṣvāku) và Nhật Chích (Sūryavaṁśa), tức là [thủy tổ] của hoàng tộc họ Thích Ca). Mạt Kiến Noa (vị này tọa Thiền, kiến làm tổ bên thân. Sợ tổn thương kiến, lại nhập Định). Kiệt Già Tiên (tên núi, do dựa theo chỗ ở mà thành tên). Phạ Tư Tiên (Vasiṣṭha, chánh kinh phiên là Bà Tư, tức “Bà Tẩu tiên nhân” trong các bản dịch cũ), Ương Kiệt La Tư (Aṅgira, chánh kinh phiên âm là Nghê Lạt Bà, có nghĩa là “mồ hôi nơi thân”. Vị tiên này chẳng sanh bằng bào thai, mà sanh từ mồ hôi, nên có tên gọi như vậy). Diêm Ma Vương ở phương Nam, hãy nên làm phong đàn. Trong đàn, vẽ Đản Đồ ấn (Daṇḍa, như đối với ấn, đàn ấy, một góc hướng về thân [của vị A xà lê], một góc hướng ra ngoài, hoặc thuận tiện cho vị ấy mà xếp đặt). Bên phải của nhà vua, vẽ Tử Hậu (Mṛtyu), dùng linh (chuông lắc) làm ấn. Nếu vẽ hình thì [hãy vẽ tay vị ấy] cầm linh. Bên trái, vẽ Hắc Ám Hậu (Kālarātri), dùng tràng làm ấn. “Tràng” trong tiếng Phạn là Kế Đô (ketu, cũng là một loại cờ).

Đại Tự Tại Phẫn Nộ thì vẽ ấn thâu la (śūla: chĩa ba). Phía sau Đại Tự Tại Tử, vẽ thước để ấn. Đại Phạm Thiên Minh Phi Ấn thì cầm ấn hoa sen, tức là búp sen chưa nở. Na La Diên thì là luân ấn (bánh xe). Thất Mẫu cùng dùng Một Nghiệt La ấn. Ấn này chính là [ấn Một yết la (Mudgaram, chùy) được nói trong chánh kinh]. Câu Phệ Ly Da có ấn là miếng xương hình vuông trên đỉnh đầu Tỳ Sa Môn. Đối với miếng xương đầu ấy, dùng dáng vẻ của Tiếu Thủ để giữ (tức là cong các ngón áp út và ngón út vào lòng bàn tay, duỗi ba ngón kia như hình dạng của Tiếu Thủ Ấn để cầm mảnh xương đầu, như dáng vẻ đang cầm bát). Quyến thuộc của Thất Mẫu là chim kên kên, cáo, và quạ Bà Thê (Bhāsa, giống như chim Chí (diều hâu), màu đất vàng nhạt, mỏ cũng vàng, thuộc loài Kên Kên. Loại chim này có pháp ẩn thân). Bọn chúng đều ở trong phong luân, vây quanh Thất Mẫu (Phàm thuộc bộ loại Diêm Vương thì đều ở trong phong luân). Nếu cầm hoa [tán rải để cúng dường Bổn Tôn mà hoa rơi trúng] các loài chim ấy thì cũng trì chân ngôn của Thất Mẫu. Các vị này đều có pháp trì tụng riêng, nay vào trong hội Mạn đồ la này, cố nhiên đều dùng để trang nghiêm.

Ở phương Nê Rị Để (Niết Rị Để: Tây Nam), hãy nên vẽ đại đao ấn. Na La Diên Thiên (Tỳ Nữu Thiên) thì vẽ luân ấn (giống như trên). Câu Ma La thì vẽ Thước Để ấn (vị này là con của Đại Tự Tại Thiên). Anh em rồng Nan Đà thì vẽ vân ấn (ấn có hình đám mây, trong mây có tia chớp, lại có hình nước. Họ đều ở bên cạnh cửa đàn). Thương Yết La [thì ấn] là tam kích (cái kích có ba nhánh). Thương Yết La Hậu có ấn là bát trí (paṭṭiśa, cái giáo có ba mũi nhọn). Nguyệt Thiên thì ấn là cái bình trắng có cắm hoa sen. Nhật Thiên thì ấn là cỗ xe, ở trong kim luân (tức là cái đàn hình vuông). Xã Da và Tỳ Xã Da, vẽ ấn là cái cung (cũng ở trong kim cang luân. Bên cạnh cung phải có mũi tên). Phong Thiên thì vẽ ấn là phong tràng. Diệu Âm Thiên thì vẽ ấn là đàn tỳ bà. Rồng Phạ Rô (Varuṇa) thì ấn là dây trói. Giống như trên, làm Mạn đồ la, dùng chủng tử của chính vị tôn thánh ấy vây quanh. “Đại Ngã” tức là [danh xưng đức Phật dùng để] gọi ngài Chấp Kim Cang vậy. Trên đây là nêu đại lược các ấn ký. Nếu thực hiện đầy đủ thì như trong pháp đã nói, tức là mỗi vị đều có chân ngôn và hành pháp riêng. Trên đây là hành pháp thuộc bộ loại Thích Ca đã xong.

(Kinh) Phật tử thứ đế thính, Thí Nguyện Kim Cang đàn, tứ phương tương quân phổ, vệ dĩ kim cang ấn. Đương ư bỉ trung tác, Hỏa Sanh Mạn đồ la. Nội tâm phục an trí, diệu thiện thanh liên ấn, trí giả Mạn Thù Âm, bổn chân ngôn vi chi, như pháp bố chủng tử, nhi dĩ vi chủng tử. Phục ư kỳ tứ bàng, nghiêm sức dĩ thanh liên, đồ tác Cần Dũng chúng, các như kỳ thứ đệ. Quang Võng dĩ câu ấn. Bảo Quan trì bảo ấn. Vô Cấu Quang đồng tử, thanh liên nhi vị phu, Diệu Âm cụ đại huệ. Sở thuyết chư sứ giả, đương tri bỉ mật ấn. Các như kỳ sở ưng. Kế Thiết Ni đao ấn, Ưu Ba thâu la ấn. Chất Đát La trượng ấn, Địa Huệ dĩ tràng ấn. Bỉ chiêu triệu sứ giả, dĩ ương câu thi ấn. Nhất thiết như thị tác, vi dĩ thanh liên hoa. Sở hữu chư phụng giáo, giai Khương Yết Lê ấn.

(經)佛子次諦聽，施願金剛壇，四方相均普，衛以金剛印。當於彼中作，火生漫荼羅，內心復安置，妙善青蓮印。智者曼殊音，本真言圍之，如法布種子，而以為種子。復於其四傍，嚴飾以青蓮，圖作勤勇眾，各如其次第。光網以鉤印，寶冠持寶印，無垢光童子，青蓮而未敷。妙音具大慧，所說諸使者，當知彼密印，各如其所應。髻設尼刀印，優波輸羅印，質怛羅杖印，地慧以幢印，彼招召使者，以鴦俱尸印，一切如是作，圍以青蓮華。所有諸奉教，皆羗揭梨印。

(Kinh: Phật tử! Kế lắng nghe, đàn Thí Nguyện Kim Cang: Bốn phía đều vuông vắn. Chày kim cang bảo vệ. Hãy nên làm trong ấy, Hỏa Sanh Mạn đồ la. Chính giữa lại xếp đặt, hoa sen xanh đẹp khéo. Trí giả Mạn Thù Âm (Mañjughoṣa), chân ngôn Ngài vây quanh, đúng pháp xếp chủng tử, dùng để làm chủng tử. Lại ở khắp bốn mặt, dùng sen xanh trang hoàng. Vẽ các vị Cần Dũng, đều theo đúng thứ tự: Quang Võng ấn là móc, Bảo Quan cầm ấn báu. Vô Cấu Quang đồng tử, sen xanh còn chưa nở. Diệu Âm đủ đại huệ. Nói tới các sứ giả, nên biết ấn của họ, mỗi mỗi đều đúng lẽ. Kế Thiết Ni: Đao ấn, Ưu Ba: Thâu la ấn. Chất Đát La: Trượng ấn, Địa Huệ: Tràng làm ấn. Vị Chiêu Triệu Sứ Giả, dùng móc câu làm ấn. Làm hết thảy như thế, đều dùng hoa sen xanh. Tất cả các phụng giáo, ấn là Khương Yết Lê).

Tiếp đó, nói về Bồ Tát Mạn đồ la (Đây là các tọa vị Bồ Tát thuộc tầng thứ hai của đại đàn). Văn Thù Mạn đồ la hình vuông, dùng chày kim cang vây quanh giống như trên (túa ra lửa). Ở bên trong là hình tam giác. Trong hình tam giác, vẽ ấn hoa sen xanh, có chữ chủng tử. Tụng niệm, tưởng chữ trọn khắp trong đó. Đặt chữ chân ngôn trong ấy (chẳng phải chỉ là đặt bên trong, mà còn đặt ở bốn bên). Phía bên trong hình tam giác, gần rìa của đàn, vẽ hoa sen xanh nhạt giáp vòng để bao quanh ấn hoa sen xanh to. Sở dĩ vẽ ấn là để biết nghĩa thú nơi pháp môn của vị tôn thánh ấy, đều tùy theo hình sắc của mỗi ấn mà quán, hòng biết ý nghĩa bí mật. Đúng như pháp, chọn lấy chữ chủng tử để làm chủng tử, tức là xếp đặt các chữ ấy để làm chữ chủng tử. Ở trong ấy (tức chính giữa các chữ chủng tử tương ứng), vẽ ấn đó. Theo thứ tự mà lần lượt vẽ. Cần Dũng tức là Văn Thù (chánh kinh nói “Cần Dũng chúng” tức là các quyến thuộc của ngài Văn Thù, như Quang Võng đồng tử, Bảo Quan đồng tử, Vô Cấu Quang đồng tử, sứ giả Kế Thiết Ni v.v…), nói là “thanh liên chủng tử” v.v… theo đúng pháp mà lần lượt làm, đều tùy theo hình sắc mà quán, hòng biết ý nghĩa bí mật.

Quang Võng đồng tử (Jālinīprabha) thì vẽ ấn là cái móc (nếu vẽ hình tượng của Ngài, thì vẽ tay Ngài cầm cái móc). Bảo Quan đồng tử (Ratnamukuṭa) cầm báu làm ấn. Vô Cấu Quang đồng tử (Vimalaprabha) cầm hoa sen xanh chưa nở. “Sở thuyết sứ giả” tức là [nhắc đến] các vị sứ giả được nói trong Văn Thù Bộ. Người trì tụng hãy tương ứng mà biết ấn của mỗi vị ấy. Dùng pháp tương ứng để làm, tức là [nói các Ngài có hình dạng như] đồng nữ trong phần sau. “Trí giả” tức là bản thân ngài Văn Thù, cũng có thể gọi là “bậc đủ đức”. Kế Thiết Ni (Keśinī) dùng đại đao làm ấn. Tiểu Kế Thiết Ni (tức Ưu Ba Kế Thiết Ni, Upakeśinī) thì ấn là Thâu la (śūla, chĩa ba). Tạp Sắc Sứ Giả (Citrā, chánh kinh phiên âm là Chất Đát La) dùng trượng làm ấn. Địa Huệ (Vasumatī) dùng tràng làm ấn. Chiêu Triệu Sứ Giả (Ākarṣaṇī) dùng cái móc làm ấn. Trên đây đều [vẽ hình dạng các ngài] như đồng nữ (bé gái). Các vị phụng giáo sứ giả đều vẽ ấn là tiểu đao (như trong kinh nói và đồ hình). Đao ấy vẽ thành hình răng cưa; nói là “tiểu đao” thì chẳng phải là dịch sát nghĩa. Những vị được vẽ trên đây đều được vẽ ấn trong cái đàn hình vuông, dùng hoa sen xanh vây quanh. Trên đây là quyến thuộc của bộ loại Văn Thù thuộc phương Đông. Nếu ngài Văn Thù ở trung thai, các vị Bồ Tát khác sẽ ở tầng thứ hai, bát bộ thuộc tầng thứ ba; những điều khác đều phỏng theo lệ này.

(Kinh) Phục thứ, Nam phương ấn, Trừ Nhất Thiết Cái Chướng, đại tinh tấn chủng tử, vị Chân Đà Ma Ni, trụ ư hỏa luân trung, dực tùng đoan nghiêm chúng. Đương tri bỉ quyến thuộc, bí mật chi tiêu chí. Thứ đệ ưng đồ họa, ngã kim quảng tuyên thuyết. Trừ Nghi dĩ bảo bình, trí nhất cổ kim cang. Thánh giả Thí Vô Úy, tác Thí Vô Úy thủ. Trừ Nhất Thiết Ác Thú, phát khởi thủ vi tướng. Cứu Ý Huệ Bồ Tát, bi thủ thường tại tâm. Đại Từ Sanh Bồ Tát, ưng dĩ chấp hoa thủ, Bi Niệm tại tâm thượng, thùy khuất hỏa luân thủ. Trừ Nhất Thiết Nhiệt Não, tác thí chư nguyện thủ. Cam lộ thủy lưu chú, biến tại chư chỉ đoan, cụ bất tư nghị huệ, trì Như Ý Châu thủ, giai trụ liên hoa

thượng, tại Mạn đồ la trung.

(經)復次，南方印，除一切蓋障，大精進種子，謂真陀摩尼，住於火輪中，翼從端嚴眾，當知彼眷屬，祕密之標誌。次第應圖畫，我今廣宣說。除疑以寶瓶，置一股金剛，聖者施無畏，作施無畏手，除一切惡趣，發起手為相。救意慧菩薩，悲手常在心。大慈生菩薩，應以執華手，悲念在心上，垂屈火輪手；除一切熱惱，作施諸願手，甘露水流注，遍在諸指端；具不思議慧，持如意珠手，皆住蓮華上，在漫荼羅中。

(Kinh: Lại, ấn ở phương Nam. Trừ Nhất Thiết Cái Chướng, chủng tử đại tinh tấn, là Chân Đà Ma Ni, trụ ở trong vòng lửa. Chúng đoan nghiêm chầu hầu. Nên biết các biểu trưng, bí mật quyến thuộc Ngài. Thứ tự nên vẽ theo, ta nay rộng tuyên nói. Trừ Nghi dùng bình báu, cắm kim cang một nhánh. Thánh giả Thí Vô Úy, kết ấn Thí Vô Úy. Trừ Nhất Thiết Ác Thú: Dùng tướng tay phát khởi. Cứu Ý Huệ Bồ Tát, tay Bi thường tại tim. Đại Từ Sanh Bồ Tát, nên dùng tay cầm hoa. Bi Niệm tay nơi tim, rủ cong gập ngón giữa. Trừ Nhất Thiết Nhiệt Não, kết ấn Thí Chư Nguyện. Nước cam lộ tuôn rót, trọn khắp các đầu ngón. Đủ huệ chẳng nghĩ bàn, tay cầm Như Ý Châu, đều ở trên hoa sen, ngự trong Mạn đồ la).

Phương Nam là Trừ Cái Chướng Bồ Tát, dùng châu Như Ý làm ấn, cũng làm kim cang luân hình vuông. Trong đó, lại làm đàn hình tam giác (bèn gọi là “hỏa luân”), nói là tương đương báu Như Ý. “Tận đại tinh tấn” (trọn hết sự tinh tấn to lớn) là chủng tử. Đã nói là “báu Như Ý” thì hãy nên ở trong hình tam giác, vẽ Như Ý Châu, quyến thuộc vây quanh. Đối với các vị Bồ Tát dưới đây, đều nên dùng quyến thuộc để vây quanh, hãy nên biết ấn tướng của họ. Nay nói rộng về các quyến thuộc. Đối với các vị quyến thuộc trong ấy, hãy nên vẽ ấn của các Ngài theo thứ tự thì sẽ đúng pháp.

Ấn của Trừ Nghi Quái Bồ Tát (tức Kiều Đô, Kautūhala) là kim cang ấn (tức chày kim cang), nói “bình” tức là vẽ cái bình, trên có cắm chày kim cang một nhánh, một nửa chày ở trong bình. Vô Úy Thí Bồ Tát (Abhayaṃdada) thì kết Thí Vô Úy ấn (giống như ấn của Phật Thích Ca trong Du Già). Trừ Ác Thú Bồ Tát (Sarvāpāyaṃjaha) thì vẽ tay Phát Khởi (tức là duỗi tay, ngửa lòng bàn tay hướng xuống dưới, nâng cánh tay lên). Cứu Ý Huệ Bồ Tát (Paritrāṇāśayamati) thì vẽ Bi thủ đặt ở nơi tim, tức là ngón áp út bấm vào ngón cái, đặt ngang tim. Các ngón khác xòe ra, hai ngón bấm vào nhau thì hướng vào tim). Đại Từ Bi Khởi Bồ Tát (Mahāmaitryabhyudgata) thì vẽ Chấp Hoa Ấn (tức là ngón cái bấm vào ngón trỏ như đang cầm hoa, các ngón khác duỗi ra dựng lên). Bi Niệm Bồ Tát (Karuṇām ṛḍita), gập ngón giữa hướng vào tim, các ngón khác đều xòe ra). “Tri giả” là nói tới danh xưng của vị Bồ Tát này. Trừ Nhiệt Não Bồ Tát (Sarvadāhapraśāmin) kết Dữ Nguyện Ấn (duỗi tay cho lòng bàn tay ngửa lên, đưa tay hướng xuống dưới, tuôn rót nước cam lộ. Nói “chỉ đẳng” tức là các ngón tay). Bất Tư Nghị Cụ Huệ Giả Bồ Tát (Acintyamati) kết Tư Duy Ấn (giống như thế tay của Như Ý Luân Bồ Tát, cũng giống như ấn [Tư Duy Thủ] của Tịnh Cư Thiên trong phần trước), trọn đủ trí huệ chẳng thể nghĩ bàn! Trên đây đều làm thành đàn vuông, đặt trên hoa sen (tức là vẽ các thủ ấn ấy [đều ở trên hoa sen]). Đó là quyến thuộc của ngài Trừ Cái Chướng, các nghĩa khác như đã nói trong đàn Văn Thù.

(Kinh) Bắc phương Địa Tạng Tôn, mật ấn thứ đương thuyết. Tiên tác trang nghiêm tòa, tại Nhân Đà La đàn, đại liên phát quang diễm, gián thác bị chúng sắc. Ư bỉ kiến đại tràng, đại bảo tại kỳ đoan. Thị danh vi tối thắng. Mật ấn chi hình tượng. Phục đương ân cần tác, thượng thủ chư quyến thuộc, vô lượng vô số chúng, bỉ chư Mộ Đạt La. Bảo Tác ư bảo thượng, tam cổ kim cang ấn. Bảo Chưởng ư bảo thượng, nhất cổ kim cang ấn. Trì Địa ư bảo thượng, nhị thủ kim cang ấn. Bảo Ấn Thủ bảo thượng, ngũ cổ kim cang ấn. Kiên Ý ư bảo thượng, Yết Ma kim cang ấn. Nhất thiết giai ưng trụ.

(經)北方地藏尊，密印次當說，先作莊嚴座，在因陀羅壇，大蓮發光焰，間錯備眾色。於彼建大幢，大寶在其端，是名為最勝，密印之形像。復當慇懃作，上首諸眷屬，無量無數眾，彼諸慕達羅。寶作於寶上，三股金剛印；寶掌於寶上，一股金剛印；持地於寶上，二首金剛印；寶印手寶上，五股金剛印；堅意於寶上，羯麼金剛印；一切皆應住。

(Kinh: Phương Bắc Địa Tạng Tôn, mật ấn kế sẽ nói. Trước làm tòa trang nghiêm, trong Nhân Đà La đàn, sen to tỏa sáng rực, nhiều màu sắc xen kẽ. Trong đó, dựng tràng lớn, báu lớn đặt đầu tràng. Đó gọi là “tối thắng”. Hình tượng của mật ấn. Lại nên ân cần làm, các quyến thuộc thượng thủ, vô lượng vô số chúng, Mộ Đạt La (mudra: Thủ ấn) của họ: Bảo Tác ngự trên báu, ấn kim cang ba nhánh. Bảo Chưởng ngự trên báu, ấn kim cang một nhánh. Trì Địa ở trên báu, ấn kim cang hai đầu. Bảo Ấn Thủ trên báu, chày kim cang năm nhánh. Kiên Ý ở trên báu, ấn chày kim cang kép. Hết thảy đều nên trụ).

Ấn của Địa Tạng Bồ Tát ở phương Bắc, ở trong Nhân Đà La Luân. Trong kim cang luân, vẽ báu, đó gọi là “trước hết đặt tòa ở trong ấy”. Trang nghiêm mặt đất. Trên mặt đất, vẽ hoa sen có đủ màu sắc. Trên hoa, vẽ tràng, đầu tràng đặt báu. Chẳng vẽ hình tướng, chỉ vẽ tràng. Nếu vẽ ấn này, [hãy vẽ sao cho] màu sắc đẹp đẽ nhất. Đó là hình tướng, được gọi là “tối thượng hình”, đáng tán thán. Trong các ấn, đó là tối thượng thù thắng, mầu nhiệm nhất. Vị Bồ Tát này có vô lượng quyến thuộc, nay nói đại lược các vị thượng thủ của Ngài. Như phía bên trái là ấn của Bảo Tác Bồ Tát (Ratnākara), vẽ ấn trong ấy, hết sức trân trọng mà vẽ chày kim cang ba nhánh nằm ở phía trên bảo châu. Chỉ vẽ ấn trên đất báu. Nếu vẽ hình tượng [toàn thân Bồ Tát] thì cũng là ngồi trên hoa sen, giống như cách vẽ Địa Tạng Bồ Tát. Bảo Chưởng Bồ Tát (Ratnapāṇi) thì vẽ chày kim cang một nhánh. Đặt chày kim cang ấy ở phía trên bảo châu. Trì Địa Bồ Tát (Dharaṇiṃdhara) thì vẽ chày kim cang hai đầu đặt trên bảo châu (trong mỗi đầu lại có năm nhánh, hình dạng như ấn trước). Bảo Ấn Thủ Bồ Tát (Ratnamudrāhasta) thì vẽ ấn là chày kim cang năm nhánh, đặt trên bảo châu (tức là chày kim cang Ngũ Phật). Kiên Ý Bồ Tát (Dṛḍhādhyāśaya) thì là chày kim cang chữ thập (tức Yết Ma Kim Cang, chày kim cang kép). Hết thảy các vị trên đây đều được an trí trong Mạn đồ la ấy, đều là ở trong phạm vi của hình vuông, vẽ đất báu. Trên mặt đất, đặt bảo châu, trên bảo châu có ấn vậy!

(Kinh) Bỉ Mạn đồ la trung, Tây phương Hư Không Tạng, viên bạch, duyệt ý đàn, đại bạch liên hoa tòa, trí đại huệ đao ấn. Như thị kiên lợi nhẫn, phong nhuệ do băng sương, tự chủng tử vi chủng, trí giả đương an bố, cập họa chư quyến thuộc. Ấn hình như pháp giáo, Hư Không Vô Cấu Tôn, ưng đương dĩ luân ấn. Luân tượng tự vi nhiễu, cụ túc tại phong đàn. Hư Không Huệ thương khư, tại Phong Mạn đồ la. Thanh Tịnh Huệ bạch liên, tại Phong Mạn đồ la. Hạnh Huệ chi ấn tướng, đương dĩ xa cừ bình, thượng sáp thanh liên hoa, tại Phong Mạn đồ la, An Huệ kim cang liên, tại Phong Mạn đồ la. Lược thuyết Phật bí tạng, chư tôn mật ấn cánh.

(經)彼漫荼羅中。西方虛空藏，圓白悅意壇，大白蓮華座，置大慧刀印。如是堅利刃，鋒銳猶氷霜，自種子為種，智者當安布，及畫諸眷屬，印形如法教。虛空無垢尊，應當以輪印，輪像自圍繞，具足在風壇；虛空慧商佉，在風漫荼羅；清淨慧白蓮，在風漫荼羅；行慧之印相，當以車𤦲瓶，上插青蓮華，在風漫荼羅；安慧金剛蓮，在風漫荼羅。略說佛祕藏。諸尊密印竟。

(Kinh: Trong Mạn đồ la ấy, phương Tây, Hư Không Tạng, đàn tròn trắng, đẹp ý. Tòa hoa sen trắng to, đặt ấn đại huệ đao. Mũi cứng bén như thế, nhọn sắc như băng, sương. Chủng tự Ngài làm chủng, người trí nên xếp đặt. Hình ấn như pháp dạy, và vẽ các quyến thuộc. Ấn hình như pháp giáo, Hư Không Vô Cấu Tôn, nên dùng luân làm ấn. Hình luân tự vây quanh. Trọn đủ trong phong đàn, Hư Không Huệ: Thương khư, trong Phong Mạn đồ la. Thanh Tịnh Huệ: Sen trắng, trong Phong Mạn đồ la. Ấn tướng của Hạnh Huệ, nên là bình xa cừ, trên cắm hoa sen xanh, trong Phong Mạn đồ la. An Huệ: Sen kim cang, trong Phong Mạn đồ la. Lược nói Phật bí tạng, mật ấn chư tôn xong).

Kế đó, Hư Không Tạng Bồ Tát ở phương Tây, tức là Bộ Chủ ở phương Tây của hội Văn Thù. Làm đàn tròn, sao cho sáng sạch, tươi tắn. [Hư Không Tạng Bồ Tát] ngồi trên sen trắng, tay cầm đao. Nếu không vẽ hình Bồ Tát thì chỉ vẽ đao, đao ấy cực bén như sương. Nói “hựu như thị” (lại như thế) tức là nói “cứng chắc, bén nhọn như thế”. Lại còn kiên cố, dùng chữ chủng tử để vây quanh [đao ấy]. Trí giả dùng chữ chủng tử để làm chủng tử, tức là xếp đặt chữ chủng tử gốc. Kế đó, liệt kê các vị thượng thủ Bồ Tát quyến thuộc, tức là vẽ hình ấn của các Ngài đúng như trong pháp giáo, tức là đều theo đúng lời dạy mà làm.

Hư Không Vô Cấu Bồ Tát (Gaganāmala) cũng dùng “bổn” vây quanh, lại dùng “luân” để vây quanh. “Bổn” tức là chính mình. Ấn vẽ thành luân (tức là vòng tròn do bốn lưỡi đao ghép thành), dùng luân vây quanh [các chữ]. Ở trong phong đàn là ấn của Hư Không Huệ Bồ Tát (Gaganamati), tức là đặt thương khư trong phong đàn (tức cái đàn có hình bán nguyệt). Thanh Tịnh Huệ Bồ Tát (Viśuddhamati), thì vẽ ấn là hoa sen trắng, đặt ở trong phong đàn. Kế đó là ấn của Hạnh Huệ Bồ Tát (Cāritramati), trong phong luân đặt thương khư, trong thương khư cắm hoa sen xanh. Ấn của An Huệ Bồ Tát (Sthiramati) thì trong phong luân vẽ hoa, trên hoa đặt chày kim cang,

Các vị này đều ở trong Đại Bi Tạng Đại Đàn. Hội Văn Thù gồm bốn vị Bồ Tát, tùy ý dùng vị Bồ Tát nào làm chủ để đặt trong trung đàn [cũng được]. Các vị khác sẽ dựa theo phương vị mà xếp ở viện thứ hai, còn viện thứ ba thì đặt tám bộ. Lại nữa, nếu là viện thứ hai trong Đại Bi, giả sử lấy Quán Âm làm Bộ Chủ thì Kim Cang Bộ và Phật Đảnh đều dựa theo phương vị mà xếp vào viện thứ hai. Kế đó, hãy nên biết, viện thứ ba để đặt tám bộ, chớ nên đặt các vị Bồ Tát thuộc hội Văn Thù tại đó. Nếu là hội Thích Ca thì giống như trên đã nói. Các điều đã nói này chính là ý nghĩa nhất định, chuyện này lại cần phải thẩm định. Phẩm Bí Mật Mạn đồ la đã xong.