SỐ 2121 — KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

11. Bồ-tát Nhạo Pháp Xả Bỏ Trang Sức Quý Báu Đổi Một Bài Kệ

Vào thời quá khứ có Bồ-tát tên là Nhạo Pháp, sinh trong dòng dõi vua chúa. Bồ-tát khi nghe những điều thiện đều ghi lại đọc tụng. Vì muốn cầu pháp nên Bồ-tát đi khắp nơi. Ngày nọ, Bồ-tát gặp một người đứng bên cạnh hố sâu. Ông ta nói:

- Ngài đến đây, tôi sẽ nói cho nghe bài kệ của Phật thuyết.

Bồ-tát đáp:

- Ông hãy nói cho tôi nghe đi.

Ngài phải cho tôi áo quý, ma ni, anh lạc, sau đó tôi mới nói.

Bồ-tát liền nhận lời. Nhưng lòng tham của người kia không đáy, nên ông ta lại nói:

Sau khi Ngài nghe xong bài kệ, phải nhảy xuống hố sâu này. Nếu Ngài bằng lòng thì hãy thề trước, tôi mới nói.

- Than ôi! Này Nhân giả! ông muốn tôi nhảy xuống hố sâu này, thì ông được lợi ích gì?

- Tôi chẳng có lợi ích gì cả, chỉ sợ Ngài bỏ những vật báu này rồi, sau khi được nghe kệ Phật, biết đâu trong lòng lại sanh hối hận, ỷ vào thế lực mà đoạt lại?

- Ông chớ nói như vậy! vật báu ta cho ông rồi sẽ không bao giờ hối hận. Nhưng ta cũng sẽ nhảy xuống hố.

Người ấy nghe Ngài nói như vậy mới chịu nói bài kệ.

Nghe xong, Bồ-tát liền cởi y báu, ma ni, anh lạc trao cho người kia, rồi thề rằng "Nếu ta thực tâm xả bỏ những thứ này, sẽ khiến cho thân ta từ trên cao rơi xuống hố sâu không bị tổn thương".

Thề xong, Ngài nhảy xuống hố. Nhưng khi thân chưa chạm đất thì Tứ-thiên-vương bay đến, từ từ đỡ Ngài đặt nhẹ xuống, thưa:

- Hy hữu thay! Này vương tử! Ngài làm được những việc như thế là muốn cầu pháp gì?

Bồ-tát đáp:

- Ta làm việc này là muốn được làm Phật, phát bốn lời nguyện rộng lớn.

Người ấy nghe xong liền sanh lòng tin, thưa với Bồ-tát:

- Con xin trả lại y báu và ma ni anh lạc cho Ngài.

Bồ-tát đáp:

- Giống như người đã nhổ ra lẽ nào lại nuốt lại.

Nếu Ngài không nhận vật báu thì xin Ngài nhận sự sám hối của con. Sau này được thành Phật xin Ngài hãy cứu độ con.

Vương tử Nhạo Pháp tức là Xá-lợi-phất người thuyết bấy giờ là Hòa-gia-lợi vậy.

(Trích kinh Nhu Thủ Vô Thượng Thanh Tịnh Phân Vệ phần thượng, kiểm lại thì không giống nhau).

12. Vì Muốn Nghe Nửa Bài Kệ Mà Xả Thân

Này Thiện nam tử! Vào thời quá khứ lúc Đức Phật chưa ra đời, bấy giờ ta làm một vị Bà-la-môn tu hạnh Bồ-tát, thông suốt tất cả kinh luận ngoại đạo, tu hạnh tịch diệt, đầy đủ các oai nghi. Tâm ta thanh tịnh không bị các vật bên ngoài làm phá hoại, lửa sân dập tắt, thọ trì bốn pháp thường, lạc, ngã, tịnh. Ta đi khắp các nơi để tìm cầu kinh Đại thừa, nhưng cho đến tên kinh phương đẳng cũng không được nghe.

Ta ở trong núi Tuyết, chuyên tâm thiền định, trải qua nhiều năm, làm những hạnh khổ khó làm. Bấy giờ Thích-đề hoàn nhơn biến ra thân hình ghê sợ như La-sát, bay đến núi Tuyết, đứng gần chỗ Bồ-tát. Lúc đó trong lòng La-sát rất tự đắc, nghĩ là không ai thắng được mình, liền dùng biện tài và âm thanh như của mình nói ra nữa bài kệ của chư Phật đời quá khứ đã nói:

Các hành vô thường

Là pháp sanh diệt.

Nói xong, La-sát đứng yên, dung mạo thật đáng sợ, đảo mắt quan sát bốn phía.

Bồ-tát nghe nữa bài kệ trong lòng rất vui mừng, liền đứng dậy, lấy tay vén tóc, ngoái nhìn khắp nơi rồi nói:

- Ai đã nói bài kệ này?

Nhưng nhìn xung quanh không thấy một người nào cả, chỉ thấy La-sát, Bồ-tát liền nói:

- Ai mở cửa giải thoát này? Ai có thể phát ra âm thanh chấn động của chư Phật? Ai ở trong sanh tử triền miên mà riêng mình được giác ngộ, nói được lời như vậy? Ai có thể ở nơi đây dẫn dắt những chúng sanh đói khát trong vòng sanh tử đến được đạo vô thượng, vô lượng chúng sanh đang chìm đắm trong biển sanh tử, ai có thể ở trong đó làm người thuyền trưởng? Các chúng sanh thường bị các bịnh phiền não trói buộc, ai có thể ở trong đó làm vị lương y? Ai đã nói nữa bài kệ này khai ngộ tâm tôi giống như nữa tháng hoa sen dần dần nở.

Bây giờ ta lại nghĩ "chẳng lẽ La-sát này nói nữa bài kệ ấy ư? Nhưng lại sanh nghi, chẳng phải là lời của La-sát. Vì sao? Vì người này dung mạo xấu xí, nếu có ai được nghe bài kệ này thì tất cả sự sợ hãi, xấu xí đều tiêu diệt, người có hình dạng xấu xí như thế này, lại có thể nói ra bài kệ như vậy sao?

Này thiện nam tử! Bây giờ ta lại nghĩ: "La-sát này hoặc có thể được gặp chư Phật trong đời quá khứ và được nghe các Ngài thuyết nữa bài kệ này?"

Nghĩ xong ta liền đến chỗ La-sát nói:

- Lành thay! Này đại sĩ! Ông đã nghe được nữa bài kệ lìa sợ hãi vào thời quá khứ, ở đâu?

La-sát đáp:

- Thưa đại Bà-la-môn, ông nay không nên hỏi tôi điều này. Vì sao? Vì tôi đã trải qua nhiều ngày không được ăn uống gì cả, đi khắp nơi tìm không được. Tôi đang đói khát khổ sở, tâm tư tán loạn, nói ra sẽ sai lầm, không đúng với điều tôi đã biết.

Nếu thuyết cho tôi nghe trọn bài kệ xong, tôi nguyện suốt đời làm đệ tử Ngài. Những điều Ngài nói, danh từ không cùng, nghĩa cũng bất tận, vì cớ gì mà không muốn nói? Phàm tài thí có lúc cạn, nhưng nhân duyên pháp thí thì không thể cùng tận. Pháp thí vô tận, được nhiều lợi ích.

- Ông thật là quá đáng! Chỉ lo cho thân mình mà không nghĩ đến sự đói khát của ta. Ta đang đói, quả thật không thể nói ra được.

- Vậy Ngài muốn ăn gì?

- Ông chớ hỏi, vì nếu ta nói ra khiến nhiều người phải sợ hãi.

- Ở đây vắng vẻ không có ai cả, còn tôi thì không sợ Ngài, sao lại không nói?

- Cái ta ăn chỉ có thịt nóng của người, cái mà ta uống chỉ là máu nóng của người. Trên đời người tuy đông nhưng họ đều có phước đức nên được chư Thiên bảo vệ, ta không thể giết được.

- Nếu Ngài nói cho tôi nữa bài kệ còn lại, tôi sẽ đem thân này cúng dường Ngài. Tôi dã sử có chết đi thì thân này cũng thành vô dụng, sẽ làm mồi cho cọp, sói, chim, quạ... mà không được tí phước đức nào. Tôi vì cầu pháp Phật, xả bỏ thân mạng không bền chắc đổi lấy thân bền chắc.

- Ai sẽ tin được ông vì tám chữ mà bỏ đi thân thể đáng yêu!

- Như cho người ta bình sành mà được bình bảy báu. Ta bỏ thân không bền chắc để được thân kim cang. Đại phạm thiên vương, Thích Đề hoàn và Tứ Thiên vương làm chứng cho việc này. Lại có các Bồ-tát chứng thiên nhãn, vì muốn lợi ích chúng sanh, tu hạnh lục độ cũng có thể chứng biết, cho đến mười phương chư Phật cũng làm chứng cho.

La-sát liền nói: Sanh diệt diệt rồi Tịch diệt là vui.

La-sát lại nói: "Ngài đã nghe xong trọn vẹn ý nghĩa của bài kệ rồi, Ngài đã được mãn nguyện. Nếu muốn lợi ích chúng sanh thì ngay bây giờ hãy thí thân cho tôi".

Lúc bấy giờ, ta suy nghĩ cặn kẽ bài kệ này, sau đó hễ nơi nào có đá, tường, cây, đường ta điều viết bài kệ này vào đó. Xong Bồ-tát cột chặt quần áo, sợ sau khi chết bị lộ thân ra, rồi leo lên cây cao nhảy xuống. Khi thân ta chưa chạm đất thì giữa hư không trỗi lên các âm thanh cho đến A-ca-ni-sất.

Bây giờ La-sát hiện lại nguyên hình đỡ ta đặt xuống chỗ bằng phẳng. Nhờ nhân duyên này mà được phước đức tối thượng, trải qua hai mươi kiếp ta thành vô thượng Bồ-đề trước Phật Di Lặc.

( Trích kinh Đại Niết-bàn quyển 13)

13. Tu Nhẫn Nhục Bị Cắt Thân Thể Mà Không Buồn Khổ

Hỏi: Thân thể Bồ-tát chẳng phải là cây, đá vì sao chúng sanh đến cắt xẻo mà tâm không lay chuyển?

Đáp:

- Có người nói: Bồ-tát từ lâu đã tu nhẫn nhục nên không khổ não. Như tiên nhân nhẫn nhục bị cắt xẻo chân tay, mà máu biến thành sửa.

Có người nói: Bồ-tát trong vô lượng kiếp đến nay, vì tu tâm đại từ dù có ai đến cắt xẻo cũng không buồn phiền. Thí như cây cỏ không có tâm tức giận.

Có người nói: Bồ-tát tu Bát nhã ba la mật đời sau được quả báo bát nhã ba la mật. Vì tâm Bồ-tát rỗng không nên biết tất cả đều không. Vì thế khi thân bị cắt xẻo tâm cũng không động. Đối với ngoại cảnh mà không động thì trong tâm cũng như vậy. Vì quả báo bát nhã ba la mật đối với các pháp không phân biệt.

Có người nói: thân Bồ-tát chẳng phải là thân sanh tử, mà là thân pháp tánh vượt khỏi ba cõi, vì trụ ở trong quả báo tâm Thánh vô lậu. Thân như cây đá mà thương xót chúng cắt xẻo mình. Bồ-tát này có thể sanh tâm như vậy. Khi bị cắt xẻo, cướp đoạt những thứ bên trong lẫn bên ngoài cơ thể mà tâm vị ấy bất động. Đây là pháp hy hữu của Bồ- tát.

Ta dùng Phật nhãn thấy mười phương như trong hằng hà sa thế giới, Bồ-tát đi vào trong địa ngục lửa liền dập tắt, nước nóng thành mát, dùng ba việc để giáo hoá chúng sanh. Ở trong vô lượng A tăng kỳ kiếp Bồ-tát hành sâu tâm từ bố thí ngoại vật, vẫn chưa lấy làm đủ, đem thân bố thí cũng chưa lấy làm đủ. Như Bồ-tát Dược Vương dùng trân bảo cúng dường chư Phật, ý chưa thỏa mãn, liền dùng thân làm đèn cúng dường cũng chưa nghĩ là đủ. Ngoại vật tuy nhiều nhưng không cho đó là báo ơn. Vì sao? Vì đó chẳng phải là cái đáng quý. Cúng dường thân này mới là cái đáng quý cho nên mới đem thân này bố thí.

( Trích luận Đại Trí Độ quyển 80 )

14. Bán Thân Cúng Dường Phật, Nghe Một Bài Kệ Kinh Niết-bàn, Bị Cắt Thịt Mà Không Đau Đớn

Ta nhớ trong vô lượng kiếp vào thời quá khứ. Bây giờ có Đức Phật hiệu Thích Ca Văn, xuất hiện nơi thế giới Ta bà, thuyết kinh Niết-bàn cho đại chúng. Bây giờ ta ở chỗ bạn lành, được nghe thuyết pháp, trong lòng vui mừng, muốn thiết lễ cúng dường Phật, nhưng nhà nghèo chẳng có vật gì, nên đi khắp nơi bán thân mong kiếm được chút ít tiền. Lúc đi giữa đường, ta gặp một người. Ông ta nói:

Tôi muốn mua người, nhưng với gia sản của tôi sợ người ta không kham nổi. Ta lại có bịnh ngặt nghèo, thầy thuốc bảo mỗi ngày phải dùng ba lạng thịt người. Nếu mỗi ngày ông có thể cung cấp cho ta ba lạng thịt thì ta sẽ trả cho ông năm đồng tiền vàng.

Ta nghe xong, lòng rất vui mừng, liền nói:

- Ông hãy làm ơn đưa trước tiền công cho tôi bảy ngày, đợi tôi lo liệu việc xong, tôi sẽ trở lại

- Bảy ngày à! Không được! Ta làm sao dám tin ông. Ta chỉ đưa tiền một ngày thôi.

Ta nhận tiền trở lại chỗ Phật đê đầu đảnh lễ và dâng tiền lên cúng dường Phật, sau đó thành tâm lắng nghe kinh này. Ta bấy giờ vì ngu si chậm lụt, tuy được nghe kinh nhưng chỉ nhớ một bài kệ. Cúng dường xong, ta đi đến nhà người bịnh kia. Ta lúc ấy tuy mỗi ngày đều cắt thịt cho người ta, nhưng vì nhớ đến bài kệ nên không cảm thấy đau đớn. Trải qua một tháng thì bịnh của người kia được khỏi hẳn, thân của ta cũng bình phục như cũ.

Khi ta thấy thân được toàn vẹn, liền phát tâm vô thượng Bồ-đề. Sức mạnh của một bài kệ còn có thể như vậy huống gì là thọ trì đọc tụng trọn bộ kinh thấy kinh này có lợi ích như vậy, lại càng phát tâm hơn, nguyện sau này thành Phật hiệu là Thích Ca Văn.

(Trích kinh Đại Niết-bàn quyển 20)

15. Vì Nghe Kinh Pháp Hoa, Mặt Đất Rung Chuyển Nứt Ra, Bồ-tát Vọt Lên Không Trung

Bấy giờ Đức Như Lai thuyết kinh Pháp Hoa, các Bồ-tát ở phương khác xin hộ trì. Đức Phật nói:

Thôi đi! Đã có vô lượng vô số Bồ-tát ở phương dưới hộ trì.

Nhân đó mặt đất chấn động nứt ra, đồng thời Bồ-tát từ dưới đất vọt lên trụ giữa hư không. Họ đều đến tháp bảy báu, chỗ của Đức Đa Bảo Như Lai và Đức Thích Ca Văn, đảnh lễ hai vị Thế Tôn.

(Trích kinh Pháp Hoa quyển 5)

16. Hái Hoa Dâng Vua, Gặp Phật Cúng Dường

Thuở xưa có lần Đức Thế Tôn đi đến xứ La-duyệt-kỳ. Bấy giờ vua nước ấy thường sai mấy mươi người đi hái hoa đẹp. Một hôm, sau một ngày các quý nhân và thể nữ ra ngoài thành hái hoa, lúc sắp trở về thì từ xa trông thấy Đức Thế Tôn tướng hảo uy nghiêm, rực rỡ giống như mặt trăng giữa các vì sao, như mặt trời chiếu khắp thiên hạ, có các đệ tử vây quanh. Họ liền đến chỗ Phật cúi đầu đảnh lễ và nghĩ rằng: "thân người khó giữ, khó gặp Phật ra đời, khó được nghe kinh Pháp. Nay được gặp Phật giống như người bệnh gặp thầy thuốc. Chúng ta nghèo khổ, lại phải chịu kiếp tôi tớ trong nhà quan, thường mất tự do. Vua lại quá nghiêm khắc, nếu người chủ dâng hoa muộn sẽ bị giết. Nhưng Thánh chúng khó gặp, ngàn đời mới có. Thà bỏ thân mạng, lấy hoa dâng Phật và rải lên Thánh chúng, vì thích nghe pháp, muốn quan sát cặn kẻ trí tuệ vô cùng của Phật. Chúng ta từ vô lượng kiếp bị người làm hại không thể tính kể, nhưng chưa từng vì pháp mà xả bỏ thân mạng, nay chúng ta đem hoa cúng dường Tam bảo, giả sử có bị giết, cũng không đọa vào đường khổ, được sanh vào chỗ an vui".

Nghĩ rồi, người chủ bảo mọi người lấy hoa cúng dường Phật và Thánh chúng, nhất tâm quy y, đảnh lễ Đức Phật.

Phật biết tâm niệm của những người này, liền phát tâm từ rộng lớn thương xót họ, nên thuyết pháp đại an lạc: Lục Ba la mật, Tứ Vô lượng tâm, tứ ân, tam giải thoát môn. Những người hái hoa nghe xong đều phát tâm Bồ-đề, tâm hiểu được huệ Phật, lòng không thối chuyển. Đức Phật thọ ký cho người chủ hái hoa đời sau sẽ thành Phật, hiệu là Diệu Hoa, đầy đủ mười hiệu. Những người chung quanh nghe đều vui mừng, xin lãnh thọ đại pháp, cúng dường Tam bảo.

Bấy giờ người chủ hái hoa trở về nhà từ biệt cha mẹ, vợ con nói rằng:

- Mạng ta hôm nay đã hết, vì sẽ bị vua giết. Cha mẹ ngạc nhiên hỏi:

- Con có lỗi gì?

Nhà vua rất khắc khe, hôm nay con về không đúng giờ, lại không có hoa, ắt sẽ nguy đến tánh mạng. Cho nên con về từ biệt.

Cha mẹ nghe xong rất đau buồn, không biết phải làm sao? Nhưng khi họ đến mở tráp hoa ra thì thấy đầy tráp hoa đẹp, đủ các mùi hương xông khắp bốn phương. cha mẹ liền bảo:

- Con có thể đem đến dâng vua.

Người con đáp có người thấy con đem hoa cúng Phật, ắt đã tâu lên vua rồi, lại còn về trễ giờ, e rằng không toàn mạng.

Hôm ấy người chủ dâng hoa đến trễ, vua rất tức giận vì không có hoa, nên ra lệnh quân lính tìm bắt. Quân lính vâng lệnh bắt trói ông ta đem về cung. Tội nặng đáng bỏ chợ, nhưng người chủ hái hoa không lộ vẻ sợ sệt. Vua lấy làm lạ hỏi:

- Tội ngươi quá lắm, bị bắt trói đến đây để giết, vì sao không lộ vẻ sợ hãi?

Người chủ hái hoa đáp:

- Con người có sanh ắt có tử, vật có thành ắt có hoại. Tôi từ vô số kiếp vì phi pháp mà còn không tiếc thân mạng. Sáng nay hái hoa, gặp Đức Thế Tôn nên tôi lấy hoa cúng dường, đảnh lễ quy y. Vẫn biết trái với lệnh vua sẽ chết, nhưng thà chết mà có phước còn hơn là sống mà không tạo phước. Nhưng khi trở về nhà nhìn lại thì tráp hoa vẫn đầy như cũ. Đó là nhờ ân huệ trùm khắp của Phật.

Vua nghe xong liền đến hỏi Đức Phật. Phật cũng đáp y như vậy, rồi Đức Phật dạy:

- Tâm của người này muốn độ khắp mười phương, không tiếc thân mạng, nên đem các thứ hoa cúng dường Phật, nhưng tâm không hề mong cầu quả báo. Vì thế được Phật thọ ký đời sau ông ta sẽ được thành Phật hiệu là Diệu Hoa.

Nhà vua nghe xong, vui mừng sai cỏi trói cho ông ta, hối hận và tự trách mình về những việc đã qua. Ta vì ngu si không biết nên trói Bồ-tát.

Phật nói: Lành thay! Lành thay! Người có tội mà biết tự hối cải thì giống như người không tội.

( Trích kinh Thái Hoa Vi Vương Thượng Phật Thọ Quyết Hiệu Diệu Hoa)

17. Thọ Trì Giới Cấm Phát Nguyện Ngăn Trừ

Này thiện nam tử! Bồ-tát thọ trì giới cấm phải nên phát nguyện như vầy: Thà nhảy vào hầm lửa, quyết không hủy phạm giới cấm cùng người nữ làm hạnh bất tịnh (của ở đời chư Phật đã chế ra). Thà lấy sắt nóng quấn thân, quyết không đem thân phá giới mà thọ thân y phục của đàn việt tín tâm. Thà nuốt hoàn sắt nóng, quyết không dùng miệng phá giới mà ăn uống thức ăn của đàn việt tín tâm. Thà nằm trên giường sắt nóng, quyết không đem thân phá giới mà thọ nhận giường nằm, tọa cụ của đàn việt tín tâm. Thà chịu ba trăm mũi nhọn đâm vào thân mình, quyết không đem tâm phá giới mà thọ thuốc men của đàn việt tín tâm. Thà nhảy vào vạc sắt nóng, quyết không đem thân phá giới mà thọ nhận phòng nhà của đàn việt tín tâm. Thà lấy sắt đập nát thân này từ đầu đến chân ra thành bụi nhỏ, quyết không đem thân phạm giới thọ nhận sự cung kính, lễ bái của hàng Bà-la-môn và cư sĩ. Thà dùng que sắt nóng chọc vào hai mắt, quyết không đem tâm nhiễm ô nhìn sắc đẹp. Thà lấy dùi sắt đâm khắp thân thể, quyết không đem tâm ô nhiễm mà nghe những âm thanh hay. Thà dùng dao bén cắt mũi mình, quyết không dùng tâm ô nhiễm mà tham ngửi các mùi thơm. Thà dùng dao bén cắt lưỡi mình, quyết không đem tâm ô nhiễm tham đắm các sự xúc chạm. Vì sao? Vì những việc làm như thế sẽ khiến cho hành giả đọa vào địa ngục, ngã quỉ, súc sanh. Đại Bồ-tát Ca Diếp hộ trì giới cấm, đều đem thân cho tất cả chúng sanh. Nhờ nhân duyên này sẽ khiến cho tất cả chúng sanh giữ gìn các điều cấm, được giới thanh tịnh.

Này thiện nam tử! Bồ-tát lúc giữ giới như vậy sẽ trụ ở bất động địa, vững như núi tu di, dù gió mạnh cũng không lay động. Bồ-tát trụ trong địa này không bị sắc, thanh, hương, vị... nhiễu loạn, không đọa địa ngục, ngã quỉ, súc sanh, không lùi lại địa vị Thanh văn, Bích chi Phật, không bị các tà kiến khác dẫn dắt.

(Trích kinh Đại Niết-bàn quyển 11)

18. Sơ Phát Tâm Bồ-đề Liền Vượt Hơn Tiểu Thừa

Bồ-tát phát tâm có hai hạng: hành các Ba la mật và chỉ phát tâm rỗng không. Người hành đạo Bồ-tát tuy việc chưa xong nhưng có thể vượt lên tất cả như chim ca la tần già tuy còn ở trong trứng cũng có thể phát ra âm thanh hay hơn các loài chim khác. Như một vị thầy La-hán đã đắc lục thông, sai đệ tử Sa-di gánh y bát. Sa-di nghĩ:" Nên dùng Phật thừa nhập Niết-bàn. Người này biết được suy nghĩ của đệ tử mình, bèn lấy lại y bát tự gánh, rồi dục Sa-di đi trước. Vị Sa-di lại nghĩ: "Đạo Phật rất khó, ở lâu trong sanh tử thọ vô lượng khổ, hãy dùng Tiểu thừa sớm nhập Niết-bàn". Vị thầy lại đưa túi y bát lại cho Sa-di gánh và bảo đi sau. Cứ như vậy đến ba lần. Vị Sa-di bạch thầy:

Thầy đã lớn tuổi mà giống như trẻ con! Vị thầy đáp:

- Sơ phát tâm làm Phật của ông rất quý, đáng làm thầy ta, các vị Bích chi Phật còn phải cúng dường, huống chi là La-hán, nên ta nhường ông đi trước. Sau tâm ông lui sụt, muốn thọ nhận pháp Tiểu thừa, mà chưa đạt được nên còn cách ta rất xa, cho nên ta bảo ông đi sau.

Vị Sa-di hốt nhiên giác ngộ, liền trụ trong Đại thừa. ( Trích Luận Đại Trí Độ quyển 78)

19. Ba Đứa Trẻ Cúng Dường Phật. Hai Đứa Phát Tâm Tiểu Thừa. Một Đứa Phát Tâm Đại Thừa

Vô số kiếp về thời quá khứ có Đức Phật hiệu là Nhất Thiết Độ. Một hôm Đức Phật cùng các Thánh chúng đi khất thực gặp ba đứa trẻ con nhà tôn quý, ăn mặc sang trọng, đang đùa giỡn. Một đứa trông thấy Phật cùng các Bồ-tát uy nghi rực rỡ, liền chỉ và nói:

- Chúng ta nên cúng dường cho vị này! Hai đứa trẻ kia hỏi:

- Không có hoa hương, vậy nên dùng vật gì để cúng dường?

Một đứa trẻ tháo bạch ngọc trên đầu cầm nơi tay, rồi bảo hai đứa trẻ kia: nên cúng dường Phật.

Hai đứa trẻ kia cũng bắt chước tháo bạch ngọc trên đầu cầm nơi tay, rồi cả ba đứa trẻ cùng đi đến chỗ Phật.

Đứa trẻ quay sang hỏi hai bạn:

Các bạn đem công đức này để cầu xin điều gì? Đứa thứ nhất đáp:

- Tôi xin được như vị Tỳ-kheo đi bên trái Phật. Chúng hỏi lại đứa bé kia:

- Còn bạn muốn xin điều gì?

- Tôi muốn được như Phật.

Tám ngàn thiên tử đều khen: "Lành thay! Nếu đúng như lời nguyện thì tất cả chúng sanh đều được nhờ ơn".

Ba đứa trẻ cùng đến trước Phật, lấy bạch ngọc rải lên Ngài. Ngọc của hai đứa trẻ phát nguyện Thanh văn đều rơi trên vai Phật, chỉ có ngọc của đứa trẻ phát tâm Bồ-đề dính trên đầu Phật. Ngọc này kết thành lưới hoa bao trùm khắp Phật.

Phật bảo Xá-lợi-phất:

- Đứa trẻ cầu thành Phật chính là ta, đứa trẻ cầu ở bên phải Phật chính là ông, đứa trẻ cầu ở bên trái Phật là Mục-kiền-liên. Này Xá-lợi- phất! Các ông vốn sợ sanh tử không phát tâm Bồ-đề, muốn sớm vào Niết-bàn, hãy xem đứa trẻ phát tâm Bồ-đề này.

(Trích kinh A Xà Thế Vương)

20. Tuổi Trẻ Bị Quỉ Dục Làm Mê Hoặc

Bồ-tát thuở xưa khi còn làm chúng sanh, lúc mười sáu tuổi học rộng, thông đạt chỗ sâu xa của kinh điển nên đã ca ngợi:

- Chỉ có kinh Phật là chơn thật mầu nhiệm bậc nhất, ta nên giữ gìn chỗ chơn thật của kinh này để được an lạc.

Khi cha mẹ muốn cưới vợ cho anh ta, anh ta buồn bã thưa:

- Tai họa lớn không gì qua sắc, một khi sắc dục đến thì đạo đức bị tiêu mất, nếu ta không trốn đi sẽ bị sói nuốt mất.

Thế rồi, anh ta bèn trốn sang nước khác, làm thuê nuôi thân. Bấy giờ, nước ấy có một gia đình điền chủ giàu có, nhưng không có con nối dõi. Họ nhặt được một bé gái rất xinh đẹp, nên vui mừng đem về nhận làm con. Khi cô gái đến tuổi lấy chồng, ông lão chọn hết khắp nước cũng không được một người vừa ý. Khi gặp Bồ-tát ông liền vui mừng bảo:

- Này chàng trai! Nhà ta có đủ tài sản, ta sẽ gã con gái cho ngươi để làm người nối dõi nhà ta!

Người nữ có thần đức nên đã mê hoặc được tâm của Bồ-tát. Cưới vợ không bao lâu, một hôm Bồ-tát chợt tỉnh ra và nói:

Phật đã dạy rõ ràng, nên thấy sắc là lửa, người là con thiêu thân. Thiêu thân vì tham màu sắc của lửa nên bị đốt cháy. Ông lão này đã dùng lửa sắc dục đốt cháy thân ta, mối tài lợi móc vào miệng ta. Những thứ nhơ uế này sẽ làm mất đi công đức của ta.

Ngay trong đêm đó, Bồ-tát lặng lẽ trốn đi xa hơn trăm dặm mới dừng lại, vào một ngôi đình vắng để nghỉ ngơi. Người giữ đình hỏi:

- Ông là ai?

- Tôi muốn xin ngủ nhờ.

Nhưng khi vào bên trong Bồ-tát nhìn có một người nữ nằm, dáng mạo giống như vợ mình. Bị người nữ này mê hoặc, Ngài lại sống chung với người ấy năm năm, tâm chợt tỉnh ngộ nói:

- Dâm là trùng độc làm hại thân mạng.

Ngài lại vội vã âm thầm bỏ đi, lại gặp người đàn bà khác, cùng ăn ở với nhau mười năm, mới tỉnh ngộ nói:

- Tai hoạ của ta rất nặng, quyết chạy trốn mà không khỏi.

Ngài liền phát lời thề sâu nặng "Quyết không bao giờ ngủ đêm". Rồi Ngài lại bỏ trốn, xa thấy nhà lớn liền lánh đi đường nhỏ.

Người giữ cửa thành hỏi:

- Người nào mà đi trong đêm thế?

- Tôi đi đến tụ lạc ở đằng trước

- Có lệnh cấm không cho người ngoài vào.

Ngài lại nghe có tiếng kêu phía trước, nhìn lại thì trông thấy người đàn bà trước kia. Bà ta nói:

- Từ vô số kiếp đã thề làm vợ chồng ông đi sao khỏi!

Bồ-tát nghĩ: "gốc dục khó trừ đến như thế ư?". Ngài liền khởi bốn tâm vô lượng, diệt các sự nhơ uế trong ba cõi thì những cấu uế còn sót lại không dứt hết sao?

Người vợ quỉ liền biến mất, Ngài thấy mình đang đứng trước cảnh giới của chư Phật, được nghe thuyết định vô tưởng và được trao cho giới pháp Sa-môn, làm Bồ-tát Vô Thắng, độ khắp tất cả chúng sanh không ngằn mé.

(Trích Độ Cực Tập quyển 8)

KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

QUYỂN 9

BỒ TÁT GIÁO HÓA NGOẠI ĐẠO

1. Ngài Văn-thù biến cô gái đẹp thành xấu xí

2. Ngài Văn-thù hiện thần thông giáo hóa

3. Bồ-tát Phổ Hiền phát nguyện ủng hộ năm hạng Pháp sư

4. Bồ-tát Tịnh Tinh Tấn cảm hóa Công Đức Tài

5. Tay của Thọ-đề-ma-nạp hiện ra voi lớn

6. Bồ-tát Phổ Thí cứu giúp người nghèo

7. Bồ-tát Trọng Thắng Vương bị Ngài A-nan chê bai

8. Bồ-tát Đại-tát-ca-bà tự sát để cứu người

9. Bồ-tát ngồi thiền trong núi suốt đời

10. Đức Phật vào biển tìm châu, cứu giúp người nghèo

11. Bồ-tát tự sát để cứu khách buôn

12. Đức Phật hiện tướng lưỡi rộng dài

13. Cậu bé chăn trâu truyền bá Đại thừa

1. Ngài Văn Thù Hóa Thành Cô Gái Xấu Xí

Cô gái Thượng-kim-quang-thủ và con trưởng giả Úy-văn, cùng ở nơi vườn Du-quán rải hoa, đốt hương, trỗi nhạc tưng bừng. Nhà của con trưởng giả nhìn thấy khung cảnh ấy lấy làm ưng ý.

Ngài Văn-thù-sư-lợi (xưa gọi là Nhu-thủ) hóa làm cô gái này, ngay lúc đó liền mạng chung. Nhan sắc trở nên xấu xí, máu mủ từ nơi mắt, tai, mũi, miệng chảy ra. Thân thể lở loét, không ai dám nhìn lâu. Ruồi xanh bay đến, bu quanh để ăn.

Bấy giờ, người con trưởng giả thấy thân thể cô gái biến hoại như thế, sợ hãi không yên, muốn cầu quy y Tam bảo để giải thoát khổ nạn, nhưng không biết làm sao. Oai thần đồng chân của Ngài Văn-thù-sư-lợi khiến cây cối trong vườn tự nhiên phát ra những lời tán tụng. Người con trưởng giả nghe thế, vui mừng hớn hở, phát khởi thiện tâm, lấy áo bọc kín tử thi, bỏ vào rừng cây rồi đi.

Để hóa độ người con trưởng giả, Đức Thế Tôn từ nơi thân phóng quang. Ánh sáng chiếu khắp cõi nước Ma-kiệt. Thấy Như Lai oai thần vĩ đại, người con trưởng giả trong lòng vui vẻ.

Khi ấy, Trời Đế-thích đứng ngay trước mặt người con trưởng giả, khen ngợi:

- Cậu bé có duyên lành, có phước lớn mới gặp được Phật.

Người con trưởng giả nghe lời ca ngợi khuyến khích như thế, liền theo Đế-thích đến chỗ Phật. Trời Đế-thích đưa hoa và bảo người con trưởng giả:

- Hãy lấy hoa này rải trên thân Đức Như Lai.

Rải hoa xong, người con trưởng giả cúi đầu làm lễ rồi đứng lên bạch Phật:

- Nay con xin tự quy y Phật, Pháp và Thánh chúng. Người con gái phóng túng tên là Thượng-kim quang-thủ đã cùng với con vui chơi trong vườn Du-quán. Hôm nay dung mạo cô ta trở nên xấu xí rồi chết, bỏ tất cả thân bằng quyến thuộc. Con rất sợ hãi, quốc vương sẽ không tra hỏi con về việc này chứ?

Đức Phật bảo:

- Hãy thôi đi!

Thượng-kim-quang-thủ thấy người con trưởng giả đã được giáo hóa, phát tâm xuất gia, liền đem kỹ nhạc đến chỗ Phật, cúi đầu làm lễ, rồi đứng qua một bên.

Ngài Văn-thù-sư-lợi hỏi người con trưởng giả:

- Biết cô gái này không?

- Thưa, biết ạ.

- Biết thế nào?

Người con trưởng giả kể lại cho Ngài nghe rồi nói kệ:

Sắc như bọt nước tụ

Đau khổ trong khoảnh khắc

Vọng tưởng như ngựa hoang.

Con hiểu rõ như thế.

Đức Phật bảo Ngài A-nan:

- Vào thời xa xưa, Văn-thù-sư-lợi đã khuyến hóa cô gái này phát khởi đạo tâm. Đời trước cô gái này cũng đã được ta giáo hóa. Hơn chín mươi hai vạn kiếp sau, Thượng-kim-quang-thủ sẽ được thành Phật, hiệu là Bảo Quang Minh. Người con trưởng giả sẽ làm Bồ-tát, hiệu là Đức-quang-diệu; về sao cũng sẽ thành Phật, hiệu là Trì Kiểm. Trước khi diệt độ, ta đã thọ ký như vậy.

(Trích kinh Đại Tịnh Pháp Môn)

2. Ngài Văn Thù Hiện Thần Thông Giáo Hóa

Có hai trăm vị thiên tử phát tâm Bồ-đề nhưng chưa kiên cố, sắp phải đọa lạc. Mỗi người tự nghĩ:

- Phật pháp khó gặp, nay chúng ta nhất định sẽ không tu hạnh Bồ-tát nữa, chi bằng chấp nhận quả vị A-la-hán, Bích-chi-Phật rồi nhập Niết-bàn.

Đức Phật biết những người này có thể thành tựu Bồ-tát-đạo, nhưng họ đã thối tâm. Đức Phật hóa ra một người đàn-việt bưng bát đựng đầy thức ăn trăm vị, đến làm lễ dâng lên Đức Phật. Đức Phật liền thọ nhận.

Ngài Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

- Bạch Đức Thế Tôn, con sẽ cố báo ân.

Ngài Xá-lợi-phất nghi ngờ liền hỏi Phật. Phật ném bát xuống đất. Bát ấy chìm xuống, qua hơn bảy mươi hai Phật cõi ấy hiệu là Quang Minh Vương, hiện còn ở đời.

Bát ấy lơ lửng giữa hư không trong cõi nước Phật kia, không ai lấy được. Bát bay qua cõi nước Phật nào, các thị giả hỏi Đức Phật ấy và đều được trả lời:

- Phương trên có Phật hiệu là Thích Ca Văn. Bát từ nơi ấy đến để cứu hộ hàng Bồ-tát thối tâm Bồ-đề.

Phật Thích Ca bảo Ngài Xá-lợi-phất đi tìm bát ấy về. Nương oai thần Phật, Ngài Xá-lợi-phất tự dùng trí tuệ và hàng vạn Tam-muội đi qua hàng ngàn cõi nước Phật, nhưng không tìm thấy bát. Ngài xuất định, trở về bạch Phật:

- Con tìm bát nhưng không thấy đâu cả.

Phật lại sai Ngài Mục-kiền-liên. Ngài Mục-kiền-liên cũng không tìm thấy bát. Rồi Ngài Tu-bồ-đề, cho đến năm trăm vị Tôn-giả, ngay cả bồ-tát Di Lặc vẫn không cách nào tìm thấy được. Phật lại bảo Ngài Văn-thù-sư-lợi đi tìm bát. Ngài Văn-thù liền nhập định, ngay tại chỗ ngồi, lấy ngón tay phải chỉ xuống đất, đi qua bảy mươi hai hằng hà sa cõi nước Phật. Các cõi nước ấy đều bị chấn động và ai cũng thấy biết.

Mỗi sợi lông trên cánh tay của Ngài Văn-thù đều có trăm ngàn ức ánh sáng và hoa sen. Bồ-tát ngồi trên hoa sen, tán thán công đức của Phật Thích Ca và các Bồ-tát, Thanh-văn cho đến các cõi nước Phật.

Bấy giờ, Phật Thích Ca Văn từ dưới chân phóng quang. Ánh sáng chiếu khắp bảy mươi hai hằng-sa cõi nước phương dưới. Ai thấy ánh sáng này cũng đều được tam-muội Ma-tỉ-đê. Ngài Văn-thù-sư-lợi dùng tay phải lấy bát, rồi cùng với vô số Bồ-tát làm lễ dâng bát lên Đức Phật.

Đức Phật bảo Ngài Xá-lợi-phất:

- Nay ta sẽ nói cho các ông nghe về những chuyện trong quá khứ. Xưa vào thời Đức Phật Dũng Mạc Năng Thắng, có vị Tỳ-kheo tên Huệ Vương cầm bát đi vào nước Duy Trí khất thực, được thức ăn trăm vị. Bấy giờ, con của vị tôn giả này là Ly Cấu Vương đang được nhũ mẫu bế đứng trên cửa thành. Đứa bé trông thấy Tỳ-kheo liền tuột khỏi tay nhũ mẫu, chạy đến xin thức ăn. Vị Tỳ-kheo liền cho nó bánh mật. Đứa bé ăn bánh, thấy ngon, liền đi theo vị Tỳ-kheo, không để ý đến nhũ mẫu. Đứa bé theo vị Tỳ-kheo đến chỗ Đức Phật Dũng Mạc Năng Thắng, lễ Phật xong ngồi qua một bên. Vị Tỳ-kheo lấy thức ăn trong chiếc bát đang cầm nơi tay, đưa cho đứa bé dâng lên Đức Phật. Đứa bé vâng theo lời dạy.

Đức Phật thọ trai xong, biến ra tám vạn bốn ngàn Tỳ-kheo và một hai ngàn Bồ-tát. Ai nấy cũng no đủ mà thức ăn trong tay đứa bé vẫn không giảm bớt. Đức Phật dùng oai thần khiến đứa bé vui mừng. Nhân đó, đứa bé thọ năm giới với vị Tỳ-kheo, phát tâm Bồ-đề.

Cha mẹ đứa bé bảo con mình đảnh lễ Phật. Đứa bé thưa với cha:

- Con nay đã vào hàng Bồ-tát, xin được làm Sa-môn. Cha mẹ đứa bé đồng ý và phát tâm theo con mình.

Đức Phật bảo:

- Tỳ-kheo Huệ Vương chính là Văn-thù-sư-lợi, đứa bé lúc ấy chính là thân ta, còn các Ứng thân của ta nhiều không tính kể. A-tăng-kỳ cõi Phật đều là nơi hành đạo của Văn-thù-sư-lợi. Chúng ta đều thấm nhuần ân đức của Ngài.

Hai trăm thiên tử ngay lúc đó tự nghĩ:

- Đức Phật Thích Ca Văn nhờ Ngài Văn-thù-sư-lợi mà phát tâm tu hành cho đến thành Phật, chúng ta sao lại lười biếng?

Nhờ nghĩ như vậy, các thiên tử đều được tâm kiên cố ( Trích kinh A-xà-thế Vương quyển thượng )

3. Bồ-tát Phổ Hiền Phát Nguyện Ủng Hộ Năm Hạng Pháp Sư

Bồ-tát Phổ Hiền dùng thần thông tự tại, oai đức danh tiếng của mình cùng vô số Bồ-tát từ phương Đông đi đến. Tất cả cõi nước các Ngài đi qua đều chấn động, mưa hoa sen báu, trỗi các kỹ nhạc. Lại có vô số tám bộ chúng quỉ thần... đồng vây quanh và đảnh lễ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, bạch rằng:

- Con ở nước của Đức Bảo Oai Đức Thượng Vương Phật, xa nghe thế giới Ta-bà này nói kinh Pháp Hoa nên cùng đến nghe và thọ trì. Cúi mong Đức Thế Tôn thuyết pháp cho chúng con.

Đức Phật bảo Ngài Phổ Hiền:

- Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào thành tựu bốn pháp, thì sau khi Như Lai diệt độ sẽ có được kinh Pháp Hoa này.

Bồ-tát Phổ Hiền bạch Phật:

- Nếu có người khi đi, khi đứng đều đọc tụng, suy nghĩ kinh này; nếu có người quên mất một câu, một bài kệ trong kinh, thì các vị Đại Bồ-tát đều đến chỗ người đó, hiện thân cúng dường, bảo vệ, nhắc nhở người đó, khiến họ đọc tụng thông thuộc như xưa. Nếu người nhìn thấy thân con thì vui mừng, càng thêm tinh tấn. Do thấy thân con, người ấy liền được tam-muội và đà-la-ni. Nếu vào đời ác sau, trong hàng bốn chúng, có người tìm cầu, có người thọ trì, có người đọc tụng, có người biên chép, muốn tu tập kinh Pháp Hoa này thì nội trong hai mươi mốt ngày nên nhất tâm tinh tấn. Đủ hai mươi mốt ngày, con sẽ hiện thân đến trước mặt người ấy, thuyết pháp cho họ nghe.

(Trích kinh Diệu Pháp Liên Hoa quyển 7).

4. Bồ-tát Tịnh Tinh Tấn Cảm Hóa Công Đức Tài

Vào kiếp xa xưa, thuở Đức Phật Quảng Quang Minh (Kinh Bồ-tát Hạnh ghi là Ly Cấu Quang), con của một vị quốc vương tên Tài Công Đức (Kinh Bồ-tát Hạnh ghi là Nghiệp Thủ). Năm lên 16 tuổi, cậu bé cậy mình xinh đẹp nên sanh tâm kiêu mạn. Từ nhỏ cậu bé đã không cung kính lễ bái Phật. Đức Phật suy nghĩ xem ai có thể giáo hóa cậu bé. Trong tám vạn bốn ngàn Bồ-tát, chỉ có Bồ-tát Tịnh Tinh Tấn nhận lãnh nhiệm vụ này. Ngay khi đó, đại thiên thế giới chấn động sáu lần.

Vị Bồ-tát đến đứng nơi cửa nhà vua. Vương tử trông thấy Bồ-tát liền dùng lời ác chê bai, phỉ báng, lấy đất ném vào mặt Ngài, lấy dao, gậy, ngói đá ném vào thân Ngài. Bấy giờ, Bồ-tát không giận dữ, cũng không bỏ đi, lòng không chán mỏi. Trải qua một ngàn năm, Bồ-tát vẫn chịu khổ như thế; qua 20.000 năm mới đến cửa thứ hai; còn chưa đầy bảy ngày nữa là tám vạn bốn ngàn năm, mới đến được cửa thứ bảy. Lúc ấy, vương tử nhìn thấy Bồ-tát này liền hỏi:

- Hôm nay, Đạo sĩ đến đây muốn cầu việc gì?

Hỏi xong, vương tử khởi tâm không thể nghĩ bàn về Bồ-tát:

- Tại sao người này phải chịu khổ sở trải qua thời gian lâu dài như thế mà lòng không chán nản?

Khi ấy, Bồ-tát biết tâm vương tử đã được điều phục, mới nói kệ và bảo đến gặp Phật.

Vương tử liền bỏ vương vị, xuất gia tu hành theo Phật pháp, nghe pháp rồi như pháp hành trì, đắc Vô sanh nhẫn.

Đức Phật bảo:

- Tịnh Tinh Tấn lúc ấy chính là thân ta, còn Tài Công Đức tức là Di-lặc.

(Trích kinh Đại Tập quyển 26, lại trích kinh Điều Phục Vương Tử Đạo Tâm. Kinh Bồ-tát Hạnh phần lớn đều giống như vậy)

5. Tay Của Thọ-đề-ma-nạp Hiện Ra Voi Lớn

Đối trước Đức Phật Bảo Tạng, Thọ-đề-ma-nạp quỳ gối phải sát đất, chắp tay bạch Phật:

- Bạch Đức Thế Tôn, nay con phát tâm Vô thượng Bồ-đề, thành tựu căn lành. Nếu pháp Tam thừa mà con nguyện cầu đã được tự lợi, xin cho voi trắng lớn tự nhiên hiện ra trên hai tay con.

Do sức oai thần của Đức Phật, trong hai tay của ông ta hiện ra voi lớn, lông toàn màu trắng, bảy thân phần đều chạm đất.

Nhìn thấy sự việc này, Đức Phật bảo:

- Long tượng các ngươi, bây giờ hãy bay lên hư không nhưng đừng bay xa quá, rưới mưa nước thơm tám công đức xuống khắp cõi này để làm cho tất cả chúng sanh ở đây đều giác ngộ. Nếu có chúng sanh nào được thấm một giọt nước mưa, ngửi được mùi hương sẽ đoạn trừ năm triền cái: dâm dục, sân nhuế, thùy miên, điều hý và nghi.

Bấy giờ, voi lớn bay lên hư không nhanh như người lực sĩ tài giỏi bắn tên.

Hai voi lớn này làm xong mọi việc, trở về đứng trước Ma-nạp.

Thọ-đề thấy thế, lòng rất vui mừng.

(Trích kinh Thọ-đề-ma-nạp Phát Bồ-đề Thệ Nguyện).

6. Bồ-tát Phổ Thí Cứu Giúp Người Nghèo

Xưa có Bồ-tát thuộc dòng Bà-la-môn, vừa lọt lòng mẹ liền nói:

- Chúng sanh chịu nhiều tai họa, ta phải cứu giúp họ. Họ không sáng suốt, không có phép tắc, ta sẽ trừ sự đui điếc cho họ, khiến họ thấy nghe được chánh pháp của Phật.

Họ hàng kinh sợ nói:

- Chưa nghe đứa bé nào nói những lời như vậy. Đây chẳng lẽ là hồn linh của trời, rồng, quỉ thần ư?

Họ liền bói quẻ. Cậu bé trả lời:

- Tôi là bậc Thượng Thánh hóa sanh, vốn có cái biết sáng suốt rộng rãi, chẳng phải là bọn yêu tinh kia đâu, hãy dè dặt chớ nghi ngờ.

Nói xong, cậu bé im lặng Cha mẹ bảo:

- Con ta có cái chí rộng lớn, thấm nhuần sánh bằng trời đất, chẳng lẽ là phàm phu ư?

Nên đặt tên cho cậu bé là Phổ Thí.

Năm lên mười, cậu bé làu thông tất cả kinh sách Phật và các học thuật đang lưu hành ở thế gian. Cậu từ giã cha mẹ để cứu giúp, bố thí những người nghèo thiếu.

Cha mẹ nói:

- Ta nổi tiếng là giàu có nhất, con có thể mặc tình bố thí! Phổ Thí thưa:

- Không đủ đâu. Xin cho con làm Sa-môn, ban cho con pháp phục, bình bát, tích trượng, con sẽ dùng những thứ này cứu giúp chúng sanh.

Cha mẹ ưng thuận. Phổ Thí đi khắp nơi giáo hóa, qua một nước lớn. Trong nước có một nhà giàu có cũng hiểu biết về kinh sách, nhìn thấy dung nghi đẹp đẽ, tính tình dễ chịu của Phổ Thí, trong sáng như thiên kim, có biểu hiện của bậc thượng Thánh, sẽ được làm vua trên trời.

Người nhà giàu nói với Phổ Thí:

- Tôi có đứa bé gái quê mùa, xin cho làm kẻ hầu hạ Ngài. Phổ Thí đáp:

- Rất tốt. Hãy đợi tôi trở về.

Phổ Thí liền đáp thuyền vượt biển, lên bờ vào núi, đến chỗ không có người, xa trông thấy một thành bằng bạc. Trong cung có rắn độc, quấn quanh thành bảy vòng, thân nó lớn trăm vòng, ngóc đầu nhìn Phổ Thí. Phổ Thí nghĩ rằng:

- Con rắn này có tâm hại người, ta phải khởi lòng từ.

Nọc độc rắn liền diệt, nó gục đầu xuống ngủ. Phổ Thí bước lên đầu nó vào thành. Vị thiên thần trong thành thấy Phổ Thí, vui mừng nói:

- Từ lâu khâm phục đức hạnh của Ngài, nay Ngài đến đây, thật đúng với lòng mong ước của tôi.

Thiên thần mời Phổ Thí ở lại ba mươi ngày.

Phổ Thí đem mọi việc giao phó cho cận thần, đích thân thọ nhận sự cúng dường. Đến hết thời hạn cúng dường, thiên thần đem viên trân châu minh nguyệt tặng cho Phổ Thí. Viên minh châu này chiếu sáng tới bốn vạn dặm, lòng chủ nhân ước muốn điều gì thì các thứ báu đều hiện đầy đủ. Thiên thần lại thưa:

Nếu sau này Ngài thành Phật, tôi xin được làm đệ tử. Phổ Thí đáp:

- Được.

Phổ Thí lại lên đường, thấy một thành bằng vàng ròng, có con rắn độc quấn quanh thành mười bốn vòng, thân to lớn gấp bội con rắn trước, ngóc đầu cao mấy trượng. Phổ Thí lại nhập từ định, rắn gục đầu xuống. Phổ Thí bước lên đầu rắn vào thành. Vị thiên nhân trong thành thấy Phổ Thí liền vui vẻ nói:

- Từ lâu khâm phục đức sáng của Ngài. Ngài đi đến đây thật là quý. Xin thỉnh Ngài lưu lại một trăm tám mươi ngày để tôi cúng dường.

Thời hạn đã hết, Phổ Thí từ giã lên đường. Vị thiên nhân tặng cho Phổ Thí một viên thần châu. Ánh sáng chiếu tới hai mươi vạn dặm, lòng chủ nhân ước muốn điều gì thì các thứ báu đều hiện đầy đủ. Thiên nhân thưa:

- Nếu Ngài đắc đạo, tôi xin được làm đệ tử có thần túc đệ nhất.

Phổ Thí tiếp tục lên đường, thấy một thành lưu ly. Có một con rắn độc, thân quấn quanh thành hai mươi mốt vòng, ngóc đầu lên, cặp mắt lộ vẻ giận dữ, đang giữ cửa thành ấy.

Phổ Thí lại nhập Từ định, nguyện cứu giúp chúng sanh. Nọc độc tiêu đi, rắn gục đầu xuống. Phổ Thí bước lên đầu rắn vào thành. Có vị thiên nhân vui mừng, nói lời như trước, mời Phổ Thí ở lại ba thời (270 ngày) và xin cúng dường theo như ý nguyện.

Kỳ hạn đã hết, Phổ Thí từ giã lên đường. Vị thiên nhân tặng cho Phổ thí một viên thần châu, ánh sáng chiếu xa một triệu sáu trăm ngàn dặm. Viên thần châu ở đâu thì ở đó có các thứ báu, đầy cả trong vùng ánh sáng kia, tuỳ theo ý muốn, không có điều mong cầu nào mà không được toại nguyện. Thiên nhân thưa:

- Nếu Ngài thành bậc Chánh Giác, tôi xin được làm đệ tử có trí sáng nhất.

Phổ Thí nói:

- Chắc chắn ông sẽ được như chí nguyện người.

Phổ Thí được ba viên thần châu, trở về chỗ cũ. Các long thần ở biển đều hội họp bàn rằng:

- Biển lớn của chúng ta, chỉ cần ba viên thần châu này là giàu sang mà vị đạo sĩ kia đã có đủ. Vậy chúng ta thà mất hết các châu báu khác, chứ không để mất ba viên thần châu này.

Vị thần biển hóa làm một thường dân, đứng trước mặt Phổ Thí nói:

- Nghe Ngài được của báu bậc nhất thế gian, tôi có thể được xem chăng?

Phổ Thí lấy ra đưa cho coi.

Vị hải thần vương đoạt lấy ba viên thần châu. Phổ Thí nghĩ:

- Ta trải qua nhiều hiểm trở, vượt biển lớn mới được của báu này, muốn dùng nó để cứu giúp người nghèo khổ, lại bị vị thần này thấy rồi đoạt lấy hay sao?

Phổ Thí nói với vị thần:

- Ngươi hãy trả những viên thần châu lại cho ta, bằng không ta sẽ làm cạn nước biển của ngươi.

Vị hải thần nói:

- Biển lớn sâu rộng, ai có thể tát cạn được? Trời đất chấn động chỉ tạo thành gió thôi.

Phổ Thí nói:

- Xưa ta ở trước Đức Phật Đĩnh Quang, nguyện được đạo lực lật úp các biển, tay nâng núi Tu-di, làm chấn động trời đất, dời các cõi nước. Đức Phật theo chí nguyện của ta. Ta nay được toại nguyện. Ngày nay, sức yêu ma nhỏ bé như tơ tóc của ngươi đâu có thể ngăn trở được sức mạnh chơn chánh của ta.

Phổ Thí liền đứng ngang bằng hai chân, tát nước biển ra ngoài núi Thiết Vi.

Có vị Trời Biến Tịnh nghĩ:

- Xưa ta ở trước Đức Phật Đĩnh Quang nghe chí nguyện của người này, ắt sẽ thành Phật cứu độ chúng sanh.

Vị Trời ấy liền bay xuống giúp tát nước giúp Phổ Thí. Nước biển mười phần cạn hết tám phần.

Vị hải thần sợ hãi nói:

- Nước biển này cạn, sẽ làm hỏng chỗ ở của ta

Vị hải thần liền trả lại ba viên thần châu cho Phổ Thí.

Dọc đường bố thí, những nước nào Phổ Thí đi qua đều không còn dân nghèo. Các vị vua ở khắp nơi đều sửa đổi chính sách, lấy Ngũ giới, Thập thiện làm phép trị nước, mở cửa ngục, thả tù nhân. Ân đức của Ngài thấm nhuần tất cả chúng sanh, đều được thành Phật.

Đức Phật bảo:

- Phổ Thí chính là thân ta. Cha ta chính là vua Bạch Tịch. Mẹ ta là bà Xá-diệu. Người con gái đạo sĩ nay là Cầu-di. Vị thiên nhân trong thành bằng bạc nay là A-nan. Vị thiên nhân trong thành bằng vàng là Mục-kiền-liên. Vị thiên nhân trong thành lưu ly là Xá-lợi-phất.

(Trích Độ Vô Cực Tập quyển 1, lại trích kinh Hiền Ngu)

7. Bồ-tát Trọng Thắng Vương Bị Ngài A-nan Chê Bai

Ngài A-nan bạch Phật:

- Con nhớ xa xưa khi vào thành Xá-vệ thấy Bồ-tát Trọng Thắng Vương nằm cùng giường với người nữ. Con cho là Bồ-tát đã phạm giới, không khác người đời. Người tu phạm hạnh đối với giáo pháp Như Lai, không khởi lên thấy, nghe, tưởng niệm.

Ngài A-nan nói xong, ba ngàn đại thiên thế giới chấn động sáu lần.

Lúc bấy giờ, Bồ-tát Trọng Thắng Vương bay lên hư không, cách đất bốn trượng chín thước, bảo A-nan rằng:

- Người phạm cấm giới há có thể bay lên đứng giữa hư không được chăng?

Ngài A-nan đến trước Phật cúi mình, hối lỗi, thưa:

- Làm sao thấy hết được chỗ khiếm khuyết của bậc Đại Long? Đức Phật bảo A-nan:

- Người nữ kia vào thời quá khứ đã trăm đời kết hôn với Trọng Thắng Vương. Tình cảm nhiều đời vẫn còn, tham đắm vẻ đẹp của Trọng Thắng. Cô ta đã phát lời thề:

- Nếu Trọng Thắng Vương làm ta thỏa nguyện, ta sẽ nghe theo lời dạy của ông ấy.

Bấy giờ, Trọng Thắng Vương biết tâm niệm cô gái, sáng sớm, ăn mặc chỉnh tề đến nhà cô ta, nói kệ rằng:

Ta ngu si tham dục

Bị chư Phật chê bai.

Khéo diệt trừ ân ái.

Được làm Phật cao cả.

Bấy giờ, cô gái vui mừng, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, gieo mình xuống đất, quy y Tam bảo, tự trách và sám hối tội lỗi, làm bài kệ khen ngợi Trọng Thắng Vương:

Con đã lìa các dục.

Được Thế Tôn ngợi khen

Tiết chế lòng ân ái.

Cầu Phật đạo vô thượng.

Những tâm tưởng trước đây

Nay thú tội sám hối

Thương xót các chúng sanh

Đều phát khởi đạo tâm.

Lúc ấy, Trọng Thắng Vương thọ ký cho cô gái chuyển thân nữ thành thân nam, chín mươi chín kiếp sau sẽ được thành Phật hiệu Ly Vô Số Bách Thiên Sở Thọ Như Lai.

(Trích kinh Tuệ Thượng Bồ-tát quyển thượng)

8. Bồ-tát Đại-tát-ca-bà Tự Sát Để Cứu Người

Khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni làm Bồ-tát tên là Đại-tát-tha-bà, đang lúc qua biển lớn, bị gió dữ làm hư thuyền, Ngài bảo những người buôn:

- Hãy nắm lấy tóc, tay, chân của ta thì sẽ giúp các ngươi vượt qua biển.

Khi mọi người nắm xong, Ngài lấy dao tự sát. Phép của biển lớn không chứa tử thi, nên ngay lúc đó gió thổi dạt tất cả vào bờ.

(Trích luận Đại Trí Độ quyển 4)

9. Bồ-tát Ngồi Thiền Trong Núi Suốt Đời

Bồ-tát ngồi thiền trong núi, tư duy về từ tâm bất động. Biết chim đang sanh nở trên đầu, sợ trứng rớt xuống đất, Bồ-tát không dám động thân hay đi nơi khác, cứ ngồi yên bất động. Đến khi chim con mọc cánh nhưng chưa thể bay được, rốt cuộc Bồ-tát cũng không thể bỏ đi. Tự biết như thế, Bồ-tát nói kệ:

Giải quyết được việc này

Là thầy của trời người

Không làm chúng sợ hãi

Đức ấy không gì hơn

Cho nên Đức Thế Tôn

Là vị Thánh bậc nhất

Xưa ở nơi đạo tràng

Công đức đều đầy đủ.

( Trích kinh Tăng-già La-sát quyển thượng )

10. Đức Phật Vào Biển Tìm Châu, Cứu Giúp Người Nghèo

Đức Phật kể lại:

Từ vô số kiếp đến nay, ta tinh tấn cầu đạo, lúc mới phát tâm chẳng biếng lười, nên được chứng quả trước Phật Di Lặc chín kiếp.

Ta nhớ thuở quá khứ, do thấy người dân trong nước nghèo khó, nên khởi lòng thương xót, muốn vào biển tìm ngọc như ý. Ta tập hợp mọi người lại, đợi gió giương buồm, đến biển, xin ngọc như ý trên đầu Long vương. Long vương nghe ta muốn cứu giúp người nghèo, liền cho ta viên ngọc. Bấy giờ, các khách buôn tìm được nhiều của báu, lên thuyền trở về. Các rồng và quỉ thần trong biển này đều bàn với nhau:

- Ngọc như ý này là của báu quý nhất trong biển, người thế gian không thể có được. Vì sao Long vương không nghĩ đến biển mà lại làm lợi ích cho cõi Diêm-phù-đề? Thật là đáng tiếc. Phải tìm cách lấy lại viên ngọc này, không để cho mất.

Bấy giờ các rồng, quỉ thần ngày đêm vây quanh thuyền, muốn lấy lại viên ngọc. Nhưng do đức độ của ta và sức thần của ngọc như ý nên chúng không thể thực hiện được.

Vượt qua biển cả, ta vui mừng đứng trên bờ, cúi đầu, ra sức chú nguyện cho thần biển, lấy viên ngọc cột vào cổ.

Lúc ấy, Long thần ở biển tìm cách làm cho viên ngọc rơi xuống biển.

Ta rất hài lòng đối với việc vào biển, đi thuyền, vượt bao khó khăn gian khổ mới được viên ngọc này để cứu giúp người nghèo khó.

Bấy giờ, thần biển lại khiến ngọc rơi xuống biển, ra lệnh cho người hầu bên cạnh mang một chiếc bình lại để hút nước biển đến tận đáy; Nếu không được ngọc, sẽ không ngưng nghỉ. Thần biển ra sức hút nước biển không tiếc mạng sống. Nước tự nhiên cuốn hết vào bình. Thấy vậy, các long thần trong biển sợ hãi, nghĩ rằng: Uy lực và sự quyết tâm của những người này, thế gian không thể có được. Nước không bao lâu sẽ cạn hết. Thế là, Thần biển liền đem ngọc đến từ tạ Đạo sư, rồi trở về.

Mọi người nói với nhau:

- Bây giờ, chúng ta thử nghĩ, nếu không nhờ sự quyết tâm thì không thể nào được ngọc. Khắp cả đất trời, không ai hơn ông ta được.

Có ngọc trong tay, ta mang về nước, làm mưa bảy báu, tất cả thiên hạ đều được an ổn.

Người vượt biển tìm ngọc bấy giờ chính là thân ta.

(Trích Sanh kinh quyển 1 )

11. Bồ-tát Tự Sát Để Cứu Khách Buôn

Xưa có Bồ-tát cùng năm trăm lái buôn vào biển, tìm châu báu. Vào biển mấy tháng, của báu tìm được chở nặng cả thuyền. Khi sắp trở về bản xứ, giữa đường gặp cơn bão, sấm chớp rung trời, thần nước tụ tập lại vây kín bốn phía như thành, trong mắt tóe lửa, sóng vỗ đẫm núi, mọi người kêu khóc:

- Chúng ta chết mất!

Sợ hãi biến sắc, họ ngửa mặt lên trời kêu cứu. Bồ-tát buồn bã, nghĩ ra một kế:

- Ta cầu thành Phật, chỉ vì chúng sanh. Điều thần biển ghét chính là tử thi, liều mình cứu người là sự nghiệp cao cả của Bồ-tát. Ta không lấy máu mình đổ xuống biển, thì thần biển làm dữ, thuyền nhân rốt cuộc không được vào bờ.

Bồ-tát bảo mọi người:

- Các ngươi đan tay nhau lại, nắm lấy thân ta.

Mọi người vâng lời. Bồ-tát rút dao tự đâm chết mình. Thần biển ghét quá, đẩy thuyền vào bờ, mọi người đều được cứu mạng. Thuyền nhân ôm lấy tử thi, gào khóc:

- Đây hẳn là Bồ-tát, chẳng phải người bình thường. Rồi họ lăn lộn kêu trời:

- Thà để chúng tôi mất mạng nơi này, chứ đừng giết bậc đức trọng.

Lời nói chân thành cảm đến chư Thiên. Thấy Bồ-tát lòng từ rộng lớn, Đế thích xuống nói:

- Đây là Bồ-tát có đức cao tột, sẽ làm đấng Thánh hùng, nay ta cứu sống lại.

Đế-thích bèn lấy thuốc thần đổ vào miệng, và thoa khắp thi thể. Bồ-tát sống lại, bỗng nhiên ngồi dậy, thăm hỏi mọi người. Đế thích đem danh báu cho họ đầy thuyền gấp nghìn lúc trước. Mọi người trở về quê cũ, họ hàng gặp nhau, không ai không vui mừng. Bồ-tát cứu giúp người nghèo thiếu, cho khắp chúng sanh, giảng giải kinh Phật, khai hóa người ngu tối. Vị quốc vương cảm phục đức hạnh Bồ-tát, xin được Ngài hóa độ. Vua nhân, tôi trung, cả nước trì giới, nhà có con hiếu, nước giàu, họa hết, dân chúng yên vui, chết sanh lên trời, mãi lìa các khổ. Bồ-tát nhiều kiếp tinh tấn không ngừng cho đến khi thành Phật.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Người giết mình cứu người chính là thân ta, trời Đế thích là Di Lặc, năm trăm lái buôn nay là năm trăm A-la-hán đang ngồi trong đây.

(Trích kinh Sát Thân Cứu Cổ Nhân, lại trích Độ Vô Cực Tập )