SỐ 2121 — KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

13. Năm Trăm Thể Nữ Muốn Xuất Gia Thỉnh Hai Thầy

Bấy giờ có một cô gái trong dòng họ Thích nói với năm trăm cô gái khác cùng họ rằng: "Tôi thường nghe Phật dạy: nếu người nào trong lúc lâm vào hoạn nạn nguy kịch mà biết chí thành niệm Phật cho đến quy y, thì người đó sẽ được bình an".

Lúc ấy cả năm trăm người nữ cùng chí tâm xưng niệm danh hiệu đức Phật. Họ niệm to: "Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật, ôi khổ quá! Đau đớn quá!"

Bấy giờ trên hư không do sức từ mẫn của Như Lai nên mây đại từ nổi lên, mưa đại bi trút xuống, nhờ vậy mà các cô gái được tay chân lành lặn trở lại như cũ. Các cô thầm nghĩ: "Làm sao chúng ta có thể báo đáp được từ ân của đức Thế Tôn?" Họ liền cùng nhau cầm y mang bát đến Tinh xá ở trong khu vườn của nhà vua để cầu xin xuất gia.

Bấy giờ có nhóm lục quần Tỳ-kheo-ni trông thấy các cô dòng họ Thích trẻ tuổi, nhan sắc xinh đẹp, vội nói cho họ nghe năm thú vui dục lạc ở đời. Bọn lục quần nói: "Các cô hãy đợi khi tuổi đã quá thì, khi đó xuất gia, như vậy không thích sao? Nếu quý vị hoàn tục thì trao y bát lại cho chúng tôi".

Các cô nghe xong lòng buồn bã mà than thở rằng: "Thưa quý vị, giống như thức ăn ngon lạ mà đem hòa với thuốc độc. Cũng thế, năm dục ở đời gây ra nhiều tội lỗi. Điều ấy chúng tôi đã biết rõ, cớ sao quý vị lại khen ngợi chúng tốt đẹp mà mê hoặc chúng tôi?"

Nói xong lời ấy, các cô đều cất tiếng khóc to. Lúc ấy, bỗng có Tỳ-kheo Liên-hoa-sắc đi đến hỏi sự tình. Các cô đáp: "Chúng con muốn được xuất gia nhưng chẳng được chấp thuận". Liên- hoa-sắc liền độ họ làm đệ tử".

Khi ấy các cô dòng họ Thích buồn vui lẫn lộn, mới trình bày rõ sự việc dòng họ ly tan, thân tàn ma dại, cúi mong Hòa thượng hiểu và thương xót cho.

Liên-hoa-sắc đáp: "Cái khổ của các cô đâu có thấm gì! Khi xưa tôi còn ở nhà, nhà tôi ở nước Xá-vệ, cha mẹ gả tôi cho người phương Bắc. Theo phong tục nước ấy, khi người vợ gần sanh thì phải trở về quê ngoại để sanh nở. Đến ngày khai hoa trổ nhụy, vợ chồng tôi lên xe trở về quê ngoại. Trên đường đi gặp một con sông, thuỷ triều đang dâng quá mạnh, trên đường thì vắng người đi lại, lại có nhiều giặc cướp. Khi đến bờ sông, chúng tôi không thể qua được, đành phải ở lại đêm bên bờ. Màn đêm buông phủ thì tôi chuyển bụng, sanh ra một bé trai. Lúc ấy có một con rắn lớn ngửi được mùi hôi của huyết tanh liền bò đến chỗ của tôi. Trước tiên, nó phun nọc độc giết chết đứa nô bộc. Tôi cố gọi chồng tôi dậy nhưng chàng không đáp. Rắn lại bò đến phun nọc độc giết chết chồng tôi, lần lượt chúng giết hết trâu ngựa của tôi.

Đến khi trời sáng, thi thể của chồng tôi đã thối rã. Ôi! Quá buồn đau và sợ hãi, tôi cất tiếng khóc. Trải qua mấy hôm tôi ở lại bên bờ sông này. Đến khi nước rút, tôi để đứa con lớn ở lại bên bờ, còn tay tôi choàng đứa con mới sanh lên lưng, bọc quần áo mới sanh thì cắn trên miệng, rồi bắt đầu lội xuống nước để qua sông. Tôi lội qua được nửa dòng quay lại nhìn đứa con lớn thì thấy bị cọp tha đi. Lúc ấy tôi hét lên một tiếng thì bọc quần áo trên miệng bị rơi xuống sông, cháu bé trên tay cũng bị tuột chìm nghỉm. Tôi dùng tay mò kiếm nhưng rốt cuộc cũng không tìm thấy. Ôi! Thế là hết. Đứa mang trên lưng thì bị buông tay rơi xuống nước, đứa trên bờ lại bị cọp tha, lòng tôi tan nát, miệng trào máu tươi. Qua đến bờ thì đã kiệt sức.

Bấy giờ có một đoàn người đi đến, trong đó có một vị trưởng giả quen biết với cha mẹ tôi. Hỏi thăm tin tức, vị ấy đáp: "Đêm hôm qua nhà cô bị hoả hoạn, cha mẹ cô đều đã chết hết". Tôi nghe vậy thì ngất xỉu hồi lâu mới tỉnh lại. Trong lúc đó, lại có năm trăm tên cướp xuất hiện, chúng giết hết đoàn người, còn tôi thì bọn chúng bắt tôi theo làm vợ. Chúng thường sai tôi giữ cửa. Nếu trong lúc có việc khẩn cấp, bị người đuổi thì phải mở hết tất cả các cửa nhà để chúng tháo chạy.

Về sau, chúng chận đường cướp nhưng bị tài chủ phát hiện báo với nhà vua và trong thôn xóm, nên chúng phải chạy về nhà. Khi ấy tôi đang sanh con, chúng nhiều lần gọi tôi mở cửa nhưng không ai mở, buộc phải leo tường vào.

Chúng hỏi tôi: "Tại sao không ra mở cửa". Tôi đáp: "Tôi đang sanh".

Chúng bảo: "Mày vì đứa con mà làm nguy hại đến ta thì ta để nó làm gì?"

Nói xong, chúng rút dao chém đứt tay chân của con và bắt tôi phải ăn thịt con. Tôi quá lo sợ nên phải đành nhắm mắt mà nuốt, chúng mới nguôi được cơn giận.

Chồng tôi tiếp tục đi cướp bóc, bị nhà vua bắt được và đem ra xử chém ngang lưng, còn tôi thì bị chôn sống. Có người vì tham chuỗi ngọc quý trên người của tôi nên mới quật mộ lên để lấy và đem tôi đi. Đi chẳng bao xa thì bị quân lính nhà vua bắt được, họ cho là bè đảng của bọn cướp nên bắt đem chôn sống tất cả. Vì lấp đất không kỷ nên nữa đêm cọp lại moi lên ăn thịt, nhân đó tôi mới được thoát.

Tôi mê man không còn biết chi là phương hướng, cứ thẳng đường mà tiến tới. Trên đường gặp nhiều người, tôi hỏi: "Các vị ở đâu, có thể giúp tôi trừ bỏ sự thống khổ này không?

Lúc ấy các vị trưởng giả, Bà-la-môn thấy tôi như vậy động lòng thương xót mà nói: "Tôi đã nghe pháp của đức Phật Thích Ca Mâu Ni được nhiều an ổn, không còn các sầu não".

Tôi nghe như thế lòng rất vui mừng liền tìm đến bà Ái-đạo kiều- đàm-di xin xuất gia làm Tỳ-kheo-ni, nhờ thứ tự tu tập mà chứng được đạo quả.

Năm trăm thể nữ dòng họ Thích nghe những lời này lòng vô cùng vui mừng hớn hở và đắc được pháp nhãn thanh tịnh.

Bấy giờ mọi người đến bái yết Kiều-đàm-di. Bà nói: "Biển pháp của Như Lai tất cả đều có dự phần. Song chúng ta là người nữ, đức Như Lai không cho phép xuất gia, chỉ vì chúng ta quá nhiều nghi hoặc, chấp trước khó xả. Ngu si ái nhiễm, che lấp tâm tánh, bị nước ái dục nhận chìm không có khả năng ngóc đầu lên nổi; biếng nhác ỷ lại, đời này không thể trang nghiêm Bồ-đề, không chứng được Thánh quả ba thừa.

Tôn giả A-nan vì ta mà cầu xin đức Phật: "Sắc thân của Thế Tôn cho đến thành Phật hôm nay đều do Di mẫu cho bú mớm nuôi dưỡng".

Đức Phật dạy: "Nếu cho người nữ xuất gia thì Phật Pháp sẽ sớm đoạn diệt".

Tôn giả A-nan lại cầu xin: "Bạch đức Thế Tôn, chư Phật trong quá khứ đều có đủ bốn bộ chúng, nhưng nay chỉ có Ngài là chưa đủ".

Phật bảo A-nan: "Nếu như Kiều-đàm-di mẫu vì mến mộ Phật Pháp, phát đại tinh tấn, tu tập thanh tịnh tám pháp kính thì ta sẽ cho phép được vào trong hàng ngũ Phật pháp".

Nhờ vậy mà ta mới được xuất gia, huân tu đại bi. Vì hết thảy người nữ về sau mà ta ân cần cầu xin đức Thế Tôn: "Bạch đức Thế Tôn, các thiện nữ về đời sau, vì lòng tin chơn thật, mến mộ Phật pháp, cúi mong đức Thế Tôn cho phép họ được xuất gia tu tập".

Đức Phật bảo ta: "Nếu có người nữ từng bước tu tập, hộ trì Phật pháp, giữ giới đa văn, từ Ba quy Năm giới cho đến Cụ túc, hỗ trợ tuyên dương đạo pháp, được như vậy thì cho phép họ xuất gia".

Quý vị hãy thường nhớ nghĩ ân đức của A-nan, cung kính cúng dường ngày đêm sáu thời để tâm đừng quên lãng.

(Trích Kinh Báo Ân quyển năm)

14. Nhân duyên Đời Trước Của Đức Phật Với Xa Nặc Và Ngựa Kiền Trắc

Một hôm tôn giả Xá-lợi-phất bạch đức Phật: "Bạch đức Thế Tôn, đời trước của Xa-nặc đã tạo được những công đức gì mà đưa Bồ-tát vào trong núi tu tập chứng quả chánh giác ngày nay?"

Phật dạy: "Xa-nặc không phải chỉ riêng đời này có công đức như thế ấy. Khi xưa ta tu hạnh Bồ-tát tại nước Thi-la-biên-luy, ở nước ấy có vua Tu-đàm-ma-đề nghe người thế gian nói: "Có kẻ tu đạo mà được lên trời, có người cúng tế mà được lên Trời".

Nhà vua là người thường muốn lên trời nhưng không biết phải làm cách nào? Trong nước thì lại có hơn bốn vạn người theo đạo Bà-la-môn. Trong ấy có vị Bà-la-môn tên là Đại-tôn, nhà vua đến thỉnh ý của ông ta.

Bà-la-môn Đại-tôn hỏi: "Nhà vua muốn thân sống được bay lên trời hay chết được sanh lên trời?"

Vua đáp: "Ta muốn thân sống mà được bay lên trời".

Bà-la-môn Đại-tôn nói: "Đại vương nên làm việc tế cúng".

Nhà vua nghe như thế vui mừng, đem trân bảo quý báu cúng cho Bà-la-môn Đại-tôn.

Đại-tôn đề nghị chọn lấy gái trai xinh đẹp ở trong nước mỗi bên một trăm người, những súc vật như Ngựa Voi mỗi loài cũng một trăm con. Trước tiên là cho bốn vị Bà-la-môn ăn cơm nước xong, sau đó mới giết người và súc vật để tế trời. khi lấy máu của chúng xong, dâng lên cho Bà-la-môn, để họ làm thềm thang lên trời.

Lại nữa, phải lấy cho được máu của thần nữ Chân-đà-la ở trong núi Hương đem hòa với máu của người và vật ở trên để làm thềm.

Vua vui vẻ nói: "Sao ngươi không nói sớm cho ta biết?"

Vua bèn ra lệnh khắp trong nước, ai có thể bắt được thần nữ Chân- đà-la không?"

Lúc ấy có một người đến tâu với nhà vua: "Tâu đại vương, trong núi thứ bảy có hai vị có thể bắt được, đó là Xà-lê và Ưu-lê, họ đều biết chỗ ở của thần nữ Chân-đà-la".

Nhà vua bảo: "Hãy mau gọi họ đến đây".

Khi họ đến, nhà vua hết sức vui mừng, sai dọn rượu thịt, thức ăn ngon để tiếp đãi, mặc tình cho họ vui chơi bảy ngày bảy đêm, còn trọng thưởng cho họ rất hậu.

Nhà vua bảo Xà-lê và Ưu-lê rằng: "nếu các ngươi có thể bắt thần nữ Chân-đà-la đến để giúp ta được lên trời thì ta sẽ giao đất nước này lại cho các ngươi cai quản.

Cả hai người nhận lời vội dốc sức đi tìm thần nữ Chân-đà-la. Hai tháng trôi qua, họ đã vượt qua tám lớp núi, đến được núi Hương sơn, lúc ấy họ gặp một hồ nước lớn, đồng thời họ thấy Thích đề hoàn nhân cùng với vô số chư Thiên kỹ nữ ra khỏi thành dạo chơi và đến hồ đó tắm gội. Tắm xong, tất cả đều bay lên trời.

Bấy giờ bên cạnh hồ nước có một vị Bà-la-môn, vị này đã chứng được tứ thiền, đang hành đạo ở bàn già. Xà-lê và Ưu-lê tiến đến làm lễ và thưa hỏi: "Thưa Ngài, ở đây sao lại có những tiếng ồn ào vui vẻ như thế?"

Ông đáp: "Nữ vương Ma-đầu và hơn một ngàn người nữ ở trong thành này đang dạo chơi, tắm rửa rồi sẽ đến chỗ ta làm lễ. Hai vị nên đi nơi khác".

Xà-lê và Ưu lê liền từ tạ. Khi đến chỗ khuất họ cùng bàn với nhau rằng: "Từ nơi vị đại thần Thánh này để tìm thần nữ, có lẽ được đấy".

Cả hai vị đều thầm nghĩ nên dùng cỏ kết lại rồi thả vào lấp kín mặt nước khiến cho vị Bà-la-môn kia không cử động được. Lúc ấy, cỏ đè lên thiên nữ khiến cho không bay được. Họ kết cỏ niệm thần chú xong, thả xuống hồ. Lúc ấy, Thích đề hoàn nhân cùng các vị thiên nữ khác đều bay lên được, chỉ còn nữ vương Ma-na-ha-la bị lấp ở trong, không bay lên được. Họ liền tiến tới trói nữ vương lại và dắt về cho vua. Nhà vua mời họ vào, thiết đãi yến tiệc, tặng thưởng công lao.

Bấy giờ thái tử Na-la-thi làm vua ở nước khác, nhà vua có thái tử tên là Tu-la. Trước đây chính là cháu của Na-la-thi. Tu-la có lòng đại bi, thực hành Bồ-tát đạo. Nhà vua cho gọi Thái tử đến, Thái tử nhìn thấy cô gái liền muốn cưới làm vợ.

Vua nói: "thay vì làm vợ của con, nay ta lấy máu của cô ta để làm bậc thang lên trời".

Bồ-tát nói: "Nếu như không cưới cho con thì con sẽ chết". Nhà vua sợ Thái tử chết nên đem cô gái ban cho.

Hơn bốn tháng trôi qua, Bà-la-môn đến tâu vua: "Tâu đại vương, trước đây đã bắt được thần nữ Chân-đà-la, nay nên giết cùng với những người khác và súc vật để lấy máu. Trước tiên, đại vương cho đào hố vuông tám thước để đựng máu của họ đợi ngày tế lễ".

Nhà vua nói: "tốt lắm"

Khi ấy Bồ-tát nghe được liền hỏi nhà vua sẽ làm gì? Bà-la-môn đáp: "Dùng làm tế lễ để được bay lên trời".

Bồ-tát nói: "Nếu như giết người và súc vật thì khi chết sẽ đọa vào địa ngục, làm gì có chuyện được bay lên trời".

Bà-la-môn nói: "Tuổi thái tử còn nhỏ, không phải việc của Ngài".

Bồ-tát nói: "Ta đã biết hết nhân duyên của ông". Bà-la-môn nói: "Ngài biết những chuyện gì nào?"

Bồ-tát liền nói hết những việc hành pháp của ông ta, Bà-la-môn xấu hổ vội bỏ đi. Bồ-tát liền nói kinh cho vua nghe: "Muốn lên trời thì phải giữ gìn năm giới, tu tập mười thiện nghiệp, lập đàn bố thí, hiếu dưỡng cha mẹ, cúng dường các bậc Sa-môn, lòng từ mẫn với muôn loài chúng sanh bé nhỏ, tuỳ theo nhu cầu ăn uống mà cung cấp đầy đủ cho nó sống. Nếu làm được điều ấy thì có thể được lên trời".

Nhà vua nghe xong liền thực hành theo lời của Bồ-tát dạy. Vua đem vàng bạc châu báu trong kho giao cho thái tử, mặc tình bố thí suốt cả bảy ngày. Bố thí xong, thái tử cùng với vợ làm lễ nhà vua và trở về nước cũ.

Sau đó trời đổ mưa vàng bạc châu báu. Suốt một năm, Bồ-tát ở với vợ mà không lo việc nước. Quần thần tâu vua, phải giết Chân-đà-la thì Thái tử mới lo việc nước. Nhà vua nghe lời tâu của đại thần nhưng không thể giết Chân-đà-la. Người ra sắc lệnh bắt Thái tử trói lại.

Lúc ấy Chân-đà-la bay đi, khi ngang qua chỗ Xà-lê và Ưu-lê, Chân-đà-la nói với họ: "Thái tử đến đây tìm tôi thì làm phiền quý vị trao vật này lại cho Thái tử. Chân-là-la liền để lại chiếc nhẫn làm tin, trao cho hai vị đạo nhân rồi đi.

Bấy giờ nhà vua thả Thái tử ra, Thái tử không thấy Chân-đà-la đâu, ông té xuống đất và nói: "Giờ biết tìm cô ta ở nơi nào?"

Lúc ấy có một vị thần nói với Thái tử: "Đừng nên khóc nữa, ta sẽ mách bảo cho Ngài biết, hiện giờ cô ta đang ở trong núi thứ bảy, thái tử hãy mau tìm đến đó".

Nghe nói thế, Thái tử liền mang áo châu báu, vai mang cung tên, lưng đeo đao kiếm để lên đường tìm người. Đêm đến áo châu toả sáng cả bốn mươi dặm. Thái tử rời khỏi nước đến sáng hôm sau thì tới núi thứ bảy. Nhìn đằng trước có hai người, Thái tử đến hỏi: "Hai vị ở đây có thấy thần nữ Chân-đà-la không?"

Hai người liền đáp: "chúng tôi có gặp, nàng đã nhờ tôi trao lại chiếc nhẫn làm tin cho Thái tử".

Cả ba cùng nhau đi về phía trước, leo lên núi hương sơn thứ tám lại trông thấy vị Bà-la-môn chứng tứ thiền trước kia, họ bước tới làm lễ.

Lúc ấy trời Đế thích hóa làm một chú vượn đáng sợ, quấy động cả núi rừng. Bồ-tát thấy thế sợ quá, Bà-la-môn nói với Bồ-tát: "đây là việc thường tình như vậy". Vượn thấy người không chịu xuống.

Bà-la-môn nói: "Ngươi hãy xuống đây"

Vượn liền leo xuống cây và mang theo trái cây dâng lên, Bà-la-môn nhận lấy rồi trao cho ba người cùng ăn.

Bà-la-môn bảo vượn: "Ngươi hãy dẫn ba vị này đến chỗ thiên nữ".

Vượn nói: "Họ là ai mà biểu tôi phải dẫn lên trời?"

Bà-la-môn đáp: "Đây là Thái tử con của vua, họ đều là những vị Bồ-tát làm sứ mệnh đem Phật pháp hoá độ thiên nhân cho đến các loại côn trùng".

Vượn liền nói: "Tốt lắm!".

Vượn dẫn ba người bay lên trời, trên đường ngang qua trú xứ của năm trăm vị Bích-chi-Phật. ba người bảo vượn trở lại lấy hoa cúng dường các Bích-chi-Phật và chư vị Bồ-tát, họ cùng nhau phát nguyện.

Lúc ấy Bồ-tát phát nguyện: "Nguyện cho con sớm chứng được quả Phật".

Vượn phát nguyện: "Con nguyện được làm ngựa cho đức Phật". Xà lê phát nguyện: " Con nguyện được làm kẻ hầu của đức Phật".

Ưu lê phát nguyện: "Con nguyện chứng được quả vị A-la-hán". Phát nguyện xong, mọi người cùng đi đến chỗ thiên nữ Chân-đà-la. Đến nơi vượn làm lễ và lui ra, Bồ-tát cùng với Xà-lê và Ưu-lê đều ngồi ở ngoài cửa. Bấy giờ có một tỳ nữ thanh y lấy nước, Bồ-tát hỏi: "Lấy nước này để làm gì?"

Đáp: "Nước này để cho thiên nữ Chân-đà-la tắm gội".

Bồ-tát liền tháo chiếc nhẫn thả vào trong nước rồi để cho thanh y bưng vào. Khi ấy thiên nữ Chân-đà-la đang tắm, nhìn vào thấy chiếc nhẫn trong chậu nước thì ngừng lại. Lát sau, Chân-đà-la vào thưa cùng cha mẹ rằng: "Chồng con đang ở ngoài cửa".

Cha mẹ thiên nữ nghe vậy thì rất vui mừng. Người cha tên là Đầu- mạc vội ra gặp Bồ-tát. Họ chào nhau xong, Xà-lê và Ưu lê xin cáo từ. Nhà vua mời Thái tử Bồ-tát vào thành cùng nhau vấn an sức khỏe rồi lấy nước rửa tay cho Bồ-tát. Sau khi tiếp đãi xong, nhà vua đem con gái mình cùng với hơn một ngàn nữ hầu giao phó cho Bồ-tát.

Thế là đã bảy năm lưu lại nơi chốn thiên cung này. Một hôm, Bồ- tát tâu vua: "Tâu đại vương, đã lâu thần không gặp được cha mẹ, hôm nay thần xin trở về hoàng cung thăm lại mọi người".

Vua đáp: "Khanh hãy khoan đi đã".

Bảy hôm sau có một con quỉ đến tâu với nhà vua: "Trước đây nghe đại vương mất con gái, nay lại trở về mang thêm một chàng rể quý nữa".

Vua trả lời: "Con gái của trẫm đáng như vậy, chồng của nó cao quý lắm. Chồng của nó là vương tử nước kia, ở đây đã lâu, nay muốn trở về, phiền khanh tiễn đưa Thái tử".

Quỉ vương vâng lệnh, họ lấy bảy thứ báu trong cả nước làm thành bảy tầng lầu. Quỉ đặt lầu trong lòng bàn tay, đưa Thái tử trở về nước cũ. Xong xuôi, quỉ vương xin cáo từ.

Bồ-tát đến trước cha mẹ đảnh lễ vấn an sức khỏe. Nhà vua thấy Thái tử trở về liền đem các kho báu vàng bạc giao cho Thái tử. Nhà vua ra chiếu, nhân dân khắp nơi muốn có vàng bạc gạo thóc thì đến cửa đông của hoàng cung, tùy ý mà lấy. Về sau vua mạng chung liền sanh lên cõi trời.

Này các Tỳ-kheo, Thái tử lúc ấy, nay chính là ta. Vị Bà-la-môn chứng tứ thiền nay là Xá-lợi-phất. Xà-lê nay là Xa-nặc. Ưu-lê nguyện làm A-la-hán nay là Mục-kiền-liên. Vị Thiên-đế-thích hoá làm vượn rồi nguyện làm ngựa nay là ngựa Kiền-trắc. Cha ta lúc ấy, nay là Duyệt-đầu-đàn phụ vương ta. Mẹ ta lúc ấy, nay là Ma-da mẫu hậu của ta. Chân-đà-la nay là Cù-di.

(Trích kinh Xa-nặc)

KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

1 . Trong kinh Trường A Hàm ghi là Cổ Ma Cái, nhưng đây thuộc tiếng địa phương cho nên không đúng.

2 . Kinh Trường A Hàm ghi khác: 1. Diện Quang, 2.Tượng Thực, 3.Lộ Thực, 4.trang nghiêm.

3 . Kinh Trường A Hàm nói: "Trực Thọ Lâm", lại nói "Thích Lâm", nhân ở trong rừng này nâng lấy trên rừng làm họ. Lại nói nhà vua nghe được, bốn vị Hoàng tử sinh con đẻ cháu rất đoan chánh, gọi đây là thật là Thích tử. Trong kinh Thụy Ứng ghi, do tài năng của các Hoàng tử.

4 . Đại Trí Độ Luận ghi: "Sư Tử Dĩnh"

5 . Lại có tên là Vua Tịnh Khẩu (theo luật Di Sa Tắc)

6 . Còn gọi là Đại Ái Đạo

7 . Trong kinh tạp A Hàm ghi: Phật bảo ông A-nan cùng với La-hầu-la, các ông hãy để nhục thân của Di mẫu cho ta tự cử hành nghi thức. Thích đề hoàn nhân cùng với Tỳ Sa-môn nói: Xin đức Thế Tôn chớ nhọc nhằn, chúng con xin được cúng dường. Phật bảo các ông hãy thôi đi. Đức Phật cùng Nan-đà vận chuyển cây chiên đàn cùng gỗ thơm đến, rồi đặt kim quang của Di mẫu lên hỏa táng. Phật dạy: Có bốn người đáng phải xây tháp cúng dường: 1-Phật, 2-Bích chi Phật, 3-A La-hán, 4-Chuyển Luân Thánh Vương. Các vị này đều dùng mười điều thiện để giáo hóa chúng sanh.

8 . Chiếc vòng khi thái tử trao cho Da-du-đà-la trong dịp lần đầu gặp nhau

9 . Là em thứ hai của vua Tịnh phạn

10 . Là con của người em thứ hai của vua Tịnh Phạn

11 . Lại có tên là Đề-ba-đạt-đa, đời Lương gọi là Thiên-chấp.

12 . Em thứ ba của vua Tịnh phạn

13 . Cam lộ Phạn vương là em thứ tư của vua Tịnh Phạn

14 . Lưu Ly: trong kinh tăng nhất A-hàm phần thứ 19 ghi. Chuyện vua Tỳ-thê-lặc phần nhiều giống vậy.

15 . Kinh Hưng Khởi Hạnh ghi: Phu

16 . Kinh Thích Ca tất tội phần lớn đồng, có khác chút ít. Ơ đây lượt bớt không đưa vào

QUYỂN 8

1. Tát đà ba luân vì muốn nghe pháp mà bán tim, máu, tủy.

2. Dược vương đời nay bỏ tay, đời trước thiêu thân.

3. Tịnh Tạng Tịnh Nhãn giáo hóa cha mẹ của mình.

4. Sằn-đề-hòa bị vua cắt thân thể.

5. Vô ngôn thọ lời dạy của chư Thiên theo nghĩa tư duy chứng được tứ thiền.

6. Bồ-tát Thường Bi đi về phương Đông cầu pháp.

7. Bồ-tát Thiện Tín đi về phương Đông cầu nữa bài kệ.

8. Nhất Thiết Thế Gian Hiện vì vợ thầy yêu mến mà làm việc trái đạo lý.

9. Diệm quang thực hành hạnh kiết tường, gặp người nữ trở về lập gia nghiệp.

10. Đề-kỳ-la và Na-lại đề xích mích nhau khiến trời tối năm ngày.

11. Bồ-tát Nhạo Pháp xả bỏ trang sức quý báu đổi lấy một bài kệ.

12. Vì muốn nghe nửa bài kệ mà xả thân.

13. Tu nhẫn nhục bị cắt thân thể mà không buồn khổ.

14. Bán thân cúng dường Phật, nghe một bài kệ kinh Niết-bàn bị cắt thịt mà không đau đớn.

15. Vì nghe kinh Pháp Hoa, mặt đất rung chuyển nứt ra, Bồ-tát vọt lên không trung.

16. Hái hoa dâng vua, gặp Phật cúng dường.

17. Thọ trì giới cấm phát nguyện ngăn trừ.

18. Sơ phát tâm Bồ-đề liền vượt hơn Tiểu thừa.

19. Ba đứa trẻ cúng dường Phật. Hai đứa phát tâm Tiểu thừa, một đứa phát tâm Đại thừa.

20. Tuổi trẻ bị quỉ dục làm mê hoặc.

1. Tát-đà-ba-luân Vì Muốn Nghe Pháp Mà Bán Tim, Máu, Tủy

Vào thời Đức Phật Đại-Lôi-Âm, Bồ-tát Tát-đà-ba-luân hành Bồ-tát đạo, vì muốn cầu Bát-nhã-ba-la-mật nên không cần danh lợi chẳng tiết thân mạng. Bấy giờ trên không trung có tiếng dạy bảo Ngài.

Ngài tự nghĩ: "Ta phải cầu Bát-nhã-ba-la-mật ở đâu?". Nghĩ đến đây Ngài buồn bã khóc lóc suốt bảy ngày, chịu sự đói khát, nóng lạnh khiến cho sức lực cùng kiệt.

Khi ấy có tiếng Đức Phật từ trên không trung vọng xuống rằng; Này thiện nam tử! Thời quá khứ có Đức Phật hành Bồ-tát đạo, cầu nghe Bát-nhã-ba-la-mật, dụng siêng năng tinh tấn, ưa mến pháp để cúng dường Bát-nhã-ba-la-mật cũng như ông ngày nay vậy.

Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đang ngồi trên tòa thuyết Bát-nhã-ba-la-mật. Nếu có người thọ trì đọc tụng, như lời dạy mà thực hành thì sẽ chứng đạo vô thượng Bồ-đề. Ông từ hôm nay bất luận ngày đêm tinh tấn, không bao lâu sẽ được Bát-nhã-ba-la-mật.

Bồ-tát tự nghĩ: "Ta nghèo cùng không có vật gì để cúng dường Bát-nhã-ba-la-mật và pháp sư, chẳng lẽ đến đó bằng tay không? Ta nên bán thân được chút ít tiền để cúng dường Bát-nhã-ba-la-mật và pháp sư. Ta nhiều đời mất vô lượng thân mạng, từ vô thủy đến nay chìm đắm trong sanh tử hoặc chết hoặc bán thân, hoặc vì tham dục mà phải ở trong địa ngục chịu nhiều đau khổ. Ta chưa từng vì pháp thanh tịnh và cúng dường pháp sư mà mất thân mạng".

Nghĩ xong Ngài liền đi vào chợ thành, lớn tiếng rao rằng: "Ai muốn cần người! Ai muốn cần người!".

Bấy giờ ác quỉ nghĩ rằng: " Tát-đà-ba-luân vì yêu mến pháp muốn bán thân mình. Ta nay sẽ phá hạnh nguyện của ông ta".

Ác quỉ liền ngăn che người dân trong thành không cho nghe tiếng rao của Ngài.

Bán thân không ai mua Ngài vô cùng buồn bã. Lúc ấy Thích-đề- hoàn-nhơn hóa làm một Bà-la-môn đến trước Ngài nói rằng:

- Ta cần tim, máu, tủy của người để tế trời, ông có thể bán không?

Bồ-tát đáp:

- Ta nay được lợi ích lớn.

Ngài liền cầm dao đâm vào cánh tay trái cho máu chảy ra, rồi cắt thịt vế phải. Khi Ngài định đập xương lấy tủy thì có một người con gái của trưởng giả ở trên lầu cao, từ xa trông thấy liền hỏi vọng xuống:

Vì lý do gì mà ông lại moi tim chích máu, đập xương lấy tủy của mình khốn khổ đến như vậy?

Ngài đáp:

Vì muốn chúng sanh tài vật để cúng dường Bát-nhã-ba-la-mật và Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, nên mới bán những thứ này cho Bà-la-môn-kia.

Làm như vậy được công đức gì?

Người này khéo học Bát-nhã-ba-la-mật và phương tiện lực. Ta học pháp này có thể được đạo vô thượng, làm chỗ nương tựa cho chúng sanh, được thân sắc vàng, đầy đủ các công đức, đem công đức này ban cho tất cả chúng sanh đều được lợi ích.

Công đức này thật là vi diệu khó gặp, đáng phải xả thân như số cát sông Hằng. Ngài cần gì con sẽ cung cấp đầy đủ, con cũng muốn đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt để gieo trồng căn lành.

Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhơn hoàn lại nguyên hình, khen rằng:

Lành thay! Thiện nam tử! Chư Phật đời quá khứ hành Bồ-tát đạo cũng cầu Bát-nhã-ba-la-mật như vậy. Thật ra tôi không cần đến máu, tủy của Ngài, chỉ đến đây để thử Ngài thôi. Ngài cần gì tôi sẽ cung cấp cho.

Bồ-tát đáp: Tôi chỉ muốn thân thể bình phục lại như cũ.

Khi thân thể Ngài được bình phục, đến nhà con gái trưởng giả. Cha mẹ cô ta cung cấp đầy đủ các thứ: hoa quý thơm, châu anh lạc, hương thơm, tràng phan bảo cái, y phục, bảy báu, kỷ nhạc. Con gái trưởng giả cùng với người hầu theo Ngài đến cúng dường kinh và Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt thuyết Bát-nhã-ba-la-mật và phương tiện lực.

Lúc ấy Tát-đà-ba-luân tìm nước rưới đất mà không có, liền cắt thân mình lấy máu rưới đất, để bụi không bám áo pháp sư.

( Trích kinh Đại Phẩm quyển 30 ).

2. Dược Vương Đời Nay Bỏ Tay, Đời Trước Thiêu Thân

Bồ-tát Tỳ-kheo-Vương-Hoa bạch Phật:

Bạch Đức Thế Tôn! Ngài Dược Vương du hóa cõi Ta Bà này như thế nào? Ngài đã làm trăm vạn ức na-do-tha những hạnh khổ khó làm. Cúi xin Đức Thế Tôn giảng sơ lược cho chúng con được nghe.

Vào-hằng-hà-sa kiếp trong đời quá khứ có Đức Phật hiệu là Nhựt Nguyệt Tịnh Minh Đức, trong cõi nước ấy không có người nữ. Bồ-tát Hỷ Kiến đối với giáo pháp của Phật này tinh tấn tu hành nhất tâm cầu thành Phật. Trải qua hai vạn năm, Ngài chứng được Hiện Nhứt thiết sắc thân tam muội, đều nhờ thần lực kinh Pháp Hoa, trên không trung rưới mưa hoa mạn-đà-la cùng hương Hải-ngạn-chiên-đàn. Bồ-tát dùng thiên y cuốn thân, tưới dầu thơm mà tự đốt thân. Ánh sáng đó chiếu khắp tám mươi ức hằng hà sa thế giới. Đây là chơn tinh tấn chơn pháp cúng dường.

Thân Ngài cháy một ngàn hai trăm năm sau mới tắt. Khi ấy tất cả chúng sanh thấy Bồ-tát Hỷ Kiến cúng dường pháp xong, liền hóa sanh vào nhà của vua Tịnh Đức ở nước này. Bồ-tát nói kệ cho phụ hoàng nghe:

Khi xưa con kinh hành. Đã được thân tam muội Thực hành hạnh bố thí Bỏ thân thể đáng yêu.

Rồi Ngài tâu với phụ vương:

Đức Phật Nhựt Nguyệt Tịnh Minh Đức hiện vẫn còn ở đời, con sẽ đến đó để cúng dường vị Phật này.

Ngài liền ngồi trên tòa cao bảy báu, bay lên hư không, đến chỗ Đức Phật chắp tay tán thán Đức Phật:

Dung nhan rất đẹp lạ. Ánh sáng chiếu mười phương Con đã từng cúng dường Nay lại về gần gũi.

Phật bảo Bồ-tát Hỷ Kiến:

- Giờ diệt tận của ta đã đến! Ngay trong đêm nay ta sẽ nhập Niết- bàn. Ta phó chúc cho ông nên đem xá lợi ban phát khắp nơi, để chúng sanh xây tháp cúng dường.

Bồ-tát Hỷ Kiến dùng củi Hải-thử-ngạn-chiên-đàn, chất lên để trà tỳ.

Sau đó Ngài thu lấy xá lợi đựng trong tám vạn bốn ngàn bình báu,

xây tám vạn bốn ngàn tháp để cúng dường. Tuy cúng dường như vậy nhưng lòng Bồ-tát chưa thấy đủ, liền ở trước tám vạn bốn ngàn tháp đốt cánh tay trăm phước trang nghiêm, lửa cháy suốt bảy vạn hai ngàn năm để cúng dường Phật. Vô số chúng Thanh văn, vô lượng người phát tâm bồ-đề điều được Hiện Nhất thiết sắc thân tam muội. Các Bồ-tát, trời, người v.v... thấy Bồ-tát không có tay nên âu sầu buồn bã nói:

Bồ-tát Nhất-thiết-chúng-sanh Hỷ Kiến là bậc thầy giáo hóa chúng ta, nay Ngài không đủ tay.

Bồ-tát ở trong đại chúng phát lời thệ rằng:

Tôi bỏ hai tay ắt sẽ được thành Phật, nếu đúng thật như thế thì khiến tay tôi trở lại như cũ.

Bấy giờ ba ngàn thế giới có sáu loại chấn động, trời mưa hoa báu, tức thời hai tay của Bồ-tát bình phục như cũ.

Phật bảo Bồ-tát Tú Vương Hoa:

- Bồ-tát Hỷ Kiến thuở đó nay chính là Dược Vương Bồ-tát. Nếu có người phát tâm muốn được đạo vô thượng bồ-đề, nếu đốt một ngón tay nhẫn đến một ngón chân cúng dường Phật, còn hơn đem vợ con, đất nước cho đến ba ngàn cõi nước, núi rừng, ao suối, các vật trân báu mà cúng dường Phật, Bồ-tát, Bích Chi và cúng dường La-hán.

( Trích kinh Pháp Hoa quyển 6 ).

3. Tịnh Tạng Tịnh Nhãn Giáo Hóa Cha Mẹ Mình

Vào thời quá khứ có Đức Phật hiệu Vân Lôi Âm Vương Hoa Trí. Bấy giờ có vị vua tên Diệu Trang Nghiêm, phu nhân của vua là Tịnh Đức. Họ có hai người con tên Tịnh Tạng, Tịnh Nhãn.

Hai vị thái tử này có thần lực lớn và có phước đức trí tuệ, chuyên tu Bồ-tát đạo. Đức Phật vì thương xót chúng sanh và muốn giáo hóa vua Diệu Trang Nghiêm nên thuyết kinh Pháp Hoa này.

Lúc bấy giờ hai vị thái tử thưa với phu nhân:

- Xin mẹ hãy đến chỗ của Đức Phật Vân-Lôi-Âm-Vương-Hoa-Trí, chúng con cũng đi theo để cúng dường, lễ bái hầu hạ Ngài.

Phu nhân đáp:

- Cha các con tin theo ngoại đạo, chấp trước pháp Bà-la-môn. Các con nên đến thưa với cha để cùng đi.

Phu nhân lại nói:

- Các con nên thương phụ vương mà biến hiện thần thông để giáo hóa ông ấy.

Bấy giờ hai vị thái tử bay lên hư không cao bằng bảy cây Đa-la, hiện mười tám món thần biến. Vua thấy thần lực của các con, tâm rất vui mừng, chắp tay hướng về phía các con nói:

- Thầy các con là ai? Hai vị thái tử thưa:

- Thầy chúng con là Phật Vân-Lôi-Âm-Vương-Hoa-Trí, hiện nay Ngài đang ngồi trên pháp tòa, dưới cội Bồ-đề bảy báu thuyết kinh Pháp Hoa.

Ta nay muốn gặp Ngài!

Hai vị thái tử từ trên không trung bay xuống thưa với phu nhân:

- Phụ vương nay đã tin hiểu, phát tâm Bồ-đề. Các con đã vì phụ vương làm Phật sự rồi, xin mẫu hậu chấp nhận cho chúng con theo Đức Phật kia xuất gia tu học.

Phu nhân đáp:

- Ta chấp nhận cho các con xuất gia, vì Phật rất khó gặp. Bấy giờ hai thái tử thưa với cha mẹ rằng:

- Ngay bây giờ chúng con đến chỗ Đức Phật để thân cận cúng dường.

Vua Diệu-Trang-Nghiêm dẫn quần thần, quyến thuộc, phu nhân và thể nữ nơi hậu cung, cùng với hai thái tử dắt theo bốn vạn hai ngàn người cùng đi đến chỗ Phật.

Đức Phật thuyết pháp dạy bảo khiến họ được lợi ích. Vua rất vui mừng. Bấy giờ Vua và phu nhân liền cởi chuỗi châu anh lạc nơi cổ để rải trên Đức Phật. Từ trên không trung hóa thành bốn đài báu. Trong mỗi đài có tòa báu lớn dùng một trăm ngàn vạn thiên y để trải. Trên mỗi tòa báu đều có Đức Phật ngồi kiết già, phóng hào quang rực rỡ.

Đức Phật Vân Lô Âm Vương Hoa Trí bảo bốn chúng rằng:

- Các ông có thấy vua Diệu Trang Nghiêm đứng chắp tay trước mặt ta không? Vị vua này ở trong giáo pháp ta sẽ làm Tỳ-kheo tinh tấn tu tập trợ duyên giáo pháp của Phật. Vào kiếp Đại-Cao-vương, ở nước Đại Quang ông sẽ được làm Phật hiệu là Ca-sa-la-thọ-vương.

Vua liền nhường ngôi lại cho em rồi cùng phu nhân, hai người con và các quyến thuộc xuất gia tu học giáo pháp của Phật. Sau khi xuất gia, trong suốt tám vạn bốn ngàn năm. Vua thường tinh tấn tu hành kinh Diệu Pháp Liên Hoa, sau đó chứng đắc Nhất thiết công đức trang nghiêm tam muội. Vua liền bay lên hư không cao bằng bảy cây Đa-la. Vua Diệu Trang Nghiêm thuở xưa nay chính là Bồ-tát Hoa Đức.

Phu nhân Tịnh Đức chính là Bồ-tát Quang Chiếu Trang Nghiêm-tướng. Hai vị thái tử nay chính là Bồ-tát Dược Vương và Dược Thượng.

( Trích kinh Pháp Hoa quyển 7).

4. Sằn-đề-hòa Ở Trong Núi, Gặp Quốc Vương, Bị Cắt thân thể

Thuở xưa Bồ-tát lúc còn làm vị phạm chí tên Sằn-đề-hòa, bấy giờ Ngài thường ngồi dưới gốc cây trong núi rừng, ăn trái cây uống nước suối, mọi nhơ bẩn bên trong đều tiêu sạch, chứng lục thông đạt trí biết tất cả. Tiếng tăm Ngài vang khắp thiên hạ. Thánh phàm bàn tính ủng hộ nước của Ngài. Vì thế trong nước Ngài ở mưa thuận gió hòa, ngũ cốc được mùa, không có tai họa tật dịch. Vua nước này tên là Ca-lê. Một hôm nhà vua vào rừng săn bắn, lúc đuổi theo dấu chân nai, thì ngang qua trước mặt Bồ-tát, vua liền dừng lại hỏi xem Bồ-tát có thấy nai chạy qua không. Nhưng Bồ-tát im lặng vua quát:

- Gả ăn mày đáng chết kia! Ta là bậc tôn quý của một nước, tại sao ta hỏi ngươi không trả lời, mà giả vờ cúi đầu. Quyền thế của ta có thể giết chết ngươi đấy!

Bồ-tát nói:

- Tôi xin nghe Ngài đây.

- Ngươi là ai?

Tôi là người nhẫn nhục.

Vua tức giận rút kiếm ra chém đứt cánh tay phải của Ngài.

Bồ-tát nghĩ: "Chí ta cầu đạo vô thượng không tranh chấp với đời, mà vua này còn chém ta, huống gì là dân chúng? nguyện ta thành Phật sẽ độ người này trước, không để chúng sanh bắt chước ông ta làm ác".

Vua lại hỏi:

- Ông là ai? Bồ-tát đáp:

- Tôi là người nhẫn nhục.

Vua lại cắt cánh tay trái của Bồ-tát cho đến hai chân, tai, mũi, máu chảy như suối, đau đớn vô cùng. Trời đất chấn động mặt trời mặt trăng không sáng. Tứ-thiên-vương đều đến đồng thanh nói:

- Vua này thật tàn ác, rồi nói với đạo sĩ rằng:

- Chúng tôi sẽ giết chết vị vua này cùng với vợ con của hắn và tiêu diệt cả nước để nêu rõ tội ác của hắn ta.

Đạo sĩ đáp:

- Sao lại nói như thế! Tai họa này là do ta đời trước không vâng lời Phật dạy, làm hại ông ấy. Bởi làm ác nên họa theo ta như bóng theo hình.

Dân chúng thấy biến cố xảy ra, liền chạy đến nhận tội, đồng thanh nói:

- Đạo sĩ ở đây, cầu cho đất nước khỏi tai họa thế mà ngu quân không hiểu phải trái, không biết cư xử, làm ác với bậc Thánh, nguyện xin Thánh nhân đừng đem chúng tôi tâu lên thượng đế.

Bồ-tát đáp:

- Vua hung ác làm khổ thân ta, mà lòng ta vẫn thương như mẹ hiền thương con đỏ, chứ dân chúng có tội gì mà phải lo ngại!

Bồ-tát có người em tu ở núi khác. Người em dùng thiên nhãn thấy Trời rồng hội họp bàn về vua ác, không ai không căm giận. Sợ anh mình tổn đức, liền dùng thần túc đến chỗ người anh. Người em lấy tay, chân, tai, mũi bị chặt đứt nối lại như cũ, thân thể Bồ-tát bình phục trở lai như trước.

Bồ-tát nói:

- Lòng thương rộng lớn của ta nay đã tỏ rõ.

Thần trời, thần đất đều vui buồn lẫn lộn, cúi đầu ca ngợi, cùng khuyên nhau, thọ giới rồi lui ra.

Sằn-đề-hòa chính là thân ta, người em là Di Lặc, nhà vua là Câu Lân. (Trích Độ Vô Cực Tập quyển 5).

5. Vô Ngôn Thọ Nhận Lời Dạy Của Chư Thiên, Theo Nghĩa Tư Duy, Chứng Được Tứ Thiền

Lúc bấy giờ, tại nhà tướng quân Sư Tử ở thành Vương xá sanh được một người con trai. Trong lúc sinh đứa bé, chư Thiên trên không trung nói rằng:

- Đồng tử! Thường nên niệm pháp, tư duy pháp, phàm nói ra điều gì chớ nói chuyện thế gian. Thường nên nói pháp xuất thế, luôn giữ khẩu nghiệp, cẩn thận trong từng lời nói. Đối với việc thế gian chớ khởi các giác quan. Nên theo nghĩa của văn không chấp vào văn tự.

Lúc ấy, đứa trẻ nghe những lời này, không khóc không có dáng vẻ của trẻ con. Cho đến bảy ngày sau sắc mặt của đứa bé lúc nào cũng vui tươi, người thấy rất vui vẻ, nhìn hoài không chán. Có người nói với cha mẹ đứa bé:

Đứa bé này là điềm chẳng lành, không nên nuôi dưỡng! Cha mẹ đứa bé đáp:

- Đứa bé này tuy không nói được, nhưng các căn đầy đủ; nên biết hẳn là có phước đức chớ chẳng phải là điềm chẳng lành.

Vì thế họ đặt tên đứa bé là Vô Ngôn. Vô Ngôn dần dần lớn lên bằng đứa bé tám tuổi. Ai nấy cũng vui mừng, cũng thích nhìn. Những nơi nào có thuyết pháp, chuyển pháp luân đứa bé đều thích đến nghe rồi thọ trì nhưng miệng không nói được.

Lúc bấy giờ, Vô Ngôn cùng với cha mẹ và bà con họ hàng cùng đến bảo phường giữa hai cõi Sắc giới và Dục giới. Họ thấy Phật và chư Bồ-tát mười phương, sanh tâm vui mừng. Xá-lợi-phất bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Con của tướng quân Sư Tử vì tạo nghiệp gì, thân căn đầy đủ mà không nói được?"

Phật đáp: "Không nên khinh thường đứa bé này. Vì sao? Vì người này là bậc đại Bồ-tát, đã từng ở nơi vô lượng Đức Phật, trồng nhiều căn lành, không thối chuyển đạo Bồ-đề. Lúc đứa bé được sanh ra có nhiều chư Thiên đến dạy bảo như trước. Đứa bé theo lời chư thiên dạy bảo, im lặng tư duy, chứng được tứ thiền. Bồ- tát hiện thân như vậy có khả năng điều phục vô lượng chúng sanh". Phật dùng sáu thần thông khiến tám bộ bốn chúng, ai cũng thấy trên tay phải Phật có hoa sen giống như bánh xe, thơm tho đẹp đẽ, mọi người đều thích nhìn. Trên mỗi đài hoa có một vị Bồ-tát thân tướng trang nghiêm, đầy đủ ba mươi hai tướng tốt tám mươi vẻ đẹp đang ngồi kiết già. Vô Ngôn thấy sức thần thông của Đức Phật, cúi đầu chắp tay xưng Nam mô Phật-đà. Trong các đài hoa, tất cả Bồ-tát đồng thanh nói như vầy…Hằng hà sa thế giới trong mười phương có sáu lần chấn động. Trên hư không chư thiên dùng hương thơm trỗi các thứ kỷ nhạc cúng dường chư Phật. Lúc ấy Vô Ngôn và chư Bồ- tát bay lên hư không cao bằng bảy cây Đa-la, nói kệ tán thán Phật.

(Trích kinh Đại Tập quyển 17).

6. Bồ-tát Thương Bi Đi Về Phương Đông Cầu Pháp

Thuở xưa, tiền thân Phật là Bồ-tát Thường Bi. Tình trạng Phật-Pháp-Tăng lúc bấy giờ như đời uế trược, người ta lại bỏ chánh theo tà, ưa dối ham lợi giống như thiêu thân thích lửa. Tứ vô lượng tâm, lục ba la mật là ngôi nhà an vui mãi mãi mà người đời phá bỏ Phật Pháp đi đến nguy họa kia, để tự hủy hoại đời mình. Vì vậy Bồ-tát thường buồn bã khóc than.

Xưa có Phật hiệu là Cảnh Pháp Vô-uế diệt độ chưa bao lâu, mà kinh pháp không còn ở thế gian. Một hôm Bồ-tát Thường Bi nằm mộng thấy Phật thuyết pháp cho mình nghe, Bồ-tát nghe xong, lòng dơ trừ sạch, nhập vào định thanh tịnh, liền bỏ vợ con vào núi ở chỗ vắng lặng tu tập, ăn trái cây, uống nước suối để sống. Một hôm Bồ-tát đang khóc than "con không gặp được Phật - Pháp - Tăng, không biết được chỗ cao tột của Đạo lớn". Khi tiếng than vừa dứt, liền có vị Trời hiện xuống nói.

Kẻ sĩ sáng suốt chính là Ngài! Thôi đừng khóc than nữa! Phật có đại pháp gọi là trí sáng, sáng suốt vô cực. Chư Phật ba đời đều nhờ đây mà thành tựu. Ngài nên tìm để học tập văn này, nhớ hiểu nghĩa của nó, vâng giữ và hành trì ắt sẽ gặp Phật.

Bồ-tát Thường Bi ngưỡng mặt lên hỏi:

- Tôi sẽ nghe pháp tôn quý này từ ai? Phải dùng phương tiện gì và đến nước nào? vị thầy ấy tên họ là gì?

- Từ đây Ngài đi về phương Đông, khi đi đường nhớ nghĩ sắc, thọ, tưởng, hành, thức; ý dứt các chí nguyện. Nếu Ngài giữ lòng không trái với lời dạy của tôi, thì sẽ thấy sách Thánh trí tuệ vô cực.

- Vâng! tôi xin giữ trọn.

- Hãy siêng năng nhớ lấy.

Nói xong vị Trời bỗng nhiên biến mất.

Bồ-tát theo lời dạy đi về phương Đông tìm pháp. Đi được vài ngày Bồ-tát dừng lại nghĩ "phước đời trước của ta cạn mỏng. Vua tôi mù tối, không có Phật. Trí tuệ vô cực là vị thầy trừ sạch tối tăm cách đây vài dặm". Lòng chí thành của Bồ-tát cảm đến chư Phật ở thượng phương. Phật bay đến trước mặt của Bồ-tát, chư Thiên theo hầu hai bên đều cùng khen ngợi Bồ-tát.

- Hay thay! Hay thay! Ở đời ít có Bồ-tát được thấy Phật. Bồ-tát vui buồn lẫn lộn cúi đầu thưa:

- Xin Phật thương xót con, thuyết kinh cho con. Đức Phật thuyết kệ:

Ba cõi đều không

Hễ có ắt không

Vạn vật như huyễn

Vừa sanh liền diệt

Giống như sóng nước

Nhìn đời như vậy

Nhớ nghĩ đừng quên.

Rồi Ngài nói:

Từ đây đi về phương Đông hai vạn dặm, có nước tên Kiền-đà-việt là thành của các Bồ-tát. Người trong nước ấy đều là những bậc thượng sĩ, không có người thường. Nếu nói công đức của các Bồ-tát thì dù trải bao kiếp số có thể hết nhưng công đức của Bồ-tát vẫn còn. Ở đó có Bồ-tát tên Pháp Lai. Trong các Bồ-tát Ngài như trăng sao, đem các kinh điển, cặn kẻ dạy người. Các Bồ-tát có người trọng, người đọc, người viết. Người biết bản kinh nầy là thầy ông, ông hãy đến đó thầy sẽ thuyết kinh cho ông.

Bồ-tát Thường Bi từ chánh định dậy, ngoái nhìn trái phải không thấy chư Phật, lòng buồn rơi lệ nói:

Ánh sáng linh thiêng của chư Phật từ đâu đến, nay lại biến mất rồi!

(Trích Độ vô cực tập quyển 7)

7. Bồ-tát Thiện Tín Đi Về Phương Đông Cầu Nửa Bài Kệ

Lúc bấy giờ ở đời không có Phật pháp, Bồ-tát Thiện Tín đi tìm cầu chánh pháp. Trong không trung có tiếng nói rằng:

- Từ đây đi về phương Đông một vạn do tuần có nước của vua Thiện Trụ. Xưa có Như Lai xuất hiện ở đời nay diệt độ đã lâu, lúc thời tượng pháp suy vì có một người nữ sinh ra trong dòng họ thấp hèn, hình dáng xấu xí, đến nổi không ai xấu bằng, hình như cô ấy có thể nhớ nữa câu của một bài kệ, nếu Ngài muốn tìm học có thể đến hỏi xem! Nhưng đến nhà cô ấy phải trải qua một đầm lầy rộng một vạn dặm. Mọi người đi qua đều bị chìm, cho đến chim bay cũng không qua, một sợi lông cũng không thể nổi được. Ông nay thân thể bệnh hoạn, tay chân rã rời làm sao đến đó được.

Bồ-tát nghe xong rất vui mừng liền đi về phương Đông, đến chỗ đầm lầy, Ngài không nghĩ đến thân mạng, đi ngay vào đầm lầy. Nhưng khi chân Bồ-tát vừa chạm đất, trong đầm lầy bỗng nhiên hiện ra một con đường thẳng trắng toát, Bồ-tát đi trên con đường ấy, không gặp chướng ngại gì.

Đến nước kia, Bồ-tát đi vào thành vua Thiện Trụ, buồn khóc, tự trách tội lỗi của mình không được thấy Phật.

Sau đó Bồ-tát đến nhà cô gái hèn hạ xấu xí kia. Khi gặp cô gái, Bồ-tát cung kính tưởng chừng như gặp Phật. Ngài chiêm ngưỡng, lễ bái, nhiễu quanh tán thán, xin cô gái làm thầy mình, xót thương chỉ dạy Phật Pháp để được niềm tin vững chắc.

Cô gái đáp: Pháp vi diệu của chư Phật vô lượng vô biên, nhưng con chỉ nhớ một bài kệ, nếu Ngài muốn nghe con sẽ đọc, liền đọc:

‘Chớ làm các điều ác, hãy làm các việc lành’.

Bồ-tát nghe lời này rồi, thân tâm thanh tịnh, các căn vắng lặng, tự nhiên được điều phục. Từ đó Bồ-tát thường đọc tụng, tư duy nghĩa lý, thấu suốt yếu chỉ, chứng đắc thần thông. Bồ-tát bay về nước mình giảng nói nữa bài kệ này khắp nơi, đem công đức ấy cầu nguyện chánh pháp vững bền, tín tâm bất hoại.

Chúng ma bắt đầu hàng phục, quy y Tam bảo. Vì những người chưa có niềm tin này, nên Bồ-tát thường ở trong sinh tử để chỉ bày cho họ, khiến họ nghe theo và phụng trì.

(Trích Bồ-tát Quyết Định Yếu Hạnh quyển 1)

8. Nhất Thiết Thế Gian Hiện Vì Vợ Thầy Yêu Mến Mà Làm Việc Trái Đạo Lý

Làng Tát-na nằm cách phía Bắc thành Xá-vệ không xa lắm. Trong làng ấy có một cô gái Bà-la-môn nghèo cùng tên là Bạt-đà-la. Cô ta sinh được một thằng con trai tên là Nhất Thiết Thế Gian Hiện. Đứa bé sớm mồ côi cha, năm lên mười hai tuổi nó trở thành một thanh niên khôi ngô tuấn tú, lại thông minh, biện tài vô ngại.

Ở thôn Phả-la-ha-tư có một Bà-la-môn sống ở đây đã lâu tên là Ma- ni Bạt-đà-la. Ông ta thông suốt bốn bộ Tỳ đà. Nhất Thiết Thế Gian Hiện đến theo học với ông ta, luôn khiêm nhường cung kính, hết lòng phụng dưỡng thầy, các căn vắng lặng, những gì nghe qua đều nắm vững.

Thầy Bà-la-môn được lệnh vua triệu liền bảo Nhất Thiết Thế Gian Hiện ở lại giữ nhà, rồi ra đi. Vợ của Bà-la-môn tuổi còn trẻ lại xinh đẹp, đem lòng yêu thương Nhất Thiết Thế Gian Hiện, cô ta quên cả lễ nghi cấm kỵ, mà đến cầm áo anh. Lúc ấy Thế Gian Hiện nói:

- Tôi kính cô như mẹ tôi, tại sao cô làm việc trái đạo lý như thế? Vợ Bà-la-môn cảm thấy sợ hãi và xấu hổ liền thả áo tránh xa.

Dục vọng không được thoả mãn cô ta liền khóc rồi nghĩ: "ta bỗng nhiên bị hắn cự tuyệt, không chiều theo ý mình, kiên quyết không chịu theo ta, ta phải đoạn mạng hắn mới được". Nghĩ rồi vợ Bà-la-môn lấy móng tay tự cào khắp người, lấy dây tự cột chân rồi nằm lăn ra đất.

Người chồng trở về thấy vợ như vậy liền lấy dao cắt dây, lớn tiếng hỏi nguyên nhân.

Vợ đáp:

- Việc này chính là do Nhất Thiết Thế Gian Hiện lăng nhục, cưỡng bức thiếp nên làm như vậy.

- Người chồng suy nghĩ "ngày sinh Nhất Thiết Thế Gian Hiện, tất cả dao kiếm của các nhà Sát đế lợi đều tự tuột ra khỏi vỏ. Tất cả những vật nhọn đều co lại, rơi xuống đất. Lúc ấy các gia đình Sát đế lợi đều rất sợ hãi. Ngày sinh anh ta có tướng như vậy, nên biết người này có đức lực lớn.

Nghĩ rồi Bà-la-môn nói với Thế Gian Hiện:

- Ngươi là người ác, làm nhục thầy mình. Ngươi nay chẳng còn là Bà-la-môn chân chánh nữa, ngươi phải giết một ngàn người mới trừ hết tội lỗi.

Thế Gian Hiện bẩm tánh vốn kính trọng vâng lời thầy, liền thưa:

- Than ôi! thầy bảo giết một ngàn người việc đó chẳng thích hợp với con sao?

- Ngươi là người ác, không thích làm Bà-la-môn sanh về cõi trời.

- Thưa thầy con vâng lời.

Thế Gian Hiện ra đi giết một ngàn người rồi trở về lễ dưới chân thầy.

Thầy Bà-la-môn thấy vậy sanh tâm hiếm có nghĩ "hắn là người đại ác nên không chết, lại nghĩ: "nay nên làm cách nào khiến nó phải chết". Liền nói với Thế Gian Hiện ngươi nên giết một ngàn người mỗi người lấy một ngón tay, xâu thành vòng đội đầu, rồi hãy trở về, sau đó sẽ thành Bà-la-môn.

Vì nhân duyên này Thế Gian Hiện có tên là Ương Quật Ma La.

Anh ta thưa:

- Hay thay! Con sẽ làm theo lời dạy của thầy.

Thế rồi anh lại đi giết một ngàn người khác, đã được chín mươi chín người chỉ còn thiếu một người. Lúc bấy giờ mẹ của Ương Quật Ma La nhớ con, sợ con đói khát. Bà làm bốn loại thức ăn ngon đem đến cho con. Anh ta thấy mẹ liền nghĩ: "phải khiến cho mẹ ta được sanh lên trời". Liền cầm dao muốn giết mẹ.

Lúc bấy giờ Phật tại rừng cây A-thâu-ca cách nước Xá-vệ thiếu một trượng đầy mười do-diên. Phật dùng nhất thiết trí biết được việc này, liền đi hùng dũng như voi chúa đến chỗ Ương Quật Ma La. Vừa thấy Phật anh ta cầm kiếm đi nhanh đến, nghĩ rằng: "ta nay phải giết vị Sa-môn này". Thế Tôn thị hiện tránh xa xa. Ương Quật Ma La nói kệ:

Dừng lại đại Sa-môn

Thái tử của Bạch Tịnh

Ta là Ương Quật Ma

Phải lấy ngón tay người

Thế Tôn nói kệ:

Dừng lại Ương Quật Ma

Ông nên giữ tịnh giới

Ta là bậc chánh giác

Sẽ cho ông kiếm huệ.

Lúc ấy mẹ Ương Quật Ma La thấy Phật và con mình cứ nói qua lại mãi, tâm bà tự nhiên được điều phục, nghĩ đến thân mình nên nói kệ:

Của báu mất lâu, nay được trả

Mắt trần bị hoại nay sáng trong

Thương thay! con tôi tâm mê loạn

Luôn lấy máu người tự tô thân

Kiếm dao sắc bén thường trong tay

Giết nhiều người, thây chất thành đống

Phải khiến con hư nghe theo mình

Cúi đầu kính lễ bậc Chánh giác

Người đời nghe được chuyện thế này

Con ta như vậy, ta đáng tránh!

( Trích kinh Ương Quật Ma La quyển 1)

9. Diệm Quang Thực Hành Nguyện Kiết Tường, Gặp Người Nữ, Trở Về Lập Gia Nghiệp

Vô số kiếp vào thời quá khứ, lúc bấy giờ có một Học chí tên là Diệm Quang ông ta thường ở chốn núi rừng, thực hành nguyện kiết tường, trải qua bốn trăm hai mươi vạn năm tu hành không trở ngại. Một Học chí vào nước Sa-kiệt, lúc ấy có một người con gái, nhà thợ gốm thấy Học chí khôi ngô tuấn tú, ý muốn tôn sùng, liền tụ đến với Học chí. Nhưng học chí nói: "Ta không thích dục lạc" Người nữ đáp: "Nếu không được điều này tôi sẽ tự phá hủy đời mình". Lúc ấy học chí Diệm Quang nghĩ "Ta giữ gìn cấm giới, nay nếu phá giới thì chẳng phải là hạnh kiết tường". Nghĩ xong học chí bỏ đi. Vừa đi cách xa chừng bảy bước Học chí liền sanh lòng thương hại nghĩ: "Huỷ hoại cấm giới thì tội đọa địa ngục. Thà khiến cho người nữ này được an ổn, còn ta chịu thống khổ ở địa ngục!" Nghĩ xong Học chí trở lại, theo điều mong ước của người nữ. Học chí trở về lập gia nghiệp, được mười hai năm, sau khi mạng chung được sanh lên cõi trời Phạm thiên.

Phật bảo: Học chí Diệm Quang lúc ấy chính là thân ta, người con gái nhà thợ gốm là Cù Di vậy.

( Trích kinh Huệ Thượng Bồ-tát)

10. Đề-kỳ-la Và Na-lại Đề Kỳ Xích Mích Nhau Khiến Trời Tối Năm Ngày

Xưa có hai vị Bồ-tát chí hạnh thanh cao, trong không còn tham dục, ngoài sáng như vàng ròng. Hai vị đục đá làm thất để tu tập thiền định. Họ mặc áo vá chằm, nằm chiếu cỏ, ăn trái cây uống nước suối, tâm họ thanh tịnh vô vi, rỗng suốt như hư không, đắc tứ thiền ngũ thông. Phạm thiên, Đế thích, Tiên Thánh, chư Thiên, rồng, quỉ thần đều kính lễ. Hai Ngài ở chốn núi đầm hơn sáu mươi năm, thường thương xót chúng sanh, cung kính Tam bảo. Hai vị ấy tên là Đề-kỳ-la và Na-lại đề kỳ.

Một đêm nọ, Đề-kỳ-la tụng kinh xong, mệt mỏi nằm lăn ra ngủ.

Lúc ấy Na-lại cũng đi tụng kinh, sơ ý đạp nhằm đầu Kỳ Đề La. Đề-kỳ-la thức dậy nói:

Ai đạp vào đầu ta, sáng mai lúc mặt trời mọc, thì đầu kẻ ấy sẽ bị vỡ làm bảy mãnh Na-lại đáp:

Tôi sơ ý đạp nhầm đầu ông, sao ông nở nguyền rủa nặng như thế, phàm những đồ đạc còn có lúc va chạm, huống chi con người cùng ở chung với nhau, từ năm này sang năm khác mà không có lầm lỡ sao? Lời ông nói thường đúng, ngày mai lúc mặt trời mọc đầu tôi sẽ bị vỡ, vậy tôi sẽ ngăn không cho mặt trời mọc.

Thế là, năm ngày mặt trời không mọc, cả nước tối om, đèn đuốc thắp liên tục, các quan không đi làm việc, vua quan hoảng hốt. Vua liền triệu tập quần thần và cho mời các vị đạo sĩ đến để bàn luận.

Vua hỏi: Mặt trời không mọc, lỗi này do đâu? Trong các đạo sĩ có vị chứng ngũ thông tâu rằng:

Hai vị đạo sĩ ở trong núi có chút xích mích, nên ngăn không cho mặt trời mọc.

Vua nói: Vậy phải làm sao?

Bệ hạ nên dẫn quần thần dân chúng không kể lớn nhỏ đi đến chỗ hai vị, đảnh lễ xin họ hòa giải, thì họ sẽ thương xót mà làm hòa.

Vua liền xuống chiếu theo lời đạo sĩ nói. Tất cả mọi người đi đến chỗ hai vị, dập đầu đảnh lễ. Vua thưa:

Nước giàu dân yên là nhờ đượm nhuần ơn của hai Ngài, mà nay hai Ngài bất hoà, nhất định cả nước sẽ mất đi chỗ trông nhờ. Lỗi này ở ta, chớ dân chúng có tội tình gì? Xin hai Ngài thương xót, tha cho.

Na-lại nói:

- Vua nên thuyết phục vị kia, nếu vị kia hóa giải lời nguyền thì tôi sẽ thả mặt trời ra.

Vua đến chỗ Đề-kỳ-la thuật lại ý của Na-lại. Đề-kỳ-la nói:

Ngay bây giờ, hãy bảo ông ta lấy bùn bôi lên đầu, rồi thả mặt trời ra.

Sáng mai lúc mặt trời mọc, đầu bùn vở làm bảy mãnh, nhưng Na-lại không bị gì cả. Vua tôi, dân chúng không ai không vui mừng. Hai đạo sĩ trình bày cặn kẻ cách trị nước cho vua nghe, hãy nên lấy tứ vô lượng tâm để khuyên dạy dân chúng, vâng giữ năm giới hành mười điều thiện. Vua cùng thần dân hết thảy điều thọ giới.

Vua trở về hoàng cung xuống chiếu. "không kể kẻ sang người hèn phải lấy kinh ngũ giới, thập thiện làm chính sách của đất nước".

Từ đó về sau, lòng của vua được nhuần đến cỏ cây quần thần vừa trung thực vừa thanh liêm. Phật bảo các Tỳ-kheo.

Na Lạ chính là thân ta còn Đề-kỳ-la là Di-lặc vậy.

( Trích Độ vô cực tập quyển 7)