SỐ 2121 — KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

9. Xá-lợi-phất Và Mục-kiền-liên Thi Thố Thần Lực

Vào ngày mười lăm Đức Thế-tôn thuyết giới tại vườn Cấp-cô-độc, thành Xá-vệ. Khi ấy chư Tỳ-kheo tăng cùng năm trăm Tỳ-kheo-ni (luận Đại Trí ghi năm trăm vị đại A-la-hán) từ Kỳ Hoàn vận thần túc đến ao A-nậu-đạt, Long-vương A-nậu-đạt đến chỗ đức Thế-tôn đầu mặt lễ chân Phật, ngồi một bên chiêm ngưỡng đức Thế-tôn cùng chúng Tỳ-kheo rồi bạch Phật.

Bạch đức Thế-tôn! Con nhìn thấy trong đại chúng ai cũng có mặt chỉ riêng Ngài Xá-lợi-phất không có.

Phật bảo Ngài Mục-kiền-liên:

- Ông hãy mau đến chỗ Xá-lợi-phất bảo là ta gọi ông ấy.

Ngài Mục-kiền-liên vâng lời đến thành Xá-vệ bảo Xá-lợi-phất:

- Đức Thế-tôn gọi Tôn giả đến, có Long-vương A-nậu-đạt muốn gặp Tôn giả.

Xá-lợi-phất liền tháo sợi dây kỳ-chi (dây buộc lưng) ra đặt trước mặt Ngài Mục-kiền-liên và bảo:

- Tôn giả có thần thông, hãy đem sợi dây này cột lên cây Diêm- phù-đề.

Mục-kiền-liên cầm sợi dây nhưng không thể dỡ lên được. Ngài cố hết sức nhấc lên khiến cho mặt đất rung động. Ngài Xá-lợi-phất lại sợ Mục-kiền-liên đem đi không được xa nên lấy sợi dây buộc vào núi Tu-di. Ngài Mục-kiền-liên lại lấy dây lên làm cho núi lay động. Cuối cùng Xá-lợi-phất đem dây buộc vào tòa của đức Như-lai. Ngài Mục-kiền-liên không thể lay động được, liền bỏ dây trở về chỗ Phật. Từ xa Mục-kiền-liên đã trông thấy Xá-lợi-phất đang ngồi kiết già, thân hình ngay thẳng, tâm tư chánh niệm.

Ngài Mục-kiền-liên đến trước Thế-tôn đầu mặt lễ chân Phật, thưa:

- Bạch thế-tôn con đã mất hết thần thông rồi chăng? Tại sao từ Tinh xá Kỳ Hoàn con vận thần thông trước lại đến sau, còn Xá-lợi-phất đi sau lại đến trước ngồi ở đây rồi? Thế-tôn nói là con thần thông đệ nhất, tại sao lại đến sau.

Phật bảo:

Ông chớ thối chí. Xá-lợi-phất có trí tuệ lớn, trở về thành Xá-vệ, chúng Tăng cũng sanh nghi. Trong đại chúng đây có nhiều Tỳ-kheo không có tâm cung kính ông cho nên nói Xá-lợi-phất có thần thông hơn ông. Nay ông nên hiện oai lực của mình cho đại chúng ở đây biết.

Ngài Mục-kiền-liên vâng lời, liền rời khỏi tòa đến núi Tu-di, một chân đạp lên đỉnh núi, một chân gác lên cõi trời Phạm thiên. Ngài lại đưa chân đá vào núi tu-di khiến cho quả đất chấn động sáu lần, đồng thời dùng tiếng Phạm thiên nói kệ:

Ở trước ngôi Tam bảo

Hãy mau tìm phương tiện,

Để thoát dòng sanh tử

Như voi ăn lá tre.

Nếu ở trong Phật pháp

Tu các nghiệp vô dục

Trừ hết những trần lao

Cũng dứt hết gốc khổ.

Khi ấy chúng Tỳ-kheo đều khen là việc chưa từng có, đồng thời Ngài Mục-kiền-liên nói kệ có sáu mươi Tỳ-kheo nhân đó đoạn trừ phiền não, tâm tư khai ngộ.

(Trích kinh Tăng Nhất A-hàm quyển 27)

10. Ngài Mục-kiền-liên Hóa Cầu Báu Đón Phật Qua Sông

Dân chúng thành Xá-vệ khuyến hóa nhau mở đại hội lớn cúng dường chín mươi hạng người xuất gia. ngoài ra còn thỉnh vua Ba-tư-nặc, thái tử, quần thần, chủ các tụ lạc, các vị trưởng giả lớn tuổi cùng những người tri thức...

Trước đó một ngày, họ tập họp trên bờ sông A-kỳ. Thượng toà Mục-kiền-liên đến trước, Ngài vận thần lực làm cho nước sông nổi sóng, bọt nước tràn ngập lên bờ. Các ngoại đạo tranh nhau buộc thuyền, khi họ vừa muốn qua trước để giành toà đầu thì nước chảy mạnh khiến cho thuyền của họ trôi ngược trở lại, vất vả trên sông đến cuối đêm thì thuyền bị vở, họ rơi hết xuống sông, lạnh cóng rồi leo lên bờ ngồi xoạc chân hướng về phía mặt trời.

Khi ấy có người đến Tinh xá Kỳ Hoàn thỉnh chúng Tăng. Lúc Phật đang đợi, có vị Tỳ-kheo trẻ lo lắng:

"Đức Thế-tôn đi trễ e rằng ngoại đạo đã giành mất tòa đầu" Đức Phật biết giờ đã đến nên tuần tự nghiêm trang đến bến sông.

Thấy Phật đến các ngoại đạo bảo nhau:

Chúng ta không thể qua sông, không biết những Sa-môn này sẽ làm cách gì?

Khi ấy Ngài Mục-kiền-liên hoá ra một chiếc cầu báu trang trí đủ thứ hoa hương kỷ nhạc. Thấy vậy các ngoại đạo đều bảo:

- Sa-môn đến sau, chúng ta sẽ qua trước.

Vừa nói, họ vừa kéo nhau lên cầu, nhưng vừa bước họ đều bị rơi xuống sông, mình mẩy áo quần đều ướt nhẹp và bị cuốn trôi theo dòng nước. Đức Phật dùng thần lực khiến cho không ai chết cả.

Sau đó Phật cùng đại chúng nghiêm trang tuần tự qua cầu. Hễ các Ngài qua đến đâu thì cầu báu biến mất đến đó. Ngài Mục-kiền-liên thu thần lực, mặt sông trở lại như cũ, khiến cho các ngoại đạo đều được qua sông.

Phật nói kệ:

Người đến được bến này

Đã qua sông sanh tử.

Nước mạnh không cuốn trôi

Đó gọi là người trí.

(Trích luật Tăng Kỳ quyển 6)

11. Làm Lễ Vu Lan Cứu Mẹ

Mới đắc đạo, Ngài Mục-kiền-liên muốn độ cha mẹ để báo ân sanh thành dưỡng dục. Ngài dùng thần lực nhìn thấy mẹ mình sau khi mất sanh vào ngạ quỉ, không được ăn uống, thân thể chỉ còn da bọc xương.

Mục-kiền-liên thương xót liền lấy một bát cơm đầy đem dâng cho mẹ. Người mẹ bưng bát cơm, thức ăn chưa đưa đến miệng đã hóa thành than đỏ. Mục-kiền-liên vội trở về thưa lên Phật.

Phật bảo:

- Tội của mẹ ông rất nặng, sức một mình ông chẳng thể làm gì được, cần Phải nhờ oai thần của chúng Tăng mới cứu mẹ ông thoát cảnh địa ngục. Đến ngày rằm tháng bảy ông nên sắm đủ thức ăn trăm món, trái cây năm màu, cùng lọ nước, bồn, chậu, nhang dầu, đèn đuốc, giường nằm tọa cụ, hết thảy thức ăn ngon lạ ở đời cúng dường chúng Tăng mới có thể cứu khổ nạn cho cha mẹ trong bảy đời. Vì trong ngày ấy các bậc Thánh đắc lục thông, Thanh văn, Duyên Giác, Bồ-tát đều thị hiện hình dáng Tỳ-kheo trong đại chúng. Quý vị ấy đều giữ giới đức thanh tịnh và nhất tâm thọ bát.

Người nào cúng dường chúng Tăng này thì cha mẹ bảy đời cùng bà con thân thuộc năm họ đều được ra khỏi ba đường ác, đúng thời được giải thoát, y áo thức ăn tự nhiên thọ dụng.

Phật dạy đại chúng, hãy nên thiền định nhất tâm chú nguyện cho cha mẹ bảy đời của gia đình thí chủ rồi sau mới nhận sự cúng dường.

(Trích kinh Vu Lan)

12. Mục-kiền-liên Bị Ma Quấy Phá

Ngài Mục-kiền-liên ban đêm đi ra ngoài, quỉ xấu hóa làm một bóng đen chui vào bụng Ngài. Ngài nghĩ bụng: "Bụng của ta sao lại kêu lụp bụp như người đói". Thế rồi Ngài nhập định quan sát, thấy có quỉ trong bụng liền bảo: "Này quỉ xấu, hãy ra mau, chớ phá quấy đức Như-lai và đệ tử của Ngài". Quỉ sợ hãi chui ra hiện thân đứng trước Ngài Mục-kiền-liên.

(Trích kinh Tệ Quỉ Thức Mục Liên)

13. Ngài Mục-kiền-liên Khuyên Em Bố Thí Và Chỉ Cho Thấy Quả Báo

Ngài Mục-kiền-liên có một người em ruột giàu có, trong kho chứa đầy vàng bạc châu báu, người ăn kẻ ở không thể đếm hết.

Một hôm Mục-kiền-liên bảo em:

- Ta nghe nói em rất keo kiệt, không thích bố thí. Đức Thế-tôn thường nói rõ, người phàm phu nhờ bố thí mà được phước báu vô số.

Người em nghe lời mở kho bố thí, đồng thời xây một kho mới để mong nhận quả báo mới.

Chưa được mười ngày, của báu đều hết, các kho cũ trống rỗng mà kho mới chưa có chi thu vào.

Người em buồn bã đến tìm Ngài Mục-kiền-liên.

- Trước đây anh khuyên bảo em bố thí sẽ được quả báo lớn. Em không dám trái lời, đem hết của cải ra bố thí. Tất cả người nghèo khổ trước đây đều có phần. Của cải hàng hóa đều đã hết sạch mà kho mới không thấy có món gì chất vào. Không lẽ em bị anh gạt ư?

Mục-kiền-liên vội bảo:

- Thôi đi, đừng nói những lời như thế. Chớ để cho những kẻ dị học tà kiến nghe được những lời nói vụng về này. Nếu làm cho phước đức có hình tướng thì cả hư không này cũng không dung chứa hết. Nay ta tạm dùng phương tiện chỉ cho em thấy quả báo mầu nhiệm của mình. Nếu em muốn thấy thì đi theo ta.

Ngài Mục-kiền-liên dùng thần lực nắm tay em bay lên cõi trời thứ sáu. Ở đây có cung điện làm bằng bảy thứ báu, trước sau đều có ao tắm, gió thơm lan toả khắp nơi, kho báu đầy ngập không thể tính đếm, ngọc nữ trông coi cả ngàn vạn người. Nhưng ở cung điện này chỉ có người nữ, không có người nam làm chủ.

Người em liền hỏi Ngài Mục-kiền-liên:

- Đây là cung điện gì mà cao đẹp như thế? Lại không có người nam, chỉ toàn là nữ.

Mục-kiền-liên bảo:

- Em hãy đến hỏi thử.

- Người em nghe lời đến hỏi thiên nữ: Đây là cung gì?

Thiên nữ đáp:

- Ngài Mục-kiền-liên, đệ tử thần thông đệ nhất của đức Phật Thích-ca ở nước Ca-tỳ cõi Diêm-phù-đề có một người em trai rất giàu có lại ưa thích bố thí, cứu giúp hết thảy những người nghèo thiếu khốn khó. Sau khi mạng chung người ấy sẽ sanh về đây, làm chồng chúng tôi.

Người em nghe xong rất vui mừng, tâm thiện phát sanh, trở về chỗ Mục-kiền-liên hổ thẹn sám hối. Sau đó trở lại thế gian bố thí cùng khắp, không biết mệt mỏi.

(Trích kinh Mục-Kiền-Liên Đệ Bố Thí Vong Tức Báo)

14. Mục-kiền-liên Hàng Phục Các Bồ-tát Khinh Mạn

Ở phương tây có một thế giới tên Quang Minh, Phật tên Quang Minh Vương hiện đang thuyết pháp. Ngài Mục-kiền-liên nương oai lực của Phật Thích-ca đến cõi ấy để lắng nghe lời Phật dạy.

Thân Phật cõi ấy cao bốn ngàn dặm, thân các Bồ-tát cao hai ngàn dặm, bát đựng thức ăn của chư Bồ-tát cao một dặm. Ngài Mục-kiền-liên đi quanh miệng bát. Khi ấy các vị Bồ-tát nhìn thấy, bạch Phật:

- Bạch Thế-tôn, con trùng này từ đâu đến, lại mặc y phục của Sa-môn?

Phật cõi ấy bảo:

- Này các Hiền giả, cẩn thận chớ khởi tâm coi thường vị Hiền giả này. Vì đây là vị Thanh văn thần thông đệ nhất trong hàng đệ tử của Đức Phật Thích-ca, tên là Mục-kiền-liên,

Khi ấy Phật Quang Minh bảo với Mục-kiền-liên. Chư Bồ-tát và Thanh-văn ở cõi ta thấy thân ông nhỏ nên coi thường. Hiền giả nên nương oai đức của Phật Thích-ca hiện sức oai thần.

Ngài Mục-kiền-liên cúi đầu đảnh lễ dưới chân Phật, nhiễu bên phải bảy vòng rồi ở trước Phật thưa:

- Bạch Thế-tôn! Nay con muốn ngồi kiết già không biết đất ở đây có dung chứa được không?

Phật bảo:

- Tuỳ ý thích của hiền giả.

Khi ấy Ngài Mục-kiền-liên vọt lên hư không cao trăm ngàn ức nhận, trên thành báu ở cõi kia, Ngài hóa làm một chiếc giường và ngồi kiết già trên ấy. Trên tòa ngồi ấy có treo vô số bảo châu. Mỗi hạt châu phát ra trăm ngàn tia sáng đều có hoa sen, trong mỗi hoa sen đều có Đức Phật Thích-ca đang ngồi. Tiếng nói của những Phật ấy giống như tiếng Nói của Phật Thích-ca vậy. Những lời kinh phát ra trong trẻo vang vọng không hề sai khác.

Mục-kiền-liên hiện thần thông vòng đến trước Phật. Khi ấy các vị Bồ-tát khen là chưa từng có và bạch Phật:

- Ngài Mục-kiền-liên vì nhân duyên gì lại đến thế giới này? Phật bảo:

- Vì Mục-kiền-liên muốn thử âm thanh của Đức Phật Thích-ca vang được bao xa, cho nên đến đây.

Khi ấy Phật Quang Minh Vương bảo Mục-kiền-liên:

- Hiền giả không nên thử âm thanh vang vọng của như-lai, vì âm vang của Đức Như-lai không có xa gần nhưng lại rộng xa vô lượng không thể lấy gì ví dụ cho được.

Mục-kiền-liên nghe xong đảnh lễ sám hối.

Đúng vậy, thưa Thế-tôn, con thật ngu si, âm thanh của Phật vang xa vô lượng mà con hồ đồ khởi tâm muốn biết giới hạng của nó. Hiền giả tuy ở xa nhưng vẫn đến được cõi Phật này.

- Mục-kiền-liên vội thưa:

Bạch Thế-tôn! Con từ cõi rất xa đến đây thân thể vô cùng mệt mỏi, không thể trở về cõi mình được nữa.

- Hiền giả đã dùng thần lực gì đến thế giới này?

- Đó là nhờ oai lực của Đức Thích-ca mà có được như thế.

- Nếu vậy hiền giả hãy hướng về đảnh lễ đức Thích-ca thì tự nhiên sẽ được về cõi ấy. Còn giả sử như thật sự Hiền giả dùng thần lực của mình muốn về cõi ấy thì đi suốt một kiếp cũng không thể đến được.

Mục-kiền-liên vội quỳ xuống chắp tay hướng về phương Đông, nương nhờ Phật Thích-ca, lập tức về đến nơi.

(Trích Mật Tích Kim Cang Lực quyển 3)

15. Mục-kiền-liên Hàng Phục Phạm Chí

Phật bảo Mục-kiền-liên, ở một nơi xa cách đây tám ngàn cảnh giới có một nước lớn. Người dân ở đây quen sống buông lung không thấy tam-bảo. Vua và thần dân phụng thờ Phạm chí. Trong đó có năm trăm người đều đắc ngũ thông, có thể dời núi, lấp biển, phân thân biến hóa. Trong nước có một ngọn núi lớn chắn ngang đường đi của dân. Cả nước rất lo sợ. Vua nói với các Phạm chí, họ nghe rồi đều đến ngồi xung quanh ngọn núi ấy. Mọi người đều dùng thần lực của mình làm cho ngọn núi lung lây sắp dời đi.

Phật bảo Mục-kiền-liên:

Ông hãy đến nước kia, dùng thần lực làm thông con đường để giúp đỡ và giáo hóa hàng Phạm chí và vua dân nước ấy khiến cho họ tránh xa ba đường ác mãi mãi hưởng phước lành. Mục-kiền-liên liền phóng ánh sáng ngăn hết ánh sáng của mặt trời, mặt trăng rồi treo mình trên hư không ngay trên ngọn núi ấy, làm cho nó bất động.

Núi này đã được nâng lên, ai đã đè nó xuống? Mặt trời không có ánh sáng, nay phải làm sao?

Ở giữa ánh sáng, họ nhìn thấy các đệ tử hỏi:

- Ai dơ bẩn khiến cho núi này không lay động được? Rồi họ ngước nhìn lên, thấy một Sa-môn ở trên núi. Phạm chí buộc miệng nói:

Chính là do đệ tử của Cù-đàm làm ra. Phạm chí kêu lên:

- Vua bảo chúng tôi vì dân mà trừ hoạn này, ông cớ gì lại đè xuống.

Mục-kiền-liên đáp:

- Ta tự treo lên hư không thì ai đè núi các ông.

Phạm chí ba lần dùng hết đạo lực muốn dời núi đi, nhưng núi lại lún xuống ba lần và trở thành đất bằng.

Tất cả Phạm chí nhìn nhau, bảo:

- Nếu có người đạo đức sâu dày lại thông minh trí tuệ là thầy của ta. Nói xong tất cả đều đứng dậy, chỉnh sửa y phục cung kính đảnh lễ thưa với Mục-kiền-liên:

- Chúng tôi xin làm đệ tử của Ngài, hãy chỉ ra tánh linh và khai thị cho chúng tôi.

Mục-kiền-liên nói:

- Các ông muốn bỏ hết những điều mê mờ, ấy là tốt rồi. Tôi có bậc Tôn sư hiệu Vô Thượng chánh chơn, là bậc Nhất Thiết Trí. Các ông nên cùng nhau đến gặp Ngài.

- Đạo lực giáo Nhất Thiết Trí. Các ông nên cùng nhau đến gặp ngài.

Phạm chí nói:

Đạo lực giáo hóa của Phật hơn cả Ngài sao? Mục-kiền-liên đáp:

Đức Phật như núi Tu-di, chúng ta chỉ như hạt cải thôi. Các ông hãy đi theo ta.

Tức thì các Phạm chí liền đi đến chỗ Phật, trình bày các sự việc, trong ngoài đều thanh tịnh, nguyện xin Đức Thế-tôn gột rửa hết trần cấu để chúng con được chơn tịnh.

Chư Phạm chí thấy Phật liền tâm khai ý giải trở thành Sa-môn.

(Trích kinh Phật Thuyết Chí Tâm)

16. Mục-kiền-liên Giáo Hóa Chư Quỉ Thần

Một hôm Ngài Mục-kiền-liên đi đến núi Tuyết, giáo hóa các vị quỉ thần cùng rồng, Dạ-xoa, Duyệt-xoa, A-tu-la, Kiền-đà-la... Lúc ấy có một vị thần Kiền-đà-la ở trong cung bảy báu, có thân hình đoan chánh và thông minh kỳ đặc hơn các vị thần khác. Nhưng ông lại mang thân người đầu chó. Ngài Mục-kiền-liên thấy lạ mới hỏi:

- Sao ngươi lại có thân hình như thế?

- Vào thời Phật Duy Vệ, tôi là một đại trưởng giả, thích cúng dường chư Tỳ-kheo, Phạm chí và giúp đỡ người nghèo khổ. Nhưng vì tánh tình nóng nảy xấu xa, thường dùng những lời thô ác mắng nhiếc không kể già trẻ. Một hôm nhìn thấy một đứa đang ăn cơm, tôi không vừa ý, liền nói:

- Ăn thô tháo còn hơn chó đói nữa.

Vì lời nói đó cho nên nay làm thân người, đầu chó, nhưng nhờ thích bố thí cúng dường nên hưởng phước báo như thế này.

(Trích Chư Kinh Yết Sự)

17. Mục-kiền-liên Hàng Phục Long Vương

Phật dạy trưởng lão A-na-bân-chỉ nên tu hạnh bố thí. Trưởng giả liền quỳ gối chắp tay bạch Phật:

- Xin Phật cùng chúng Tăng ngày mai giáng thần đến nhà con. Con muốn cúng dường một bữa cơm đạm bạc. Phật im lặng nhận lời. sau đó bảo với chư Tỳ-kheo:

- Sáng sớm ngày mai bay lên hư không, đến giữa trưa hạ xuống nhà của Bàn chỉ thọ trai.

Sáng hôm sau Phật cùng đại chúng trong phút chốc bay lên hư không, có một vị La-hán tên là Hoàng Chiên chỉnh trang y phục ở trên hư không đảnh lẽ và bạch Phật rằng:

- Con đã vài lần lên hư không, nhưng chưa lần nào tăm tối như hôm nay.

Phật nói:

- Có hai Long vương đang nổi giận nhả ra hơi mù cho nên mới tăm tối như thế. Lại có La-hán tên là Thọ Bỉ bạch Phật:

- Con muốn ngăn chặn Long vương. Phật bảo:

- Long vương có Đại uy thần lớn. Ông đến đó ắt sẽ khiến cho Long vương nổi giận sanh tâm ác phun ra nước làm cho nhân dân cùng các loài côn trùng đều bị chết chìm.

Mục-kiền-liên bạch Phật:

- Con muốn đến để khuyên ngăn Long vương.

Phật vui vẻ khen ngợi chấp thuận. Mục-kiền-liên đến chỗ Long vương, Long vương thấy Ngài đến thì miệng liền phun khói rồi lại phun lửa bao vây Ngài. Ngài cũng dùng thần lực hoá làm lửa bao vây Long vương ba vòng. Ngài lại biến thân chui vào mắt Long vương, từ mắt này chui qua mắt kia. Cứ như thế lần lượt chui vào tai, mũi miệng của Long vương. Long vương cho là Mục-kiền-liên đang ở trong bụng mình.

Mục-kiền-liên lại biến hóa vây Long vương mười bốn vòng rồi chỉ dạy. Rồng rất sợ hãi quẩy đuôi trong biển chấn động cả núi Tu-di.

Từ xa Phật bảo Mục-kiền-liên:

- Con rồng này còn phun nước làm chết nhiều người, ông hãy cẩn thận.

Mục-kiền-liên bạch Phật:

- Con có thần thông của tứ thiền thường tin tưởng sử dụng, con có thể nắm lấy núi Tu-di cùng hai Long vương ném đến phương khác, lại có thể dùng tay đập nát núi Tu-di và Long vương mà mọi người không hề hay biết.

Hai rồng nghe Mục-kiền-liên nói liền chịu khuất phục. Mục-kiền- liên trở lại thân Sa-môn, rồng hóa thành người, cúi đầu đảnh lễ sám hối Ngài Mục-kiền-liên:

- Chúng con ngu si không biết thần lực của tôn giả làm xúc phạm đến Ngài, xin thương xót tha tội.

Hai rồng sám hối xong đến trước Phật xin thọ năm giới cúi đầu đảnh lễ từ giã.

(Trích kinh Hàng Long)

18. Mục-kiền-liên Dời Ao Vô Nhiệt Hiện Chim Cánh Vàng

Lúc ấy A-nậu-đạt cùng quyến thuộc thỉnh Phật vào ao lớn Vô Nhiệt cúng dường trong ba tháng, đồng thời thỉnh chư Bồ-tát thần thông quả biện và hàng đệ tử cúng dường trong nửa tháng.

Được nhận lời rồng vui vẻ nổi mây sấm, tuôn mưa khắp thiên hạ. Trong phút chốc Long vương trở về Long cung gọi năm trăm trưởng tử là Thiện Nha, Thiện Thí…

- Này năm trăm trưởng tử! Nay ta bình đẳng thỉnh Phật, các vị Bồ- tát, các vị Thanh-văn cùng chúng đệ tử cúng dường suốt nửa tháng. Các con hãy đồng lòng cùng nhau cung kính đức Thế-tôn, luôn nghĩ đến vô thường, nên giữ tư cách điềm đạm, khiêm nhường, tôn kính đến hầu đức Thế-tôn và tạm gác lại những mong muốn, vui chơi của mình, bỏ tâm tham lam giận dữ, xa lìa sắc, thanh, hương, vị, xúc. Vì sao? Vì đức Thế-tôn là bậc vô dục, ung dung tự tại, hiền từ hòa nhã. các con hãy quán sát cho rõ ràng, tùy thuận vâng theo lời chỉ dạy của Phật. Trong nửa tháng, các con không được vào cung, phải từ bỏ thói quen dâm dật, sân hận, ngu si. Vì khi đức Như-lai tuyên giảng giáo pháp chắc chắn có các vị Bồ-tát đầy đủ thần thông cùng các bậc Thích- Phạm hộ trì thế gian từ phương khác đến đầy cả hội này. Các con hãy siêng năng cúng dường, cẩn thận chớ nên lười biếng để đại chúng nhìn thấy vui mừng.

Khi ấy, trong ao Vô Nhiệt dưới chân núi Tuyết, Long vương hóa ra tòa Lưu Ly bóng đẹp rộng bảy trăm do tuần. Xung quanh cho bài trí tám vạn bốn ngàn hàng cây đủ các thứ báu. Trong các giảng đường có tám vạn bốn ngàn tòa sư tử cao rộng, có hai ngàn Long nữ xinh đẹp vô cùng, miệng tỏa hương thơm, tay cầm đủ các loại hoa cùng hương bột, hương thoa. Các Long nữ cùng nhau trỗi kỹ nhạc để ca ngợi công đức của Phật và làm cho chúng hội vui vẻ. Trong hư không, các thứ tràng phan tơ lụa rực rỡ buông xuống, chuông báu cùng hòa lên những Âm điệu hay hơn cả tiếng nhạc. Trăm món ăn ngon đều được sắp bày đầy đủ. Xong đâu đó, Long vương cùng quyến thuộc từ xa cung đón đức thế-tôn. Khi ấy Phật cùng tám vạn bốn ngàn Bồ-tát, trên hai ngàn vị đệ tử đều dùng thần thông bay đến cung vua Vô Nhiệt. Ngài Mục-kiền-liên nương thần lực của Phật dời ao Vô Nhiệt rời khỏi mặt đất bảy trượng rồi hóa thành Kim-sí điểu vương vàng óng đứng trên Long cung bảo vua, Như-lai đã đến. Quyến thuộc của Long vương sợ hãi lông vảy dựng đứng chạy tìm chỗ trốn. Long vương an ủi:

"Các ngươi yên tâm chớ có sợ hãi, đó chỉ là do hiền giả Mục-kiền-liên hoá ra thôi. Các ngươi hãy trỗi kỹ nhạc chúc mừng và sắp đặt tòa sư tử rộng lớn để cung nghinh bậc Chánh Giác cùng hàng đệ tử."

Long vương cùng quyến thuộc tự tay sửa soạn sắp đặt đủ loại thức ăn ngon hơn cả các loại cao lương mỹ vị ở thế gian, ngoài ra còn có thức ăn ở cõi trời để cúng dường Phật cùng chúng Tăng. Thọ trai rửa bát xong, Phật thuyết pháp, tất cả chúng hội đều hoan hỷ.

(Trích kinh Hoằng Đạo Quảng Hiển Tam Muội quyển 3)

19. Mục-kiền-liên Ba Lần Nhìn Không Đúng

Phật ở tại thành Xá-vệ, Bấy giờ có các vị Tỳ-kheo tụ tập một chỗ cùng nhau bàn luận.

Có vị hỏi:

- Giảng đường Thiện Pháp có cột kèo gì không?

- Có cột, Ngài Mục-kiền-liên đáp.

Tỳ-kheo Vô Tuế lại nói không có cột. Mọi người liền sai một vị Tỳ-kheo có thần thông đến xem, vị ấy trở về bảo không có cột. Mọi người liền bảo với Mục-kiền-liên:

- Ngài không biết tại sao lại nói có cột. Đó là lời vọng ngữ đáng bị đuổi đi.

Nói rồi họ liền tập hợp tăng chúng. Khi ấy Phật dùng thần túc từ trên không trung đi đến, biết chuyện nhưng vẫn cố hỏi chư Tỳ-kheo:

- Các ông đang làm gì?

- Bạch Thế Tôn Ngài Mục-kiền-liên ngay đến việc không có cột cũng nói là có. Đó là lời không thật, nên chúng con muốn nhóm chúng yết ma tẩn xuất.

Phật hỏi Tỳ-kheo Vô Tuế.

Tại sao ông biết là không có cột.

Con đã từng một lần ngồi thiền trong giảng đường Thiện Pháp.

Phật bảo Mục-kiền-liên:

- Tại sao ông lại không đến xem, ông hãy quan sát cho thật kỷ rồi mới nói. Mục-kiền-liên chân thật nên không phạm giới.

(Trích luật Tăng Kỳ quyển 29)

20. Mục-kiền-liên Lòng Thật Việc Sai

Có người hỏi Ngài Mục-kiền-liên:

- Nước ao A-phù từ đâu chảy đến? Mục-kiền-liên đáp:

Nước ao này từ ao A-nậu-đạt chảy đến. Chư Tỳ-kheo nói:

- Nước trong ao A-nậu-đạt có tám công đức ngon ngọt, còn nước ở đây nóng sôi, mặn đắng, tại sao nói là từ đó. Này Mục-kiền-liên! Ông đã nói những lời suông, là người có lỗi. Nói những lời vọng ngữ như thế đáng bị tẩn xuất.

Chư Tỳ-kheo đem việc này bạch Phật. Phật bảo:

- Chư Tỳ-kheo! Các ông chớ nói Mục-kiền-liên có lỗi. vì sao? Vì ao A-nậu-đạt ở cách đây rất xa. Đúng là nước ấy có tám công đức ngon ngọt, nhưng vì từ đó chảy đến đây phải qua năm trăm địa ngục nhỏ. Vì vậy nên nước trở nên mặn đắng và nóng. Nếu các ông hỏi tại sao nước này mặn và đắng thì Mục-kiền-liên sẽ tùy câu hỏi mà trả lời.

Lại có một thời gian trời nắng hạn, Mục-kiền-liên nhập định thấy bảy ngày sau trời sẽ mưa lớn, nước đầy ngập các ao rãnh. Nghe tin ấy, dân chúng cả nước rất vui mừng, bỏ hết chuyện đồng áng đi trốn nắng.

Đến ngày thứ bảy chư Tỳ-kheo bảo với Mục-kiền-liên:

Ông nói bảy ngày nữa trời sẽ mưa lớn ngập hết ao lớn, hôm nay gió còn không có huống chi là mưa. Ông nói những lời suông cố ý dối gạt mọi người, đáng bị diệt tẩn.

Nghe vậy, Phật bảo chư Tỳ-kheo:

Mục-kiền-liên thấy việc trước mà không thấy việc sau. Như lai thấy cả việc trước lẫn việc sau. Ngày thứ bảy đúng là có mưa to, nhưng vì có La-hầu A-tu-la vương đem cơn mưa ấy trút vào biển. Mục-kiền-liên tùy theo suy nghĩ của mình mà nói cho nên không có tội.

(Trích luật Thập Tụng quyển 4)

KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

QUYỂN 15

1. Ưu-ba-ly cạo tóc cho Phật chứng được tứ thiền

2. Ca-chiên-diên độ bà lão bán nghèo sanh lên trời

3. Nhân duyên Nan-đà đắc đạo

4. Nan-đà có ba mươi hai tướng giống đức Phật

5. Tất-lăng-già-Bà-sai dùng thần túc cảm hóa nàng chăn trâu

6. Bạt-đà-la chia vật cho hai trưởng lão, Phật nói bổn duyên

7. Ca lưu đà di giáo hóa phi thời đến nỗi mất mạng

8. A-nan và Phật đời trước làm bạn thân

9. A-nan làm thị giả và thọ trì kinh điển

10. Đức Phật giải mộng

11. A-nan bị mẹ chiên đà la dùng thần chú bắt giữ

12. Phật thọ ký đời sau của con bò cho sữa

13. A-nan cảm hóa vua Ba-tư-nặc cúng dường

14. A-nan thử Tỳ-kheo Sơn-hướng, vấn nạn vua A-dục

1. Ưu-ba-ly Cạo Tóc Cho Phật Chứng Tứ Thiền

Thuở nọ đức Phật ở thành Xá-vệ, không ai dám cạo tóc cho Ngài, chỉ có một đồng tử Ưu-ba-ly dám làm việc đó. Lúc ấy cha mẹ của đồng tử đến trước Phật chắp tay thưa: "Bạch Thế Tôn, con của con có thể cạo tóc cho Ngài". Nhưng vì thân của Ưu-ba-ly quá khom nên cha mẹ dạy cậu đứng thẳng người một tí, song chớ đứng thẳng quá làm sao cho hơi thở phát ra không thô tháo.

Ưu-ba-ly bạch Phật: "Con có thể đứng thẳng cạo tóc cho Ngài". Cha mẹ bảo: "Con đừng nên đứng thẳng quá".

Phật nói: "Ngươi khéo cạo tóc cho ta nhưng hơi thở vào còn quá thô".

Cha mẹ cậu bảo: "Con chớ hít vào thô quá khiến Phật bất an". Phật dạy: "Con cạo tóc khéo nhưng hơi thở ra còn quá thô".

Cha mẹ lại nhắc: "Con chớ thở ra quá thô khiến Phật bất an".

Bấy giờ Ưu-ba-ly nhờ chú tâm theo dõi hơi thở ra vào mà chứng nhập được thiền thứ tư.

Đức Phật bảo A-nan: "nay Ưu ba ly đã vào thiền thứ tư, ông hãy đỡ lấy con dao trên tay cậu ta".

A-nan vâng lời, đỡ lấy con dao và dùng dụng cụ đựng tóc cũ an trí tóc của Thế Tôn.

Đức Phật dạy: "Con không nên dùng bình cũ đựng tóc".

Bấy giờ có vương tử Cù-ba-ly kéo quân chinh phạt nước khác, ông ta đến xin râu tóc của đức Phật, Ngài liền bằng lòng. Vương tử nhận được râu tóc nhưng không biết an trí nơi nào.

Phật dạy: "Ông hãy đặt những thứ đó vào trong tháp báu, tháp vàng, tháp bạc, dùng lụa màu, Y Lam-bà, Y Đầu-la gói lại".

Vương tử lại hỏi: "Con không biết đem đi bằng cách nào?"

Phật dạy: "Ông hãy dùng voi ngựa, xe cộ, hoặc liễn nhà vua, hoặc kiệu để chở đi, hoặc đội trên đầu, hoặc vác trên vai".

Lúc đó vương tử đem tóc của Thế Tôn đi theo, nên chinh phạt được thắng lợi. Khi trở về nước, vương tử liền xây tháp thờ tóc Phật. Đó là tháp khi đức Thế Tôn còn tại thế.

Về sau các Tỳ-kheo đi đâu cũng mang theo vật đựng tóc của đức Phật trước đây để dùng.

Phật dạy: "Các ông không nên đội bình đựng tóc trên đầu, cũng không nên mang tháp đến nơi đại tiểu tiện".

Do cung kính nên các Tỳ-kheo không dám ngủ chung với tháp mà đặt tháp nơi phòng khác.

Phật dạy: "Hãy đặt trên trụ cao, hoặc để ở cạnh đầu".

(Trích luật Tứ Phần quyển ba)

2. Ca-chiên-diên Độ Bà Lão Bán Nghèo Sanh Lên Trời

Ngày xưa ở nước A-bàn-đề có một trưởng giả giàu có, của cải nhiều vô số nhưng tham lam bỏn xẻn, lại thêm độc ác, không chút từ tâm. Trong nhà có nuôi một người tớ gái, sớm khuya bị chủ sai làm việc không được nghỉ, hễ có chút sơ suất liền bị ăn roi vọt. Áo mặc không đủ ấm, cơm chẳng đủ no, thân hình già yếu tiều tụy, bà muốn chết mà không được.

Một hôm bà cụ vừa xách bình ra bờ sông lấy nước, lại nhớ đến nỗi khổ đó nên cất tiếng khóc to. Lúc ấy tôn giả Ca-chiên-diên đi đến hỏi thăm bà: "tại sao cụ lại khóc?"

Bà cụ nghẹn ngào đáp: "thưa Tôn giả, tôi đã già rồi nhưng thường bị chủ sai làm công việc khổ nhọc, lại thêm nghèo khốn, cơm áo không đủ, muốn chết cũng chẳng được".

Tôn giả hỏi: "Nếu như bà nghèo quá, tại sao bà không bán cái nghèo đi?"

Bà cụ hỏi lại: "Thưa tôn giả, cái nghèo có thể bán được ư? Ai sẽ mua đây?"

Tôn giả đáp: "Thật đấy, cái nghèo có thể bán được".

Tôn giả nhắc đi nhắc lại ba lần như thế bà cụ mới đồng ý.

Tôn giả bảo: "Bà muốn bán cái nghèo thì phải nghe theo lời tôi".

Bà đáp: "Thưa vâng"

Tôn giả bảo: "Trước hết bà nên tắm gội".

Khi bà tắm gội xong, tôn giả lại bảo: "Bà hãy nên bố thí"

Bà cụ nói: "Thưa tôn giả, tôi quá nghèo khổ, hiện giờ tôi hoàn toàn không có thứ gì để bố thí, chỉ có cái bình này là vật của chủ nhà thì lấy gì mà bố thí đây?"

Tôn giả liền trao bát cho cụ bà và bảo: "Bà hãy mang bát này đi lấy một ít nước sạch".

Bà cụ nghe theo, đi lấy nước về dâng cho tôn giả. Ngài nhận lấy bát nước và chú nguyện cho bà, sau đó dạy bà thọ trai. Tôn giả giảng cho bà nghe các công đức niệm Phật. Ngài hỏi: "Nay bà có chỗ ở không?"

Bà đáp: "Thưa không, bạch Tôn giả. Nếu lúc xay giã thì con nằm bên cối xay, nấu ăn hay làm các công việc thì tùy theo những chỗ đó mà nằm nghỉ. Lúc không làm việc thì ngủ ở đống phân".

Tôn giả Ca-chiên-diên nói: "Khi bị sai khiến làm việc, bà hãy làm với tâm cung kính, cẩn thận chớ sanh lòng oán ghét. Sau đó chờ chủ và mọi người đi ngủ, bà hãy lặng lẽ mở cửa hông, tìm nơi kín đáo, trải cỏ sạch mà ngồi tư duy, quán niệm đức Phật, chớ sanh niệm ác".

Bấy giờ bà lão vâng làm theo lời Tôn giả, vào cuối đêm ấy bà qua đời, thần thức sanh lên cõi trời Đao-lợi. Sáng ra, trưởng giả phát hiện bà đã chết, mới sai người dùng cỏ cột chân kéo thi thể bỏ trong rừng lạnh. Cùng lúc ấy có vị thiên tử và năm trăm thiên nữ làm quyến thuộc, vì phước trời đã hết nên mạng chung. Bà cụ nghèo kia sanh lên trời và được thế vào nơi ấy.

Theo phép sanh lên trời, nếu người có căn tánh lanh lợi thì sẽ biết được duyên nghiệp đời trước của mình, còn người căn tánh chậm lụt thì họ chỉ biết hưởng thú vui của cõi trời mà thôi.

Bấy giờ bà cụ này sanh lên trời cùng vui chơi với năm trăm thiên nữ mà không biết được nhân duyên gì mình được sanh lên đây.

Khi ấy Tôn giả Xá-lợi-phất đang ở cung trời Đao-lợi, Ngài biết được nhân duyên sanh lên trời của vị thiên tử này, nên đến hỏi: "Này thiên tử! Ông nhờ phước đức gì mà được sanh lên cõi trời này vậy?"

Thiên tử đáp: "Bạch Tôn giả, con không biết".

Lúc ấy vị thiên tử nhờ nương vào đạo nhãn của Tôn giả Xá-lợi-phất, thấy thân cũ của mình, nhờ tôn giả Ca-chiên-diên mà được sanh lên trời.

Bấy giờ vị thiên tử này lập tức dẫn năm trăm thiên nữ đi xuống rừng lạnh để rải hoa, đốt hương cúng dường tử thi, ánh sáng chiếu rực rỡ. Khi ấy trưởng giả kia nhìn thấy cảnh lạ lùng đó liền sai người hầu đến rừng xem xét. Họ nhìn thấy chư Thiên cúng dường tử thi, vội hỏi: "Đây là thi thể của kẻ nô tỳ hôi hám, khi bà ta còn sống mọi người không muốn nhìn thấy mặt, huống gì nay đã chết, tại sao chư Thiên lại cúng dường?"

Bấy giờ thiên tử bèn thuật rõ nguồn gốc của mình cho họ nghe.

(Trích kinh Hiền Ngu quyển bảy)

3. Nhân duyên Nan-đà Đắc Đạo

Bấy giờ đức Phật ngự ở thành Tỳ-xá-ly. Một hôm, có Nại nữ xinh đẹp, ngồi xe báu lộng lẫy đến chỗ Phật. Cô ta xuống xe ân cần thăm hỏi đức Như Lai. Lúc đó Nan-đà đi kinh hành cách Phật không xa, Nại nữ liền đi tới chỗ Nan-đà, lấy tay sờ vào chân Tôn giả và nói: "Thưa tôn giả, tôi là Nại nữ đây".

Ngay lúc đó, Nan-đà xúc động liền xuất tinh, nước tinh chảy xuống làm bẩn tay cô ta. Nại nữ lập tức đảnh lễ, đến thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, người như vậy mà Ngài cho ở trong chúng sao?"

Phật đáp: "Người như thế nên cho ở trong chúng, vì sao? Bởi Nan- đà không bao lâu nữa sẽ thành tựu quả vô lậu".

Nại nữ im lặng, bỏ đi. Nại nữ đi chưa xa, Phật bảo A-nan: "Ông hãy nhóm họp tất cả đại chúng Tỳ-kheo đến tại giảng đường".

Khi đại chúng đã nhóm họp xong, đức Phật bảo: "Ta xét thấy trong chúng Tỳ-kheo, ai cũng phải có đủ quần áo lót để bó thân thể, đó là pháp các Tỳ-kheo cần phải học".

Phật hỏi Nan-đà: "Này Nan-đà, tại sao ông lại để xảy ra trạng thái như vậy?"

Nan-đà trong lòng hỗ thẹn thưa: "Bạch đức Thế Tôn, xin người hãy nói pháp cho con nghe. Sau khi nghe xong, con sẽ vào chốn thanh vắng để quán sát pháp như thật, an vui tu tập".

Phật dạy: "Ông hãy quán thân này, tùy theo sở hành của nó mà quán sát từ đầu đến chân, cho đến tóc lông móng răng... bao nhiêu thứ không sạch chứa đầy dẫy trong thân ông. Hãy quán sát đúng như thật, xem nó là bất tịnh hay không bất tịnh? Hãy quán sát những thứ xấu xa đó, xem nó ở chỗ nào và từ đâu đến?"

Lúc ấy, Nan-đà nghe xong lời dạy ấy liền đảnh lễ Phật rồi lui ra. Sau đó, Nan-đà tìm đến nơi thanh vắng, ngồi quán sát thân thể này từ đầu đến chân, biết bao nhiêu thứ bất tịnh. Ông thấy rõ từng chi phần, biết cả nguồn gốc nhóm họp và sanh ra nó. Ông nghĩ: "giờ ta phải xa lìa nó thì không còn tâm dâm dục".

Nan-đà nói kệ:

Dâm dục ta đã biết

Ngươi từ ý tưởng sanh

Nếu ta không nghĩ đến

Thì làm sao có ngươi?

Bấy giờ Nan-đà ở chỗ thanh vắng tu tập và chứng đắc A-la-hán. (Trích kinh Tăng Nhất A Hàm quyển chín, chương mười ba)

4. Nan-đà Có 32 Tướng Giống Như Đức Phật

Vào buổi sớm, khi Phật vừa đắc đạo, toàn thân phóng ánh sáng chiếu khắp đại thiên. Các hàng người, trời, rồng, Bồ-tát trong mười phương đều đến nghe Phật nói pháp. Tất cả vô cùng vui sướng, tuỳ theo bổn hạnh của mình mà mỗi người đều chứng đạo quả. Riêng Nan-đà em Phật không chịu nghe theo, làm trái lời Phật dạy nhưng lại muốn tu hành. Nan-đà có ba mươi hai tướng đẹp. Ở trong hàng đệ tử, ông ôm bát đắp y Chân-việt, hình dáng giống như đức Phật. Vì thế, các Tỳ-kheo, những người chưa chứng đạo nhãn từ xa trông thấy Nan-đà, họ đều làm lễ.

Phật bảo Nan-đà: "Từ nay về sau, ông không được đắp y Chân-việt nữa, phải đắp Ca-sa màu đen. Vì sao? Bởi ông làm trái với giáo pháp của ta mà nhận sự đảnh lễ của các Tỳ-kheo, ông sẽ rơi vào địa ngục".

(Trích kinh Thập Phần Thí Dụ quyển 4)

5. Tất-lăng-già-bà Sai Dùng Thần Túc Cảm Hóa Cô Gái Chăn Bò

Bấy giờ, tôn giả Tất-lăng-già-bà-sai ở thành Vương xá. Một hôm đến giờ tôn giả theo thứ lớp đi khất thực, ngang qua nhà cô gái chăn bò. Nhìn thấy cô gái đang khóc ở trong nhà, tôn giả liền hỏi: "Vì sao cô khóc?"

Cô đáp: "Thưa tôn giả, hôm nay là ngày lễ, mọi người đều hội họp vui chơi, riêng con không có xiêm y đẹp nên không được tham dự".

Lúc đó, tôn giả liền hóa ra các thứ y phục, đồ trang sức châu báu, anh lạc, vàng bạc cho cô gái rồi bỏ đi. Sau khi trang điểm xong, cô gái lên đường dự hội. Mọi người trông thấy liền hỏi: "Ở đâu cô có y phục này?"

Cô gái nói rõ nguyên nhân. Thế là tiếng đồn đến tai quốc vương, nhà vua cho gọi cô gái chăn bò và mời Tỳ-kheo Tất-lăng-già-bà-sai đến. Vua hỏi tôn giả: "Ở đâu mà tôn giả có được những thứ y phục bằng vàng tốt đẹp, chẳng phải những thứ hiện có ở thế gian".

Tôn giả liền cầm cây gậy đánh vào tường và gõ lên giường, tất cả đều hóa thành màu vàng óng. Tôn giả nói: "Những thứ gì mà cô gái thuộc giai cấp Thủ-đà-la này có được là đây vậy".

Nhà vua nói: "thưa Tôn giả, Ngài có đại thần túc, xin mọi người hãy ra về.

(Trích luật Tăng Kỳ quyển 29)

6. Bạt Nan-đà Phân Chia Vật Dụng

Bấy giờ, đức Thế Tôn trụ tại nước Kiều-tất-la, an cư với nhiều Tỳ-kheo. Các bạch y cư sĩ thấy chúng Tăng đông, nên cùng nhau xây dựng Tinh xá và sắm y cúng dường. Năm sau, đức Phật trở về an cư ở Tinh xá Kỳ Hoàn. Nơi đó chỉ còn hai vị Tỳ-kheo trưởng lão, các cư sĩ thầm nghĩ: "Năm nay chúng ta sẽ cúng dường như năm trước để các vị được y còn chúng ta được nhiều phước đức".

Thế là, nhiều người đem y và vật thực cúng dường hai vị trưởng lão. Hai vị thầm nghĩ: "Phần y và phẩm vật nhiều quá, nếu chúng ta chia nhau thì không biết có phạm tội gì không?"

Rốt cuộc họ không dám chia. Bấy giờ tôn giả Bạt-nan-đà đi du hóa khắp nơi, xem xét vật cúng dường nhiều hay ít. Hai vị trưởng lão từ xa trông thấy Bạt-nan-đà đến vội đứng dậy nghinh đón, mời ngồi và thăm hỏi.

Lúc đó Bạt-nan-đà hỏi: "Mùa an cư này chúng Tăng có được vật cúng dường không?"

Hai vị trưởng lão đáp: "thưa có". Bạt-nan-đà hỏi: "Đã chia chưa?"

Đáp: "Dạ chưa".

Hỏi: "Tại sao chưa chia?"

Trưởng lão đáp: "Vì y và phẩm vật nhiều quá mà chúng tôi thì ít người. Nếu chia không biết sẽ phạm tội gì?"

Bạt-nan-đà nói: "Các vị chưa chia thì tốt".

Hai vị trưởng lão thưa: "Tôn giả có thể chia được không?"

Đáp: "được".

Bạt-nan-đà lại bảo: "Trong việc này chúng ta phải tác pháp yết ma, không nên chia ngang".

Bấy giờ hai vị trưởng lão đem tất cả y vật đặt trước Bạt-nan-đà. Bạt-nan-đà đem y chia thành ba phần và bảo: "Hai vị mỗi người một bên, riêng tôi ngồi đống giữa".

Bạt-nan-đà lại bảo: "Các vị trưởng lão hãy nhứt tâm nghe yết ma, hai vị một phần y gọi là ba, tôi hai phần y gọi là ba, yết ma như vậy có thành không?"

Đáp: "Thành".

Bạt-nan-đà lại bảo: "Hai vị hãy gói y lại rồi vác đi".

Hai vị trưởng lão nói: "Phần y này chúng tôi chưa chia, làm sao đem đi?"

Bạt-nan-đà bảo: "Nếu nay ta chia giúp các ông thì lựa một y tốt ở trong đó dành cho người biết pháp rồi sau đó sẽ chia ra".

Trưởng lão đáp: "Chiếc y tốt này dành cho Tôn giả".

Bạt-nan-đà liền đem chiếc y tốt để sang một bên còn các y khác chia thành hai phần cho hai trưởng lão. Chia xong, Bạt-nan-đà gói y và phẩm vật lại vác về Tinh xá Kỳ Hoàn. Các Tỳ-kheo đi kinh hành từ xa trông thấy Bạt-nan-đà đến, họ bảo nhau: "Bạt-nan-đà không biết xấu hổ, có thấy nghe nghi tội, người nhiều ham muốn không chán đã đến kìa. Đợi Bạt-nan-đà đến gần, mọi người liền hỏi: "Này Bạt-nan-đà, người từ đâu về mà được nhiều thứ y vật như thế?"

Bạt-nan-đà trình bày cho mọi người nghe sự việc trên. Trong đó có vị Tỳ-kheo hành hạnh đầu đà, ít tham muốn biết đủ. Khi vị này nghe được việc ấy thì cảm thấy không bằng lòng, trách mắng Bạt-nan-đà đủ điều: "Tại sao ông mang danh Tỳ-kheo mà lại cố đoạt lấy vật của hai trưởng lão?"

Bấy giờ, các Tỳ-kheo đem sự việc bạch Phật, Ngài cũng trách mắng Bạt-nan-đà đủ điều và nói với các Tỳ-kheo: "Ông Bạt-nan-đà chẳng phải chỉ trong đời này đoạt lấy đồ vật của hai vị trưởng lão kia mà trong đời quá khứ đã từng làm như thế, bên một khúc sông có hai con rái cá thường bơi ở giữa dòng. Một hôm, hai chú rái cá này bắt được một con cá chép nhưng không biết chia sao cho đồng. Lúc ấy, Dã can ra sông uống nước. Dã can trông thấy hai chú rái cá liền hỏi: "Này các cậu đang làm gì thế?"

Rái cá nói: "Ông ơi! Chúng tôi bắt được con cá lớn này nhưng không biết phải chia sao cho đồng, ông có thể chia giùm được không?"

Dã can liền đáp: "Được, việc phân chia phải căn cứ trên sách vở chứ không thể làm bừa được."

Bấy giờ Dã can chia cá thành ba phần, phần đầu, phần đuôi và phần giữa nhiều mỡ và thịt. Chia xong, Dã can hỏi: "Trong hai cậu đây, ai thích bơi gần bờ?"

"Tôi đây"! Rái này đáp

Dã can lại hỏi: "Ai thích lội vào nước sâu". "Tôi đây"! Rái kia đáp

Bấy giờ Dã can bảo: "Các cậu nên lắng lòng nghe, trong kinh sách ghi: "Ai đi gần bờ thì sẽ được phần đuôi, ai thích lội vào nước sâu thì sẽ cho phần đầu, còn lại phần giữa dành cho người biết cách chia".

Xong xuôi, Dã can liền ngậm phần giữa con cá chép về nhà, vợ dã can thấy chồng mang cá về thì hỏi: "Cá chép này ở đâu mà có?"

Dã can đáp: "Có kẻ ngu si, không biết xử việc nên ta dối gạt mà có được".

Phật dạy: "Này các Tỳ-kheo, hai con rái cá trước kia nay là hai vị Tỳ-kheo trưởng lão, còn Dã can chính là Bạt-nan-đà".

(Trích luật Thập Tụng, phần Thiện Tụng quyển ba, luật Tăng Kì cũng giống như vậy)

7. Tai Hại Của Sự Giáo Hóa Phi Thời

Bấy giờ đức Phật ở nước Xá-vệ. Lúc đó tôn giả Ca-lưu-đà-di đã chứng được quả A-la-hán, tôn giả thầm nghĩ: "Trước đây ta còn ở trong bọn Lục quần Tỳ-kheo, thường làm vẩn đục tâm niệm các vị cư sĩ ở nước Xá-vệ. Giờ ta nên quay lại giáo hóa cho họ được thanh tịnh".

Tôn giả liền trở về, độ được gần một ngàn nhà cư sĩ. Có nhà, chồng đắc đạo, hoặc có nhà thì vợ đắc đạo, số nhiều chẳng thể tính kể.

Bấy giờ, ở thành Xá-vệ có nhà Bà-la-môn. Nhà này đáng dùng thân Thanh-văn để độ, Tôn giả Ca-lưu-đà-di thầm nghĩ: "Nay ta hãy đến độ nhà Bà-la-môn này".

Lúc ấy, trong thành Xá-vệ tổng cộng có một ngàn nhà. Sáng sớm, tôn giả ôm bát vào thành khất thực. Khi đến nhà Bà-la-môn này thì người chồng đi vắng, vợ ông ta đóng cửa chiên bánh. Tôn giả nhập định, dùng thần lực đi qua lớp cửa rồi mới ra hiệu. Người vợ của Bà-la-môn quay đầu ra nhìn thấy tôn giả, nhưng cửa vẫn còn đóng. Bà nghĩ: "Sa-môn này vào ngả nào đây? Chắc là vì tham bánh của ta nên cố lẻn vào xin, ta nhất định không cho. Giả sử ông ấy làm cho mắt lồi ra, ta cũng không cho".

Tôn giả dùng thần lực làm cho hai mắt lồi ra. Bà suy nghĩ: "Dù cho mắt ông ta lồi ra như cái chén thì ta cũng không cho".

Tôn giả liền dùng thần lực làm y như thế. Bà ta lại nghĩ: "Dù cho ông ta đứng chổng đầu xuống đất thì ta cũng không cho".

Tôn giả cũng vận thần lực làm y như vậy. Bà lại nghĩ: "Dù ông ta có chết đi, ta cũng chẳng cho đâu!"

Tôn giả liền dùng thần lực nhập diệt thọ tưởng định, bặt các nguồn tâm tưởng, không còn hay biết gì nữa. Lúc đó, vợ của vị Bà-la-môn dùng sức kéo xô Ngài nhưng thân cũng chẳng nhúc nhích. Bà ta sợ quá liền nghĩ: "Sa-môn thường vào cung vua Ba-tư-nặc là thầy của Mạt-lợi phu nhân, nếu như họ nghe tin có Sa-môn chết ở nhà ta thì hẳn chúng ta sẽ bị nguy to, và ước ao: "Nếu ông sống lại thì ta sẽ cho một cái bánh". Tôn giả Ca-lưu-đà-di liền xuất định, thân thể linh hoạt như thường.

Lúc đó, nhìn thấy bánh của mình nướng vừa đẹp lại vừa ngon, bà ta cảm thấy tiếc, không muốn cho. Bà liền lấy cái chão ở bên cạnh, làm lại một chiếc bánh nhỏ hơn. Thế nhưng, khi bà bỏ lên chiên thì chiếc bánh lại càng to đẹp hơn. Thấy vậy, bà liền lấy chiếc bánh nướng trước kia cho Ngài, nhưng vừa cầm lấy một chiếc thì những chiếc khác dính vào nhau.

Tôn giả nói: "Tùy ý, chị muốn cho bao nhiêu cũng được".

Bà liền cầm bốn chiếc bánh đưa cho tôn giả, nhưng tôn giả không lấy và nói: "Tôi không cần bánh này. Nếu chị muốn cúng thì mang đến Tinh xá Kỳ hoàn cúng dường cho chúng Tăng.

Người phụ nữ này do đời trước đã gieo trồng căn lành nên tự nghĩ: "Vị Tỳ-kheo này thật sự không tham bánh, chỉ vì xót thương ta nên đến khất thực".

Thế là bà mang hết cả rổ bánh đi vào Tinh xá Kỳ hoàn, cúng dường cho chúng Tăng. Sau khi cúng xong, bà đến ngồi trước mặt tôn giả Ca-lưu-đà-di. Bấy giờ tôn giả quán nhân duyên đời trước của bà, rồi thuyết pháp cho bà nghe. Nghe xong, bà xa lìa trần cấu chứng được pháp nhãn thanh tịnh, bà xin quy y Tam bảo, làm vị Ưu-bà-di.

Bấy giờ, bà trở về nhà, cùng lúc người chồng cũng vừa về đến. Bà đem mọi sự kể cho chồng nghe và nói: "Giờ tôi đã chứng được quả Tu-đà-hoàn, ông hãy đến đó".

Nghe vợ nói, Bà-la-môn này lập tức đến chỗ tôn giả Ca-lưu-đà-di. Nghe được pháp mầu, ông ta cũng chứng được đạo nhãn thanh tịnh, làm vị Ưu-bà-tắc.

Từ đó, cả hai vợ chồng thường dốc hết sức lực và tài của cúng dường cho tôn giả. Đến lúc ông bà mạng chung vẫn còn dặn dò đứa con phải cúng dường y như trước. Người con vâng lời, như pháp cúng dường.

Ít lâu sau, vợ của người con ở nhà dệt vải còn chồng đi làm. Một hôm, người vợ trông thấy tên đầu đảng cướp khôi ngô tuấn tú. Cô ta liền gọi người hầu đến và nói: "Ngươi hãy gọi ông ta đến đây cùng vui vẻ với ta". Lúc đó, tôn giả Ca-lưu-đà-di đến nhà cô khất thực và nói pháp cho cô nghe về lỗi dâm dục, quở trách về tội phá giới. Cô sanh lòng nghi, sợ Ngài biết việc xấu này sẽ nói lại với chồng, mới tìm cách giả bệnh, mời tôn giả ở lại. Tôn giả ở lại nói pháp, cô cố giữ tôn giả đến mặt trời lặn. Lúc đó Tôn giả đứng dậy đi tới đống phân, tên đầu đảng cướp rút dao bén chặt đầu tôn giả rồi vùi thi thể trong đống phân. Đến giờ thuyết giới, chúng Tăng phát thẻ dư một chiếc. Ai nấy lần lượt hỏi thăm. Đức Phật bảo: "Ca-lưu-đà-di đã nhập Niết-bàn rồi".

Đêm trôi qua, trời vừa sáng, đức Phật cùng chúng Tăng vào thành Xá-vệ, đến chỗ đống phân. Đức Phật vận thần lực khiến cho tử thi bay vọt lên hư không. Các Tỳ-kheo đón lấy thi thể đặt lên giường, mang ra ngoại thành hỏa thiêu, xây tháp cúng dường.

Bấy giờ vua Ba-tư-nặc hay tin Tôn giả Ca-lưu-đà-di chết trong nhà Bà-la-môn, lập tức ra lệnh giết sạch bảy đời của họ và mười nhà xung quanh, đồng thời lấy hết tài sản của vùng đó, bắt năm trăm tên cướp chặt hết tay chân, đem bỏ vào trong hầm ở Kỳ-hoàn. Các Tỳ-kheo đi khất thực nghe việc ấy, mới về bạch Phật. Ngài dạy: "Tội lỗi đó đều do phi thời vào thôn xóm".

(Trích luật Thập Tụng, luật Tam Tụng quyển bốn)

8. A-nan Và Phật Đời Trước Là Bạn Thân

Bấy giờ đức Phật du hóa ở nước Ba-la-nại. Một hôm Ngài ngồi dưới cội cây, hoan hỉ mỉm cười, phóng ra hào quang năm sắc. Thấy vậy, Tôn giả A-nan quỳ xuống hỏi nguyên do. Phật bảo: "Thuở xưa, vào thời Phật Ca-diếp, nơi này có Tinh xá, trong đó có hai ngàn vị Sa-môn, đức Phật Ca-diếp thường giảng chánh pháp cho họ nghe". A-nan liền trải giường dây, rồi quỳ xuống thỉnh: " Mời đức Thế Tôn ngồi để vùng đất này có phước, được hai vị Phật xuất hiện.

Sau khi Phật an toạ xong, Ngài đưa tay chỉ ở phía xa: "Ở kia có huyện lớn, tên là Duy-lăng. Thuở đó có một người thợ gốm tên Hoan-dự, là người nhân từ, nhiều lần đến chỗ đức Phật, nghe Ngài thuyết pháp. Tuy ông ta là thợ gốm, nhưng chưa từng đào đất vì sợ tổn hại trùng kiến. Ông chỉ lấy đất rơi rải ở bờ đê và nơi bị chuột đào hư hoại đem hòa vào nhau làm bình để đổi gạo cơm, nhiều hay ít tùy theo người trao đổi chứ ông ta chưa hề tranh giá cả. Thức ăn đổi được, ông đem về phụng dưỡng cha mẹ. Cha mẹ ông đã già yếu, thiếu thốn lại mù loà. Lòng hiếu thảo của Hoan-dự thật khó sánh.

Vào một buổi sớm, đức Phật Ca-diếp đắp y mang bát vào thành, đến nhà Hoan-dự hỏi cha mẹ ông: "Hiếu tử đi đâu rồi?"

Ông bà đáp: "Đệ tử Phật vừa đi ra ngoài. Nhà có cơm canh ngon, xin được cúng dường Ngài".

Đức Phật dùng bát sớt lấy cơm canh, ngồi xuống ăn xong rồi từ giã ra đi. Khi người con trở về, nhìn thấy cơm canh có phần vơi bớt, mới hỏi: "Mẹ ơi, ai đã lấy thức ăn này vậy?"

Cha mẹ đáp: "Đức Phật đến nhà ta khất thực, Ngài tự lấy cơm canh, ăn xong và đã đi rồi".

Hoan-dự bồi hồi, buồn vui lẫn lộn, than thở: "Đức Phật là đấng Như Lai vô sở trước chánh đẳng chánh giác, bậc thầy của trời người. Chư Thiên, vua chúa cúng dường thức ăn ngon, nhưng vẫn còn sợ không dám dâng lên đức Thế Tôn. Ta ở nơi nghèo hèn, thức ăn không ngon nhưng Ngài lại xót thương sự nghèo hèn của ta nên tự đến lấy thức ăn.

Nỗi buồn vui kết tụ, Hoan-dự dập đầu xuống đất, tưởng nhớ ân đức Phật độ khắp nơi như thế, ông ta vui mừng đến nỗi quên ăn cả nửa tháng. Cha mẹ nhân đó cũng vui mừng, quên ăn bảy ngày. Hơn một tháng sau, đức Phật lại đến nhà Hoan-dự. Nhưng ông ta cũng không có ở nhà, Ngài lại lấy thức ăn, ăn xong mới đi. Khi Hoan-dự trở về nhà, cha mẹ kể lại việc ấy, cha mẹ và chàng vì quá vui mừng nên quên ăn số ngày như trước. Bấy giờ rồng làm mưa, ngày đêm không dứt, làm cho Tinh xá bị hư dột.

Phật bảo các Sa-môn: "Hoan-dự mới làm nhà, các ông hãy đến xin ngói của ông ta về lợp Tinh xá.

Các vị Sa-môn đến, Hoan-dự lại vắng nhà, cha mẹ chàng hỏi: "Ai dở ngói nhà tôi vậy?"

Sa-môn đáp: "Tinh xá của Phật bị hư dột, Ngài bảo chúng tôi đến lấy ngói của nhà này để sửa lại Tinh xá".

Cha mẹ Hoan-dự đáp: "Tốt quá, con tôi phước đức nhiều nên mới được như vậy".

Rồi họ cúi đầu vui vẻ, thưa: "Xin các vị cứ lấy nhiều đi để cho tôi được phước vô lượng".

Các vị Sa-môn vừa đi khỏi, Hoan-dự về đến trông thấy sự việc, mới hỏi: "Ai dở ngói nhà mình vậy?"

Cha mẹ chàng đáp: "Tinh xá của đức Phật bị mưa dột, Ngài sai các vị Sa-môn đến, lấy ngói về lợp lại".

Hoan-dự hướng về Tinh xá Phật, cúi đầu sát đất, nói: "Thế Tôn trí tuệ vô lượng, đế vương, chư hầu xây cung điện bảy báu cúng dường nhưng Ngài không ở, lại lấy thứ ngói xấu xí này, chỉ vì muốn ban phước cho con".

Lòng ông ta vui mừng khoan khoái, quên ăn, quên uống như trước.

Bấy giờ đức Phật dẫn năm trăm vị Sa-môn vào vương quốc. Nhà vua nước này tên là Chỉ-duy, đích thân nghinh đón Phật. Nhà vua xuống xe, chỉnh đốn oai phong, làm lễ chào hỏi.

Sau khi nghe Phật thuyết kinh xong, nhà vua thỉnh cầu: "Xin đức Thế Tôn cùng các vị Sa-môn hạ cố đến hoàng cung dùng bữa cơm đạm bạc".

Đức Phật im lặng nhận lời. Sau khi đã chuẩn bị xong các thức ăn ngon, nhà vua sai người đến thỉnh Phật. Ông ta rửa tay, đích thân dâng thức ăn cúng dường và đảnh lễ Ngài.

Thọ trai xong, nhà vua đến ngồi trước Phật. Ngài dạy: "Xưa kia, nhà vua đã phụng sự Tam bảo, ngày nay nhận được phước ấy, sanh vào cõi người, bỏ thân nữ làm nam, được ngôi vị cao quý ở thế gian. Thông thường phép làm vua, phải lấy lời dạy của Thánh nhân để chế ngự tâm mình, đem lòng khoan dung, chăm sóc cho dân chúng. Lời uỷ mị là ngọn lửa thiêu đốt quốc gia, đại vương nên cẩn thận".

Nhà vua cúi đầu nhận lời dạy bảo. Vua còn thỉnh Phật ở lại suốt ba tháng để ông ta đem giường bảy báu, mùng màn, mền nệm, thuốc men dâng cúng hết các thứ báu ở trong nước, nhưng Phật chưa chấp nhận. Nhà vua thầm nghĩ: "Sự cúng dường tối thượng đó còn ai hơn ta!"

Đức Phật biết ông ta có tâm cống cao, Ngài bảo: "Có người hơn nhà vua, sự cúng dường của ông ta thật là vô lượng".

Vua hỏi: "Xin Thế Tôn cho con được nghe tên người đó";

Phật bảo: "Ở huyện Duy-lăng có người con hiếu thảo, tên Hoan-dự, thờ phụng Tam bảo, cúng dường chư Phật, lãnh thọ chánh pháp của ta. Ông ta có lòng khoan dung, nhìn người bình đẳng, dưỡng nuôi vạn vật, tâm thành trong sạch, việc làm chân thật, không giữ của báu, chuyên làm đồ gốm, bán nuôi cha mẹ, không tranh giá cả, nhẫn nhục từ bi, lấy đạo làm tâm, vui sách Thánh hiền, không dám cưới vợ, sợ vợ bất hiếu, hỗn với cha mẹ. Mỗi lần Hoan-dự đi đến chỗ Phật, lắng lòng nghe pháp, trình bày nỗi khổ, đó là vì thương cha mẹ mù loà, không được thấy Phật. Nhắc đến điều ấy thì ông ta rơi lệ. Phật lấy thức ăn của cha mẹ ông, lại đến tháo ngói, thế mà cả nhà không chút oán hận, lại còn vui vẻ, quên cả đói khát đến hơn nửa tháng. Đó mới là người chí nhân chí hiếu, công đức khó sánh. Giờ đây Như Lai phải đi giáo hóa khắp trong thiên hạ, không thể nhận lời cầu thỉnh của vua".

Nghe lời ấy xong, nhà vua thầm giận. Đức Phật lại nói: "Luận về công đức, người kia trong sạch, lại có tín tâm, hạnh hiếu khó bì, chăm sóc chu đáo, chưa từng bất hiếu, nghĩ nhớ ân đức cha mẹ nuôi dưỡng, hạnh ấy ai bằng! Chẳng phải là điều mà mọi người sánh kịp". Nhà vua khen ngợi: "Hay thay! Hoan-dự chí hiếu, được Phật tán dương công đức tốt đẹp đến mức như thế. Giờ đây Trẫm sẽ cung cấp lương thực để giúp ông ta dưỡng nuôi cha mẹ".

Sau khi nói kinh xong, đức Phật từ giã, lên đường giáo hóa. Nhà vua sai sứ chở theo năm trăm xe lương thực, dầu xoa, đề hồ, thạch mật và các thứ châu báu đến nhà Hoan-dự. Với sự khiêm cung chân thành, sứ giả nói: "Đức Thế Tôn nhiều lần ngợi khen hiền giả là người chí hiếu, hạnh từ vang khắp. Nay, đại vương lòng hoan hỉ, sai tôi kính đem quà đến biếu, xin hiền giả hãy nhận những vật này để phụng dưỡng cha mẹ và cúng dường đức Phật".

Hoan-dự đáp: "Cảm ơn đại vương đã có lòng thương tưởng giúp đỡ tôi".

Bấy giờ sứ giả trở về cung, thuật rõ ý của Hoan-dự cho nhà vua nghe.

Lúc đó con của Phạm chí ở cùng huyện tên là Hoa-kết, trước nay cùng Hoan-dự kết làm bạn thân. Hai người đã nhiều kiếp kết thân, hướng dẫn thành tựu cho nhau, lâu đời càng sâu đậm.

Một hôm cả hai cùng tắm trong dòng sông lớn, từ xa trông thấy cội cây to, Hoan-dự chỉ: "Như Lai Ca-diếp hiện đang ở đó, chúng ta cùng nhau đến yết kiến Ngài, Phật đạo khó gặp, lẽ nào ta không mong mỏi sao?"

Hoan-dự lại bùi ngùi nói: "Ở đời khó gặp Phật, như loài hoa Ưu-đàm, trải qua nhiều kiếp mới nở một lần, há lại bỏ qua!"

Hoan-dự liền kéo áo bạn, đến chỗ đức Phật. Hoan-dự cúi đầu đảnh lễ còn Hoa-kết chỉ vái chào rồi ngồi xuống. Hoan-dự thưa: "Hoa-kết là bạn thân của con, mê lầm chưa tỉnh, xin Ngài hãy giải trừ mối nghi cho bạn ấy".

Đức Ca-diếp tùy theo bịnh mà nói pháp, Hoa-kết tỏ ngộ, kính tin Tam bảo. Cả hai đều hoan hỉ cúi đầu từ giã đức Phật. Trên đường về, Hoa kết nói: "Thế gian may mắn có Phật, diệt trừ xấu xa. Sao bạn không xuất gia làm Sa-môn?"

Hoan-dự đáp: "Cha mẹ tôi tuổi đã xế chiều, lại còn mù lòa, trông cậy vào tôi để sống qua ngày. Vì vậy tôi không thể xuất gia".

Hoa-kết nói: "Tôi sẽ làm Sa-môn".

Hoan-dự liền đem sự việc thưa với Phật, Ngài thâu nhận và truyền trao giới pháp cho Hoa-kết. Nhiều năm về sau, Hoa-kết thác sanh lên cõi trời thứ tư. Từ cõi trời hạ sanh xuống cõi người, tu chứng thành Phật.

Phật bảo các Tỳ-kheo: "Hoa-kết bấy giờ nay chính là thân ta, Hoan-dự là A-nan. A-nan là người bạn tốt, đưa ta đến chỗ đức Phật Ca-diếp nghe kinh, khiến cho ta được thành Phật. Thông thường, người bạn tốt là nền tảng của muôn phước, hiện đời giúp ta thoát khỏi lao ngục của nhà vua, khi chết đóng được cánh cửa Tam đồ, lên trời đắc đạo. Những việc đó đều do sự giúp đỡ của bạn hiền.

(Trích kinh Hoan-dự)