SỐ 2121 — KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

14. Hiện Thân Chim Sẻ Nhổ Xương Miệng Cọp

Thuở xưa, Bồ-tát hiện thân chim Sẻ chúa, lòng từ cứu chúng sanh như bảo vệ vết thương trên thân mình.

Bấy giờ có một con cọp vì ăn thịt loài thú nên bị mắc xương, đau đớn khốn cùng, sắp phải bỏ mạng. Chim sẻ thấy thế nên ngày nào cũng bay vào miệng cọp để gắp lấy xương ra, vì vậy miệng của khổng tước bị lở loét, thân hình tiều tụy.

Khi chim sẻ lấy hết xương trong miệng cọp rồi liền bay lên đậu trên cây lớn và nói kinh Phật cho cọp nghe: "Này con cọp, sát hại sanh vật là hành động bạo ngược, việc ác đó chẳng gì sánh bằng".

Cọp nghe chim sẻ nhắc nhở liền nổi giận: "Mày vừa ra khỏi miệng tao, sao dám lắm lời thế?"

Chim sẻ thấy không thể cảm hóa được cọp liền vụt bay đi mất.

Đức Phật dạy: "Chim sẻ trước kia nay chính là ta, còn con cọp kia nay chính là Điều-đạt.

(Trích kinh Tước Vương)

15. Hiện Thân Cá Lớn Cứu Nạn Đói Khát

Thuở xưa, Bồ-tát hiện thân một người nghèo khổ. Một hôm, Bồ- tát cùng với các vị thương buôn đi qua nước khác. Trên biển, Bồ-tát nhìn thấy cá lớn nuốt cá bé, tâm liền nghĩ: "Ta hãy đem thân mình thay cho cá nhỏ để chúng được sống trong chốc lát".

Thế rồi, Bồ-tát liền lao đầu xuống nước, cá lớn được no còn cá nhỏ được sống.

Bồ-tát chết, thần thức hóa sanh làm một con cá kình lớn, thân dài mấy dặm.

Lúc ấy, sát bờ biển có một quốc gia, gặp trời hạn hán, nhân dân đói khát, ăn nuốt lẫn nhau. Biết việc ấy, cá kình chúa liền bơi đến nước ấy để cho mọi người ăn thịt mình mà bảo tồn được mạng sống của họ. Mấy tháng trời, cá kình bị cắt thịt ăn nhưng vẫn còn sống.

Bấy giờ có một vị thiên thần bay xuống hỏi: "Ngươi vì tình thương mà chịu nỗi khổ sở đó ư? Sao không chết để xả bỏ cái đau đớn ấy?"

Cá đáp: "Nếu tôi chết, thần thức sẽ rời khỏi xác, chẳng bao lâu thân xác tôi bị thối rữa và sau đó dân chúng sẽ đói khát, trở lại ăn nuốt lẫn nhau. Tôi không nỡ nhìn thấy lại cảnh tượng ấy."

Vị thiện thần nói: "Ngươi chắc chắn sẽ thành Phật cứu độ chúng sanh khổ".

Bấy giờ có người cắt đầu nên cá liền chết, thần thức sanh làm một vị vương tử, trí tuệ sáng suốt như bậc Thánh lớn, bốn ân rộng khắp, lòng từ thấm nhuần, rộng độ muôn loài. Vương tử vì thương dân nghèo khổ nên nghẹn ngào, thốt chẳng nên lời. Song đất nước vẫn còn bị hạn hán, cho nên vương tử chánh niệm tỉnh giác, nghiêm trì trai giới, món ngon vật lạ cũng đều từ chối.

Vương tử cúi đầu sám hối tội lỗi: "Dân chúng làm ác, lỗi ấy do tôi, nay xin xả bỏ tấm thân này để cầu trời mưa cho dân chúng được thấm nhuần".

Vì quá xót thương nhân dân đói khát nên ngày nào vương tử cũng than khóc, khác nào người con chí hiếu gặp phải tang cha hiền. Do lòng thành khẩn nên tiếng tăm của vương tử được bay xa.

Bấy giờ, đức Phật cùng năm trăm vị Tỳ-kheo đi đến nước ấy. Vương tử nghe tin, lòng vui mừng khôn xiết, liền ra nghinh đón, đảnh lễ sát đất, khóc lóc bày tỏ: "Con vì tâm hạnh nhơ uế, không phù hợp với lời dạy của Tam bảo bốn ân, gây nên khổ sở cho dân chúng, đất nước phải lâm vào cảnh khô hạn nhiều năm, lê dân đói khát, đau thương oan uổng. Nay cúi xin Ngài thương xót, cứu giúp cho nhân dân thoát khỏi mối họa, mọi tội lỗi con xin gánh chịu".

Đức Phật nói: "Ông là bậc quân vương có nhân đức, thương yêu ban bố cho muôn dân, đức ấy sánh bằng trời Đế thích. Hết thảy chư Phật đều rõ biết và sẽ khiến cho ông được phước, chớ nên đau lòng quá!"

Nhà vua liền ra sắc lệnh cho dân chúng trồng lúa, mọi nhà đều tu tập, lúa sẽ được tốt tươi.

Bấy giờ nhà vua bảo: "Hãy đợi lúa chín".

Quả thật năm ấy lúa được mùa, phủ đầy cả nước, hạt lúa rất lớn, đong được vài đấu. Hạt gạo thơm dẻo, cả nước đều vui mừng, ca ngợi công đức của nhà vua. Khắp nhân dân giữ gìn giới pháp, quy y Tam bảo.

Sau khi mạng chung, thần thức của vua cùng các thần dân được sanh lên trời. Vị Bồ-tát nghèo lúc đó nay chính là thân ta.

(Trích kinh Lục Độ Tập quyển một)

16. Hiện Thân Ba-ba Chúa Cảm Hóa Đồng Loại Cứu Sống Thương Buôn

Thuở xưa, Bồ-tát từng hiện thân ba-ba chúa, sinh sống trong biển lớn, cảm hóa được đồng loại. Con cháu và thần dân của ba-ba chúa đều tu nhân tích đức. Riêng nhà vua tự mình vâng giữ và thực hành bốn tâm vô lượng (từ, bi, hỉ, xả), thương xót chúng sanh như mẹ thương con.

Biển cả rộng lớn, bờ mé xa thẳm, đến nỗi chẳng có ai vượt qua được.

Bấy giờ ba-ba chúa nổi lên trên mặt biển, bơi vào bờ nằm nghỉ, lưng ba-ba rất chắc, lâu ngày khô ráo giống như đất liền. Lúc ấy, có đoàn người thương buôn từ nơi xa đi đến dừng nghỉ trên lưng ba-ba. Họ cùng nhau chẻ củi nấu nướng, tất cả trâu ngựa xe cộ, đá quý đều an trí trên ấy.

Vì vừa bị đốt nóng, vừa bị chất nặng nên ba-ba muốn lặn xuống nước nhưng sợ dìm chết đoàn thương buôn. Do đó ba-ba đành phải cố gắng nhẫn chịu sự đau đớn, nhưng đến lúc nhẫn không nỗi liền lội vào vùng nước cạn để tìm cách dập tắt lửa độc mà không làm nguy hại đến đoàn người thương buôn.

Mọi người trên lưng ba-ba lo sợ, cho là thủy triều chợt dâng lên, họ khóc la cầu cứu chư Thiên: "Trời Đế thích, Phạm vương, Tứ thiên vương, mặt trời mặt trăng, thần minh, xin các Ngài hãy dùng uy đức để thấy và cứu giúp chúng con".

Lòng ba-ba trào dâng niềm thương cảm, vì vậy mà nói với mọi người: "Các người hãy cẩn thận chớ kinh sợ như thế, tôi vì bị lửa đốt nóng quá nên mới lội vào trong nước để dập tắt cho đỡ nóng. Giờ này thì yên ổn rồi, không bị nguy hiểm đâu!

Nhóm thương buôn nghe vậy biết có hi vọng sống sót. Lúc ấy mọi người đều phát nguyện niệm: "Nam mô Phật".

Bấy giờ ba-ba khởi tâm đại bi và chở đoàn thương buôn vào bờ. Mọi người đều được thoát nạn, họ rất vui vẻ, từ xa lạy tạ, ngợi khen công đức và xem ba-ba chúa là chiếc cầu cho nhiều người đi qua. Hành vi ấy là chiếc thuyền vượt qua ba cõi. Nếu như thành Phật thì sẽ cứu chúng sanh thoát khỏi hiểm nguy sanh tử.

Ba-ba chúa đáp lại: "Lành thay! Lành thay! Nguyện sẽ được như lời các ông nói". Thế rồi mỗi bên từ biệt ra đi.

Phật dạy: "ba-ba chúa lúc bấy giờ nay chính là thân ta, năm trăm vị thương buôn là năm trăm đệ tử của ta như Xá-lợi-phất. v.v…

(Trích Sanh Kinh quyển 4)

KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

QUYỂN 12

1. Tỳ-kheo Vô Cấu ở trong núi, người nữ trú mưa nơi chỗ ở của Ngài. Các vị tiên cho Ngài là dơ uế, Ngài bay lên hư không để chứng minh

2. Huệ vương dùng thức ăn ngon giáo hóa người vào đạo

3. Hằng da bán thân mua thức ăn cúng dường Ngài thượng thủ

4. Tu ma đề lúc đầu làm người nữ tám tuổi, chuyển làm thân nam xuất gia thuyết pháp

5. Ma ha lư tụng kinh Đại thừa được bậc Thánh chỉ dạy

6. Thiện huệ mộng thấy năm điều thỉnh Phật giải thích

7. Người nữ trên lầu cao thấy Phật biến thành nam tử, xuất gia được lợi ích

8. Người nữ ở trong thai nghe pháp, chuyển thành thân nam, xuất gia học đạo

9. Sa-môn từ cẩu chuyển thân làm người lập nguyện bất thối chuyển

1. Tỳ-kheo Vô Cấu Ở Trong Núi, Người Nữ Trú Mưa Nơi Chỗ Ở Của Ngài.

Các Vị Tiên Cho Ngà Là Dơ Uế, Ngài Bay Lên Hư Không Để Chứng Minh.

Vào thời Phật-câu-lâu-tần ở đời quá khứ có vị Tỳ-kheo tên là Vô Cấu, tịnh tu ở trong hang núi vắng vẻ. Cách đó không xa có vị tiên nhơn ở. Hôm nọ một người nữ đi qua đường gặp trận mưa to, bèn vào trú nhờ trong hang Tỳ-kheo, khi mưa tạnh thì bỏ đi. Bấy giờ năm vị tiên trông thấy cô gái từ đó đi ra, bèn nói:

- Vị Tỳ-kheo kheo ấy gian dối xấu xa.

Tỳ-kheo Vô Cấu nghe vậy, liền bay vọt lên hư không, cách đất bốn trượng chín. Các vị tiên trông thấy nói:

- Như kinh điển của ta ghi chép, những người nhiễm dục trần thì không thể bay lên được.

Họ liền gieo năm vóc sát đất, cúi đầu sám hối. Nếu vị Tỳ-kheo không hiện thần thông thì năm vị tiên ấy sẽ đọa vào địa ngục. Tỳ-kheo Vô Cấu thuở đó nay chính là Bồ-tát Di Lặc.

( Trích kinh Huệ Thượng Bồ-tát quyển 9 ).

2. Huệ Vương Dùng Thức Ăn Ngon Giáo Hóa Người Vào Đạo

Vào thời Đức Phật Mạc-năng-thắng ở đời quá khứ có vị Tỳ-kheo tên là Huệ Vương. Một buổi sáng Ngài đi khất thực được nhiều thứ thức ăn ngon. Lúc ấy trên đường có con của trưởng giả tên Ly-cấu-tý đang được nhũ mẫu bế, khi trông thấy vị Tỳ-kheo từ xa, đứa bé liền tuột xuống đất, chạy theo vị Tỳ-kheo kheo xin thức ăn, Tỳ-kheo cho nó một miếng mật, ăn vào thấy ngon ngọt nó liền đi theo sau vị Tỳ-kheo muốn ăn thêm, vị Tỳ-kheo lại cho nó, cứ như thế đi lần hồi đến chỗ Phật. Huệ Vương đảnh lễ Phật, rồi lấy thức ăn đi khất thực được trao cho đứa bé, bảo nó dâng lên Đức Phật, để đứa bé phát đạo tâm. Đức Phật thọ nhận nhưng bát của Phật đã đầy mà thức ăn vẫn không vơi bớt. Kế đến đứa bé đem dâng cúng cho tám vạn bốn ngàn thinh văn, mười hai ức Bồ- tát Phật và Thánh chúng thảy đều no đủ. Cúng dường như thế suốt bảy ngày mà thức ăn vẫn còn nguyên như trước. Đứa bé vui mừng nói kệ tán thán Phật và phát tâm vô thượng Bồ-đề.

Khi cha mẹ đứa bé tìm con, có người chỉ đến chỗ Phật lúc họ đến nơi đứa bé chào hỏi, nói kệ tán thán cha mẹ. Lúc ấy đứa bé giáo hóa cha mẹ cùng năm trăm người, đều khiến cho họ phát tâm cầu pháp vô thượng chơn chánh. Nghe xong họ đều từ bỏ gia đình làm Sa-môn, hành đạo Bồ-tát cho đến khi thành Phật.

Huệ Vương bấy giờ chính là Bạt-thủ-đồng-chơn, Ly-cấu-chính-là thân ta vậy.

(Trích kinh Vãng Cổ Tháo Hành ).

3. Hằng Da Bán Thân Mua Thức Ăn Cúng Dường Ngài Thượng Thủ

Bấy giờ có vị Bồ-tát làm một khất sĩ tên là Thượng Thủ. Khi Ngài vào thành khất thực gặp Tỳ-kheo Hằng Da. Hằng Da hỏi:

- Ông từ đâu đến: Vị khất sĩ đáp:

- Tôi từ trong chơn thật đến.

- Sao gọi là chơn thật?

- Vì hình tướng tịch tịnh, cho nên gọi là chơn thật.

- Phải cầu pháp chơn thật ở đâu?

- Nên cầu ở trong lục Ba-la-mật.

Nghe xong Hằng Da vui mừng đảnh lễ Ngài Thượng Thủ, rồi thưa:

- Nên lấy gì để cúng dường Thầy?

- Nên dùng tu-đà-vị (thức ăn ngon).

Hằng Da liền đi đến chợ rao rằng: "Tôi muốn bán thân, có ai mua không?

Lúc ấy có một cư sĩ tên Tỳ-nô-luật nói:

- Tôi muốn mua, vậy ông cần gì mà phải bán thân như vậy? Hằng Da đáp:

- Tôi cần Tu-đà-na-la (tiền).

- Cần bao nhiêu?

- Cần năm sâu.

Cư sĩ lấy năm tiền mua đạo nhân này để làm đầy tớ. Hằng Da nói với cư sĩ:

- Thân tôi nay thuộc về ông, nhưng xin ông cho tôi nghĩ bảy ngày, vì tôi muốn cúng dường Tỳ-kheo Thượng Thủ.

- Tôi sẽ đưa ông về để biết nhà của tôi, rồi hãy trở lại!

Lúc ấy, Hằng Da đến thấy nhà cư sĩ xong liền vội vã lặn lội trở lại. Giữa đường gặp Tỳ-kheo Thượng Thủ đi khất thực mà chưa có. Ông liền đưa Ngài Thượng Thủ đến chợ, mua trăm thứ thức ăn ngon, rồi đưa đến chùa Tứ Vương, xếp đặt sàng tòa, đốt hương rải hoa, bày các thức ăn cúng dường Tỳ-kheo Thượng Thủ.

(Trích kinh Phương Đẳng Đà-la-ni quyển 1).

4. Tu-ma-đề Lúc Đầu Làm Người Nữ Tám Tuổi, Chuyển Làm Thân Nam, Xuất Gia Thuyết Pháp

Tu-ma-đề bạch Phật:

- Bạch Thế Tôn! Ngài dạy Bồ-tát có bốn mươi việc, con sẽ vâng làm đầy đủ.

Lúc ấy trưởng lão Mục Liên hỏi:

- Bốn mươi việc nầy Đại sĩ đã thực hành, vậy ông có thể làm người nữ tám tuổi được không?

- Tu-ma-đề đáp:

- Thật có thể làm được, nếu Ngài không tin thì tôi sẽ khiến cho ba ngàn đại thiên quốc độ đều chấn động sáu lần, trời mưa hoa, các loại Âm nhạc không trỗi tự kêu.

Tức thời Tu-ma-đề biến thành người nữ như lời nói. Bé gái nói: để chứng minh lòng chí thành của tôi nếu sau nầy tôi được thành Phật không là điều hư vọng, thì bây giờ trong hội chúng nầy ai cũng được thân sắc vàng. Ngay lúc ấy thân của mỗi người trong đại chúng đều ánh lên màu sắc như vàng ròng.

Mục Liên bạch Phật người này sơ phát tâm làm Bồ-tát, con nên kính lễ. Vì sao? Vì đứa bé gái tám tuổi còn cảm ứng được như vậy, huống chi là bậc đại Bồ-tát?

Văn Thù Sư Lợi hỏi hóa thân người nữ:

- Vì sao không chuyển thân người nữ? Tu-ma-đề đáp:

- Việc đó không làm được. Vì sao? Vì pháp không có nam nữ. Nay tôi sẽ dứt trừ điều nghi cho Tôn giả.

Tu-ma-đề lại nói:

- Tôi không bao lâu nữa sẽ thành chánh giác, nay phải biến thành thân người nam.

Vừa nói dứt lời, ông liền biến thành thân nam đúng như lời nói, tóc trên đầu tự rụng, ca-sa khoác lên thân thành vị Sa-môn.

Ông lại nói:

- Khi ta thành Phật sẽ khiến trong quốc độ ta không có ba việc: Ma, địa ngục và người nữ. Nếu tôi chí thành thì thân tôi sẽ như vị Sa-môn ba mươi tuổi.

Ngay lúc đó liền trở thành người ở độ tuổi ba mươi. Ông lại thưa với Ngài Văn-thù-sư-lợi:

- Khi tôi được làm Phật sẽ khiến cho người trong nước tôi thân đều sắc vàng, đất đai, thành quách có cây bảy báu; hoa báu ao báu vừa đủ để mọi người đều chung hưởng.

Ông lại nói:

- Các người ở trong hội này cũng dược thân sắc vàng. Tức thời chúng hội đều được thân sắc vàng.

Lúc ấy thần Trì-địa từ dưới đất vọt lên, hoá làm thân trời ba lần cất tiếng khen ngợi công đức của Tu-ma-đề.

Không bao lâu, Tu-ma-đề được thành Phật.

(Trích kinh Phật Thuyết Tu-ma-đề Bồ-tát).

5. Ma-ha-lư Tụng Kinh Đại Thừa Được Bậc Thánh Chỉ Dạy

Tỳ-kheo Ma-ha-lư thường tụng kinh Đại thừa nên vua trải tóc cho Tỳ-kheo đi qua. Có một Tỳ-kheo khác nói với vua:

Tỳ-kheo Ma-ha-lư này ít tụng kinh Đại thừa, vì sao cúng dường như vậy vua đáp:

Ta đêm nay muốn thấy Tỳ-kheo này.

Vua liền đến chỗ Tỳ-kheo, trông thấy Tỳ-kheo đang tụng kinh Pháp Hoa ở trong hang, có một người thân sáng chói cỡi voi trắng chắp tay cúng dường. Khi vua đến gần bên thì vị ấy liền biến mất. Vua hỏi:

Thưa đại đức khi tôi đến gần tại sao người có ánh sáng rực rỡ lại biến mất đâu rồi?

Tỳ-kheo đáp: Vị ấy chính là Bồ-tát Biến-kiết (chính là Ngài Phổ Hiền trong kinh Pháp Hoa) đến dạy bảo tôi tụng kinh này.

( Trích luận Đại Trí Độ quyển 9 )

6. Thiện Huệ Mộng Thấy Năm Điều, Thỉnh Phật Giải Thích

Thiện Huệ bạch Phật Phổ Quang:

- Bạch Thế Tôn, con ngày xưa ở trong núi sâu một hôm thấy năm điều mộng.

1. Thấy mình nằm trong biển lớn.

2. Thấy mình gối đầu lên núi Tu-di.

3. Thấy tất cả chúng sanh ở trong biển đi vào trong thân con.

4. Thấy tay mình cầm mặt trời.

5. Thấy tay mình cầm mặt trăng.

Cúi xin Đức Thế Tôn giải thích cho con được rõ. Phật đáp:

1. Thấy mình nằm trong biển lớn tức là thân ông lúc đó còn nằm ở trong biển lớn sanh tử.

2. Thấy mình gối đầu núi Tu Di tức là đã ra khỏi sanh tử, được tướng Niết-bàn.

3. Thấy tất cả chúng sanh ở trong biển lớn nhập vào thân ông tức là ông ở trong sanh tử làm nơi nương tựa cho tất cả chúng sanh.

4. Thấy tay mình cầm mặt trời tức là ánh sáng trí tuệ chiếu khắp pháp giới.

5. Thấy tay mình cầm mặt trăng, tức là nhờ pháp phương tiện vào trong sanh tử, dùng pháp thanh lương dẫn dắt chúng sanh.

(Trích kinh Quá Khứ Hiện Tại Nhân Quả quyển 1).

7. Người Nữ Ở Trên Lầu Cao Thấy Phật, Biến Thành Nam Tử, Xuất Gia Được Lợi Ích

Trưởng giả tu phước có một người con gái tên là Long Thí. Năm lên mười bốn tuổi khi cô ta tắm gội, thoa hương, mặc áo đẹp vừa xong, thì Phật cùng với các Tỳ-kheo, từ lông trắng giữa chặn mày phóng ra ánh sáng soi suốt bảy lớp cửa, khiến cho nhà cửa đều sáng trưng. Người nữ thấy ánh sáng rực rỡ hơn cả mặt trời mặt trăng, biết đây là việc khác thường, liền đi lên tầng lầu thứ bảy, nhìn về phía Đông thấy Phật đứng ở ngoài cửa. Cô ta rất vui mừng, tự nghĩ: "Nay ta được cúng dường Phật và đệ tử của Ngài, để phát tâm thực hiện hạnh nguyện Bồ- tát, khiến cho ta sau này đắc đạo như Phật". Ma thấy người nữ phát tâm Bồ-đề thì không vui, liền hóa làm cha của cô ta, bảo rằng: "Ý của con quá lớn mà đạo Phật khó thành, đời nay may mắn có Phật chi bằng cầu La-hán, vả lại độ người hay vào Niết-bàn đều như nhau.

Long Thí đáp:

- Không phải như cha nói, trí Phật rộng lớn độ người không cùng tận còn trí của La-hán chỉ nhỏ như hạt bụi mà thôi. Có người chí cao nào mà thích Tiểu thừa đâu.

Ta chưa từng nghe người nữ làm Chuyển luân vương, huống gì làm Phật? Chi bằng cầu La-hán sớm được vào Niết-bàn.

Con cũng nghe người nữ không được làm Chuyển luân vương, không được làm Phật. Nhưng con sẽ tinh tấn tu tập để chuyển thân nữ thành thân nam. Con từng nghe! Người thực hành hạnh Bồ-tát trong thiên hạ muôn kiếp không mỏi mệt, sau sẽ được thành Phật.

Ma thấy ý chí của người nữ không thay đổi, càng thêm lo buồn, vội bảo:

Nếu người thực hành hạnh Bồ-tát thì không tham đắm thế gian, không mến tiếc thân mạng. nay con tinh tấn hãy nhảy trên lầu cao xuống, sau đó sẽ thành Phật.

Long Thí nghĩ: "Ta nay được gặp Phật, muốn hành đạo Bồ-tát, cha lại dạy dùng thân tinh tấn sẽ được thành Phật. Thì sao ta nay lại tiếc chi tấm thân giả tạm này"! Nghĩ rồi cô ta liền đứng bên cạnh lan can hướng về Phật chắp tay nói: "Con xin quy y Phật, xin Phật dùng nhất thiết trí" biết được điều mong cầu của con, con xin bỏ thân mạng chớ không bỏ hạnh Bồ-tát, nguyện đem thân này cúng dường Phật, như rải hoa cúng dường. Nói xong Long Thí liền nhảy xuống lầu, thân chưa chạm đất đã hoá thành thân nam.

Phật mỉm cười ánh sáng năm màu từ miệng phát ra chiếu khắp một cõi Phật, lại chiếu quanh thân Phật ba vòng, rồi tụ lại trên đĩnh đầu.

Phật bảo: Các ông có thấy người nữ từ trên cao gieo mình xuống đất, hóa thành người nam không? Người nữ này đời trước đã phụng thờ mười ngàn vị Phật, sau sẽ cúng dường hằng hà sa Phật tương lai, đến bảy ức sáu ngàn vạn kiếp sẽ được làm Phật, hiệu là Danh Thượng. Đức Phật ấy thọ mạng một kiếp, sau khi nhập Niết-bàn, đạo pháp hưng thạnh nữa kiếp mới diệt.

Lúc ấy, Long Thí ở trước Phật thưa với cha mẹ: Xin cha mẹ cho con được xuất gia làm Sa-môn.

Cha mẹ liền bằng lòng. Tất cả quyến thuộc đều phát tâm vô thượng Bồ-đề.

(Trích kinh Long Thí Nữ ).

8. Người Nữ Ở Trong Thai Nghe Pháp, Chuyển Thành Thân Nam, Xuất Gia Học Đạo

Đức Phật ở tại La-duyệt-kỳ thuyết pháp cho Bồ-tát và tứ chúng nghe. Trong hội chúng có vợ Ca-la đang mang thai, ngồi nghe. Thai nhi cũng chắp tay nghe kinh. Phật muốn cho hội chúng thấy việc này, liền phóng ánh sáng rực rỡ đến chỗ vợ Ca-la ngồi. Mọi người đều thấy bé gái trong thai chắp tay nghe kinh giống như nhìn vào trong kính.

Phật dùng tám thứ Âm thanh hỏi bé gái trong thai: Con vì sao chắp tay nghe kinh.

Bé gái nương oai thần của Phật liền đáp:

Bạch Thế Tôn! Vì người thế gian làm mười điều ác, con muốn khiến họ làm mười đều thiện. Lại vì người đời sanh tử không ngừng, không hiếu thuận cha mẹ, không cúng dường Sa-môn, đạo sĩ Bà-la-môn. Cho nên con chắp tay nghe kinh.

Bé gái nói xong lời này, liền từ hông phải mẹ sinh ra giống như thái tử Tất-đạt-đa xưa kia. Đất sáu lần chấn động, trong hư không tự nhiên có nhạc trời, trời mưa các thứ hoa, có hoa sen ngàn cánh, lớn như bánh xe dùng vật báu làm cọng trong suốt như lưu ly. Bé gái liền ngồi trên hoa sen. Đế Thích đem y trời khoác lên bé gái. Nhưng cô ta nói:

Ông là La-hán tôi là Bồ-tát. Ông chẳng phải đồng bạn của tôi.

Tôi tự có y.

Xá-lợi-phất bạch Phật:

- Bạch Thế Tôn đứa bé này từ nước nào đến? Mà lại được cúng dường y vậy?

Phật đáp:

- Đứa bé này, từ nước Thanh Tịnh ở cõi Phật Đông Nam. Nước đó cách đây mười vạn cõi Phật.

Y nước này tự nhiên ở trong không trung bay đến. Người nữ thấy y đến liền mặc vào, chứng được ngũ thông. Người dân trong nước đó cũng chứng được ngũ thông. Đứa bé mặc y xong, từ trên hoa sen bước xuống, đi đến chỗ Phật, khi vừa cất bước thì đất sáu lần chấn động. Đứa bé cung kính lễ Phật, ba lần xưng Nam mô Phật, rồi quỳ xuống bạch Phật rằng:

Trong hội này phần lớn có các người vợ của Ca-la, xin Phật thuyết kinh cho họ, khiến họ được thân nam.

Phật đáp:

Ta không làm cho họ trở thành nam hay nữ, tất cả đều do việc làm của họ mà ra.

Phật bảo:

Có một việc sẽ mau chóng thành thân nam. Đó là phát tâm hành Bồ-tát đạo. Lại phải quan sát thân người nữ giống như từng bộ phận máy móc, các xương khớp nương nhau chỉ có gân da che đậy bên ngoài. Người nữ thường sợ hãi người khác như rắn rít, cóc nhái ban ngày không dám ra.

Bấy giờ bảy mươi lăm người vợ Ca-la ở trong pháp hội nghe Phật thuyết kinh rất vui mừng, cung kính đảnh lễ Phật, phát thệ rằng: " Bạch Thế Tôn! chúng con nguyện phát tâm Bồ-đề làm thân nam, nếu không được vậy, quyết không rời khỏi chỗ này.

Bấy giờ có bảy mươi lăm người Ca-la-việt từ nước Xá-vệ đến chỗ Phật trông thấy các người vợ của họ đều quỳ trước Phật, họ nghĩ chúng ta đã mất vợ rồi! Liền hỏi Ngài Xá-lợi-phất:

Những người nữ này là vợ của chúng tôi. Tại sao lại ở đây? Xá-lợi-phất đáp:

Họ muốn làm Tỳ-kheo-ni, các ông có bằng lòng không? Họ đáp:

Vậy, hãy cho chúng tôi làm Tỳ-kheo trước. Xá-lợi-phất bạch Phật:

Bảy mươi lăm người Ca-la-việt đều muốn làm Tỳ-kheo.

Phật gọi: Các thiện nam tử hãy đến đây! Râu tóc họ liền tự rụng, cà-sa khoác vào thân, tay ôm bình bát, trở thành Tỳ-kheo, đến trước Phật đảnh lễ.

Bấy giờ, vợ của bảy mươi lăm người ấy, liền cởi chuỗi ngọc rải trên đất Phật. Các chuỗi ngọc đó ở trong không trung tự nhiên kết thành một màn châu anh lạc. Trong màn ấy có toà bảy báu, Phật ngự trên tòa, có vô số Bồ-tát. Các người vợ thấy sự biến hóa này đều rất vui mừng, liền nương sức oai thần của Phật bay lên hư không. Tự nhiên có mưa hoa rải trên Đức Phật. Họ từ trên không trung hạ xuống biến thành thân nam, đến trước Phật bạch rằng: Chúng con nguyện làm Tỳ-kheo.

Phật bảo Bồ-tát Di Lặc hãy truyền giới cho họ. Bồ-tát Di Lặc liền truyền giới, họ trở thành Tỳ-kheo.

Đứa bé gái khi nãy tự nhiên có lọng bằng bảy thứ hoa, gọng như hoa sen, liền cầm đến đưa cho mẹ và nói:

- Phật là bậc thầy độ khắp trời người. Mẹ hãy đem lọng hoa này dâng lên đức Phật. Nếu như Đức Phật che lọng đó thì đời sau mẹ sẽ được thiên hạ che lại.

Bé gái lại nói:

Nay mẹ nên phát tâm Bồ-đề. Người mẹ đáp:

- Khi con còn ở trong thai, ta mộng thấy Phật Pháp Tăng. Lòng ta không khởi tham sân si, thân thể an ổn, biết đứa con trong bụng là đại Bồ-tát nên mới được an ổn như vậy.

Bấy giờ người mẹ phát tâm Bồ-đề, đem lọng hoa dâng lên Đức Phật. Đất sáu lần chấn động. Phật bảo Xá-lợi-phất:

- Tinh tú trên bầu trời còn có thể đếm được, còn người nữ này độ cha mẹ từ quá khứ cho đến vị lai không thể kể xiết.

(Trích kinh Thai Trung Nữ Thính)

9. Sa-môn Từ Cẩu Chuyển Thân Làm Người Lập Nguyện Bất Thối Chuyển

Xưa kia ở một nước nọ, lúa gạo khan hiếm, nhân dân đói khổ. Bấy giờ có một vị Sa-môn, vào thành khất thực nhưng không được gì, lần lượt đến trước cửa nhà trưởng giả giàu có, nhưng chỉ được thức ăn dỡ. Khi sắp ra khỏi thành ngay cửa gặp người đồ tể ôm con chó trở về nhà định giết. Anh ta trông thấy Sa-môn vui mừng đến trước mặt làm lễ. Sa-môn chú nguyện cho anh ta được sống lâu. Sa-môn biết con chó sắp bị giết ăn thịt, liền hỏi:

Ông ôm cái gì vậy? Tôi đâu có ôm gì đâu!

Tôi đã biết tội sát sanh là điều rất ác. Tôi xin đem thức ăn của tôi để đổi lấy con chó này nếu nó được sống thì ông sẽ được phước vô lượng.

Người thợ săn ấy không đồng ý, Sa-môn hết lời thuyết phục nhưng ông ta vẫn không đồng ý. Sa-môn nói:

Nếu ông không chịu thì hãy cho tôi xem nó một chút. Người thợ săn liền đưa con chó ra. Vị sa môn cho chó ăn, dùng tay xoa lên mình nó, rơi lệ mà chú nguyện:

"Tội của ngươi rất nặng nên mới bị làm thân chó, không được tự do lại bị người giết ăn thịt. Ta nguyện cho ngươi đời đời kiếp kiếp tội diệt phước sanh, bỏ thân chó làm thân người. Ở đâu cũng gặp Phật pháp".

Con chó được cho ăn liền phát sanh tâm lành, lòng rất vui mừng. Sau đó người đồ tể ôm chó về nhà làm thịt. Con chó bị giết liền sanh vào nhà trưởng giả giàu có, vừa lọt lòng mẹ đã có tâm từ.

Một hôm vị Sa-môn đi khất thực lần lượt đến nhà trưởng giả. Con của trưởng giả thấy vị Sa-môn liền nhớ việc đời trước đến trước mặt Ngài cúi đầu đảnh lễ, xin được cúng dường thức ăn ngon, rồi xin với cha mẹ theo làm đệ tử của Sa-môn, để thọ trì kinh giới. Cha mẹ vì rất thương con nên không chấp nhận. Họ bảo:

- Gia đình ta chỉ có mình con là con trai, để nối dõi tông đường, làm chủ gia đình, vì sao lại bỏ ta mà đi. Đứa trẻ khóc lóc không chịu ăn cơm, và nói:

- Nếu không cho thì con sẽ nhịn đói cho đến chết.

Cha mẹ thấy vậy liền cho con đi theo vị Sa-môn để học đạo.

Đứa bé được cạo tóc đắp y, đọc tụng kinh điển hiểu sâu nghĩa lý của kinh, đắc tam muội được bất thối chuyển, giáo hoá chúng sanh phát tâm Bồ-đề.

Sa-môn biết được túc mạng, phát tâm Bồ-đề, được bất thối chuyển, huống chi có người cúng dường Tam-bảo phúng tụng kinh Đại thừa.

(Trích kinh Độ Thoát Cẩu Tử)

KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

QUYỂN 13

1. Hai vợ chồng Ngài Ca-diếp xuất gia đắc đạo.

2. Ngài Ca-diếp khất thực nhà nghèo.

3. Ngài Ca-diếp kết tập Tam tạng.

4. Ngài Ca-diếp vào núi Kê Túc đợi Phật Di Lặc ra đời.

5. Bốn vị đại Thanh văn không nhập Niết-bàn cho đến khi Phật pháp diệt tận.

6. Tân-đầu-lô bị đuổi đến Câu-da-ni

7. Hai nhân duyên khiến năm người Kiều-trần, Câu-lân. v.v... được đắc đạo trước tiên.

8. Ba anh em Ca-diếp được Đức Phật hóa độ mà ngộ đạo.

9. Nhờ cắt phần ăn của mình cúng dường Sa-môn, cậu bé được sanh lên trời.

10. Ngài Tu-bồ-đề từ lúc mới sanh cho đến khi xuất gia.

11. Vì khởi dục tâm đối với Ngài A-na-luật, thiếu niên biến thành người nữ.

12. A-na-luật hóa độ dâm nữ sanh khởi chánh tín.

13. Lấy tên khều đèn cúng Phật, kẻ cướp được phước báu vô lượng

14. A-na-luật cúng dường thức ăn cho vị Duyên-giác mà bảy đời đắc đạo.

15. Nhóm A-na-luật hóa độ chị em trưởng giả Bạt-đề.

1. Hai Vợ Chồng Ngài Ca Diếp Xuất Gia Đắc Đạo

Cha Ngài Ca-diếp tên là Ni-câu-luật-đà, người nước Ma-kiệt, thuộc dòng dõi Bà-la-môn. Nhờ phước đức đời trước, nên đời này ông được giàu sang, có nhiều châu báu lạ kỳ nhất nước. So với quốc vương, của cải ông chỉ kém một phần ngàn thôi.

Vợ chồng ông hiếm hoi, không có con cái. Cạnh nhà có vị thần đại thọ. Bấy giờ, vì muốn có con, hai vợ chồng giết bò dê để cúng tế, nhiều năm vẫn không toại nguyện. Cho nên, ông ta nổi giận, mới ra hạn bảy ngày, nếu không có hiệu nghiệm, sẽ đốn cây, quăng ra giữa đường, rồi lấy lửa đốt.

Nghe nói vậy, vị thần kinh sợ, báo tin lên Thiên vương. Thiên vương bảo thần hãy tâu lên trời Đế thích. Đế thích dùng thiên nhãn xem xét cõi Dục, thấy chưa có ai xứng đáng làm con của vị Bà-la-môn kia, liền báo cho Phạm vương biết. Phạm vương quan sát khắp nơi, thấy có một Phạm thiên sắp mạng chung, mới bảo Phạm thiên ấy:

- Ngươi nên sanh xuống cõi Diêm-phù-đề, làm con của Ni-câu-luật-đà.

Phạm thiên thưa:

- Người Bà-la-môn phần nhiều theo tà kiến. Nếu có sanh xuống đó, tôi cũng không chịu làm con ông ta.

Phạm vương bảo:

-Vị Bà-la-môn kia đời trước có phước đức rất lớn, nên chúng sanh cõi Dục không ai xứng đáng làm con ông ta được. Nếu ngươi sanh xuống đó, ta sẽ sắc cho trời Đế thích ủng hộ ngươi, không để ngươi lạc vào tà kiến.

Phạm thiên vâng lời.

Đế thích liền báo cho thọ thần. Thọ thần về nói trưởng giả chớ nổi giận, bảy ngày sau sẽ có con. Đúng bảy ngày người vợ mang thai, mười tháng mới sinh. Đứa bé sinh ra thân màu vàng ròng sáng rỡ.

Thầy tướng bói rằng:

- Cậu bé này nhờ phước đời trước nên có uy đức lớn, có chí xuất trần, không ham việc đời. Nếu sau này xuất gia, cậu bé sẽ chứng Thánh đạo.

Nghe vậy, cha mẹ cậu bé rất lo buồn, sợ con mình xuất gia, nên khi con được mười lăm tuổi, hai ông bà định cưới vợ cho con.

Hiểu ý cha mẹ, Ca-diếp thưa:

- Chí con thích thanh tịnh, cha mẹ đừng cưới vợ cho con. Cha mẹ không chấp thuận.

Ca-diếp lại thưa:

- Nếu vậy thì không được cưới người con gái tầm thường, mà phải là người có nước da màu vàng tía, xinh đẹp không ai sánh bằng, con mới ưng chịu.

Ca-diếp nghĩ rằng việc đó không thể nào có được.

Cha mẹ cho người đi khắp nước tìm kiếm người con gái như thế. Các Bà-la-môn liền lập kế, đúc một thần nữ bằng vàng, dung mạo đẹp đẽ, sáng rỡ kì diệu, như tượng thiên nữ, đem đi khắp các nước rao to rằng:

- Con gái nhà ai thấy thần vàng này, lễ lạy cúng dường, về sau xuất giá sẽ gặp chồng giỏi có thân màu vàng ròng, tướng mạo đẹp đẽ, trí tuệ bậc nhất.

Các cô gái trong thôn xóm thành ấp, nghe lời rao này rất đỗi vui mừng, đều ra tiếp đón lễ lạy cúng dường. Riêng có một cô gái, thân màu vàng ròng, vô cùng xinh đẹp, cứ ở yên trong phòng, không chịu ra đón chào. Những cô gái kia can rằng:

- Hễ ai thấy thần vàng đều được như ý nguyện. Sao chỉ có mình chị không ra đón chào?

Cô ta đáp:

- Chí tôi thích vắng lặng, không ham muốn gì khác. Các cô kia lại nói:

- Đành rằng như thế nhưng chị ra xem thử đi, có mất mát gì đâu.

Nói xong, các cô ấy liền dẫn cô ta ra xem. Ánh sáng thân cô còn sáng hơn thần vàng.

Các Bà-la-môn trở về thưa với trưởng giả. Trưởng giả nhờ người mai mối đến nhà cô gái kia nói rõ ý mình. Cha mẹ cô trước đây đã nghe danh của Ca-diếp cũng đồng ý. Cả hai bên đều ưng thuận.

Nghe tin này, cô ta rất lo lắng, vì cha mẹ ép bức nên khó làm theo ý mình.

Khi cô ta về nhà Ca-diếp, hai người bàn với nhau là mỗi người có thể làm theo chí nguyện của mình, tuy là vợ chồng nhưng hoàn toàn không có ân ái, rồi cũng thề ước mỗi người ngủ riêng một giường, không được xúc chạm nhau.

Bấy giờ, hai người làm theo lời thề ước. Cha mẹ Ca-diếp biết con mình tuy ở cùng phòng với vợ mà ngủ khác giường. Người cha liền sai người dẹp bớt một giường. Thế là, hai người phải nằm chung giường. Người vợ lại thề với chồng:

- Khi tôi ngủ thì chàng đi kinh hành.

Một hôm, khi người vợ đang ngủ, cánh tay thòng xuống đất, có con rắn độc to lớn muốn bò đến cắn. Ca-diếp trông thấy, động lòng thương xót, lấy y nhấc tay nàng để lên giường. Ngay lúc ấy, nàng chợt thức giấc, liền nổi giận, nói với Ca-diếp:

- Trước đây, tôi đã ra điều kiện, sao chàng lại vi phạm. Ca-diếp trả lời:

- Vì cánh tay nàng thòng xuống đất, rắn độc sắp cắn, nên tôi cứu nàng chứ không cố ý xúc chạm. Nói xong, Ca-diếp chỉ cho vợ thấy con rắn, người vợ mới vỡ lẽ. Thế là hai vợ chồng bàn với nhau:

- Tại sao chúng ta không xuất gia tu hành?

Cả hai liền giã từ cha mẹ, vào núi xuất gia tu hành.

Bấy giờ, có vị Bà-la-môn dẫn năm trăm đệ tử vào ở núi ấy, gặp vợ chồng Ca-diếp liền đi theo. Thấy vậy, Ca-diếp bỏ vợ, đem năm trăm lạng vàng đổi lấy y điệp-nạp, sống riêng trong một khu rừng.

Vợ Ngài ở lại với Bà-la-môn, xin được làm đệ tử. Năm trăm đệ tử của Bà-la-môn thấy cô ta hình dáng xinh đẹp, ngày nào cũng hành dâm. Cô ta cảm thấy bực dọc, không chịu đựng nổi, mới thưa với Thầy. Thầy liền lấy giới luật khuyên ngăn đệ tử tiết chế lòng dục.

Về sau, Ngài Ca-diếp gặp Phật ra đời, nghe thuyết pháp và được hóa độ, đắc quả A-la-hán. Ngài nghe tin vợ mình còn ở bên Phạm chí, liền đưa nàng đến gặp Phật. Đức Phật thuyết pháp cho bà nghe, bà đắc quả A-la-hán, tóc trên đầu tự rụng, pháp phục tự quấn trên thân, thành Tỳ-kheo-ni, đi giáo hóa khắp nơi.

Gặp lúc vua Ba-tư-nặc đi dự đại hội, các Tỳ-kheo-ni được vào trong cung giáo hóa các phu nhân và dạy họ giữ một ngày trai. Tối đến, nhà vua trở về cung, triệu các phu nhân, không một ai chịu đến, đều nói là trì trai. Nhà vua nổi giận, bảo sứ hỏi ai dạy các phu nhân trì trai.

Sứ tâu:

- Tỳ-kheo-ni ấy.

Nhà vua ra lệnh Tỳ-kheo-ni phải chịu hành dâm 90 ngày thay cho các phu nhân.

Đây đều là nhân duyên đã thề nguyện trước kia, nên tuy đắc quả A-la-hán, vẫn không tránh khỏi.

( Trích kinh Tạp Thí Dụ quyển 4 )

2. Ngài Ca Diếp Khất Thực Nhà Nghèo

Ngài Ca-diếp thường tránh nhà giàu, chỉ khất thực nhà nghèo. Một hôm, vào thành Vương-xá, Ngài gặp một bà lão vô cùng nghèo khó, sống cô độc một mình, không có bà con thân thích, ở chốn hang cùng ngõ hẻm trên đống phân lớn, xung quanh toàn là phẫn tiểu và khoét thành hang để ở. Mỗi khi ốm đau bệnh hoạn, bà thường nằm trong đó, không có cơm ăn áo mặc, chỉ dùng tấm phên nhỏ che thân, mạng sống gần kiệt.

Có một tớ gái của trưởng giả đem đổ nước cơm hôi thối không chịu nổi. Bà lão theo xin, rồi lấy hủ bể đựng những thứ ấy.

Ngài Ca-diếp thương xót đến xin bà một ít.

Bà lão nói kệ:

- Nước cơm hôi lắm.

Ca-diếp từ bi, nài nỉ xin cho được.

Bà lão vui vẻ lấy đưa cho. Sợ bà lão không tin là Ngài có thể ăn được thứ ấy, Ngài liền thị hiện thần thông uống hết bát nước cơm trước mặt bà. Bà lão rất vui mừng, từ xa chăm chú nhìn Ngài. Ngài Ca-diếp hỏi:

- Bây giờ, bà muốn cái gì?

Lúc ấy, bà lão chán cảnh khổ ở đời, nghe trên trời sung sướng nên muốn được sanh lên trời. Vài ngày sau, bà mạng chung, sanh lên cung trời Đao-lợi thứ hai, liền nhớ đến ân đức của Ngài Ca-diếp, muốn tìm gặp Ngài để cúng dường.

Nghe việc này, Thích-đề-hoàn-nhân cùng với thiên hậu đem thức ăn trăm vị đựng đầy trong bình nhỏ, đi xuống căn nhà dột nát, thay đổi hình dáng giống như người già nghèo khổ dệt chiếu.

Ngài Ca-diếp đi khất thực trông thấy họ rồi đến xin. Hai vợ chồng thưa:

- Chúng con nay nghèo khổ, tự cắt bớt phần mình cúng dường hiền giả để chúng con được phước.

Ngài Ca-diếp đặt bát xuống. Họ mở nắp bình ra, mùi thơm xông khắp thành. Ngài Ca-diếp nghi ngờ, mới nhập định. Trong chốc lát, hai vợ chồng trở lại thân cũ, vui mừng, rồi bay đi.

( Trích kinh Ma-ha Ca-diếp Độ Bần Mẫu )

3. Ngài Ca Diếp Kết Tập Tam Tạng

Chư Thiên lễ chân Ngài Ca-diếp, nói kệ tán thán:

Đại đức biết chăng

Thuyền pháp sắp vỡ.

Thành pháp sắp đổ.

Biển pháp sắp cạn.

Cờ pháp sắp ngã

Đèn pháp sắp tắt.

Người nói pháp sắp đi.

Người hành đạo ít dần

Người ác thêm nhiều

Nên dùng đại từ

Gầy dựng Phật pháp.

Tâm Ngài Ca-diếp như biển lớn, trong suốt không gợn sóng. Lát sau Ngài đáp:

- Chẳng bao lâu nữa, thế gian sẽ ngu tối, không biết gì cả. Rồi Ngài suy nghĩ: Nay ta làm thế nào để khiến cho Phật pháp cửu trụ ba A-tăng-kỳ kiếp? Chỉ có cách kết tập Tam tạng mới có thể làm cho Phật pháp trụ lâu ở đời, người đời sau có thể thọ trì. Đức Phật đời đời khổ nhọc, thương xót chúng sanh, muốn họ học được pháp này nên đã giảng nói rõ ràng. Chúng ta cũng phải có trách nhiệm khai hóa chúng sanh.

Ngài liền lên đỉnh núi Tu-di, đánh chuông, gõ kiền chùy, nói kệ rằng:

Các đệ tử Phật

Nếu nghĩ đến Phật

Nên báo ân Phật

Chớ nhập Niết-bàn.

Tiếng kiền chùy này và lời kệ của Ngài Ca-diếp vang khắp ba ngàn đại thiên thế giới thảy đều nghe biết. Những đệ tử Phật đã có thần lực đều vân tập đến chỗ Ngài Ca-diếp. Ngài Ca-diếp dùng thiên ngữ bảo:

- Đức Phật nhập Niết-bàn, các đệ tử biết pháp cũng diệt độ theo, nên Phật pháp sắp diệt, chúng sanh đời sau rất đáng thương xót, vì mất đi mắt trí tuệ, ngu si tối tăm. Chúng ta nên thay Phật giáo hóa, đợi kết tập pháp tạng xong, thì tùy ý diệt độ.

Ngài Ca-diếp chọn được một ngàn người, chỉ trừ tôn giả A-nan chưa đắc quả A-la-hán.

Vua Tần-Bà-sa-la từ lúc biết đạo thường ra lệnh trong cung cúng dường thức ăn cho một ngàn người. Vua A-xà-thế cũng không bỏ lệ này.

Ngài Ca-diếp suy nghĩ: Nếu để một ngày vị này đi khất thực, sẽ gặp ngoại đạo cưỡng ép vấn nạn, làm hỏng pháp sự. Cho nên, Ngài đến thành Vương-xá tâu lên vua việc này.

Nhà vua nhận lời cung cấp thức ăn, mỗi ngày đem đến tận nơi.

Trong ba tháng an cư, Ngài Ca-diếp quán thấy chỉ có A-nan là người chưa hết phiền não. Ngài liền kể sáu tội đột-kiết-la mà A-nan đã phạm, phải sám hối trước tất cả chúng Tăng.

A-nan vâng lời, cởi giày, trịch bày vai phải, quỳ gối chắp tay sám hối.

Ở giữa tăng chúng, Ngài Ca-diếp đứng dậy, kéo tay A-nan ra ngoài, nói:

- Ông phải dứt hết lậu hoặc. Nếu chưa hết kiết sử, ông chớ đến đây.

Nói xong, Ngài Ca-diếp đóng cửa lại, hỏi các vị A-la-hán: Ai có thể kết tập được pháp tạng Tỳ-ni?

Trưởng giả A-nê-lư-đậu thưa:

- Xá-lợi-phất là vị Phật thứ hai. Kiều-phạm-ba-đề tánh tình điềm đạm hòa nhã, đang tu thiền định có thể thông suốt tạng Tỳ-ni, hiện nay đang ở vườn Thi-lợi-sa-thọ trên trời.

Ngài Ca-diếp sai Tỳ-kheo hạ tòa lên đó truyền đạt ý của mình: Các vị A-la-hán dứt sạch lậu hoặc đều tập hợp ở cõi Diêm-phù-đề, vì Tăng chúng có pháp sự lớn, nay xin Tôn giả mau về dự.

Kiều-phạm-ba-đề sanh tâm nghi ngờ, hỏi rằng: Có đấu tranh phá tăng ư? Phật đã diệt độ ư?

Tỳ-kheo thưa:

- Đức Đại sư đã diệt độ.

Hỏi:

- Hòa thượng Xá-lợi-phất của tôi nay ở đâu? Thưa:

- Đã nhập Niết-bàn trước Đức Phật Kiều-phạm-ba-đề hỏi:

- Mục-liên, A-nan, La-hầu nay đang làm gì? Thưa:

- Mục-liên đã diệt độ. A-nan do còn phiền não kiết sử, sầu khổ khóc lóc, không nói nên lời. La-hầu đã đắc A-la-hán, không còn sầu khổ.

Kiều-phạm-ba-đề nói:

- Đức Đại sư và Hòa thượng của tôi đều đã diệt độ, nay tôi không thể trở xuống.

Nói xong, Tôn giả Kiều-phạm-ba-đề liền nhập Niết-bàn.

Tôn giả A-nan suy nghĩ: Pháp tu nào cũng đòi hỏi dứt sạch lậu hoặc. Nếu tọa thiền, kinh hành mà định lực yếu, thì không bao giờ đắc đạo.

Đêm sau, quá mệt, muốn nằm xuống nghỉ, đầu chưa chạm gối, bỗng nhiên Tôn giả chứng ngộ, thành bậc đại A-la-hán.

Đêm ấy, A-nan đến tăng đường gõ cửa gọi Ngài Đại Ca-diếp.

Ngài Đại Ca-diếp hỏi:

- Sao ông lại đến đây? Thưa:

- Con đã dứt sạch lậu hoặc trong đêm nay. Ngài Ca-diếp nói:

- Ta không mở cửa cho ông đâu. Ông cứ theo lỗ khóa cửa mà vào.

A- nan liền theo lỗ khóa cửa vào sám hối. Ngài Đại Ca-diếp không quở trách nữa, lấy tay xoa đầu A-nan, nói:

- Ta cố ý làm như thế để cho ông đắc đạo, mà ông không hờn giận, thì ta cũng như thế.

Ngài Đại Ca-diếp bảo A-nan:

- Từ lúc Đức Phật chuyển pháp luân cho đến nhập đại Niết-bàn, tập hợp thành bốn bộ A-hàm: Tăng-nhất A-hàm, Trung A-hàm, Trường A-hàm, Tương ưng A-hàm. Đây gọi là pháp tạng Tu-đố-lộ.

Các vị A-la-hán lại hỏi:

- Ai có thể kết tập rõ ràng pháp tạng Tỳ-ni? Cả đại hội đều nói:

- Trưởng lão Ưu-ba-li là người Trì luật đệ nhất trong năm trăm A- La-hán. Nay chúng ta hãy thỉnh tôn giả.

Tôn giả Ưu-ba-li nhận lời, ngồi tòa sư tử, nói rõ: Đức Phật nói Tỳ- ni, kiết giới ở chỗ nào.

Bấy giờ, con của trưởng giả Ca-lan-đà là Tu-đề-đà lần đầu tiên phạm giới dâm dục, mới kết đại tội.

Các vị A- l a-hán nghĩ:

- Ai có thể kết tập rõ ràng tạng A-tỳ-đàm?

Mọi người suy nghĩ: Trưởng giả A-nan là người hiểu nghĩa Tu-đa- la đệ nhất trong năm trăm A-la-hán. Nay chúng ta hãy thỉnh Tôn giả.

A-nan nhận lời, nói: Đức Phật ở thành Xá-Bà-đề thuyết pháp Ngũ bố, Ngũ tội, Ngũ trừ, Ngũ diệt. Do nhân duyên đó nên đời này thân tâm chịu vô lượng khổ, lại đọa vào ác đạo. Đây gọi là tạng A-tỳ-đàm trước.

( Trích luận Đại Trí Độ quyển 2 )

4. Ngài Ca Diếp Vào Núi Kê Túc Đợi Phật Di Lặc Ra Đời

Ngài Ca-diếp kết tập pháp tạng xong, vào núi Kê Túc. Núi vỡ làm ba. Ở trong đó, Ngài kết cỏ trải trên đất, rồi suy nghĩ tự nhũ: Trước đây, Đức Như Lai đem y phấn tảo đổi cái y xấu của ta. Ta sẽ vì pháp tạng của Phật Di Lặc mà ở nơi đây.

Nhân đó, Ngài nói kệ:

Ta nhờ sức thần thông

Sẽ giữ được thân này

Dùng y phấn tảo che

Đến Di Lặc ra đời

Ta vì Đức Phật ấy

Giáo hóa các đệ tử.

Nói rồi, Ngài liền phát ba lời nguyện trong định:

1/ Như ta nhập Niết-bàn, dùng ba ngọn núi bọc thân như đứa con ở trong bụng mẹ mà thân thể không bị hư hoại.

2/ Nếu vua A-xà-thế đến, núi sẽ mở ra vì trước đã ước hẹn gặp nhau. Nếu A-xà-thế không gặp ta, sẽ ói máu nóng mà chết.

3/ A-nan đến, núi sẽ mở ra, Đức Di Lặc cùng với 960.000.000 đệ tử đến đây, thâu nhặt thân ta để chỉ dạy đồ chúng, khiến cho tất cả đều học theo công đức trì giới của ta.

( Trích kinh A Dục Vương quyển 7 )

5. Bốn Vị Đại Thanh Văn Không Nhập Niết-bàn Cho Đến Khi Phật Pháp Diệt Tận

Đức Phật kể lại:

Đức Phật Di Lặc cũng đem pháp Tam thừa dạy cho đệ tử của ta. Ngài Đại Ca-diếp sẽ giúp Phật Di Lặc trong việc giáo hóa. Ngài cùng với các Tỳ-kheo Quân-đồ-bát-thán, Tân-đầu-lô, La-vân là bốn đại Thanh-văn hẹn ước với nhau không nhập Niết-bàn để cho Phật pháp không mất, đợi đến khi Phật Di Lặc xuất hiện mới nhập Niết-bàn.

Lúc ấy, Ngài Đại Ca-diếp ở trong núi thuộc thôn Tỳ-đề nước Ma- kiệt. Đức Phật Di Lặc cùng với mấy ngàn người đến nơi ấy. Các quỉ thần. v.v... mở cửa động đá khiến mọi người thấy hang ngồi thiền của Ngài Ca-diếp. Bấy giờ, Đức Phật Di Lặc đưa ngón tay phải chỉ vào Ngài Ca-diếp và nói cho dân chúng biết:

- Lâu xa về thuở quá khứ, có đệ tử Đức Phật Thích Ca tên là Ca-diếp, tu hạnh đầu-đà đệ nhất, nay vẫn còn ở đây.

Đức Phật Di Lặc lấy y Tăng-già-lê đắp lên thân Ngài Ca-diếp. Thân thể Ngài bỗng chốc phát ra ánh sáng. Vì lòng kính trọng, Đức Phật Di Lặc lấy các loại hoa cúng dường Ngài Ca-diếp.

( Trích kinh Di Lặc Hạ Sanh )

6. Tân-đầu-lô Bị Đuổi Đến Câu-da-ni

Trong thành Vương-xá, có cư-sĩ Thọ-đề gia nhập vào đoàn người đi biển. Khi trở về, ông được hưởng phần gỗ Chiên-đàn làm thành bát, bỏ vào đãy, treo trên cọc gỗ cao, rồi nói:

- Nếu Sa-môn, Bà-la-môn nào lấy được bát xuống mà không cần dùng đến thang hay gậy thì được nhận chiếc bát ấy.

Các Ngài Phú-lâu-na v.v... đều nói:

- Ông ấy muốn xem thử thần lực. Rồi các Ngài lắc đầu bỏ đi.

Tân-đầu-lô họ Phả-la-đọa đi đến chỗ Thọ-đề. Thọ-đề nói:

- Hay lắm! Hãy đến đây, Phả-la-đọa. Ông có thể lấy được chiếc bát mà không cần dùng đến thang hay gậy không?

Tân-đầu-lô nhập định, duỗi tay lấy bát. Cư sĩ Thọ-đề đựng đầy cơm trong bát, trao cho Tân-đầu-lô. Ăn xong, Tân-đầu-lô đem bát đi. Có một vị Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hỏi:

- Ngài được bát này từ đâu?

Tân-đầu-lô kể lại sự việc trên. Tỳ-kheo thiểu dục quở trách Tân-đầu-lô:

- Ông thọ nhận vật của ngoại đạo lõa hình, sao được gọi là Tỳ-kheo? Ở trước người chưa thọ đại-giới mà hiện Thánh pháp hơn người.

Sau khi quở trách, vị Tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật nhóm tăng, hỏi Tân-đầu-lô:

- Ngươi thật có làm việc đó không? Thưa:

- Thật có.

Đức Phật bảo Phả-la-đọa:

- Nay ta tẩn xuất ngươi, trọn đời không được ở cõi Diêm-phù-đề. Tân-đầu-lô vâng lời Phật dạy, trở về phòng, trả lại giường chõng, ngọa cụ cho tăng, chỉ giữ lấy y bát, không còn ở Diêm-phù-đề nữa, mà hiện về Câu-da-ni giáo hóa bốn chúng, làm nhiều Phật sự.

( Trích bài tụng thứ sáu trong luật Thập Tụng quyển 2; Tăng-kỳ, Di-sa-tắc, Tứ-phần, phần nhiều giống nhau.)

7. Hai Nhân Duyên Khiến Năm Người Kiều-trần, Câu-lân v.v... Được Đắc Đạo Trước Tiên

Khi Đức Phật ở Tăng già-lam Ni-câu-lô-đà, nước Ca-tỳ-la, những người dòng họ Thích, muốn hỏi Đức Phật: Kiều Trần Như v.v... đời trước có nhân duyên gì, mà khi Như Lai xuất hiện ở đời, vừa đánh trống pháp, các vị ấy đã được nghe cam lộ trước tiên; Pháp vừa ban xuống, các vị liền được thấm nhuần ân huệ. Rồi họ cùng nhau khen ngợi không ngớt.

Nghe vậy, các Tỳ-kheo đem việc này bạch lên Đức Phật. Đức Phật bảo:

- Chẳng phải riêng ngày nay ta độ năm người ấy, mà từ lâu xa về trước, ta cũng đã cứu độ họ. Có lần ta lấy thân mình làm thuyền để cứu họ khỏi bị chết chìm, bảo toàn được mạng sống. Nay ta thành Phật, ta cũng cứu độ họ trước tiên.

Tỳ-kheo bạch Đức Phật:

- Việc ấy thế nào? Đức Phật kể lại:

- Vào thuở quá khứ, ở cõi Diêm-phù-đề, có vua nước Ba-la-nại tên Phạm-ma-đạt. Bấy giờ có vị Tát-bạc tên Lặc-na-xà-da dạo chơi ngoài rừng thấy một người khóc lóc thảm thiết, lấy dây cột vào cây, đút đầu vô thòng lọng tự sát. Tát-bạc liền đến hỏi: Ông vì sao như thế? Và bảo tháo dây ra.

Ông ta thưa: Tôi nghèo cùng mắc nợ, người chủ nợ đến cưỡng đoạt, ngày đêm hối thúc. Trời đất mênh mông mà không có chỗ dung thân, nên tìm đến cái chết để tránh nỗi khổ này.

Tát-bạc liền bảo ông ta: Ông hãy nói rõ, mắc nợ bao nhiêu, tôi sẽ trả thay cho.

Nghe vậy ông ta nín khóc, vui mừng hớn hở, đi theo Tát-bạc đến chợ, tuyên bố với mọi người: Tôi muốn trả nợ.

Bấy giờ, các chủ nợ chen nhau đến đông vô số. Tát-bạc đem hết của cải ra trả vẫn chưa hết nợ. Vợ con Tát-bạc phải lâm vào cảnh nghèo cùng rách rưới, xin ăn để sống qua ngày.

Khi ấy, các người buôn khuyên Tát-bạc theo họ ra biển. Tát-bạc nói: Tôi nay nghèo khổ, chẳng còn gì cả, làm sao theo các ông được. Các người buôn nói: Bọn tôi cả thảy năm trăm người, hùn tiền để làm thuyền và mua sắm các thứ. Họ hùn được ba ngàn lượng vàng. Tát-bạc lấy một ngàn lượng làm thuyền, một ngày lượng mua thức ăn, một ngày lượng còn lại chi tiêu trên thuyền, số dư ra thì cho vợ con.

Họ làm một chiếc thuyền lớn, ngay nơi bờ biển. Thuyền vừa làm xong liền ra khơi. Ở giữa biển, bỗng gặp gió dữ, thuyền bị vỡ tan tành. Mọi người không biết bám víu vào đâu. Trong đó, có năm người nói với Tát-bạc: Chúng tôi theo anh đến đây, nay sắp chết chìm, nguy hiểm ập đến, xin được cứu mạng.

Tát-bạc nói: Tôi nghe biển cả không chứa tử thi. Bây giờ, các anh hãy nắm lấy tôi. Tôi sẽ giết mình để cứu các anh, nguyện cầu thành Phật. Sau khi thành Phật, tôi sẽ dùng thuyền pháp vô thượng cứu độ các anh thoát khỏi sanh tử.

Nói xong, Tát-bạc lấy dao cắt cổ chết. Thần biển liền nổi gió, thổi tử thi tấp vào bờ. Năm người vượt qua biển cả được toàn mạng sống.

Tỳ-kheo nên biết: Lặc-na-xà-da lúc ấy chính là thân ta ngày nay.

Năm người kia là bọn ông Câu-lân v.v…

(Nhân duyên thứ nhất trích kinh Hiền Ngu quyển 10)

Lúc Đức Phật đang ở trong vườn Trúc tại La-duyệt-kỳ, tôn giả A-nan hỏi Phật:

- Năm người bọn ông Kiều Trần Như vì nhân duyên gì mà khi trống pháp vừa nỗi lên, liền được nghe trước nhất.

Đức Phật bảo:

- Vào đời trước, họ ăn nuốt thịt ta để được an ổn. Vì thế ngày nay, họ được pháp thực trước nhất cho đến khi giải thoát.

Trong kiếp quá khứ ở cõi Diêm-phù-đề này có một đại quốc vương tên Thiết-đầu-la-kiện-ninh thống lãnh tám vạn bốn ngàn nước ở cõi này. Bỗng có hỏa tinh xuất hiện, thầy tướng tâu nhà vua: Sắp hạn hán. Trời sẽ không mưa suốt mười hai năm.

Nhà vua rất lo buồn, tính số dân hiện tại, đếm số trong kho, mỗi người một ngày được một thăng còn chưa đủ, nên số người chết rất nhiều. Nhà vua suy nghĩ: phải làm cách nào để cứu sống nhân dân, mới lập lời thề:

- Nay người dân trong nước đói kém, không có thức ăn. Tôi xin bỏ thân mạng làm loài cá lớn, để lấy thịt này cứu giúp mọi người.

Vua leo lên cây, gieo mình xuống đất liền chết, hóa thành con cá ở giữa sông lớn. Thân cá to lớn, dài năm trăm do-tuần.

Lúc ấy, có năm người thợ mộc. Mỗi người đều mang theo búa rìu, đi tới bờ sông định chặt cây rừng. Con cá nói: Các ông cần thức ăn, hãy đến lấy thịt tôi mang về ăn cho no. Sau này thành Phật, tôi sẽ lấy pháp thực cứu độ các ông. Các ông hãy báo cho những người ở trong nước biết, hễ ai cần cứ đến lấy ăn.

Năm người thợ mộc vui vẻ, nói lại cho những người trong nước nghe, lần lượt báo khắp nhân dân khắp cõi Diêm-phù-đề. Mọi người tập hợp đến ăn thịt cá, thịt bên này hết, cá lật qua bên kia. Hễ thịt hết lại sanh thịt mới. Cứ thế xoay chuyển, cá đã đem thịt của mình cứu giúp mọi người liên tục mười hai năm. Những người ăn thịt cá đều khởi tâm từ, khi chết được sanh lên trời.

Vua Thiết-đầu-la-kiện-ninh lúc ấy chính là thân ta. Năm người thợ mộc là bọn ông Kiều Trần Như. Người dân ăn thịt cá nay là tám mươi ngàn chư Thiên và các đệ tử được cứu độ.

( Nhân duyên thứ hai trích kinh Hiền Ngu quyển 4 )