SỐ 2121 — KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

9. A-nan Làm Thị Giả Và Thọ Trì Kinh Điển

Phật bảo Ngài Văn Thù: "Từ khi ta thành Phật đến nay đã hơn ba mươi năm, hiện giờ trong chúng đây, ai có thể thọ trì mười hai bộ kinh và hầu hạ ta, không để mảy may sơ suất, bản thân của người đó không đánh mất điều lợi".

Năm trăm vị A-la-hán đều thưa: "Chúng con có thể làm". Nhưng Phật từ chối: "Các ông không thể làm được".

Tôn giả Mục-liên quán thấy ý Như Lai hướng về A-nan nên Tôn giả nhiều lần khuyên A-nan nhận lời. A-nan nói: "Thân tôi dơ bẩn lại yếu đuối, không kham nỗi việc hầu hạ. Nếu đức Như Lai đồng ý ba điều thỉnh cầu của tôi, tôi sẽ vâng theo việc chúng Tăng giao phó:

Khi Như Lai ban cho y cũ, tôi được phép không nhận.

Khi Như Lai nhận lời đàn việt thỉnh thọ trai riêng, cho phép tôi không đi theo.

Cho phép tôi được ra vào chỗ của đức Phật không hạn chế giờ giấc".

Ngài Văn thù nói: "Hay lắm! A-nan dự đoán sẽ có sự ganh tỵ xảy ra nên xin như thế".

Hơn hai mươi năm qua, A-nan hầu Phật đầy đủ tám pháp, không thể nghĩ bàn, đó là:

1. Không nhận lời thỉnh thọ trai riêng.

2. không nhận y phục cũ.

3. Đến đúng giờ giấc.

4. Tuy A-nan có đầy phiền não nhưng theo Phật ra vào những nhà giàu sang, chỗ vua chúa, thấy các người nữ không hề sanh dục tâm.

5. Phật tuyên giảng mười hai bộ kinh, A-nan vừa nghe qua không hề hỏi lại, như nước rót từ bình này sang bình kia.

6. Biết được tâm trí của người khác như Phật nhập định.

7. Chưa được Nguyện-trí nhưng có thể hiểu biết người hiện đời đắc tứ quả có Hậu-đắc-trí.

8. Lời mật nghĩa đều có thể hiểu biết.

Cho nên Phật thường khen ngợi ông ta là Đa văn. Đồng thời, A-nan có đầy đủ tám pháp có thể thọ trì mười hai bộ kinh.

1. Tín căn kiên cố.

2. Tâm rất dũng mãnh.

3. Thân không bệnh hoạn.

4. Thường siêng năng tinh tấn.

5. Trí nhớ rất tốt.

6. Tâm không kiêu mạn.

7. Thành tựu định ý.

8. Nhờ nghe pháp sanh được trí tuệ

(Trích kinh Bồ-tát Tùng Đâu Suất Thiên Hạ.)

(Kinh Hiền Ngu ghi: A-nan xưa kia làm vị trưởng giả, đức Thích Ca làm Sa-di theo thầy tụng kinh. Vì phải khất thực nên công phu không trọn. Trưởng giả thương tình vẫn cung cấp y thực đầy đủ. Do đó nhiều đời theo hầu cận người mình giúp đỡ.)

10. Đức Phật Giải Bảy Điều Mộng

Đức Phật đang ở trong vườn Kỳ-thọ, Tôn giả A-nan ở nơi khác mông thấy bảy việc, vì quá lo sợ nên tôn giả đến bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn, hôm qua con nằm mộng thấy bảy điều như sau:

1. Tất cả sông ngòi biển cả đều bị lửa cháy.

2. Mặt trời sắp lặn làm tối tăm cả cõi Diêm-phù-đề, con thấy đầu mình đội núi Tu-di.

3. Chúng Tỳ-kheo nhốn nháo trong nhà xí, bỗng thấy có một người vượt qua đầu các Tỳ-kheo thoát ra ngoài.

4. Con thấy các Tỳ-kheo pháp y không đầy đủ, chỉ còn dây buộc Ca-sa, tay cầm ngọn đuốc lớn, vui vẻ đi vào đường tà, y phục bị gai góc xé rách nát.

5. Con lại thấy cây Chiên-đàn cao lớn, xum xuê, những con heo từ nơi chỗ nhơ uế chui lên, lau liếm vào thân cây Chiên-đàn.

6. Con lại thấy có ba chú voi con, khi lớn lên chúng dẫm đạp cỏ ngon, quấy động làm dơ nước sạch. Voi lớn thấy vậy buồn phiền bèn bỏ đi, đến nơi có cỏ ngon nước sạch. Voi con vì ham vui đùa không hay biết, vẫn ở chỗ cũ cho đến lúc hết cỏ và nước, chúng trở nên đói khát, khổ cực. Vì vậy, chúng cạp vào gốc cây, cuối cùng đói quá mà chết.

7. Con lại thấy sư tử chúa tên là Xí-tát đã qua đời, đầu mọc lông trắng như buộc đồ trang sức, ruồi nhặng bu quanh, muông thú không dám đến gần. Trong thân sư tử tự nhiên sanh giòi, giòi lại ăn thịt của sư tử.

Vì nằm mộng thấy như thế nên sáng nay con đến đây thưa với Phật.

Phật giải mộng:

1. Điềm mộng thấy ở trong nước mà có lửa bốc lên, đó là Tỳ-kheo đời sau vi phạm giới pháp của ta, làm những việc thị phi trái với giới luật, lợi dụng để tín thí cúng dường lại còn khởi sự tranh đấu lẫn nhau.

2. Điềm mộng thấy mặt trời sắp lặn, cõi đời tối tăm, đầu ông lại đội núi Tu-di, đó là trong vòng chín mươi ngày nữa ta sẽ vào Niết-bàn. Sau đó chúng Tỳ-kheo, trời, người, rồng sẽ theo ông thọ học kinh điển

3. Mộng thấy Tỳ-kheo đắp pháp y không đúng theo pháp thường chế, chỉ buộc Ca-sa, lăn lộn trong nhà xí, rồi có người leo qua đầu, thoát ra vùng đất sạch. Đó là sau khi ta nhập Niết-bàn, Phật pháp sắp diệt sẽ có các Tỳ-kheo mở đại hội thuyết kinh. Trong khi Phật pháp thâm diệu mà không lo tu tập, họ lại lo gần gũi hàng cư sĩ để tìm cầu, tiền tài, sắc đẹp, khiến cho cư sĩ chê trách và không còn niềm tin nữa. Bấy giờ, hàng Tỳ-kheo gánh lấy ác quả còn cư sĩ thì được phước.

4. Điềm mộng thấy Tỳ-kheo thân mặc Ca-sa, tay cầm đuốc lửa, vui chơi trong đường tà, vào nơi gai góc bị xé rách y phục. Đó là sau ta nhập Niết-bàn sẽ có Tỳ-kheo không mang pháp y, lại mặc y phục của thế gian. Họ chỉ dùng Ca-sa buộc dưới nách, bỏ giới luật mà vui theo thế gian, nuôi chứa vợ con. Khất thực khi có thì vui vẻ, khi không thì sầu khổ.

5. Mộng thấy cây chiên đàn lớn, xum xuê tươi tốt, có đàn heo từ nơi bẩn thỉu chui ra, lau liếm vào thân cây. Đó là sau khi ta vào Niết-bàn sẽ có Tỳ-kheo không vâng theo giới pháp, rượu thịt mê man, uống ăn trái thời. Lúc đó có kẻ thông minh khéo biết thì lại khởi tâm phỉ báng, mắng nhiếc bậc A-la-hán.

6. Mộng thấy ba chú voi con cùng nhau húc voi lớn, dẫm đạp cỏ non, quấy đục nước sạch, voi lớn buồn phiền nên tránh đi, đến nơi có cỏ non nước sạch. Các chú voi con vì mãi vui chơi không biết, cỏ nước hết sạch đành chịu chết đói. Đó là sau khi ta vào Niết-bàn, có Tỳ-kheo trưởng lão hiểu rõ kinh điển, giáo giới cho Tỳ-kheo nhỏ tuổi, vì họ mà chỉ bày tội phước nhưng bọn họ không chịu nghe theo, khi chết phải đọa vào địa ngục.

7. Điềm mộng thấy sư tử tên là Xí-tát đã chết, đầu mọc lông trắng như buộc đồ trang sức, ruồi nhằng, chim thú không dám lại gần. Trong thân sư tử sanh giòi, giòi lại ăn thịt của sư tử. Đó là khi ta còn tại thế giảng rộng kinh pháp, sau khi ta vào Niết-bàn sẽ không có ngoại đạo nào có khả năng phá hoại chánh pháp ấy, chỉ do hàng đệ tử mới có thể phá hoại được mà thôi.

Những điều ông mộng thấy hôm nay chỉ là những điềm xấu trong tương lai sẽ xuất hiện.

(Trích Kinh Thất Mộng Thập Thiện)

11. A-nan Bị Mẹ Chiên-đà-la Dùng Thần Chú Bắt Giữ

Một hôm, trên đường đi, Tôn giả A-nan quá khát nước, lúc đó có cô gái thuộc dòng Chiên-đà-la tên Bát-cát-đề đang múc nước. Tôn giả đến xin nước, cô gái đáp: "Tôi thuộc dòng Ma-đăng-già".

Tôn giả nói: "Tôi không hỏi điều đó, chỉ xin cô nước uống thôi!" Cô gái đáp: "Ngài thuộc dòng cao quý, đệ tử bậc nhất của Sa-môn Cù-đàm, được vua Ba-tư-nặc cung kính, là bậc thầy của Mạt-lợi-phu nhân. Còn tôi là kẻ thấp hèn, đâu dám đem nước cho Ngài".

Tôn giả lại xin: "Tôi không hỏi điều ấy mà! Chỉ xin cô nước uống thôi".

Cô gái bằng lòng. Trước hết, cô ta lấy tay khoát nước rưới lên chân của tôn giả rồi tiếp tục rưới lên tay của Ngài, khi đó cô gái liền phát khởi tâm dâm dục. Tôn giả uống nước xong đi ngay. Cô gái trở về thưa với cha mẹ: "Mẹ ơi, xin cho con được lấy Sa-môn A-nan làm chồng".

Bà mẹ đáp: "A-nan là con của chuyển luân Thánh vương, thuộc họ Thích, dòng Sát-đế-lợi, đấy là hàng cao quý, được trời người tôn kính. Còn dòng họ ta hèn mọn, làm sao cưới được ông ấy làm chồng?"

Cô gái hù dọa mẹ: "Nếu không lấy được ông ta, con sẽ uống thuốc độc hoặc dùng dao tự sát, hoặc sẽ thắt cổ chết".

Bà mẹ bảo: "Thôi được, ta có thần chú Ma-đăng-già, có thể làm cho mặt trời lẫn mặt trăng rơi xuống đất, cũng có thể khiến cho thiên vương Đế-thích xuống trần gian, huống gì là Sa-môn? Mẹ sẽ khiến cho A-nan đến, trừ khi ông ta đã chết hoặc không có khả năng hành dâm, hay được Cù-đàm bảo vệ thì ta mới không thể bắt được ông ấy".

Cô gái liền đi tắm rửa, trang điểm, mặc y phục màu trắng, trải các tọa cụ, thấp thỏm đón chờ A-nan.

Bấy giờ, bà mẹ lấy phân bò bôi lên đất, dùng lụa năm màu kết thành sợi, đựng đầy bốn bình nước, bốn bát nước bột mì, lấy bốn con dao lớn cắm trên phân bò, bốn góc đặt bốn mũi tên, đốt tám ngọn đèn, dùng bốn đầu lâu người chết bôi các mùi thơm lên đó, lấy hoa rải trên đất, đốt một đấu hương, nhiễu quanh ba vòng, rồi quỳ xuống hướng về phía Đông tụng chú Ma-đăng-già.

Lúc đó Tôn giả A-nan đang ở trong rừng Kỳ-hoàn, tâm ý hoảng hốt vì bị ma chú trói buộc giống như cá bị mắc câu, nên Ngài theo ma lực thần chú đến nhà Chiên-đà-la.

Bà mẹ liền gọi con gái "A-nan đến rồi đấy".

Lúc đó cô gái bước đến, ôm lấy A-nan, dìu ngồi lên giường, kéo áo ra, vuốt ve A-nan, giống như lực sĩ tay nắm sợi lông dài, kéo con dê nhỏ bước theo. A-nan nhìn thấy mười phương đều tối tăm, giống như mặt trời mặt trăng đều bị thần chú che khuất. A-nan có thần lực của bậc đại nhân, đáng với sức mạnh của mười vị đại lực sĩ, thế mà cũng không thể cử động được. Bấy giờ A-nan cố gắng vận dụng niệm lực Thánh đạo, thầm gọi: "Con đang nguy khốn, Thế Tôn đại từ, sao không thương xót con."

Lập tức Phật biết được tâm A-nan, Ngài liền nói kệ:

Phật tôn quý nhất trên đời

Thế gian nhất định

Không người vượt qua

Phật tôn quý nhất Sa-Bà

Phước điền vô thượng

Vượt xa mọi đường

Pháp môn cao cả không lường

Không gì có thể sánh hơn pháp này

Trời người đều phải nương đây

Đoạn trừ kiết sử, lìa dây não phiền

Tăng là đoàn thể Thánh hiền

Tối cao trong các phước điền thế gian

Không ai có thể sánh bằng

Tuyệt vời bậc nhất giữa hàng nhân thiên.

Tôn giả A-nan theo thật nghĩa này tức khắc thoát khỏi nhà của Chiên-đà-la. Khi Thế tôn vừa nói kệ xong, tất cả thần chú trong nhà họ tiêu tan, các thứ khí cụ đao tên đều bị bẻ gãy, bình nước chú tan vỡ, đèn tắt, đầu lâu nát vụn. Hắc phong nổi lên, xoay vần che phủ không thấy mặt nhau, chú thuật của Chiên-đà-la không còn linh nghiệm nữa. Bà mẹ liền bảo con gái mình: "Đây chắc chắn do thần lực của Sa-môn Cù-đàm, mới khiến cho các món khí cụ này phải vỡ nát, thần chú hết linh nghiệm".

Tôn giả A-nan thầm nghĩ: "Đó là lực từ của đức Thế Tôn".

Tôn giả thoát khỏi ma chú, giống như tượng chúa sáu mươi tuổi sung sức, điên cuồng hung ác, thân to ngà dài, thoát được móc sắt, lao ra khỏi thành, đến nơi hoang vắng, lúc này A-nan cũng thế, khi đức Thế tôn nói kệ xong, Tôn giả thoát được ma chú, trở về tinh xá Kỳ hoàn. Bấy giờ cô gái đó đuổi theo Tôn giả đến cửa Kỳ hoàn, liên tục gọi lớn "A-nan là chồng tôi! A-nan là chồng tôi!" cô ta tiếp tục chạy theo bén gót tôn giả. A-nan thưa rõ với Phật. Phật bảo: "Trong các pháp của ta, không thấy có những điều huyễn hoặc như vậy".

Rốt cuộc cô gái đành bỏ về. Nhưng cô ta bị tâm dâm trói buộc, không quên được A-nan. Một hôm, theo thường lệ, A-nan đắp y, mang bát vào thành Xá-vệ khất thực, cô gái này cũng chạy theo sau Ngài và bảo với các trưởng giả: "A-nan là chồng tôi! A-nan là chồng tôi!"

Tôn giả quay về bạch Phật, Phật bảo: "Ông nên đến bảo cô ta, hãy xem nhau như tình chị em. Vì sao? Bởi cô gái này sẽ trở thành Tỳ-kheo-ni.

Bấy giờ cô gái đến Tinh xá bạch Phật: "Xin đức Thế Tôn hãy trả chồng cho tôi!"

Phật bảo: "Nếu cô cần A-nan thì hãy ở trong pháp ta làm Tỳ-kheo-ni, ta sẽ trả A-nan".

Cô ta vui vẻ trở về, từ giã song thân. Cha mẹ cô hoan hỉ, họ vốn đã gieo trồng căn lành nên sẽ đắc đạo. Cô gái và cha mẹ cùng đến chỗ đức Phật. Ngài giảng rõ pháp cho họ nghe, dùng vô số phương tiện để diễn bày nghĩa của các pháp, nhu nhuyến, bố thí, giới luật, sự bất tịnh của dâm dục, sự tăng trưởng các kiết sử phiền não, công đức xuất gia, các phẩm đạo. Ngài lại giảng bốn Thánh đế.

Bấy giờ cô gái này ngay đó tỏ ngộ được Thánh đế. Cha mẹ cô đắc quả A-na-hàm. Cô ta cũng đắc quả Tu-đà-hoàn, giống như áo lụa trắng tinh dễ nhuộm màu. Lúc ấy cha mẹ cô quy y Tam bảo, làm vị Ưu-bà-tắc, họ liền đảnh lễ Phật và A-nan, sám hối tội ngu si của mình. Cô gái xin làm Tỳ-kheo-ni, nương theo Thế Tôn tu hành phạm hạnh. Phật bảo tôn giả A-nan: "Ông hãy bảo hai vị Tỳ-kheo-ni đưa cô gái Bát-cát-đề này đến chỗ Cù-đàm-di, cho cô ấy xuất gia và truyền giới cụ túc".

Đại-ái-đạo hỏi tôn giả A-nan: "Thưa tôn giả, tại sao đức Thế Tôn lại chấp nhận cho cô gái Chiên-đà-la này vào trong giáo pháp?"

Tôn giả trình bày rõ với Cù-đàm-di, sau đó bà liền cho cô gái cạo tóc thọ giới. Không bao lâu chứng được quả A-la-hán.

(Trích kinh Giới Nhân Duyên quyển ba, kinh Ma Đăng Già Nữ)

12. Phật Thọ ký Đời Vị Lai Của Con Bò Cho Sữa

Bấy giờ Phật ở nước Xá-vệ. Một hôm Ngài có chút cảm mới bảo A-nan: "Ông hãy đến nhà Bà-la-môn xin sữa bò".

Tôn giả vâng lời đi xin sữa. Khi đến nơi, Bà-la-môn nói: "Sữa ở trong con bò, Ngài hãy đến tự vắt lấy".

Tôn giả liền đến chỗ con bò. Con bò này thường hay đá đạp nên không ai dám đến gần. A-nan thầm nghĩ: "Ta theo pháp hầu thầy, bất đắc dĩ mới vắt sữa bò".

Lúc đó trời Đế thích hóa làm vị Bà-la-môn, khoác chăn đứng cạnh con bò. Tôn giả xin vắt sữa. Bà-la-môn đáp: "Vâng!"

Tôn giả dùng tay phải xoa vú bò mà nói: "Phật bị cảm nhẹ, ngươi hãy cho ta sữa để Phật dùng. Khi Phật hết bịnh ngươi sẽ được phước nhiều không kể xiết".

Bò đáp: "Tôn giả lấy tay xoa vú thì làm sao sữa chảy nhiều được? Tôn giả hãy nắm hai cái vú của tôi vắt lấy sữa, hai vú còn lại để cho con tôi bú, từ sáng đến giờ nó chưa ăn uống gì cả".

Chú bê con đứng cạnh mẹ, khi nghe nói đến tiếng Phật liền thưa: "Mẹ hãy đem hết phần sữa của con dâng cho Phật. Vì Ngài là bậc thầy cao cả của trời người, rất khó được gặp. Con sẽ tự ăn cỏ, uống nước là được rồi. Thuở xưa con làm người, nghe theo bạn ác, không tin kinh Phật, khiến cho con phải làm thân trâu ngựa suốt mười sáu kiếp. Đến nay, con mới lại được nghe tiếng Phật. Giờ mẹ hãy đem hết phần sữa của con dâng cho đức Phật, để Tôn giả được đầy bình mang về, khiến cho con đời sau có trí tuệ, tu hành đắc đạo".

Tôn giả ôm bình sữa về. Phật hỏi: "Hai mẹ con bò nói gì?"

Tôn giả thuật lại mọi chuyện. Đức Phật nói: "Đời sau, khi Phật Di-lặc xuất thế, con bò mẹ sẽ làm Sa-môn, chứng quả A-la-hán. Còn bò con, sau khi chết sanh làm người, sẽ treo lụa rải hoa, đốt hương cúng dường ta, thọ trì kinh giới suốt hai mươi kiếp, cuối cùng chứng quả A-la-hán, làm Phật độ thoát muôn dân.

(Trích kinh Độc Tử)

13. A-nan Giáo Hóa Vua Ba-tư-nặc

Bấy giờ ở nước Xá-vệ gặp năm mất mùa đói khát, các Tỳ-kheo đều muốn tản đi nơi khác để làm lễ Tự tứ. Tôn giả A-nan nói: "Nếu các vị đến nước khác để làm lễ Tự tứ thì vô số người ở đây mất đi nguồn gốc gieo trồng công đức. Giả sử có Như Lai ở lại đây thì nhiều nơi trong nước Xá-vệ được an ổn".

Vua Ba-tư-nặc nghe tin, liền đến xin cúng dường Phật và chúng Tăng ba tháng.

Phật bảo: "Vào thời quá khứ, quốc vương Ba-la-nại tên là Phạm-đạt, có uy đức lớn, danh tiếng vang khắp mọi nơi. Bấy giờ trong nước dân chúng đói khát, người xin ăn rất nhiều. Nhà vua thương xót bố thí, nhân dân khắp nơi kéo về đông như mây tụ. Vì trời đã lâu không mưa, gạo thóc càng khan hiếm, nhân dân đói quá, người ăn xin ngày càng đông, khiến cho kho lẫm của vua trống rỗng. Các đại thần xin vua ngưng bố thí, vua bảo: "Nếu ngưng như vậy thì trái với bổn tâm của ta, ta nỡ nào làm thế!"

Bấy giờ, các vị quan bố cáo khắp nơi: "Người nào dám đi xin ăn sẽ bị đuổi hết ra khỏi đô thị".

Những người xin ăn nghe vậy buồn bã. Một hôm, có vị phạm chí vào cung xin gặp nhà vua, vua hỏi là ai, các đại thần thưa: "Người này từ phương xa đến".

Nhà vua cho triệu phạm chí vào, vua hỏi: "Ai bảo ông đến đây?" Phạm chí đáp: "Cái bụng sai tôi đến".

Lúc ấy nhà vua thương xót dùng kệ đáp:

Bố thí ngàn bê con

Cùng với trăm bò mẹ.

Phạm chí ấy nay chính là A-nan.

(Trích Sanh Kinh quyển ba, kinh Phúc Sử phần lớn giống như vậy)

14. A-nan Thử Tỳ-kheo Sơn-hướng Và Hỏi Vua A-dục

Bấy giờ A-nan cùng với hai vị Tỳ-kheo đến nước vua A-dục. Tỳ-kheo Sơn-hướng đang ở trong rừng tùng, hoa thơm tự bay đến, linh reo như tiếng gọi. Lúc ấy Tỳ-kheo Sơn-hướng không biết duyên cớ gì nên hướng về bốn phương làm lễ rồi quay vào trong trai đường tụng kinh.

Tôn giả A-nan cùng hai Tỳ-kheo hóa làm một người ăn xin, lại dẫn theo ba trăm người ăn xin khác cùng đến xin ăn. Tỳ-kheo Sơn-hướng liền nấu cơm cho mọi người dùng. Khi họ ăn cơm xong thì lại đòi áo mặc, Tỳ-kheo liền chạy mượn áo cho họ, thế nhưng họ không chịu mặc lại bỏ đi.

Cứ như thế, Tỳ-kheo Sơn-hướng sớm tối cung dưỡng cho họ, nhưng họ không may đều mang bệnh. Tỳ-kheo lại sớm tối đốt hương cúng dường cầu phước, làm thuốc chữa bệnh cho họ. Thế nhưng, chẳng bao lâu thì cả ba trăm người ăn xin này đều qua đời. Tỳ-kheo lại đi xin áo quan, tắm rửa tẩm liệm cho họ.

Bấy giờ, vua A-dục nghe được tin liền sai người đến mai táng. Vài ngày sau đó, tôn giả A-nan cùng hai vị Tỳ-kheo hóa làm ba người thư sinh, ăn mặc nghiêm trang, họ cùng nhau đi đến rừng tùng. Tỳ-kheo Sơn-hướng liền đi ra giảng đường, trải tòa đón tiếp họ.

Ba thư sinh ấy hỏi Sơn-hướng: "Ông phụng thờ Phật đạo là muốn cầu gì?"

Sơn-hướng đáp: "Phật đạo là đạo thần kì, trong cõi trời đất này chỉ có thần đạo của Phật là cao cả, tôi phụng thờ Phật đạo là muốn đem Phật đạo cứu độ mọi người và mọi loài chúng sanh chứ không cầu gì khác."

Ba thư sinh nói: "Phật đạo chẳng phải là đạo thần kì, bất quá là như hư không mà thôi! Trong nhân gian, rất ít người theo, sao ông lại ngu si, chạy theo người khác mà phụng sự Phật đạo vậy?"

Sơn-hướng đáp: "Lời của các ông nói là sai lầm, Phật đạo là đạo tối cao, chẳng phải chỗ mọi người thấy được. Sự biến hóa phi thường, chẳng phải điều mà mọi người biết được, vì họ ngu si nên chẳng biết đến. Nói Phật như hư không là tội của các ông".

Ba thư sinh nghe lời ấy liền nổi giận: "Ông phụng thờ Phật đạo chẳng phải là trái nghịch với lòng người hay sao? Chi bằng ông theo ta làm nô tỳ, có được không?"

Sơn-hướng đáp: "được thôi!"

Ba thư sinh nói: "Nếu ông làm nô tỳ mà không giỏi giang, trung thành thì ta sẽ bắt ông vác phân, ông phải một mình vác đủ một trăm tảng phân, nếu không thì ta sẽ chặt đầu ông".

Sơn hướng đi vác phân, nhưng không thể vác đủ số lượng nên phải đành lui về tạ tội với các thư sinh: "Sức lực của ta đã kiệt không thể vác nổi nửa, nay xin nhận chịu tội như trước đã hứa".

Ba thư sinh liền nổi giận, họ lấy dây trói Sơn-hướng lại rồi quất ba trăm roi. Đánh xong, bỗng nhiên họ biến đi đâu mất. Bấy giờ Tôn giả A-nan lại hóa làm vị Ưu-Bà-tắc, vị ấy đến bảo Sơn-hướng: "Ba thư sinh kia là kẻ vô đạo, sao ông không báo cho vua biết để trị tội chúng nó?" Sơn-hướng nói: "Đây là lỗi của tôi mới đến nỗi như vậy, người phụng thờ Phật đạo thì chẳng yêu tiếc điều gì, nếu xin đầu thì cho đầu, xin thân cho thân, nay tôi chỉ vác phân mà bị roi vọt, như vậy thì đâu có đáng gì".

Tôn giả A-nan cùng hai vị Tỳ-kheo hóa làm vua A-dục. Nhà vua bảo Sơn-hướng: "Phụng thờ Phật đạo chắc chắn chẳng có ích lợi gì đâu, khổ nhọc mà thêm uổng công vô ích mà thôi. Con người sống trên đời chỉ trong khoảnh khắc là hết đời, cần gì phải khổ nhọc, siêng năng phụng thờ kinh điển ấy. Giờ ta muốn cùng ông bàn bạc một điều, ông phải nghe theo, nếu không thì ta sẽ giết".

Sơn-hướng hỏi: "Đại vương muốn bàn việc gì?"

Vua nói: "Ta có đứa con yêu quý, tài giỏi hơn người, nhan sắc xinh đẹp, tay như con ong. Ta rất thích đạo nhân vì là người hiền hòa, ta muốn gả con gái cho ông, vì thế mà đến đây hỏi ý kiến, chắc ông sẽ vâng theo".

Sơn-hướng đáp: "Tôi biết ý tốt của đại vương, nhưng tôi phụng thờ Phật pháp đã nhiều năm nhưng công đức chưa thành tựu, ngược lại muốn con gái của đại vương, như thế là làm sỉ nhục Phật đạo, tội ấy rất lớn. Nếu đại vương có giết, tôi bằng lòng chịu chết". Nhà vua liền sai người dẫn Sơn-hướng ra chợ chém đầu. Sơn-hướng vào lễ Phật để ra đi, nhưng khi quay lại vái chào nhà vua thì mới hay là Tôn giả A-nan.

Bấy giờ Tỳ-kheo Sơn-hướng bước tới đảnh lễ sát chân, Tôn giả đỡ ông ta dậy. Sơn-hướng thỉnh Tôn giả an tọa và cùng hỏi thăm nhau.

Tôn giả hỏi Tỳ-kheo Sơn-hướng: "Công đức của ông đã thành tựu, ông sẽ đắc đạo, ta cố ý đến đây để thử ông, xem xét ý chí của ông đấy".

Tỳ-kheo Sơn-hướng bước xuống tòa thưa: "Con là kẻ vô tri, thọ nhận ân đức của Phật, được ở trong Phật pháp mà không thể làm cho tốt đẹp để nhọc lòng Tôn giả phải lo lắng".

Tôn giả A-nan đem giáo pháp truyền dạy cho Tỳ-kheo Sơn-hướng, cả hai cùng lên lầu cao tụng kinh giảng nghĩa, khiến cho Sơn-hướng được an lạc vui vẻ.

Bấy giờ vua A-dục đi đến đảnh lễ Tôn giả A-nan, Tôn giả hỏi: "Đại vương, kinh Phật có bao nhiêu quyển?"

Vua đáp: "Kinh Phật rất nhiều không thể tính kể, hiện nay có mười hai bộ kinh gồm tám vạn bốn ngàn quyển".

Tôn giả A-nan lại hỏi: "Đại vương đã thọ trì được bao nhiêu quyển?"

Vua đáp: "Thưa tôn giả, con đã tụng được một vạn hai nghìn quyển kinh Tam-muội, mười hai nghìn quyển kinh Bát-nhã-ba-la-mật".

Tôn giả lại hỏi: "Đại vương tụng đọc kinh đã nhiều, vậy có biết trời đất cách nhau mấy dặm không?"

Vua đáp: "Kinh đại phẩm Tam-muội ghi, trời đất cách nhau tám mươi mốt vạn dặm".

Tôn giả A-nan lại hỏi: "Đất có mấy loại?"

Vua đáp: "Kinh Bát-nhã-ba-la-mật ghi, đất có tám mươi mốt thành, trong thành có con người sinh sống. Ở thành phía Bắc, người cao mười trượng. Người ở thành trung tâm cao tám trượng. Người ở thành phía Nam cao ba trượng".

Tôn giả lại hỏi: "Đại vương có biết kiếp trước của mình là ai không?"

Vua đáp: "Con không thể biết số kiếp lâu xa, chỉ biết việc gần; đó là con đã từng vào địa ngục, từng lên trời, từng siêng năng khổ nhọc, cũng có lúc làm nô tỳ, làm súc sanh, đã vào trong lửa đỏ, có khi làm việc thiện, theo người làm thiện. Khi được làm vua, đã thấy được những việc khổ nhọc nên không dám làm ác".

Tôn giả A-nan lại bảo: "Đại vương trước đây đã từng làm Tỳ-kheo tên là Đề-đầu-la, là đệ tử của Phật Đề-hòa-yết. Còn Sơn-hướng là Tỳ-kheo Tu-bạt, đệ tử của Phật Thích-ca-văn. Từ khi đức Thích-Ca vào Niết-bàn đến nay, ta một mình cô quạnh, thọ trì Phật pháp không được kiên cố, vì vậy đã gây nên những tội lỗi này, trải qua nhiều năm chẳng có biết nhau.

Xưa kia ta cùng Sơn-hướng sanh trong một gia đình trung lưu, ta là anh, Sơn-hướng là em, anh em thường yêu thương lẫn nhau, ra vào quấn quýt. Kiếp sau, sanh ra anh em chẳng còn biết nhau. ta làm quốc vương, đời sau của Sơn-hướng ta cũng không biết. Cứ như thế, nhiều lần đổi thay, sanh thân giả tạm, kiếp số không thể tính kể, nay ta biết mình đã thoát khỏi sanh tử. Tôn giả A-nan liền thọ kí đạo quả A-la-hán cho vua A-dục

(Trích kinh A-nan Biến Hiện)

KINH LUẬT DỊ TƯỚNG

QUYỂN 16

1. Long vương nỗi trận cuồng phong nhưng không động chéo y của Mạc-điền-địa, Ngài biến núi lửa thành hoa trời.

2. Xá-na-Bà-tư biến sấm chớp, đao gậy thành hoa Ưu-bát-la.

3. Ưu-ba-cấp-đa xuất gia, hàng ma.

4. Ưu-ba-cấp-đa không giáo hóa người phạm tội trọng khiến cho đệ tử diệt trừ tâm kiêu mạn.

5. Ưu-ba-cấp-đa phó chúc pháp tạng, vào Niết-bàn.

6. Ưu-ba-cấp-đa độ hổ đói.

7. La-tuần-du khất thực không được, ăn đất vào Niết-bàn.

8. La-tuần-du khất thực không được, Đức Phật phân chia chúng Tăng thành năm bộ.

9. Đồng Tử Ca Diếp con của Tỳ-kheo-ni tám tuổi đắc đạo.

10. Mạt xiển đề hàn phục rồng dữ.

11. Ma-sẩn-đà giáo hóa vua thiên ái đế tu.

12. Phần-na trước kia làm người hà tiện, về sau gặp Phật đắc đạo.

13. Khi Trời Nóng Ma-ha-Ca-diếp hiện gió mát mưa phùn.

14. La-hán Nguyện Túc Chuyên Giáo Hóa Ngạ Quỉ.

15. Sa yết hàng phục Rồng dữ.

1. Long Vương Nỗi Trận Cuồng Phong Nhưng Không Động Chéo Y Của Mạc-điền-địa, Ngài Biến Núi Lửa Thành Hoa Trời

La-hán Mạc-điền-địa được Ngài A Nan phó chúc pho pháp tạng, bảo Ngài đến nước Kế Tân. Khi đến nước đó trước tên Ngài hàng phục Long vương, nhập tam muội khiến cho nước đó có sáu thứ chấn động, đến cả cung điện Long vương cũng bị rung chuyển. Long vương bèn đến chỗ Mạc-điền-địa. Ngài nhập từ-bi tam-muội, Long vương nổi gió thổi Ngài, nhưng chéo y cũng không lay động. Long vương nỗi sấm chớp hiện đao gậy và nhấc núi lửa lên muốn đè chết Ngài. Ngài liền dùng thần lực biến núi lửa thành hoa trời. Ngay lúc đó trong không trung có tiếng nói rằng:

Núi Tuyết gặp mặt trời Nóng chảy chẳng còn chi Như vào "Từ-tam-muội" Lửa dữ thành hoa trời.

(Trích kinh A Dục Vương quyển 7)

2. Xá-na-bà-tư Biến Sấm Chớp, Đao Gậy Thành Hoa Ưu-bát-la

Sau khi Xá-na-Bà-tư được A Nan phó chúc xong, Ngài liền đến nước Ma-thâu-la, giữa đường gặp chùa Bần-đà-ba-na (Trung Quốc dịch Tòng Lâm )

Xa-na-Bà-tư vào chùa tá túc qua đêm. Trong chùa có hai vị Tỳ-kheo lớn tuổi đang bàn luận với nhau. Một vị cho rằng: "Không phạm giới là đệ nhất"

Vị kia lại cho: "Trạch pháp là đệ nhất"

Hai vị bảo Xá-na-Bà-tư nói lên ý của mình. Ngài nói: "Nghĩa của các ông bàn luận, không giống điều tôi nói".

Này Trưởng Lão! Vào đời quá khứ ở nước Ba-la-nại có một thương chủ cùng với năm trăm thương buôn muốn vào trong biển lớn. Họ gặp một vị Bích chi Phật đang bị bịnh, thương chủ đích thân trị liệu. Khi bịnh Ngài giảm dần ông ta lấy y xá-na giặt sạch, làm mềm mại, để cúng dường Ngài. Ngài nhận y, hiện mười tám thứ thần biến, sau đó nhập Niết-bàn. Vị thương chủ bấy giờ chính là ta. Thế nên hôm nay ta gặp bậc thầy tối thắng, khiến cho ta đắc đạo.

Xá-na-Bà-tư lần hồi đến nước Ma-thâu-la. Ở núi Ưu-lưu-mạn-đà có hai anh em Long vương cùng với năm trăm con rồng nhỏ. Bấy giờ Xá-na-Bà-tư liền nghĩ: "nếu ta không hàng phục được chúng thì không thể giáo hóa" Ngài liền dùng thần lực làm cho quả núi rung động. Hai vị Long vương nổi giận, liền nỗi mưa to gió lớn và phun lửa. Xá-na-ba-tư liền nhập từ bi tam muội, khiến cho mưa, gió, lửa không thể chạm vào thân Ngài. Ngài biến những thứ ấy thành hoa Ưu-bát-la và rơi xuống đất. Hai vị Long vương lại nổi sấm chớp và các thứ đao gậy. Ngài dùng thần lực biến chúng thành hoa trời. Khi ấy trong không trung có tiếng nói kệ:

Mưa to và gió lớn

Không thể nào hại được

Sấm sét cùng đao gậy

Đều biến thành hoa trời

Giống như núi Tuyết kia

Khi mặt trời chiếu đến

Thảy đều bị tan ngay

Chẳng còn một chút gì

Ngài nhập "từ tam muội"

Lửa không thể đốt thân

Đao gậy dù độc hại

Cũng chẳng thể đến gần.

Lúc bấy giờ hai vị Long vương đến chỗ Xá-na-Bà-tư, hỏi rằng:

- Ngài muốn gì mà làm như vậy? Xá-na-Bà-tư đáp:

- Ta muốn xây một ngôi chùa ở đây, các ông có bằng lòng không?

- Không thể được.

- Thế Tôn đã nói: "sau khi ta Niết-bàn một trăm năm, ở núi Đại-đề-hồ là nơi tốt nhất, nên cất chùa ở đó, đặt tên Na-đá-Bà-đá.

- Thế Tôn đã nói vậy ư?

- Đúng vậy!

- Nếu Thế Tôn đã nói như thế thì chúng tôi xin vâng theo. (Trích kinh A Dục Vương quyển 7).

3. Ưu-ba-cấp-đa Xuất Gia, Hàng Ma

Xá-na-Bà-tư cất chùa ở núi Đại Đề Hồ, Ngài dùng sức phương tiện giáo hóa Cấp Đa khiến cho ông tinh tấn.

Bấy giờ Xá-na-Bà-tư một mình đến nhà Cấp-đa khuyên ông xuất gia.

Cấp đa hỏi:

- Thưa Thánh nhân vì sao Ngài chỉ có một mình không có đệ tử.

Tôi muốn ở nhà thọ hưởng năm món dục lạc không muốn xuất gia, nếu tôi sinh con, tôi sẽ cho nó theo Ngài.

Về sau Cấp-đa sanh một đứa con trai đặt tên A-ba-cấp-đa (đời Lương dịch Chánh Hộ) khi đứa trẻ vừa lớn, Xá-na-Bà-tư đến nhà Cấp Đa nói:

- Trước kia ông có hứa nếu sanh con sẽ cho ta. Nay đứa trẻ đã lớn, hãy cho nó theo ta xuất gia.

Cấp-đa đáp:

- Tôi nay chỉ có một đứa con nếu như sanh được đứa thứ hai thì sẽ cho theo Ngài.

Đến khi đứa thứ hai ra đời, tên là Đà-na-cấp-đa (Trung Quốc dịch Bảo Hộ), Xá-Na-lại đến xin nhưng Cấp-đa cũng hứa như lần trước. Đến đứa thứ ba ra đời, tên là Ưu-ba-cấp-đa, Xá-na-Bà-tư lại đến xin.

Ông ta nói:

- Tôi có ý định muốn cho Ưu-ba-cấp-đa buôn bán, nếu như gia đình tôi làm ăn phát đạt hay suy sụp, thì sẽ không cho nó xuất gia. Còn như gia cảnh vẫn bình thường thì sẽ cho nó xuất gia.

Bấy giờ quỉ vương xúi dục người trong nước Ma-thâu-la kéo nhau đến mua hàng, khiến cho ông ta được lợi lớn. Bấy giờ Ưu-ba-cấp-đa đang bán hương thì Ngài Xá-na-Bà-tư đến nói:

- Các pháp đều từ nơi tâm ông mà ra, thế nào là thiện? Thế nào là ác?

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

- Con không biết.

- Nếu tâm ông tương ưng với tham-sân-si thì gọi đó là ác, ngược lại gọi đó là thiện.

Lúc ấy Ngài lấy đất trắng, đất đen mỗi thứ vo lại thành những viên tròn rồi đưa cho ông ta và nói: "mỗi khi tâm ác khởi lên thì ông lấy một viên đen, khi tâm thiện khởi lên thì ông lấy một viên trắng".

Ưu-ba-cấp-đa làm theo như lời Ngài dạy. Nhưng tâm ông chỉ khởi toàn những điều ác, vì vậy đến một viên trắng cũng không có. Dần dần về sau ông có sự tiến bộ được hai phần viên đen một phần viên trắng, nhờ tư duy tiến lên, được một nữa viên đen một nữa viên trắng. Về sau ông chỉ khởi niệm thiện nên được toàn viên trắng.

Bấy giờ nước Ma-thâu-la có một dâm nữ tên Bà-sa-đạt-đa (đời Lương dịch Thiên Chủ Dư :天主與). Người hầu của cô ta đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa mua được rất nhiều hương. Cô chủ hỏi:

- Em mua ở đâu mà được nhiều hương như thế? Không phải là ăn trộm của người ta chứ?

- Em mua ở chỗ thương buôn Ưu-ba-cấp-đa. Ông ấy dung mạo tuấn tú lời nói thanh tao.

Cô chủ nghe xong khởi lòng ham muốn, lại sai tỳ nữ của mình đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa, nói rằng:

- Cô chủ của tôi muốn cùng với ông vui hưởng dục lạc. Ưu-ba-cấp-đa đáp:

- Ta chưa thấy mặt chủ của cô, làm sao có thể nhận lời!

Cô chủ sai tỳ nữ đến ba lần như vậy, nhưng Ưu-ba-cấp-đa vẫn khăng khăng từ chối.

Bấy giờ cô ta lại mời một trưởng giả tử đến để cùng cô ta vui chơi. Ngay lúc đó có một thương chủ từ Bắc-thiên-trúc đến, ông ta đem theo năm trăm con ngựa và rất nhiều hàng hóa đến nước Ma-thâu-la, hỏi người ở đó rằng: "Ở nước này nơi nào có người nữ đẹp nhất".

Có người đáp: "Ở đây có một người đẹp tuyệt trần tên là Bà-ta-bà-đạt-đa".

Thương chủ đem vàng bạc và các thứ hàng hoá đến chỗ dâm nữ. Dâm nữ vì tham của nên giết chết trưởng giả tử rồi đem chôn nơi chỗ không sạch, rồi cùng với thương chủ kia vui hưởng khoái lạc.

Bạn thân của trưởng giả tử tìm được hài cốt của ông ta, bèn tâu lên vua. Vua ra lệnh: "Ngươi nên bắt Bà-sa-đạt-đa, cắt tay, chân, tai, mũi rồi quẳng cô ta ra ngoài đồng trống.

Người kia làm theo lệnh vua.

Ưu-ba-cấp-đa nghĩ: "ta trước kia không thích cùng với người nữ này hưởng ngũ dục nhưng nay muốn đến quán sát cô ta khi không còn tay, chân, tai, mũi". Ngài đến đó và nói kệ. Bà-sa-đạt-đa nghe những lời ấy rất sợ sanh tử, nhưng khi nghe đến công đức của Phật liền chuyển tâm ưa thích Niết-bàn, dùng kệ đáp lại. Ưu-ba-cấp-đa nói Tứ-đế, cô ta quán thân mình sanh tâm nhàm chán cõi Dục, đắc quả A-na-hàm rồi đắc Tu-đà-hoàn. Khi Ưu-ba-cấp-đa bỏ đi chưa được bao lâu thì cô ta mạng chung, sanh lên cõi trời.

Bây giờ trưởng lão Xá-na-Bà-tư đến nói với thương chủ Cấp-đa:

- Ông nên cho Ưu-ba-cấp-đa theo ta xuất gia.

- Tôi trước có lời nguyện, muốn nó làm nghề buôn bán, nếu không phát đạt hoặc thua lỗ, mới cho xuất gia.

Xá-na-Bà-tư dùng thần lực khiến cho Ưu-ba-cấp-đa buôn bán không phát đạt, không thua lỗ.

Lúc ấy anh ta nghĩ: "Ta buôn bán, nay tính ra không lời cũng không lỗ.

Xá-na-Bà-tư đến chỗ thương chủ cấp-đa nói:

-Nay đứa con của ông được Đức Phật thọ ký: "Sau khi ta vào Niết-bàn một trăm năm, người này sẽ làm Phật sự". ông nên cho nó theo ta xuất gia.

Thương chủ Cấp-đa liền bằng lòng.

Xá-na-Bà-tư dẫn Ưu-ba-cấp-đa đến chùa Na-đá-Bà-đá cho xuất gia, đến lúc thọ giới cụ túc bạch tứ yết ma. Ưu-ba-cấp-đa diệt trừ tất cả kiết sử đắc quả A-la-hán. Bấy giờ Xá-na-Bà-tư bảo:

- Này thiện nam tử! như lời Phật thọ ký: "Sau khi ta vào Niết-bàn một trăm năm có Tỳ-kheo tên Ưu-ba-cấp-đa sẽ làm Phật sự, về sau thành Phật hiệu là Vô Tướng, thuyết pháp giáo hóa chúng sanh.

Lúc ấy, ma vương làm mưa chân châu xuống chỗ đại chúng khiến cho tâm họ tán loạn, không thể kiến đạo. Ưu-ba-cấp-đa quán chiếu, biết việc này do ma vương làm. Đến ngày thứ hai, người đến đông gấp bội. Ma vương lại làm mưa vàng khiến tâm mọi người tán loạn. Đến ngày thứ ba, người đến càng đông hơn... Ma vương làm mưa vàng ngọc và trỗi các thứ nhạc trời. Bấy giờ, trong những người chưa lìa được lòng tham dục thấy sắc nghe tiếng, tâm họ tán loạn, không muốn nghe pháp. Lúc ấy, Ma vương lấy tràng hoa tròng lên đầu Ưu-ba-cấp-đa. Ngài nghĩ: "Ai đã làm việc này?" Khi biết được việc này do Ma vương làm. Ngài lại nghĩ Thế Tôn vì sao không giáo hóa nó, nay ta sẽ giáo hóa. Phật đã thọ ký cho ta về sau sẽ thành Phật, hiệu là Vô Tướng, giáo hóa chúng sanh".

Ưu-ba-cấp-đa lấy ba xác chết: xác rắn, xác chó và xác người, rồi dùng sức thần thông biến ba xác chết thành một tràng hoa, đến chỗ Ma vương choàng vào cổ nó. Lúc ấy, Ma vương lên cõi trời Ma-hê-thủ-la rồi đến cõi trời Ba Mươi Ba của Đế Thích, đến chỗ Tứ Thiên Vương, nhờ cỡi xác chết ra nhưng không ai làm được. Ma vương lại đến chỗ Đại-phạm-thiên-vương. Đại-phạm-thiên-vương nói:

- Ông ơi đã là do thần lực của đệ tử. Phật làm thì không ai có thể cởi ra được. Như bờ biển lớn nước không thể phá vỡ.

- Ma vương nói:

- Vậy tôi phải làm thế sao? bây giờ tôi phải quy y với ai? Đại phạm thiên vương nói:

- Ông hãy mau đến quy y với Ngài Ưu-ba-cấp-đa, như người té xuống đất thì phải chỏi đất mà đứng dậy.

Bấy giờ, Ma vương mới biết thần lực của đệ tử Phật không ai bằng, liền nói kệ khen Phật. Ma vương bỏ tâm kiêu mạn, tự nói lỗi trước kia của mình.

(Trích kinh A Dục Vương quyển 8 )

4. Ưu-ba-cấp-đa Không Giáo Hóa Người Phạm Tội Trọng Khiến Cho Đệ Tử Diệt Trừ Tâm Kiêu Mạn

Ở nước Nam Thiên Trúc có một người lén tư tình với vợ người khác, nên thường đến nhà họ. Mẹ ông ta ngăn cản, ông ta giết chết mẹ của mình đi đến nước khác, vì không thỏa mãn dục vọng, nên lòng âu sầu buồn bã, liền đi xuất gia. Ông ta thông đạt Tam-tạng, thành tựu đa văn, cùng với các đệ tử mình đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa ở chùa Na-đá-ba-đá nước Ma-thâu-la.

Ưu-ba-cấp-đa biết người giết mẹ mình thì không thể đắc đạo quả, nên không hỏi han gì cả. Tỳ-kheo này sinh tâm hổ thẹn liền bỏ đi xa. Có một người đệ tử của Ưu-ba-cấp-đa chưa đắc đạo nghĩ: "Thầy mình kém trí, thấy Tỳ-kheo tâm ám độn thì thuyết pháp nay Tỳ-kheo này thông minh trí tuệ, thông đạt tam tạng có nhiều đệ tử lại không thuyết pháp cho ông nghe. Bấy giờ, Ưu-ba-cấp-đa biết đệ tử mình đang tức giận, lại biết người này thời cơ đã đến, phải có thầy ta giáo hóa hàng phục mới được.

Lúc ấy Xá-na-Bà-tư ở nước Kế Tân quán sát biết được đệ tử mình đã làm Phật sự gì, nên biết được đệ tử của Ưu-ba-cấp-đa đang giận dữ lại xé thây những người này đáng được ta giao hóa. Ngài liền dùng thần lực đến chùa Na-đá-Bà-đá với hình dạng râu tóc bù xù, áo quần xốc xếch. Năm trăm đệ tử của Ưu-ba-cấp-đa nói:

- Ông già điên này từ đâu đến đây?

Ngài không trả lời, đi đến ngồi trên giường Ưu-ba-cấp-đa. Các đệ tử kéo Ngài ra. Nhưng Ngài ngồi vững như núi Tu Di không thể lay động được. Họ muốn chửi mắng nhưng nói không ra lời, bèn đến thưa với Thầy của mình. Ưu-ba-cấp-đa đáp:

- Ngoài thầy ta ra không ai có thể ngồi trên giường của ta được.

Ưu-ba-cấp-đa trở về chùa, dùng những thứ tốt đẹp nhứt để cúng dường thầy mình, rồi đặt một cái ghế nhỏ ngồi bên cạnh thầy. Các Đệ tử nghĩ: " Tỳ-kheo này dù là thầy của thầy ta nhưng trí tuệ cũng chẳng bằng thầy ta. Xá-na-Bà-tư biết được tâm ý họ, liền đưa cánh tay phải lên từ ngón tay chảy ra những dòng sữa. Ngài bảo Ưu-ba-cấp-đa:

- Đây là Tam-muội-gì?

- Con không biết xin thầy chỉ bảo.

- Tam muội này tên là Long Tầng Thân.

Kế đó Ngài lại nhập các thứ tam muội. Ưu-ba-cấp-đa đều thưa: "con không biết".

Ngài nói:

- Khi ta vào Niết-bàn, tất cả pháp tam muội này đều mất.

Các đệ tử Ưu-ba-cấp-đa nghe như vậy nghĩ: " trí tuệ của Tỳ-kheo này hơn thầy ta" liền diệt tâm kiêu mạn. Xá-na-Bà-tư giáo hóa những đệ tử kia đều đắc quả A-la-hán.

( Trích kinh A-dục-vương quyển 9 )

5. Ưu Ba Cấp Đa Phó Chúc Pháp Tạng, Vào Niết-bàn

Ưu-ba-cấp-đa lúc sắp vào Niết-bàn, phó chúc pháp tạng cho đệ tử được độ sau cùng là Khích-vi-kha và nói rằng: "Này thiện nam tử! Đức Thế Tôn phó chúc pháp tạng cho Ngài Ma-ha-ca-diếp, Ngài Ma-ha-ca-diếp phó chúc cho Ngài A-Nan. Ngài A-nan phó chúc cho Ngài Mạc-điền -địa, Ngài-Mạc-điền địa phó chúc cho thầy ta là Xá-na-Bà-tư, thầy ta phó chúc cho ta, nay ta sắp vào Niết-bàn nên phó chúc lại cho ông, và hãy báo cho khắp cõi Diêm-phù-đề biết ta sắp vào Niết-bàn".

Được tin báo La-hán khắp mười phương, Tỳ-kheo phàm phu nhiều vô số cùng một lúc vân tập đến chỗ Ngài. Ngài liền hiện đủ mười tám món thần biến rồi vào Niết-bàn. Những đệ tử của Ngài đắc tứ quả cùng lấy củi chất vào trong thạch thất để trà tỳ và xây tháp cúng dường nhục thân Ngài. Ngay lúc ấy cũng có một ngàn vị La-hán cùng nhập Niết-bàn.

Về sau, Khích-vi-kha giữ gìn pháp tạng, đệ tử được Ngài giáo hóa đắc tứ quả hai mươi tám người.

(Trích kinh A-dục-vương quyển 10 ).

6. Ưu-ba-cấp-đa Độ Hổ Đói

Thuở xưa, có vị La-hán tên là Ưu-ba-cấp-đa ở chùa Na-đá-Bà-đá bên núi Đại-đề-hồ nước Ma-thâu-la. Cách chùa không xa, có một con hổ đang sinh con, chưa thể tự tìm thức ăn được, đói đến sắp chết. Ngài Ưu-ba-cấp-đa thấy vậy, khởi tâm từ khiến nó được no đủ.

Một trăm đệ tử của Ngài chưa đắc đạo nói:

- Sao thầy lại cho loài hung dữ đó ăn. Ưu-ba-cấp-đa đáp:

- Vì đây là nhân giải thoát!

Lúc hổ mẹ sắp chết Ưu-ba-cấp-đa nói với hổ:

Tất cả hành vô thường.

Tất cả pháp vô ngã.

Chỉ Niết-bàn tịch tịnh.

Ngươi nên tin lời ta.

Nhàm chán kiếp súc sanh.

Sớm làm người tu tập.

Hổ mẹ nghe lời dạy của Ưu-ba-cấp-đa sanh tâm kính tin rồi chết. Sau khi chết, nó sanh làm người ở nước Ma-thâu-la. Năm lên bảy tuổi nó được Ưu-ba-cấp-đa độ cho xuất gia, sau bảy năm tu tập được đắc quả A-la-hán, liền dùng thần lực hái rất nhiều hoa cúng dường Ưu-ba-cấp-đa và đi nhiễu quanh Ngài.

Năm trăm đệ tử của Ngài chưa đắc đạo thưa:

- Đồng tử này tuổi còn nhỏ tại sao có được công đức thần thông như thế?

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

- Đồng tử này chính là hổ đói năm xưa đấy!

Nhân đó Ưu-ba-cấp-đa thuyết pháp. Năm trăm đệ tử của Ngài sanh lòng hổ thẹn, đoạn trừ phiền não và đắc quả A-la-hán.

(Trích kinh A-dục Vương quyển 9 ).

7. La-tuân-du Khất Thực Không Được, Ăn Đất Vào Niết-bàn

Đức Phật ở núi Kê Túc. Lúc bấy giờ, có vị Bà-la-môn sanh được một người con liền mời thầy đến xem tướng, thầy tướng nói:

- Đứa bé này không có tướng tốt, nên đặt tên là A-bảo.

Cha mẹ đứa bé nghe vậy tuy vẫn nuôi dưỡng mà chẳng chút thương yêu.

Đến năm mười hai tuổi, đứa bé tự sống được, nhưng bị cha mẹ đuổi ra khỏi nhà. Sau khi bị đuổi đứa bé lang thang khắp nơi xin ăn, lần đến Tinh xá Kỳ Hoàn. Phật dùng tâm từ nghĩ đến nỗi khổ của nó, liền bảo A-nan gọi nó vào hỏi:

- Con muốn xuất gia không?

Đứa bé mừng rỡ xin được xuất gia. Đức Phật lấy tay xoa đầu, tóc tự rụng, áo đang mặc biến thành ca-sa, và đặt tên là La-tuần-du.

Bấy giờ, chúng Tăng chia nhau đi khất thực, nhưng nhóm có La-tuần-du đều ôm bát không trở về. Đức Phật bảo các Tỳ-kheo phải chia bớt phần mình cho họ. Ngày nào cũng vậy, Mục-kiền-liên nghĩ: " Tỳ-kheo này không có phước đức, nhưng tại sao những vị khác cũng bị ảnh hưởng? Nếu có ta đi cùng chắc sẽ được cúng dường đầy đủ. Đức Phật biết được ý nghĩ của Mục-kiền-liên liền bảo Xá-lợi-phất cùng đi khất thực với Phật, còn Mục-kiền-liên cùng đi với La-tuần-du. Mỗi bên đi mỗi đường. Đức Phật bảo Mục-kiền-liên: "những nơi ta đến thì ông đừng đến".

Mục-kiền-liên và La-tuần-du đi khất thực, hễ hai người muốn đến nhà nào thì thấy Đức Phật và Xá-lợi-phất đứng ngay trước cửa nhà đó. Cứ như vậy, trải qua rất nhiều nơi mà vẫn không có được chút thức ăn nào. Mục-kiền-liên nghĩ chắc hôm nay mình phải nhịn đói.

La-tuần-du vô cùng đói khát, dừng nghĩ bên bờ sông Hằng. Mục-kiền-liên đến chỗ Phật. Phật xem trong bát hãy còn chút thức ăn liền đưa cho Mục-kiền-liên. Mục-kiền-liên nghĩ: " Ta nay đói đến nỗi muốn nuốt cả núi Tu Di còn chưa thấy no, huống gì chút thức ăn này làm sao no được!".

Phật biết tâm niệm Mục-kiền-liên liền nói:

- Ông cứ ăn đi đừng lo không đủ!

Mục-kiền-liên liền ăn. Ngài ăn đã quá no mà thức ăn trong bát vẫn còn. Xá-lợi-phất nghĩ: "La-tuần-du chưa được ăn chắc sẽ đói lắm. Ngài liền bạch Phật xin phần cơm đem đến cho La-tuần-du. Đức Phật nói:

- Không phải ta tiếc gì, nhưng do nghiệp đời trước nên nay La-tuần-du phải chịu quả báo như vậy. Nếu không tin ông hãy thử đem thức ăn này đến cho ông ấy đi!

Xá-lợi-phất liền đem thức ăn đến cho La-tuần-du. La-tuần-du vội vã lấy ăn, bát liền rơi xuống đất lún sâu trăm trượng. Xá-lợi-phất dùng thần lực thâu bát về đưa lại cho La-tuần-du. La-tuần-du định lấy ăn thì bát lật đổ, tất cả thức ăn đều rơi xuống nước.

La-tuần-du trở về nhập định tư duy: "Tại sao mỗi khi ta khất thực với các Tỳ-kheo thì tất cả đều ôm bát không trở về, nay Xá-lợi-phất đem thức ăn thừa của Phật đến cho ta mà cũng bị đổ đi. Đây là tội báo đời trước mình phải nhận lấy". Ngài lại tiếp tục tư duy giải trừ tội cấu đắc quả A-la-hán, ăn đất rồi nhập Niết-bàn.

La-tuần-du sở dĩ bị quả báo như thế là do kiếp trước đời Phật Duy Vệ ông là người tham lam không chịu bố thí. Mỗi bữa ăn ông đều trải áo xuống đất sợ cơm rơi ra ngoài. Một hôm có vị Sa-môn đi khất thực ngang. La-tuần-du gọi Sa-môn đến và nói:

- Ta nên lấy gì cho ông đây!

Liền cúi xuống bốc một nắm đất đưa cho vị Sa-môn.

Vị Sa-môn chú nguyện: "người này thật quá ngu si ta sẽ sớm độ ông ấy được giải thoát".

Vì nhân duyên ấy thế nên trải qua nhiều kiếp sanh tử đến nay La-tuần-du luôn chịu đói khát, đến khi đắc đạo phải ăn đất rồi mới nhập Niết-bàn.

La-tuần-du chính là người cho đất vị Sa-môn thuở trước còn vị Sa-môn là Ngài Xá-lợi-phất. Tội phước báo ứng, La-tuần-du tuy nay đã đắc đạo nhưng vẫn trả quả báo cũ. Người đời ngu si cho rằng làm ác không tội, thì chuyện của La-tuần-du là một bằng chứng cụ thể vậy.

( Trích kinh La-tuần-du ).

8. La-tuần-du Khất Thực Không Được, Đức Phật Phân Chia Chúng Tăng Thành Năm Bộ

Thời Phật tại thế chúng Tăng thường dùng vải quấn tử thi để may y phục. Về sau do nhân duyên Tỳ-kheo La-tuần-du khất thực không được Phật biết duyên nghiệp của ông ấy liền chia chúng Tăng thành năm bộ, trang phục cũng thành năm loại, và dạy. La-tuần-du mỗi ngày phải theo mỗi bộ khất thực.

Căn cứ theo đặc điểm của mỗi bộ mà Đức Phật quy định màu sắc y phục có khác nhau: Bộ Tát-hòa-đa thông đạt đạo lý dùng pháp độ sanh nên mặc ca-sa màu đen; bộ ca-diếp-duy tinh tấn dõng mãnh thường nhiếp hộ chúng sanh nên mặc ca-sa màu mộc lan; bộ Di-sa-tắc chuyên thiền định tư duy đề xướng lý Ưu-ba-cấp-đa huyền nên mặc ca sa-màu xanh; bộ Ma-ha-tăng-kỳ rộng học các kinh diễn thuyết nghĩa lý nên mặc ca-sa màu vàng. Từ đó về sau khất thực mới được cúng dường. Là vì sao? Vì La-tuần-du đời trước không có chút phước đức.

A-nan bạch Phật.

Bạch Đức Thế Tôn! La-tuần-du không chút phước đức sao được làm Sa-môn?

Phật đáp:

- Đời trước La-tuần-du là con một người hiền nhưng có tính tật đố. Mỗi khi thấy Sa-môn khất thực ngang ông liền đóng cửa lại và nói: " chủ nhà đã đi vắng". Hễ vị Sa-môn đến nhà nào thì ông bày những người trong nhà đó đóng cửa và cũng nói như vậy. Vì thế nên nay ông khất thực không được. Lại do thấy người khác cúng dường thức ăn cho Sa-môn liền khởi tâm thích làm Sa-môn. Nên nay được làm Sa-môn, tuy được Sa-môn nhưng luôn bị đói khát.

( Trích kinh Di Giáo Tam Muội quyển hạ )

9. Đồng Tử Ca Diếp Con Của Tỳ-kheo-ni Tám Tuổi Đắc Đạo

Phật ở thôn Xá-vệ. Lúc ấy trong thành có hai chị em đi xuất gia, một người đang mang thai. Các Tỳ-kheo-ni thấy bụng Tỳ-kheo-ni ấy càng ngày càng to, liền đuổi đi. Vì vậy cô ta đến bạch Phật. Phật bảo:

Nếu như mang thai từ lúc còn ở nhà thì không tội.

Sau đó Tỳ-kheo-ni sinh được đứa bé trai. Đặt tên là Ca Diếp. Năm lên tám tuổi Ca Diếp xuất gia, chứng quả A-la-hán.

Một hôm, Tỳ-kheo trẻ tuổi cùng mười sáu Tỳ-kheo khác, mỗi người cầm một cái gàu tắm đến sông A-kỳ-la tắm rửa. Họ lặn xuống, trồi lên, tát nước nhau, lội qua sông, vui đùa trên mặt nước.

Bấy giờ vua Ba-tư-nặc chưa tin Phật pháp đứng trên lầu thấy vậy càng không kính tin, liền nói với Mạc-lợi phu nhân:

- Bà hãy nhìn xem các đại sĩ phước điền của bà làm như vậy đó!

Mạt-lợi phu nhân dù rất tin Phật pháp nhưng cũng không dám nhìn, liền nói với vua:

- Có lẽ những vị ấy còn nhỏ tuổi xuất gia, mới thọ cụ túc chưa thuần giới luật, hoặc do Phật chưa chế giới này nên mới như vậy.

Đồng tử Ca diếp do thiên nhĩ thông, nghe được lời vua liền nói với các bạn:

- Vua không chút tin Phật pháp còn Mạc-lợi phu nhân thì không vui. Nay tôi sẽ làm cho nhà vua phát tâm hoan hỷ.

Tất cả liền nói: "Hay thay! Hay thay!"

Thế rồi, mỗi người cầm một cái gàu múc đầy nước để trước mặt, ngồi kiết già thành một hàng, lướt trên hư không bay ngang qua cung điện của vua. Mạc-lợi phu nhân đang ngồi bỗng thấy bóng người ngồi kiết già chiếu xuống đất, liền ngước lên xem thì thấy những vị Tỳ-kheo ấy ngồi kiết già thành hàng, trước mặt họ có một gàu nước, bay trên hư không giống như đàn nhạn. Thấy vậy Bà rất vui mừng tâu vua:

- Thiếp đã nhìn thấy oai đức các phước điền của thiếp rồi. Vua cũng thấy như thế hết sức vui mừng nói:

- Hay thay! Hay thay! Ta được thiện lợi! Mong những Tỳ-kheo này mãi mãi là ruộng phước của cả nước.

Đức Phật biết được việc nầy liền chế giới không cho làm như vậy nữa.

(Trích luật Tăng Kỳ quyển 9, 10, văn ở Thập Tụng cũng giống nhau).

10. Mạt-xiển-đề Hàng Phục Rồng Dữ

Ở nước Kế Tân, lúc vừa mới trổ bông thì bị Long vương A-la Bà-lâu làm mưa bão khiến cho lúa chết hết cả. Năm vị Tỳ-kheo gồm đại đức Mạt-xiển đề... từ nước Ba-tra-lợi-phất bay đến núi Tuyết dừng lại trong ao của Long vương A-la-Bà-lâu, rồi đi đứng nằm ngồi trên mặt nước.

Quyến thuộc của Long vương thấy vậy, vào tâu lại với Long vương. Long vương nổi trận lôi đình, dùng mọi thần lực làm mưa bão sấm chớp... núi rừng nghiêng ngã cây cối gãy đỗ tả tơi. Rồng còn phun ra khói lửa, làm mưa đá trút đổ xuống... nhằm làm cho đại đức Mạt-xiên-đề kinh sợ. Long vương lại kêu gọi binh lính kéo đến nhưng Mạt-xiển-đề không chút nao núng.

Mạt-xiển-đề nói:

- Ngươi mời tất cả chư Thiên và loài người đến để uy hiếp ta, hoặc lấy núi Tu-di và các núi khác ném vào người la... Ta cũng không sợ chút nào.

Ngài thuyết pháp hóa độ Long vương làm nó dần dần tin phục. Long vương nghe pháp xong xin thọ tam quy giới và cùng với quyến thuộc xin làm đệ tử của Ngài. Các loài quỉ như: Dạ-xoa, Càn-thát bà, Cưu-bàn Trà nghe pháp đều tin phục cũng xin làm đệ tử của Ngài. Tất cả các loài đều tỏ được đạo mầu.

Mạt-xiển-đề bảo loài rồng và loài quỉ:

Các ngươi từ nay về sau chớ có sân hận làm hại người làm chết cả lúa thóc, phải khởi lòng từ để được an vui.

Tất cả bọn chúng cúi đầu đảnh lễ ghi nhận lời chỉ giáo của Ngài và bày tòa bảy báu thỉnh Ngài ngồi. Long vương đứng hầu bên quạt cho Ngài. Dân chúng trong nước Kế-tân Kiền-đà-lặc-xoa biết được việc này cung kính Ngài hết mực. Tất cả đều nghe pháp và có rất nhiều người chứng đắc đạo quả.

(Trích luật Thiện-kiến, Tỳ-Bà-sa quyển hai )