SỐ 2061 — TRUYỆN CÁC BẬC CAO TĂNG ĐỜI TỐNG

8. Truyện ngài Pháp Chiếu ở Thiểm Phủ thời Tiền Đường:

Thích Pháp Chiếu, không rõ Sư là người xứ nào, đi đứng thường thô tháo, Sư du phương bất thường.

Đầu niên hiệu Trường Khánh (821), Sư vào nghịch Lữ đụt mưa, trời mưa lắm bùn dơ, đã quá ngọ mà khất thực không được, Sư bèn sai đứa bé mua thịt lợn, nấu với mấy cái bánh Hồ, ăn đến gần hết, không hề tỏ vẻ hổ thẹn và xem chung quanh như không có người. Mọi người khách đều mắng nhiếc, có gã thiếu niên như muốn đánh Sư. Sư rất khác lạ tự nhiên chẳng đối đáp gì. Đến tối Sư tụng Kinh Kim Cương, vốn không có đèn, mà cả phòng đều sáng tỏ, có mùi hương lạ xông ngát, tất cả có hai mươi mốt người khách, đến lễ bái sám tội lỗi. Mỗi người đều cúng thí y vật. Sư vẫn ngồi xoạc chân như không thấy gì. Sau không biết Sư tịch ở đâu.

9. Truyện ngài Tuệ Phổ trụ tại Thiền Viện Thanh Trước, ở huyện Quảng Tế, thuộc Kỳ Châu, đời Đường.

Thích Tuệ Phổ, họ Tống, người ở xứ Kỳ Thủy, thuộc trong bổn quận, tánh Sư phóng khoáng, thông minh tài giỏi. Sư vâng giữ giới pháp, gìn giữ sạch như băng tuyết.

Niên hiệu Nguyên Hòa thứ 12 (817), Sư đến vùng Quảng Tế. Ở đó đất linh núi đẹp, nên Sư nguyện trụ ở đây. Ban đầu, Sư định tụng Kinh Đại Niết-bàn, trải qua một năm, cuối cùng thông suốt bốn mươi hai quyển. Người nghe nói khen rằng: Cả bốn pho Kinh lớn mà như là ôn tập chẳng suy lường mà có thể đạt được ư! Có người nghi đó là nói vọng suốt bộ có loạn tâm, kế đến nêu lên đề phẩm để thử nghiệm, đề không rít sáp vướng mắc. Ít lâu sau, số đó không ai chẳng kính phục. Sư cũng chẳng để ý, tự thân trồng tỉa nấu ăn các thứ đủ dùng mà thôi. Lót cỏ để nằm, mặc áo vải cừu để qua năm tháng, suốt ngày đêm tiếng tụng kinh không dứt. Như vậy trải qua ba mươi năm, mọi người trong ấp cũng như các hàng học giả thảy đều kính trọng, sửa sang viện Vũ.

Đến mùa Đông niên hiệu Đại Trung thứ 03 (849), tự nhiên không bịnh, Sư nhóm chúng cáo từ rồi ngồi kiết già mà thị tịch, an nhiên như đang lắng đọng tư duy. Đệ tử dùng bùn thơm ràng rịt rồi đón rước vào trong tháp Sơn Tiêu, đề hiệu là Niết-bàn. Đến nay hương hỏa vẫn không dứt.

10. Truyện vị Khách Tăng ở xứ nay là Đông Kinh, thời Tiền Đường:

Không biết Sư tên họ là gì. Vào niên hiệu Trường Khánh (821

- 825), Sư từ xa đến. Tướng trạng sư thô bạo. Thấy tịnh nhân ở trong chùa, Sư bèn quát bảo: "Cho ta tiền để mua rượu". Chư tăng trong chùa thấy thế tức giận, Sư chẳng giữ giới hạnh, đã làm nhục tăng phường của mình quá đỗi, bèn đoạt lấy cái bình trên tay Sư quăng vào gốc cây bách ngoài vườn chùa. Chiếc bình tuy cứng nhưng bị vỡ, rượu trong bình ngưng đọng lại chẳng chảy, dính vào thân cây như ngọc xanh, quậy mà chẳng tan, ngửi không nghe mùi hôi, Chư tăng trong chùa kinh hãi lấy làm la, hỏi Sư về nguyên do. Sư bảo: "Tôi thường trì tụng Kinh Kim Cương Bát-Nhã, cần phải uống vật ấy một chén, thì tán tụng mới rõ ràng lưu loát, đó là lệ thường, còn không có thì không thể được, các vị thượng nhân chớ lấy làm lạ!" Chư tăng trong chùa dùng dằng trong chốc lát rồi xỉu mặt đem đồ vật đến gốc cây hứng lấy rượu ấy đều chảy xuống trong đồ vật, không sót một tý nào. Mọi người đều trông nhìn, lâu sau đến nếm thử, bỗng chốc đồ vật ấy dòn vỡ mà cảm thấy ngon lành. Không biết Sư qua lại phương xứ nào.

11. Truyện ngài Linh U trụ chùa Đại Ôn Quốc ở Thượng Đô thời Tiền Đường:

Thích Linh U, không rõ Sư là người xứ nào. Tánh Sư vắng lặng thuần trực, chuyên cần tụng tập. Tình cờ bị bịnh mà chết giấc, mịt mờ đến chốn Minh phủ, dẫn đến chỗ vua Diêm-la, vua hỏi Sư thường tu hạnh nghiệp gì? Sư đáp: "Bần đạo trì Kinh Kim Cương Bát-nhã đã được mấy năm". Diêm Vương chắp luôn miệng xưng "Tốt thay!" Rồi bảo Sư đọc tụng. Sư bèn đọc tụng chương đoạn rõ ràng. Tụng xong, Diêm Vương bảo: "Chưa thật sự tốt lành! Vì sao? Vì xét còn thiếu một tiết văn. Tại sao chỉ xỏ hoa bị đứt vậy? Sư thọ mạng tuy đã hết, nhưng, sẽ thả trở lại nhân gian mười năm, phải khuyên tất cả mọi người thọ trì kinh điển ấy. Chân bản kinh ấy là trên bia đá tại chùa Chung-Ly ở Hào Châu!" Như thế mà đã trải qua bảy ngày, Sư sống lại, Sư bèn tấu trình và vâng sắc viết lại bổn chính thật của kinh ấy, thêm câu của Diêm Vương nói vào sau câu: "Không Pháp nào nói được, ấy mới gọi là nói Pháp".

Liên hệ thử bàn:

Xuân Thu Hạ Ngũ chẳng dám xem thường mà thêm thắt, Phật pháp cũng nên như vậy, không được vọng vẽ vời! Thông đáp: Ngài Linh U được văn kinh trên bia đá ở chùa Chung Ly, phù hợp không có sai sót.

Như chỗ thêm lẫn lộn của Ngài Đạo Minh khiến người nghi ngờ, không khỏi vời lấy giả dối, phép sửa đổi bày xin khuyên đó thay!

12. Truyện ngài Duy Cung trụ chùa Pháp Tánh ở Kinh Châu, thời Tiền Đường:

Thích Duy Cung, không rõ Sư là người xứ nào. Thuở nhỏ, Sư xuất gia tại chùa Pháp Tánh. Sư ưa thích bức hiếp kẻ dưới. Phần nhiều kết bạn với hạng người không ích lợi. Tuy trái với pháp hạnh của vị tăng nhưng Sư còn siêng năng trì tụng Kinh Kim Cương Bát-nhã, ít hở môi răng. Bọn trà rượu bài bạc tụ tập nơi cửa nhà, luống dối cùng bảo rằng: "Làm tăng mà không liêm sĩ". Sau Sư mắc bịnh mà tịch.

Cũng tại chùa Pháp Tánh, có Ngài Linh Vị, hành tung cũng tương tợ như Ngài Duy Cung, nên người đương thời cho đó là: Một ngôi chùa mà có đến hai người tệ hại.

Tình cờ, Ngài Linh Vị đi ra khỏi chùa chừng một dặm, gặp sáu bảy người thiếu niên to lớn, ăn mặc rất đẹp, mỗi người đều nắm nhạc cụ như Quy Tư Bộ, hỏi Sư rằng: "Duy Cung Thượng nhân ở đâu?" Sư bèn chỉ chỗ Ngài Duy Cung đang ở, Sư nghĩ là họ đến chùa hành hương trỗi nhạc cúng Phật. Đến sáng sớm hôm sau trở về lại chùa nghe tiếng chuông báo là Ngài Duy Cung thị tịch, Sư mới hiểu những vị gặp gỡ ấy là các vị trời, bởi nương năng lực mầu nhiệm của kinh sẽ được sanh về cõi tịnh. Và cũng dùng sự tích ấy mà khuyên Ngài Linh Vị tấn tu. Ngài Linh Vị cảm ngộ mà kính phục, chư tăng đều kính trọng, sau trở thành bậc cao.

13. Truyện ngài Thích Toại Đoan trụ chùa Đức Nhuận ở Minh Châu, thời Tiền Đường:

Thích Toại Đoan, họ Trương, không rõ từ đâu mà Sư đến chùa Đức Nhuận cầu thầy. Sư là người chất trực trong sạch, chẳng giao du bừa bãi. Thầy Sư trao cho Bộ Kinh Pháp Hoa, Sư đọc tụng như ôn lại. Đến lúc tuổi già, Sư vẫn chuyên cần không biếng trễ. Trong mười hai thời, luôn trì tụng không thôi nghỉ.

Đến niên hiệu Hàm Thông thứ 2 (861), bỗng nhiên Sư ngồi kiết già mà thị tịch. Chỉ chốc lát, từ trong miệng Sư mọc ra bảy cánh hoa sen mầu xanh. Xa gần mọi người đua nhau đến chiêm ngưỡng đảnh lễ. Người trong xóm cùng nhau xây khám ở dưới Đông Sơn. Hơn hai mươi năm sau, tại mộ tháp Sư thường luôn có ánh sáng phát ra. Sau, đào lên xem, hình chất Sư vẫn như lúc sống. Mọi người bèn đón rước về chùa sơn phết. Nay gọi là viện Chân Thân hiện vẫn còn. Chùa đó vốn là thư đường của Ngô Thái Tử Thái Phó Đô Hương Hầu Hám Trạch, sau xả thí làm chùa nên biển ngạch chùa lấy chữ "Trạch", nay tức là chùa Phổ Tế.

Liên hệ thử bàn:

Lúc thị tịch, miệng Ngài Toại Đoan mọc hoa sen là sao? Nghe nói lúc các bậc Luân Vương ra đời thì trên đường trong biển mới mọc hoa ấy. Nay vào thời Tượng Pháp, Mạt Pháp há cũng có thế ư? Thông đáp: "Vì cảm người mà ứng, chẳng thể lấy thời gian mà hạn cuộc. Thí như loài lân vốn là loại không có ở Trung Quốc, nhưng, vì cảm Minh Vương mà đến, cũng đồng giống như vậy.

14. Truyện ngài Thần Trí trụ viện Bảo Thọ ở Gia Kỵ, thuộc Việt Châu, thời Tiền Đường:

Thích Thần Trí, là người xứ Nghĩa Ô, thuộc Vụ Châu, vốn họ Lực. Tổ tiên Sư họ Lực. Sau thời Hoàng Đế Thần Mục, trong thời nhà Hán có Lỗ Quận Tướng Lực Quy, nhân làm quan ở Duyện Châu, bèn trở thành người đất Lỗ. Tổ khảo của Sư đều là điền chủ mà chất phác nương nhau.

Sư thuở nhỏ có tiết tháo ngay thẳng, tha thiết muốn xin bỏ tục, đến chùa Vân Môn, tôn Ngài Duy Hiếu làm thầy. Năm mười hai tuổi, Sư chỉ ăn một bữa vào bữa trưa, trì chú Đại Bi Tâm, ứng Pháp đăng đàn thọ giới cu túc, Sư luôn nghiêm khắc kính cẩn tinh tấn. Bỗng nhiên gặp lúc pháp nạn Hội Xương, Sư hình phục tuy khác mà thệ quyết làm tăng, mài chẳng mỏng mà nhuộm chẳng thấm. Đến đầu niên hiệu Đại Trung (847), đạo pháp phục được hưng, Sư đi khắp Kỵ Dương, khảo cứu Thiền thất. Sư bảo: "Dựng đình thì cá ở nơi rừng chằm. Nên thay! Xứ này là rừng chằm của ta". Sư thường trì chú vào trong chén nước để cứu các thứ bịnh, mọi người uống phần nhiều đều lành, bá tánh đua nhau kéo đến, thường ngày Sư cung cấp vô số, họ gọi Sư là "Đại Bi Hòa-thượng".

Vào niên hiệu Đại Trung (847 - 860), Sư đến xứ Kinh Triệu. Bấy giờ, Thăng Bình Tướng Quốc Bùi Công Hưu nằm mộng thấy Sư đến. Tới lúc trông thấy vô cùng mừng vui, con gái của Tướng Quốc bị quỷ thần nhiễu hại. Sư trì chú chữa trị bảy ngày liền được bình phục. Tướng Quốc liền tấu trình xin đề biển ngạch cho Viện Sư ở là "Đại Trung Thánh Thọ", bèn ban tặng một quả chuông Tả Thần Sách Quân, màn gấm của Thiên Hậu, Kinh tạng năm ngàn quyển, Bùi Quân Hưu viết chữ trên tấm biển ngạch của điện.

Đến tháng 12 năm Bính Ngọ (886) thuộc niên hiệu Quang Khải, Sư thị tịch tại núi Đông Bạch, thọ sáu mươi tám tuổi, bốn mươi tám hạ lạp, rước linh tòa về an táng tại núi ở phía Nam Kỵ Dương.

15. Truyện ngài Thích Tùng Thẩm trụ chùa Thiền Trí ở Dương Châu, thời Hậu Lương:

Thích Tùng Thẩm, không rõ Sư họ gì. Từ thuở nhỏ, Sư bỏ nhà vào chùa Thiền Trí ở Giang Đô, trì tụng Kinh hơn mấy muôn lời. Chùa đó là cung điện cũ của vua Dương Đế (605 - 617) đời Tùy.

Niên hiệu Hàm Thông thứ 5 (864) thời Tiền Đường, Sư thọ giới cụ túc tại chùa Phụng Phước ở Yên Đài. Nơi các pháp tịch giảng luật đàm kinh Sư đều biết khắp và đến nghe học. Sau, gom ba y thành ngũ nạp, các danh sơn thắng tích Sư đều đến chiêm lễ. Cuối cùng, Sư trở vè Hoài Điện, mọi người đều suy cử Sư đứng đầu chư tăng, suốt thời gian năm, sáu năm mỗi mỗi thảy đều nghiêm túc, nhưng Sư thường trì tụng Kinh Tịnh Danh, chưa từng sai sót với ngày giờ đã hạn định.

Đến ngày 18 tháng 03, niên hiệu Trinh Minh thứ 2 (916) thời Hậu Lương, Sư phát bịnh, qua hôm sau, hơi thở Sư nhẹ dần mà thị tịch. Nhan sắc vẫn như thường. Sau khi trà-tỳ thâu nhặt được ba mươi viên xá-lợi cứng chắc và sáng, mài giũa vẫn không hao sút. Bèn chất sắp làm mộ. Sa-môn Linh Hộ ở Quân Nguyên soạn bài minh trên mộ.

16. Truyện ngài Hồng Sở trụ chùa Đại Vân ở Ôn Châu, thời Tiền Đường:

Thích Hồng Sở tự là Phương Ngoại, họ Đường, người ở xứ Vĩnh Gia. Vừa mới sanh mà hình thể của Sư đã khác hẳn bao trẻ khác, đến tuổi búi tóc, khí độ Sư rộng rãi. Ngoài Sư, các anh em của Sư đều xả tục, vượt đến chùa Long Cung, Sư bèn xin cha mẹ đi theo, như lưới thưa cá thoát, lồng cao hạc bay, tợ cây đỗ trồng ở Lan Châu, tơ mới mà nhuộm sắc đỏ, khuyên gắng lẫn nhau, tụng tập càng thông.

Năm hai mươi ba tuổi, Sư thọ giới cụ túc, sau đó trở về bổn quận. Bấy giờ, Châu tướng Chu Bao biết danh tiết Sư nên khâm kính càng ân cần. Vào niên hiệu Đại Thuận (890 - 892) thời Tiền Đường, ở phía Nam thành có chùa Đại Vân bị hoang phế, Sư bèn dâng biểu tấu trình muốn xây dựng lại. Vua Chiêu Tông chấp thuận thỉnh nguyện ấy. Do đó, trăm thợ cùng làm, tự thân Sư đứng ra chủ trương, thi lợi trình công, chẳng lỗi nơi vốn, mà Sư giảng kinh lễ tượng, vô tướng đoạt luân.

Đầu niên hiệu Càn Hóa (911) thời Hậu Lương, Võ Túc Vương họ Tiền mở giới đàn độ tăng tại chùa Long Hưng ở Hàng Châu, thỉnh Sư thân lâm làm tôn chứng ở giới đàn, và nhân đó tấu trình vua Thái tổ (Chu Ôn) ban tặng pháp y sắc tía và danh hiệu. Sư cố từ chối chẳng nhận và không hề đắp mặc. Sư tự nói: Lượng đức đâu xứng mặc áo pháp môn mạng số". Bấy giờ, có thi nhân Trịnh Thuyết đi đến phương Nam phỏng hỏi Pháp Sư Hồng Tĩnh, tình cờ gặp được Sư, mới biết Sư là bậc cao hạnh, bèn làm thơ tặng Sư rằng:

"Trên giá, áo tía móc chẳng mặc

Đầu bàn chữ vàng ngồi xem mãi".

Tánh Sư khoan dung từ hòa, mọi người không hề thấy Sư tỏ vẻ nóng giận, thần khí thanh thản thông tuệ, gò má đầy đặn, cái bụng to phệ, mắt chẳng nhìn tà vạy, muốn ngó nơi nào thì xoay cả mình lại, lời của thế tục Sư chẳng khinh thường. Ngài giảng Kinh Pháp Hoa có đến năm Pháp tòa. Một hôm, trong giảng đường của Sư bỗng nhiên có mọc hoa sen, hạt trùng lá kép, mùi thơm phảng phất.

Đến ngày mùng 5 tháng 6 năm Nhâm Thìn (932) thuộc niên hiệu Trường Hưng thời Hậu Đường, Sư không bịnh mà thị tịch, thọ bảy mươi lăm tuổi, năm mươi hai hạ lạp. Kẻ tăng người tục như trẻ thơ tỏ vẻ kính mến, năm đó dời tháp về tại sườn núi ở phía bên phải chùa Từ Vân.

Thuở bình sanh, Ngoài việc giảng dạy, Sư còn thâu đêm hành đạo tụng kinh. Trong đêm sắp tịch, ánh đèn tự nhiên tắt mất, tiếng Sư tụng kinh nhỏ dần. Sư bảo với môn nhân rằng: "Nhọc các ông phải lo mọi việc, nay ta sắp đi!" Tại giường chỗ Sư nằm trước kia có con rán mầu trắng mình lớn như cổ tay, thường cùng nằm đó, những người lớn răn trẻ nhỏ chớ vọng quấy phá. Sư có soạn "Thượng Sanh Kinh Sao", chích máu viết một bộ kinh Pháp Hoa. Đến nay, dân chúng xứ Vĩnh Gia đều gọi Sư là "Báu lạ trong tăng bảo".

17. Truyện ngài Thích Hồng Cử trụ tại núi Tiểu Tùng ở Ôn Châu, thời Hậu Đường:

Thích Hồng Cử, họ Đường, người ở xứ Vĩnh Gia, sớm xuất gia tại chùa Long cung ở Việt Châu. Ban đầu, Sư tụng Kinh Pháp Hoa toàn bộ. Sau khi được độ, Sư lần gót đến Trường An tập học luật. Nhân đó đọc văn bia ở chùa Hóa Độ. Bấy giờ có các cử nhân cùng dự nghe, thấy Sư mà đoán biết có lắm hạnh, lấy làm lạ, biết Sư có thể đọc thuộc lòng văn bia, nên thỉnh Sư đọc. Các Nho sanh dò xét văn ấy, rõ ràng không hề sai. Lại cùng dẫn đến chùa Sùng Thánh cũng vậy. Và Sư có trí nhớ dai, được mọi người suy trọng. Nói Sư trở về quê cũ thỉnh thọ hai chúng y chỉ. Sư giữ tế hạnh, từ thuở bé đến lớn, Sư không hề quát mắng chó mèo, huống gì là người khác. Nhưng ngày đêm hành đạo tụng kinh đều có quỷ thần giúp đỡ che chở, hoặc vì đốt đèn, hoặc thay thêm hương, đều do quỷ vật làm.

Đến năm Mậu Tý (928) tức niên hiệu Thiên Thành thứ 3, sau cơn bão lụt lớn, lại nắng hạn gay gắt, dân chúng bị đói kém. Có bọn giặc cướp hung dữ xông vào thất Sư ở, Sư tiếp đãi chúng như khách, tự thân làm cơm cháo cho chúng ăn, và bảo: "Từ từ vào nơi núi sâu, chỗ không người, các ông khốn khổ là do thiên tai gây nên". bọn giặc bái lạy nhận lấy mà đi. Trong hàng đệ tử Sư có người muốn đánh lén bọn giặc mà chưa cụ bị. Sư bảo: Ông chẳng phải là đệ tử của ta, ta thả chúng nó vĩnh viễn vào nơi rừng sâu. Các ngươi thôi bỏ ý khinh thường đánh lén chúng!"

Đến năm Quý Tỵ (933) thuộc niên hiệu Trường Hưng, bỗng nhiên Sư không bịnh mà ngồi kiết già thị tịch. Đến canh ba, ba lần đưa tay gõ vào cửa khám, các đệ tử gào khóc đến mở xem, Sư bảo: "Ta bảo với các ông thay xiêm y mới cho ta, vì ở cõi Phật, các thượng thiện nhân chê trách ta mặc đồ bất tịnh". Thay y phục xong, Sư bèn thị tịch. Bảy ngày sau trên đảnh đầu Sư vẫn nóng ấm. Bấy giờ, trong viện Sư ở có ba con chó rất lớn hay gặm cắn hung dữ. Ngày dời tháp, nó đi theo người như thuần quen. Khi đó trong rừng bầy nai xúm xít, chim bay xen lẫn, chó chẳng vồ đuổi, cầm thú chẳng kinh chạy. Sau khi an táng, có con hổ đi nhiễu quanh mộ tháp gầm thét. Sư chiêu cảm tình của loài vật đến như thế.

Sư có đệ tử Hồng Sở đều là bậc cao hạnh, được người đương thời tôn trọng.

18. Truyện ngài Đạo Hiền ở phủ Phụng Tường, thời Hậu Đường:

Thích Đạo Hiền, không rõ Sư là người xứ nào, Sư trì tụng Kinh Khổng Tước Vương làm thời khóa hằng ngày. Sau Sư thọ Pháp Du-già Quán Đảnh. Công phu Sư trì minh càng lắm ứng nghiệm. Thường đêm mộng thấy Phật dẫn dắt Sư đi, từng bước đạp trên mây như đi trên vật gì bền chắc. Thường đi không biết bao nhiêu dặm mà chỉ và nói với Sư rằng: "Đây là nước Ma-kiệt-đà, đó là nước Chiêm-Ba, đó là Nam Ấn- Độ, Kia là Tây Ấn-Độ, nọ là nước Ca-Thấp-Di-La v.v... vừa đi vừa ghi nhận, mừng vui hớn hở không gì bằng. Đến lúc tỉnh ngộ thì thầm hiểu biết Phạm âm của năm xứ Ấn-Độ. Bấy giờ, có Sa-môn Tây Vực đến Kỳ Hạ, có các vị Hồ tăng ở phía Bắc Thông Lãnh thường ngụy xưng là người của năm xứ Ấn Độ. Sư bèn dùng một thứ tiếng mà tiếp chuyện với họ, trước hết dò xem mà hỏi rằng: "Ông là người nước nào?". Bắc Nhung Nam Phạm không dám cấp đó, kẻ tăng người tục khắp cùng Lũng Để, đều bẩm thọ thừa lãnh Mật tạng, xưng tôn Sư là A-Xà-Lê.

Đến cuối niên hiệu Trường Hưng (934), Vua Minh Tông băng hà, lập Lý Tùng Hậu (tức vua Mẫn Đế) lên ngôi. Bấy giờ, Phụng Tường Thanh Thái (tức Lý Tùng Kha) chẳng vâng thừa mạng lệnh, sai Vương Tư Đồng dẫn binh lính đánh Lý Tùng Hậu. Lý Tùng Kha bèn đi vòng quanh thành tự giữ, và hỏi Sư rằng: "Nguy ách quá lắm như thế này phải làm sao?" Sư đáp: "Mời Đậu Bát Lang đến hỏi thì sẽ biết được thắng thua". Lý Tùng Kha bèn ra khỏi thành an ủi động viên dân chúng, còn Đậu Bát Lang thì mặc giáp cầm giáo đến trước ngựa, làm bộ dạng nghinh đấu, nhảy nhót rồi cởi giáo ném áo mà bỏ chạy. Sư bảo: "Đó là hiện tượng lính địch ở phía ngoài ắt sẽ hàng". Quả nhiên đúng lời như Sư nói: Lý Tùng Kha bèn đẩy binh lính mà đi về hướng Đông, thỉnh Sư cùng đi, về đến kinh đô Lạc Dương bèn lên ngôi. Và đổi hiệu là "Thanh Thái (934). Sư bèn tâu rằng: "Đặt tên niên hiệu không tốt. Vì sao? Vì nước trong thì thấy đá". Đến hai năm sau (936), vua Phế Đế, Thanh Thái ban sắc dời đến Tinh Châu, bị Thạch Kính Đường (tức vua Cao Tổ Thời Hậu Tấn) là Thiên Bình Quân mới cản trở binh lính tự bền chặt, ngầm liên kết Khiết Đan, Trường Khu vào Lạc Thành, vua Phế Đế bèn tự thiêu, quả ứng lời Sư nói là thấy đá.

Khi binh lính quân Hậu Tấn chưa đến thì Sư đã thị tịch trước tại kinh đô Lạc Dương, nay ở Lưỡng Kinh mở mang truyền bá Đại giáo đều là pháp tôn và tằng huyền của Sư. Đậu Bát Lang là người ở xứ Kỳ, gia đình rất giàu có mà tự mang đồ vật đựng cháo nước, nói năng bất thường, chỉ rãi tóc mặc áo chạy cuồng, giống như Lý Thuận Hưng. Hoặc gặp xe bò xe lừa thì vỗ tay mà cười. Đến khi chết, đem thiêu, trong đống lửa đều hóa thành Bươm bướm mầu vàng ròng mà bay đi, hoặc tay rút lấy áo quạt mà đi, mang về nhà cúng dường.

19. Truyện ngài Nhược Hư trụ tại Lô Sơn ở Giang Châu, thời Hậu Hán:

Thích nhược Hư, Ngài ẩn cư tại Lô Sơn, suốt mấy năm trì tụng Kinh, chẳng bước ra khỏi động đá. Giang Nam Quốc Chúa do Lý rất khâm phục mến chuộng đạo phong của Sư đã nhiều lần thỉnh nhưng Sư chẳng hề đến, chỉ nói là lão tăng không có khả năng. Ninh Tiêu Vương giả quy tâm nhưng lại trốn vào núi sâu. Nếu có cúng dường y vật thì lánh nhường còn hương thì nhận lấy. Vào giữa mùa Hạ trong niên hiệu Càn Hựu (948 - 951), Sư an tọa mà thị tịch, nhục thân không tan rã. Nay dân chúng vùng Bồn Thành thường cúng dường ảnh tướng.

Lại ở tại Đàm Châu có Ngài Thích Vô Danh, thường tụng kinh Pháp Hoa, miệng không nói lời gì khác. Trường Sa Văn Chiêu Vương họ Mã đặc biệt rất trọng dụng kính lễ, thỉnh Sư vào viện Tương Tây ở phủ Thiên Sách để cúng dường. Nhưng Sư nói việc lạ lùng rất kinh hãi. Một buổi sáng nọ, Sư bảo vị tăng trông coi việc ở điện Phật, hãy gấp thỉnh tượng Phật đặt ở hai bên chái nhà. Chư tăng đều cho là Sư phát cuồng, nên nhìn nhau cười. Mọi cử chỉ của Sư rất cấp thiết, chỉ chốc lát, Sư tự vào trong chánh điện, leo lên tòa thờ Phật mà ngồi và tự nhiên thị tịch. Kẻ tăng người tục khắp cả châu tranh nhau lễ bái đốt hương. Bấy giờ nhằm niên hiệu Càn Hựu (948 - 951) thời Hậu Hán.

20. Truyện ngài Hạnh Thao trụ chùa Đại Thiện ở quận Cối Kê, thời Hậu Chu.

Thích Hạnh Thao, họ Trần, người xứ Trường Thành, thuộc Hồ Châu, cha của Sư húy là "Lương", mẹ của Sư họ Đào, tâm luôn mến thương Sư có khác những người con kia. Sư thông minh lanh lợi vượt trội những trẻ nhỏ tài tuấn trong quận. Cha mẹ Sư có nhiều cách cản trở chí nguyện xuất gia của Sư, nhưng chẳng thể ngăn cấm được.

Niên hiệu Thiên Hựu thứ 2 (905) thời tiền Đường, Sư đến nương tựa Đại Sư Quang Viễn xin xuất gia. Năm mười hai tuổi, Sư tụng Kinh Pháp Hoa, chỉ một tháng lẻ năm ngày thì hết bộ. Tiếp theo, Sư tụng kinh Duy-ma, đều như ngài Đạo An sáng thì thỉnh cầu kinh mà tối thờ lại xếp bổn. Sau đó, Sư đến chùa Long Hưng ở Dư Hàng xin thọ giới cụ túc, bèn đến chùa Song Lâm ở Kim Hoa, chỗ Luật Sư Trí Tân truyền dạy "Nam Sơn Luật Sao". Sư đuổi tiết phục ứng, đồng bạn đều kính trọng. Thường đến giờ ăn thì bỏ gạo còn cám cùng với rau vào trong cái đảnh nhỏ rồi nấu mà ăn, ngoài ra không hề có mùi vị gì. Trong tâm nghĩa giải lý như chẻ cây, đều không tỏ vẻ khó khăn. Sư từng nói với mọi người rằng: "Điều rất tốt lành là chẳng thấy sự tốt lành của vật khác, sự tốt lành của tôi là ưa thích sự không hoang phế!".

Vào niên hiệu Thiên Thành (926 - 930) thời Hậu Đường, Sư đến ngụ tại U Việt, ưa thích sông núi Nhã Da, xem đọc Đại Tạng Kinh giáo, mặc áo vải sợi gai, chiêu mộ kẻ tăng người tục, đặt "Khán Kinh Đạo tràng", ở góc Tây bắc chùa xây dựng lầu gác Điện Vũ, làm thành Biệt viện, cúng dường cung phụng chư tăng khắp nơi không để thiếu thốn. Đến tháng 7 năm Nhâm Tý (952) tức niên hiệu Hiển Đức thứ 3 (952) (Đúng là phải nói năm Quảng Thuận thứ 2 chứ không phải là năm Hiển Đức thứ 3 (956)), Sư thị hiện bị bệnh và thị tịch tại viện đó, thọ sáu mươi hai tuổi, bốn mươi bốn hạ lạp.

Tánh tình Sư thẳng thắn, không rủ rê trước mặt, chẳng oán ghét sau lưng, chân không bước đến nhà giàu sang, đãy chẳng thích chứa vật thừa, phòng không đóng cửa, miệng không nói lời tạp, cũng chẳng xem đọc các sách, lại xem kinh luận. Sư bùi ngùi than rằng: "Âm nghĩa của Quách Di còn quá sơ lược, mà âm nghĩa của Tuệ Lâm thì chẳng truyền!" Bèn soạn "Đại Tạng Kinh Âm sớ" gần năm trăm quyển, nay hiện đang lưu hành chung quanh các tăng phường ở Giang Chiết. Nhưng Sư có điểm kém là không nên gọi là "sớ". Nếu nói "sớ" thì có thể dùng sớ thông cả một tạng kinh, Sư tiện vượt qua Từ Ân gấp bội trăm bổn. Sư có chí tiết là chuyên tinh trì luật cao xa cả xưa và nay.

21. Truyện ngài Thủ Chân trụ chùa Khai Bảo ở Đông Kinh, thời Bắc Tống.

Thích Thủ Chân, người ở xứ Vạn Niên, thuộc Vĩnh Hưng, họ Kỷ. Thời nhà Hán, tráo Hồng Tự của Đế Tín, là ông nội và cha của Sư, lai lịch tốt đẹp, nhiều đời hiếu hạnh, tràn cả làng quê, nên người trong xóm khéo được hạnh hiếu ấy, bèn gọi là "Kỷ Đinh Lan", còn Sư tức là sau đó, đến lúc Kỷ Hy Tông mông Trần xa giá lánh giặc mà đến phương Tây. Hàm Cảo thất thủ mà chết bởi tay giặc. Nhân đó mà dời nhà đến đất Thục.

Đến tuổi hai mươi, Sư tình cờ vào chùa Thánh Thọ, thấy Luật Sư Tu Tấn đạo hạnh đáng làm gương cho người, nói năng vượt khỏi thường độ, Sư bèn cởi đai mở mũ kính lạy mà phụng thờ. Khi Thất Chi đã hoàn bị, trước hết Sư đến tham yết Đại Sư Tùng Lãng, học Luận Khởi Tín. Tiếp theo, Sư nương Đại Sư Tánh Quang và được truyền Pháp Giới Quán. Sau, Sư đến đảnh lễ A-xà-lê Diễn Bí và được trao giáo nghĩa Du-già. Tất cả đều thành được tâm yếu, đều thấu cùng chỉ quy. Từ khi minh đạt các pháp, tuyên xướng Diệu Điển, suốt bốn mươi năm Sư không hề biếng trễ, và Sư được ban tặng hiệu là "Chiêu Tín". Sư giảng Luận Khởi Tín và Pháp Giới Quán tất cả hơn bảy mươi biến, đều dùng đèn truyền đèn, lấy đồ vật gieo vào đồ vật. Đệ tử nối pháp của Sư có hai mươi vị. Khai mở Đạo Tràng Quán Đảnh gồm năm lần, độ các hàng tăng ni sĩ thứ hơn ban ngàn vị. Khai mở Đạo Tràng Thủy Lục gồm hai mươi lần. Thường từ canh năm, Sư luân kết Văn-thù Ngũ Kế giáo pháp, đến chiều tối vào lúc canh 2, Sư lại xoay chuyển Tây Phương Vô Lượng Thọ giáo pháp, xưng niệm tôn hiệu Phật A-di-đà, tu niệm Phật Tam- muội, mong được vãng sanh cõi tịnh.

Một hôm, Sư bảo với đệ tử là Duyên Ngộ rằng: "Đức Như Lai há chẳng dạy là" Hơi thở ra khó bảo đảm cho hơi thở vào". Thọ mạng của ta may mắn, và tuổi trẻ của ông cũng đã già. Nay muốn thuận tục theo đời, định xây hai ngôi tháp. Như thế có được chăng?" Ngài Duyên Ngộ cúi đầu đáp rằng: Trưởng Lão Quảng Độ Xả thí đất ở phía bên phải viện, xin xây tháp có cả năm rồi. Nay Đại Sư giao phó ý ấy, đó là rất tốt đẹp với Trưởng lão. Nhân duyên thầm khế hợp, đâu thể thôi dừng!" Do đó mà nhóm thợ để xây dựng, từ tháng 10 bắt đầu cưa mài, đến tháng 11 thì họa vẽ khắp cùng.

Đến ngày mùng 9 tháng 8 niên hiệu Khai Bảo thứ 4 (971), Sư bảo đại chúng niệm Phật, xưng niệm hồi lâu, Sư bảo thôi nghỉ, rồi Sư an nhiên thị tịch, thọ bảy mươi tám tuổi, năm mươi ba hạ lạp. Đến ngày 21 tháng 8, trà-tỳ ở cạnh Viện Quảng Trí thuộc phía Bắc ngoài cửa Vĩnh Thái, thâu nhặt được xá-lợi mầu sáng đẹp, đều đem cúng dường.

Kế nữa có Sa-di Di-già, người nước Vu-Điền, chuyên tụng kinh Hoa Nghiêm không hề thôi nghỉ. Vào niên hiệu Thánh Lịch (698 - 700) đời Tiền Đường, trời Đế-thích thỉnh Sư lên cõi trời để tụng trì, và nói rằng: "Mỗi lúc bị A-tu-la nhiễu loạn, nên xin thỉnh Sư đến đây xưng tụng kinh Hoa Nghiêm để cầu trừ dịch hại ấy". Sư bèn lên tòa, xướng tụng kinh ấy rõ ràng. Khi đó, các chúng A-tu-la nghe kinh bèn hiện oai thần một lúc rồi biến mất.

Lại có Sa-di Đạo Âm, Sư thường xưng tụng kinh Kim Cương. Đầu niên hiệu Bảo Lịch (825) - thời Tiền Đường, nhân từ xa đang trong đêm trở về, giữa đường bỗng gặp Hổ dữ gầm gừ chồm nhảy phía trước, Sư biết không thể thoát khỏi, bèn nhắm mắt ngồi xuống, chỉ thầm tụng kinh Kim Cương, trong tâm mong cầu được cứu hộ, HỔ bèn nằm nơi cỏ mà giữ. Đến sáng, người trong thôn qua lại trông thấy Hổ. Tại chỗ nó ngồi nước dãi chảy trên đất. Sư về sau trì tụng càng thêm cao hạnh.

Thử luận bàn:

Cửa chính yếu để vào Đạo, đó là Tam Tuệ. Nếu lấy Văn Trì thì chẳng gì hơn đọc tụng. Vì sao? Vì ban đầu chỉ y cứ vào Bổn. Bổn lập thì Đạo sanh. Tiếp đến thì xả bỏ giải thích, giải thích lưu giữ thì mặt trăng mất, thí dụ như ngón tay, bóng treo ở bên trời mà lại cho là roi da trên ngựa. Như vậy tức là dính mắc bó buộc, cách đạo càng xa! Nhưng mà căn cơ có tân phát, vết tích hoặc chợt đổi dời, phải khiến xem rộng nghe nhiều. Kế nữa trái với văn mà cao xướng thì ở phẩm vị nào? Trước hết gọi là Pháp sư. Nên trong kinh nói rằng: "Thọ trì, đọc tụng, giải thích, biên chép, đúng như pháp mà tu hành" chính là ở đây nói.

Kinh điển lưu truyền đến Trung Hoa, bản Phạn được dịch thành tiếng Hán. Ở phương Bắc, ngài Trúc-Pháp-Lan ban đầu thẳng theo tiếng mà cắt nghĩa, phía nam chỉ ngài Khương Tăng Hội xướng theo Khúc vận mà đọc thông. Ngài Trúc-Pháp-Lan sanh từ dòng họ Nguyệt Chi, Ngài Khương Tăng Hội là người Khương Cư. Hai nhà có hai kiến chấp khác nhau, ẩn tàng vô vi, như Cáo Thỏ trên băng tuyết hỏi đường bên cạnh Khỉ.

Thông đáp: Chư tăng ở Tây Vực chuyên trì bộ loại, hành sự khác nhau, hoặc chấp đích thân được nghe từ Phật nói nên khó sửa đổi, hoặc xưng tông của ta tự có phân nhiều dòng phái, hoặc thẳng điều mà chất thực ư? Hoặc tiếng ca hay, đến nỗi khiến sự truyền trao đều có sự tranh giành giữa thầy trò, nào đây phải đó quấy, ta đúng kia sai, trọn năm mâu thuẫn chưa có lúc nào thôi dứt. Nên có Nhã Mỹ Bái Nặc (chúc tụng) một thời, tụng Già-Đà (kệ tụng) Tam Khế, cảm có xe ngựa mà chẳng hành động, trời người cùng nghe, đó là sự hiệu nghiệm của tiếng khúc chiếc. Như ngài Bàn-Đặc chỉ đọc ít câu, ngài Bạc-Câu-La chỉ một chương ngắn, chỉ sợ quên mà dính môi, đâu rảnh mà khua lưỡi, vẫn được lên hàng Thánh, hoặc cảm lắm điều linh ứng. Đó là sự ứng nghiệm của tiếng đặt thẳng. Nay vì một lời ngăn che đó, chỉ có cảm động đến long thần, sanh các vật thiện, đó là vì đọc tụng Chánh Âm.

Có người nói rằng: Thường nghe ngữ âm của Trời Quang Âm cho nên Phạm Âm chưa chắc, vậy đâu là Phạm Âm ư? Xin nêu hình trạng để chỉ bày! Thông đáp: Các Đà-La-Ni đều là Phạm ngữ. Tiếng Bái-Nặc là Phạm Âm.

Có người nói rằng: Như ngôn âm trong thiên hạ khiến người thích nghe. Cùng với người xứ Tương Dương làm chuẩn cứ, ấy là âm Hán. Âm gá vào Ngữ âm gọi là Hán Âm Hán Ngữ, cho nên biết Ngữ và Âm khác nhau. Cái gọi là Bái-Nặc chính là Âm Phạm, như điệu ca hát của phương này. Vả lại, Âm Phạm thì gấp chóng mà lời thì phô bày giải thích. Phân hiểu thư thả, từ từ dẫn kéo, đó là Bái-Nặc.

Có người nói rằng: Đây chỉ hợp với chư tăng Tây Vực truyền trao, sao dùng của Tư Vương đời Trần và Thái Tể ở đời Tề kiểm kinh chỉ bày Sa-môn ư? Thông đáp: Vì hai vị vua đó trước đã thuần thục Khúc Vận của Thiên Trúc, nên nghe âm hưởng của núi và kinh kệ mới có thuyết truyền trao. Ca tán ngày nay nương gá khúc phép của Lệ Dâm Khuê, âm của Điếm trệ, lại thêm Tương Hoài bao gồm cả mật chú, phu xướng Phạm tấu. Đó thật là Thanh mới. Như nay mở bản Phạm, gọi là Khai đề, chỉ biết đuổi theo câu, tùy theo hàng, đâu rõ suốt chân kinh hay ngụy tạo, sao phân rành chi phẩm, chưa xem xét biệt sanh, năng hiển đã biết, sở thuyên phải hiểu. Đang nghe bỏ bè liền đạt tới quy Tông, thấu đạt tự môn A, vẽ Thể của pháp Thân. Đó là chỗ tới mức của đọc tụng. Như có trường hợp khó thông chữ "Trửu" (chổi) đi đến nhiều gia tộc, gấp bảo miệng tụng một kinh, lại vì thân tham năm chúng. Ỷ vào khả năng tụng thuộc lòng để khỏi bị gọi là vị tăng cơm cháo ư! Như tình cờ lắng trong, trùm đầu về nhà.

Có người nói: Quốc Triều độ giới sao trái với kinh ư? Đâu chẳng nghe ngôn từ của Yết-Ma chỉ là nói tuổi đủ hai mươi, y bát đầy đủ, chẳng nghe nói niệm tụng kinh là tăng thượng duyên? Thông đáp: Đó là lời của bọn phá diệt Phật pháp, không biết mà nói. Bậc thượng căn cảm giới, quả chứng sẽ cùng theo, sao lấy số trang kinh mà khảo thí ư! Bậc hạ căn thoát xả tụng trì, vào pháp chỉ nương bạch nghiệp. Đại Sư Nam Sơn (Đạo Tuyên) nói rằng: "Mới lên cạo tóc, liền phải xem thông". Thêm nữa, đầu thời Hậu Chu, phần nhiều độ tăng ni, ban sắc cho linh tạng cân nhắc phẩm chất hạnh nghiệp, hoặc giảng hoặc tụng, quyển bộ rất nhiều, tùy có văn nghĩa thảy đều xem hết. Bấy giờ, cùng xét lường thông kinh hiểu ý, là bậc nhất. Đây là tinh chọn tụng kinh thông nghĩa làm thềm cấp vào đạo. Không thấy văn nầy rất đau tiếc. Thời nhà Lương tương truyền gọi đó là "Kinh Sư", Đại Sư Đạo Tuyên chẳng y theo mà sửa đổi gọi là "đọc tụng".

Ở đây, gom nhóm các Sư từ thời tiền Đường đến thời Bắc Tống. Rút tỉa lắm điều lành, tông quy về cao hạnh, có cảm thần túc, miếu độ khổ nhân kinh. Ngài Pháp Trí vãng sanh cảm ánh sáng mầu vàng ròng soi chiếu khắp chỗ hoang vắng. Ngài Minh Tuệ hành đạo chiêm đoán tướng cầu vồng soi suốt đến cõi trời. Hoặc được thỉnh ngồi trước các vị La-hán, hoặc trì minh cứu bệnh tật khắp Thành Dương. Hoặc được thơ vua biếu tặng tiễn đưa, thấy Bồ-tát Đại Thế Chí đến đón rước, hoặc sứ giả bắt lấy mà không thể được. Hoặc yêu quái cáo chồn tự biến hình. Tốt đẹp thay! Ngài Nguyên Kiểu đến thì cây lý mọc thành lùm rực rỡ, ngài Sở Kim cảm vào mộng của Đế Vương, Viên Quang trên đỉnh, Tam-muội hiện tiền. Gặp tụng kinh Hoa Nghiêm phát ra ánh sáng mầu vàng ròng ở khóe miệng, sau đọa địa ngục, nương tòa báu mà đến Tây Phương. Ba lát dao khua chém chỉ thương tổn nơi ống trúc. Tiếng tụng kinh từ chùa Thiên Phước vang vọng tới tai vua, kiểm chứng trở lại chẳng ăn dùng chi cả. Tiếng khương chẳng dứt nơi xâu chuỗi. Hoặc thọ thêm ba mươi năm. Hoặc sái cổ độc nơi vài mươi sợi tóc, hoặc kinh âm vang khắp cả yên lũy, hoặc vốn đủ tại chùa Chung Ly. Hoặc Nhạc tượng Quy Tư, hoặc miệng nở hoa sen, hoặc quỷ thần lánh chú. Hoặc trên đất liền mọc lên hoa sen, hoặc mộng Hoa Tư mà đều thông hiểu Phạm Âm. Hoặc ngồi nơi tòa Phật mà liền thị tịch. Các Bậc Thượng Đức, Pháp Sư như thế, khảm ngọc tùy phương, xâu hoa theo thứ lớp. Thêm là trống vàng, đánh khua đều thành âm vang sám hối, miệng là ống sáo ngọc, thổi huýt đó phát ra khúc điệu thần tiên. Nhân nương truyền nhau, dời cậy riêng tuyên, có thể gọi là da lót Pháp Hoa, chân đi Kinh Tạng, khiến pháp âm chẳng dứt bặt, khéo giao phó ba thừa, thảy đều thành Phật không còn sót, lại tuyên bày tám biện tài. Nên có lời thơ rằng:

"Chặt cây Kha, chặt cây Kha, đó thì chẳng xa.

Trông nhìn lại chúng tôi không quên lấy, chính là ở đây".

TRUYỆN CÁC BẬC CAO TĂNG ĐỜI TỐNG

(Quyển 25 hết).

TRUYỆN CÁC BẬC CAO TĂNG ĐỜI TỐNG

QUYỂN 26

CHƯƠNG CHÍN: HƯNG PHƯỚC. TRONG PHẦN THỨ NHẤT CHƯƠNG IX

(chánh truyện có mười bốn vị, phụ có hai vị).

1. Truyện ngài Pháp Thành ở kinh đô, thời Hậu Chu. (Theo niên biểu thì phải là thời Tiền Đường).

Thích Pháp Thành, vốn họ Vương, tên là Thủ Thận. Làm quan đến chức Giám sát ngự sử. Gặp lúc Thiên Hậu (Võ Tắc Thiên) nghi ngờ Nhị Tín khốc lại la chức, Sư bèn lánh quan pháp, xin xuất gia làm tăng. Sư khổ hạnh tiết chế tinh tấn đối với việc hóa đạo. Tiếng phát thì âm hưởng liền theo, hạnh cao ngay thẳng.

Vào niên hiệu Trường An (701 - 705), Sư đến chợ ở phía tây Kinh Triệu, đục thông một lỗ hổng lớn gọi đó là "Hải Trì" (ao biển). Chi phân Vĩnh An Cừ ghi chú ở đó, dùng làm nơi phóng sinh. Phía trên ao có Phật ốc, lầu kinh đều thành chỗ tạo dựng. Lúc đục ao, gặp được phiến đá xưa, có bài minh rằng: "Trăm năm là chợ, sau đó là ao". Từ đời Tùy dựng lập kinh đô lấy làm chợ, đến lúc ấy là trăm năm. Niên hiệu Nghi Phụng thứ 2 (677), có người nhìn hơi khí nói rằng: "Ở phương này có hơi khí khác lạ!" Vua Cao Tông thời tiền Đường bèn ban sắc đào bới, thấy được một cái hòm đá, trong hòm đựng xá-lợi Phật hơn muôn viên, ánh sáng mầu sắc rực rỡ bền chắc, nhà vua bèn ban sắc ở tại đó xây dựng chùa Quáng Trạch, cũng ban rải xá-lợi đến chùa Kinh và các châu phủ mỗi nơi bốn mươi chín viên. Võ Hậu (tức Võ Tắc Thiên - 685 - 705) bèn thiết đặt Đài Thất Bảo và đổi biển ngạch chúa. Sư ở tại chùa đó hành hóa, khuyến khích mọi người, phần nhiều lấy sự sùng phước làm việc chính của mình.

2. Truyện ngài Nghiệp Phương trụ chùa Chiêu Quả, ở núi Ngũ Đài, thời Tiền Đường.

Thích Nghiệp Phương là Pháp tôn của Thiền sư Giải Thoát. Thân Sư cao bảy thước năm tấc, dáng mạo hiên ngang, duỗi tay dài quá gối, lông mày dài mấy tấc, mắt có tròng đôi, mọi người nhìn thấy đáng sợ. Sư lễ Phật tụng kinh không mệt mỏi, nối pháp ngài Giải Thoát. Sư động hợp vô hình, chẳng bỏ lợi vật, lại tu Phạm cung.

Bấy giờ, ở phủ Thái Nguyên có một sĩ nữ đắp một tôn tượng Bồ- tát Văn-thù, sắp đưa lên núi, vừa đến bên bờ sông Hổ Trì sóng lớn lại dâng cao, Sư bèn đứng cách bờ đốt hương khải cáo, nước dòng sông từ từ giảm xuống. Khi tôn tượng đã đưa qua, nước lại dâng tràn. Sau, Sư thị tịch, xây tháp thờ ở phía Tây bắc cách chùa một dặm. Nhục thân Sư đến nay hiện còn và có nhiều thần dị.

3. Truyện ngài Quang Nghi trụ chùa Thanh Long ở Thượng Đô, thời Tiền Đường.

Thích Quang Nghi, họ Lý, vốn dòng Tôn Thất thời tiền Đường. Cha của Sư là Lang Da Vương cùng Việt Vương dấy binh muốn lấy lại Bổn Triều, trùng hưng Đế Đạo, nhưng không khắc phục được, bị Thiên Hậu (Võ Tắc Thiên) đánh giết mà không chua xót. Sư lúc còn nằm trong tã lót, được mẹ nuôi bồng chạy trốn. Sau đó vài năm, Võ Hậu trộm nghe Lang Da có người con còn sống giữa dân gian, bèn bàn mưu phải bắt gấp, mẹ nuôi đem Sư đến đất Phù Phong bán Sư cho một nữ công để người nầy nuôi nấng.

Năm tám tuổi, dáng mạo Sư khác bao trẻ khác, thần ngộ vượt cao. Mẹ nuôi nghi sợ bắt gặp tướng mạo thì bại lộ nên rất lo sợ, bèn sắm chiếc áo lót bằng vải bố và bỏ tiền cất ở bụng. Ở dưới rừng dâu, bảo Sư "nên đi, sắc lệnh đã dò tìm chớ khinh thường, ta lo sợ cùng chết mà không ích lợi gì, ngươi thông minh dĩnh ngộ, sẽ có thể tự đứng vững. Nếu một mai giàu sang phú quý, chớ quên bà già này!". Nói xong bà đứng khóc, Sư cũng thương cảm không cầm lòng được, mẹ nuôi sau đó qua đời. Sư mịt mờ đi đến nghịch lữ, nô đùa với bọn trẻ. Có Quận Thúc phu nhân đi sang chỗ ở của chồng bèn dừng nghỉ tại đó, thấy Sư nhóm tụ mà dáng mạo khôi ngô sáng sủa, nhân đó thương xót, bèn gọi Sư đến hỏi rằng: "Nhà của cháu ở đâu mà một mình đến đây vậy?" Sư đáp rằng: "Trang trại ở gần đây, nhân lúc nhàn rỗi nên cùng đùa vui". Phu nhân bèn đem thức ăn và tiền cho Sư, Sư bèn mở áo và cất tiền vào trong. Bóng chiều dần qua, Sư lần dò đi đến nơi thôn vắng, gặp một lão tăng, gọi Sư rằng: "Này đứa nhỏ! Nay ngươi chỉ một mình, nhà đã bị phá hoại, vậy sẽ đi về đâu?" Sư kinh ngạc đứng sững. Vị lão tăng lại bảo: "Xuất gia nhàn rỗi thoải mái và không lo sợ, vậy ngươi có muốn chăng?" Sư đáp: "Đó vốn là ước nguyện của con!". Vị lão tăng nắm tay Sư dẫn đến dưới tàng cây Đại Thọ, bảo Sư đảnh lễ các Đức Phật mười phương, quy y thường trú Phật Pháp Tăng rồi, nhân đó cắt tóc cho Sư và lấy ra cho Sư chiếc y ca-sa để đắp mặc, kích cỡ xứng với thân, Sư chấp trì cầm nắm như vị Tỳ-kheo đã mấy mùa hạ. Vị lão tăng mừng bảo rằng: "Đây là tập tánh khiến, hãy khéo giữ gìn tăng hạnh!" Và bèn chỉ về hướng Đông bắc mà bảo rằng: "Cách đây vài dặm có một ngôi chùa, ông nên đi đến đó bái yết vị trụ trì và nói là ta bảo ông đến xin làm đệ tử ở đó!" Nói xong, vị lão tăng tự nhiên biến mất, mới biết đó là bậc Thánh Tăng.

Ngài theo y lời đó, thưa cùng vị trụ trì chùa ấy. Vị trụ trì kinh hãi đối với lời nói đó, nhân đó mà giữ Sư lại. Trải qua mười năm, Sư đã thấu rõ kinh luật, khéo giỏi Thiền Quán. Đến lúc vua Trung Tông lên ngôi (705), nhà Đường lại hưng thịnh, vua Trung Tông ban sắc tìm kiếm con của Lang Da, Sư bèn đến trước chúng tăng trong chùa nói rõ sự việc. Bấy giờ, tăng chúng thảy đều kinh hãi. Nhân đó Sư đến chỗ Phù Phong Lý Sứ Quân, tức là cha của Sư. Lý Sư Quân trông thấy mà buồn vui lẫn lộn, bèn mời Sư ở tại nhà, và viết trạng văn tấu trình, cố thỉnh Sư mà không thể được. Lý Sứ Quân có một người con gái tuổi tác cũng bằng Sư, khi trông thấy Sư mà lòng vui mừng, muốn đi đến tình khúc. Sư sợ hãi trốn tránh. Một hôm, gặp Sứ Quân phu nhân ra, cô gái ấy trang điểm sắc phục, người đi theo cũng đông, đến cố cưỡng bức, Sư cố chống cự, trăm mối chẳng hề đoái hoài. Sư bảo rằng: "Thân bất tịnh xin hãy tắm gội, sẽ đợi lệnh". Cô gái ấy vâng dạ rồi bảo lấy nước ấm tắm gội. Khi cô gái ấy bước ra, nhân đó Sư đóng cửa. Cô gái ấy trở lại cửa, đã không thể vào được, tự trông qua khe cửa. Sư bèn cầm con dao cạo tóc xoay nhìn lại mà nói rằng: "Vì có căn này nên bị ham muốn bức bách, nay nếu dứt bỏ đi thi lấy gì mà bức bách?" Cô gái ấy lo sợ bèn ngăn cản, nhưng chẳng thể ngăn được. Sư bèn cắt đứt dương vật, quăng dưới đất và Sư cũng bất tỉnh. Cửa đã không mở, bỗng chốc Sứ Quân phu nhân cùng đến, cô gái ấy bèn tình thật tỏ bày. Phu nhân bèn phá cửa vào xem thì Sư cũng dần tỉnh lại. Bèn bảo thầy thuốc khiêng đến nhà tơ tằm, dùng lửa đốt trên đất, lấy rượu đắng rưới vào. Sư ngồi ở trên dùng mỡ đắp vào. Hơn tháng sau thì vết thương được lành. Sứ Quân tấu trình Sư là con của Lang Da Vương. Vua Trung Tông có ban sắc chiếu cho các trạm đưa Sư về kinh đô, dẫn đến yết kiến thăm hỏi rất cảm động. Vua Trung Tông ban chiếu mời Sư nối ngôi vua cha, Sư khẩn thiết từ chối, thệ nguyện làm tăng, chẳng thể nào lung lay.

Vua Trung Tông ban sắc cho Sư trông coi đồ chúng, tùy ý xây dựng một lan-nhã và tự do hoằng hóa. Tánh Sư ưa thích núi Chung Nam, nhân đó mà đến trụ chùa Pháp Hưng. Tại các cửa hang, Sư xây dựng am liêu Lan-nhã có đến mấy mươi nơi. Pháp do tiếng đạo vang xa, bàn nói động đến lòng người, nên hoặc đi đường núi dài cả mười dặm mà các hàng tăng tục thị giả thường đến số lượng mấy trăm ngàn vị, đón rước chăm sóc tiếp đãi rất chu đáo như khanh tướng. Sư thường ở trong tịch định, hoặc nói việc tương lai để quyết đoán tốt xấu, đều không sai lầm, nên mọi người càng quy hướng rất đông.

Đến ngày 23 tháng 6 niên hiệu Khai Nguyên thứ 23 (735) trước hết Sư dặn dò đệ tử phải cẩn thận giữ gìn thân miệng, chớ ồn ào ba hoa, ý của các vị Tổ Sư không việc gì khác. Tĩnh lặng thì chân pháp hiện tiền. Ngoài ra đề xướng đều chẳng được gì cho mình. Sư nói rất thiết tha khơi mở. Nhân đó, đầu xoay về hướng Bắc gối cánh tay phải và nằm nghiêng hông bên phải mà thị tịch. Đó là điềm lành Đại Niết-bàn. Sư có căn dặn trước nên an táng ở phía Nam gò Thiếu Lăng, nên bèn đục gò làm thất, tôn trí nhục thân Sư rồi bít lại, nơi kim quan thường tỏa ra mùi hương lạ xông ngát, diện mạo Sư vẫn như lúc sống. Xe tổ vừa ra thành, có đến mấy trăm con hạc trắng kêu la giữa hư không, mây nhiều mầu che phủ xe dài đến mấy mươi dặm. Kẻ tăng người tục khóc than buồn thương, phần nhiều đều mặc hiếu phục. Tại chỗ đất an táng Sư, bèn xây chùa Thiên Bảo. Các đệ tử của Sư đều ở lại đó mà giữ gìn.

4. Truyện ngài Tự Giác trụ chùa Đại Bi ở Trấn Châu, thời Tiền Đường.

Thích Tự Giác, người ở xứ Vọng Đô, thuộc Bác Lăng. Thuở nhỏ, Sư tỏ vẻ nhàm chán thế tục, không bao lâu thưa với cha mẹ già rằng: "Con thích theo Phật để cứu độ đời!" Cha mẹ Sư kinh ngạc quát mắng bảo Sư thôi đi, nhưng Sư vẫn không tủi thẹn, trở lại bái lạy cầu xin. Bèn gượng đến lễ ngài Tri Khâm ở chùa Khai Nguyên trong Bổn Bộ. Ngài Tri Khâm thấy chí khí Sư khác hẳn bao người, bèn đặt tên là Tự Giác và răn bảo Sư rằng: "Ông nghe tên nên suy nghĩ nghĩa". Sư liền thưa: "Hạt giống Phật theo duyên sanh khởi, chỉ nghe là biết sự dạy răn!" Thế rồi, Sư tụng kinh và cách mông độ.

Đến niên hiệu Chí Đức thứ 2 (757) Sư đủ tuổi, và thọ giới cụ túc tại Trấn Châu, liền đến chùa Thiền Pháp ở huyện Linh Thọ học tập kinh luận. Sư chuyên cần học tập suốt chín năm, và đều thấu đạt chỗ sâu mầu. Sư nói: "Sẽ đến núi Thái Hành, trên một tảng đá dựng lập am tranh, ở đó rộng chừng ba mẫu, có một khe suối nhỏ, làm lan-nhã, há chẳng vui thích ư!"

Ngày 39 tháng 9 niên hiệu Đại Lịch thứ nhất (766), Sư đến ranh giới huyện Bình Sơn. Ở đó có Tùng Lâm Sơn Viện, quả ứng như sự mong cầu, Sư bèn ẩn tích tự vui sống. Đến tháng 5 năm sau (767), trời hạn hán, Sư đi chân trần kinh hành, suốt mùa đông vừa qua, Sư mặc áo để bày vai phải, ở đó rừng thưa hang núi, Hổ sói quen vết khắp cùng, ngài chỉ lượm trái hái lá, ngày chỉ ăn một bữa vào giờ mão. Bấy giờ, Hằng Dương Tiết Độ Sứ Trương Quân lo sợ hạn hán, nghe Sư tinh ròng khổ nhọc, nên đích thân vào núi thỉnh Sư cầu mưa. Trương Quân nói với Sư rằng: "Tôi không biết thuật chấp chính, khiến lụy đến trăm họ, ba năm qua trời hạn hán, do khổ mà gây ra tội lỗi, tôi tự trách vốn không bổ ích, nghe nói Long Vương thường đến nương tựa Sư để nghe pháp, quên việc ban thí mưa. Xin thỉnh Sư rũ lòng từ cứu hạn hán, có như Bạch Thủy, như niệm thương sanh. Xin thỉnh Sư tạm nghỉ thiền định, vào nơi quân phủ!" Sư bèn chí thành kính cẩn khải cáo Long Thần, chưa được mấy khắc, trời liền mưa lớn, hai hôm sau báo đã đủ. Trương Quân càng quy hướng ân cần kính trọng, như con phụng hiếu thờ cha mẹ.

Sư kể từ lúc mới vào đạo đến nay, học theo thệ nguyện của các Đức Phật ở nhân địa, Sư cũng phát bốn mươi chín đại nguyện. Trong đó, nguyện thứ nhất là thân lớn tùy theo Bồ-tát Đại Bi, kế là nguyện tạo đúc tượng chùa Đại Bi. Và lúc Sư mở lời thì đều hưởng ứng, Đàn Việt đến đông đúc dùng vàng để cúng dường. cổ vũ đúc thành tượng cao bốn mươi chín thước, phạm tướng trang nghiêm, mắt tay đầy đủ. Và khoảng chừng một năm, chùa cũng hoàn thành. Tức hiện nay là ngôi chùa lớn ở ngọn núi thuộc phía Tây của thành. Sư bèn đứng trước Đàn tụng niệm đến canh ba, thấy hai luồng ánh sáng thần, bên trong sắc mầu vàng ròng. Và trong ánh sáng rực rỡ ấy thấy có Đức Phật A-di-đà, Bồ-tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí theo hầu hai bên, Đức Phật duỗi cánh tay vàng, gọi "Tự Giác", dần dần mây hạ xuống xoa vào đỉnh đầu Sư và bảo: "Giữ nguyện chớ đổi thay, không nên biếng lười phế bỏ, lợi vật là trên hết, ông đi ta sẽ tùy theo ý ông!" Nói xong, mây liền tan biến mịt mờ không dấu vết. Sư dùng nguyện tâm thù đáp đã hoàn tất, bèn trở về núi rừng, chọn nơi sống trọn đời.

Đêm rằm tháng 2 niên hiệu Trinh Nguyên thứ 11 (759), có vị thần hiện nửa thân hình, tướng trạng như Tỳ-Sa-môn, nói với Sư rằng: "Năm nay Sư diệt độ!" Sư bèn đưa tay cảm tạ vị thần và nói rằng: "Đi ở là định phận, tôi xin nghe lời!" Đến ngày 14 tháng 6 năm đó, ngài lặng lẽ thị tịch. Môn nhân muốn đón rước thần khám trở về chùa núi, mọi người ở Châu Phủ tha thiết muốn giữ lại, cuối cùng xây tháp cúng dường tại phía Nam chùa Đại Bi. Lúc đó là ngày mùng 8 tháng 4 niên hiệu Trinh Nguyên thứ 13 (797).

Chùa Đại Bi là một kỳ tích của Hằng Dương, có lắm điều cảm ứng ngầm thông. Đến đầu niên hiệu Hiển Đức (954) thời Hậu Chu, có sắc lệnh đúc tiền đồng khắp chín phủ, các tượng đồng trong nước đều bị phá hủy. Bấy giờ, mọi người trong Châu đem tiền để chuộc lại tượng đó, nhưng không được chấp thuận, bị đem lên lò nấu đúc, những người có chân định thảy đều đau buồn thương tiếc. Lúc than nóng đốt cháy, từ trên đỉnh xuống đến ngực Tôn tượng trở thành nước đồng chảy. Bỗng chốc người coi chừng bị chết, do đó đành bãi bỏ. Mãi đến thời Bắc Tống; Thái Tổ Thần Đức Hoàng Đế (960 - 976) đúc lại khiến Tôn tượng được hoàn thành, thay thế sám hối việc trước đây.

5. Truyện ngài Tuệ Vân ở chùa Tướng Quốc nay là xứ Đông Kinh, thời Tiền Đường.

Thích Tuệ Vân, họ Diêu, người ở xứ Hồ Tương, tánh thức trong sáng, khí mạo rộng lớn.

Niên hiệu Lân Đức thứ nhất (664) thời vua Cao Tông, lúc đó Sư vừa mới mười tuổi, tự nhiên có ý chí xuất trần, cha mẹ Sư bày ra nhiều việc để ngăn cản, nhưng tâm Sư chẳng phải như chiếc chiếu nên không thể cuốn lại. Cha của Sư buồn bực trước chí nguyện đó. Sư đến nương tựa Thiền Sư Sơ Tổ ở Nam Nhạc, được Sư chỉ dạy, và Sư có tài năng thông minh, ưa thích pháp vị kinh giáo, trầm lắng như vậy. Đến tuổi hai mươi, Sư thọ giới cụ túc tại chùa Nam Nhạc, tự chuyên hộ trì pháp giới, lại giỏi tỳ-ni. Sau đó, Sư thôi giảng, chuyên làm việc phước. Sư mở lời thì có người hưởng ứng, cải hóa phong tục, lập sự nghiệp dứt bặt riêng tư, các hàng sĩ thứ đều kính trọng vâng theo. Sư mới đến Trùng Hồ và tới Kinh Dĩnh, dấu vết khắp giang nam, mang theo đãy chống tích trượng, chuyên việc khuyên người, khiến xả bỏ bệnh san tham. Tùy nơi mà cho sửa chữa chùa chiền hơn hai mươi ngôi, đều thành công mà không chấp trước.

Niên hiệu Cửu Thị thứ nhất (700) thời Võ Hậu, Sư muốn hành hóa ở Giang bắc nhưng nhân duyên chưa đủ. Đến niên hiệu Trường An thứ nhất (701), Sư đến xem xét ở Lương Uyển, ban đêm nghỉ tại Phồn Đài, nhìn về phía bắc bờ sông, thấy có khí lạ xông giữa trời. Sáng hôm sau, Sư vào thành tìm xem thì đó là nơi ao cong trong vườn ở phía Tây bắc nhà của Hấp Châu Tư Mã. Sư lần bước đến bên bờ ao thấy trong làn sóng có ảnh cung trời, lầu gác cao thấp, ngọc châu chất chồng, khung cửa họa vẽ nghi tượng cửu trùng, uốn lượn cả ngàn hình dáng. Ngài trực nhận đó là cung điện của tầng trời Đâu-suất. Sư thấy sự việc kỳ lạ đó, mừng vui suốt cả tâm can, tự nói rằng: "Tôi nghe trong kinh Trí Nghiêm nói ảnh của cung điện hiện trên đất lưu ly, đó là cảnh giới chẳng thể suy nghĩ bàn luận. Nay quyết định phỏng theo đó mà xây dựng phạm cung để đáp lại điềm ứng hiện đó". Và Sư bèn chống tích đến trụ chùa An Nghiệp.

Đến năm Bính Ngọ (706) tức niên hiệu Thần Long thứ 2, Sư đến chùa Báo Thành ở huyện Chúc, thuộc Bột Châu, phát nguyện vì nước mà mô tả tôn tượng đức Di-lặc cao một trượng tám thước, khuyến mộ mọi người cúng thí vàng đỏ. Bấy giờ, Đàn Việt cúng thí chuyển vận đến chất như gò, Sư bèn mời các thợ khéo, chỉ một lần đúc liền thành tựu. Tôn tượng có tướng tốt đặc biệt, đến tháng 6 năm Canh Tuất (710) tức niên hiệu Cảnh Long thứ 4, Ôn Vương (Lý Long Mậu) nhường ngôi cho Duệ Tông là chú, năm đó cũng đổi niên hiệu Cảnh Vân năm thứ nhất, Sư an trí tôn tượng nơi biệt điện mới xây dựng nơi góc phía nam thuộc Đông Lang của chùa. Ban đầu Sư bảo: Sửa tài mới bàn dựng bảng, các Đàn Việt bàn luận lăng xăng chưa thành tạo dựng.

Qua năm Tân Hợi (711) tức niên hiệu Cảnh Vân thứ 2, phía bắc Kinh Phường của chùa Phước Tuệ được đổi với nhà của Tân An Điển Ngọ Trịnh Cảnh. Sự việc mới khởi công, bèn đào được tấm bia cổ, biết được đó là "Vào năm Ất Hợi (555) tức năm Thiên Bảo thứ 6 thời Bắc Tề xây dựng chùa Kiến Quốc do vua Văn Tuyên Đế (Cao Dương) là con nối dõi Cao Hoan". Mọi người trông thấy đó đều kinh hãi khen ngợi, đồng như ngài Xá-lợi-phất thương đàn kiến đùn đống! Thái Phỏng Sứ Quân đều cho là lạ đôi ba phen, bèn men theo bia ký đó mà đổi tên Phước Tuệ thành chùa Kiến Quốc, đồng thời đón rước thánh tượng đức Di-lặc và Điện Tài ở chùa An Nghiệp đến chùa phụng thờ.

Đến ngày 13 tháng 5 niên hiệu Thái Cực thứ nhất (712) vua Tuệ Tông đổi niên hiệu là Diên Hòa. Năm đó, Hình Bộ Thượng Thư Vương Chỉ Âm làm Thái Phỏng Sứ, đến Lăng Giao tuyên cáo sắc lệnh "Tất cả các chùa viện nào không có danh ngạch đều phá hủy hết". Tất cả tượng Phật đồng sắt thâu gom về gần chùa. Sư dời chỗ đúc tượng và xây dựng Môn Lang Điện Vũ, còn thiếu mầu vẽ, gặp sắc lệnh mới ban nên thôi nghỉ công việc. Sư tới trước tượng đức Di-lặc, đốt hương rơi lệ, khẩn thiết kính lễ cáo bạch rằng: "Nếu còn có cơ duyên với nơi này thì xin ứng hiện điềm lạ để sách tấn cải ngộ chúng sanh!" Chỉ trong khoảnh khắc, trên đầu tượng phát ra ánh sáng mầu vàng chiếu soi khắp trời đất. Các hàng sĩ thứ khắp thành đều khen ngợi cho là ít có. Khi đó những người sanh tâm phỉ báng bị mù cả hai mắt, lại có người lưỡi sưng to cả thước. Mọi người xa gần rao truyền lẫn nhau cùng tranh nhau đến chiêm lễ, xả thí chất cao như núi, mới hoàn toàn chiến thắng. Tôn tượng ngồi duỗi một chân, mọi người đến chiêm ngưỡng đều cúi đầu lễ lạy. Những người sống trong ác báo, thì Sư hướng về tôn tượng để sám hối lỗi lầm cho họ. Trong chốc lát, người mất ánh sáng được thấy lại, kẻ bị cuốn lưỡi bèn nói được, và nguyện đều làm kẻ phục dịch trong chùa để đánh chuông quét tước. Thái Phỏng Sứ chí Âm Hạ Lan Vụ Đồng ghi lại điềm lành đó tấu trình. Vua Tuệ Tông lại ngầm phù hợp trong mộng tưởng nên ban sắc đổi bảng hiệu chùa "Kiến Quốc" thành "Tướng Quốc". Bởi lấy các vua do tướng Vương Long Phi, và ban sắc Đại Đức Minh Cán ở chùa Phật Thọ Ký đồng cùng kiểm hiệu Công Đức, không để Châu Phủ phiền nhiễu. Trung Thư Xá Nhân Giả Tăng, Thị Lang Thôi Chiểu, Cấp Sự Trung Lư Dật, Trung Thư Thị Lang Bình Chương Sự Sầm Hy đều quyên bổng lộc cùng tạo nhân duyên, hoặc mở đầu phát tâm, hoặc thí sức ngoại hộ. Vào niên hiệu Tiên Thiên (712 - 713), hành truyền thần đến lộ để, vua Huyền Tông lên ngôi (712). Đến ngày 15 tháng 8, vua Huyền Tông ngự viết biển ngạch tên chùa. Sư vâng sắc, sai Đại Đức Chân Đế cùng hai người đệ tử, một người Phẩm Quan mang phướn đẹp do vua ban và biển ngạch chùa đến, đón nhận để treo lên.

Sư hoá đạo ở Vườn Lương, thân vinh ở Cây Phước. Trăm tuổi có hạn, bốn tướng đổi dời, Sư thị tịch tại biệt viện trong chùa, an táng tại chùa Đông Giao, nay thuộc xứ Đông Kinh, tháp hiện nay vẫn còn. Bấy giờ, tôn xưng Sư là "Tạo Tự Tổ Sư". Sau Sư thị tịch, đến niên hiệu thứ 4 (745), xây dựng Đại Các, đề hiệu là "Bài Vân". Vào niên hiệu Chí Đức (756 - 758) thời vua Túc Tông, xây dựng Đông Tháp, đề hiệu là "Phổ Mãn". Đến niên hiệu Đại Lịch thứ 10 (775) mới hoàn tất.

Có thuyết nói là vị tăng xây dựng tháp có khả năng phân thân hành hóa, khó lường biết được giai vị phẩm trật. Văn-thù, Duy-ma là bạn của Vương Phủ đắp họa hình tượng Ngô Đạo Tử. Lại nữa, niên hiệu Khai Nguyên thứ 14 (726), vua Huyền Tông Đông phong ban sắc cho xa chính đạo sang nước Vu-Điền để phỏng tả hình dạng Thiên Vương về đắp họa trên tường vách chùa. Sa-môn Trí Nghiễm khuyến mộ chúng họa vẽ tượng Tam Thừa nhập đạo theo thứ lớp tại tường vách phía bắc nhà kho phía tây, đề xưng là tuyệt diệu kỳ đặc. Nay Điện Vũ đều xây dựng lại sau biến cố hỏa tai vào niên hiệu Đại Thuận (890 - 892). Vào thời Bắc Tống, vua Thái Tổ (960 - 976) sửa sang lại, hàn lâm tiếp đãi chiếu, Cao Ích vẽ tranh trên tường vách. Bấy giờ được đề cao là khéo léo của bút mực.