SỐ 2061 — TRUYỆN CÁC BẬC CAO TĂNG ĐỜI TỐNG

8. Truyện ngài Trúc Thảo Sư trụ chùa Bồ Đề ở Kinh Triệu thời Tiền Đường:

Thích Thúc Thảo Sư, không rõ Sư từ đâu đến, trụ chùa Bồ-đề trong phường Bình Khương ở Kinh Triệu. Sư là người hình vóc chẳng đủ mà thần thái tài giỏi, ngâm vịnh ca hò tự đắc, ít giao tiếp với người đương thời, vả lại chẳng nói rõ tên họ. Sư thường mang bó rơm khô, ngồi nằm dưới hai hành lang, chẳng thích ở trong phòng nhà. Có người nói đó là hạnh đầu-đà. Qua vài năm, các vị cương nhậm trong chùa khuyên Sư nên ở trong phòng, cũng có người cười chê Sư như vậy là là bê bối. Sư bảo: "Chán ghét tôi ư? Ở đời chẳng kham mến thương, sao có thể lớn được!" Đêm đó, Sư bèn dùng bó rơm thiêu đốt thân mình, đến sáng hôm sau chỉ còn tro than, không lưu lại hài cốt, lược hết mùi bụi dơ, lại không tiếng lúng búng kinh hãi. Tính thấy một ít rơm khô ấy không thể thiêu đốt toàn xác thân này, không còn chút gì, nhưng đó là Sư nổi lửa Tam-muội mà tự đốt thân. Cả chúng đều khen ngợi, rất nhiều người dân đến trông xem kính lễ. Các hàng tín sĩ khắp kinh ấp bèn đắp tro ấy thành hình tượng vị tăng, tôn trí phụng thờ bên cạnh tượng Phật. Người đời xưng hiệu Sư là "Thúc Thảo Sư". Cầu nguyện có nhiều ứng nghiệm.

Liên hệ thử bàn:

Trong Kinh Xử Thai chép: "Bồ-tát thiền định nhiếp ý nhập hỏa giới Tam-muội. Hàng chúng sanh ngu mê cho đó là Bồ-tát gặp phải kiếp lửa thiêu. Tỳ-kheo chưa được như thế. Không dùng việc nầy để huyễn hoặc người. Nếu dùng ít rơm khô mà đốt được hình hài lớn, thì đáng tin. Nên trong sách nói rằng: Dân không dò xét trù trướng là huyễn! Than ôi!

9. Truyện ngài Hạnh Minh trụ tại Lan-Nhã ở Nam Nhạc, thời Tiền Đường:

Thích Hạnh Minh, họ Lỗ, người ở xứ Trường Châu thuộc Quận Ngô. Thuở nhỏ, Sư theo thầy ở bổn bộ, sau du phương theo học Đạo. Ngài có chí khí hiên ngang, kiêu ngạo phóng khoáng.

Ban đầu, Sư đi khắp núi Ngũ Đài, Nga My, đảnh lễ các vị Bồ-tát ở hai thề giới sắc vàng, sắc bạc và thảy đều tùy tâm ứng hiện. Từ đó, Sư lên Thiên Thai, vượt qua La Phù, vào Hành Nhạc, đến Tử Đồng. Gặp lúc Đường Quý Sương nhiễu loạn chung quanh, tranh giành tầm thường mà chưa dứt, chẳng có năm nào yên ổn. Khi ấy, Sư nương gá dưới ngọn núi Chúc Dung, có chí nguyện sống đến cùng tại đó. Sư dừng ở đài Thất Bảo, làm bạn kết giao với Ngài Huyền Thái. Tánh Sư tốt xấu thế nào Ngài Huyền Thái cũng không chống đối sự khinh trọng ấy. Sư có nói với bạn đạo rằng: "Tôi không nguyện theo Tăng Nhai tự thiêu thân ở lầu gỗ, cũng chẳng muốn làm như Khuất Nguyên vùi chôn mình trong bụng cá, mà trọn thệ nguyện xả bỏ thân mình, học hạnh của Thái tử Tát-đỏa vượt qua nhiều kiếp mà thành Quả Thánh, có thể được chăng?" Tuy Sư thường nói như thế nhưng đều chẳng tin. Bỗng nhiên ở giữa khoảng rừng thưa, Sư gieo thân mình trước loài hổ dữ, nó tranh giành nhau mà gặm ăn, trong chốc lát thịt hết sạch. Khi đó, Ngài Huyền Thái thâu nhặt xương cốt còn lại thiêu đốt và có được Xá-lợi. Mới hái hoa, rưới nước làm văn mà cúng tế. Trong văn từ nói rõ năng lực mạnh mẽ có thể bỏ hết nội tài, phá pháp keo kiệt thành đàn độ, chưa xả, đã xả và đang xả; ba luân chóng không, nhận lấy quả lớn như cúi nhặt hạt cải.

Liên hệ thử bàn:

Phật dạy bố thí thân mạng cho chúng sanh thọ thực, được hai đời thuận ích cảm quả chẳng phải nhẹ. Như Ngài Hạnh Minh thành đại đàn độ, lìa bỏ keo kiệt, tham lam. Thành tựu năng lực mạnh mẽ, được sức vô úy, thành tam luân không, công đức vô vi, thành tựu khó xả, tâm thanh tịnh cõi Phật. Chỉ một lần xả bỏ thân mình mà lợi ích rộng lớn thay! Thí như tổn phí của người khéo thưởng là ít mà khuyên gắng thì nhiều, nghĩa là như vậy.

10. Truyện ngài Thích Tức Trần trụ Viện Tam Học ở Vĩnh Hòa, thuộc Thái Nguyên, Thời Hậu Tấn:

Thích Tức Trần, họ Dương, người ở xứ Tinh Châu. Cha của Sư mua bán có không kiếm lời mà thôi. Mẹ của Sư nằm mộng thấy một người ăn mặc trang nghiêm kỳ vĩ xinh đẹp đến nói xin ở nhờ qua đêm. Lúc tỉnh giấc bà liền mang thai. Khi mới sanh có tướng đứa bé khác thường, chẳng giống như bao trẻ khác. Mỗi lúc nghe tiếng chuông khánh hay tán tụng thì liền ngưng thần lắng nghe.

Năm mười hai tuổi, nhân mộng thấy người vàng, hình trạng lạ lùng dẫn Sư vào Tinh Lô (tịnh xá). Sáng hôm sau, Sư liền thưa với cha mẹ cầu xin xuất gia. Trước khi chưa được chấp thuận, Sư khóc mà chẳng ăn, cha mẹ thương xót đó là thiên nhiên, tình cảm làm sao có thể cản ngăn, bèn bằng lòng. Sư liền vào Viện Thảo Đường, theo Thầy trì tụng Kinh Duy-ma, giới Bồ-tát, đến nửa đêm chẳng ngủ. Sắp tròn một năm thì Sư bỏ bổn, tụng thuộc lòng. Năm mười bảy tuổi, Ngài đến Giảng Tịch nghe và tập học Kinh Duy-ma, hiểu biết đại khái về nghĩa lý. Đến năm hai mươi tuổi Sư thọ giới cụ túc, hành trì luật nghi, không hề thiếu sót. Năm hai mươi ba tuổi, văn nghĩa Sư đã thông nhiều. Bèn đến chùa Sùng Phước, chỗ Pháp Sư Tông Cảm đang thắng tập truyền trao. Sư lại học các luận Nhân Minh, Duy Thúc, chẳng thiếu phu diễn. Học đồ dĩnh đạt vượt thoát chỉ được vài người, có Đại sư Biện Tài Tùng Thức ở chùa Sùng Phước tài giỏi nhất.

Vào niên hiệu Thiên Hựu thứ 2 (905) thời Tiền Đường, Lý thị Yêm Hữu Hà Đông, Võ Hoàng Đế thỉnh Sư đến ở viện Tịnh Độ chùa Đại An, chuyên cấp cúng dường tứ sự. Sư lại chuyên ròng xem đọc Tạng Giáo, tu luyện nghiệp thượng sanh, thiết bày Đại Trai hội Vô Giá, trước sau có đến năm hội. Sư từng vào chốn sơn cốc đem thân mình muốn bố thí cho loài cọp sói. Các loài thú ấy chỉ đến gần ngửi thử mà bỏ chạy. Sư lại đến khoảng giữa rừng thưa khỏa thân cho loài muỗi nhặng cắn đốt. Sư bèn đến chùa Tiên Nham Nhạc để dưỡng Đạo lắng thần, lại xem đọc Đại tạng kinh khắp một lượt rồi thiết trai, Ngài đốt một ngón tay, tỏ bày báo đáp diễm phúc ấy. Tại chùa đó có tôn tượng đức Đại Thánh Bồ-tát Quán Thế Âm, Sư sắm sanh bảy cây đèn lớn dài và hoa hương để dâng cúng. Sau, bị mọi người đến thỉnh Sư xuống núi, vào nội thành truyền giảng, mở mang Đại Luận, suốt năm không thôi nghỉ, cứ hằng tháng bày tắm gội. Sư đến nơi sông, ao hồ bố thí thức ăn cho loài thủy tộc. Lấy đồ cúng của mình để chuộc mạng loài chim muông. Sư trầm lắng cao minh để toại sanh tánh, hoặc cấp thí cho người tù tội được ăn, hoặc ban ân cứu giúp cho kẻ nghèo khổ, hoặc quyên tạo phướn lọng ở hai ngôi tháp Tịnh Minh, và Kim Tạng.

Niên hiệu Trường Hưng thứ 02 (931) thời Hậu Đường, đại chúng thỉnh Sư đến sau chùa Đại An Quốc xây dựng Viện Tam Học, cúng đãi thính chúng bốn phương. Bấy giờ, Sư giảng Kinh Hoa Nghiêm bản tân dịch, truyền trao cho Đại Sư Kế Huy ở chùa Sùng Phước. Do đó, suốt ba năm Sư không ra khỏi cửa viện, cứ mỗi chữ một lạy trọn bộ Kinh Hoa Nghiêm, trọn một biến cứ mỗi chữ một lạy Kinh Đại Phật Danh, cộng cả thảy một trăm hai mươi quyển. Ngài lại tự đốt một ngón tay, trước sau đốt tất cả năm ngón tay. Bấy giờ, Tấn Cao Tổ (Thạch Kính Đường) ngầm kích động ở Tấn Dương, rất kính trọng Sư. Đến lúc lên ngôi (936

- 943), cứ mỗi lần Sư vào kinh đô Lạc Dương chầu hầu, thì Nhà vua đều thỉnh Sư vào Nội điện, thung dung ban tặng rất nồng hậu, nhà vua ban tặng Sư y phục sắc tía và ý hiệu, Sư cố từ chối mới thôi. Sư nghe tại chùa Pháp Môn ở Phụng Tường có chân thân cốt tiết ngón tay giữa của Đức Phật, bèn giã từ nhà vua, sang Kỳ Dương chiêm lễ. Sư trông thấy rất hy hữu kỳ đặc, nên lại đốt thêm một ngón tay để cúng dường. Hai bàn tay của Sư chỉ còn hai ngón mà thôi. Sư lại tiếp tục đến chùa Thiên Trụ, tập học luận Câu-Xá với Pháp Sư Sở Luân. Mới qua vài ngày, Sư bị bịnh nhẹ. Đến giờ Thìn ngày 27 tháng 7, Sư nằm gối trên cánh tay mà thị tịch, thọ sáu mươi ba tuổi, bốn mươi bốn hạ lạp.

Bình thường, Sư chỉ mặc áo vải thô chẳng chứa để vật gì. Thường ngày sáu thời lễ bái không hề thiếu sót, khắp vùng Lũng Để nghe tin Sư thị tịch, kẻ tăng người tục đều đầy đủ oai nghi tiễn đưa, trà-tỳ thâu nhặt được mấy trăm viên xá-lợi. Đệ tử đem linh cốt Sư về Thái Nguyên. Vua Cao Tổ thời Hậu Tấn ban sắc an táng tại Tây Sơn thuộc Tấn Thủy. Ngôi tháp nhỏ đến nay vẫn hiện còn.

Liên hệ thử bàn:

Sư xả bỏ hết như thế có thể hơn được năng lực tinh tấn của Sư ư? Thoát lạc phù vinh há có thể hơn được nghĩa giải ấy ư? Nếu như thế thì không thể dùng một tên mà xưng gọi, nhất quyết như hoa chiêm bặc. Mầu sắc vàng mà đẹp thì vàng ròng phải tạ sắc ấy, hương thơm tỏa xa thì Ngưu Đầu còn thẹn mùi hương ấy. Nhiều tên sanh từ một thể. Đó là Ngài Tức Trần.

11. Truyện ngài Đạo Dục trụ chùa Bình Điền ở núi Thiên Thai, thời Hậu Tấn:

Thích Đạo Dục, là người nước Tân-la. Dòng họ và quê quán của Ngài tại bổn quốc chưa biết rõ.

Năm Nhâm Tý (892) thuộc niên hiệu Cảnh Phúc, thời Tiền Đường, Sư đến núi Thiên Thai, lúc trở về, Sư trụ trong chúng đường chùa Bình Điền, luôn tỏ tâm từ ái tiếp vật, mà chẳng hề bỏ tiếng nói của vùng đất mọi rợ, Sư thường chấp trì mọt bình bát mà thọ thực, ăn xong kinh hành, và thường hay ngồi, khi nằm lưng hông chẳng đặt trên chiếu. Hằng ngày Sư lo việc lau quét Chánh điện hành lang, sửa sang trong thường trụ, được thức ăn thừa thì ăn. Tuy thức ăn có mầu xấu đã đổi mùi nhưng đều thâu nhặt để trong bình bát đến giờ thọ trai thì tự ăn. Sư lo nấu nước trà quét dọn buồng tắm, thấy các loài trùng nhỏ trong cây củi thì bắt lấy để nơi đất xa, Sư bảo hộ sanh mạng rất tha thiết như thế. Sư chỉ mặc áo nạp vải thô, rất nặng nề khó mang. Từ đầu mùa Hạ đến cuối mùa Thu, lúc mặt trời xế bóng, Sư cởi áo để mình trần cho các loài muỗi, ve, nhặng, đỉa v.v... đốt chích hút máu, đến nỗi máu chảy ra trên đất. Sư luôn thực hành như thế hơn bốn mươi năm không hề phế bỏ. Hễ tình cờ gặp khách đến thăm hỏi, Sư chỉ nói hai chữ: "Ấy! Ấy!" mà thôi. Sư thật sự không biết tiếng Trung Hoa nhưng lại nhận hiểu ý người không sai lầm. Tóc trên đảnh Sư rũ xuống tận bạch mày và rối bù, thân Ngài thường lưu xuất xá-lợi có mầu xanh đỏ, tợ như những hạt châu. Nếu có người khẩn cầu đều tùy ý mà được.

Đến ngày mùng 10 tháng 10 năm Mậu Tuất (938) tức niên hiệu Thiên Phước thứ 3 thời Hậu Tấn, Sư thị tịch trong tăng đường. Tính ra lúc đó Sư đã hơn tám mươi tuổi. Chư tăng đón rước lên phía sau núi trà- tỳ, trong tro than nhặt được xá-lợi nhiều vô số kể. Hoặc có người nhặt được xương lớn.

Niên hiệu Thanh Thái thứ 2 (935) thời Hậu Đường, Sư từng đến Thạch Lương, lúc trở về Sư nghỉ trong phòng nhà. Lúc đó đang mùa Xuân ấm, Sư cũng đốt gốc cây để sưởi, trong miệng luôn nói láp váp suốt đêm chẳng thôi. Có người bảo: "Hễ ngày thiết Đại trai cúng dường La-hán thì Sư không ăn. Có người thấy nghinh đón La-hán khi đó hỏi Sư sao chẳng vào nội điện thọ cúng, thì miệng Sư bảo: "Ấy! Ấy!" rồi bỏ đi. Hoặc nói là thí cho các loài trùng ăn. Khi đó liền thấy bầy hổ đến ngửi rồi bàng hoàng bỏ đi.

12. Truyện ngài Cảnh Siêu trụ Am Hương Tích ở Lô Sơn, thuộc Giang Châu thời Hậu Tấn:

Thích Cảnh Siêu, không rõ Sư là người xứ nào. Vốn nghiêm trì giới luật như tiếc giữ chiếc phao nổi. Tánh Sư thẳng thắn, nói chẳng tùy theo mặt. Đến lúc du phương dời chân, Sư chọn chỗ tốt lành mà gá thân. Sư đến Lô Phong, bèn có ý muốn ở luôn tại đó, chỉ trì tụng Kinh Pháp Hoa, nuôi chí làm việc thường ngày. Dân chúng vùng Cửu Giang phần nhiều rất có ảnh hưởng. Sư từng lễ bái Kinh Hoa Nghiêm, cứ mỗi chữ một lạy, tính ra đã hai biến. Sư bèn đốt một ngón tay để cúng dường mừng việc lễ bái trọn bộ Kinh. Tiếp theo Sư lại lễ bái Kinh Pháp Hoa cũng đồng như trước. Trên da dẻ trong thân Sư ẩn ẩn hay lưu xuất xá- lợi, long lanh tròn sáng. Nếu có người khẩn cầu thì nơi chiếu ngồi hoặc nơi đất đi thâu nhặt được xá-lợi vô số. Vào niên hiệu Thiên Phước (936 - 943) Sư thị tịch tại Am. Đến nay, mộ tháp Sư vẫn hiện còn tại Lô Phụ. Mọi người du phương đến đó hết lòng đảnh lễ khen ngợi.

Liên hệ thử bàn:

Nói di thân tức xả bỏ toàn thân như Thái tử Tát-đỏa. Nay chỉ dùng ngón tay làm đèn, hay đem cánh tay làm đuốc, đâu được xếp vào cùng hàng như thế, há chẳng quá may mắn chăng? Thông đáp: Đốt một ngón tay, cắt một cánh tay, đó là gia hạnh của di thân. Huống hồ trong thời tượng Pháp, mạt pháp thì đó lại là việc rất khó. Giống như Liêm Ngung giữ phần ít, khi nhập vào Tuần Lại Truyện thì đồng.

13. Truyện ngài Chí Thông trụ Chùa Pháp Môn ở Phủ Phụng Tường, thời Hậu Tấn:

Thích Chí Thông, họ Trương, là con nhà tiếng tăm ở Hữu Phù Phong. Sư sớm biết xả bỏ thế tục, khắc chí chuyên việc ở tịnh môn. Chọn lễ các bậc danh sư, bước lên thượng phẩm. Các giảng tịch ở mọi nơi Sư đều đến khắp và lưu tâm để ý.

Cuối thời Hậu Đường (936), binh giặc dấy động, từ đó Sư đặt giá lần dò đi về phương Đông, đến Lạc Hạ. Gặp được Tam Tạng Pháp Sư Phiệt-Nhật-Ra đang hành trì pháp Du-già, Sư bèn kính lễ mà phụng thờ. Khi đó Sư bèn có ý vượt qua Thiên Thai tìm tới La Phù, nên bèn từ giã. Ngài Phiệt-Nhật-Ra nói: "Tôi tới đây cầu phiên dịch, gặp phải trung nguyên có lắm việc. Ông thử bàn đi đến phương Nam, làm sao có thể đi con đường thẳng ư?" Sư thưa: "Bồng bềnh thiên tiệm, Ngài sao giống con vậy!" Ngài Phiệt-Nhật-Ra bảo: "Nếu như đến dược Ngô Hội thì có thể giao cho ông kinh điển bản Phạn, hoặc có duyên tụ hội thì truyền dịch!" Sư thưa: "Đã nghe lời chỉ bảo.

Đến năm Kỷ Hợi (939) tức niên hiệu Thiên Phước thứ 4, thời Hậu Tấn, Thiên Vương sắc ban đến Ngô Việt, Sư bèn nương theo thuyền biển đi đến Chiết Trung. Bấy giờ, Văn Mục Vương họ Tiền vâng lệnh triều đình thỉnh đón Sư, đầy đủ oai nghi nhạc bộ đón rước Sư vào phủ đình để cúng dường, và an trí Sư trụ tại chùa tháp Chân Thân, cúng dường ban thưởng rất nồng hậu. Sư xin đến núi Thiên Thai. Do đó, Sư lên Xích Thành, vượt qua Hoa đảnh. Thế rồi đến dừng ở tại đạo tràng của Đại Sư Trí Giả. Nhân xem đọc bộ "Tây Phương Tịnh Độ Linh Thụy truyện", bèn đổi hạnh hồi tâm nguyện sanh về cõi nước ấy. Lúc bình sanh, Sư ngồi chẳng quay lưng về hướng Tây. Trong núi có "tảng đá vẫy tay" là chỗ xưa kia Đại Sư Trí Khả mộng thấy trên tảng đá ấy có vị tăng đến trên biển với hình trạng đưa tay vẫy gọi, khi Ngài Trí Khả vào núi Thiên Thai thấy vị tăng đó tên là Định Quang, vành tai cao vót quá đảnh, và cũng chẳng biết đó là thần tăng. Vừa mới gặp, vị tăng ấy nói với Ngài Trí Khả là "lúc trở về có thể ghi lại được tướng vẫy gọi chăng?" Ngài Trí Khả nói: "Ở tảng đá ấy cao vót, trông nhìn xuống không thấy đất". Sư leo lên trên tảng đá ấy tự gieo mình, nguyện chóng sanh về Tịnh Độ, thân rơi xuống trên một cành cây đại thọ, cành nhánh mềm mại như có người nâng đỡ, rất lạ là không thương tổn gì. Sư lại gieo mình rơi xuống núi nằm trên cỏ non, có tổn thương chút ít, giây lát sau Sư tỉnh lại. Tăng chúng trong chùa cho rằng Sư đã bị chó sói, hổ ăn thịt, đến lúc trông thấy Sư còn sống mà bị tổn thương, bèn khiêng Sư đến trong đạo tràng. Lúc Sư đi không báo cho chúng tăng biết, nên mọi người chia nhau đi ở các đường tìm kiếm, đến xóm Loa Khê, ở đó có vị đồng bống nói lắm việc rất ứng nghiệm, nên chư tăng bèn đến hỏi thử. Thần nói: "Vị tăng ấy (Chí Thông) hiện ở phía Tây Nam, có thần Kim Khải bảo hộ không chết. Ta đến đó, vì khí thần hết, nên khó có thể lại gần". thảy đều phù hợp vơi lời thần nói.

Sau, Sư sang Việt Châu trụ ở núi Phát Hoa, lắng tu tịnh nghiệp. Lúc sắp thị tịch, tại phòng Sư ở, đất đều biến thành mầu trắng, mọi vật như truyền phân. Sau đó không lâu, Sư ngồi trên giường thiền mà thị tịch. Lúc rước tòa trà-tỳ, có khói năm mầu phủ trên đảnh đầu, trong sông Pháp Hoa đều nghe có mùi hương.

Liên hệ thử bàn:

Xưa kia, Ngài Bạc-Câu-La có năm lần chẳng chết, nay Ngài Chí Thông có hai lần chẳng chết. Xưa kia, Ngài Pháp Sung ném lò hương ngàn nhận mà chẳng mất, nay Ngài Chí Thông cũng đồng. Há chẳng được trời, rồng nâng đỡ, che chở mà chẳng tổn hại mảy lông ư? Và có khả năng kéo dài, gìn giữ sắc tâm không đứt đoạn như thế, làm sao giúp Sư tăng tu tịnh nghiệp như vậy.

14. Truyện ngài Đạo Chu, trụ chùa Vĩnh Phước ở Linh Võ, Sóc Phương, thuộc thời Hậu Tấn:

Thích Đạo Chu, họ Quảng, Người ở xứ Hồi Lạc, thuộc Sóc Phương. Thuở bé, Sư thông minh thanh nhã, rõ ràng có oai nghi. Tuy tụng đọc thi thư mà Sư lại thích nghe sách Phật, quyết tâm xuất gia, trụ viện Khổng Tước Vương ở chùa Long Hưng, thành tựu được giới châu, dần trình trăng tâm. Sư ngâm nga tán tụng rõ ràng, mọi người rất thích nghe. Sư đốc xuất các hàng tín sĩ xây dựng chùa Vĩnh Hưng. Công việc hoàn thành Sư chẳng nắm giữ, bèn giã từ Linh Soái Hàng Công Thù vào hang động Cỏ Trắng ở núi Hạ Lan, lập nguyện hẹn thời gian trì niệm, cảm cách đến suối khô nên nước lại tuôn chảy, có rắn linh bơi lội ở trong, bèn trèo lên pháp đài mà đàm luận, người tại gia, xuất gia đông đúc như ong bướm nhóm họp, đàn thí cung cấp chất thành núi. Sư tán xướng âm hưởng có thể ngăn cả mây bay, cách vận cả những người hung dữ nhu cú vọ. Sư chích máu viết thần chú Đại Bi Thiên Thủ Thiên Nhãn mà lập tượng. Gặp lúc trời nắng hạn, Sư tuyệt thực nhắm mắt, lấy kỳ hạn trời mưa mới nói đến việc no bụng.

Vào niên hiệu Trung Hòa thứ 2 (882) thời Tiền Đường, nghe ở Quyết Phụ nhiễu loạn, Sư bèn đến dưới tháp viện Định Niệm ở Nam Thành, chặt cành tay trái và đốt để cúng dường tôn tượng Đại Bi, nguyện chiến tranh chấm dứt, trên bình nguyên sớm thấy binh lính thôi nghỉ. Sư nói vừa xong thì sấm gió nổi dậy, mưa tuôn xối xả. Sư lại cắt xẻo vành tai trái vì dân chúng ma cầu mưa. Sư lại tuyệt thực bảy ngày để thỉnh cầu tuyết rơi thảy đều như ý nguyện, đến Phiên Lạc thì ai cũng sợ hãi. Đến ngày mùng 6 tháng 2 năm Tân Sửu (941) tức niên hiệu Thiên Phước thứ 6 thời Hậu Tấn, hôm đó, chưa quá nửa đêm, Sư ngồi kiết già dặn dò môn nhân rồi an nhiên thị tịch, thọ bảy mươi tám tuổi. Di thể Sư

không tan rã, như nhập thiền định, bèn sơn phết lên.

Vào niên hiệu Kiến Long (960 - 963) thời Bắc Tống, có Quách Trung thứ xem đọc các sách, thuở nhỏ học rất giỏi, có tài viết chữ Triện, chữ Lệ, nhiều việc đều biết rành. Nhân đi đến Bắc Duệ dò hỏi sự tích của Sư mà soạn văn bia xưng tụng.

15. Truyện ngài Thích Hồng Chân trụ chùa Quảng Khánh ở kinh đô Lạc Dương thời Hậu Hán:

Thích Hồng Chân, họ Thuần Vu, người ở xứ Toan Tảo, thuộc Hoạt Châu. Thuở nhỏ, Sư tỏ ngộ được trần lao, quyết cầu xuất gia. Tánh Sư an nhiên, như mây hạc cùng cao. Thầy Sư trao cho bộ Kinh Pháp Hoa, bèn tùy theo văn mà Sư phát sanh hiểu biết. Sư mặc áo giáp tinh tấn, nhiếp phục mọi sân nhuế. Nếu thấm đượm của đàn thí thì Sư xoay mặt mà xả. Sư trì tụng Kinh Pháp Hoa khoảng chừng muôn bộ. Đến cửa triều đình dâng biểu xin được tự thiêu đốt toàn thân để cúng dường tháp Phật. Nhà vua ban sắc bảo không đúng thời. Chính là phát xuất ra nhiều cửa, hoặc có người gièm pha là người mê hoặc quần chúng, có người nói là chẳng lợi gì cho nước nhà. Nên triều đình ban sắc nghiêm ngặt ngăn cản. Sư than rằng: "Căn lành trồng cạn, ma chướng rất mạnh dữ, chẳng lẽ ta lại dừng!" Sư bèn trở vè chùa Quảng Khánh, dốc hết của cải y phục vật dụng thực hiện bố thí Phi thời, sở nguyện được hoàn mãn. Ngay năm đó, không bịnh tật gì, Sư an tọa mà thị tịch, qua mấy ngày sau mà sắc mặt vẫn như lúc còn sống, bèn đón rước trà-tỳ, chỉ chiếc lưỡi không cháy mà càng thêm hồng đẹp. Bấy giờ, những người trông thấy đều khen ngợi là việc ít có. Sư thọ năm mươi hai tuổi. Khắp vùng kinh đô Lạc Dương đều kính trọng như khi Sư còn sống.

16. Truyện ngài Tuệ Minh trụ chùa Báo Ân ở Tiền Đường thời Hậu Chu:

Thích Tuệ Minh, họ Tương, người ở xứ Tiền Đường. Sư nghiên cùng Tam học, dần vào tinh vi. Sau Sư lên Mân Việt, dần đến Lâm Xuyên, đảnh lễ Thiền Sư Văn Ích, hợp sâu Chánh lý. Sư tỏ ngộ được tâm yếu, trước tiên chẳng khởi tình kiến sanh diệt. Sau Sư trở về đất Chiết, ẩn cư tại vùng cát trắng núi Thiên Thai, dựng lập liêu cỏ, có đạo phong như Ngài Tuyết Phong Trường Khánh. Người đến ngày một ít dần, cho rằng lời Sư là ma nói.

Vào niên hiệu Càn Hựu (948 - 951) thời Hậu Hán, lúc Sư từ núi xuống, có Thúy Nham Sâm Công đốc suất các thiền bá đến viện Tư Hiến của tăng chủ định đoạt định đoạt đúng sai. Lời nói của Sư không thể bị chiết phục. Bỗng nhiên, Hán Nam Quốc Vương họ Tiền xây dựng chùa Đại Báo Ân, thỉnh Sư nhậm chức Trụ trì, hiệu là Viên Thông Phổ Chiếu Thiền Sư, mà Sư lại hành trì Huyền Sa Chánh Nhãn. Nếu chẳng phải là Sư thì sao có thể đến đó được.

Đến niên hiệu Hiển Đức (954 - 960) thời Hậu Chu, Sư thị tịch, lúc đó trời rất nắng nóng, mọi người muốn an táng nhục thân Sư. Có đệ tử của Ngài là Vĩnh An nói rằng: " Hiểu thầy (Tuệ Minh) chỉ có tôi thôi! Xin nên trà-tỳ sẽ có được xá-lợi năm mầu, mỗi mỗi đều tròn sạch.

Ban đầu, Sư đốt một ngón tay làm đèn cúng dường ở núi Thiên Thai. Sau Sư lại thiêu đốt ba ngón mà chuyên cần giữ đúng thời khóa hành trì, xương sườn Sư hơi dính vào chiếu. Lúc Sư nói Pháp, tánh rất thẳng thắn, nói lắm điều trái ngược sự vật. Đó là sở đoản của Sư.

17. Truyện ngài Phổ Tĩnh trụ chùa Từ Vân ở Tấn Châu thời Hậu Chu:

Thích Phổ Tỉnh, họ Như, người ở xứ Hồng Động, thuộc Tấn Châu. Sư xuất gia từ thuở thiếu thời, nương tựa Pháp sư Tuệ Trừng ở tại Bổn Bộ. Tối tụng các kinh, sáng trì mật chú. Nghĩ muốn lên thượng Phẩm, nguyện cắt đứt tóc xanh. Đã xuống Đàn Vuông mà theo luật kiểm. Sư sang đảnh lễ Chân thân tại chùa Pháp Môn ở Phụng Tường, mới đến Tuy Dương thính thiệp. Sư tới chùa Long Hưng giảng dạy đồ chúng đồng bạn như Cá Chiên Vị đến gặp Giao Long. Sư lại hứa đến Cầm Đài thỉnh chuyển Phạn Luân. An mà hay dời đổi, lại ở Trần Thái Tào Hào Túc Tứ, mỗi nơi đều tùy duyên mà dẫn đạo. Sư trở lại chốn nầy là Dương Hóa thuộc Đông Kinh, những người hiện thiện đều nương theo. Năm Quý Mão (943) thuộc niên hiệu Thiên Phước thời Hậu Tấn.

Sư nhớ đến bổn độ, muốn trở về quê cũ, bèn tuyệt thực phát nguyện: "Nguyện một ngàn lần xả thân để chóng thành Chánh Giác. Đến niên hiệu Hiển Đức thứ 2 (955) thời Hậu Chu, Sư gặp thỉnh chơn thân vào chùa bèn dâng trạng trình bày với Châu Mục Dương Quân "Nguyện thiêu đốt tự thân để cúng dường", Dương Quân chấp thuận ý nguyện của Sư, Sư bèn sang chùa Quảng Thắng. Dân chúng khắp Châu hoặc đem dâng hiến hương hoa trái quả, hoặc dùng tràng hoa đưa dẫn, hoặc khóc lệ cùng đi theo, hoặc chúc tụng dẫn đường. Đến ngày mùng 8 tháng 4, ở trước tháp Chơn Thân, Sư phát Đại Nguyện rằng: “Nguyện ngan lần tự thiêu đốt thân mạng, bây giờ là một trong ngàn lần". Xong rồi Sư từ từ đi vào trong am củi, tự đốt lửa lớn. Khi đó thì khói bay xác thảm, khí hương mây sầu, cả chúng cùng khen ngợi, các hàng dân thứ buồn khóc. Sư thọ sáu mươi chín tuổi. Các đệ tử thâu nhặt tro tàn còn lại để cúng dường.

18. Truyện ngài Thủ Hiền trụ chùa Đại Thánh ở Hành Dương thời Bắc Tống:

Thích Thủ Hiền, họ Khâu, người ở xứ Vĩnh Xuân, thuộc Tuyền Châu. Thuở thiếu thời, Sư thông minh mẫn đạt, trầm lắng sâu sắc, phát nguyện đến Viện Cát Tường theo thầy xuống tóc, đắp mặc pháp phục. Sau du phương tham học, Sư đến nương tựa đạo tràng của Thiền Sư Vân Môn mà tỏ rõ được tâm quyết. Sư lại đến Hành Dương, đại chúng suy cử Sư Giảng Pháp. Sư là người mặc áo nạp luyện nhã, như sự hội tụ của trăm Châu về ao sớm tối. Sư không mặc y phục gấm vóc thêu thùa, chỉ mặc áo vải khố da mà thôi, suốt năm không đổi khác. Lưng Sư chẳng hề dính chiếu, chỉ ngồi trên giường dây nhắm mắt suốt đêm, trừ có ai hỏi điều gì, Sư tùy đó mà mở phát, ung dung tự giữ.

Đến niên hiệu Càn Đức (963 - 968) thời Bắc Tống, một hôm, tự nhiên Sư bảo với đại chúng rằng: "Tôi có trái nguyện chưa đáp trả, tâm chưa được yên". Sáng hôm sau, Sư vào núi Nam Diêu, gieo mình cho hổ ăn. Khi các đệ tử cùng nhau đi tìm, thấy hai chân và khố da của Sư hiện còn, bèn thâu nhặt mà trà-tỳ có được vô số xá-lợi, Sư thọ bảy mươi bốn tuổi. Hiện nay, di thể Sư đang được tôn trí trong tháp nhỏ.

19. Truyện ngài Sư Uẩn trụ chùa Bát-nhã ở núi Thiên Thai, thời Bắc Tống:

Thích Sư Uẩn, là người ở xứ Kim Hoa, quyết tánh chân thật, chẳng thích phong thực, gặp việc thuộc tình, có nhiều thẳng thắn.

Vào niên hiệu Long Đức ( 912 - 923) thời Hậu Lương, Sư cùng Thiền Sư Đức Thiều kết bạn đi xa, du phương tham phỏng danh sư thắng cảnh. Sư đến Bắc Đại núi Thanh Lương, lắng tâm đi lễ bái khắp. Sau lên chỗ hoang vắng Thương Ngô, trèo đến ngọn núi Chúc Dung, nhưng, Ngài Đức Thiều hoặc có lúc theo lúc không, khi trở về đất Chiết, Sư lại dừng ở trong Pháp hội của Ngài Đức Thiều. Sư là người điều người quản chúng, thường luôn nói chuyện khôi hài. Nếu có người thích cười giỡn thì Sư cùng đùa bỡn như keo sơn, nên những bậc cao đạt đặt để Sư ngoài khuôn phép, chỉ có mình Ngài Đức Thiều im lặng mà biết rõ Sư. Ngài Đức Thiều nói với mọi người rằng: "Ngài Sư Uẩn si cuồng, tôi đây chẳng lường biết được ngằn mé". Nhân bị bịnh, Sư cầu thỉnh chư tăng thực hành văn sám hối, tụng kinh và mật chú, mỗi luận có đến mấy trăm tạng làm hạn độ, mới biết rằng Sư thầm hành trì chẳng biếng trễ. Sư từng nói với các bạn đạo rằng: "Tôi sống không ích lợi gì cho mọi người, muốn ngồi yên trên đỉnh núi, chợt xuống dưới Thạch Kiều, sở nguyện của tôi là mong sớm dự vào hàng Thánh Hiền". Bạn đạo phần nhiều cản ngăn ước tính ấy.

Đến tháng 7 niên hiệu Khai Bảo thứ 6 (973) tự nhiên không bịnh, Sư an trụ mà thị tịch, như nhập thiền định. Đến lúc thiêu đốt thi thể, dựng đứng suốt mười bốn ngày mà thân không tựa nghiêng, các khiếu huyệt không mùi hôi hám, bèn nghinh dời thần tòa đến góc phía Đông chùa mà trà-tỳ. Trong lửa cháy hết, ngoài sự thâu nhặt xá-lợi còn chiếc lưỡi không rã hoại, lúc tro tàn thâu nhặt lấy, sắc mầu hồng đỏ như phù cừ, rất mềm mại. Có người bảo rằng: "Vị tăng ấy (Sư Uẩn) không có điều kỳ dị riêng, đây là vật tình cờ còn lại". Mới đốt lại, chiếc lưỡi ấy tùy đồng như sắc lửa, lâu sau trở lại như lá sen, mọi người bàn nhau làm một tháp nhỏ để tôn trí trong chùa. Sau, có người không tin, lại đốt qua vài mươi lần.

Lúc bình sanh, Sư không nói rõ về dòng họ và tuổi tác, nên mọi người nhìn vào dung mạo mà ước đoán Sư ngoài tám mươi tuổi.

20. Truyện ngài Thiệu Nham trụ chùa Chơn Thân Bảo Tháp ở Hàng Châu, thời Bắc Tống:

Thích Thiệu Nham, họ Lưu, người ở xứ Ung Châu. Mẹ của Sư họ Trương, lúc mới mang thai Sư, nằm mộng rất kỳ lạ. Đến lúc sanh, dáng vẻ Sư như thần vĩ, ở tuổi trưởng thành Sư có khí độ rộng sâu. Năm bảy tuổi, Sư khổ thiết cầu xin xuất gia, nương tựa Thiền Sư Cao An. Năm mười tám tuổi, Sư thọ giới cụ túc với luật sư Hoài Huy. Trăm bộ Kinh sách xem đọc như ôn tập. Từ đó, Sư đến chiêm lễ Thánh tích ở các nơi, dần đến Ngô Hội, dừng nghỉ tại núi Thiên Thai thuộc Tứ Minh, cùng Thiền sư Đức Thiều đồng quyết dứt nghi ngờ dính mắc nơi Pháp Tịch của Ngài Lâm ích ở Lâm Xuyên, Sư bèn đến chùa Hồ Thủy Tâm ở Tiền Đường nương ở, thường trì tụng Kinh Pháp Hoa bất kể ngày đêm. Bỗng nhiên cảm ứng trên đất liền ở giữa sân mọc lên hoa sen, dân chúng khắp thành đều đến chiêm ngưỡng, Sư vội nhổ lấy mà dẫm đạp đi.

Năm Tân Dậu (961) tức niên hiệu Kiến Long thứ 2, Sư tụng Kinh và phát nguyện rằng: “Mong tròn ước nguyện đồng như Bồ-tát Dược Vương đốt thân để cúng dường". Bấy giờ, Hán Nam Vương Quốc họ Tiền rất dốc lòng kính trọng quy ngưỡng Sư, khổ thiết lưu giữ Sư lại. Bỗng nhiên Sư ngầm trốn tự gieo mình xuống sông Tào Nga, muốn dùng thân mình cho cá ăn, lại được ngư ông cứu vớt, bảo rằng có vị thần nâng chân cứu, chìm chẳng được, y phục nổi bồng bềnh trên mặt nước mà kích sóng khơi đưa, Sư như người trên đài báu. Hai duyên nước lửa đều chưa thể giúp, Sư luôn tấm tức ân hận ước mong, mới đến núi Pháp Hoa mà dừng ở. Tiếp theo, Sư lại được mời đến chùa Tháp ở Hàng Châu, xây dựng Tịnh Viện Thượng Phương để Sư an trú.

Đến tháng 7 niên hiệu Khai Bảo thứ 4 (971), Sư bị bịnh nhẹ, chẳng tìm cầu thuốc thang, làm nhiều bài kệ tụng, dặn dò với môn nhân rằng: "Tôi tụng kinh hai muôn bộ, lấy sự vãng sanh An Dưỡng làm mục đích!" Rồi Sư ngồi kiết già mà thị tịch, thọ bảy mươi ba tuổi, năm mươi lăm hạ lạp. Mọi việc trong lễ tang đều do các quan cúng dường, trà-tỳ tại núi Long Tỉnh, thâu nhặt được xá-lợi rất nhiều, di cốt như ngọc sáng ngời, bèn làm một hòm đá, để vào mà tôn trí tại Ảnh Đường. Thái Minh Quân Tiết Độ Sứ ban tặng, Thái Sư Tôn Thừa Hựu làm văn bia, ghi lại sự tích Sư.

21. Truyện ngài Văn Liễn ở núi Thiên Thai, thời Bắc Tống:

Thích Văn Liễn, người xứ Bình Dương, thuộc quận Vĩnh Gia. Gặp gỡ cầu thầy thọ nghiệp tại Kim Hoa. Sau khi thọ giới cụ túc, Sư chuyên cần dốc lòng cố gắng, học tam thừa mỗi mỗi đều nhiễm dần. Nhân đến Pháp hội của Thiền Sư Minh Chiêu ở Tấn Vân, chẳng có việc phồn tạp, chỉ trong nháy mát quyết sạch không vướng mắc, cuối cùng gặp được thiền sư Đức Thiều ở núi Thiên Thai, giảng đạo của Đại Sư Tông Nhất, Sư lại lắng lòng nhận lãnh không nghi ngờ. Chẳng bị duyên khác dẫn chuyển, nên ba mươi năm Sư thường theo Thiền Sư Đức Thiều lắng nghe giáo pháp. Sư từng nói với mọi người rằng: "Duyên ngộ nhập như sâu tạm phải ẩn mình nơi lá, ăn lá vàng thì thân mầu vàng, ăn lá xanh thì thân mầu xanh, tướng trạng ẩn mình ấy không biến đổi. Tôi lúc đầu gặp được Thiền Sư Minh Chiêu là như vậy, nay học Huyền Sa lại như vậy. Đây gọi là khác đường mà đồng kết quy về một đích. Nay lại lấy lời Phật để làm định lượng". Sư bèn xem đọc Đại Tạng Kinh suốt ba biến, từ đó trở đi, Ngài tiêu dao không còn dính mắc.

Đến niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc thứ 3 (978), bỗng nhiên Sư tự tháo cây búa nói chặt cây đàn, khéo lung linh trùng tán, giống kết như đề tấu. Và gọi đó là Phù-đồ. Bên trong mở cửa, Sư vào ngồi kiết già, tự nắm bó đuốc lớn, phát thệ nguyện rằng: "Tóm thâu hơi thở còn thừa này thiêu đốt cúng dường các Đức Phật mười phương, các vị Hiền Thánh". Nói xong, bèn phát lửa lớn phô bày giữa hư không, có làn khói năm mầu xoay chuyển điều hòa, còn nghe tiếng Sư tụng kinh, chốc lát mới dứt bặt. Những người nhìn thấy đều gào khóc. Đến lúc tro tàn thâu nhặt xá-lợi chẳng biết số lượng bao nhiêu viên. Sư thọ tám mươi bốn tuổi.

Lúc đầu, Sư có nói với chư tăng chùa Thiện Kiến rằng: "Tôi chết đã không chiếm đất của già-lam, chẳng bằng tự thiêu đốt thân mình để cúng dường, mong các vị hiền giả lúc đó đến dưới đống củi niệm Phật độ giúp tôi vãng sanh, chỉ làm phiền chút ấy vậy". Nay trong chùa Thiện Kiến chất nhiều đá làm tháp nhỏ.

Liên hệ thử bàn:

Giáo điển Tiểu Thừa cho việc tự sát là phạm trọng giới, tội của các phương tiện trước, vì thế không dám tự thiêu đốt. Nhưng tự sát có hai trường hợp: Một là úy sát phải kết thâu-lan-già và đột-kiết-la, và hai là nguyện vãng sanh. Tâm cứng rắn mạnh mẽ, thân qua đời thì sẽ vãng sanh, thâu-lan-già và đột-kiết-la đâu thể làm chướng ngại? Kế nữa, đại tâm một khi đã phát thì như ngôi nhà tối suốt trăm năm, một ngọn đèn có khả năng xua tan bóng tối được. Vậy có tội gì? Cho nên hành nhân không vì tiểu đạo mà bó buộc đại căn.

22. Truyện ngài Hoài Đức trụ chùa Phổ Chiếu Vương ở Lâm Hoài, thời Bắc Tống:

Thích Hoài Đức, vốn người ở xứ Giang Nam. Từ thuở bé, Sư đã lìa tục, cẩn nguyện tiết chế tự thân. Sư tụng rành Kinh Pháp Hoa nên được độ. Từ đó, tuy lên giảng tịch mà Sư trọn lấy sự trì tụng làm việc chính. Lúc tuổi về già, Sư đến Tứ Thượng lễ bái tháp tượng Tăng-già, gặp lúc vua Thái Tông (Triệu Quýnh thời Bắc Tống) sai cao phẩm Lý Thần Phước mang tràng hoa đến dâng cúng, đều cảm ứng xá-lợi đến, an táng trong hang rất sâu ở dưới nền tháp mới. Sư bèn phát thệ nguyện tự thiêu đốt thân mình để cúng dường. Trước tiên Sư xả bỏ hết y phục, các vật trong đãy cung cấp tự thân, cúng dường chúng tăng một lần, sau đó Sư tự mặc áo giấy, thân bôi thoa dầu sáp, đảnh lễ từ giã chư tăng, rồi tay nắm hai cây đuốc bước lên trên đống củi, châm lửa mà tụng kinh. Mọi người trông thấy, không ai chẳng rơi lệ gào khóc. Đến lúc lửa cháy bốc cao, thân mình Sư dựa nghiêng, mà vẫn còn nghe tiếng tụng kinh rất nhỏ. Dân chúng cả thành đều buồn thương kính viếng, lượm nhặt được rất nhiều xá-lợi. Lúc đó là ngày mùng 8 tháng 4 niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc thứ 8 (983). Các sứ thần đồng tấu trình, vua Thái Tông nghe tin biến đổi sắc mặt.

Thử luận bàn:

Lao tù phiền lụy do còn ngã sở, mạng vận phù sanh ở tại sắc thân, đều do tự quý trọng chính mình mà khinh rẻ kẻ khác, thảy đều bởi ta nhiều mà kia ít, càng thêm keo lận bền chắc, chỉ nuôi lớn san tham. Như lân rồng tiếc rẻ hạt châu, trâu mao mến quý đuôi mình, công tiếc lông đẹp, xạ giữ hương rốn. Ấy như Thường Luân ở đạo Nho, sách vở của Khổng Môn, cho rằng có thể của riêng mình chính là lông tóc da thịt của cha mẹ, chẳng dám làm tổn thương hủy hoại, luôn biết giữ gìn cẩn trọng. Lại có người khéo tự nêu gặp ba năm chẳng thấy ở môn sanh, hãy trang nghiêm một tòa tôn nghiêm, chẳng để nơi mái hiên. Đến lúc tâm phiêu du phương ngoại, giáo nghĩa vượt cõi vực, hoặc khắc thành Đại Thiện, chẳng thể trói buộc nơi tội nhỏ, dùng cái chết hứa cùng bạn, giết thân mình mà thành nhân, tạm khế chẳng bó buộc, sắp gần đạo thẳng. Đến nỗi có truất phế lễ nhạc, gạn mỏng trung tín, bỏ kiện khang, tham uống thuần hòa, mới có rửa tai Từ Vinh, ôm đá chìm nước, gấp bội trái ngược với nhà Nho, sánh với nhà Phật thì gần nhau phân tấc, Phật mới vì vật bỏ thân, lợi sanh mà tổn mạng. Cùng đó chẳng nhổ lông cẳng chân vì lợi. Hạ Đông tuy khác thời, cùng đó mến tiếc thân thể của mẹ cha. Tham thần mỗi tự thấy như thế mới nghiệm biết được sự sâu cạn của giáo điển, điều phải quấy của hành nhân. Thí như xuất ra của cải thì nhập vào nhiều lời chẳng ít.

Đức Phật, Thế Tôn chúng ta khi đang ở nhân địa, ban đầu chỉ giảm khẩu, kế đến là thoát thân. Xa phục vượt cùng tâm quyết đoán, voi ngựa thì nhờ người cưỡi, thôi an rau ở đất, phán thành của thọ phong. Dùng như phẩy bụi, xả bỏ tợ cởi giầy. Kế nữa, cho ăn da thịt đợi no nê, khoét tự phó cầu, hoặc chỉ đốt một ngọn đèn, hoặc thân đều trăm bí, cứu hổ già suy, hóa độ cá dài lớn. Nhân vượt bỏ kiết quy, trước đức Di-lặc, trước thành Phật hưởng địa vị Đức Thích-ca, đều theo thói quen ban đầu thì ngoại tài mà sau cùng thì nội tài, đến lúc gốc lành thành thục, biến khó xả bỏ thành dễ xả bỏ. Phàm nghĩ ngoại tài, ngoại tài khó xả bỏ, khó xả bỏ là phàm phu. Bỏ nội tài, nội tài dễ bỏ, dễ bỏ là Bồ-tát. Nên biết rằng các Đức Phật ba đời đều khen ngợi hạnh môn ấy. Đó là tu hành chân thật, đó là bố thí bậc nhất. Há chẳng thấy Bồ-tát Tăng Nhai khoan thai leo lên lầu củi, đạo nhân Đại Chí hăng hái tự thiêu đốt cổ tay. Mọi người đều tỏ vẻ khó khăn, song hai vị ấy khuôn mặt lộ điều dễ dàng. Bởi vì nhiều kiếp đã từng làm, đời nay lại xả bỏ. Xả bỏ mà lại xả bỏ, đánh giá bảy báu chẳng lấy làm quý giá, không mà lại không, vì ba luân đã bặt vết. Nương đó đạt đến bờ. Đó gọi là trở về chân thật, thành tựu thân Kim Cương bền chắc, lưu lại hạt ngọc ứng với Đà-đô. Nay đây ghi lại.

Ngài Tăng Tạng đang mùa tròi nắng nóng mà khỏa thân mình cho muỗi nhặng chích hút máu. Ngài Chánh Thọ xin thử vào an tọa bên trong tháp mà thị tịch. Ngài Định Lan cảm đến Thiên Vương hoàn trả nhãn châu. Ngài Hống Hưu chống cự giặc cướp mà lại thường oan. Ngài Hạnh Minh xả mình cho thú dữ ăn mà phá san tham. Vượt Nhiên Đăng mà thêu đốt ngón tay, lại thêm chiếc lưỡi chẳng rã hoại, thân đắm mà chẳng chìm. Vào trong tháp củi mà tự thiêu đốt, lộ bày thân hình sắc đỏ mà bị chê trách. Trên đây là những đức hạnh, niệm nghiệp khác thời thành thục, làm chỗ nương hướng tói, biết thân là huyễn tạm, huyễn thể đâu đáng cậy nhờ, rõ hình chất là bọt bóng, hình bọt bóng tạm khởi. Huyễn từ tâm tạo, giả ngụy tìm nhau, bọt bóng tan nước lắng trong nổi chìm cùng có. Cho nên Đại Thánh bao đời tính toán, Tiểu thừa nhuận sanh hết kỳ. Quý là dứt khổ, nương nghĩ trừ diệt ngã đảo, chẳng thể xem đồng như trấu lép, xét tợ bụi tro. Thí như nương gá học tập ở chòi tranh, cậy nhờ Loan Cung ở trên đất. Vì chọn đường lên mây, vì cầu công ra khỏi ải, sau đó thì tặng một căn nhà, cửa lưới tám kích, mới gọi là quý, đất ban đầu lợi ở phong hầu, đem đãy da do bú mớm đổi thành đồ vật Na-la-diên, cũng giống như vậy.

Có người cho rằng: Mở mang Thanh giáo hóa độ người Trung Hoa, chẳng phải là chỗ lo của hàng Lại Bộ, chẳng là Dương tức Mặc huống gì thêm nơi Phật ư? Công kích dị đoan, hại nầy làm Khổng lớn mạnh! Đáp rằng: Chánh bàn luận về nhân nghĩa thì đạo đức cùng cao, chính nói năng về khổ không thì trung tín có thể mỏng. Lại mượn hàn mà dụ, huống gì ngồi dưới đáy giếng mà nhìn trời, ấy chẳng phải lỗi của trời. Đại yếu chỉ của cửa Khổng chưa thể biết được điều sống, làm sao biết được việc chết?" Nếu quán xét về cổ xúy ích lợi mà ngợi khen thì tợ như biết được bất tử. Cả hai tông giáo từng chẳng nói người chết thần minh bất diệt ư? Tùy theo nghiệp duyên thiện ác mà chịu quả báo nên có tốt xấu, nếu do nghiệp nhân thì đó là dùng thô đổi tế, dùng yếu đổi mạnh. Bán hình giòn của rau giền trên đất, đánh trân phục của Hoa Man. Đã huân đương chủng mà khởi hiện hành. Sanh thắng đã sanh, báo mạnh hơn quả báo trước. Móc mắt thịt mà vời lấy mắt Phật, cắt thân phàm mà đổi lấy thân vàng. Hạt cây Ni-Câu-Đà rất nhỏ mà tàng cành che phủ hình xe không nhơ. Đó là lời nói chân thật, chẳng thể cho là nuốt lời. Bồ-tát vì lợi tha thật đáng để học. Có người nói rằng: Phàm thực hành việc đốt luyện, người lành thì chẳng gì nghi ngờ, nhưng có kẻ bất thiện bắt chước thành hại, cho đau đớn là khôi hài. Chịu đựng sự hành hình tàn khốc thì cho sự đốt nướng đó là hý kịch, hoặc dạy người tình cờ làm, hoặc lừa dối đời gượng làm. Đó thì trồng gốc lành gì mà tự cầu khổ độc vậy? Đáp rằng: Tuy là người ngu dốt vui lòng chịu đựng ác ít, chịu khó tổn thương. Vả lại tụng kinh để thiêu đốt, hoặc lòng chí thành cạn cợt mà cho kẻ khác ăn, thầm vời lấy quả báo tốt lành, bởi đã gieo nhân tốt lành. Nếu dùng tâm hời hợt thì được quả báo hời hợt. Xưa kia, có cô gái đùa giỡn mặc lấy áo cà-sa, Bà-la-môn say rượu đắp lên mình pháp phục, duyên đó hội tụ gặp gỡ đạo quả trọn thành.

Hoặc có người nói rằng: Ngài Nghĩa Tịnh truyền dịch, đôi ba phen khuyên bảo chớ đốt luyện. Người ấy đích thân đi cùng Tây Vực, đầy đủ chín chắn phương nghi. Còn như giáo thừa thảy đều nghiên cứu rõ ràng mà chẳng cho phép hủy hoại tổn thương là tại sao? Đáp rằng: Đó là giáo điển chuyên phược A-Cấp-Ma, đâu thể cản trở, chướng ngăn Pháp Ma-Ha-Diễn ư? Giả sử lược xả bỏ nội tài, quyết định sẽ viên mãn đàn độ, cho nên trong luận Trang nghiêm chép: “Nếu bố thí thân mạng mình là ít có, sẽ thành tựu đàn độ của Bồ-tát". Sẽ biết lúc Tứ luân xuất thế thực hành mười điều lành, có đạo thì dưới chân vua Nghiêu toàn là thuần dân, kính phụng hiếu thì từng nhà sanh ra lệnh tử. Đức Thánh Thượng ta mới ở ngôi bốn năm, từ Lưỡng Chiết đến chùa A-Dục Vương xây dựng lớn tháp xá-lợi Phật Thích-ca. Ban đầu cúng dường ở điện Tư Phước, sau thì đón rước vào trong nội Đạo tràng, có hiện điềm lành kỳ lạ. Ngày rằm tháng 2 năm thứ 8, vua ban chiếu tại chùa Khai Bảo xây tháp cao đến ngàn thước. Ban đầu tháp ấy ẩn tàng trong giếng gạch sâu, ngày đó phát ra ánh sáng thần phô bày khắp quả đất. Lúc đó trong các hàng tăng tục, có người tự thiêu đốt đầu ngón tay, có người đốt hương chú, tuyên ban vật có khác nhau. Nếu chẳng phải Đại Quyền Bồ-tát, Đại Phước Thiên Vương thì đầu thể kích phát, khuyến hóa hạ dân mà vất bỏ thân báu ư? Khiến ngay chốn này thấy búi tóc mà thành châu báu. Lại có cảm giác khi đó Thứu phong thanh tịnh mà đất ruộng biến đổi.

Phạm Vân biên tập sử ghi điềm hiển bày tốt lành nhiều mầu sắc, Vương Thiệu biên văn thư tán tháp của Cơ Châu. Đời Tùy phân chia xá- lợi, đời Đường chôn giấu chân thân. So với triều đại hiện tại của chúng ta thì Điền Lũng cùng Thiết Vi tranh giành bờ cõi. Biên tập thiên này thành truyện mở tông, giúp những căn cơ nào có khả năng nhẫn chịu những việc khó nhẫn, đã mất mà như hiện còn, khiến những người xả thân và thọ thân tuy đã chết mà như vẫn sống. Vẽ ngũ chi ở trên cây cỏ, xếp tứ thụy tại ngoài vẩy lông. Trong sách Thi nói rằng: “Hình nghi của Văn Vương, làm khuôn mẫu cho muôn nước!"

TRUYỆN CÁC BẬC CAO TĂNG ĐỜI TỐNG

(Quyển 23 hết)

TRUYỆN CÁC BẬC CAO TĂNG ĐỜI TỐNG

QUYỂN 24

CHƯƠNG TÁM: ĐỌC TỤNG TRONG PHẦN 1 CỦA CHƯƠNG VIII

(chánh truyện có hai mươi mốt vị, phụ có ba vị).

1. Truyện ngài Hạnh Kiên, đời Tùy:

Thích Hạnh Kiên, chẳng biết Sư là người xứ nào. Thường tu Thiền Quán, tiết tháo rất trang nghiêm. Tình cờ có việc đi đến phương Đông, trên đường ra Thái Sơn, mặt trời đã tối, Sư vào Nhạc miếu, xin ngủ ngờ qua đêm. Người giữ miếu nói: "Đây không có nhà riêng, chỉ có mái hiên dưới miếu thần có thể nghỉ được, nhưng những người đến đây dừng nghỉ qua đêm, đều mắc phải tai ương bạo tử. Sư nên tính liệu". Sư bảo: "Không sao!" Người giữ miếu bất đắc dĩ phải thuận theo, và đem chiếu cỏ trải dưới mái hiên. Sư ngồi trang nghiêm tụng đọc kinh pháp, vào canh một nghe trong phòng ốc có tiếng vòng ngọc leng keng, chỉ chốc lát, vị thần đi ra, áo mão rực rỡ, bộ tùng trang nghiêm, chắp tay hướng về chỗ Sư. Sư hỏi: "Nghe nói những người nghỉ qua đêm ở đây phần nhiều bị chết, có phải do Đàn Việt hại họ chăng?" Thần đáp: "Người đặc biệt đến đây, nghe tiếng đệ tử mà tự chết, chẳng phải do đệ tử giết hại. Xin Sư chớ lo ngại!" Sư cố mời vị thần cùng ngồi nói chuyện, chỉ trong khoảng bửa ăn, nhân đó Sư hỏi Thần rằng: “Ở đời truyền là Thái Sơn trị quỷ, có thật như thế chăng?" Thần đáp: "Đệ tử phước mỏng, đâu muốn thấy người chết!" Sư hỏi: "Tôi có hai vị tăng là bạn đồng học đã chết, xin được trông thấy họ". Thần hỏi tên hai vị đó rồi đáp: "Một người đã sanh lên nhân gian, còn một người hiện thọ báo trong địa ngục, không thể gọi đến được, Sư đến đó thì sẽ thấy". Sư nghe thế rất mừng, nhân đứng dậy đi ra, chẳng xa bèn đến một xứ nọ, thấy lửa trong ngục sáng rực cháy dữ. Có sứ giả dẫn Sư vào trong tường viện, xa thấy có một người đang ở trong lửa, kêu gào chẳng nói năng được, hình sắc biến đổi không còn nhận biết, máu thịt cháy hôi tanh, khiến người phải thương tâm. Sư chẳng nỡ trông nhìn, quá thương xót mà cầu xin lui ra, chỉ chốc lát tại ở dưới mái hiên nơi miếu, lại cùng ngồi với vị thần như cũ. Sư hỏi rằng: "Tôi muốn cứu bạn đồng học, vậy phải làm cách nào?" Thần đáp: "Hãy vì họ mà viết chép Kinh Pháp Hoa, ắt sẽ được khỏi". Thế rồi trời sắp sáng, thần từ giã Sư vào lại trong phòng nhà. Đến lúc trời sáng hẳn, người giữ miếu trông thấy Sư không chết lấy làm kinh dị. Sư đi gấp báo nguyện trước. Kinh viết được trang nghiêm hoàn chỉnh, Sư liền mang đến nơi miếu trong đêm, Thần lại xuất hiện như trước, mừng vui lễ lạy hỏi thăm về ý Sư trở lại, Sư trình bày việc ấy, Thần nói: "Đệ tử biết thầy chép kinh cho mình, vừa viết đề mục, thì người ấy đã thoát khỏi, hiện giờ đã sanh lên nhân gian. Và ở đây không được tịnh khiết không nên tôn trí kinh pháp, xin sư thỉnh đưa về lại trong chùa". Nói xong trời vừa sáng, Thần cùng Sư từ biệt nhau mà đi. Lúc đó là khoảng niên hiệu Đại Nghiệp (605 - 617). Sư đi ở không nhất định, chẳng biết về sau Sư tịch ở đâu.

2. Truyện ngài Pháp Trí ở núi Thiên Thai đời Tùy:

Thích Pháp Trí, không rõ Sư là người xứ nào. Từ thuở bé, Sư thoát lìa thế tục rồi ứng pháp, thăng đàn, như cây thẳng mọc thẳng vượt giữa hư không, ngọc cứng bặt vết ô uế. Phàm cả trăm nơi giảng tịch thảy đều đến nghe. Lúc về già, Sư cho rằng các pháp môn thẳng tắt, không gì bằng niệm Phật. Sư từng vì mọi người mà nói rằng: "Tôi nghe trong kinh nói: Phạm một tội Đột-kiết-la phải đọa vào địa ngục trong một trung kiếp". Điều ấy đáng tin. Lại cũng nghe trong kinh nói: "Một tiếng xưng niệm hồng danh Phật A-di-đà thì diệt trừ được trọng tội trong tám mươi ức kiếp sanh tử. Điều đó không đáng tin". Có người hỏi vặn rằng: "Cớ sao sanh đại tà kiến như thế? Tất cả đều là lời Phật dạy, phải gấp niệm Phật, lâu sau thì tam-muội sẽ hiện tiền". Sư bèn đến Đài Đâu-suất ở chùa Quốc Thanh, suốt ngày đêm tinh tấn niệm Phật. Bỗng nhiên từ biệt với kẻ tăng người tục rằng: "Tôi sanh về phương Tây! Xin tất cả thân thức vì tôi mà thiết trai cúng dường trọn ngày!" Vào nửa đêm cùng ngày đó, Sư không bịnh mà thị tịch, khi đó, có ánh sáng mầu vàng ròng soi chiếu đến đón rước, suốt cả mấy trăm dặm, thuyền trên sông đều cho là trời sáng nhưng rất lâu sau mới sáng. Do đó mà biết đó là điềm Sư vãng sanh.

3. Truyện ngài Tuệ Ngộ trụ chùa Thiền Định ở Kinh Triệu, thời Tiền Đường:

Thích Tuệ Ngộ, chẳng biết Sư là người thuộc dòng tộc nào. Sư ẩn cư trong núi Thái Bạch, trì tụng Kinh Hoa Nghiêm, uống bột cây thông. Bỗng một lúc nọ thấy một cư sĩ đến thưa rằng: "Xin thỉnh Sư cử thân bay lên giữa hư không!" Rồi bảo Sư vào trong vạt áo ngồi nhiếp để bay đến một đạo tràng, thấy có năm trăm vị tăng lạ vầng liệng giữa hư không mà đến. Sư vội bước đến hàng cuối. Vị cư sĩ ấy nói với Sư rằng: "Sư thọ trì Kinh Hoa Nghiêm là cảnh giới của các Đức Phật, đâu được ngồi ở hạ tòa của Tiểu Thánh?" Bèn dẫn Sư đến trước nửa ngàn người mà ngồi. Sau khi trai hội hoàn tất, cư sĩ ấy lại nói với Sư: "Bổn ý thiết trai này là chỉ tại một mình sư, tuy có năm trăm vị La-hán cùng đến thọ thực, nhưng đều gặp lúc cùng thỉnh!" Xong rồi bèn thỉnh Sư về chỗ cũ. Điều đó xảy ra như mộng tỉnh. Lúc đó nhằm niên hiệu Vĩnh Huy (650 - 656) đời vua Cao Tông.

4. Truyện ngài Minh Tuệ trụ chùa Đại Từ Ân ở Kinh Triệu thời Tiền Đường:

Thích Minh Tuệ, không rõ Sư là người xứ nào, trầm tĩnh khiêm cung, chí khí trong sáng, không ngại gì đói lạnh, phát thệ cầu Đại thừa, mặc giáp tinh tấn, nghiêm giữ tự thân, khiến ma ngủ nghỉ phải lùi bước. Cho nên, đầu hôm, nửa đêm, cũng như gần sáng luôn tụng niệm kinh hành.

Bấy giờ, Tam Tạng Pháp Sư Huyền Trang đang ở cung Ngọc Hoa thuộc phường bộ phía Bắc Kinh Triệu, dịch Kinh Đại Bát-nhã vừa hoàn tất. Vào niên hiệu Lân Đức thứ nhất (664) thì Ngài Huyền Trang viên tịch. Giờ Tý đêm đó Sư đang đi nhiễu tại Phật đường, bỗng thấy ở phía Bắc có bốn vầng cầu vồng mầu trắng từ Bắc suốt đến Nam, rộng gác qua phía đông thẳng đến soi suốt tháp viện ở chùa Từ Ân, thảy đều rõ ràng sáng tỏ. Trong tâm Sư lấy làm quái lạ, liền tự suy nghĩ rằng: "Xưa kia lúc đức Như Lai diệt độ, có mười hai vầng cầu vồng mầu trắng từ phía Tây xuyên suốt tới Thái Vi, khi ấy có sự diệt độ của Như Lai tại Song Lâm. Nay có hiện tướng này, há chẳng là Pháp sư ở cung Ngọc Hoa có sự vô thường ư!" Đến sáng sớm Sư vào giữa chúng kể lại những điều trông thấy, đại chúng đều lấy làm lạ. Chín ngày sau, hung tin loan truyền đến xứ Kinh Triệu, thật phù hợp với điều Sư thấy. Sư càng dốc lòng siêng tu cho đến già vẫn không biếng trễ, không biết về sau Sư tịch ở đâu.

5. Truyện ngài Tuệ Cảnh trụ chùa Sùng Phước ở phủ Thái Nguyên thời Tiền Đường:

Thích Tuệ Cảnh, họ Trương, người ở xứ Kỳ. Thuở nhỏ Sư rất thông minh dĩnh ngộ, trong lúc còn ấp tả Sư đã biết nói. Cha mẹ của Sư rất mến thương nuôi dưỡng. Bà con gần gũi gọi Sư là kỳ đồng. Gặp trong Kinh Đại Vân bổn tân dịch có đoạn văn huyền ký về nữ chúa. Thiên Hậu (tức Võ Tắc Thiên) cảm lời Thánh dự ghi đó nên rất trọng kinh ấy. Sư vừa mới ba tuổi mà có dạy tụng thuộc kinh ấy. Sư đọc đi đọc lại, điều hòa thiên nhiên, bèn thấu triệt đến cửu trùng, mới ban chiếu bảo Sư phúng tụng. Vua rất vui mừng xoa đảnh đầu Sư và ban cho một bộ pháp phục ca-sa sắc tía.

Sau, nhân xuất gia, Sư có khí mạo cương giới, sở học rất vững chắc, được sung làm Thượng thọ nơi bổn tự, Sư chỉnh đốn giềng mối đang bị suy đồi, mọi người đều kính sợ. Hoặc ở giữa đường thông thương gặp hai chúng có cử chỉ mất oai nghi thì Sư vời đến quở trách, xấu xa lắm mới bàn bạc răn trừng, xử đoán không khoan dung. Sau, Sư tu Thiền Pháp, rỗng suốt thanh bạch. Lúc Sư thị tịch là đã hơn tám mươi tuổi. Tại Viện Cửu Tử Mẫu có di ảnh và y phục sắc tía được vua ban tặng hiện còn.