SỐ 2061 — TRUYỆN CÁC BẬC CAO TĂNG ĐỜI TỐNG

6. Truyện ngài Sùng Chính trụ chùa Sùng Phước ở Phủ Thái Nguyên, thời Tiền Đường:

Thích Sùng Chính, họ Hầu, là người trong bổn phủ. Thuở nhỏ Sư rất mẫn đạt, cố nguyện xin xuất gia. Sư tụng kinh thông rành hơn cả ngàn trang. Được các bậc lão túc ngợi khen, gọi Sư là Kinh tạng. Sư có thần khí trầm ước, nghi dung đạo mạo, mày đẹp mắt lớn, chỉ trội cao kỳ. Tuy thông rành các sách, song, chỗ chuyên tinh của Sư là Luận Câu- xá. Tướng Quốc Vương Công Tấn đích thân đến thỉnh Sư tuyên giảng. Bấy giờ, tụ hội đàm đạo phát sanh tốt đẹp, lời nói trôi chảy, khiến giúp người nghe không nhàm chán, tuy dời đổi quá mốc mà cho như là trong khoảng bửa ăn. Sư phân tích phán định rất giỏi, không được hình tợ.

Vua Đại Tông ban sắc chiếu nên cử Sư sung chức Đại Đức ở chùa Chương Tín, Sư cáo bịnh chẳng đến. Sau, Sư tịch tại bổn viện, thọ năm mươi tám tuổi.

7. Truyện ngài Tư Duệ trụ chùa Sùng Phước ở phủ Thái Nguyên thời Tiền Đường:

Thích Tư Duệ, họ Vương, người ở xứ Thái Nguyên. Sớm thông Thiền lý, lại thấu suốt luật tông. Ngài từ bi nhân nhượng, nếu có kẻ trái nghịch, thì Sư chẳng tỏ vẻ phiền giận. Sư vốn mắc bịnh suy gầy ốm yếu, bèn lập chỉ Pháp diên, chuyên cầu Bồ-tát Dược Thượng, kính cẩn chuyên cần chẳng biếng trễ, bèn thấy được điềm cảm ứng, bỗng nhiên tâm lực mạnh mẽ, tài biện như rót bình. Nhân tụng Kinh Thập Luân, một ngày thấu suốt vài trang, ngày hôm sau lại gấp bội, sau nữa lại càng gấp bội. Từ đó trí nhận của Sư không ai có thể sánh bằng.

Vào niên hiệu Khai Nguyên (713 - 742), Sư chống tích đến khắp Tung Thiếu hỏi Đạo. Bấy giờ, Sư đến chốn thiền lâm đông đúc của thiền sư Nghĩa Phước, Sư đến thưa hỏi tham vấn, một lời cùng nhập, như đá chọi nước. Thế rồi, tợ như uống cam lồ, suốt năm năm Sư mới trở lại. Sư ngồi kiết già an định suốt ngày chẳng xả thiền, xa gần mọi người đến thưa hỏi Sư về huyền lý, rất đông. Năm sáu mươi sáu tuổi, Sư thị tịch tại viện Sư ở.

Liên hệ thử bàn:

Tụng kinh chẳng quý ở nhiều, mà chính yếu là ở thần giải. Sư Tuệ Cảnh mới ba tuổi mà thông Kinh Đại Vân, rất là tài giỏi. Ngài Sùng Chính trọn thông ngàn trang, có được năng lực, chẳng vâng chiếu đến chùa Chương Tín. Ngài Tư Duệ tụng suốt Kinh Thập Luân, sau hỏi về Thiền Đạo. Nên trong kinh có bài kệ rằng:

"Tuy tụng ngàn chương chẳng bằng người thấu suốt một câu.

Như người bơi lội qua khe suối, đến bờ thì roi trượng đều bỏ".

8. Truyện ngài Thích Pháp Lãng trụ chùa Thanh Long ở Thượng Đô thời Tiền Đường:

Thích Pháp Lãng, người ở xứ Cô Tô, bẩm chất ôn nhuận, tâm ý vững chắc. Sư trì tụng Quán Âm Minh Chú, thần hiệu thường hiển bày. Khắp kinh đều thấy sáng, mọi người đều kính trọng.

Niên hiệu Long Sóc thứ 2 (662), Công chúa Thành Dương bị bịnh rất nặng, thuốc men chữa trị khắp nơi đầu mang đến. Công chúa là em gái cùng một mẹ với vua Cao Tông, tình thương rất nồng hậu, ban đổ như Hối Tử Hà. Hà chết lại hành tiết quán, đã đến lúc cơn bịnh triền miên khốn đốn, có người mách bảo rằng: "Ngài Pháp Lãng hành trì bí chú, trị bịnh lành rất nhiều". Đến lúc vời Sư đến tới, thiết đàn trì tụng chỉ qua vài ngày đã được bình an. Công chúa tấu xin đổi biển hiệu chùa là "Chùa Quán Âm" để Sư trụ ở đó. Chùa ấy vốn tên là chùa Linh Cảm được thiết lập từ niên hiệu Khai Hoàng thứ 3 (583) đời Tùy. Lúc vua Văn Đế (581 - 605) đời Tề dời đô phần nhiều đào bới lăng viên phần mộ ở trong thành ra an táng chốn hoang vắng ở vùng ngoại ô nên ở chùa nầy. Đến niên hiệu Võ Đức thứ 4 (621) thời Tiền Đường, chùa bị hoang phế đổ nát. Tới nay đề lại biển ngạch. Về sau, Sư thị tịch tại chùa đó.

9. Truyện ngài Tăng Huyễn ở Hà Đông đời Đường:

Thích Tăng Huyễn, người ở xứ Tinh Châu. Vốn học gồm thông, giải hạnh cùng có. Năm chín mươi sáu tuổi, gặp được Thiền Sư Đạo Xước soạn "An Lạc Tập" giảng về Quán Kinh, mới hồi tâm niệm Phật. Sư lo sợ tuổi thọ sắp hết nên ngày đêm lễ Phật một ngàn lạy, niệm hồng danh Phật A-di-đà tám trăm ngàn biến. Suốt thời gian năm năm, Sư nhất tâm không biếng trễ. Sư bảo với đệ tử rằng: "Phật A-di-đà đến trao cho tôi hương y, các vị Bồ-tát Quán thế Âm, Thế Chí bày hàng ở trước, các vị hóa Phật khắp đầy giữa hư không. Từ đây trở về phương Tây thuần là Tịnh Độ". Nói xong, Sư liền thị tịch.

Lúc bấy giờ, có hai Pháp Sư là Khải Phương và Viên Quả cùng ở chùa Ngộ Chân tại huyện Lam Điền, trong một mùa Hạ kết bạn cùng xưng niệm hồng danh Phật A-di-đà, cùng bẻ một cành dương liễu đến cắm trong tay tôn tượng Đức Quán Thế Âm mà phát lời thệ nguyện rằng: "Nếu được sanh về cõi nước Phật, nguyện bảy ngày sau cành dương liễu không héo rũ". Đến kỳ hạn, thật vẫn tươi đẹp. Lại mộng thấy trong một cái ao ở phía Đông có màn trướng báu lớn, bèn bay vào trong đó. Gặp được một vị tăng bảo rằng: "Chỉ chuyên niệm Phật đều sanh vào đó". Lại thấy Bồ-tát Quán Thế Âm ngồi duỗi chân, Ngài Khải Phương bèn nâng chân đội trên đảnh đầu. Thấy một ao hoa sen, có đức Phật A-di-đà từ phương Tây đến, Ngài (Khải Phương) thưa hỏi Đức Phật rằng: "Chúng sanh ở cõi Diêm-phù nương theo kinh giáo niệm Phật, được sanh về đó chăng?" Đúc Phật dạy: "Chớ nghi ngờ, chắc chắn sẽ sanh về cõi nước của ta!". Thả thấy được thế giới Cực Lạc bằng phẳng như gương, thế giới Ta-bà thuần là núi sông. Âm nhạc, trướng báu thẳng hướng Tây mà đi. Có một vị tăng tên là Pháp Tạng ngồi trên xe lớn đến đón rước. Ngài Khải Phương thấy tự thân mình ngồi trên hoa sen trăm báu, thành Đẳng Chánh Giác. Đức Phật Thích-ca Mâu-ni cùng Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi khen ngợi Kinh Pháp Hoa. Lại thấy có ba đường thềm cấp báu thẳng đến hướng Tây. Trên thềm cấp dường thứ nhất toàn là người tại gia, trên thềm cấp đường thứ 2, có người xuất gia, tại gia lẫn lộn cùng đi, và trên thềm cấp đường thứ 3 chỉ có chư tăng, bảo đó đều là những người niệm Phật được vãng sanh. Hai Pháp Sư Khải Phương và Viên Quả đều nói chính mình thấy như thế.

10. Truyện ngài Huyền Trang trụ chùa Bạch Mã ở Kinh Châu, Thời Tiền Đường:

Thích Huyền Trang, người ở xứ Giang Lăng. Học thông giáo điển Đại Tiểu thừa, rất giỏi kinh Pháp Hoa, riêng là mạng gia. Trong năm mươi năm, mỗi ngày trì tụng bảy biến. Thường nhân nơi tịnh thất đốt hương, cảm trời người đến lắng nghe. Những lúc trai giảng hiện bày điềm lành rất nhiều. Sư và ngài Đạo Tuấn đều được mời đến kinh đô hai năm.

Ngày mùng 8 tháng 2 niên hiệu Cảnh Long thứ 3 (709), vua Trung Tông đến tại điện Lâm Quang để giải trai hội. Khi đó các học sĩ đồng quán nhóm họp rất đông. Sư, v.v... cáo từ xin trở về quê cũ, nhà vua ban sắc tặng Sư ngự thi. Các học sĩ đại liêu vâng sắc cùng hòa. Trung thư lệnh Lý Kiêu có bài thơ tặng Sư rằng:

"Ba thừa quy cõi tịnh

Muôn thặng tiễn Thông Trang

Đến ngày lìa đình gần

Trời cao biệt đường xa

Kinh Nam quảy gậy bát

Vị Bắc hạn cầu bờ

Ngày nào tích chân quả

Trở lại vào đế hương".

Trung Thư Xá Nhân Lý Xoa lại có thơ tặng Sư rằng:

"Ngày đầu vâng quy chỉ

Gió thu thổi tặng lời

Hán Châu lưu đạo vị

Ngọc Giang về nguồn chân

Đất bày ải Nam xa

Trời xoay Bắc Đẩu quý

Thà biết một trụ quán

Bỏ mở cửa Tứ thiền".

Lại còn có thơ văn của Chủ Công đưa tiễn Sư. Ở đây chẳng ghi chép hết. Sau, Sư thị tịch tại bổn tự.

11. Truyện ngài Thích Hồng Chánh trụ Lan-nhã ở huyện Linh Trì, phủ Thành Đô, thời Tiền Đường:

Thích Hồng Chánh, họ Thường, không biết Sư là người ở xứ nào. Sư trụ trong một Lan-nhã thuộc vùng Mân Thục. Trước kia, Sư bị bịnh khốn khổ triền miên, đến lúc bình phục, Sư phát thệ nguyện thường trì tụng Kinh Kim Cương Bát-nhã, lấy chuẩn mực mỗi ngày hai mươi biến. Sư tinh tấn hành trì chẳng bỏ phế. Bấy giờ, có vị tăng ở gần là Ngài Thủ Hiền, ban đêm tĩnh tọa thấy hai quỷ sứ, tay rút văn điệp riêng cùng nói với Ngài rằng: "Sư Hồng Chánh mặc niệm Bát-nhã, bên cạnh có Đại Kỳ mang vác che chở, không cách gì đến gần được. Lại lo trách hạn lâu dài chậm trễ. Nay riêng có được một kế là thẳng cửa phía Đông của phủ có một người họ Thường, lại đồng tên là Hồng Chánh mà lại là đã từng xuất gia làm tăng. , tra hỏi đó mà bắt đi để lắp kín trái điện". Ngài Thủ Hiền nghe thế lấy làm kinh lạ, ghi nhớ việc ấy, sáng hôm sau, thầm hỏi người ở phía Đông, quả nhiên Thường Hồng Chánh đã chết.

Ngài Thủ Hiền trước kia vốn hành trì Kinh A-di-đà, sau đổi nghiệp. Còn Ngài (Hồng Chánh) về sau không biết tịch ở đâu.

Liên hệ thử bàn:

Làm sao có việc đồng tên thật ra khác người mà lại có thể chết thay như vậy? Nghiệp chẳng thể dời đổi, sao đây lại dời đổi được như vậy? Cùng như đồng cốt ở đời vẽ hình giống như mình, nói có thể dùng để thay suy ách, cũng giống như vậy? Thông đáp: vua Diêm-Ma hoặc la Bồ-tát lấy người thiện đồng tên thì xả, người bất thiện thì bắt lấy. Đây có lẽ là tội sương đợi khô, Ngài Hồng Chánh thêm tuổi thọ, nên được xả. Lại như người kia ác khí mới đầy lại sẽ có kỳ hạn chung cùng, nên bắt lấy đó. Nếu vì thay đổi thật mà bắt lấy thì đó là thực hành giáo hóa. Ngoài việc xả đó thì thường lý chẳng thể biết được.

12. Truyện Sa-môn Chí Huyền thời Tiền Đường:

Thích Chỉ Huyền, người ở xứ Hà Sóc, hành trì Ngũ Thiên Cấm Chú, thân mặc áo vải gai, thường đi khắp các Châu Ấp, chẳng ở nơi thành thị chùa chiền, đêm lại chỉ ngủ ở chốn hoang vắng rừng thưa. Sư có ý chí muốn tìm phỏng các danh tích.

Đến Giáng Châu, ban đêm Sư ghé nghỉ trong rừng mộ. Đêm đó dưới ánh trăng sáng như ban ngày, Sư thấy một con cáo từ dưới rừng đem cái đầu lâu đạt lên đầu nó, động đậy mà rơi thì chẳng ngó lại, không rớt thì đội. Nó lại lấy lá khoai môn che phủ lên thân mình, xum xoe biến thành một cô gái yêu kiều, toàn thân mặc lụa trắng đứng bên trái đường di. Nghe có tiếng yên ngựa đi từ phía Đông Bắc, người phụ nữ gào khóc buồn thương chẳng tự kềm chế được. Giây lát sau có gã cưỡi ngựa đi đến, thấy vậy, bèn xuống ngựa hỏi rằng: "Cô nương! Chốn hoang vắng giữa đêm khuya sao cô gào khóc như thế ư?" Người phụ nữ ấy liền gạt lệ lừa dối bảo rằng: "Nhà của tiện thiếp ở Dịch Thủy, năm trước che mẹ gả thiếp làm vợ người nhà họ Trương ở xứ này, không may chồng thiếp năm qua đã chết yểu, gia nghiệp tiêu tan, không nơi nương tựa chu cấp. Cha mẹ của thiếp đâu biết thiếp lẻ loi khổ sở như vầy! Có một nỗi đau đớn cắt xé ruột gan như thế này, bất chợt buồn tủi mà khóc. Thiếp nghĩ biết về đâu, có được hay chăng? Sao anh lấy làm lạ mà hỏi như thế?" Gã cưỡi ngựa bảo: "Nghĩa là cô nương buồn oán việc riêng, nếu muốn trở về quê hương. Tôi đây quân hành dịch định, sẽ sai sứ trở lại đưa cô nương về Dịch Thủy. Cô nương hãy đi bằng xe thô đó!" Cô gái ấy bèn gạt lệ cảm tạ, vừa định vin đạp đi thì Sư từ trong rừng mộ bước ra bảo: "Nầy người quân tử! Cô gái này chẳng phải là người thật mà chính là loài cáo hóa ra". Gã cưỡi ngựa nói: "Nhà tu há lấy tướng nầy mà vu cáo, định có mưu đồ gì ư?" Sư bảo: "Nếu anh không tin xin hãy dừng chốc lát, tôi sẽ biến cô gái ấy trở lại nguyên hình cho anh xem". Sư bèn dộng tích trượng, tụng vài tiếng bằng Hồ Ngữ, cô gái ấy liền hiện trở lại nguyên hình con cáo mà bỏ chạy, và đầu lâu không che lấp thân. Gã cưỡi ngựa cúi đầu sám hối lỗi thưa rằng: "Nếu chẳng được Sư cứu mạng, sẽ theo yêu quái mà chết rồi!"

Sư hành từ cứu vớt chúng sanh phần nhiều đều thuộc loại như vậy.

13. Truyện ngài Nguyên Kiểu trụ chùa Khai Nguyên ở phủ Phụng Tướng, thời Tiền Đường:

Thích Nguyên Kiểu, người xứ Linh Võ, có chí tháo, không thích ở chung với chúng, lấy việc trì minh làm việc chính của mình.

Vào cuối niên hiệu Thiên Bảo (756) vua Huyền Tông đi đến đất Thục. Túc Hoàng ở Linh Võ huấn luyện binh lính muốn chiếm đánh lấy Kinh đô. Vì vật bàn luận là đồng, bèn mời cha (Túc Tông) lên ngôi, đổi niên hiệu là Chí Đức. Đến niên hiệu Chí Đức năm thứ 2 (757) trở xe chỉ thẳng đến Phù Phong. Nhà vua vốn nương tựa Phật giáo, chọn người thanh bạch, kính chuộng chư tăng làm đầu, để cầu phúc. Suy cử từ vùng đất Bắc cho đến sông Tây, Sư ứng trong kỳ chọn lựa ấy, được mời vào nhận sắc chỉ, theo giá trượng nội vào kinh. Sau đó, vua ban sắc cho Sư hướng về phía trước đến Phụng Tường, tại chùa Khai Nguyên thiết đặt "Ngự Dược Sư Đạo Tràng", lại chọn hai mươi mốt vị tăng, mỗi ngày sáu thời hành Đạo, đốt hương đèn, tán tụng Kinh Pháp, không dám nói mỏi mệt. Tinh khiết có thể lường biết. Bỗng nhiên trong Pháp Hội mọc một lùm cây lý có bốn mươi chín gốc. Bèn nêu đủ sự việc mà tấu trình. Triều đình tuyên bảo nội sứ xem xét hư thật. Vua rất kinh ngạc vui mừng bảo rằng: "Đây là điềm lành lớn!" Ngày 18 tháng 4, chư tăng xem xét "Dược Sư Đạo Tràng" tụng niệm như Sư, v.v... dâng biểu văn chúc mừng. Vua Túc Tông ban sắc đáp rằng: "Tướng cây lý tốt tươi ấy là điềm lành thạnh vượng của nước nhà, phát sanh từ trong chốn già- lam. Vậy đủ biết sự hưng thạnh của cây Tuệ giác, cảm điềm lành đặc biệt này, trẫm cùng các sư đồng chúc mừng!"

Sư trì tụng có công năng thông cảm phần nhiều giống như thế.

Nhà vua càng thỉnh thêm các vị nội cung phụng.

14. Truyện ngài Sở Kim trụ Chùa Thiên Phước ở Kinh Đô thời Tiền Đường:

Thích sở Kim, là con nhà họ Trình, vốn ở quận Quảng Bình, nay là xứ Chu Ốc thuộc Kinh Triệu. Mẹ của Sư họ Cao, ban đêm nằm mộng thấy các Đức Phật, nhân đó mang thai Sư. Đến lúc sanh ra Sư thật là con đấng Pháp Vương. Hạnh tố dáng ngọc, thần hòa khí thanh.

Năm bảy tuổi, Sư trì tụng Kinh Pháp Hoa, đến năm mười tám tuổi Sư thông suốt yếu nghĩa. Năm ba mươi tuổi, Sư xây dựng ngôi tháp đề hiệu là "Đa Bảo". Năm bốn mươi tuổi, Sư vào mộng của vua ở Cửu Trùng, vua Huyền Tông thấy Pháp danh Sư chữ dưới là chữ Kim, bèn hỏi vặn các Sứ trong triều, ai cũng kính tin. Khi đó tiếng tăm Sư vang khắp chốn kinh kỳ, bèn mộ người xây tháp nhiều cấp mà thành. Có người giúp tay. Sư từng ở chỗ ngài Thúy Vi Ngộ Chân, vỗ vào chân mà bảo rằng: "Đây là chỗ tôi ẩn trốn". Bèn tấu trình xin ở hai chùa mỗi nơi xây dựng một ngôi tháp và đều lấy tên là "Đa Bảo". Ngoài ra, Sư ngâm vịnh Diệu Kinh hơn sáu ngàn biến, dưới cây báu phảng phất thấy phân thân. Trong Linh Sơn nương Hy Dịch đến ba biến. Tâm không sở đắc, lưỡi tuôn cam lộ. Chim điềm lành lầu vàng ngọc ở trong tay, nhạc trời thanh lãnh tấu giữa hư không. Tất cả các điềm lành tốt đẹp đều có ở đó. Sư bèn nói rằng: "Pháp giá của Pháp tượng vương trở về thần quyền của người chủ. Nương ánh sáng ba lần vào dương pháp sáu cung. Hậu phi quỳ thẳng nơi chiếu ngụ, hoa trời phân rải mà chẳng dính mắc. Minh Hoàng đề biển ngạc, vua Túc Tông tặng phướn, đâu chỉ vinh quang một thời, mà cũng ngõ hầu đối với Phật pháp".

Đến giờ Tý ngày mùng 7 tháng 7 niên hiệu Càn Nguyên thứ 2 (759), Sư nằm nghiêng phía hữu mà thị tịch. Đến lúc trà-tỳ củi hết lửa tắt, dáng tuyết vẫn như lúc sống. Rõ ràng chứng được thượng sanh nơi nước An Dưỡng. Sư thọ sáu mươi hai tuổi, ba mươi bảy hạ lạp.

Vua Túc Tông mến thương kính trọng Sư, Sứ Quan Trung đến viếng điếu, vua ban sắc cho Quang Huy cưỡi ngựa chạy nhanh đến giám hộ, tức dùng theo Pháp an táng vào tháp Pháp Hoa Lan-nhã, ở gò Long Thủ, thuộc phía Tây thành. Thuở nhỏ Sư viết chép kinh Pháp Hoa, chẳng mặc áo thêu thùa, gặp lúc giá lạnh chỉ thêm áo nạp ngải cứu mà thôi. Nên các đệ tử Tuệ Không, Pháp Ngạn, Hạo Nhiên đều là voi con theo voi chúa. Sa-môn Phi Tích ở chùa Thảo Đường núi Tử Các soạn văn bia, Ngô Thông Vi khắc ghi. Đến ngày 13 tháng 4 niên hiệu Trinh Nguyên thứ 13 (797) Tả Nhai Công Đức Sứ Khai Phủ Ban Quốc Công Đậu Văn Trường trình tấu: "Tiên Sư Sở Kim ở chùa Thiên Phước là Hòa-thượng của hạ thần. Đầu niên hiệu Thiên Bảo (742), vì nước nhà mà xây tháp Đa Bảo, thiết đặt đạo tràng Pháp Hoa, mãi đến nay đã hơn sáu mươi năm, chư tăng mỗi ngày sáu thời lễ bái tụng niệm Kinh Pháp không hề dứt tiếng. Đã trải qua bốn triều vua (Huyền Tông, Túc Tông, Đại Tông, Đức Tông) mà chưa đội ân biểu dương công đức". Vua Đức Tông bèn ban sắc truy phong Sư thụy hiệu là "Đại Viên Thiền Sư".

15. Truyện ngài Hoi Ngọc trụ chùa Dõng Tuyền ở Đài Châu thời Tiền Đường:

Thích Hoài Ngọc, họ Cao, người ở xứ Đan Khâu. Sư nghiêm trì luật pháp, danh tiết tiêu nhiên. Ngày ăn một bữa và thường ngồi, mặc tình cho thấy rận sản sanh, chỉ mặc một áo vải bố, hành trì pháp sám hối. Thời khóa mỗi ngày xưng niệm hồng danh Phật A-di-đà đến năm muôn biến, tụng thuộc kinh A-di-đà ba mươi muôn biến.

Đến ngày mùng 9 tháng 6 niên hiệu Thiên Bảo thứ nhất (742), bỗng nhiên Sư thấy Thánh tượng Tây Phương đông nhiều như số cát sông Hằng, có một vị nâng cao đài bạc từ cửa sổ đi vào. Sư nói: "Tôi xin được đài vàng, đài bạc xin từ chối". Sư càng chí thành hơn. Sau, nghe giữa hư không có tiếng bảo rằng: "Trên đầu đã có ánh sáng. Xin hãy ngồi kiết già, kết ấn Phật Di-đà". Khi đó ánh sáng đức Phật soi khắp phòng nhà. Sư đưa tay ngăn người rằng: "Chớ đụng đến ánh sáng ấy!" Đến giờ Sửu ngày 13, lại có sánh sáng của sợi lông trắng xuất hiện, Thánh chúng rất đông giữa hư không. Sư nói: "Nếu nghe có mùi hương lạ tức báo thân của tôi đã hết!" Đệ tử là Tuệ Mạng hỏi Sư: "nay thầy sanh về cõi nào?" Sư bèn dùng kệ đáp rằng:

"Thanh tịnh sáng sạch không bụi nhơ

Hoa sen hóa sanh là cha mẹ

Ta tu Đạo đến nay mười kiếp

Hiện bày Diêm-phù chán các khổ

Một đời khổ hạnh vượt mười kiếp

Xa lìa Ta-bà về Tịnh Độ".

Sư nói kệ rồi, nghe có mùi hương xông ngát giữa hư không. Cả đại chúng đều thấy được Đức Phật A-di-đà, các vị Bồ-tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí thân mầu vàng tía cùng ngồi đài Kim Cương đến đón rước. Sư mỉm cười mà thị tịch. Nhục thân nay hiện còn.

Sau có người khen ngợi rằng:

"Thầy ta nhất niệm lên sơ địa

Sánh ca nước Phật hai lần đến

Chỉ có cây hòe xưa trước cửa

Cành thấp chỉ để treo đài vàng".

Có thuyết cho rằng đó là thơ của Thứ Sử Đài châu là Đoàn Hoài Nhiên.

16. Truyện ngài Đại Hạnh ở Thái Nhạc thuộc Duyện Châu, thời Tiền Đường:

Thích Đại Hạnh, người ở Tề Châu, sau vào Thái Sơn bệnh cỏ làm áo mặc, hái lá cây mà ăn, hành trì Pháp Hoa Tam-muội, chiêu cảm Bồ-tát Phổ Hiền hiện thân. Sư tự than rằng: "Mạng sống vốn vô thường đều trở về ma diệt, chẳng biết đời sau sẽ thọ sanh về nơi nào!" Bèn vào trong tạng tiện tay rút lấy quyển kinh, bèn rút được quyển Tây Phương Thánh Giáo, bèn chuyên tâm nhớ nghĩ xưng niệm hồng danh Phật A- di-đà suốt hai mươi mốt ngày. Đến nửa đêm, bỗng thấy đất biến thành chất lưu ly, mắt tâm rỗng sáng, thấy được các Đức Phật ở mười phương giống như ảnh tượng soi rõ trong gương. Về sau, nhà vua ban chiếu mời Sư vào nội cung, Sư nghỉ tại Ngự diện. Nhà vua ban tặng Sư hiệu là "Thường Tinh Tấn Bồ-tát ". Sư làm chức Khai Quốc Công, bèn thị hiện bị bịnh nhẹ, nằm nghiêng hông bên phải mà thị tịch. An táng một thời gian lâu sau, mở nắp quan thấy nghi mạo Sư vẫn như khi còn sống, có mùi hương lạ phảng phất.

17. Truyện ngài Vong Danh trụ chùa Quảng Ái ở Lạc Dương thời Tiền Đương:

Thích Vong Danh, người xứ Vinh Dương. Sư trụ chùa Quảng Ái ở Lạc Dương, chuyên tu tập tỳ-ni, cẩn trọng giữ gìn giới pháp, Sư xa lánh sự cơ hiềm xấu xa, ít có sự thiếu sót.

Vào niên hiệu Thượng Nguyên (760 - 762), Sư trở về phương Đông, đến Tỉnh Ninh, trên đường đến Vinh Dương, đêm tối dừng nghỉ ở Nghịch Lữ. Vừa mới mở đãy cởi giày, muốn lọc nước để rửa, bèn có một vị tăng đi đến, dáng mạo cứng cỏi mạnh mẽ, cùng Sư đồng nghỉ chung phòng. Vị tăng ấy nói với người chủ nhà rằng: "Bần đạo từ xa đến, rất mỏi mệt lại thêm đói khát. Chủ nhân có rượu ngon bán cho đầy một bình và mua cho nửa vác thịt thú. Các thứ xin đem đến liền chớ chậm trễ!" Chủ nhà vội y theo lời yêu cầu mà mua sắm. Vị tăng ấy ăn uống hết không để lại gì. Sư bèn chê trách vị tăng ấy rằng: "Thân mặc Pháp phục mà đối trước người thế tục buông lung uống ăn, không biết xấu hổ". Vị tăng ấy im lặng không trả lời. Đầu hôm, vị tăng ấy lấy nước súc miệng rửa mặt, ngồi kiết già thân ngay thẳng, khởi xướng Phạm âm tụng Kinh Hoa Nghiêm. Mới đầu xướng cử đề mục, tiếp theo là trì tụng từ "Tôi nghe như vầy, v. v…" trở xuống, nơi khóe miệng vị tăng ấy phát ra hai luồng ánh sáng mầu vàng ròng, khiến người nghe cũng rơi nước mắt. Người thấy thì khen ngợi, Sư cũng sanh tâm kính mến. Trộm tự nghĩ rằng: "Vị tăng ăn thịt uống rượu ấy mà lại có khả năng tụng niệm Đại kinh nầy". Mãi đến canh 3 vẫn còn nghe tụng kinh, từng tiếng rõ ràng chẳng dứt. Và sắp hết quyển thứ 4, ánh sáng trong miệng lại càng sáng rõ thêm, soi khắp cả sân nhà, thấu suốt lỗ hỏng ngạch cửa song, chiếu sáng cả hai phòng. Sư ban đầu không biết ánh sáng ấy, mà tự bảo rằng: "Vị tăng ấy sao chẳng tắt đèn làm hao tốn dầu của chủ nhà". Nhân đó đứng dậy đi đến bên cạnh, thấy ánh sáng vàng ròng ấy phát ra từ hai góc khóe miệng của vị tăng ấy. Đêm sắp đến canh 5, vị tăng ấy tụng vừa hết quyển 6, mới tạm nằm nghỉ trong chốc lát thì trời sáng. Sư rơi lệ gào khóc và gieo cả năm vóc xuống đất, cầu xin sám hối tội lỗi khinh thường phỉ báng Thánh Hiền, và Sư vui mừng gặp được dị nhân, về sau càng thêm siêng năng tinh tấn, cuối cùng trở thành cao danh. Không biết về Sau Sư tịch ở đâu.

18. Truyện ngài Thích Hùng Tuấn ở phủ Thành Đô, thời Tiền Đường:

Thích Hùng Tuấn, họ Chu, người ở xứ Thành Đô, có tài giảng nói nhưng không giới hạnh. Nhận của tín thí phi pháp mà vẫn sử dụng. Vả lại có lắm sự lừa dối, chỉ chuyên việc ngông cuồng. Lại hoàn tục, vào trong quân lính, nhân lành nạn mà trở lại trong chúng xuất gia.

Vào niên hiệu Đại Lịch (766 - 780), Sư bị bịnh nặng qua đời, xuống cõi u minh, bị vua Diêm-la quở trách, sau đó, dẫn Sư đi vào ngục, Sư bèn chống cự lớn tiếng bảo rằng: "Hùng Tuấn tôi mà vào địa ngục thì các Đức Phật trong ba đời đều là nói dối. Tôi có đọc Quán Kinh, nói rằng hạng người được hạ phẩm hạ sanh là do gây ra năm tội nghịch mà lúc sắp chết xưng niệm hồng danh Đức Phật chỉ mười niệm còn được vãng sanh. Tuấn tôi đây tuy tạo tội mà chẳng phạm năm tội nghịch. Nếu luận về sự niệm Phật thì chẳng biết số biến là bao nhiêu. Nếu lời Phật nói là đàng tin tin", thì sau chết tôi được sống lại, nói lời của Hùng Tuấn rằng: "Nếu thấy người xuất gia, tại gia trong thành, thì nói với họ rằng tôi đã được vãng sanh Tây phương!" Nói xong, Sư nương đài báu đi thẳng về phương Tây.

Liên hệ thử bàn:

Nhất niệm nhớ biết tự thân mình xưng niệm danh hiệu Phật chẳng ít, dẫu có vào địa ngục thì vẫn trở lại. Bởi vì dùng tâm lành mạnh mẽ mà chuyển tâm ác yếu ớt. Cho nên người tu hành phải biết miệng tụng chẳng bằng tâm trì. Người có năng lực vãng sanh cạn thấp phải học như vậy. Lời Ngài Hùng Tuấn lưu xuất trong dân gian, hẳn là lúc đã chết mà sống lại trao truyền lời ấy.

19. Truyện ngài Pháp Sư Tam Đao trụ chùa Long Hưng, ở Cát Châu, thời Tiền Đường:

Thích Tam Đao Pháp Sư vốn họ Tào, người ở xứ Lô Lăng. Bản tánh tự nhiên ưa thích ăn dùng rau cải. Từ thuở nhỏ đã có chí nguyện xuất gia. Thời bấy giờ từ Giang đến Tây, đều bị loạn An Sử, phương Nam không thể nhiều việc thổ phù, nên mạnh kiêm yếu, chiến tranh chưa dứt.

Tháng 11 niên hiệu Đại Lịch thứ 7 (772), Quảng Châu Lã Đại Phu bị Phiên thành vâng theo điệp của Lộ Từ Cung Hồng Châu, Thứ Sử Cát Châu là Lưu Ninh bày binh trận gồm ba ngàn người, đồng đánh lấy Phiên Ngung. Sư trước kia vốn tên là Bá Liên. Sư là người mạnh mẽ mà dung mạo xấu xí. Và lại, tâm thuần lương, thường trì tụng Kinh Kim Cương. Lấy ống trúc đựng đầy kinh đeo trong người, phát thệ chẳng lập gia đình. nhưng chẳng nêu hạnh lành ấy với người khác, chỉ riêng kín đáo hành trì chí thiết. Tự nhiên bị bắt vào quân lính. Lúc trình duyệt lại bị chọn sung vào hàng danh Tiểu Tướng. Thật chẳng phải điều thích hợp với Sư, bèn vong mạng. Bấy giờ, bày binh trận lại rất gấp, các xứ bị hại đuổi bắt. Ở tại cửa bể của bổn Châu, Sư bị bắt đưa đến Lưu Ninh, khiến đưa đến cầu Chu Mộc mà xử tử. Ba lần chém bằng mũi nhọn đều bị gãy. Lưu Ninh lấy làm lạ, hỏi Sư, Sư đáp: "Chí vốn muốn xả bỏ gia đình, thường trì niệm kinh pháp. Như nay khiếp sợ, hèn yếu trước quân oai, vì thế mà mất". Lưu Ninh hỏi: "Kinh hiện tại ở đâu?" Sư đáp: "Lúc bị bắt làm rơi rồi". Lưu Ninh bèn sai người đi tìm, cách ngoài vài trăm bộ quả nhiên tìm được, trong ống trúc có dấu đao gần như mờ hẳn. Lưu Ninh bèn vòng tay ca ngợi, xưng tán, giây lâu bèn trả Sư trở lại làm tăng, và tấu trình cùng triều đình. Vua Đại Tông ban sắc tặng Sư Đạo hiệu là "Tam Đao Pháp Sư", đồng thời phối danh ở chùa Long Hưng trong bổn Châu.

Sau, Sư càng thêm tinh tấn, Sư thị tịch tại chùa.

20. Truyện ngài Thích Đại Quang trụ chùa Pháp Hoa ở Hồ Châu thời Tiền Đường:

Thích Đại Quang, họ Đường. Sanh tại ấp An Cát. Mẹ của Sư họ Mai. Lúc mang thai Sư mà mộng hợp với điềm lành. Khi Sư ở trong thai, mẹ Sư không ưa các thứ mùi vị tanh nồng, đến lúc vừa mới sanh, Sư liền biết nói, nhưng chẳng đùa giỡn.

Chưa đến tuổi búi tóc, Sư đã suy nghĩ cầu Phật thừa, nguyện tụng niệm Kinh Pháp Hoa, chỉ ba tháng đã thông suốt. Mỗi lúc Sư cất tiếng tụng kinh thì các vật ngu xuẩn thô bỉ đều đổi tâm, Sư bèn xuất gia mà tìm tăng đàn thọ giới. Sư đi về hướng Tây đến Kinh Ấp, triều kiến vua Túc Tông, vua mời Sư vào trong cung cấm, vua khoanh tay mà khen ngợi rằng: "Xưa mộng thấy vị tăng, người xứ Ngô, miệng trì tụng Kinh Pháp Đại thừa, có ánh sáng năm mầu phát ra, lời tiếng dáng vẻ hay ho thật vừa nguyện của trẫm vậy!" Nhân đó vua ban tặng Sư danh hiệu là Đại Quang. Gặp ngày sinh nhật của vua, thiết trai tại chùa Định Quốc, nhân đó ban mặc chiếu cho phép các chùa nổi tiếng trong nước tùy ý Sư đến trụ trì. Ban lệnh cho Trung Quang Triệu Ôn đưa Sư đến ở chùa Thiên Phước nơi đạo tràng Trì Kinh. Sư tụng kinh bàng tiếng xứ Ngô, xa xa Thông đến Thánh thính, Vua rất lấy làm lạ về việc đó, bảo Trung Quang đến tuyên dụ.

Sau Sư đến trụ ở tinh xá Lam Điền. Trước đó chư tăng trong tinh xá mộng thấy có vị Thiên Đồng đến báo rằng: "Tiếng tụng kinh của Sư Đại Quang vang tới cõi trời Hữu Đảnh". Một hôm, Sư đang yên tọa, tự thấy vị thần từ cõi trời đưa tay xuống vỗ xoa ở tim Sư. Sư bèn nhớ ngày trước Đại Sư Bảo Ngọc là bậc tiên đạt có dự ghi lời đó, bảo Sư nên xướng cao pháp âm thì sẽ có thần đến giúp. Lại riêng trong đêm mộng thấy thần tăng có sữa dính nơi tim, bảo Sư mút lấy. Từ đó công lục nơi Sư hiển bày, hình thần chẳng nhọc. Sư lại lên núi đến chỗ sâu thẳm, tình cờ bị rơi xuống hang Long Tuyền, chẳng thể lường biết chỗ đắm chìm là đâu. Trong tâm Sư linh hiển rõ suốt đều không mê mờ, nhân đó Sư nghĩ nhớ trong bổn kinh có phẩm Đa Bảo Tháp, bèn thành tâm nguyện tụng trì Phẩm ấy đến mười muôn biến. Tự nhiên thân bay vọt thoát khỏi suối hang, như có thần nâng đỡ. Sau, có chiếu ban mời Sư đến trụ chùa Tứ Thánh. Chùa ấy vốn do Triệu Quốc Công Trưởng Tôn Không Kỵ Trạch, xây dựng để cầu phúc cho Hoàng Hậu Văn Đức vào niên hiệu Long Sóc thứ 2 (662). Vào niên hiệu Trường An thứ 7 (Trướng An chỉ có bốn năm: 701 - 705), gặp phải nạn lửa đốt cháy hết, chỉ còn có được vài bộ Kinh trong đống tro tàn không bị cháy một chữ nào, bèn tấu trình việc đó lên vua. Bá tánh đua nhau xả thí cúng dường, chỉ trong vài ngày đã đầy cự vạn, bèn xây dụng lại chùa ấy. Sư đọc xem các bộ kinh ấy, càng dốc lòng tinh tấn gấp bội.

Sau vì riêng cảm thân sinh hiện ở đất Ngô, chưa báo đáp từ lực. Sư bèn dâng biểu xin trở về tĩnh dưỡng. Vua chưa ban chiếu chấp thuận, thì bèn dối bịnh, gắng sức đem ném xuống vực sâu, lừa quỵ chẳng đi tới, đàn quạ phủi đảnh. Tâm đã hiểu rõ, bịnh cũng lành theo, Sư bèn đem Kinh đội trên đầu mà hành đạo. Bỗng có chiếu ban chấp thuận Sư trở về. Đã về ở tại Ô Trình, Sư bèn xây tháp, thường ngày trì tụng Hoa Kệ để báo nguyện xưa.

Đến niên hiệu Vĩnh Thái thứ nhất (765), Chiết Tây Liêm Sứ Vi Nguyên Phủ dâng biểu thỉnh Sư đứng đầu của lục Quận biệt sắc Đạo Tràng trì niệm. Đến năm Quý Sửu (773) thuộc niên hiệu Đại Lịch, Ngạn Lỗ Công Chân Khanh Lãnh Quận, cha của Tướng Quốc Lý Thân làm Ô Trình Tể. Thân chưa tròn năm, bịnh sửa bạo khởi mà chẳng khóc, chẳng săn sóc đến bảy ngày, mời Sư đến, Sư bảo mẹ nuôi tắm rửa rồi xông đốt hương, Sư mới lớn tiếng tụng kinh, phẩm "Phân Biệt Công Đức". Lý Thân bèn chạy ra khỏi chiếu mà ngồi khoanh tay mở mắt nhìn chăm chăm, Sư trao cho uống một chén nước, và bảo gắng mớm sữa đó, bịnh mới lành dần. Sư cười mà nói với Lý Thần rằng: "sao ngươi nguyện trở lại chóng vậy?" Nhân đó, lấy tên Sư mà đổi thành chữ Thân tiểu. Vào niên hiệu Trinh Nguyên (785 - 805), Lý Thân lại đến Thệ Thượng, lúc ghé thuyền thì Sư đã sớm tiếng đợi chờ ở bờ khe suối mà cười bảo: "Đùa giỡn múa men như con nít!" Sau Lý Thân lại có sắc lệnh đến Ngô Hưng, uống rượu say nằm ở quán, khi đó Sư đang dẫn tú ở Đạo Tràng. Đến nửa đêm gần tỉnh, Lý Thân thấy ánh sáng mầu trắng soi chiếu khắp nhà rõ ràng như ban ngày. Lý Thân bèn sang dò xét, thấy Sư đang yên tọa, Phạm âm vừa mới xướng, ánh sáng phát khởi từ khuôn mặt như khai mở hào tướng, đến lúc lời kinh ngừng dứt thì ánh sáng mầu vàng cũng thâu lại. Lúc Lý Thân từ giã để trở về kinh, thì Sư bảo rằng: "Ông được lời của Kính Sơn, tôi không lấy gì dể dụ. Đi thì tự mến, nhưng đi ở phải có lúc. Ngày sau ngôi vị ở miếu đường, phải dùng giáo pháp mà làm ngoại hộ!"

Đến ngày 30 tháng 12 niên hiệu Vĩnh Trinh thứ nhất (805), Sư thị tịch tại Đạo tràng Trì Kinh. Khi đó, thú gào chim sa, cây rừng kinh hãi rung chuyển, có mùi hương thơm lạ xông ngát mấy ngày chẳng dứt. Thứ sử Ngạn Phóng rất thương xót đến viếng điếu.

Sư mặc một áo nạp suốt bốn mươi năm không giặt nhuộm, mà hương giới xông ngát, ngày ăn một bữa suốt bảy mươi năm. Có rất nhiều điều chứng nghiệm, nên tướng quốc Công Thân vốn ở chốn Không môn, ít niềm tin lại thường dò xét lỗi lầm của chư tăng, mà lại kính trọng Sư, tự soạn bia đề rằng: "Mặc Chiếu Trì Kinh Đại Đúc Thần Dị Bia Minh", Bố y Dương Quỳ viết chữ.

21. Truyện ngài Trí Đăng trụ chùa Thiên Sùng ở Kinh Châu thời Tiền Đường:

Thích Trí Đăng, không rõ Sư là người xứ nào, trang trọng hạnh mình, trang nghiêm đúng thời, giữ gìn giới phẩm. Sư thường trì Kinh Kim Cương Bát-nhã, chuyên cần không biết mỏi mệt.

Vào niên hiệu Trinh Nguyên (875 - 805), Sư bị bịnh qua đời, đệ tử mở tay thấy còn nóng ấm nên chẳng tẩn liệm ngay. Bảy ngày sau Sư sống lại, kể rằng: "Ban đầu thấy trong cõi u minh như có vua, vì ta tụng kinh nên chắp tay bước xuống thèm cấp, nhân đó hỏi thăm rằng: "Canh Dung Thượng nhân mười năm ở đời, gắng vượt ra sanh tử". Và cũng tiện đó, tôi hỏi rằng: "Chúng tăng trong nhân gian sau giữa ngày ăn dùng "ý dĩ nhân" làm dược thực, như vậy thì thế nào?" Đáp rằng: "Ấy là rất trái với bổn giáo". Tôi bảo rằng: "Trong luật có điều chánh, phi chánh, khai già, như thế nào?" Minh Vương đáp: "Đó là do người sau thêm vào chứ chẳng phải ý Phật".

Mọi người xa gần nghe như thế. Chử Cung Tăng cho đến có người sau giữa ngày không người uống nước.

Liên hệ thử bàn:

Tiểu Thừa chuộng khai ăn ngũ tịnh vật. Ý dĩ chẳng phải thức ăn chính trong ngũ cốc. Nghi đây, Minh Quan nhân căn cơ mà rũ răn dè. Bởi vì đang lúc chư tăng rất xem thường giới pháp, nên nghiêm khắc khai già như thế, thật là Phật thường pháp của các Đức Phật, chẳng phải do người sau thêm vào.

TRUYỆN CÁC BẬC CAO TĂNG ĐỜI TỐNG

QUYỂN 25

CHƯƠNG TÁM: ĐỌC TỤNG TRONG PHẦN 2 CỦA CHƯƠNG VIII

(chánh truyện có hai mươi mốt vị, phụ có năm vị. )

1. Truyện ngài Minh Độ trụ chùa Thạch Bích ở Tinh Châu, thời Tiền Đường:

Thích Minh Độ, không biết Sư là người xứ nào, tập học kinh luận, ba nghiệp siêng năng, tụng Kinh Kim Cương Bát-nhã, giúp cho Tịnh nghiệp, lấy sự từ bi tế đọ làm tâm.

Khoảng cuối niên hiệu Trinh Quán, có chim cáp làm ổ nơi cột nhà, mớm nuôi hai chim con, Sư thường đem cháo thừa đến ổ mớm cho ăn, lại chú nguyện cho nó rằng: "Mong nhờ năng lực ta trì tụng kinh mà lông cánh chóng mọc". Bỗng nhiên hai chim con sớm học tập bay bị rơi xuống đất và đều chết cả. Sư bèn chôn nó. Hơn mười ngày sau, Sư mộng thấy hai đứa bé đến thưa với Sư rằng: "Chúng con vốn thọ nghiệp loài nhỏ sanh bằng trứng, nay nhờ Thượng nhân nuôi nấng, trì tụng Kinh pháp mà hồi hướng, được chuyển sanh lên làm người. Cách chùa nầy về phía Đông chừng mười dặm là nhà của chúng con!" Sư im lặng ghi nhớ việc ấy, mãi đến mãn mười tháng, Sư đến dò hỏi ở nhà đó, quả thật có hai vợ chồng vừa mới sanh hai đứa con. Sư vào nhìn nó, chỉ mới sanh vài ngày mà Sư gọi nó là "Cáp Nhi", một lúc nó xoay đầu như nhận biết. Hơn một tuổi nó đã biết nói và đều được lớn lên. Không biết về sau Sư tịch ở đâu.

2. Truyền ngài Thanh Hư trụ chùa Tuệ Nghĩa ở Tử Châu thời Tiền Đường:

Thích Thanh Hư, họ Đường, người ở Tử Châu. Sư lập tánh cương quyết, thông tuệ khó lường. Bỗng nhiên, Sư hồi tâm, chuyên trì tụng Kinh Kim Cương Bát-nhã, ba nghiệp đều siêng năng không hề biếng trễ. Sư thường hay ở nơi núi rừng trì tụng, có bảy con nai thuần đi nhiễu như lắng nghe, khi Sư dứt tiếng thì nó bỏ đi. Lại nữa, các phòng nhà ở gần lửa cháy rui mè đều rụi hết, chỉ có phòng nhà của Sư lửa dữ bay qua, không hề bị cháy.

Vào niên hiệu Trường An thứ 2 (702), một mình Sư đến chùa Ngộ Chân, ở Lam Điền, tại phương trên phía Bắc viện xưa kia không có giếng nước. Sức người không thể làm nổi, phải đi lấy nước từ khe suối xa, xách gánh mang về rất cực nhọc. Bấy giờ, Đại Sư Pháp Tạng là bậc tinh thông Kinh Hoa Nghiêm, nghe Ngài trì kinh rất linh nghiệm mới thỉnh Ngài đến tìm cầu suối nước. Ngài bèn vào nội các Di-lặc, đốt hương trì tụng kinh đến sáng sớm ngày thứ 3, bỗng trong tâm thấy như có ba ngọc nữ ở lưng chừng núi về phía Tây Bắc của lầu dùng dao con khoét móc đất tùy tiện mà có nước. Ngài ghi nhớ kỹ chỗ đó, bèn đến đào bới, quả nhiên có được dòng suối ngọt, dùng hoài chẳng cạn.

Đến niên hiệu Trường An thứ 4 (704), Sư nương tựa chùa Thiếu Lâm. An cư kiết hạ trên đỉnh núi, ở đó có ngôi Phật thất rất rộng rãi, mọi người đều không dám đến vì cho rằng đó là nhà của quỷ thần. Từng có vị luật sư ỷ cậy mình có giới hạnh, ban đêm đến đó tụng luật, thấy một người to lớn cầm mũi mâu đến đâm, đuổi xuống núi, vị Luật sư sợ quá tắt thở. Lại có vị tăng hành trì Hỏa Đẩu Kim Cương Chú. Bấy giờ rất được mọi người kính trọng, hỏi vị tăng ấy rằng: "Sức Ngài trì chú không ai địch nổi vậy có thể đến ở lại đêm tại đó có được chăng?" Vị tăng ấy bảo: "Ở đó đâu đáng sợ gì!". Rồi bén mang hương đèn vào ngồi trì chú. Không bao lâu vị thần xuất hiện đưa tay nắm lấy chân vị tăng ấy ném xuống dưới khe suối, bảy ngày sau vẫn chưa nói năng gì được, tinh thần hôn mê. Sư nghe thế bảo rằng: "Quỷ vật là loài hạ thú mà dám như vậy ư?" Bèn sang đó tụng kinh như thường, ban đêm nghe ở Đông đường có tiếng động rất mạnh, Sư liền trì niệm chú "Thập nhất diện Quán Thế Âm". Lại nghe ở trong nhà như có hai con trâu đánh nhau, tượng Phật đều lung lay. Chú đã mất hiệu, Sư trở lại tụng trì Bổn Binh Nhất Hiệp, tự nhiên lần lượt mọi ảnh hưởng đều bặt dứt. Từ đó, người ở không còn phải lo sợ, thần bèn dời đi nơi khác.

Đến niên hiệu Thần Long thứ 2 (706), Sư vâng chiếu vào cung cầu mưa, hết mười bốn ngày thì tuyết rơi, vua Trung Tông cho là chưa cứu giúp được hy vọng đương thời, bèn khiến về chùa tiếp tục cầu thỉnh, Sư bèn ở trong điện Phật tinh tấn Khẩn cầu và đốt một ngón tay, vừa mới tròn đêm mà mưa khắp ngàn dặm, ngón tay Sư bình phục như cũ.

Do mới gặp cơn mưa lớn, phòng ốc trong chùa đều thấm ngập, riêng phòng viện của Sư không khổ, như không bị chìm ngập. Tất cả các điều linh nghiệm dị kỳ nơi Sư thảy đều như vậy.

3. Truyện ngài Thiểu Khương trụ Đạo tràng Tịnh Độ ở núi Ô Long, thuộc Mục Châu, thời Tiền Đường.

Thích Thiểu Khương, họ Chu, người trụ núi Tiên Đô ở Tấn Vân. Mẹ của Sư họ La, nhân mộng thấy đi đến núi Đảnh Hồ, gặp được Ngọc Nữ tay bưng đóa sen xanh trao cho và bảo rằng: "Đây là hoa Cát tường, nay cho bà, sau này sẽ sanh quý tử, cần phải bảo trọng yêu quý!" Đến ngày sanh ra Sư, có ánh sáng mầu xanh khắp phòng và có mùi hương thơm tợ như hoa sen. Tới lúc Sư còn buộc tã mà mắt mầu xanh biếc, môi đỏ như son, răng được một tướng của Phật. Sư thường ngồi ngay thẳng mỉm cười. Bấy giờ trong làng có người giỏi xem biết tướng đến xem rồi bảo rằng: "Đứa bé này tương lai có tướng tài giỏi, không nói thì tôi chẳng biết".

Năm Sư bảy tuổi, cha mẹ dẫn Sư vào chùa Linh Sơn, nhân ngày Phật đản kính lễ Thánh dung, mẹ của Sư hỏi có biết chăng? Bỗng nhiên, Sư nói rằng: "Đức Phật Thích-ca Mâu-ni!" Mọi người đều nghe đều lấy làm lạ. Bởi từ lúc sinh ra đến nay Sư chưa từng nói năng điều gì. Do đó, cha mẹ Sư cho phép xuất gia. Năm mười lăm tuổi, Sư tụng đọc kinh đã trọn năm bộ. Sư thọ giới tại chùa Gia Tường ở Việt Châu, lại đến chùa đó tập học tỳ-ni. Sau năm năm, Sư đến chùa Long Hưng ở Thượng Nguyên nghe học Kinh Hoa Nghiêm, Luận Du-già.

Đầu niên hiệu Trinh Nguyên (785) Sư vào điện Phật chùa Bạch Mã ở kinh đô Lạc Dương, thấy có vật phát ra ánh sáng, bèn tìm tòi lấy xem thử là kinh pháp gì, mới biết đó là quyển "Hành Tây Phương hóa đạo" của Đại Sư Thiện Đạo. Sư thấy vậy rất vui mừng, chú nguyện đó rằng: "Nếu ta có duyên với Pháp môn Tịnh Độ thì xin cho tập văn nầy ánh sáng lại hiện". Sư phát thệ nguyện vừa xong, quả nhiên lại thấy sáng loáng, trong ánh sáng đó có hóa Phật và các vị Bồ-tát nhiều vô số. Sư bèn đến trong ảnh đường thờ Đại Sư Thiện Đạo. Từ chân tượng hóa thành thân Phật, nói với Sư rằng: "Ông y theo tôi thi thiết lợi lạc chúng sanh đồng sanh An Dưỡng". Sư bỗng như có sở chứng, bèn hướng về phương Nam đi đến chùa Quả Nguyện ở Giang Lăng, gặp một vị Pháp Sư nói với Sư rằng: "Ông muốn giáo hóa người, nên đến xứ Tân Định, duyên của Ông ở đó". Nói xong, liền biến mất, chỉ còn mùi hương và ánh sáng, hướng về phía Tây mà đi. Đến lúc Sư đến Mục Quận, vào thành khất thực có được tiền, Sư bèn dụ trẻ con xưng niệm hồng danh Phật A-di-đà, cứ một câu thì trao cho một tiền. Qua hơn một tháng, trẻ con đông đúc kính mến niệm Phật, ai niệm nhiều thì cho tiền, như vậy suốt một năm, tất cả kẻ nam người nữ hễ thấy Sư, thì liền xưng niệm "A-di-đà Phật", Sư bèn lập ra Đạo tràng Tịnh Độ ở núi Ô Long, lập đàn ba cấp, nhóm họp mọi người vào nửa đêm hành đạo xưng tán. Trong hai mươi bốn tiết thường năm thì xưng dương tịnh bang, hễ gặp ngày trai, thì nhóm họp hơn ba ngàn người do Sư giáo hóa lên tòa, khiến kẻ nam người nữ trông thấy khuôn mặt Sư thì liền lớn tiếng xưng niệm "A-di- đà Phật", Phật từ trong miệng ra, liên tiếp niệm mười câu thì có mười Phật nối nhau tuôn ra tướng trạng như xâu chuỗi nối liền. Sư bảo rằng: "Ngươi nào thấy được thân Phật thì được vãng sanh".

Đến tháng 10 niên hiệu Trinh Nguyên thứ 21 (805), Sư chỉ dạy đại chúng, dặn dò chỉ khuyên gấp tu Tịnh Độ. Nói xong, Sư ngồi kiết già, tự thân phát ra ánh sáng mà thị tịch. Sắc trời biến đổi, gió dữ nổi lên bốn phương, trăm giống chim kêu buồn, núi Ô Long cùng lúc biến thành mầu trắng. Nay mộ tháp Sư hiện còn tại Tử Nham ở Đông Đài thuộc Vu Chân, trải qua năm tháng lâu dài chỉ còn lại nền đá vuông, bên cạnh nền đá có đất, tương truyền đất đó trị bịnh được. Dân chúng trong châu, hễ mắc các chứng bịnh, đều đến đó đốt hương xin lấy đất, uống vào phần nhiều đều lành. Bốn góc nền đá giống như vết bánh xe.

Liên hệ thử bàn:

Ngài Thiểu Khương thuật kệ tán dựa theo tiếng của Trịnh Vệ, biến thể mà thành. Chẳng buồn, chẳng vui, chẳng oán, chẳng giận. Được khúc vận trung bình, thí như người thầy thuốc khéo dùng kẹo mật bôi thoa trộn vào thuốc khó uống để dẫn dụ trẻ nhỏ đưa vào miệng. Nếu chẳng phải đại quyền nhập giả thì sao có thể vận dụng phương tiện độ người nhiều vô cực như vậy.

4. Truyện ngài Pháp Chánh trụ chùa Khai Nguyên ở Giang Châu thời Tiền Đường:

Thích Pháp Chánh, không rõ Sư là người xứ nào. Tâm Sư rỗng rang, cẩn tu quyết hạnh, giữ gìn ba nghiệp, chế ngự sáu căn. Thường ngày Sư tụng Kinh Kim Cương Bát-nhã hai mươi mốt biến, hành trì kính cần không hề biếng trễ.

Đầu niên hiệu Trường Khánh (821), Sư mắc bịnh bị chết giấc. Sư kể lại rằng: "Đột nhiên đến coi u Minh, gặp Minh Vương, Minh Vương hỏi Sư rằng: "Sư bình thường tu tạo ruộng phước gì? Và được thiện quả thế nào?" Sư bèn đem việc tụng kinh mà trả lời. Minh Vương bèn dẫn Sư đến điện, mời Sư lên tòa gấm và thỉnh đọc tụng kinh bảy biến. Từ Minh Vương trở xuống cho đến các người thị vệ không ai chẳng chắp tay. Mọi thứ tra hỏi đánh đập, mách cáo luận bàn dưới thềm thảy đều dừng lặng, không có tiếng động. Sau khi Sư tụng kinh xong, Minh Vương sai một người đưa Sư trở về nhân gian, và tự thân Minh Vương bước xuống thềm cấp vái chào đưa tiễn nói với Sư rằng: "Thượng nhân lại được sống ở đời ba mươi năm, chớ phế bỏ sự tụng trì!" Sư theo kẻ sứ đi được vài dặm, đến một cái hố lớn, tự n hiên bảo Sư cúi đầu nhìn xuống, và bị kẻ sứ xô rớt như rơi giữa khoảng không, tức khắc Sư liền sống lại.

Ban đầu, khi mới chết giấc chỉ có mặt Sư chẳng lạnh, đến lúc Sư sống lại, kể lại việc ấy, khiến người dời tâm cải thiện chẳng phải một. Sau, hơn tám mươi tuổi, Sư mới thị tịch tại chùa Sư ở.

Kế nữa, có Ngài Thích Hội Tông ở huyện Công An, thuộc Kinh Châu. Ban đầu Sư xuất gia làm tăng, không có nghề gì khác. Bỗng nhiên mắc phải bịnh độc cổ chỉ còn da bọc xương. Nhân đó, Sư khổ thiết phát tâm tụng Kinh Kim Cương Bát-nhã, để đợi hết số. Đến qua năm mươi biến, Sư mộng thấy một người bảo há miệng, kéo trong cổ họng ra hơn mười cọng tóc. Đêm đó, Sư mộng thấy ói nhả con giun đất dài hơn một tấc. Hơn tháng sau, nhân đó, Sư lành bịnh. Lúc ấy nhằm khoảng đầu niên hiệu Trường Khánh (821). Có Sa-môn Hạnh Đỗ trông thấy việc ấy. Sau không biết Sư tịch ở đâu.

5. Truyện ngài Thích Thủ Tố trụ chùa Đại Hưng Thiện ở Kinh Triệu thời Tiền Đường:

Thích Thủ Tố, lập tánh cao xa, chẳng giống như đồng bạn. Sư trụ chùa Hưng Thiện ở Kinh Triệu, thường lấy sự tụng trì làm việc gấp. Nơi viện Sư ở vắng vẻ, có bốn gốc ngô đồng xanh tốt đều do tay Sư trồng.

Vào niên hiệu Nguyên Hòa (806 - 821), các hàng khanh tướng thường đến thăm viện Sư. Đến giữa mùa Hạ tự nhiên cây ngô đồng chảy mồ hôi rất dơ y phục của người, như dầu mỡ mà không thể tẩy giặt. Bấy giờ, Tướng quốc Trịnh Công Nhân cùng Thừa Lang lánh nắng, lại ghét nó nhỏ giọt thấm rít, bèn thưa với Sư rằng: "Đệ tử xin chặt bỏ cây này giùm thầy, mỗi nơi trồng lại một cây thông có được chăng?" Đến chiều tối, Sư cười đùa chú nguyện, bảo với các cây ngô đồng rằng: "Ta trồng các ngươi đã hơn hai mươi năm nay, ngươi đổ mồ hôi thấm rít khiến người nhàm ghét đồng như loại cây xấu, không thể thôi nhỏ giọt. Năm sau nếu còn như vậy, ta sẽ chặt làm củi!" Từ đó bèn dứt bặt, không còn chảy mồ hôi nữa.

Ngài lập nguyện không ra khỏi viện, trì tụng Kinh Pháp Hoa ba mươi bảy ngàn bộ. Ban đêm thường có con hạc thuần đi nhiễu lắng nghe kinh. Đến giờ thọ trai thì chim thước đến trong tay Sư mổ lấy thức ăn. Có vị tăng khác dùng thức ăn để dụ các loài chim, đều kinh hãi kêu la mà chết. Đầu niên hiệu Trường Khánh (821), có Sa-môn Huyền U, đề ở Viện đó rằng: "Ba mươi năm tụng ba muôn bộ Kinh Pháp Hoa. Nửa đời chân chẳng đạp bụi trần nơi cửa Viện". Người thời bấy giờ cho là trụ cú. Không rõ về sau Sư mất ở đâu.

Liên hệ thử bàn:

Người chích cây sơn thường lo nó ít giọt, vì mến thương nên khó cầu. Người chặt cây cao sợ nó nhiều cay đắng, chán ghét mà dễ được. Ôi! Cây ngô đồng xanh tốt chảy ra mồ hôi, thật ở đời ít nghe. Đến lúc Ngài Thủ Tố rầy la nó thì năm sau dứt vết. Há có người đệ tử xuất gia chẳng như cây gỗ vô tình kia ư? Đã chẳng có khả năng làm sơn cùng vật cách biệt dơ bẩn vì cao cùng ăn thêm mùi vị của nó ư? Nếu được sự đánh mắng của thầy bạn, lấy khiến hoàn toàn thanh tịnh. Truyền rằng: "Có lỗi thì chớ sợ sửa đổi". Theo trong bổn giáo thì "Hối tội thanh tịnh", như vốn không khác, cần suy nghĩ đó!

6. Truyện Hoa Nghiêm Hòa-thượng ở U Châu thời tiền Đường:

Thích Hoa Nghiêm Hòa-thượng. Không biết Sư họ là gì. Sư trụ ở phía Bắc thành U Châu, thường tụng Kinh Hoa Nghiêm làm tịnh nghiệp, nên người thời bấy giờ thường lấy đề kinh mà gọi Sư. Những lúc Sư tụng kinh, khắp cả thành đều nghe như ở dưới sân vậy.

Vào niên hiệu Vạn Tuế Thông Thiên (696 - 697), Hàn Quốc Công Trương Nhân Nguyện đến làm đô đốc U Châu, ban đêm nghe tiếng tụng kinh từng phẩm rõ ràng, đến sáng ngày, nói với phu nhân rằng: "Đêm qua ở phía Bắc thành có tiếng của Đạo nhân tụng kinh, nghe như ở trước nha thự, Bà có nghe như thế chăng?" Phu nhân hỏi: "Đó là xứ nào ở xa mà có thể được nghe vậy?" Trương Nhân Nguyện bảo: "Nếu không tin thì hãy sai đứa bé chạy ngược sang dò xét thử". Quả nhiên trở về báo lại không sai lầm. Trương Nhân Nguyện bèn thỉnh Sư vào thành. Khi gặp gỡ nhau, Sư hỏi Trương Nhân Nguyện rằng: "Có nguyện sao chẳng báo ư?" Trương Nhân Nguyện đáp rằng: "Hiện tại đang sắm sanh năm trăm bộ pháp phục ca sa để đi cúng dường La-hán". Sư bảo: "Chớ đi đâu xa, chỉ cần đưa đến cúng dường chư tăng chùa Trúc Lâm ở núi Mã An thuộc phía Tây U châu" Đến lúc Trương Nhân Nguyện sai sứ mang hương, pháp y, các vật. . lên núi Phật Lũng đã xa, tìm chùa Trúc Lâm, thì không thấy dấu vết gì, cứ thế vào sâu, leo lên núi cao, thấy một ông lão, bèn hỏi, Ông lão bảo: “Cứ đi theo tôi". Đợi thấy mây tan thì chùa hiện, mọi cảnh vật của thế gian chẳng có, vào chùa lần lượt cúng dường pháp y ca-sa, cuối cùng thiếu hai người, thừa hai phần. Vị lão túc ấy bảo: "Hãy mang hai phần ấy về, một phần cho Trương Nhân Nguyện và một phần cúng dường Hoa Nghiêm Hòa-thượng". Từ đó mới biết Sư là người trong chùa Thánh Trúc Lâm mà đến. Người Sứ ở lại trong chùa một đêm, sáng ngày đi ra thì đã qua năm sau rồi.

Sư hành hóa đã lâu, sau Sư an tọa mà thị tịch, nhục thân không khô héo rã nát. Dân chúng ở Phạm Dương phần nhiều hay nguyện cầu, bấy giờ có nhiều điều ứng nghiệm. Tháp thờ Sư gần đây nhân bị chiến tranh mà hư hoại.

Liên hệ thử bàn:

Từ một miệng tuyên tụng làm sao có thể vào thấu tai mọi người ở xa gần ư? Thông đáp: Gần thì như năng lực nguyện trì Kinh Thiện Pháp, xa thì một lời giảng nói mà tùy loại nghe hiểu. Hoa Nghiêm Hòa- thượng là một thành viên trong chùa Thánh, suy đoán có thể biết.

7. Truyện ngài Văn Chiếu ở núi Bách Thê thuộc phủ Hà Trung thời Tiền Đường:

Thích Văn Chiếu, không rõ Sư là người xứ nào. Vốn người thuần phát chậm chạp, nhưng thấy tượng Phật thì liền vui mừng. Một sáng nọ, Sư đến chùa Bách Thê, đảnh lễ Pháp Sư Đàm Diên, vẽ ảnh xuất gia. Sư chuyên tụng các kinh mà không biết giải thích, thường tự tức giận bởi bẩm thọ tánh trí tối tăm. Bỗng nhiên Sư như giả ngủ, thấy Pháp Sư Đàm Diên thân cao một trượng, mắt sáng như xẹt bắn tứ phía, bảo với Sư rằng: "Điều muốn của ông, ta làm sao có thể làm cho toại nguyện, ta có một quyển kinh thông minh, ông mong cầu điều đó phải kính cẩn mà trì, lấy sự cảm ứng như cúi xuống mà lượm nhặt hạt cải dưới đất". Bèn lấy trong tay áo ra trao cho Sư, thì đó là Kinh Kim Cương Bát-nhã. Sư liền cầm lấy đọc tụng bảy biến rồi liền thức giấc, Kinh như ở tại mắt. Sau đó, Sư niệm tụng không trệ ngại, như đã tập học từ lâu. Khoảng giữa cổ họng và lưỡi của Sư khúc chiết trầm bổng tự nhiên biến vào tiết tấu chẳng phải điệu thường. Từ đó Sư thông minh, mỗi ngày một thay đổi, biện luận hợp với miệng. Người thời bấy giờ cho đó là Bồ-tát Quan Âm giúp đỡ cho Sư, Sư còn bảo: “Thầy ta là Chu Tùy quốc sư. Tất cả các biên tập nghĩa sớ của ta đều nương mộng mị mà thần trao. Ta không hổ thẹn vì đã giúp đỡ.