Những Bài Giảng Về Hoằng Pháp Và Trụ Trì

Hoằng Pháp Và Trụ Trì

Hoằng pháp và trụ trì

(Bài giảng trường hạ chùa Kim Cang, Long An, 2006)

Đức Phật đã giao trọng trách truyền bá chánh pháp cho Tăng Ni, cho nên đối với Tăng Ni, việc hoằng pháp là việc chính yếu để Phật pháp được cửu trụ, thường gọi là Hoằng pháp vi gia vụ. Riêng đối với vị trụ trì, còn có trách nhiệm "Trụ pháp vương gia, trì Như Lai tạng”; không phải trụ trì chỉ là người giữ chùa. Việc quan trọng là "Trụ pháp vương gia”, tức phải ở trong nhà của đấng Pháp vương và "Trì Như Lai tạng”. Như vậy, phải nhận ra ngôi nhà của đấng Pháp vương ở đâu và Như Lai tạng là gì, mới làm được việc này. Không biết thì làm sao vào đó ở và giữ gìn được.

Đức Phật thành đạo ở cội Bồ đề, Ngài đã phát hiện thế giới trùng trùng duyên khởi, đó là ngôi nhà của ba đời mười phương Phật theo tinh thần Hoa Nghiêm. Trên bước đường tu, chúng ta phải bước chân vào ngôi nhà này mới thấy được sự thiên biến vạn hóa mà kinh thường diễn tả là ngộ Tỳ Lô tánh, hiện Tỳ Lô thân và ứng Tỳ Lô dụng.

Trước nhất, phải nhận ra tánh Tỳ Lô và thấy rõ nhà Tỳ Lô trùng trùng duyên khởi và ứng Tỳ Lô dụng là giáo hóa chúng sinh trong mười phương ba đời không cùng tận. Sở dĩ Phật pháp tồn tại từ nghìn xưa cho đến ngày nay và mãi về sau là nhờ từ nhà Như Lai này mà hiện ra tất cả mọi diệu dụng. Vị trụ trì phải nhận chân sâu sắc tinh thần này và sống được với nó.

Điều quan trọng là phải vào nhà Như Lai. Kinh Pháp Hoa dạy rằng nhà Như Lai là tâm từ, hay còn gọi là tâm Bồ đề; không có tâm này, không vào cửa đạo được. Chúng ta phát tâm Bồ đề vì thương chúng sinh và bản thân mình trôi lăn trong sinh tử khổ đau, chấp nhận những cái khổ không đáng. Ta phát tâm Bồ đề, mà Bồ đề là trí giác; nghĩa là ta cầu trí giác hay trí tuệ vô lậu. Vì thế, người tu lấy trí tuệ làm sự nghiệp, tất cả những việc khác đều là phụ; vì không có trí tuệ, không thể vào nhà Như Lai, không thoát ly sinh tử, thì chúng ta tu gì cuối cùng cũng bị lạc đường và bị đọa.

Bồ đề tâm nhất định phải giữ gìn, kiếp tái sinh mới tu được. Chúng ta sợ mất tâm Bồ đề, không sợ mất thân; vì thân ví như cái áo, áo này rách thì có áo khác, tức có thân sau tốt hơn. Tất cả chúng ta ngày nay nhờ đã phát tâm Bồ để ở những kiếp trước, nên tái sinh hiện đời chúng ta mới có thân người, được gặp Phật pháp và được xuất gia tu hành; đó là ba việc khó được mà chúng ta đã được.

Chùa Kim Cang đã từng lưu dấu chân hành đạo của các vị Tổ sư vang danh như Tổ Khánh Hòa, Tổ Khánh Anh. Các Ngài đã làm được nhiều công đức lớn lao nhờ có thân người, thâm nhập Phật pháp và ngộ được tánh Tỳ Lô. Thật vậy, Tổ Khánh Hòa ngộ được Tỳ Lô tánh, mới có thể bán chùa Tiên Linh để mở trường Phật học và thỉnh ba tạng kinh cho Tăng Ni tu học. Ngài dạy rằng có chùa mà không có kinh điển soi đường dẫn bước cho Tăng Ni tu học thì cũng như không. Nói cách khác, không có Bồ đề tâm, cuộc sống của người tu trở nên vô nghĩa. Thiết nghĩ trong kiếp luân hồi sinh tử này, chúng ta đã từng thay đổi biết bao mạng sống, nhưng ngày nay, may mắn gặp được Phật pháp, cần phải bám chặt vào chiếc phao cứu mạng này. Theo kinh nghiệm của riêng tôi, một số người lo giữ chùa cũng không thể giữ được, lo giữ mạng sống thì cũng mất rồi. Chỉ giữ Bồ đề tâm và phát huy Bồ đề tâm, chúng ta mới thoát được những hiểm nạn. Nhờ Bồ đề tâm, mới dám từ bỏ sự nghiệp vật chất, mới tu được. Riêng tôi, với Bồ đề tâm soi sáng, tôi biết đã đúng lúc mình hoằng pháp hay chưa, tức nhận thức được thời kỳ hoằng pháp của chúng ta. Hoằng pháp được mà lại ẩn tu, khiến Phật pháp không phát triển là có tội; nhưng lúc cần ẩn tu, lại hoằng pháp thì mất mạng như không.

Cần ý thức chúng ta đang ở trong thời kỳ nào, thời chánh pháp, tượng pháp, hay mạt pháp. Có nhiều kiến giải khác nhau về ba thời kỳ này. Có người nói thời chánh pháp là 500 năm đầu sau Phật

diệt độ, thời tượng pháp là 500 năm thứ hai và thời mạt pháp là 1000 năm sau. Tuy nhiên, cũng có kiến giải khác để chúng ta có thể nương theo tu hành; theo đó, thời kỳ chánh pháp là thời kỳ ươm mầm của Phật giáo. Nghĩa là thời kỳ mà Đức Phật hiện hữu trên cuộc đời và Ngài trực tiếp giáo hóa. Người may mắn gặp được Phật với thân hảo tướng và đức hạnh toàn vẹn, họ dễ dàng phát tâm Bồ đề và đạt được những Thánh quả, không chút nhọc công. Điều này chúng ta dễ nhận rõ trong thực tế cuộc sống, nếu gặp một bậc cao Tăng đạo hạnh, sáng suốt, chúng ta dễ phát tâm Bồ đề; nhưng ngược lại, thấy một người tu phạm trai phá giới, chúng ta chán nản, khó tu theo.

Thời chánh pháp thể hiện sự đúng đắn nhất, thì chỉ có Phật là đấng Toàn giác, đúng hoàn toàn; còn các vị khác chỉ được một phần giác mà thôi. Như vậy, Phật là biểu tượng quan trọng nhất đối với chúng ta, Phật thể hiện chánh pháp; cho nên trên bước đường tu, chúng ta cần nương vào chánh pháp, tức nương vào Phật.

Thời tượng pháp là thời kỳ giống Phật, giống về hình thức, nhưng phẩm chất bên trong khác. "Tượng” là giả. Ví dụ vua thực thì có quyền cai trị đất nước. Còn ông vua trên sân khấu cũng mặc áo giống như vua, nhưng là vua giả.

Tất nhiên, chúng ta ở thời kỳ cách Phật rất xa, nên phải cố tìm được Phật. Tu Pháp Hoa, Ngài Trí Giả nói rằng Ngài thấy hội Linh Sơn của Phật chưa

tan, nghĩa là thấy Phật thực còn đang thuyết pháp. Vì Ngài vẫn trụ được trong thời kỳ chánh pháp, mới thấy Phật và nghe được pháp âm của Phật, mới đắc đạo, làm Tổ. Còn chúng ta ở trong thời tượng pháp hay mạt pháp, mà nương theo "cái mường tượng giống Phật”, chắc chắn khó đắc đạo.

Kinh Pháp Hoa dạy rằng Phật thực không nhập diệt, tức không có sinh tử. Chúng ta phải tìm Phật không sinh tử và tu với Phật không sinh tử. Phật không sinh tử của chúng ta đang ở thế giới Vô sanh và Ngài hiện lên thế giới sinh diệt để thuyết pháp giáo hóa. Và giáo hóa người sinh diệt xong, Ngài nói rằng việc đáng làm đã làm, người đáng độ đã độ, điều đáng nói đã nói và Phật nhập Niết bàn. Đức Phật cũng cho biết Ngài ở Ta bà hoàn mãn việc giáo hóa độ sinh xong, thì trở về thế giới Thường Tịch Quang. Tất nhiên, ai muốn gặp Phật thì đến đó.

Trí Giả đại sư căn cứ lời dạy này, tìm thấy Phật ở Thường Tịch Quang và thấy Phật đang thuyết pháp. Người không thấy Phật, mới nói Phật không còn hiện hữu và tùy tiện sống, làm sao đạt kết quả tốt đẹp trên bước đường tu. Phải thấy Phật còn đang thuyết pháp và đang hộ niệm chúng ta, mới tiến tu được. Thật vậy, Phật nhắc ý này trong kinh Hoa Nghiêm rằng niềm tin là mẹ sinh ra tất cả công đức lành. Chúng ta đặt trọn niềm tin ở Phật, ở lời dạy của Phật và thực hành theo sự chỉ dạy của Ngài, sẽ thấy công đức từ từ

sinh ra và đi lần vào thế giới Phật; nói cách khác là thấy Phật.

Đức Phật thực có một, nhưng Ngài thành Phật ở thế giới này có tên này, ở nơi khác, có tên khác và Ngài làm Phật sự chưa từng dừng nghỉ. Ý này được Phật chỉ rõ trong phẩm Như Lai Thọ Lượng thứ 16: "… Từ ta thành Phật đến nay trải qua vô lượng vô biên a tăng kỳ kiếp thường ở Ta bà, thị hiện sanh thân trong nhiều quốc độ thuyết pháp giáo hóa vô số chúng sanh, thọ mạng sai khác, tùy theo loại hình mà khai phương tiện chỉ bày chân thật thậm thâm vi diệu …”.

Nhận thức sâu sắc sự hiện hữu vĩnh hằng bất tử của Pháp thân Phật, chúng ta cảm nhận được rằng ở trên ta, ở trong ta và xung quanh ta, chỗ nào cũng có Phật. Ở ngay trong chùa này cũng có Phật, không có Phật thì làm sao Hòa thượng Kim Cang ngộ đạo. Trí Giả đại sư thấy Phật đang thuyết pháp. Nhật Liên Thánh nhân thấy ở đâu cũng có Phật và các Thiền sư đắc đạo cũng nói tội nghiệp cho những người cõng Phật đi tìm Phật, do vì vô minh vọng kiến ngăn che, ví như người mù không thể nào thấy Phật dù Ngài đứng trước mặt họ.

Quý vị trụ trì chắc cũng nhận rõ ý này. Có người tu rất bình thường, nhưng làm được những Phật sự quan trọng, tưởng họ giỏi; nhưng khi họ đánh mất mối tương quan với Phật, không nhận được sự hộ niệm của Phật nữa, thì cởi bỏ áo tu, hoàn tục, không làm được gì. Thiết nghĩ khoác áo tu, ít nhất cũng

quét dọn chùa, nên cũng được Phật che chở; nhưng từ bỏ ân huệ của Phật, rời chùa đi ra là mất hết. Đức Phật còn đang che chở ta, nhưng ta không thấy không biết. Đối với tất cả chúng ta, điều quan trọng là phải nhận ra Phật để từ đó tu, nhất định đạt kết quả tốt đẹp.

Pháp căn bản mà Phật dạy chúng ta là Tứ Thánh đế, theo đó thực hành để thấy Phật. Tứ Thánh đế có sanh diệt Thánh đế và vô sanh Thánh đế. Đứng về mặt vô sanh mà quán tứ Thánh đế, Phật nói rằng không có sinh tử, tức Phật tánh, Pháp thân không có sinh tử. Nhưng vì bị nghiệp ngăn che, tác động khiến chúng ta thấy có sinh tử. Ví như chúng ta ngủ, chiêm bao thấy đủ mọi việc. Sinh tử mà chúng ta đang sống, đang thấy giống như giấc mơ, tỉnh dậy thì mất. Cuộc đời này là giấc mộng dài, giấc mơ là giấc mộng con trong giấc mộng dài. Tỉnh giấc mộng dài thì tất cả mọi việc tốt xấu của cuộc đời đều tiêu tan.

Nhận chân được vô sanh Thánh đế và từ đây khởi tu, chúng ta đi tắt vào năm căn lành để phát triển đạo hạnh. Năm căn lành là tín, tấn, niệm, định và huệ giúp chúng ta nhận ra Phật và đưa chúng ta đi vào thế giới Phật. Cần tuần tự phát huy năm căn lành này.

Trước nhất, khi tu chúng ta đặt trọn niềm tin ở Đức Phật, vì ta biết chắc chắn rằng có Phật hiện hữu trên cuộc đời này, như Trí Giả sống cách Phật cả ngàn năm mà Ngài nói thấy Phật hiện đang thuyết

pháp; còn Ngài Nhật Liên thì nóiở đâu cũng có Phật. Ta tin có Phật, có thế giới Phật thực và Đức Phật chúng ta là bậc siêu tuyệt trên thế gian, cho nên chúng ta sẵn sàng từ bỏ cuộc đời để đi tìm Đức Thế Tôn và thế gới của Ngài. Khởi đầu con đường tu của chúng ta là như vậy. Các Thầy tu không có mục tiêu như thế, chắc chắn không giống Phật, không vào đạo được.

Tin có Phật, mới đi tìm Phật. Chúng ta tìm Phật trong kinh điển, xem những điều ẩn dụ Ngài chỉ dạy để biết Phật ở đâu. Hạ quyết tâm tìm Thầy học đạo, tìm Phật trong kinh điển là người có căn lành, nhất định có kết quả tốt đẹp, như Thầy Tổ chúng ta đã từng được. Căn lành thứ ba là niệm tâm, tức tâm tập trung để tìm Phật, để chứng nghiệm giáo lý Phật dạy. Nhờ tập trung niệm tâm soi rọi vào pháp Phật, chúng ta nhận ra yếu nghĩa, theo đó tu hành, sẽ thành tựu những việc Phật dạy. Và đi sâu quán chiếu vào con người thực của chúng ta là định và huệ. Định là tâm hồn bình ổn và huệ là trí giác, nên thâm nhập vào thế giới Phật, thấy được Phật, nghe được pháp. Từ đó, nhìn vào cuộc đời, biết chỗ hiểm nạn tránh được và chỗ cần đến để giáo hóa. Vì vậy, vượt được đường hiểm sinh tử bằng định và huệ của chúng ta. Pháp này đối với Thầy trụ trì rất quan trọng, vì có người tốt đến, ta biết họ muốn gì, nhờ gì, ta sẵn lòng giúp đỡ và tạo điều kiện cho họ phát tâm. Thành tựu pháp như vậy, ngồi yên vẫn giáo hóa được chúng sinh hữu duyên. Ta chỉ cần người hữu duyên tìm đến và cần họ phát tâm Bồ

đề. Còn vọng tâm muốn độ người giàu, người giỏi không thể được.

Mong rằng tất cả quý vị trong mùa an cư, thể nghiệm được pháp Phật, thăng hoa trên con đường giác ngộ, giải thoát và làm lợi lạc cho chúng hữu tình.

Đạo Đức Hành Chánh

Đạo đức hành chánh

(Trường hạ chùa Phật Tích Tùng Lâm)

Đọc báo chí hằng ngày, chúng ta thấy có đề cập đến vấn đề cải tổ luật hành chánh. Về sinh hoạt đạo pháp của chúng ta cũng có luật hành chánh. Làm thế nào để kết hợp luật hành chánh của đạo và đời để chúng ta điều hành Phật sự được dễ dàng và hợp pháp.

Trước nhất, quý thầy cần có khái niệm sơ lược về luật hành chánh của xã hội, còn có tên là công pháp. Đó là những quy định mà toàn dân phải chấp hành, thí dụ như điều luật chung về tổ chức chính quyền, đường sá, nhà dân phải cách đại lộ bao nhiêu thước, việc giải tỏa nhà dân để làm công trình lợi ích chung thì Nhà nước phải đền bồi như thế nào, v.v...

Ngoài luật hành chánh của quốc gia, còn có luật hành chánh quốc tế gọi là công pháp quốc tế, thí dụ quy định về ranh giới quốc gia, về quyền kiểm soát trên đất liền hay trên không phận hoặc hàng hải, v.v... mà các quốc gia đã ký kết với nhau và phải tôn trọng.

Trở lại vấn đề hành chánh trong đạo Phật của chúng ta. Khởi đầu từ thời đức Phật bắt đầu thành đạo và lập giáo khai tông, thì pháp quy y Tam bảo được coi là tuyên ngôn của đức Phật. Đức Phật quy định rõ người nào tôn trọng Tam bảo thì trở thành đệ tử Phật, nếu không theo ba pháp quy y thì không phải đệ tử Phật. Như vậy, dù là đệ tử xuất gia hay tại gia đều phải tuân thủ ba pháp quy y của Phật đặt ra.

Trong ba pháp quy y, quy y Tăng rất quan trọng, cần được triển khai. Theo Phật, chư Tăng phải sống trong lục hòa, sống ngoài lục hòa không phải là Tăng. Đó là ý quan trọng mà quý Thầy phải cân nhắc. Lục hòa, nói rõ là lục hòa kỉnh pháp, chư Tăng phải sống hòa hợp, không ai bắt buộc, nhưng đó là tuyên ngôn của đức Phật, nên chúng Tăng tất yếu phải tuân thủ. Thực tế lịch sử cho thấy khi chúng Tăng tôn trọng pháp lục hòa thì Phật pháp hưng thạnh; không sống lục hòa thì Phật pháp suy đồi và nhất là chư Tăng càng đông mà không hòa hợp thì càng tai hại hơn.

Thiết nghĩ muốn Phật pháp trường tồn, chúng ta cần thể hiện lục hòa pháp trong cuộc sống. Điều này không mang tính áp chế, nhưng có tính tự nguyện. Thật vậy, đạo đức của Phật giáo có tính chất tự nguyện để rèn luyện cho người thành Hiền thánh.

Vì vậy, chúng ta căn cứ vào sáu pháp hòa kỉnh để xây dựng Tăng đoàn, đó là luật Phật chế mà chúng ta phải tuân thủ. Trong thời Phật tại thế có

phần khắt khe hơn, vì đã xuất gia thì tất cả mọi thứ đều trở thành công hữu, không có tư hữu. Quý thầy thử nghĩ xem khi tư cách một người đã nâng lên Hiền thánh, tức đã phá được ngã chấp, pháp chấp thì không có sở hữu nào nữa, kể cả mạng sống bản thân cũng không quan tâm. Rõ ràng chỉ có hàng Thánh được giải thoát hoàn toàn mới không lệ thuộc tài sản và mạng sống. Đó chính là mục tiêu của chúng ta từng bước phấn đấu để đạt cho được.

Thực tế, đức Phật là tấm gương sáng về pháp này. Ngài là bậc đại Thánh không sở hữu bất cứ tài sản nào, mặc dù hàng đệ tử tín tâm dâng cúng cho Ngài quá nhiều. Như Trúc Lâm tịnh xá của Tần Bà Sa La cúng dường Phật, nhưng Ngài chẳng hề coi đó là tài sản của Ngài hoặc đức Phật nhận sự dâng cúng Kỳ Hoàn tịnh xá mang tầm cỡ quốc gia, mà cũng không hề bận tâm gì đến nó.

Bước theo dấu chân Phật, trước tiên chúng ta xả ly vấn đề sở hữu tài sản, tức là bỏ chấp pháp và kế đến là phá ngã chấp để đạt vô ngã, thì mạng sống chúng ta cũng không coi nó quan trọng. Nói cách khác, chúng ta công hữu mạng sống của mình, tức mạng sống của chúng ta tùy thuộc ở tổ chức quyết định, danh từ đạo gọi là Tăng sai. Tập thể Tăng quyết định ta làm gì thì phải làm việc đó.

Thể hiện tinh thần này, tôi làm việc gì đều do Tăng sai, vì mạng sống của tôi đã hoàn toàn hiến dâng cho đạo, không phải của riêng tôi. Có thể khẳng định từ khi xuất gia tham dự vào Tăng

đoàn thì mạng sống của người tu tùy thuộc ở chư Tăng quyết định. Chư Tăng giao công việc quản lý chùa hay làm trụ trì thì ta chấp hành làm việc ấy. Riêng tôi, Giáo hội giao cho tôi công việc thuyết pháp, tôi phải làm tròn trách nhiệm ấy. Nói chung, người tu sĩ được Giáo hội phân bổ làm gì, ta theo đó mà thi hành. Điều đó thể hiện đúng nghĩa xuất gia thuộc về công hữu, không có tư hữu ở thời kỳ Phật tại thế.

Ngày nay, vấn đề này hiểu thế nào? Chúng ta đều biết Giáo hội có kết hợp Hiến chương và Nội quy các ban ngành với Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước. Như vậy, Hiến chương và Nội quy của Giáo hội được xây dựng căn cứ trên Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước. Và chính phủ Việt Nam công nhận chính thức rằng Giáo hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức duy nhất đại diện cho Tăng Ni Phật tử Việt Nam trong và ngoài nước. Giáo hội Phật giáo Việt Nam có quyền quản lý Tăng Ni Phật tử và toàn thể tự viện tại Việt Nam. Điều này có nghĩa là tập thể lãnh đạo, thí dụ tôi là ủy viên của Hội đồng Trị sự, tức một thành viên của Giáo hội. Giáo hội phân bổ tôi làm Trưởng ban Hoằng pháp. Tôi thực hiện nghĩa vụ của Giáo hội giao phó, nên Giáo hội phải có trách nhiệm bảo hộ công việc của tôi. Hoặc một thầy nào được Giáo hội bổ nhiệm làm trụ trì một tự viện. Vị trụ trì ấy khi muốn tu bổ, sửa chữa chùa tất nhiên phải tuân theo thủ tục hành chánh do Giáo hội quy định. Vì chùa là một cơ sở của Giáo hội, nên phải tuân theo luật, đơn xin phép sửa chùa

phải thông qua Ban Đại diện của cấp quận, hay tỉnh, thành phố, Trung ương.

Về luật hành chánh của Nhà nước trước kia có nhiều cửa, nhiều cách, nên công việc không được hiệu quả. Từ đó, Nhà nước đã có sửa đổi thành luật một cửa, một dấu để dễ quản lý và giải quyết việc cho dân nhanh chóng.

Về phần Giáo hội của chúng ta cũng phải xây dựng luật hành chánh có tính cách gọn nhẹ trong việc quản lý từ cấp quận huyện đến trung ương cho được thông suốt, nhẹ nhàng. Nhân sự không cần đông, nhưng làm được việc tốt là mục tiêu phấn đấu của Giáo hội đề ra. Hòa thượng Hiển Pháp mới làm thí nghiệm bằng cách tổ chức khóa huấn luyện hành chánh đầu tiên vừa được mở tại Văn phòng 2 Trung ương Giáo hội trong những tháng vừa qua để quý thầy cấp tỉnh, thành học tập. Và từ đó, rút kinh nghiệm triển khai cho các khóa huấn luyện hành chánh cấp huyện và trụ trì. Trước kia chỉ có tổ chức huấn luyện trụ trì để xây dựng tư cách của vị sư quản lý chùa; nhưng nay có thêm phần huấn luyện hành chánh để giúp cho trụ trì biết rõ mối quan hệ với chính quyền theo đúng luật của Giáo hội và luật pháp Nhà nước.

Trong phần xây dựng luật hành chánh của Giáo hội, trước mắt có Hiến chương, Nội quy và các văn kiện liên hệ. Những phần này đều có các vị chuyên môn phụ trách triển khai, không phải công việc của tôi.

Riêng tôi, đối với lớp học này, được Giáo hội giao cho việc trình bày vấn đề đạo đức hành chánh. Đây có thể coi là một khái niệm khá mới mẻ.

Có thể khẳng định rằng Phật giáo chúng ta không phải là một cơ chế có tổ chức quản lý hành chánh giống như tổ chức hành chánh của quốc gia hay của quốc tế, hoặc của các tôn giáo khác. Mỗi tôn giáo khác đều có cách quản lý hành chánh khác nhau.

Riêng Phật giáo là một tổ chức rất đặc biệt, dù là tổ chức Phật giáo thế giới mang tính toàn cầu nhưng lại không hề có tổ chức quản lý hành chánh mang tính bó buộc nào cả. Thật vậy, điển hình như tổ chức Tăng già thế giới hay Hiệp hội Phật giáo thế giới vẫn thường xuyên kết hợp những tổ chức Phật giáo ở các nước trên toàn cầu hội họp hàng năm, nêu lên những hoạt động nổi bật của Phật giáo khắp năm châu và vạch ra hướng đi cho việc truyền bá chánh pháp mang an lạc cho toàn nhân loại. Công việc của những tổ chức Phật giáo thế giới này thật lớn lao và cao cả, nhưng thực ra cũng chỉ mang tính cách liên hữu, đưa ra mô hình chung cho các nước theo lý tưởng Phật Đà, mà không hề áp đặt họ phải tuân thủ, nên cũng chẳng có biện pháp chế tài nào khi các nước không thực hiện chủ trương mà hội nghị đã nêu ra! Mới nghe qua thì thấy điều này thật khôi hài, vì hội họp để rồi chẳng đi đến đâu. Tuy nhiên, đó mới chính là tinh thần cao quý của những người con Phật, hội họp trong chánh pháp, nói năng

trong chánh pháp và thể hiện việc làm đúng chánh pháp. Áp lực, đe dọa, giết chóc, mua chuộc, trao đổi quyền lợi hai chiều, v.v..., nói chung mọi thứ tính toan, xấu ác không thể nào có trong hành trang của người con Phật chân chính trên bước đường truyền bá giáo pháp cao thượng. Chính vì vậy, giáo quyền, giáo sản và giáo chế không hiện hữu trong tổ chức Phật giáo. Từ đó, có người định nghĩa Phật giáo là một tổ chức không có tổ chức!

Tinh thần này thể hiện rõ nét trong công việc truyền bá của các vị Tổ sư. Trên bước đường truyền bá đạo pháp đến những nơi hữu duyên, các Ngài chẳng có tài sản nào ngoài một y một bát. Nhưng phải nói một thứ tài sản tuyệt vời luôn hiện diện bên trong các ngài: đạo đức và tri thức, tức tâm đức và tuệ đức. Với hai bàn tay không, thong dong ngồi nghỉ chân dưới bóng cây, tưởng chừng như Tổ sư chẳng làm được việc gì. Thế mà chẳng bao lâu, những vườn thuốc quý được các Ngài gieo trồng, chữa lành bệnh cho bao người, kẻ canh tác gặt hái được hoa màu tươi tốt dưới sự chỉ dạy của Ngài, người bất bình trước thế sự đảo điên cũng tìm thấy được hướng đi an lành mà Tổ vẽ ra cho họ. Theo Tổ, người giàu có thì biết chia sẻ, người nghèo thì biết phấn đấu vượt qua khó khăn, không ngồi yên than trời trách đất hay oán hận người khác, v.v... Các vị Tổ sư hành đạo chẳng tập hợp, tổ chức dân chúng địa phương sinh hoạt theo hình thức nào cả, nhưng mọi việc vận hành theo một trật tự tự nhiên tốt đẹp, những mối bất hòa được giải quyết trong

tình lục hòa tương thân tương ái. Nói cách khác, đức Phật cũng như các vị Tổ sư độ sanh chỉ sử dụng tâm đức và trí đức để giúp người thăng hoa tri thức và đạo đức.

Ngày nay, quý thầy làm công tác hành chánh của Giáo hội cũng cần suy nghĩ ý này, đừng dùng giáo quyền áp đặt, vì đạo của chúng ta chỉ chú trọng đến tinh thần, đến đạo đức, nên mang tính hòa hợp cao.

Tinh thần lục hòa và kế đến là pháp Yết ma, thiết nghĩ đó là luật muôn đời và đẹp nhất và hay nhất của Phật giáo. Luật Yết ma nghĩa là việc làm nào cũng do tập thể quyết định. Theo tôi, pháp Yết ma hay nhất mà tôi nghĩ không có gì là quá đáng rằng trong tương lai xã hội nào trên thế giới cũng cần theo mô hình này, nếu muốn quyết định của mình thực sự dân chủ, được lòng dân và áp dụng có hiệu quả.

Khi Phật tại thế, với trí đức vẹn toàn, Ngài quyết định mọi việc hoàn toàn đúng. Nhưng khi Phật nhập diệt, Ngài đã di chúc rằng tất cả việc phải do chư Tăng quyết định. Đối với những vấn đề đã có từ thời xa xưa thì Phật đã ban hành luật. Những việc chưa xảy ra thời Phật thì Ngài cho phép chư Tăng làm pháp Yết ma để quyết định. Đặc sắc nhất của bản chất Phật giáo là sự thay đổi luật lệ tùy chỗ, tùy lúc, tùy hoàn cảnh cho thích nghi, hài hòa được với sinh hoạt của người dân địa phương. Tinh thần này thường được gọi là tùy duyên, nhưng bất biến, tức cốt

lõi của giáo pháp không vì sự thích nghi đó mà bị biến chất. Phật giáo vẫn rõ nét là Phật giáo, nhưng cũng không chống trái hay xa lạ với những nét đẹp của văn hóa bản địa. Với tinh thần tùy duyên, đạo Phật không cứng nhắc trong một mô hình nào hay một luật lệ nào. Tính chất phóng khoáng cao đẹp của đạo đức Phật giáo thể hiện đến mức độ chẳng cần đặt ra giáo quyền, giáo chế, giáo sản là vậy. Vì vậy, hình thức kỷ luật của đạo Phật nhẹ nhàng, dễ thương nhất gọi là "mặc tẩn”. Nghĩa là những người không cùng chung lý tưởng thì được đặt ra ngoài tập thể, ngoài tình cảm của chúng ta một cách im lặng, nhẹ nhàng, không cần tuyên bố ồn ào.

Mối tương quan giữa những người con Phật với nhau được kết hợp bằng sợi dây đạo đức và tình người là chính yếu. Đức Phật dạy rằng có thầy cách xa Ngài vạn dặm, nhưng cùng quan điểm và cùng việc làm với Ngài thì coi như thầy đó và Phật là một. Trái lại, ở bên cạnh Phật, nhưng tâm trí và việc làm hoàn toàn khác, thì vẫn cách xa Phật nghìn trùng.

Giáo hội chúng ta chủ trương dùng đạo đức để quản lý gọi là đức trị. Một số thầy Chánh đại diện cấp quận, huyện cần lưu ý điểm này, khi dùng luật pháp điều hành công việc địa phương nghĩa là dùng đức cảm hóa. Ta nói người không nghe, phải tự biết mình thiếu đạo đức. Người có đạo đức, không cần mời gọi, người ta cũng tự tìm đến để nghe dạy. Vì vậy, việc chính yếu là dùng tâm đức để quản lý con

người, không phải áp đặt mà người sợ. Dù người có sợ và làm theo thì điều đó cũng không lâu bền.

Tâm đức là tình thương, đức độ của người lớn để cảm hóa. Trong công việc hoằng hóa độ sanh, chúng ta thấy đức Phật nhiều khi dùng tâm đức mà còn không cảm hóa được. Thật vậy, vì trình độ của người còn quá nông cạn và nhất là nghiệp ác của họ quá sâu dày, khiến cho họ nghĩ toàn điều sai quấy và không thể nào nhận được ý Phật dạy, không cảm nhận được tình thương bao la của đức Phật dành cho họ. Phải trải qua nhiều lần, thậm chí nhiều đời, đức Phật mới giáo hóa họ thuần thục trở thành người tốt, biết chấp nhận được điều hay lẽ phải.

Để đưa người về con đường thánh thiện, chính những tấm gương tốt của đức Phật trong cuộc sống, tấm lòng bao dung của Ngài, nói chung là đức hạnh vẹn toàn của bậc đại Thánh mới có khả năng khai mở tâm trí của người sáng lần ra. Trong kinh chúng ta thường thấy đức Phật không nói thẳng lỗi của người, vì sẽ làm cho họ tự ái, buồn phiền. Ngài thường dùng phương tiện ví dụ để nói việc người khác có tâm trạng tương tự hay nói về một vị Phật khác ở thế giới nào đó đồng cảnh ngộ với họ. Qua những thí dụ ấy, người phạm lỗi tự thấy lỗi mình và tự sửa đổi thành người tốt. Quả thật là tâm đức của đức Phật thật bao la diệu vợi, chỉ vì con người, chỉ vì muốn họ thành hiền thánh, hoàn toàn có lợi cho họ mà Ngài phải lao tâm nhọc trí như vậy !

Tuy nhiên, muốn có được tâm đức, phiền não và nghiệp phải hoàn toàn dứt sạch. Ai là người có được tâm đức vẹn toàn? Đó chính là hình ảnh của đức Phật hiện thân ở thế giới Ta bà không vì một quyền lợi nào, dù là nhỏ nhoi nhất. Xét cho cùng, sự hiện hữu của đức Phật trên thế gian này chỉ vì một mục tiêu duy nhất là giáo hóa độ sanh, trải tâm đức đến cho muôn loài. Tình thương của đức Phật thường ví như tình mẹ thương con vô bờ bến, không chút vụ lợi.

Nếu còn muốn người làm theo ý của mình là còn phiền não, không thể có tâm đức. Chúng ta nghĩ đến Phật, Bồ tát và muốn đi theo con đường thánh thiện của các Ngài cần phải khắc phục tánh xấu ác, đoạn trừ lòng tham, xóa sạch phiền não và nhất là tập tha thứ cho những lỗi lầm vô tình hay cố ý của người. Có như vậy mới tu tạo được tâm đức cho bản thân mình.

Đức Phật hoàn toàn sạch nghiệp, không còn quyền lợi gì cho riêng Ngài, dứt trừ lòng tham, nên phiền não không phát sinh và chỉ có tâm đức dành cho tất cả chúng sanh.

Từ tâm đức vẹn toàn ấy dẫn đến tuệ đức, tức trí tuệ sáng suốt thấy đúng hoàn toàn muôn sự muôn vật trong pháp giới. Dùng tuệ đức, thấy rõ căn tánh, hành nghiệp của mọi người từ quá khứ thấu suốt đến tận vi lai, thấy họ muốn gì, nghĩ gì, làm được gì. Đức Phật mới tùy theo đó dìu dắt họ từng bước rời xa đường ác, tiến trên con đường thánh thiện để cuối cùng đạt quả vị toàn giác như Ngài.

Tóm lại, quý thầy đang tiến theo bước chân Phật, đang lãnh trách nhiệm hành chánh của Giáo hội, cần có những hiểu biết và tuân thủ luật lệ hành chánh căn bản của Giáo hội và Nhà nước để điều hành hoạt động tại địa phương. Ngoài ra, điều quan trọng chính của người tu là sự thể hiện tâm đức và tuệ đức trong mọi Phật sự để bản thân quý thầy luôn an trú trong giải thoát và cũng giúp cho người được an lạc trong mọi Phật sự.

Thành tựu được như vậy, mọi việc đều được giải quyết êm đẹp, người người nhìn nhau trong niềm hoan hỷ và cùng chung sức với quý thầy phát triển ngôi nhà từ bi đời đời tỏa bóng mát an lạc.

Ba Điểm Quan Trọng Đối Với Tân Kỳ Kheo

Ba điểm quan trọng đối với tân Tỳ kheo

(Bài giảng tại đại giới đàn Trí Thủ - chùa Linh Sơn,

tỉnh Lâm Đồng, ngày 25-3-1999)

Các giới tử có phước duyên thọ giới tại giới đàn Trí Thủ. Đó là một bậc cao tăng mà đa số giới tử hiện diện chưa từng được tiếp xúc hoặc gặp gỡ. Ngài là vị trụ trì đầu tiên của chùa Linh Sơn. Và hơn thế nữa, theo bước chân hành đạo của ngài, giáo lý Phật Đà đã được trải rộng khắp mọi miền đất nước. Ngài đã un đúc, giáo dưỡng, đào tạo nhiều vị Tăng tài cho Giáo hội chúng ta. Điểm đặc biệt khó quên nơi ngài, thể hiện hình ảnh một trong những vị tôn túc từng đặt nền móng cho việc xây dựng Giáo hội thống nhất cả nước và ngài đã hoàn thành trách nhiệm Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhiệm kỳ I. Đó là công đức của Hòa thượng Trí Thủ đã thành tựu trong hơn 70 năm hiện hữu trên cuộc đời này.

Tưởng niệm công đức hoằng pháp sâu dày của ngài, khi tôi tổ chức hai khóa đào tạo Giảng sư của Ban Hoằng pháp Trung ương, thì khóa thứ nhất mang tên Thiện Hoa, vị Trưởng ban Hoằng pháp đầu tiên của Giáo hội Tăng già. Và chúng tôi đặt tên cho khóa thứ hai là Trí Thủ, vị Trưởng ban Hoằng pháp ở thời kỳ Giáo hội Thống nhất.

Hôm nay, Tăng Ni thọ giới ở giới đàn mang tên ngài, chứng tỏ chúng ta đã có nhân duyên lớn với Hòa thượng. Vì vậy, theo tôi, chúng ta cần hiểu rõ công hạnh của ngài, ngài tu hành như thế nào mà thành tựu được những Phật sự lớn lao như vậy, để chúng ta cùng noi theo gương sáng ấy ngõ hầu phát huy con đường đạo hạnh của chính mình.

Tôi không rõ về khoảng đời niên thiếu của Hòa thượng, nhưng từ lúc có duyên làm việc chung với ngài, từ năm 1963 trở về sau, tôi thấy rõ nơi ngài tỏa sáng tấm lòng vì đạo. Ngài luôn luôn thương yêu, đùm bọc, che chở chư Tăng và dốc toàn tâm, toàn lực để đào tạo Tăng tài. Về điểm này, chúng ta khó có thể tìm thấy một vị tương tự như ngài.

Chính vì tấm lòng quảng đại dành cho đại chúng như vậy, nên chẳng những chư Tăng miền Trung mà cả ở miền Nam, ngài cũng được chư Tăng hết lòng kính trọng.

Thiết nghĩ trên bước đường tu của Tăng Ni, không có điều gì quan trọng hơn là tấm lòng. Nếu chúng ta làm việc không hết lòng vì Giáo hội, tu

hành không hết lòng vì đạo, vì chúng Tăng, chắc chắn khó làm nên việc lớn.

Chính nhờ học được kinh nghiệm quý báu ấy nơi Hòa thượng, hầu như suốt cuộc đời tôi, cho đến ngày hôm nay, vẫn luôn luôn gắn bó với cộng đồng Tăng lữ. Tôi thấy rõ ràng một số Tăng sĩ thiếu đoàn kết, không sống theo tinh thần lục hòa, chỉ muốn làm theo ý riêng của mình, tách rời sinh hoạt của chư Tăng, của Giáo hội, thì dù có giỏi đến đâu, họ cũng khó làm được việc. Đức tánh quan trọng thứ hai giúp cho Hòa thượng Trí Thủ thành công những việc lớn, là ngài luôn luôn tự xét lỗi mình, không quan tâm đến lỗi người khác.

Năm 1973, khi tôi du học ở Nhật về, gặp tôi, Hòa thượng liền hỏi: "Khi ở Nhật, thầy có nghe thầy Đồng Từ than phiền tôi điều gì hay không. Không hiểu sao khi về nước cho đến lúc qua đời, thầy ấy không đến thăm tôi” (Thầy Đồng Từ vốn là học trò của Hòa thượng, cùng làm việc với Ngài tại Phật học viện Nha Trang). Ngài băn khoăn không biết mình đã làm gì khiến cho học trò buồn. Tôi bạch với Hòa thượng rằng tôi không nghe thầy Đồng Từ nói gì cả. Tôi thầm khâm phục tấm gương khắc kỷ của Hoà thượng, khoan dung với mọi người, nhưng không bao giờ tha thứ cho lỗi lầm của chính mình. Ngài đã thể hiện cách sống cao đẹp của bậc chân tu luôn tự sửa mình.

Hòa thượng cũng dạy rằng nếu xét mình không có lỗi trong đời này, thì chắc chắn cũng đã phạm

lỗi trong nhiều kiếp quá khứ. Điểm này chúng Tăng cần suy nghĩ, áp dụng trong đời tu để sửa đổi bản thân mình. Theo Hòa thượng, có nhiều cách để chúng ta xét lỗi đời trước. Nếu đời này chúng ta sanh ra trong gia đình nghèo khó, thân bịnh hoạn, ngoại hình không dễ coi…, phải tự biết đó là kết quả của túc nghiệp quá khứ. Khi nào đủ 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp như đức Phật thì mới trọn lành, không còn lỗi lầm.

Năm Hòa thượng đã 75 tuổi, tôi cùng đi với ngài ra Hà Nội chuẩn bị Đại hội Phật giáo kỳ I. Tôi thấy ngài cứ 3 giờ khuya, lạy sám hối đủ 108 lạy, không phải lạy tắt như các tu sĩ trẻ thời nay. Ngài dạy rằng lạy sám hối tiêu nghiệp thì tự nhiên hảo tướng hiện, mọi người nhìn thấy mình, lòng họ thanh tịnh và sanh tâm cung kính. Trái lại, người gặp ta mà khó chịu, chê bai, đó là họ chê cái nghiệp của ta. Còn con người thực của ta vốn hoàn toàn trong sạch, nên ta không giận. Người không hiểu đạo, không thấy lỗi mình thường hay than vãn, trách móc.

Khi nghiệp tiêu, giới thể thanh tịnh, thì không cần có giới ràng buộc. Thật vậy, đối với hàng Tỳ kheo thanh tịnh, Phật không cần nói giới. Giới luật được chế ra như 5 giới của người tại gia, thập thiện giới của chư thiên và giới của Sa di, Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, thuộc về giới tướng, nhằm mục đích đối trị nghiệp của chúng ta có từ quá khứ. Vì vậy, khi Tăng Ni thọ giới, chính yếu là giữ giới tướng, không phải giới thể vì giới thể vốn đã thanh tịnh.

Tuy nhiên, giới thể thanh tịnh thật sự thì hảo tướng phải hiện ra.

Theo tôi, người xuất gia lãnh thọ được giáo pháp của Phật và làm nên đạo nghiệp, không đơn giản. Tùy theo nghiệp của từng người mà việc tu hành có khác nhau. Trong đạo thường chia ra 3 hạng người tu: thượng, trung và hạ căn. Các giới tử tự xét xem mình đứng ở vị trí nào, thì phải từ đó mà khởi tu.

Hàng thượng căn gọi là pháp tánh Tỳ kheo, như Xá Lợi Phất, căn tánh thông lợi. Đức Phật không cần dạy bảo nhiều, chỉ nói đơn giản: "Thiện lai Tỳ kheo” thì Ngài liền đắc quả A la hán. Người tu Thiền cũng cần có căn tánh này mà Tổ Tỳ Ni Đa Lưu Chi dạy rằng: "Phi ngộ thượng căn, thận vật khinh hứa”. Phải gặp đúng hạng người này mới truyền tâm được, còn hàng trung, hạ căn không thể vào thế giới của thiền.

Tôi nhớ khi còn là học tăng ở Phật học đường Nam Việt, đến mùa an cư cấm túc, một số thầy cảm thấy buồn rầu vì Hòa thượng Thiện Hòa không cho ra khỏi chùa. Tôi thấy hạng người tu này ra đời sớm nhất.

Còn những người sắp đến ngày kiết giới thì vội vàng đi chợ cho "đã con mắt” và mua sắm đồ dự trữ trong 3 tháng tu. Đây là hạng người lo tích lũy cuộc sống vật chất, kẹt lợi dưỡng cá nhân, được xếp vào hạng giá áo túi cơm, từ lo giữ miếng ăn cho đến ôm giữ chùa như của riêng mình, khó mà đắc đạo.

Riêng những người thực sự hoan hỷ khi mùa an cư đến, xem đó là cơ hội để an trú, thâm nhập Phật pháp, nhất định họ sẽ thăng tiến trên đường đạo. Bản thân tôi khi chưa làm Trưởng ban Hoằng pháp, thường phát nguyện cấm túc trong mùa hạ, nên không bị phiền não thế tục quấy rầy và cũng dễ dàng từ chối việc đi cầu an, cầu siêu cho Phật tử. Ngày nay, vì đáp ứng yêu cầu hoằng pháp, tôi phải đi giảng dạy nhiều nơi trong mùa hạ, nhưng ngoài những giờ này ra, tôi không đi đâu, để dành thì giờ cho việc đọc tụng kinh điển.

Sống với pháp tánh hay chân tánh, dễ gần với đạo. Được như vậy, ta không học ngôn ngữ, nhưng phần lớn là cảm tâm, cảm đức của thầy, nên giới thể trở thành thanh tịnh. Khi còn làm Sa di hầu Hòa thượng Thiện Hoa, giữa tôi và ngài có gắn bó mật thiết vô hình. Tôi linh cảm đúng những điều mà Hòa thượng lên lớp sẽ dạy, kể cả việc cảm nhận được đề thi ngài sẽ ra. Thầy trò hiểu nhau theo cách đó gọi là truyền tâm. Người học đạo biết thầy nghĩ gì và làm theo đó, nên không bao giờ trái ý thầy. Thầy truyền cho ta hạnh và ta cảm đức của thầy để tu. Không cảm tâm thì không thể tu thiền, không cảm đức thì không thể làm thầy. Đó là hai điểm chính đưa ta vào giới thể thanh tịnh.

Điểm quan trọng thứ ba trong việc giáo hóa, là dùng phương tiện ngữ ngôn, văn tự. Thầy bảo trò làm việc gì, cho đến phải rầy la mới chịu nghe. Có vị nương phương tiện để dạy chúng, mặc dù rầy mắng

nhưng thực sự trong lòng rất thương. Nhưng cũng có thầy rầy la mãi rồi thành tật, thành nghiệp.

Người có căn lành đầy đủ, gặp thầy đức hạnh, học rộng tài cao, nương theo thầy ta dễ thăng hoa. Nếu căn lành yếu, gặp đạo sư kém thì nghiệp của thầy trò được nhân lên gấp đôi. Giới tử nào được thầy giỏi, bạn tốt, nên gìn giữ, đừng để mất, khó kiếm lại.

Tóm lại, trên bước đường tu, chúng ta tự xây dựng mình trở thành tu sĩ vì đạo thực sự, gắn bó chặt chẽ với Tăng đoàn. Muốn thành tựu việc lớn, phải phá bỏ cái ta và cái của ta. Hãy quán sát quan điểm của người để tự sửa đổi. Thử đặt mình vào hoàn cảnh của người, để có cách ứng xử đúng đắn. Đừng nên áp đặt người khác phải làm theo mình.

Tôi nhắc nhở các tân Tỳ kheo cần thể hiện mẫu người tu đức hạnh, xứng đáng cho quần chúng kính ngưỡng. Và trong thời đại của quý vị, phải khéo vận dụng mọi cách để cùng nhau hòa hợp, phát triển Giáo hội vững mạnh, thăng hoa cùng đất nước và giữ cảm tình tốt đẹp nhất trong lòng dân tộc.

Ý Nghĩa Thọ Giới

Ý nghĩa thọ giới (Thuyết giảng tại chùa Phổ Quang)

(Bài giảng tại đại giới đàn Quảng Đức,

do Thành hội Phật giáo TP.Hồ Chí Minh tổ chức

tại chùa Phổ Quang, ngày 2-6-2001)

Hôm nay tại giới đàn này, quý thầy phát tâm cần cầu giới pháp. Với tư cách là Hòa thượng tuyên Luật sư, tôi có đôi lời nhắc nhở các vị nên lưu tâm đến tinh thần cốt lõi của giới pháp để áp dụng đúng như Phật dạy trong cuộc sống tu hành.

Phải khẳng định rằng những người đi theo lộ trình của đức Phật mà không tôn trọng giới pháp thì không thể thành Phật được. Tính cách quan trọng và cao quý của giới theo Phật dạy được ví như ánh sáng mặt trời, mặt trăng, như ma ni bảo châu, anh lạc châu.

Mặt trời, mặt trăng tỏa ánh sáng cho muôn loài sinh sống, phát triển. Thiếu hai thứ ánh sáng này tất cả sinh vật không thể tồn tại được. Cũng vậy, nhờ có giới pháp soi đường dẫn lối, chúng ta mới có thể tiến bước trên con đường đạo hạnh và nuôi lớn giới thân, huệ mạng của bản thân mình cũng như

tỏa bóng mát an lành cho chúng sanh nương nhờ. Chính những thành quả ấy đưa chúng ta đến quả vị Hiền thánh.

Giới ví như ma ni bảo châu, tức người thọ lãnh và giữ gìn được giới thì họ sạch được nghiệp và còn tác động cho người có nhân duyên, căn lành gặp họ cũng tiêu trừ được nghiệp chướng.

Thứ ba là giới được ví như anh lạc châu, một thứ báu cao quý nhất, vượt hơn hẳn mọi thứ báu vật của thế gian. Ai tu hành có được anh lạc châu sẽ được Trời người cung kính, cúng dường.

Vì vậy, thể hiện được giới pháp của đức Phật là điều quý báu vô cùng đối với người tu. May mắn thay, chúng ta có được thân người, lại được xuất gia theo Phật, sắp được lãnh thọ chánh giới và trở thành trưởng tử của Như Lai, thay thế Ngài làm lợi ích cho chúng hữu tình trên cuộc đời này. Đó là trách nhiệm vô cùng quan trọng của người xuất gia. Nếu chúng ta không hiểu, không thọ được và không giữ được giới pháp, sẽ mang tội lớn không thể lường nổi. Thật vậy, người thường có phạm tội cũng còn nhẹ; chúng ta mặc áo Như Lai mà phạm sai lầm, tất nhiên phải gánh chịu tội vô cùng.

Quý vị may mắn được lãnh thọ giới pháp và cũng lãnh thọ trách nhiệm quan trọng của đức Phật giao phó. Tuy nhiên, tùy từng người, tùy từng hoàn cảnh mà sự lãnh thọ giới pháp có khác nhau. Từ đó, đức Phật đặt ra giới Sa di, Tỳ kheo, Thức

xoa và Bồ tát giới để làm lợi ích chúng sanh. Vì vậy, có thể nói rằng tất cả giới pháp là phương tiện của Phật để giúp chúng ta tùy theo thân phận mà tiến tu đạo nghiệp, thành tựu quả vị Vô thượng bồ đề.

Giới pháp của đức Phật dạy cao siêu nhất là giới tánh, tức bản tánh thanh tịnh của chư Phật và chúng sanh cùng đồng một thể. Chúng ta cần phải ý thức rõ điều này. Chính vì vậy mà Đức Phật đã dạy rằng Ngài là Phật đã thành, chúng ta là Phật sẽ thành hay tất cả mọi người đều có khả năng thành Phật; đó là giới thể thanh tịnh.

Thật vậy, trước khi có mặt trên cuộc đời làm một chúng hữu tình, ta và Phật đồng nhau trên thể tánh. Nhưng từ khởi điểm tốt đẹp này, chúng ta lại bị vô minh vọng tưởng dẫn dắt đi vào sanh tử luân hồi và trải qua nhiều kiếp trôi lăn trong sanh tử như vậy, bản tánh sáng suốt ban đầu trở thành mờ tối. Từ đó, không biết chúng ta là Phật, mà tự nhận là người khổ đau đầy tham vọng.

Tuy nhiên, đức Phật dạy rằng trên cuộc đời không có sanh tử và khổ đau. Chỉ vì vô minh và vọng kiến thúc đẩy, mới có sanh tử, khổ đau. Hiện nay chúng ta là chúng sanh có khổ đau và vọng kiến vì vô minh, những thứ này ngăn che tánh sáng suốt của chúng ta vỗn đồng một thể với Phật.

Chính vì lý do đó mà đức Phật thường thị hiện làm người, để nói với mọi người rằng ai cũng

thành Phật được và chỉ điều này rồi, Ngài xuất gia tu hành thành Phật. Việc Ngài nói và làm tương ưng với nhau, nên Ngài được tôn danh là bậc Minh Hạnh túc.

Theo Phật dạy, những người có Phật tánh tu hành đều thành Phật, trong khi các tôn giáo đương thời chủ trương rằng con người là sản phẩm của Thượng đế. Quyền quyết định của mình đem giao cho Thượng đế, việc thiện hay ác cũng là của Thượng đế.

Nhưng Phật dạy khác, vận mạng của con người do con người tự quyết định, không ai có thể quyết định thay. Ngài đã phủ nhận hoàn toàn quyền lực của Thượng đế.

Lời dạy của đức Phật đã thể hiện rõ nét trong cuộc sống của chính Ngài. Đầu tiên đức Phật đưa ra quyết định rằng tham vọng thế gian gọi là vọng kiến, vô minh làm cho con người đau khổ, trầm luân sanh tử.

Người ta thường nghĩ rằng tiền bạc, danh vọng, sắc đẹp, ăn, ngủ là quyền lợi của con người. Đức Phật cho biết con người bị 5 thứ ham muốn này chi phối, nên không thấy đường ra khỏi sanh tử. Đức Phật đã hoàn toàn từ bỏ 5 điều ham muốn ấy. Chúng ta xuất gia cũng đi theo con đường của Phật khai thị. Từ đó, quyết tâm thứ nhất của chúng ta là từ bỏ 5 thứ ham muốn trên để dấn thân học đạo và tiến lên Hiền thánh.

Đức Phật đã không vướng bận danh lợi thế gian và Ngài xuất gia học đạo, nhận chân được con người là tối linh trong muôn vật, có thể phát huy được năng lực của mình và vũ trụ. Hay nói cách khác, chính chúng ta tự quyết định được vận mạng của mình và Thượng đế chỉ là người ngoại cuộc.

Theo tinh thần cốt lõi trên của Phật dạy, bước theo dấu chân Phật, chúng ta phải vì đạo không tiếc thân mạng hay tiếc đạo Vô thượng hơn là tiếc mạng sống hữu hạn này. Các anh em hôm nay phát chí siêu phương, muốn làm Phật, làm Tổ, phải hết lòng vì đạo, mới có đạo và thành đạo. Còn hạng giá áo túi cơm không đi xa được trên con đường Hiền thánh.

Đức Phật xuất gia với quyết tâm không thành Vô thượng Đẳng giác hay không tìm ra chân lý, Ngài không trở lại cuộc đời. Từ quyết tâm đó, lập trường của Phật là không ăn cơm một nhà hai lần, thể hiện ý chí phải vươn lên. Ngày nay, chúng ta còn ăn cơm của nhà hôm qua là còn đứng lại, chưa tiến bộ.

Trên con đường vạn dặm đi đến chân lý, đệ tử Phật xuất gia cứ đi mãi, tiến mãi không dừng. Lập chí như vậy, chắc chắn sẽ thăng hoa cuộc sống tâm linh và phát huy đạo đức.

Trên bước đường thực hiện Bồ tát hạnh, đức Phật đã đi mãi như vậy mà không quan tâm đến việc ăn, ngủ. Đó là hạt nhân dẫn đến thành quả là Ngài đoạn tuyệt được lòng tham của con người.

Chúng ta còn ưa thích ở nơi này, tu viện nọ, ăn cơm nhà này thấy ngon hơn, là còn kẹt tham ăn, ngủ và kế là kẹt tình cảm đối với tín đồ. Tất cả những thứ này ràng buộc chúng ta không đi xa được và tâm linh không phát triển được. Con đường đạo vì thế trở thành mờ mịt trước mắt chúng ta.

Có thể khẳng định rằng ai xuất gia tu hành đúng theo Phật dạy, từng bước thăng hoa; không đúng thì phải ngược chiều đi xuống.

Đức Phật đã nguyện không thành Phật thì không bao giờ trở lại với chúng sanh. Con đường đạo của chúng ta đi rõ ràng là đi thẳng. Các vị Tổ sư cũng dạy người xuất gia không quay lại con đường thế gian ví như người nhổ nước bọt, không ăn lại nước bọt đã nhổ ra. Không tu thì thôi, đã tu thì phải tu cho đắc đạo.

Đức Phật đã có lúc nỗ lực tu hành đến mức không ăn, không ngủ nghỉ, chỉ còn da bọc xương mà Ngài vẫn không thay đổi quyết tâm kiên cố ấy.

Vì đạo đến độ quên ăn, mới tìm được pháp thực và không ngủ mới đi sâu vào thiền định. Đức Phật sử dụng thiền định thay cho ngủ nghỉ, Ngài đã tiến gần đến Vô thượng đẳng giác và mấp mé bờ đạo, Ngài mới ngồi ở cây bồ đề thâm nhập đại thiền định, chứng được túc mạng minh, thiên nhãn minh và lậu tận minh. Nói cách khác, vô minh tan thì minh hiện là điều quan trọng nhất của người tu.

Tam minh hay tâm trí sáng, thì phiền não trần lao nhứt thời bị đốt cháy. Chứng được túc mạng

minh, đức Phật biết rõ mối tương quan tương duyên giữa Ngài và người thì mọi thứ ân oán của cuộc đời không còn chi phối được Ngài. Người xấu hay tốt đến với Phật, Ngài đều biết tường tận. Đức Phật đã khẳng định rằng Đề Bà Đạt Đa chẳng những phá hại Ngài đời này, mà từ nhiều đời trước, khi Ngài phát tâm hành đạo Bồ tát, Đề Bà đã dùng nhiều cách xấu ác để hại Ngài. Nhưng đức Phật vẫn nương theo sự phá hại ấy mà thăng hoa trên con đường Hiền thánh.

Trên bước đường tu, chúng ta biết mối tương quan tương duyên giữa mình và người, mới từng bước tháo gỡ được. Tôi cũng theo lời Phật dạy xem bạn đồng học, đồng tu đối xử với tôi như thế nào. Gặp người oán thì tôi biết mình đã gieo oán thù với họ trong kiếp quá khứ hay gặp người có thiện cảm, hỗ trợ tôi trong việc Phật sự thì cũng biết mình đã từng tốt với họ.

Chính nhờ biết rõ sự quan hệ của Phật với người từ nhiều kiếp cho đến đời này, nên trên bước đường độ sanh, đức Phật đến nơi nào cũng đều sử dụng được pháp tương ưng với tình cảm, ước mơ, hay suy nghĩ... của họ. Vì vậy, Ngài thành công dễ dàng trong việc giáo hóa người.

Kế đến, nhờ chứng Thiên nhãn minh, đức Phật biết được mọi việc xảy đến cho người trong hiện tại, mới uốn nắn được họ đi theo con đường thiện. Và tam minh thứ ba là Ngài thấu suốt diễn biến tương lai của mọi loài hữu tình, tức lậu tận minh.

Với sự hiểu biết hoàn toàn sáng suốt của tam minh, đức Phật đi vào pháp giới trùng trùng duyên khởi, nghĩa là tương quan tương duyên giữa các loài chúng sanh và giữa các hành tinh. Đó là các pháp sanh diệt mà Ngài đã thông suốt, lúc ấy Ngài giáo hóa Bồ tát siêu hình trong mười phương. Giáo hóa những vị này thuần thục rồi, đức Phật mới trở lại thực tế cuộc sống của con người; tức Ngài từ thế giới thanh tịnh vì lòng bi mẫn mà sanh lại thế gian này với mục đích duy nhất là giáo hóa người.

Thực tế cho thấy đức Phật từ Bồ đề đạotràng thành Vô thượng đẳng giác và Ngài xuống Lộc Uyển độ 5 anh em Kiều Trần Như. Vì Phật biết rõ túc mạng và căn tánh của 5 vị này, nên Ngài giáo dưỡng họ, đều đắc quả vị La hán. Từ nơi đây, đức Phật mới bắt đầu lập giáo khai tông.

Có thể hiểu rằng ở Bồ đề đạo tràng, một môi trường hoàn toàn sáng suốt của bậc đại giác ngộ, thì chắc chắn giới tánh thanh tịnh, đức Phật không cần nói giới. Nhưng ở Lộc Uyển, để độ con người còn nhiều lỗi lầm, đức Phật mới đưa ra những điều không nên làm để họ nương theo, thành tựu được những việc thánh thiện. Đó là thời kỳ mà giới tướng khởi sự hình thành và bắt đầu với ba pháp quy y. Ngoài ba pháp quy y ở Lộc Uyển, không có giới điều nào khác.

Đức Phật quy định rằng ai muốn thành đệ tử Ngài phải tuân thủ ba pháp quy y. Nghe qua điều này thấy đơn giản, nhưng suy nghĩ sâu xa mới thấy

tính quan trọng của ba pháp quy y. Chúng ta thường đọc tụng hằng ngày ba pháp quy y, nhưng thử hỏi quý vị đã quy y được thực sự hay không. Trong đời tôi thường suy nghĩ và cân nhắc tinh ba của pháp quy y để tiến tu đạo nghiệp.

Đầu tiên, quy y Phật là hướng về Vô thượng bồ đề. Pháp này rất quan trọng, vì trong cuộc đời tu học, còn điều gì chưa biết thì còn phải học; đó là quy y Phật đối với tôi. Thật vậy, Phật nghĩa là trí tuệ sáng suốt hoàn toàn, hiểu biết bao trùm muôn sự, muôn vật. Vậy chúng ta theo Phật để học Phật, biết như Phật.

Quy y Phật để biết việc xảy ra trên cuộc đời, thấu rõ mối tương quan giữa ta và người và giải quyết được mọi việc một cách tốt đẹp trong hiện tại cùng muôn kiếp về sau. Ngày nào chúng ta chưa đạt được túc mạng minh, thiên nhãn minh và lậu tận minh, thì còn phải nỗ lực tu học để phát huy tam minh của chính mình.

Thứ hai là quy y pháp. Pháp là nguyên tắc sống. Trong cuộc sống, chúng ta thường bị hai thế lực thiên nhiên và xã hội chi phối. Mọi phiền não đều phát sinh từ hai tác động này. Thử nghĩ xem mọi người buồn giận, khổ lo hay bị lục dục thất tình sai khiến cũng chỉ vì chịu sự tác động của xã hội, của loài người. Chúng ta tu hành cố thoát được lực chi phối của xã hội, của lục dục thất tình.

Ngoài ra, con người còn bị thiên nhiên hay nói khác là trời đất, khí hậu, nóng lạnh ảnh hưởng

đến thân tứ đại. Nếu thân này không tương ưng được với sự thay đổi của khí hậu, không chịu nổi sự ô nhiễm của trời đất thì bệnh tật sẽ từ đó phát sinh, đó là thân bệnh. Nếu tình cảm không hợp với những gì xã hội quy định, phiền não cũng phát sinh, là tâm bệnh.

Chúng ta tu hành, quy y pháp là tuân thủ định luật tự nhiên và xã hội. Không theo được hai định luật này, nhất định luôn luôn khổ sở. Sống ở xã hội này mà mơ ước được như xã hội khác, làm sao toại nguyện được, phải khổ thôi. Vì không muốn nhưng bị áp đặt, nên người ta thường than thở là sao cứ phải làm cái không muốn! Như vậy là không hiểu pháp, không tuân thủ pháp.

Đối với tôi, chỉ làm những gì tôi muốn là quyết tâm tụng kinh, lạy Phật, khổ hạnh, thiền định, v.v... Vì vậy, quy y pháp rồi, chúng ta không còn kẹt sự chi phối theo nguyên lý của trời đất, không còn vướng bận với nguyên tắc sống của xã hội. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta bất cần nguyên tắc sống của thiên nhiên và xã hội.

Đức Phật dạy chúng ta tu hành thuận theo pháp thế gian nếu còn sống trong xã hội để giáo hóa độ sanh, thuận theo trời đất thì thân không bệnh, tâm không buồn, được tự tại giải thoát.

Quy y Tăng, theo tôi là quan trọng nhất. Từ ngày xuất gia cho đến nay hơn 50 năm, tôi vẫn nguyện từ đời này cho đến nhiều kiếp về sau, vẫn luôn sống trong tập thể Tăng. Muốn được như vậy, phải tùy thuận

Tăng chúng. Chúng ta không có quyết định riêng, nhưng lấy quyết định của chư Tăng và các bậc tôn đức lãnh đạo Giáo hội làm quyết định của mình, thì chúng ta không bị chống trái. Bằng mọi cách, chúng ta phải hòa hợp với cuộc sống của chúng Tăng.

Từ đó, cần ý thức rằng tu mà không được chúng thương mến, đến nơi khác, đại chúng cũng không ưa thích chúng ta, là không phải đệ tử Phật.

Đức Phật dạy Tăng nghĩa là hòa hợp, ở đâu cũng mang tính hòa hợp. Vì thế, tâm Tăng được ví như nước, cái gì nước cũng hòa được. Không hòa hợp thì không là Tăng. Dù có tu, nhưng tâm vẫn buồn phiền, tranh giành, chống phá là đọa.

Người thế gian đọa không đáng kể, nhưng mặc áo sa môn mà bất mãn, buồn phiền thì đáng thương hại nhất. Các thầy xuất gia, đắp y phải nghĩ bằng mọi cách sống hài hòa với chùa, với chúng, với Giáo hội. Giáo hội cử làm việc gì, chúng ta không từ chối. Đối với tôi, Tăng sai thì làm, không từ khó nhọc, không nề gian lao, lấy Tăng chúng và Giáo hội làm lẽ sống.

Thực hiện được cốt lõi của ba pháp quy y, mới tròn được giới hạnh căn bản của Phật. Trong 12 năm đầu theo Phật kể từ khi Ngài bắt đầu lập giáo khai tông, muốn trở thành Thánh hiền, chỉ cần ba pháp quy y như vậy.

Tuy nhiên, gặp Phật tử tại gia phát tâm theo Phật, Ngài khuyên nên giữ 5 giới cấm. Đối với đệ tử

Tỳ kheo, Ngài nói thêm 250 giới hoặc có người trẻ tuổi tập sự tu hành, Phật mới dạy 10 giới Sa di. Tùy người, tùy chỗ mà thuyết giới không đồng, để tương ưng với nghiệp duyên của người, giúp họ có thể tiến tu được. Và đối với Bồ tát, Phật mới dạy 10 giới vô tận tạng.

Dù là giới của cư sĩ, Sa di hay Tỳ kheo, Bồ tát..., quan trọng nhất vẫn là không được phạm tứ trọng tội : sát, đạo, dâm, vọng. Vì vậy, người xuất gia muốn trưởng dưỡng đạo tâm, đi đến Hiền thánh cũng phải cố gắng gìn giữ, không cho sai phạm bốn trọng tội ấy.

Như vừa nói, trong các giới của Bồ tát, Tỳ kheo, Sa di hay cư sĩ đều có giới điều về bốn trọng tội : sát, đạo, dâm, vọng. Tuy nhiên, cũng tùy trường hợp, tùy từng người mà giới điều trên được triển khai rộng hẹp khác nhau. Giới đàn này có đủ thành phần Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Bồ tát xuất gia và tại gia, nên quý vị cần giữ giới tâm thanh tịnh do giới sư truyền trao.

Nhờ quyết tâm thọ lãnh và giữ gìn giới pháp, tâm sẽ lần lần thanh tịnh hơn, bồ đề sẽ mỗi ngày sáng hơn và chắc chắn quý vị sẽ vượt qua 500 do tuần đường hiểm, đạt đến quả vị Vô thượng đẳng giác.

Chúng tôi mong quý vị nên trân trọng giới pháp của Phật dạy, lãnh thọ và hành trì được giới pháp. Cầu nguyện cho tất cả giới tử giới châu thanh tịnh, đạo quả viên thành.