Tư Tưởng Tịnh Độ Tông

TƯ TƯỞNG đẠI THỪA và TỊNH đỘ TƠNG

Nước Hoa Kỳ từ khi lập quốc đến nay đã trải qua 44 đời Tổng Thống trong hơn 200 năm lịch sử và đã khơng cĩ một vị Vua hay một Hồng Hậu nào tại vì. Khác với lịch sử của Trung Hoa, Việt Nam, Pháp hay đức. Vì Hoa Kỳ cịn là một lục địa qû́ mới mẻ, là vùng đất hứa của nhân tài và những người triệu phú. Tất cả những gì trên thế giới cĩ, Hoa Kỳ đều cĩ hết, mà thật nổi bật nữa kia; nghĩa là cái gì ở Hoa Kỳ cũng đều nhất cả.

đã cĩ lần cĩ người nào đĩ hỏi tơi rằng: “Thầy đi chu du khắp các châu lục Âu, Mỹ, Á, Úc, Phi và trải qua hơn 70 nước. Vậy thì nước nào làm Thầy thích nhất và mỗi châu lục, dưới mắt nhìn của Thầy ra sao?” - Quả là một câu hỏi khĩ; nhưng cĩ nhiều cách trả lời khác nhau.

Tơi trả lời rằng:

- đứng về phương diện Khoa học kỹ thuật thì Á Châu khơng thể nào so sánh với Âu Châu và Hoa Kỳ được; nhưng đứng về phương diện Văn hĩa thì Á Châu hơn Hoa Kỳ chứ! Vì Hoa Kỳ chỉ cĩ văn minh mà khơng cĩ văn hĩa. Văn hĩa là những gì đã trải qua hằng ngàn năm lịch sử. Cịn Hoa Kỳ chỉ cĩ hơn 200 năm lập quốc làm sao sánh với văn hĩa Á Châu chúng ta được.

- Tơi ví von rằng: Á Châu giống như một bà cụ gî̀ 70 tuổi. Âu Châu giống như một người đàn bà trung niên từ 40 đến 50 tuổi; trong khi đĩ Hoa Kỳ là một cơ gái 18 tuổi. Người gî̀ rồi đâu cịn phát triển gì nữa. Chỉ cĩ những người trẻ mới cĩ một tương lai lâu dài. Thế cịn Úc Châu và Phi Châu ?

- Phi Châu tơi mới chỉ đi Ai Cập, Tunésie chưa đi Trung và Nam Phi; nhưng đây là một châu lục thiên nhiên khơng ưu đãi mấy; nhưng họ cũng cĩ nền văn hĩa lâu đời mấy ngàn năm; họ hãnh diện lắm. Mới đây cĩ một cơ gái Phi Châu 10 tuổi, sáng tác một bài văn xuơi bằng tiếng Anh rất ngắn gọn; nhưng đã được UNESCO phát giải thưởng đặc biệt. đầu đề của bài văn là: Người

Da Màu. Khi tơi sinh ra tơi màu đen Khi tơi lớn lên, tơi màu đen Khi tơi đi dưới ánh sáng mặt trời, tơi màu đen

Khi tơi bịnh, tơi màu đen Khi tơi chết, tơi cũng màu đen.

Cịn họ là người da trắng Khi họ sinh ra, họ màu đỏ Khi họ lớn lên, họ màu trắng Khi họ đi dưới ánh sáng mặt trời, họ màu nám Khi họ bịnh, họ màu xám Khi họ chết, họ màu tím Thế mà họ gọi chúng tơi là người da màu. Câu kết nầy là câu quan trọng nhất, nĩ đã nĩi lên tất cả mọi ý tưởng và đánh đổ quan niệm của người da Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 344 trắng lâu nay. Vì họ chỉ nghĩ rằng: Người da trắng mới là văn minh, cịn người da đen là thấp kém. Họ nghĩ rằng họ mới là người nguyên chất; nhưng thật sự ra người da trắng mới là người mau đổi màu nhất. Cịn người da đen, ở bất cứ dưới hình thức nào, họ vẫn là người da đen mà thơi.

Do vậy quan niệm về đúng, sai, tốt, xấu… nĩ khĩ cĩ thể hiểu một chiều được. Ví dụ như người quen đi bên tay trái thì cho rằng tơi đi bên trái mới đúng luật lệ lưu thơng; nhưng những dân tộc lưu thơng bên tay mặt lâu nay quen rồi, thì khơng thể nĩi rằng đi bên trái là đúng luật được. Cho nên ơng bà mình thường hay nĩi: Ở bầu thì trịn, ở ống thì dài là vậy! Cái gì nĩ cũng chỉ tương đối thơi, khơng cĩ tuyệt đối bao giờ, ngoại trừ chân lý.

- Thế cịn Úc Châu ?

- đã cĩ lần tơi viết về nước Úc rồi. Quý vị đọc trên Viengiac.de hoặc quangduc.com sẽ hiểu rõ hơn. đây là một lục địa rộng mênh mơng, tương đương với Hoa Kỳ;

nhưng dân số chỉ trên dưới 20 triệu; trong khi đĩ Hoa Kỳ đã cĩ trên 300 triệu người đang sinh sống tại đĩ. Từ năm 1979 đến 2011, trên 30 năm đĩ, tơi đã đến xứ Úc ít nhất mỗi năm một lần. độ dài và xa của mỗi lần đi về là 34.000 cây số. Nghĩa là bằng vịng quanh một quả địa cầu. Nếu ai đĩ cĩ hỏi tơi rằng: Thầy thích sống ở đâu nhất? Tơi sẽ trả lời rằng: Ở đức tơi thích sống tại đĩ nhất. Vì lẽ trên 30 năm sống tại đĩ rồi. Ngơn ngữ đã quen, phong tục, tập qû́n và nhất là ơn nghĩa đã cĩ qû́ nhiều tại xứ sở nầy. Tơi thích đi thăm viếng, hoằng pháp tại Hoa Kỳ. Cịn ẩn tu thì nên chọn Úc. Cịn nơi nào đẹp nhất trên thế giới ? – đĩ là quê hương Việt Nam; nơi tơi đã được sinh ra cách đây gần 63 năm về trước (1949 – 2011). Dĩ nhiên là quê hương tơi nghèo; nghèo hơn nhiều nước cả Phi Châu nữa; nhưng càng về gî̀ và càng ở ngoại quốc lâu năm thì người ta càng nhớ quê hơn bao giờ hết. Cĩ lẽ núm ruột của mình đã được chơn ở đĩ. Cho nên sợi tơ lịng cứ mãi vấn vương trong muơn thuở chăng ?

Một đại Sư Thái Hư vào những thập niên 1920, 1930 đã muốn làm cách mạng Phật Gî́o tại Trung Hoa; cho nên Ngài đã đưa ra tiêu đề là nên cách mạng về: gî́o chế, gî́o sản và gî́o hội. Ngài là một bậc Tơn Túc rất nổi tiếng lúc đương thời và là Thầy cũng như nhà mơ phạm của đại Sư Ấn Thuận ở đài Loan. Khi cịn tại tiền, Ngài lấy tinh thần Trung Qû́n, Tánh Khơng và Bát Nhã của Ngài Long Thọ để đi diễn giảng khắp nơi trên thế giới. Cách đây gần 100 năm trước, việc ấy đâu phải dễ làm; cịn ngày nay việc di chuyển, hoằng pháp khơng khĩ như xưa; nhưng ít người làm được. Cĩ lẽ thế giới nầy là thế giới của vật chất. Người học Phật cũng trọng vật chất hơn là tâm linh; cho nên con người vẫn cịn trầm lûn khốn khổ.

Người đức rất hãnh diện về nền triết học của họ. Vì họ cĩ những triết gia tiêu biểu như: Schopenhauer, Hermann Hesse, Nietzsche, Freud v.v… Những triết gia nầy cĩ tư tưởng rất gần với Phật Gî́o. Vì từ thế kỷ đầu Tây lịch đến thế kỷ thứ 17, 18 họ chỉ quen sáng tác theo lối trừu tượng và nhìn thế giới nầy dưới cái nhìn của một vị Thần linh sáng tạo; nhưng khi họ bắt gặp luồng tư tưởng mới từ Á Châu du nhập vào qua tác phẩm “Ánh Sáng Á Châu” của người Anh viết, họ đã biết thế nào là Bản ngã, thế nào là Vơ ngã, thế nào là Tứ Diệu đế, thế Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 346 nào là Bát Chánh đạo, thế nào là Pháp duyên sinh, Tam pháp ấn, Tứ pháp ấn v.v…

Cách đây 200 năm về trước một Hội Phật Gî́o đầu tiên được thành lập tại thành phố Leipzig; nhưng từ năm 1949 đến năm 1989 nước đức bị chia cắt đơng Tây. Miền đơng theo chủ nghĩa Cộng Sản và miền Tây theo chủ nghĩa quốc gia. đến ngày 9 tháng 11 năm 1989 cả hai miền đơng Tây đã thống nhất và nay là nước Cộng Hịa Liên Bang đức gồm 11 Tiểu Bang và 3 thành phố tự trị (Berlin, Hamburg, Bremen). Trong thời gian Cộng Sản trị vì tại đơng đức các Hội Phật Gî́o cũng chịu ảnh hưởng chung với các Tơn Gî́c khác như Thiên Chúa, Tin Lành, Chính Thống Gî́o mà thơi. Sau ngày bức tường Bá Linh sụp đổ, Tơn Gî́o tại miền đơng đức mới cĩ cơ ngơi phục hồi lại.

Ở phía Tây đức, tại thành phố Berlin cĩ một ngơi chùa Theravada do Phật Gî́o Tích Lan quản lý. Chùa nầy trước đây của một ơng Bác Sĩ người đức tên là Paul Dahlke đã cúng cơ sở nầy cho Phật Gî́o Tích Lan làm chùa. Sau gần 100 năm chùa vẫn cịn đĩ; nhưng khơng được phát triển mấy, vì thiếu chư Tăng Tích Lan và đức quản lý trơng coi; nên chùa nầy chỉ cịn là một biểu tượng, nhiều hơn là một chốn sinh hoạt Tơn Gî́o sống động.

Tại đức cĩ ít nhất là 700 ngơi Chùa, Niệm Phật đường, Thiền đường, các cơ sở dạy về Phật Pháp; nhưng đa phần do Cư sĩ Phật Tử hướng dẫn; cịn chư Tăng rất ít. Như trên đã được trình bày - Phật Gî́o đầu tiên được du nhập và đức, Anh, Pháp hay nĩi chung các nước Âu Châu là Phật Gî́o Nam Tơng. đến đầu thế kỷ thứ 20, đại Thừa Thiền Nhật Bản đã cĩ mặt tại Âu Châu, rồi từ năm 1959 trở lại đây Kim Cang Thừa đã phát triển mạnh tại các quốc gia Âu Mỹ nầy. Trong đĩ cĩ sự đĩng gĩp của Phật Gî́o Việt Nam cả Thiền lẫn Tịnh độ.

đa phần chư Tăng, Ni ngoại quốc đến một nước nào đĩ, đầu tiên là phải học ngơn ngữ của nước sở tại. Nếu ngơn ngữ khơng rành thì khĩ mà đi vào quần chúng tại xứ sở đĩ được; nhưng những thế hệ đi trước đa phần đến đây là những người lớn tuổi; cho nên học tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng đức khơng phải là điều đơn giản. Họ chỉ là nhịp cầu để bắc qua thế hệ đi trước để tiếp nối với thế hệ đi sau mà thơi. Thế nhưng những thế hệ đi sau được sinh ra, lớn lên và chịu sự gî́o dục tại các quốc gia Âu Mỹ nầy cũng cĩ những vấn đề nhất định của nĩ. Ví dụ như các em rất giỏi tiếng địa phương; trong khi đĩ ngơn ngữ tiếng mẹ đẻ thì khơng rành. Vì các em khơng cĩ cơ hội để thực tập. đây là vấn đề quan trọng trong việc hội nhập vào xứ người.

Lối gî́o dục của Á Châu là gî́o dục truyền thống;

nghĩa là Thầy, trị, sư, đệ rõ ràng. Trên nĩi dưới nghe, khơng cãi lại, dầu cho việc ấy cĩ sai quấy đi chăng nữa. Học trị đa phần chỉ học lại sự hiểu biết của ơng Thầy, dầu cho là Thầy dạy đời hay Thầy dạy đạo. Cái học của Á Châu là cái học từ chương và trọng bằng cấp. Lấy bằng cấp làm thước đo vị trí của con người. Bao nhiêu thế hệ như thế trơi qua, đã trở thành một thĩi quen cố hữu.

Trong khi đĩ lối gî́o dục của Âu Mỹ thiên về sự phát triển cá nhân. Ơng Thầy chỉ dạy những gì người học trị muốn học; chứ khơng phải dạy những gì ơng Thầy muốn dạy. Ở Âu Mỹ tinh thần cá nhân chủ nghĩa rất được coi Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 348 trọng; trong lúc đĩ tại đơng Phương, ngay cả học đường và nhất là ở Chùa hay ở trong một đại gia đình, tinh thần nầy khơng được chấp nhận và khơng được khuyến khích. Vì cho đĩ là cá nhân chủ nghĩa, chỉ biết sống cho mình chứ khơng nghĩ đến người khác.

Cả hai quan niệm đơng và Tây, cũ và mới, cá nhân và đại thể, cái nào nĩ cũng cĩ cái đúng và cái sai của nĩ. Ví dụ như đời sống của người Á Châu vì khơng cĩ trợ cấp xã hội cho người lớn tuổi; cho nên khi cha mẹ về gî̀ hay ở chung với con cái. Con cái đi làm để phụng dưỡng cho cha mẹ. đĩ là đền đáp chữ Hiếu. Ở Á Châu, nếu người con trai nào khơng làm như vậy được, cho là bất hiếu. Ngược lại, tuy mất tự do cá nhân nhưng được sự đùm bọc che chở của gia đình, của người lớn tuổi; thường khơng bị cơ đơn hay trầm cảm. Trong khi đĩ đời sống tự do qua lối gî́o dục của Âu Mỹ như tự do luyến ái, tự do kết hơn, tự do phát biểu, tự do ăn nĩi v.v… Tất cả chừng ấy thứ tự do; nhưng thực sự ra người ta đã mất đi sự tự do rất nhiều. Vì lẽ tự do luyến ái và tự do kết hơn; chỉ để dẫn đến tự do ly hơn và tự do ly dị. Trong khi đĩ ở các xã hội Á Châu ngày xưa và ngay cả ngày nay cũng vậy, khi con cái lớn lên, đa phần quyền dựng vợ gả chồng là của cha mẹ, của người lớn. Con cái cĩ bổn phận là đồng ý hay khơng; chứ khơng phải như ở Âu Mỹ muốn làm gì thì làm. Thế mà cuộc sống hơn nhân của người Á Châu đa phần họ ở với nhau suốt đời chứ ít khi ly dị hay ly hơn. Tự do ăn nĩi, tự do tư tưởng, tự do phát biểu…

điều ấy tốt với xã hội Âu Mỹ; nhưng Á Châu thì rất giới hạn. Ví dụ như cha mẹ nĩi thì con cái phải lắng nghe, khơng được cãi lại. Trong khi đĩ với sự tự do của Âu Mỹ, nhiều khi cha mẹ nĩi với con cái như anh em đối xử với nhau. Cịn Thầy trị cư xử với nhau như là bạn; chứ khơng là Thầy và trị rõ rệt như ở Á Châu. Ở Việt Nam cĩ truyền thống là đi học, học trị phải học thuộc lịng, đặc biệt trong Chùa kỷ luật nầy lại càng gắt gao hơn nữa. Vì cĩ khơng biết bao nhiêu bài kinh, luật và luận bắt buộc người Tăng Sĩ phải rập tâm, học thuộc lịng. Nếu đến giờ trả bài mà khơng thuộc thì phải chịu hình phạt như Thầy cho trị điểm zéro (điểm khơng) hay quỳ gối v.v… trong khi đĩ ở Âu Mỹ, nếu Thầy hỏi bài trị, trị khơng biết thì bảo rằng khơng biết, khơng thuộc. Thế là xong, khơng cĩ một hình phạt nào được thể hiện cả. Do vậy ở đây; nơi cấp bậc đại Học người ghi danh vào học rất đơng; nhưng ra trường rất ít; trừ những người cĩ ý thức cá nhân thật cao mới thành cơng được. Trong khi đĩ ở Nhật Bản khi đậu vào đại Học tức là biết rằng mình sẽ cĩ ngày ra trường.

Bây giờ ở tại ngoại quốc nầy cĩ hơn 2 triệu người Việt Nam đang sinh sống. Ở Hoa Kỳ đã cĩ trên dưới một triệu. Số cịn lại chia cho nhiều quốc gia trên thế giới. Ví dụ như Pháp 300.000 người; đức 100.000 người; Anh 70.000 người; Canada 200.000 người; Úc 200.000 người v.v… Bây giờ người Việt Nam hầu như cĩ mặt trên 2 phần 3 của thế giới nầy. Nghĩa là khoảng 150 quốc gia đều cĩ người Việt Nam cư ngụ. Thế hệ thứ hai được sinh ra, lớn lên ở Âu Mỹ rất thành cơng về việc học hành, thi cử, đỗ đạt.

Ví dụ như ở đức ơng Dr. Philip Rưsler vốn là một cơ nhi sinh ra tại Việt Nam, đến đức vào năm 1973 với 9 tháng tuổi, được gî́o dục và tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa tại đại Học Hannover. Năm 2010-2011 hiện là đảng Trưởng Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 350 của đảng FDP (đảng Tự Do Dân Chủ) và là Phĩ Thủ Tướng của nước đức. Trước đây ơng là Bộ Trưởng Bộ Y Tế, lo cho hơn 80 triệu người đức. đây là một thành quả thật bất ngờ cho cả người đức lẫn người Việt. đâu phải dân tộc đức hết người, mà trong Quốc Hội lại cĩ một người tĩc đen đang ngồi ghế thứ hai; chỉ sau Bà Thủ Tướng Merkel mà thơi. Giả sử nếu Philip Rưßler được đưa sang Phi Châu hay vẫn cịn ở tại Việt Nam thì giờ nầy Philip là ai, nào ai biết được. đồng thời ở Úc, ở Mỹ, ở Canada và nhiều nước trên thế giới nữa, nhờ vào lối gî́o dục tự do của Âu Mỹ và cũng phải nĩi cho ngay rằng nhờ vào truyền thống hiếu học của người Việt Nam, do cha mẹ đứng phía sau đốc thúc, an ủi, động viên nên mới được như vậy. Nếu khơng cĩ thế hệ tỵ nạn đi trước, chắc gì thế hệ thứ 2 đã được thành cơng như vậy. Mới đây Bộ Gî́o Dục đức cĩ một sự thống kê về những người tốt nghiệp Tú Tài 2 để vào đại Học thì người đức chiếm tỷ lệ 49 phần trăm; trong khi đĩ người tỵ nạn Việt Nam là 54% và người Thổ Nhĩ Kỳ đang sinh sống tại đức 14%.

Thế nhưng bước sang thế hệ thứ 3 từ 15 đến 20 tuổi là thế hệ đáng quan tâm. Vì các em hầu như được đào tạo hồn tồn theo Âu Mỹ. Tuổi trẻ sớm biết yêu đương, sớm tự tử, sớm bỏ học đi làm để kiếm tiền. Vì cái khổ của thế hệ thứ 2 khơng cĩ như thế hệ thứ nhất đã kinh qua. Do vậy đây là một vấn đề thử thách to lớn trong gia đình của người Việt Nam đang sống tại ngoại quốc ngày nay. đĩ là vấn đề hội nhập vào cuộc sống mới. Vậy thì Tơn Gî́o như thế nào ? Giới biệt của Tơn Gî́o, nhất là Phật Gî́o kể từ ngàn xưa rất nghiêm khắc. đức Phật chia đệ tử của Ngài ra làm hai hạng. đĩ là người tại gia và chúng xuất gia. Người tại gia sống cĩ gia đình, cĩ nhiệm vụ hộ trì Tam Bảo. Người xuất gia sống khơng cĩ gia đình riêng và cĩ nhiệm vụ hoằng pháp lợi sanh. Trong chúng xuất gia lại chia ra 5 thành phần. đĩ là: Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Thức Xoa, Sa Di và Sa Di Ni. Tất cả đều phải tûn theo giới luật đã quy định sẵn. Khơng ai được vượt khỏi thành trì nầy. Ngồi ra cịn giới Bồ Tát, chung cho cả người tại gia và xuất gia nữa; nhưng quý Thầy, những bậc đại Sư khi đến các xứ Châu Âu, Châu Mỹ nầy thấy việc hành đạo khĩ khăn và muốn hội nhập vào văn hĩa tại đây để đạo Phật sớm cĩ chân tại xứ nầy qua tinh thần tự do sẵn cĩ;

nên Phật Giaĩ tại các nước Tây Phương ngày nay quả thật khĩ khăn vơ cùng. Vì thiếu những người lãnh đạo đầy đủ từ bi, trí tuệ và giới đức. Ví dụ tinh thần đại Thừa hay nĩi chung Phật Gî́o chủ trương bình đẳng. Giữa nam nữ, lớn nhỏ khơng cĩ phân biệt. Vì ai cũng cĩ Phật tánh và với Phật tánh nầy ai ai cũng cĩ khả năng thành Phật. Do vậy mà cĩ một số vị đại Sư chủ trương Tăng lạy Ni và chế ra những giới luật hơi khĩ coi nữa. đây thật là một lỗi lầm. Vì đức Phật dạy trong Bát Kỉnh rằng: Ni dầu bao nhiêu tuổi hạ đi nữa cũng phải đảnh lễ thưa hỏi chư Tăng, dầu cho vị Tăng ấy mới thọ giới và Tăng luơn cĩ quyền cử tội Ni theo giới luật; chứ Ni khơng cĩ quyền cử tội Tăng. đây là giới, đây là luật; nhưng bây giờ một số vị đại Sư làm sai rồi; biết làm sao ăn nĩi với những người Tây Phương đây ? Vốn họ là những người chọn theo lối gî́o dục tự do; cho nên tu cũng tự do nữa. Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 352 đĩ là chưa nĩi đến việc trong Tăng thì khơng thể cĩ Cư sĩ được; trong Cư sĩ khơng thể cĩ chư Tăng trong đĩ. Tăng thì ra Tăng, Cư sĩ thì ra Cư sĩ; chứ khơng thể cĩ hình thức thứ ba ở trong ấy. Thế mà vẫn cĩ những vị đại Sư chấp nhận một thành phần thứ ba như vậy.

Khi đức Phật thành lập Gî́o đồn, Ngài đã khẳng định rõ ràng vấn đề nầy trong các bộ luật như: Tứ Phần, Ngũ Phần, Thập Tụng, Ma Ha Tăng Kỳ luật, Thiện Kiến, Luật Pali v.v… ngay cả Ngài Ma Ha Ca Diếp và đức đạt Lai Lạt Ma cịn khơng tự động sửa luật trong kỳ kết tập kinh điển lần thứ nhất, sau khi đức Phật nhập diệt 100 ngày và ở vào đầu thế kỷ thứ 21 nầy cũng vậy. Thế mà cĩ những vị chủ trương mới mẻ như vậy; nên người Âu Mỹ tin theo một cách dễ dàng và họ sẽ tiếp tục ứng dụng trong cuộc đời Tăng khơng ra Tăng, tục khơng ra tục của họ vậy.

Năm 1979 cĩ một phiên họp đặc biệt của DBU (Liên Hội Phật Gî́o đức) tại Wachendorf gần Bonn, chính chúng tơi đã đề nghị là Hội nầy phải chia ra hai Tổ Chức rõ ràng. đĩ là Tổ Chức của Tăng Ni và Tổ Chức của Phật Tử. Tăng Ni sẽ lãnh đạo Tăng Ni, Phật Tử sẽ lãnh đạo Phật Tử; thế nhưng tinh thần ấy vẫn trì trệ cho đến 30 năm sau mới thành tựu được: Tổ chức Tăng Ni nầy gọi là DBO (Những người xuất gia Phật Gî́o đức). Tuy nhiên chư Tăng ít người tham gia; trong hiện tại đa số chư Ni lãnh đạo. Vì nhiều lúc họ qû́ tự do; ví dụ như Cư sĩ và Tu sĩ chung chạ trong thảo luận; chung chạ trong tu học;

chung chạ nơi cơng cộng v.v… chúng tơi hồn tồn khơng đồng ý vấn đề nầy.

Nếu nhìn cao hơn ở cấp bậc quốc tế thì cũng cĩ 2 cơ quan như vậy. Một Tổ Chức của Tăng Gî̀ gọi là World Buddhist Shanga Counsil (WBSC) trụ sở chính đặt tại đài Loan, mà chúng tơi là Ủy viên Hoằng pháp của thế giới. Trong Tổ Chức nầy chỉ tồn là Tăng Sĩ và hầu như khơng cĩ ai là Cư sĩ cả. Một Tổ Chức thứ 2 do Cư sĩ lãnh đạo. đĩ là World Buddhist Fellowship (WBF) trụ sở đặt tại Thái Lan. Tổ Chức nầy cĩ cả những vị Tăng Sĩ tham gia. đĩ là nĩi về quốc tế.

Cịn nĩi về quốc gia như Việt Nam cũng cĩ 2 Viện.

Viện Tăng Thống và Viện Hĩa đạo. Viện Tăng Thống chỉ tồn là Chư Tơn Trưởng Lão đạo cao đức trọng từ 60 tuổi đời trở lên và hơn 40 tuổi đạo mới được cĩ mặt trong tổ chức nầy. Rồi Viện Hĩa đạo; trong tổ chức nầy cĩ cả Tăng Sĩ lẫn Cư Sĩ cũng giống như hai Tổ Chức của

Thế giới vừa nêu trên.

Khi đến đức vào năm 1977, tơi vẫn cịn chân ướt chân ráo tại quê hương mới nầy; nên chưa biết phải tính sao, vì thiếu nhân sự; nhưng đến năm 1979 Hội Sinh Viên và Kiều Bào Phật Tử Việt Nam Tỵ Nạn tại đức đã ra đời. đến năm 1980 Chi Bộ Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất Tây đức được thành lập. Tổ chức nầy cũng tồn là Tăng Ni đang sinh sống tại đức, chứ khơng cĩ Cư sĩ và tổ chức đầu tiên tồn là Cư sĩ chứ khơng cĩ Tăng sĩ. Tơi muốn cống hiến hình thức tổ chức của Thế Giới, của Việt Nam và của ngay người Phật Tử Việt Nam đang ở đức sinh hoạt cho Hội Phật Gî́o đức. Thế mà sau hơn

30 năm mới cĩ kết quả. Xin niệm ân tất cả những ai đã lưu tâm cho việc nầy.

Riêng Tổ Chức DBU của người đức đa phần gồm nhiều Tơng Phái khác nhau như: Theravada, Nhật Bản, Tây Tạng (gồm nhiều phái), đại Hàn, Thái Lan, Trung Quốc v.v… nhiều người đức chấp nhận lấy vị Thầy của Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 354 mình để sinh hoạt. Do vậy DBU chỉ là một Tổ Chức Tổng Hợp của Phật Gî́o chứ khơng là một Tổ Chức chỉ đạo Cư sĩ như các nước tại Á Châu. Ở đây cũng do tinh thần tự do bên trên mà đưa đến kết quả như vậy.

Trong khi nước Áo bên cạnh đức và nước Ý, Phật Gî́o đã được cơng nhận là một Tơn Gî́o cĩ quyền lợi giống như các Tơn Gî́o địa phương Tin Lành và Thiên Chúa Gî́o; cịn nước đức tuy là tín đồ Phật Gî́o đơng hơn 2 nước kia, cĩ nhiều chùa viện mà cho đến nay sau hơn 50 năm thành hình của DBU mà vẫn chưa thực hiện được điều nầy. Quả là một vấn đề cần quan tâm đến. Hy vọng rằng: đây là quyền lợi của tín đồ Phật Gî́o của chúng ta tại đức, những người cĩ trách nhiệm trong DBU nên thực thi việc nầy. Thực ra các chính quyền Tiểu Bang chỉ địi cĩ 3 điều kiện cho việc nầy. đĩ là:

- Một phần ngàn trên số dân đang sinh sống tại Tiểu Bang ấy phải là Phật Tử. Ví dụ như Tiểu Bang Niedersachsen cĩ 8 triệu người đức, chỉ cần 8.000 người Phật Tử đức và các sắc dân khác là được rồi.

- điều kiện thứ hai là Tổ chức ấy phải hoạt động ít nhất là 30 năm, và - điều kiện thứ ba là phải được sự tin tưởng của Bộ

Tài Chánh sở tại. đây là 3 điều căn bản để được cơng nhận là một Tơn Gî́o tại xứ đức; nhưng đã bao nhiêu lần bàn qua tính lại, bao nhiêu phiên họp; nhưng cho đến nay đã đi vào quên lãng. Tơi mong rằng việc nầy khơng sớm thì muộn cũng sẽ được thành tựu để tiếng nĩi của Phật Gî́o chúng ta tại đức được quan tâm; khơng những tại những nơi cĩ Chùa, Viện, mà cịn ở học đường và những nơi cơng cộng nữa.

Người Phật Tử Việt Nam ở tại đức trong hiện tại là số đơng, so với Phật Tử đức; nhưng trong tương lai gần, người Phật Tử đức sẽ đơng hơn. Do vậy để người đức đứng chủ đạo lo vấn đề nầy; cịn những người Phật tử đến từ Á Châu nên tán đồng và hỗ trợ cũng như tham gia là được rồi. Vì lẽ ngơn ngữ, luật pháp, địa lý v.v… cĩ nhiều vấn đề phức tạp lắm. Những người Phật Tử đức cĩ tâm nên đứng ra gánh vác trách nhiệm nầy. đây cũng là tinh thần đại Thừa Phật Gî́o, tinh thần xả kỷ vì người quên mình; tinh thần của Bồ Tát đạo…

Hơn 30 năm qua theo chỗ chúng tơi quan sát, Phật Gî́o đức phát triển rất nhanh. Qua luận án Tiến Sĩ của Gî́o sư Baumman hay những tạp chí Tibet Buddhismus;

Buddhistische Aktuelle v.v… đây là những thành quả nhất định đáng trân quý đối với những sự thành tựu của Phật Gî́o tại phương Tây. Ví dụ như ngày nay hầu như ở tất cả những đại Học lớn nhỏ của nước đức cũng đều cĩ Phân khoa Phật Học hoặc Tơn Gî́o Học để cho sinh viên cĩ thể học cho đến hết cấp bậc Tiến Sĩ. đây là một thành quả tri thức mà Bộ Gî́o Dục đức đã chủ xướng, là một vấn đề tốt đẹp vơ cùng cho việc mang niềm tin Phật Gî́o đến cho người bản xứ. Ví dụ như ở đại Học Hamburg cĩ Phân khoa Phật Học. Nơi đĩ người ta cĩ thể học tiếng Sanskrit, tiếng Tây Tạng, tiếng Tàu, tiếng Nhật hay Phân khoa đơng Nam Á, sinh viên cĩ thể chọn tiếng Việt v.v…

Ở đại Học Marburg, Heildenberg, trước đây đại Học Gưttingen đều cĩ Phân khoa Phật Học. đại Học Berlin, Hannover, München, Freiburg v.v… đều cĩ Phân khoa Tơn Gî́o Học; nơi ấy các sinh viên cĩ thể chọn ngành Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 356

Tơn Gî́o mình muốn học như: Phật Gî́o, Thiên Chúa Gî́o, Do Thái Gî́o, Hồi Gî́o v.v… đây là một lợi điểm, một thế đứng vơ cùng quan trọng đối với giới trí thức đức cũng như sinh viên ngoại quốc.

Ở đức hầu như thành phố nào cũng cĩ những tiệm Reform Haus (Nhà cải cách); nơi đĩ bán tồn là những đồ chay, sản xuất từ đậu nành. Nếu tính tổng qû́t từ Nam lên Bắc đức chắc cũng khơng dưới 3.000 tiệm như vậy. Trong hiện tại người đức rất mến mộ việc ăn chay, vì để tránh sát sinh và tơn trọng sự sống của kẻ khác.

đối với một đất nước như vậy, quả thật rất khĩ tìm được trên quả địa cầu nầy. đây khơng phải tơi bênh vực nước đức, vì tơi cĩ quốc tịch đức hay được chính phủ đức đãi ngộ; nhưng ở đây tơi muốn chứng minh cho việc thực hiện tinh thần lục độ Ba La Mật cho mọi người thấy và từ đĩ cĩ nhiều điều để đi xa hơn nữa trong lãnh vực tinh thần nầy. Khi tơi nĩi đến nước đức cũng cĩ nghĩa là ý tơi muốn nĩi đến nước Pháp, nước Nga, Ba Lan, Tiệp Khắc,

Ý, Tây Ban Nha, Na Uy, đan Mạch, Hoa Kỳ, Canada, Úc và các nước khác của Á cũng như Phi Châu. Vì hầu như các nước nầy đều cĩ hồn cảnh tương tự như ở nước đức. Bởi vì tơi khơng thường xuyên sinh hoạt tại các nước trên; nên khơng thể viết về những nước ấy. Chỉ cĩ nước đức là nước mà tơi đã sống hơn 30 năm tại đĩ;

nên mới nĩi lên những tiếng nĩi trung thực như vậy.

Từ ngày 18 đến ngày 26 tháng 6 năm 2011 vừa rồi, Chùa Viên Gî́c tại Hannover cĩ triển lãm Phật Ngọc hịa bình thế giới. Cĩ 17.000 người đến chiêm bái, cầu nguyện và cĩ nhiều việc chúng tơi muốn kể với quý vị như sau:

Nhờ đài truyền hình ARD và các báo xuất bản hằng ngày bằng tiếng đức như: Hannoversche Allgemeine Zeitung, Neue Presse v.v… nên đã cĩ rất nhiều người đức đến thăm viếng Phật Ngọc vào những ngày trong tuần. Vào 2 cái cuối tuần ngày 16-17 và 25-26 tháng 6 năm 2011 thì đa phần là người Việt. Thỉnh thoảng mới cĩ những cặp vợ chồng đức-Việt; Việt-đức đi cùng. điều tơi muốn trình bày với quý vị độc giả hơm nay ở đây là hiểu và thực hành tinh thần đại Thừa Phật Gî́o của người đức như thế nào.

Tơi quan sát cứ mỗi buổi sáng sớm cĩ một người đàn ơng đức dẫn chĩ đi dạo, sau đĩ ơng mang đến một bĩ bơng hồng thật lớn, độ 25 cành; ngày nào cũng vậy chứ khơng phải chỉ một ngày, mà ngày nào cũng đúng giờ vào buổi sáng như thường lệ. Tơi chào ơng ta và hỏi rằng: Tại sao ơng khơng tự mang bơng hồng ấy lên cúng Phật? Ơng đáp rằng: Nếu tơi cúng hết 25 bơng nầy thì chỉ một mình tơi cĩ cơng đức mà thơi. Chi bằng tơi để bơng đây, mấy bà phát hành bơng, cắm vào mỗi chậu bơng mỗi cành hồng thì cơng đức của tơi được chia cho

25 người khác nữa.

Quả là người đức! Khi nghe xong câu trả lời bằng tiếng đức ấy tơi mới nĩi:

À! Thì ra là vậy! người đức bây giờ đã hiểu đạo và đã thực hành con đường bố thí Ba La Mật như vậy. Quả là tốt đẹp biết dường bao! Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 358

Rồi một hơm tơi đi dạo ngồi vườn hoa gần Chùa Viên Gî́c cĩ một người đức chắp hai tay xá và chào: Nam Mơ A Di đà Phật! Tơi cúi chào và ơng ta tiếp: - Nghe nĩi Hịa Thượng định làm vườn hoa Nhật Bản và xây tượng Phật A Di đà bên cạnh chùa phải khơng ?

- Sao ơng biết ?

- Tơi cĩ nghe quý Thầy trong chùa nĩi như vậy; nhưng Hịa Thượng cĩ cần Kiến trúc sư hoa viên khơng ? - Dĩ nhiên là cần; nhưng tơi chưa biết nên nhờ ai. - Tơi cĩ một người Kiến trúc sư vẽ hoa viên rất đẹp và họ phát nguyện sẽ cúng dường cơng phác họa hoa viên, khơng lấy tiền.

- Xin cảm ơn! Khi cĩ dịp tơi sẽ liên lạc lại với ơng.

Cứ thế và cứ thế, hằng ngày, hằng tháng rồi hằng năm… Ở xứ đức, tơi đã nhận khơng biết bao nhiêu là ân huệ từ Chính phủ đức trong vịng 25 năm trời. Kể từ năm 1981 đến 2005. Thời gian chừng ấy, nhân dân và chính quyền Liên Bang đức đã giúp cho chúng tơi thành tựu được nhiều mặt trong vấn đề bảo tồn và phát huy văn hĩa Phật Gî́o tại xứ người. Trong quyển sách bằng hai thứ tiếng Việt-đức tơi đã kể hết những vấn đề nầy rồi; nhưng cĩ một điều đặc biệt nữa là cách đây chừng 5 năm, cĩ một bà người đức ở Hoa Kỳ viết thư gởi qua Bưu điện về Hannover cho tơi và bà khoe là đã đọc xong quyển Danke Deutschland do một người bạn Việt Nam đã tặng cho bà. điều bà muốn nĩi là:

- Trong đệ nhị thế chiến, bà đã bỏ đức qua Hoa Kỳ tỵ nạn. đi đâu bà cũng bị người ta chê đức, ít thấy ai khen bao giờ. Nay thì cĩ người Á Châu đến sống tại xứ đức mà đã viết được một tác phẩm như vậy quả là cĩ gî́ trị.

Rồi một hơm tơi từ ngoại quốc về, Thầy Hạnh Giới, Trụ trì Chùa Viên Gî́c báo tin cho tơi biết là cĩ một gia đình người đức đã làm giấy Di Chúc lại cho Sư Phụ. Tơi mới hỏi đầu đuơi câu chuyện, thì Thầy ấy thưa rằng:

- Cách đây mấy hơm ở Bệnh viện cĩ gọi điện thoại vào Chùa mình và địi Chùa trả tiền bệnh viện phí cho Bà B...; chúng con hỏi tại sao phải trả, thì họ bảo rằng: Vì Chùa của ơng được nhận quyền thừa kế tài sản của hai ơng bà và bây giờ bà đã chết; cho nên Chùa phải lo vấn đề nầy.

đúng là chuyện từ đâu đưa đến thật bất ngờ. Thế rồi, mấy Thầy trị mới lo thủ tục nơi Luật sư để chuyển những tài sản ấy vào tài khoản của Gî́o Hội. Tơi cĩ bảo Thầy Hạnh Giới là nên thờ hình hai ơng bà tại bàn linh cho đàng hồng và nên làm một cái cầu thang máy dẫn lên chánh điện cho người tàn tật và nên để tên ơng bà ấy cúng dường, để nhớ về những người đã âm thầm giúp

Chùa mình.

Những gì tơi đã làm cho người Việt và người đức trong hơn 30 năm qua ở xứ đức, tơi chẳng để ý và cũng chưa bao giờ mong sự đền đáp; nhưng nay thì kết quả là vậy. đúng là tinh thần đại Thừa, tinh thần Bồ Tát đạo người đức đã hiểu thật sâu và âm thầm thực hiện như việc bố thí Ba La Mật chẳng cần ai biết đến mình nữa và Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 360 cuối cùng của cuộc đời, sau khi chết; kẻ chịu ơn và người thi ân mới nhận diện ra.

Vào ngày 23 tháng 6 năm 2011 vừa rồi cũng là một ngày đáng ghi nhớ. Thầy Hạnh Giả, đệ tử xuất gia của tơi đang dạy cho những sinh viên đức và ngoại quốc tại đại Học Hannover về Phân khoa Tơn Gî́o Học. Thầy ấy cĩ mời tơi và Thầy Hạnh Giới (anh ruột Thầy Hạnh Giả và cũng đã tốt nghiệp Tiến Sĩ tại đại Học Hannover nầy vào năm 2003) đến lớp dạy của Thầy ấy thuyết trình về Phật Gî́o Việt Nam tại đức. đây là một thành quả mà bao nhiêu năm tơi đã mong đợi qua thế hệ đệ tử, học trị của mình. điều tơi mong mỏi là người đức nên hiểu Phật Gî́o ở một cấp độ cao hơn và hiểu rõ về thế nào là Tịnh độ ? Thế nào là Thiền ? Thế nào là Kim Cang Thừa ? Thì bây giờ tơi đã cĩ thế hệ kế thừa để lo cho vấn đề ấy.

Quả là vi diệu.

Thầy ấy soạn gî́o trình trong 10 Semester cho 5 năm Cử Nhân của Sinh viên học về Phật Học, cĩ trình qua tơi xem và tơi thấy rất hài lịng. Vì lâu nay đọc sách vở phương Tây bằng tiếng Anh, tiếng đức, tiếng Pháp v.v… Ít thấy nhắc đến Phật Gî́o Việt Nam; nay cĩ đệ tử của mình đứng trên bục giảng của giảng đường đại Học để nĩi về Phật Gî́o Việt Nam và Tịnh độ Tơng Việt Nam làm sao khơng vui được.

Ngồi ra những sách của tơi viết và dịch từ các ngơn ngữ khác nhau như: Anh, đức, Việt, Hán văn, Nhật ngữ trong 60 tác phẩm ấy đã là nguồn tài liệu quan trọng để trích dẫn cho các luận án Tiến Sĩ người đức; trong đĩ cĩ ơng Dr. Baumman và nhiều sinh viên đức khác học về khoa Phật Học hay Tơn Gî́o Học tại các đại Học ở đức.

Ngồi ra những luận án Tiến Sĩ của Thầy Thích Hạnh Giới, Thích Như Tú, Thích Hạnh Giả v.v… cũng đã dùng những tài liệu sống từ cá nhân tơi, hay những sách vở của mình đã viết để hồn thành cho những luận án Tiến Sĩ của mình. Tơi xin cảm ơn tất cả mọi người. Vì đây là một sự tương tức cần thiết cho cuộc sống tâm linh của con người.

Từ năm 1977 đến năm 2011, hơn 30 năm tơi đã lưu ngụ ở đức, cĩ cơ hội đi thuyết trình nhiều nơi và quan sát chung thì thấy rằng: Ở đâu và Hội đồn nào hay đại Học nào mời mình tới thuyết trình, họ cũng chỉ muốn biết điều họ cần biết mà thơi. Do vậy tơi chỉ trả lời theo những câu hỏi của họ muốn hỏi.

Riêng ở Áo cĩ một người Phật Tử tên là Fenzl; ơng ta tu theo Pháp mơn Tịnh độ Chân Tơng của Nhật Bản.

Ơng là Hội Trưởng Hội Phật Gî́o Tịnh độ tại Salzburg, Áo quốc. Năm 1980 tơi đã cĩ dịp đến đây để hội thảo và thuyết trình về Tịnh độ Tơng Việt Nam. Nay thì ơng đã qua đời rồi; nhưng Hội Tịnh độ Chơn Tơng nầy vẫn cịn hoạt động mạnh ở Áo.

Vừa rồi ngày 8 tháng 7 năm 2011, Chính phủ và Hội đồng Tăng Gî̀ Tích Lan đã phát giải thưởng cao quý cho những người cĩ cơng mang ánh sáng Phật Pháp vào Âu

Mỹ cĩ ơng Chánh Hội Trưởng Hội Phật Gî́o Áo và ơng Phĩ Hội Trưởng. Ơng Hội Trưởng là một Tiến Sĩ và ơng Phĩ là một Bác Sĩ đương kiêm Dân Biểu Quốc Hội của Áo. đây là một niềm hãnh diện chung của những người

Phật Tử phương Tây.

Cĩ một điều đặc biệt, nếu so sánh cách hấp thụ tinh ba Phật Gî́o từ ngoại quốc truyền vào như các nước Á Châu thì đa phần quần chúng theo đơng đảo nhất, bất Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 362 kể là pháp mơn nào như: Hoa Nghiêm, Duy Thức, Pháp Hoa và ngay cả Tịnh độ; nhưng ở Âu Châu nầy Phật Gî́o đến đây qua ngã trí thức trước khi đi vào quần chúng. Muốn ảnh hưởng giới nầy người giảng gî́o lý phải thâm sâu Phật Học và khả năng ngơn ngữ phải giỏi cũng như phải thơng suốt những phong tục, tập qû́n tại xứ người. Ở vùng Düsseldorf nước đức là nơi cĩ khoảng 4.000 người Nhật Bản cư ngụ. Khi người Nhật đi đến đâu, cũng giống như người Việt Nam vậy; nghĩa là họ mang theo một quê hương nhỏ thu gọn đến đĩ. Từ ẩm thực cho đến văn hĩa, các cách sinh hoạt, đều tìm đủ mọi cách để phỏng theo cho giống như nơi mình được sinh ra. Do vậy tín ngưỡng cũng đĩng một vai trị rất quan trọng. Những lễ lộc như cưới hỏi, ma chay, học hành, văn hĩa, thơ đạo, trà đạo, nghiên cứu v.v… đều phải tổ chức tại Chùa. Ở vùng nầy cĩ một ngơi Chùa Nhật Bản rất nổi tiếng tên là Eko Haus (Nhà Huệ Quang);

tơi khơng biết tại sao họ khơng dùng chữ Chùa mà gọi là nhà? Cĩ lẽ để giữ tính cách trung dung chăng? Vì Chùa thì chỉ để cho Phật Tử tới lui. Cịn nhà thì ai cũng đến được.

Ngơi Chùa thuộc Tịnh độ Tơng Nhật Bản; họ cĩ xuất bản định kỳ tạp chí Phật Gî́o gọi là Horin (Pháp Lûn). Tất cả đều được viết bằng tiếng đức. đa phần là những Gî́o sư, học giả nghiên cứu về Phật Gî́o viết bài.

Khi mới nhìn vào, chúng ta phải cúi đầu khâm phục. Vì người đức hiểu tinh thần đại Thừa thuộc Tơng Tịnh độ khơng phải là ít. Tại Chùa Viên Gî́c Hannover mỗi năm cĩ nhiều khĩa tu khác nhau như: Khĩa tu học cho Gia đình Phật Tử, khĩa tu cho Hội Phật Tử, khĩa Tu Gieo Duyên, khĩa Tu Bát Quan Trai vào cuối tuần, Hûn Tu Tịnh độ vào cuối năm v.v… Cứ mỗi lần như vậy quy tụ cả hằng trăm cho đến 400 Phật Tử về tham dự trong nhiều ngày. đơi khi cũng cĩ những người đức đến tham gia cả tuần lễ dưới sự hướng dẫn của Thầy Hạnh Tấn thuở xưa và bây giờ là Thầy Hạnh Giới. Nhiều lúc thấy những người đức cùng đi kinh hành niệm Phật theo nhịp điệu chuơng mõ tiếng Việt mà cảm thấy chạnh lịng. Tơi khơng biết là họ cĩ muốn hiểu hay cĩ thể hiểu hết được tiếng Việt chăng! nhưng dẫu sao đi nữa thì đĩ vẫn là một hình ảnh đẹp. Nhiều khi tơi trình bày cho người đức nghe rằng:

Quý vị cần tu và học theo lời dạy của đức Phật qua ngơn ngữ bằng tiếng đức, tiếng Việt hay Tây Tạng; nhưng quý vị khơng cần phải học văn hĩa của Dân Tộc ấy. Dân Tộc đĩ chỉ đại diện để giới thiệu cho quý vị về tinh thần Phật Học mà thơi! Thế nhưng cĩ nhiều người đức vẫn lầm lẫn vấn đề nầy.

Thật ra cái khĩ của buổi giao thời là phải làm sao tiêu thụ được gî́o lý đạo Phật cho người đức; chứ khơng phải chúng ta truyền tư tưởng của Việt Nam hay Nhật Bản, Tây Tạng vào đây; điều ấy hẳn khơng cần thiết lắm. Vào tháng 7 năm 1991 chúng tơi làm lễ Khánh Thành Chùa Viên Gî́c tại Hannover, tơi đã thỉnh được Hịa Thượng Bổn Sư Thích Long Trí từ quê hương xứ Quảng đến tham dự. Thuở ấy đi đứng khĩ khăn, giấy tờ phức tạp. Khi Ngài đến thì lễ khánh thành đã xong. Ngài Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 364 ở lại đức một tháng; Thầy trị hàn huyên tâm sự cũng nhiều. Cĩ một hơm Ngài lên Chánh điện và bảo tơi rằng: - Tại sao khơng tạc hình đức Phật người đức, mà cứ giữ hình tượng Phật Việt Nam như vậy ?

Khi mới nghe câu hỏi, tơi chưa trả lời ngay; nhưng ngẫm nghĩ cho sâu thì thấy Thầy mình thật cĩ lý. Khơng ngờ Thầy hiện đại và cởi mở như vậy. Vả lại Ngài cĩ một cái nhìn thơng thống như thế khơng phải là ai cũng nghĩ được. đoạn tơi trả lời rằng:

- Bạch Thầy: Ban đầu là vậy; nhưng nước chảy từ nguồn ra, rồi đổ ra sơng và giữa sơng với biển bắt buộc phải cĩ một thời gian giao thoa như vậy, để nước sơng khơng cịn là nước sơng nữa. Lúc ấy giữa biển cả mênh mơng ít ai cịn nghĩ rằng cĩ sự lûn lưu của nước sơng! Nhưng trên thực tế thì trong sự hiện hữu của nước biển vẫn tồn tại nước sơng trong ấy. Năm 2011 là năm tơi hồn thành 2 tác phẩm thứ 59 và thứ 60 nầy. Tác phẩm thứ 59 dịch từ tiếng đức sang tiếng Việt nhan đề là: Những Bản Kinh Căn Bản Của Tịnh độ Tơng (A Di đÀ) Nhật Bản. Sách do ơng Christian Steineck viết tiếng đức và dịch những bản kinh từ tiếng Nhật sang tiếng đức. đọc sách xong, gấp sách lại và sau khi dịch sang tiếng Việt, mới thấy người đức qua phần nghiên cứu về Tịnh độ, phải nĩi rằng qû́ tuyệt vời. Một người Tây phương hiểu được về Tịnh độ như thế thì cịn gì nữa! Ơng Hatara, Gî́o sư Piano trường đại Học Hildesheim là đệ tử tại gia của tơi. Ơng là người Nhật và lúc nào cũng sẵn sàng cung cấp sách tiếng Nhật, gởi từ Nhật Bản qua. Do vậy mà những sách của các Tơng Phái bằng tiếng Nhật tơi cĩ đầy đủ. Kỳ nầy dịch sách tiếng đức; nhưng tơi muốn tra cứu nguyên bản tiếng Nhật về Gî́o, Hạnh, Tín, Chứng của Ngài Thân Loan, Tuyển Trạch Bổn Nguyện Niệm Phật của Ngài Pháp Nhiên và Duy Tín sao văn ý v.v… vừa dịch vừa đối chiếu cả tiếng đức và tiếng Nhật thì thấy rằng khả năng tiếng Nhật của ơng Christian Steineck qû́ tuyệt vời. Dịch rõ nghĩa ra tiếng đức để người đức khi đọc vào là hiểu liền. Ví dụ như Bổn Nguyện của đức Phật A Di đà thì ơng dịch tiếng đức là Urspruengliches Geloebnis des Amitabha Buddha. Hoặc Tuyển Trạch Bổn Nguyện thì ơng dịch tiếng đức là:

Urspruengliches Geleobnis der Erwählung. Dịch như thế là hết ý, là qû́ tuyệt vời. Tuy nhiên chữ tuyển trạch theo âm Hán-Việt là tuyển chọn và trích ra; nhưng chữ đức thì chỉ cĩ một chữ là lựa ra (Erwählung) hay chọn ra. Ngơn ngữ thì khĩ nĩi cho hết và cũng khơng cĩ điểm cuối cùng. Nhưng điều tơi muốn nĩi ở đây là Tinh Thần đại Thừa và Tư Tưởng Tịnh độ. Ngay cả chính bản thân mình qua bao nhiêu việc hành trì, nghiên cứu sách vở về Tịnh độ mà vẫn cịn những điều cần phải học thêm. Ví dụ như những người đức gọi tín ngưỡng A Di đà là tín ngưỡng theo Bái Hỏa Gî́o của Ba Tư. đây là phát minh lạ của người đức; nhưng cĩ chứng cớ rõ ràng. Sau đĩ tơi tìm đọc sách vở của Ngài Ấn Thuận ở đài Loan thì Ngài

Ấn Thuận cũng nhận định giống như ơng Christian Steineck vậy. Ngồi ra Ngài Ấn Thuận cũng cịn cho biết thêm là trong kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ, cách qû́n thứ nhất về mặt trời lặn là ảnh hưởng Thần Mặt Trời của Bà

La Mơn và Bái Hỏa Gî́o. đây cũng là một lối nhận xét mới. Vì lâu nay chưa cĩ đại Sư nào tu theo Tịnh độ phát biểu như vậy. Nhưng nay thì cĩ một người đơng Phương (đại Sư Ấn Thuận) và một người Tây Phương (Christian Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 366

Steineck) qua bao nhiêu nghiên cứu đã trình bày được vấn đề trên qua lịch sử và tiến trình thành lập của Tịnh độ Tơng qua từng giai đoạn và quốc độ khác nhau; chúng ta nên quan tâm về việc nầy.

Người đức hay người Âu Mỹ đến với Thiền Học dễ hiểu và đơn giản hơn. Nếu đến với Tịnh độ hay Kim Cang Thừa cĩ thêm nhiều vấn đề phức tạp khác nữa. Ví dụ như người Âu Mỹ lâu nay vốn theo Tơn Gî́o nhất thần; cịn Phật Gî́o thì vơ thần hay cũng cĩ thể nĩi là siêu thần. Vì Thần nào Phật Gî́o cũng khơng bác bỏ (Kinh Pháp Hoa là ví dụ). Từ một vị Thần sáng tạo ra tất cả vũ trụ, con người. Bây giờ họ gặp đức tin A Di đà (Tịnh độ) nhiều người cũng nghĩ là một vị Thần khơng chừng. Vì vị nầy cũng cĩ khả năng chuyên chở họ về cảnh giới khác.

đức Phật Di đà là một vị Phật cĩ tính cách siêu việt (Tranzendent Buddha); khơng phải là một đức Phật lịch sử như đức Phật Thích Ca Mâu Ni; Ngài khơng sinh ra, lớn lên, thành đạo và nhập đại Bát Niết Bàn ở cõi Ta Bà nầy; nhưng qua Ba Kinh Tịnh độ như đã được trình bày ở trên, chúng ta tin qua lời dạy của đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã nĩi là cĩ một thế giới gọi là Cực Lạc và cĩ một vị Phật tên là A Di đà cùng với các vị Bồ Tát Quan Thế Âm và đại Thế Chí. Nhưng đức Phật A Di đà khơng phải là một vị Thần hay một vị Chúa Tể cĩ quyền ban ơn gî́ng họa cho người khác, mà Ngài chỉ là một vị Phật thực hành theo bổn nguyện của mình để giúp cho chúng sanh thốt ly sanh tử lûn hồi. Sau khi về được cảnh giới

Tây Phương Cực Lạc rồi mỗi chúng sanh phải tự tu và tự chứng lên đến bậc gî́c ngộ giải thốt hồn tồn; chứ đức Phật A Di đà khơng thay thế cho chúng ta để giải thốt.

Từ những năm 1981 đến năm 1995 gần 15 năm như thế cĩ hai Phật Tử người đức tu theo Pháp mơn Tịnh độ. Họ ở tại Berlin và là những người Bác sĩ. Một ơng tên là Roland Berthold và một ơng tên là Günstler Hälfte. Hai ơng đã giúp cho tơi rất nhiều trong thời gian ban đầu về việc xem xét bài vở bằng tiếng đức cũng như những bản kinh tơi đã dịch từ tiếng Việt sang tiếng đức như Kinh A Di đà và Kinh Vu Lan Bồn về văn phạm cũng như cách hành văn. Hai vị nầy do đạo Hữu Trực Ngộ Phạm Ngọc đảnh giới thiệu. Trong khoảng thời gian trên, bất cứ lễ Phật đản hay Vu Lan nào của Chùa Viên Gî́c Hannover tổ chức, hai ơng đều về tham dự; nhưng từ năm 1995 đến nay khi Chi nhánh Phật Quang Sơn của Hịa Thượng Tinh Vân đã được thành lập tại Berlin thì hai vị nầy đã sang đĩ để cộng tác những cơng việc Phật sự của Chùa nầy. đây cĩ lẽ là hai người Phật Tử đức tu theo pháp mơn Tịnh độ cĩ thời gian lâu dài đáng kể. Họ theo truyền thống Trung Hoa cho nên rất gần gũi với

Phật Gî́o Việt Nam.

Cách đây chừng 15 năm; nghĩa là từ năm 1995, 1996 các thanh niên được sinh ra và lớn lên tại đức đọc kinh tiếng Việt Hán hay Hán Việt khơng hiểu. May sao cĩ một người đức tên là Dr. Günzel, học Phân khoa Phật Học tại đại Học Gưttingen cĩ làm một luận án Tiến Sĩ về quyển Thiền Mơn Nhựt Tụng từ chữ Hán dịch ra tiếng đức. Thầy Hạnh Hảo, đệ tử người đức xuất gia với tơi thuở ấy, liên lạc được với ơng nầy và xin phép để in thành song ngữ Việt đức nghi thức nầy để cho những thế hệ trẻ bớt bỡ ngỡ khi đi đến Chùa tham gia những Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 368 thời khĩa tụng. Từ thời kinh Lăng Nghiêm buổi sáng cho đến kinh Di đà, Hồng Danh, Mơng Sơn Thí Thực buổi chiều được dịch ra tiếng đức và hầu như 99% đúng tiêu chuẩn của bản kinh xưa khi tơi đem ra đối chiếu lại. Thiền Mơn Nhựt Tụng hay Nhị Thời khĩa tụng là một cuốn kinh tại Trung Hoa, Chư Tổ đã soạn cho người xuất gia và tại gia hành trì hằng ngày. Sau đĩ được truyền vào Việt Nam và đài Loan. đây là kinh điển được soạn lại theo pháp mơn Tịnh độ. Trong đĩ cịn các kinh khác như: Dược Sư, Vu Lan, Kim Cang, Báo Ân Phụ Mẫu v.v… tất cả những kinh nầy hầu như đã được dịch sang tiếng đức. Do vậy ở đây tơi cĩ thể tạm kết luận rằng: Về phương diện nghiên cứu, dịch thuật, học thuật thì người đức nĩi riêng, người Âu Mỹ nĩi chung là qû́ tuyệt vời.

Họ cĩ trách nhiệm tuyệt đối với tác phẩm dịch của họ. Ví dụ như muốn dịch ra tiếng đức từ ngơn ngữ Pali, Sanskrit, Nhựt, Hán, Việt v.v… họ đến tận những nước ấy học hỏi hay học tại các đại Học đức và họ dịch trực tiếp sang tiếng đức chứ khơng qua một trung gian ngơn ngữ nào cả. đây là việc làm đáng tin cậy ở xứ đức nầy. Về phương diện tu học và hành trì dĩ nhiên là rất khĩ định nghĩa. Vì hơn 30 năm qua tơi quan sát bao nhiêu người đức đến xuất gia với Chùa Viên Gî́c, tu theo pháp mơn Tịnh độ; nhưng họ khơng thể tu hơn 15 năm với tư cách là một Tăng Sĩ; mặc dầu họ rất rành tiếng Việt như Thiện

Nam, Hạnh Hảo, đồng Hịa v.v… Cái khĩ của người đức khơng phải chỉ riêng với truyền thống của Phật Gî́o Việt

Nam, mà ngay cả những truyền thống Phật Gî́o khác nữa. Ví dụ như Trung Tâm Phật Gî́o Tây Tạng tại Hamburg khi Ngài Geshe Thubten Ngawang đến đức từ năm 1977, cùng thời với tơi, và Ngài ấy đã viên tịch cách đây 10 năm về trước; Ngài là người đã rất thành cơng cho việc truyền thừa Phật Gî́o Tây Tạng vào đức lúc ban đầu. Tuy Ngài khơng rành tiếng Anh và tiếng đức mấy; nhưng nhờ người đức tận tâm học tiếng Tây Tạng để dịch những bản kinh văn thẳng qua tiếng đức. Cĩ 2 đệ tử nam người đức rất giỏi là Christop và Oliver; mỗi người tu tại Trung Tâm nầy trên 10 năm; nhưng cuối cùng vẫn trở lại đời thường. Khơng biết đời sống xuất gia cĩ cái gì đĩ rất khĩ khăn với người Tây Phương. Tơi vẫn khơng rõ hết. Cĩ lẽ họ khĩ khăn về giới luật, chuyện ăn uống, chuyện đời thường chăng? Vì ở đây họ quen tự do rồi. Thế nhưng những người nữ đức xuất gia thì tương đối bền hơn. Ví dụ như Sư Cơ Carola bây giờ là Tiến Sĩ Phật Học, đệ tử của Ngài Geshe Tubten Ngawang, đang dạy tiếng Tây Tạng tại đại Học Hamburg và Trung Tâm Phật Gî́o Tây Tạng ở Schneverdingen cũng chỉ tồn là chư Ni đức coi sĩc, chứ hầu như khơng cĩ một Tăng Sĩ người đức nào xuất gia gần đây tại Trung Tâm nầy.

Tại Hannover cĩ một người nữ tu đức y chỉ với tơi mấy năm nay. Sư Cơ nầy tu theo Thiền Tào động Nhật Bản; nhưng khi thọ giới Tỳ Kheo Ni thì nương theo luật Tứ phần. Sư Cơ đã dịch luật Tỳ Kheo Ni từ tiếng Anh sang tiếng đức và Cơ cũng viết nhiều sách tiếng đức nổi tiếng về Thiền. Tên Sư Cơ là Dagma Wasskưnig. Hiện tại những vị Ni nầy đang lãnh đạo Hội DBO của người xuất gia như cĩ lần tơi đã giới thiệu ở trên.

Năm 1980 Thượng Tọa Seelawansa người Tích Lan đến Áo du học. Sau đĩ Ngài đậu Tiến Sĩ tại đại Học Wien và trong hiện tại Ngài đang dạy Phật Học cho các Sinh viên Áo tại đại Học nầy. Suốt trong mấy chục năm qua Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 370 tơi đã quen biết với Thượng Tọa và được biết rằng: Từ đĩ đến nay cũng chẳng cĩ người Áo nào xuất gia cả. Thượng Tọa cũng cĩ bảo lãnh 5, 7 Thầy từ Tích Lan qua; nhưng chẳng ai ở nổi tại Áo; cuối cùng lại về nước hoặc ra đời. Cĩ lẽ tại Âu Châu lạnh qû́, khí hậu khơng thích hợp, ngơn ngữ khĩ khăn, khơng cĩ Phật Tử thuần thành v.v… đĩ cĩ lẽ là lý do chính. Riêng bản thân chúng tơi từ năm 1982 đến năm 2003 đúng 22 năm như thế, tơi đã độ cho 45 người xuất gia kể cả Việt và đức. Sau một thời gian dài tu học như vậy đã cĩ 4 Sư Cơ viên tịch trong khi vẫn cịn tu. Cĩ 8 Thầy, Chú ra đời. Số cịn lại 33 người cả nam lẫn nữ đương trụ trì các chùa các nơi; hoặc giả đang hành đạo các chốn khác, tương đối là một thành quả lớn. Vì lẽ người xuất gia bây giờ hiếm lắm; hiếm nhất là những người phát tâm dõng mãnh để tiếp tục đi cho hết cuộc đời cịn lại của mình.

Bởi vì cuộc sống nầy cĩ rất nhiều cám dỗ và qû́ tự do ở nhiều phương diện; nếu người nào khơng biết tự làm chủ mình, sẽ bị bánh xe thời gian sẽ vơ tình nghiền nát chí nguyện xuất trần thượng sĩ lúc ban đầu; mặc dầu biết rằng khi trở về lại với cuộc sống thế tục cũng khơng phải là lối thốt đúng nghĩa; nhưng biết nĩi sao hơn, nhân duyên là vậy. Cĩ duyên thì cịn gắn bĩ với Chùa;

khơng duyên thì làm một Cư sĩ. Rồi áo cơm, chồng vợ;

rồi con cái, nghiệp duyên… Con đường mịn của sanh tử đã sẵn lối; chẳng chừa một ai cả. đến khi về gî̀ trở lại cơ đơn, nuối tiếc vì đã qû́ vụng về khi quyết định cho một chuyện quan trọng của đời mình. (Xem thêm phần Ngài Thân Loan bên trên). Tĩm lại việc Phật Pháp được truyền sang Âu Mỹ là một việc tốt đẹp. Vì lâu nay họ chỉ thấm thuần cĩ một vị thuốc khi đau ốm bệnh tật, trị bằng thuốc Optalidon; nhưng bây giờ cĩ thêm thuốc Aspirin là loại giải cảm mới qua tinh thần gî́o lý giải thốt của đạo Phật, họ uống vào cũng cĩ thể chữa được thân bịnh. Tuy nhiên phải thành thật mà nĩi rằng: Gî́o lý ấy mới chỉ thích hợp với người Cư sĩ tại gia về Thiền cũng như Tịnh hay Kim Cang Thừa. Cịn con đường cho người xuất gia đối với người Tây Phương chắc phải cần thời gian năm tháng lâu dài hơn thế nữa.

Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 372

VII. Tịnh độ Tơng của Việt Nam

Quyển sách này tơi viết với hai mục đích chính: Mục đích thứ nhất là muốn hệ thống hĩa lại tư tưởng Tịnh độ cho cĩ lề lối và rõ ràng. Vì lâu nay những người tu và thực hành theo Tịnh độ Tơng tuy cĩ thực hành đĩ; nhưng chưa rõ nguồn gốc; cũng như tơi mong mỏi những người Phật tử Việt Nam, đọc thêm cách hành trì về Tịnh độ của các nước Phật Gî́o khác và từ đĩ bổ sung thêm cách thực hành lâu nay của mình để được thành tựu hơn.

Mục đích thứ hai, tơi muốn giới thiệu tác phẩm nầy đến với những người Phật tử đức, lâu nay vốn theo Phật gî́o; nhưng khơng biết Phật Gî́o Việt Nam một cách rõ ràng; nhất là pháp mơn niệm Phật. Sau khi sách tiếng Việt được ấn tống xong, Thầy Hạnh Giới, Trụ trì Chùa Viên Gî́c Hannover, đức quốc, sẽ dịch sách nầy ra tiếng đức để quý Phật tử đức cĩ cơ hội nghiên cứu thêm.

Hai mục đích nêu trên rất rõ ràng; cho nên tơi mong mỏi quý độc giả trước tiên nên hiểu sơ qua về lịch sử Phật Gî́o được truyền vào nước Việt Nam của chúng ta qua các nhà sử học, Phật học và qua kinh sách. để từ Tịnh độ Tơng của Việt Nam 374 đĩ chúng ta dễ nhận diện chỗ đứng của chúng ta vốn cĩ tự ngàn xưa trong vấn đề vận hành bánh xe pháp ấy vào quê hương đại Việt vậy. Nguồn sử liệu thứ nhất khi tơi đọc được là quyển "Phật Gî́o Việt Nam sử lược" của cố Hịa Thượng Thích Mật Thể. Quyển sách tuy khiêm tốn; nhưng cũng đã nĩi lên được những điều cần yếu cho người muốn tìm hiểu, học hỏi, cĩ được sách vở để nghiên cứu. Quyển này Ngài cũng đã dựa vào quyển viết bằng tiếng Pháp của ơng Trần Văn Gî́p viết về "Lịch sử Việt Nam từ thời kỳ khởi nguyên cho đến thế kỷ thứ 13". Quyển sách đã chia rõ từng giai đoạn lịch sử và các triều đại trong suốt 1.300 năm ấy. Riêng cá nhân chúng tơi, chỉ muốn minh định về sự truyền vào và nhất là Tịnh độ Tơng mà thơi, chúng tơi khơng cĩ tham vọng viết về lịch sử Phật Gî́o Việt Nam, vì cho đến nay đã cĩ bốn người viết rồi. đĩ là ơng Trần Văn Gî́p, cố Hịa Thượng Thích Mật Thể, Nguyễn Lang tức Thiền Sư Thích Nhất Hạnh và Gî́o Sư Tiến Sĩ Trí Siêu Lê Mạnh Thát và ngồi ra ơng Nguyễn Hiền đức cũng đã cĩ viết thêm về lịch sử Phật Gî́o Việt Nam đàng Trong nữa.

Cố Hịa Thượng Thích Mật Thể thì cho rằng: đạo Phật dược du nhập vào Việt Nam chúng ta vào năm 198 sau Tây lịch; nghĩa là cuối thế kỷ thứ 2. Cĩ các Ngài

Khương Tăng Hội, Mâu Bác và Chi Cương Lương là những người đầu tiên hành đạo tại Giao Chỉ. Thuở ấy

Việt Nam chúng ta bị Bắc Thuộc lần thứ 2; cho nên đa phần kinh điển hay cách tu đều rập khuơn theo Trung Quốc. Chỉ riêng Thiền Tơng là cĩ ghi chép sự truyền thừa rõ ràng từ Ngài Tỳ Ni đa Lưu Chi (? - 594) đến Giao Chỉ vào năm 580; nghĩa là cuối thế kỷ thứ 6 và Ngài đã đến Trung Hoa gặp Tổ Tăng Xán (529 - 613) và Tổ bảo hãy xuơi Nam để truyền gî́o. Do vậy Thiền Tơng đã chính thức cĩ mặt tại Việt Nam từ thuở ấy. Rồi Vơ Ngơn Thơng, Thảo đường, Trúc Lâm Yên Tử, Lâm Tế, Tào động v.v...; nhưng tuyệt nhiên khơng cĩ đề cập đến ai là vị Tổ truyền Tịnh độ Tơng đến Việt Nam. đây là một nghi vấn lớn, vì lẽ trong hiện tại những Phật tử Việt Nam tuy nĩi rằng thuộc Thiền Lâm Tế hay Tào động; nhưng đa phần lại tu theo pháp mơn Tịnh độ, lý do vì sao thì chưa cĩ ai trả lời thích đáng.

Vào giữa thập niên 80, 90 ở ngoại quốc chúng tơi đã đọc được bộ sách của tác giả Nguyễn Lang tức là Thiền Sư Thích Nhất Hạnh viết về "Việt Nam Phật Gî́o sử luận 1, 2 và 3". đây là những tài liệu thật quý hiếm, vì ở ngoại quốc; nên Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh cĩ nhiều cơ hội sưu tập tài liệu bằng chữ Hán và tiếng Pháp, tiếng Anh rất dễ dàng. điều đặc biệt của sách nầy chứng minh rằng: Phật Gî́o Việt Nam khơng phải được truyền vào trực tiếp từ Trung Hoa, mà trước khi Phật Gî́o đến Trung Hoa, Phật Gî́o đã cĩ mặt tại Giao Châu rồi. Thay vì thế kỷ thứ 2 thì Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh chứng minh là Phật Gî́o từ Ấn độ trực tiếp được truyền vào

Giao Châu từ thế kỷ thứ nhất. Ngài lý luận rằng: Những thương thuyền Ấn độ ngày xưa trước khi sang buơn bán với người Trung Quốc tại kinh đơ Bành Thành thì các tàu buơn phải ghé qua kinh đơ Luy Lâu của Giao Chỉ trước. Khi đi họ cĩ mang theo Tăng sĩ Ấn độ để cầu nguyện cho mưa thuận giĩ hịa và khi đến được đất Giao Châu họ phải ở lại đây mấy tháng chờ giĩ nồm mới cĩ thể giăng buồm để tiếp tục Tịnh độ Tơng của Việt Nam 376 sang Trung Quốc. đây là thời gian để người Giao Chỉ làm quen với các nhà Sư và Phật Gî́o lúc ban đầu.

Lý do khác mà nhà Sử học Nguyễn Lang đã đưa ra rằng: Ngày xưa đường bộ rất nguy hiểm, vì núi cao và thú dữ; cho nên những đồn lái buơn khơng ai dám đi ngang qua rừng và sa mạc cả. Ngồi những sự hiểm trở của thiên nhiên ra cịn cĩ cả trộm cướp, lục lâm, thảo khấu nữa. Do vậy những người đi buơn giữa hai nước chẳng ai dại gì vừa bị mất mạng vừa tiêu tan tài sản nữa; nên họ đã chọn con đường biển.

Từ những lý do chính đáng trên, Thiền Sư Nhất Hạnh đã khẳng định rằng: Phật Gî́o trước khi đến Trung Hoa đã cĩ mặt tại Việt Nam rồi và điều chứng minh khác hơn cố Hịa Thượng Thích Mật Thể là khơng phải cuối thế kỷ thứ 2, mà là thế kỷ thứ nhất. Nhưng nếu đọc cho kỹ thì trong 3 quyển sử luận nầy cũng khơng chứng minh được về Tịnh độ bắt nguồn phát xuất tại Giao Châu lúc nào và ai là vị Tổ Sư đầu tiên? Khoảng giữa thập niên 90 cĩ một tập sách đặc biệt về lịch sử Phật Gî́o Việt Nam ra đời. đĩ là "Lịch sử Phật Gî́o Việt Nam tập I, II và III" do Gî́o Sư Lê Mạnh Thát biên soạn. đây là một tài liệu đáng tin cậy, vì lẽ Gî́o Sư tốt nghiệp Tiến Sĩ tại Hoa Kỳ và thơng thạo nhiều ngơn ngữ cũng như cĩ cơng tra cứu thật là tỉ mỉ, nhất là "Lục độ Tập Kinh" cĩ mặt trong đại Chánh Tân Tu đại Tạng Kinh. Căn cứ vào bộ kinh cổ nhất của Giao Châu, Gî́o Sư đã lập luận rằng: Phật Gî́o Việt Nam đã được truyền vào thế kỷ thứ nhất trước Tây lịch và 2 người Phật tử đầu tiên là Chử đồng Tử và cơng chúa Tiên Dung thuộc đời vua Hùng Vương thứ 18. điểm thứ hai đối với chúng tơi rất quan trọng. đĩ là câu chuyện của Ngài đàm Hoằng đã tu theo kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ và cuối đời tự thiêu ở núi Tiên Du Bắc Việt và mọi người trong thơn thấy tồn thân Ngài sáng chĩi và đi về hướng Tây. Dữ liệu nầy là một dữ liệu rất quan trọng để chúng ta cĩ thể tìm ra manh mối của Tịnh độ Tơng bắt nguồn từ lúc nào.

điều thứ ba mà Gî́o Sư Lê Mạnh Thát muốn chứng minh cho chúng ta thấy rằng: Vua A Dục thuở ấy vào thế kỷ thứ 3 trước Tây lịch cĩ thể đã cho xây tháp tại xứ Giao Châu của chúng ta.

Nếu Phật Gî́o Việt Nam được truyền qua ngả Ấn độ từ thời vua Hùng Vương thứ 18; cĩ nghĩa là trước cả Trung Hoa. Vì dưới thời vua Hán Minh đế Phật Gî́o mới được truyền vào Trung Hoa và vào năm 67 sau Tây lịch, kinh Tứ Thập Nhị Chương mới được hai vị Sư Ấn độ là Ca Diếp Ma đằng và Trúc Pháp Lan dịch ra tiếng Trung Hoa tại kinh đơ Lạc Dương. điều nầy cũng cĩ thể, vì ngày xưa nước Lâm Ấp cĩ diện tích khá rộng, bao phủ cả nước Việt Nam, Thái Lan, Cao Miên và cĩ biên giới gî́p với Ấn độ. Do vậy người Ấn độ đến Lâm Ấp (tức là Chiêm Thành cũ) dễ dàng hơn là đi qua Trung Hoa cả đường bộ lẫn đường thủy, cho nên Phật Gî́o được truyền vào Giao Châu sớm hơn Trung Quốc vào thời vua

Hùng Vương thứ 18 cũng là điều cĩ thể tin được. Từ điểm nầy liên hệ với điểm thứ ba như đã được trình bày ở trên là nước Lâm Ấp (Chiêm Thành cũ) đa phần theo Ấn độ gî́o vì dịng văn tự giống như chữ Phạn, mà ngày nay một số người Chiêm Thành cịn sĩt lại tại Nha Trang, Phan Rang họ vẫn cịn theo đạo nầy và dùng ngơn ngữ ấy. Từ đĩ chúng ta cĩ thể tin được rằng Tịnh độ Tơng của Việt Nam 378 một trong 84.000 ngọn tháp mà vua A Dục cho dựng lên vào thế kỷ thứ 3 trước Tây lịch cũng cĩ thể đã cĩ mặt tại Lâm Ấp chăng? Thế nhưng trong đại đường Tây Vức Ký, chúng tơi đã cĩ cơ hội dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt cách đây mấy năm khơng thấy Ngài Huyền Trang đề cập đến cĩ phù đồ (Stupa) nào được Vua A Dục cho dựng xây tại Lâm Ấp cả. Vì vào thời Ngài Huyền Trang ở thế kỷ thứ 7, Lâm Ấp vẫn cịn cĩ mặt trên bản đồ thế giới, cho nên Ngài Phật Triệt mới cĩ thể mời Thầy mình là người Ấn độ là Ngài Bồ đề Tiên Na đến Lâm Ấp dừng chân mấy năm trước khi qua Trung Quốc và sau đĩ sang Nhật Bản làm Khai nhãn Sư tượng đại Phật chùa đơng đại ở Nara vào năm 752 !

Khi đọc đến câu chuyện của Ngài đàm Hoằng tự thiêu, tơi lại liên tưởng đến Ngài đàm Loan, Sơ Tổ Tịnh độ Tơng của Trung Hoa chắc cĩ cái gì đĩ liên hệ chăng? do vậy mới tìm Phật Quang đại Từ điển của Hịa Thượng Thích Quảng độ dịch tra cứu thì thấy như sau: