Tư Tưởng Tịnh Độ Tông

VIII. CON đƯỜNG TỊNH đỘ

Tịnh độ thì cĩ rất nhiều cõi của nhiều vị Phật đang thuyết pháp gî́o hĩa chúng sanh tại đĩ; nhưng cõi Cực Lạc thì chỉ cĩ một, cõi nầy do lời nguyện của Ngài Pháp Tạng Tỳ Kheo mà thành tựu. Ví dụ như đẩu Suất Tịnh độ, đơng Phương Dược Sư Tịnh độ, A Súc Phật Tịnh độ v.v...

Trong kinh A Di đà cho biết rằng: Cõi Phương đơng cĩ Phật A Súc Bệ, Phật Tu Di Tướng, Phật đại Tu Di, Phật Tu Di Quang, Phật Diệu Âm và hằng hà sa số Phật như vậy. Cõi Phương Nam thì cĩ đức Phật Nhật Nguyệt đăng, Phật Danh Văn Quang, Phật đại Diệm Kiên, Phật Tu Di đăng, Phật Vơ Lượng Tinh Tấn v.v… Cõi Tây Phương lại cĩ Phật Vơ Lượng Thọ, Phật Vơ Lượng Tướng, Phật Vơ Lượng Tràng, Phật đại Quang, Phật đại Minh, Phật Bảo Tướng, Phật Tịnh Quang… Cõi Bắc Phương cĩ Phật Diệm Kiên, Phật Tối Thắng Âm, Phật Nan Trở, Phật Nhựt Sanh, Phật Võng Minh… Cõi Phương Dưới cĩ Phật Sư Tử, Phật Danh Văn, Phật Danh Quang, Phật đạt Ma, Phật Pháp Tràng, Phật Trì Pháp… Cõi Phương Trên lại cĩ Phật Phạm Âm, Phật Tú Vương, Phật Hương Thượng, Phật Hương Quang, Phật Diệm Kiên, Phật Tạp Sắc Bảo Hoa Nghiêm Thân, Phật Ta La Thọ Vương, Phật Bảo Hoa đức, Phật Kiến Nhứt Thiết Nghĩa, Con đường Tịnh độ

Phật Như Tu Di Sơn… cĩ hằng hà sa số đức Phật như vậy.

Qua kinh Hồng Danh Sám Hối, kinh 3.000 vị Phật, kinh 10.000 vị Phật v.v… Chúng ta thấy được rằng: Phật khơng phải chỉ cĩ một vị. Do vậy cõi Phật cũng khơng phải chỉ một cõi, mà cĩ vơ lượng cõi thế giới như vậy. Mỗi thế giới tùy theo lời nguyện ước của vị Phật ấy mà thế giới kia sẽ thành tựu như vậy. Cĩ thế giới chỉ tồn ánh sáng, cĩ thế giới chỉ tồn là hĩa sanh, cĩ thế giới chỉ tồn là màu sắc, cĩ thế giới giống như những mắc cửi… như trong kinh Hoa Nghiêm hay Phạm Võng mà đức Phật lịch sử Thích Ca Mâu Ni đã giới thiệu cho các vị Bồ Tát và chúng sanh trong cõi giới Ta Bà nầy rõ biết.

Ví dụ như vào đời đường nhằm thế kỷ thứ 7, sau khi Ngài Huyền Trang đi lưu học 19 năm ở Ấn độ về, Ngài trú ở chùa Từ Ân dịch kinh, viết sách, diễn giảng và đặc biệt Ngài chú trọng về Duy Thức. Cho nên sau khi cĩ người nối truyền, đệ Tử là Ngài Khuy Cơ, chùa nầy được lấy tên để đặt nên Tơng phái của Duy Thức thuở ấy là Từ Ân Tơng hay Pháp Tướng Tơng. Tơng nầy tu chuyển thức thành trí và phát nguyện vãng sanh về Nội Cung đẩu Suất của đức Di Lặc. Nơi đây được gọi là Tịnh độ đẩu Suất hay cõi Nhứt Sanh Bổ Xứ. Nghĩa là ai được sanh về đây thì chờ trong một đời nữa để được bổ xứ đi làm Phật ở một nơi khác. Ví dụ như đức Phật Di Lặc trong tương lai sẽ hạ sanh từ nội cung đẩu Suất nầy xuống thế giới Ta Bà để làm Phật, sau khi gî́o lý của đức Phật Thích Ca Mâu Ni khơng cịn hiện hữu nơi đây nữa.

Ngoại Cung đẩu Suất tồn những niềm vui tuyệt diệu. Nếu cĩ vị nào đĩ lỡ sanh vào ngoại cung đẩu Suất khi hưởng hết phước lạc của cõi Trời rồi thì cũng bị chi phối bởi sanh tử. Bởi vì Trời đao Lợi vẫn cịn nằm trong cõi Dục Giới nầy. Khi xem truyện Tây Phương Du Ký của Ngài Qû́n Khâm Hịa Thượng người đài Loan, chúng ta rõ biết được việc nầy. Bình sinh Ngài tu Tịnh độ hay niệm Phật, tụng kinh Lăng Nghiêm và Pháp Hoa; nhưng ý nguyện của Ngài lúc nào cũng phải về cho được thế giới Tây Phương của đức Phật A Di đà. Một hơm Ngài nhập thất và trong khi nhắm mắt lại để niệm Phật thì thấy cĩ một lão bà hiện ra và hỏi Ngài rằng: Bình thường Ngài tụng kinh gì? Ngài trả lời như trên và sau khi nhắm mắt lại chẳng bao lâu thì Ngài đã lên đến Nội Cung đẩu Suất; nơi đĩ Ngài đã gặp Hư Vân Hịa Thượng, Ấn Quang đại Sư rồi các vị đại Sư bạn của Ngài thuở cịn sanh tiền. Sau đĩ thì thần thức của Ngài Qû́n Khâm được Lão Bà đưa lên cõi Sắc rồi cõi Vơ Sắc; khi ra ngồi cõi Vơ Sắc rồi, Lão Bà hiện hình thành Quan Thế Âm Bồ Tát và đưa thần thức Ngài vào bái yết đức Phật A Di đà. Sau khi Ngài về lại cõi trần nầy, Ngài diễn tả rằng: Chỉ cái mĩng chân của đức Phật A Di đà cũng lớn hơn cả các nước đơng Nam Á Châu của chúng ta vậy. Ngồi ra Ngài nhớ lại trong 3 kinh Tịnh độ cịn diễn tả ở cõi Tây Phương Cực Lạc nếu muốn ăn thì đồ ăn liền hiện ra. Do vậy Ngài Qû́n Khâm đã khởi tưởng lên việc nầy, tự nhiên đồ ăn bay đến trước Ngài, Ngài xấu hổ qû́. Vì nghĩ rằng ở cõi Cực Lạc các vị Bồ Tát đâu cĩ ăn uống bình thường và Ngài đã rút tâm niệm tưởng nghĩ của mình lại, tự nhiên đồ ăn biến mất. Quả thật đây là cõi hĩa sanh như trong kinh A Di đà, đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã dạy. Con đường Tịnh độ

Cõi Phương đơng cĩ Phật A Súc Bệ. Tiếng Phạn gọi là Aksobhya Buddha. Tiếng Tây Tạng gọi là: Sans-rgyas-mi-hkrugs Pa. là tên đức Phật hiện tại ở đơng Phương. Gọi tắt là A Súc. Cũng cịn gọi là A Súc Bệ Phật, A Sơ Tỳ Da Phật, A Khất Sơ Tỳ Dã Phật. Dịch ý là Bất động Phật, Vơ động Phật, hoặc là Vơ Nộ Phật, Vơ Sân Huệ Phật. Cứ theo kinh A Súc Phật Quốc quyển thượng phẩm Phát ý thọ tuệ và phẩm Thiện Khối chép, thì ở qû́ khứ, cách đây 1.000 cõi Phật về Phương đơng, cĩ thế giới A Tỳ La đề (Phạn: Abhirati), trong đĩ cĩ đức đại Mục Như Lai xuất hiện, Ngài vì các Bồ Tát mà nĩi pháp tu hành sáu độ cao tột. Lúc bấy giờ, cĩ một vị Bồ Tát, sau khi nghe pháp, phát tâm đạo vơ thượng chánh chân, nguyện dứt sân hận, đoạn dâm dục, cho đến thành đại chánh gî́c, đại Mục Như Lai vui mừng và ban hiệu là A Súc. Bồ Tát A Súc liền thành Phật trong thế giới A Tỳ La để ở Phương đơng và hiện nay vẫn đang thuyết pháp ở cõi đĩ. Lại cứ theo kinh Pháp Hoa quyển 3 phẩm Hĩa Thành Dụ chép, thì đức Phật đại Thơng Trí Thắng, khi chưa xuất gia, cĩ 16 vị vương tử, sau đều xuất gia làm Sa Di. Người con thứ nhất tên là Trí Tích, tức là A Súc thành Phật tại nước Hoan Hỷ ở phương đơng. Kinh Bi Hoa quyển 4 chép, Phật A Di đà ở đời qû́ khứ là vua Vơ Tránh Niệm cĩ 1.000 người con; người con thứ 9 là Mật Tơ, tức A Súc thành Phật tại phương đơng, tên nước là

Diệu Lạc.

Mật Gî́o lấy đức Phật nầy làm một trong 5 vị Phật ở Kim Cương giới, tượng trưng cho đại Viên Cảnh Trí. Ngài được tơn trí ở giữa nguyệt lûn chánh đơng, trong 5 lûn giải thốt; phía trước là Kim Cương Tát đỏa, phía phải là Kim Cương Vương Bồ Tát, phía trái là Kim Cương Ái Bồ Tát, phía sau là Kim Cương Hỷ Bồ Tát. Hình tượng màu vàng rịng, tay trái nắm lại đặt ở trước rốn, tay phải thịng xuống chạm đất, tức là A Súc xúc địa ấn (Ấn A Súc chạm đất). Mật hiệu là Bất động Kim Cương. Chủng tử là Hum. Hình Tam Muội Da là chày năm chẽ (chày kim cương năm chẽ). Chân ngơn là: „Án Á Khất Sơ Tỳ Dã Hồng“. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 68-69).

(Xem kinh đại Bảo Tích Hội Bất động Như Lai;

kinh đạo Hành Bát Nhã quyển 6; quyển 9; kinh Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội quyển thượng; kinh Duy Ma quyển hạ; Tịnh độ dử Thiền (Ấn Thuận, Diệu Vân tập hạ biên 4).

Cõi của Phật A Súc ở thế giới đơng Phương vẫn cĩ người nữ hiện diện tại đĩ và chúng sanh trong nước nầy mặc bằng vỏ cây; cho nên giữa cõi nầy và cõi Tây Phương Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà khơng giống nhau. Lý do là tùy theo nguyện lực của mỗi vị Bồ Tát ấy trước khi thành Phật muốn phát nguyện cõi mình sẽ thành tựu như thế nào.

Nếu kể ra hết các cõi Tịnh Độ thì vơ số; nhưng chừng ấy cõi cũng để cho chúng ta thấy rằng: phàm cĩ uế độ ở đây thì ở kia sẽ cĩ Tịnh Độ. Tùy theo ai muốn sanh về đâu thì sanh, đi về đâu thì đi. Nhưng theo các vị Tổ Sư Tịnh Độ như Long Thọ, Thế Thân đều cho rằng cĩ 2 con đường để chọn. Đĩ là Nan Hành và Dị Hành. Đời mạt pháp nầy chỉ cĩ pháp mơn Niệm Phật cầu sanh Tây

Phương của Đức Phật A Di Đà là dị hành (dễ làm) mà chư Phật trong 10 phương đều tán thán việc làm nầy của

Đức Phật A Di Đà (kinh A Di Đà). Cho nên ở cõi Ta Bà nầy nhất là vào thời kỳ mạt pháp, các vị Tổ Sư đã chấp nhận Tịnh Độ mơn hơn là Thánh Đạo mơn để cầu sanh Tây Phương sau khi lâm chung. Con đường Tịnh độ

Dưới đây là Đồ Biểu do chúng tơi thiết kế các nước theo Tịnh Độ Tơng và chư Tổ Sư truyền thừa. Mong rằng đây mới chỉ là khởi thảo tài liệu lịch sử nầy riêng cho Việt Nam để Phật Tử Việt Nam cĩ một cái nhìn tồn bộ hơn. Riêng về bình diện thế giới chúng tơi khơng mong đợi gì hơn, đây cũng là sự cần cĩ của những người tu theo pháp mơn Tịnh Độ. Sau khi thiết lập được biểu đồ nầy rồi, chúng ta sẽ gạn lọc ra phương pháp tu học của từng vị Tổ Sư Tịnh Độ và sẽ hệ thống hĩa theo từng quốc độ khác nhau để những người sau nầy dễ tra cứu tìm hiểu hơn về chư vị tiền bối của mình. Cĩ như thế chúng ta mới khơng hỗ danh là những người thừa kế.

đồ Biểu Truyền Thừa Tịnh độ Tơng

Ấn độ

Thích Ca Mâu Ni Phật Sinh 624 trước Tây lịch Và nhập diệt năm 544 trước

Tây lịch Long Thọ đệ Nhất Tổ Sư (khoảng thế kỷ thứ 2 Tây lịch)

Thế Thân đệ Nhị Tổ Sư

(khoảng 320 – 380)

Tây Tạng Việt Nam Trung Quốc Nhật Bản đại Hàn

Liên Hoa Sanh đàm Hoằng đàm Loan đàm Loan Thế kỷ thứ 7 Sơ Tổ Tây Tạng đệ Tam Tổ Sư ( ? – 455) Sơ Tổ Việt Nam đệ Tam Tổ Sư ( 476 - ?) Sơ Tổ Trung Quốc đệ Tam Tổ Sư

( 476 - ?)

đệ Tam Tổ Sư đạo Xước ( 562 - 645) Nhị Tổ Trung Quốc đệ Tứ Tổ Sư đạo Xước

( 562 - 645)

đệ Tứ Tổ Sư Thiện đạo ( 613 - 681)

Tam Tổ Trung Quốc đệ Ngũ Tổ Sư

Thiện đạo ( 613 - 681)

đệ Ngũ Tổ Sư Nguyên Tín

( 942 - 1017) Sơ Tổ Nhật Bản đệ Lục Tổ Sư

Pháp Nhiên ( 1133 - 1212) Nhị Tổ Nhật Bản đệ Thất Tổ Sư

Tịnh độ Tơng Thiền Tâm ( 1925 - 1992)

Trí Tịnh ( 1917 - ) Thân Loan ( 1173 - 1262) Tam Tổ Nhật Bản Tổ Sư Tịnh độ Chân Tơng Con đường Tịnh độ

Mỗi vị Tổ Sư xuất hiện trong đời nầy đều cĩ một trọng trách khác nhau để làm cho mối đạo được phát triển. Sau khi Đức Phật viên tịch, cả hằng 9 thế kỷ sau Ngài Long Thọ mới xuất hiện tại miền Nam Ấn Độ, được người đời xưng là Đệ Nhị Thích Ca. Như vậy phải biết rằng trí tuệ và sự đắc chứng của Ngài như thế nào rồi. Sau nầy 8 Tơng Phái như: Trung Qû́n, Hoa Nghiêm, Mật Tơng, Tịnh Độ đều tơn xưng Ngài là Tổ Sư. Riêng Tịnh Độ Tơng, theo các nhà học giả Tơn Gî́o Đơng Phương và Tây Phương, Ngài chỉ đề cập về Tịnh Độ trong luận Thập Trụ Tỳ Bà Sa trong phẩm Dị Hành trong thiên thứ 9 thuộc 35 chương của luận nầy là phần trọng yếu của pháp mơn Tịnh Độ.

Dị Hành là dễ làm. Đối lại với Nan Hành (khĩ làm).

Nghĩa là, trong hai pháp tu Nan Hành và Dị Hành để đạt đến giai vị khơng trở lui, thì Dị Hành là pháp tu mau được mà dễ thực hiện.

Ngài Long Thọ cho pháp tu xưng niệm danh hiệu Phật là khơng trở lui, mau thành mà dễ làm; nhưng tu pháp mơn nầy, điều kiện tiên quyết là phải cĩ lịng tin vững mạnh.

Vãng Sanh luận chú quyển thượng của Đàm Loan (Đại 40, 826 giữa), nĩi: „Dị hành đạo, nghĩa là chỉ cần nhân duyên tin Phật, phát nguyện vãng sanh, nương nhờ nguyện lực của Phật, được sanh về cõi thanh tịnh“.

Tơng Tịnh Độ Nhật Bản cho rằng xưng niệm danh hiệu Phật với đầy đủ ba tâm (trực tâm, thâm tâm, hồi hướng phát nguyện tâm) là Dị Hành; chân Tơng thì khơng những cho niệm danh hiệu Phật là Dị Hành mà cịn cho niệm danh hiệu với niềm tin sâu xa vào tha lực hồi hướng của Phật A Di Đà cũng là Dị Hành. (Trích Phật Quang Đại Từ Điển trang 1247).

(Xem luận Thập Trụ Tỳ Bà Sa quyển 5, phẩm Dị

Hành)

Ở đây chúng ta thử tạo ra một biểu đồ của mỗi vị Tổ Sư thực hành theo pháp mơn Tịnh Độ như sau:

Tổ Sư Long Thọ

(sinh khoảng thế kỷ thứ 2 sau Tây lịch đệ Nhất Tổ Tịnh độ Tơng

Pháp mơn tu: Dị Hành Nhân duyên tin phật Phát nguyện vãng sanh Nương nguyện lực của Phật được sanh về cõi thanh tịnh của đức Phật A Di đà Theo Tổ Sư Long Thọ, người muốn được sanh về cõi Tịnh Độ của Đức Phật A Di Đà phải cần ba điều kiện căn bản bên trên, mà Ngài gọi là Dị Hành. Đĩ là: Cĩ nhân duyên để tin Phật, sau đĩ phát nguyện vãng sanh về Tây Phương và phải nương vào nguyện lực của Đức Phật A Di Đà. Đây chính là tín, nguyện và tha lực.

Con đường Tịnh độ

Lịng tin là mẹ sinh ra chư Phật như trong kinh

Hoa Nghiêm nĩi. Với Đức tin nầy con người cĩ thể thành tựu mọi sở nguyện, nhưng điều quan trọng là mình phải hướng niềm tin ấy về đâu và sau cùng phải nhờ đến thần lực của Đức Phật A Di Đà. Nếu khơng cĩ tha lực ấy thì chắc chắn chúng ta sẽ khĩ vãng sanh về thế giới Tây

Phương được.

Tổ Sư Thế Thân – đệ nhị Tổ Sư

(Khoảng 320 - 380)

Vơ Lượng Thọ kinh Ưu Ba đề Xá

(Dị hành đạo)

1.

Nguyện Kệ đại Ý 2.

Khởi qû́n sanh tín 3.

Qû́n hành thế tướng 4.

Tịnh nhập nguyện tâm 5.

Thiện xảo nhiếp hĩa 6.

Ly Bồ đề chướng 7.

Thuận Bồ đề mơn 8.

Danh nghĩa nhiếp đối

9.

Nguyện sự thành tựu 10.

Lợi hành mãn túc Lợi mình và lợi người dựa theo lời nguyện thứ 11, 18 và 22 trong 48 lời nguyện Đệ nhị Tổ Sư Tịnh Độ Tơng ở Ấn Độ là Ngài Thế Thân cũng dựa theo Dị hành đạo của Ngài Đệ Nhứt Tổ Sư Long Thọ; nhưng ở đây vị Đệ Nhị Tổ Sư nương vào kinh Vơ Lượng Thọ (kinh Đại Bản A Di Đà) để chỉ ra 10 điều căn bản, dựa theo lời nguyện thứ 11, 18 và 22 để được vãng sanh về Tịnh Độ.

Cĩ 10 cặp đối đãi nghĩa là: Tụng đại ý các bài kệ;

khi khởi sự qû́n tưởng thì sanh tín tâm; qû́n tưởng về thể tướng của Phật; đi vào nguyện tâm an ổn; lành thay nhiếp hĩa chúng sanh; xa lìa tâm chướng ngại giải thốt; thuận theo tâm gî́c ngộ; tâm và nghĩa cân đối nhau; nguyện cho cơng việc được thành tựu và cuối cùng là làm việc lợi lạc cho mọi người được đầy đủ.

Tất cả 10 việc trên đều nương vào lời nguyện thứ 11, 18 và 22 của Đức Phật A Di Đà để được vãng sanh về Cực Lạc quốc. Con đường Tịnh độ

Trung Hoa Phật Gî́o

đàm Loan (476 - ?) đạo Xước (562 - 645) Thiện đạo

(613 - 681)

1. Lễ Bái đức Di đà 1. Kinh Vơ Lượng

Thọ 2. Thánh đạo mơn 2. Tán thán ca ngợi danh hiệu 3. Phát lời thệ nguyện sanh về Tịnh độ 4. Qû́n tưởng đức A Di đà và cảnh giới của Ngài 5. Hồi hướng cơng đức đến tất cả chúng sanh 3. Tịnh độ mơn

1. Diệt tội tăng thiện duyên 2. Hộ niệm đắc trường mệnh tăng thiện duyên

3. Kiến Phật tăng thượng duyên 4. Niệm Phật

4. Nhiếp sanh tăng thượng duyên

5. Chúng sanh tăng thượng duyên Vãng sanh Cực Lạc quốc Phật Gî́o Trung Quốc cĩ được 13 vị Tổ Tịnh Độ Tơng theo như xưa nay chúng ta đã được biết; nhưng theo Phật Gî́o Tịnh Độ Nhật Bản người ta chỉ cơng nhận Ngài Đàm Loan, Đạo Xước và Thiện Đạo. Do vậy chúng ta thử truy tìm lại pháp mơn tu của các vị nầy vậy. Trên căn bản ba vị nầy cũng dựa vào 3 kinh căn bản của Tịnh Độ và dựa theo Vãng Sanh luận của Ngài Thế Thân để lập nên hạnh nguyện và Tơng chỉ của mình khi phát tâm niệm Phật, cầu vãng sanh Tây Phương Cực

Lạc quốc.

Như Ngài Đàm Loan sau khi dựa theo việc Dị Hành của Ngài Long Thọ để lại, Ngài đã soạn Vãng Sanh luận và nơi luận nầy Ngài đã hướng dẫn những người niệm Phật theo 5 cách sau đây. Thứ nhất là lễ bái Đức Phật A Di Đà. Khi chúng ta đứng trước kim thân Phật Tổ, chúng ta nên gieo năm vĩc sát đất để đảnh lễ Đức Phật nầy. Vì lẽ Ngài là một bậc vơ Thượng Y Vương; một vị Phật cao tột trong ba đời chư

Phật.

Thứ hai là phải tán thán ca ngợi danh hiệu Nam Mơ A Di Đà Phật, cĩ nghĩa là vị Phật cĩ hào quang vơ lượng và cĩ đời sống vơ lượng.

Thứ ba là phải phát lời thệ nguyện sanh về Tịnh Độ. Khi thấy ở uế độ nầy, chúng sanh bị trầm lûn trong sanh tử; nên phải phát nguyện sau khi lâm chung được vãng sanh về thế giới Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà.

Thứ tư là Qû́n Tưởng Đức A Di Đà và cảnh giới của Ngài. Trong kinh Tiểu Bổn A Di Đà đã diễn tả rất rõ ràng. Người phát tâm niệm Phật, cần phải qû́n tưởng về thân tướng của Ngài và cảnh giới ấy. Thứ năm là hồi hướng cơng đức đến tất cả chúng sanh. Khi thực hành bất cứ một điều gì cũng nên hướng Con đường Tịnh độ về những người khác, thì việc làm của mình được tạo thêm tăng thượng duyên cho chính mình và những chúng sanh khác trong thế giới nầy cũng như thế giới khác và ngay cả người cịn lẫn kẻ mất cũng được lợi lạc vơ ngần.

Khoảng hơn 100 năm sau vào đầu thế kỷ thứ 7, thời Ngài Huyền Trang thì đã cĩ Ngài Đạo Xước hoằng dương pháp mơn Tịnh Độ tại Trung Quốc bằng cách đếm từng hạt đậu khi niệm Phật cũng như lúc tụng kinh A Di Đà. Đây quả là một cơng việc thật bất khả tư nghì, khĩ diễn tả hết bằng lời nĩi được.

Ngài nương theo kinh Vơ Lượng Thọ để soạn ra 2 tập An Lạc tập, để chứng minh cho nhân thế thấy rằng trong thời buổi Vũ Đế nhà Bắc chu bài Phật trọng Nho gî́o. Cho nên tác phẩm nầy đã biện luận rất nhiều về ý kiến của Tam Luận cho rằng Vãng Sanh Tịnh Độ là kiến chấp hữu tướng. Đồng thời Ngài đã lập ra Thánh Đạo mơn và Tịnh Độ mơn. Thánh Đạo mơn cĩ nghĩa là người ở vào thế giới nầy nhờ vào tự lực tu hành mà ngộ đạo thành Thánh, gọi là thử độ thành Thánh, đĩ gọi là Thánh Đạo mơn. Cịn Tịnh Độ mơn cĩ nghĩa là người nương nhờ vào nguyện lực của Đức Phật A Di Đà, sinh về Tịnh Độ mà ngộ đạo, gọi là bỉ độ nhập chứng; đĩ gọi là Tịnh Độ mơn. Tư tưởng nầy của Ngài Đạo Xước được Ngài Nguyên Khơng Pháp Nhiên của Tịnh Độ Nhật Bản triển khai mạnh vào thế kỷ thứ 13; nhưng Ngài Thân Loan, đệ tử thân tín của Ngài Pháp Nhiên hồn tồn chỉ tin vào tha lực cũng như bổn nguyện lực của Đức Phật A Di Đà;

tức là Tịnh Độ mơn, chứ khơng tin rằng tự lực tu học cĩ thể sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc được. Ngồi ra là niệm Phật một cách miên mật. Mỗi ngày niệm nhiều câu Phật hiệu. Niệm niệm liên tục trong đi đứng nằm ngồi, ăn uống, tụng niệm v.v… Đây chính là việc thực hành pháp mơn Tịnh Độ vậy. Đến khi Ngài Thiện Đạo thực hành pháp mơn Tịnh Độ thì đã qua những giai đoạn khai tơng lập gî́o rồi; nhưng với Ngài thì lời thệ nguyện thứ 18 của Đức Phật A Di Đà là quan trọng nhất, để từ đĩ soạn ra những kinh sách chỉ dẫn cho những người tu theo pháp mơn nầy như sách 5 loại tăng thượng duyên vậy.

Khi niệm Phật một cách miên mật với danh hiệu A Di Đà là làm tăng thượng duyên để diệt trừ tất cả bao nhiêu nghiệp chướng từ trong vơ lượng kiếp trở lại đây.

Khi niệm Phật tức thì Đức Phật A Di Đà, Quan Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát lúc nào cũng gìn giữ, che chở cho người phát tâm niệm Phật.

Khi hành giả niệm Phật một cách miên mật thì nhờ sức bổn nguyện của Đức Phật A Di Đà mà được gặp Phật và thấy Phật. Cõi Cực Lạc là cõi hĩa sanh và việc chúng sanh thành tựu việc sanh về đĩ là do tha lực bổn nguyện của Đức Phật mà thành tựu, chứ khơng phải do tự lực của chính mình.

Tất cả chúng sanh trong 10 phương vơ biên thế giới nhờ nguyện lực của Đức Phật A Di Đà mà được vãng sanh về Tịnh Độ. Cuối cùng trong 5 tăng thượng duyên nầy là nương vào nguyện lực của Đức Phật A Di Đà mà chúng sanh được sanh về nước Cực Lạc.

Con đường Tịnh độ

Nhật Bản

Nguyên Tín Pháp Nhiên

{

Đây là ba vị Tổ Sư rất quan trọng của Tịnh Độ Tơng Nhật Bản. Tuy rằng Ngài Nguyên Tín khơng phải là người khai tơng lập gî́o; nhưng nếu khơng cĩ Ngài Nguyên Tín viết Vãng Sanh Yếu Tập thì Ngài Nguyên Khơng Pháp Nhiên khơng thể dựa vào đĩ để chính thức lập tơng. Dầu cho Ngài Nguyên Tín vẫn tu theo Thiên Thai Tơng nhưng là một gạch nối rất quan trọng để sau nầy Ngài Pháp Nhiên khai tơng lập gî́o. Tư tưởng Tịnh Độ đã qû́ rõ ràng qua nội dung gồm 10 điều của Vãng Sanh Yếu tập; tức là 10 điều cần yếu cho việc vãng sanh như sau:

Chúng sanh phải chán lìa cõi nầy là cõi ơ uế. Vì lẽ chúng sanh ở đây chỉ luơn tạo ra các nghiệp ác của tham, sân, si. Do vậy phải cĩ tâm chán lìa cõi nầy. Kế đến là phải hướng về Tây Phương để thỉnh cầu Tịnh Độ; một cõi giới thanh tịnh, khơng cịn bị lûn hồi sanh tử chi phối.

Điều thứ ba là giới thiệu cảnh giới Cực Lạc qua kinh A Di Đà như Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã từng thuyết giảng nơi nước Xá Vệ.

Phải siêng năng hành trì việc niệm Phật. Vì đây là cơng phu cần thiết để thể hiện lời nguyện của mỗi chúng sanh.

Khi một hành giả sắp lâm chung, việc trợ niệm rất cần thiết. Vì lẽ lúc thần thức sắp rời khỏi thân trung ấm phải cần cĩ những thiện hữu tri thức trợ niệm.

Niệm Phật phải ấn định thời gian nhất định trong ngày; mỗi ngày từ 3 đến 6 lần niệm Phật như vậy.

Con đường Tịnh độ

Chứng minh cho những hành giả niệm Phật thấy rằng niệm Phật là việc rất lợi ích cho người cịn sống cũng như kẻ đã qua đời. Tất cả những người niệm Phật, khi ra đi được an tồn. Do Phật và chư vị Thánh Chúng đến tiếp dẫn. Đĩ là những chứng cứ cần thiết để đặt đức tin vào việc hành trì pháp mơn nầy. Vãng sanh về cõi Tịnh Độ của Đức Phật A Di Đà được gọi là đới nghiệp vãng sanh và sẽ sanh về thai cung biên địa; nếu người đĩ vẫn cịn bị các nghiệp như 5 tội lớn; hoặc giả khơng tin mà cịn chê bai chánh pháp nữa. Cuối cùng của 10 việc trong Vãng Sanh Yếu Tập là những câu hỏi về việc sanh tử và Ngài Nguyên Tín nhân đĩ giải đáp cho những tín đồ để được hàm triêm lợi lạc. Ngài Nguyên Khơng Pháp Nhiên nương vào quyển Vãng Sanh Yếu Tập của Ngài Nguyên Tín cũng như nhờ đọc bộ Qû́n Kinh Sớ của Ngài Thiện Đạo mà được khai ngộ. Từ đĩ Ngài sáng lập Tơng Tịnh Độ và chuyên tu pháp mơn Niệm Phật.

Sau sự kiện 2 cung nữ của Thượng Hồng Hậu Điểu Vũ tên là Trùng Tùng và Linh Trùng xuất gia ở đạo tràng Lộc Cốc nên đã dẫn đến việc tố cáo của Nam Độ Bắc Lãnh. Cuối cùng Đạo Tràng Niệm Phật bị đình chỉ, 2 vị Tăng bị xử trảm. Cịn Ngài Pháp Nhiên lúc ấy đã 75 tuổi; nên được đưa về lưu đày ở Tán Kỳ trong vịng 4 năm. Năm sau (1212) Đại Sư viên tịch.

Trong đời của Ngài đã làm được những việc mà lịch sử khĩ cĩ người thực hiện được. Đĩ là việc cho đệ tử của mình là Ngài Thân Loan trong và sau khi ở tù về chính thức thành lập gia đình. Lấy một người con gái của quan làm vợ và vị nầy sau đi xuất gia cĩ tên là Huệ Tín. Qua tác phẩm „Tuyển Trạch Bổn Nguyện Niệm Phật“ Ngài Pháp Nhiên cĩ giải thích rất rõ ràng về những nguyên nhân nghiệp lực mà được vãng sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà cũng như việc niệm Phật cần yếu như thế nào của một hành giả phát tâm sanh về đĩ. Tuy nhiên cách nhìn của Ngài Pháp Nhiên về việc niệm Phật theo Thánh Đạo mơn đã bị Ngài Thân Loan sau nầy khơng tán đồng. Thánh Đạo cĩ nghĩa là người tu pháp mơn niệm Phật trong cõi nầy và nhờ tự lực mà thành Thánh. Trong khi đĩ người Đệ Tử Thân Loan quyết tin tưởng hồn tồn vào tha lực của Đức Phật A Di Đà và đặc biệt hơn là Bổn Nguyện Lực của Đức Phật A Di Đà mà tất cả chúng sanh đều được sanh về thế giới Cực Lạc kia. Khi Ngài Pháp Nhiên viên tịch rồi (1212) thì gî́o đồn phân tán; nhưng nhờ Ngài Thân Loan tái gầy dựng trở lại qua pháp mơn niệm Phật tha lực cũng như chủ trương người vãng sanh tuần tự theo 5 cách sau đây:

Đầu tiên là chí tâm. Cĩ nghĩa là người cầu sanh Tây Phương Tịnh Độ phải một lịng tha thiết với tâm mình là mong mỏi được sanh về đĩ.

Kế đến là tín nhạo. Nghĩa là vui vẻ, hoan hỷ tin tưởng nơi pháp mơn niệm Phật để được sanh về.

Thứ ba là dục sanh. Đây cĩ ý nĩi hành giả niệm Phật sau khi lâm chung mong mỏi được sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc. Con đường Tịnh độ

Ba tâm nầy do chúng sanh phải lập nguyện và phát nguyện để được vãng sanh. Cịn 2 tâm sau là do chư vị Bồ Tát thực hiện. Đĩ là:

Nhiếp thủ: Nghĩa là gìn giữ chúng sanh đã sanh về nước Cực Lạc một cách cẩn thận.

Bất xả: Khi chúng sanh ấy đã được các vị Bồ Tát tiếp dẫn về Tây Phương rồi thì khơng buơng bỏ người đĩ, mà một lịng hộ trì để chúng sanh ấy tu hành tiếp tục và được sanh vào các phẩm vị cao hơn để được gî́c ngộ hồn tồn.

Với Ngài Thân Loan sáng tổ Tịnh Độ Chân Tơng Nhật Bản chủ trương rằng chỉ trong một đời là được vãng sanh cũng giống như Chân Ngơn Tơng đã chủ trương vậy; nhưng với Ngài Thân Loan thì cĩ một số điểm khác hẳn với Ngài Pháp Nhiên là:

- Kẻ ác dễ tu chứng hơn là người hiền. Qua ví dụ của A Xà Thế, Vơ Não v.v… Ngài chứng minh là khi người ác đã phản tỉnh thì độ gî́c ngộ cao hơn là người hiền. - Phật thương những chúng sanh tội lỗi nhiều hơn.

Lý do như người mẹ cĩ 3 người con. Trong khi đĩ cĩ một người bịnh nặng thì người mẹ quan tâm hơn. Do vậy chúng sanh nào bị khổ não bức bách nhiều thì được Đức

Phật đối hồi thương cảm gấp bội.

Ngài chính thức thành lập gia đình (cĩ thể là vào giữa năm 1207 đến 1211). Việc nầy chính do Sư phụ của

Ngài là Ngài Pháp Nhiên cho phép và thúc đẩy. Cĩ lẽ do sự kiện 2 cung nữ của Thượng Hồng Hậu Điểu Vũ là điều khơng cĩ gì mà bị vu khống cũng như chẳng qua là sự ganh ghét gièm pha giữa Tơng nầy và Tơng khác; nên Ngài Pháp Nhiên đã thấy thời cơ đã đến và chứng minh cho người Nhật thấy rằng Thân Loan sẽ là một người đệ tử đại tài, sẽ trở thành người lãnh đạo của một phái Tịnh Độ mới sau nầy.

Điều quan trọng nhất của Ngài Thân Loan là việc niệm Phật để được vãng sanh khơng phải là do tự lực của hành giả niệm Phật, mà là do tha lực, do bản nguyện lực của Đức Phật A Di Đà. Bản nguyện ấy là gì? Là cái nguyện căn bản khi Ngài đã thành Phật thì thế giới của Ngài phải như vậy như vậy.

Lâu nay chúng ta chỉ chú ý về 10 niệm nhất tâm cho đến lúc lâm chung trong lời nguyện thứ 18 của Đức Phật A Di Đà; nhưng theo Ngài Thân Loan thì khơng cần thiết. Bởi vì nhờ cái nguyện lực căn bản và tha lực của Đức Phật mà chúng sanh được sanh về cảnh giới ấy, chứ khơng phải do tự lực trong 10 niệm khơng tán loạn. Qua tác phẩm gî́o, hạnh, tín và chứng chúng ta đã thấy được thâm ý của Ngài Thân Loan muốn dẫn dắt chúng sanh đời sau đi vào thế giới Tịnh Độ của Đức Phật A Di Đà khơng thể khơng nương vào 3 kinh căn bản của Tịnh Độ được. Đĩ là kinh Vơ Lượng Thọ, kinh Qû́n Vơ

Lượng Thọ và kinh A Di Đà. Việc thực hành niệm Phật là bổn phận của hành giả tu theo pháp mơn nầy. Dầu ở đâu hay ở bất cứ hồn cảnh nào, người niệm Phật cũng phải chuyên tâm thực hành câu Phật hiệu Nam Mơ A Di Đà Phật.

Niềm tin với Phật, với sự vãng sanh là một năng lực, một sức mạnh nhằm đưa hành giả trở về lại quê hương tịnh cảnh ấy. Con đường Tịnh độ

Cuối cùng là chứng đạo; chứng vào con đường Tịnh Độ. Con đường nầy thốt ly sanh tử lûn hồi và ra khỏi bao nhiêu sự ràng buộc oan trái của thế gian đầy đau khổ nầy.

Nhìn Tiểu sử của Ngài Pháp Nhiên và Ngài Thân Loan cho ta thấy được sự bền chí và khổ cơng của những người khai Tơng lập gî́o ngay từ lúc ban đầu. Do vậy chúng ta cần trân quý những gì cĩ thể hạ thủ cơng phu để thực hiện việc nầy. Đây mới là điều đáng nĩi.

Tây Tạng

Ngài Liên Hoa Sanh (Thế kỷ thứ bảy)

Tổ Sư khai sáng phái

Hồng Mạo (Mũ đỏ) Tây Tạng Tịnh độ Tơng cĩ mặt tại Tây

Tạng vào thế kỷ thứ 9, thứ 10 đại Sư Kyabje Dodrupchen Rimpoche (Thế kỷ thứ 20)

đại Sư Kyala Khenpo Rimpoche

(Thế kỷ thứ 20)

Vãng sanh Cực Lạc Quốc Đạo Phật được truyền đến Tây Tạng trực tiếp từ Ấn Độ và khơng qua ngã Trung Hoa. Ngài Liên Hoa Sanh đĩng một vai trị quan trọng trong phái Cổ Mật và các truyền thống Du Gî̀ Bí Mật, trong đĩ kể cả Tịnh Độ Tơng. Thật ra thì Tịnh Độ Tơng của Tây Tạng cũng khơng khác Tịnh Độ Tơng Trung Hoa, Nhật Bản hay Việt Nam bao nhiêu. Vì tất cả các vị Tổ Tịnh Độ đều lấy 3 kinh Tịnh Độ làm chính. Tuy nhiên Tịnh Độ đến mỗi quốc độ cĩ thay đổi ít nhiều để khế hợp với tình trạng văn hĩa, phong tục tại xứ đĩ; cho nên các vị Tổ Sư phải tùy theo hồn cảnh và phương tiện để mang Đạo vào Đời.

Phần bên trên chúng tơi đã giới thiệu tương đối khá rõ ràng về Phật Gî́o Tây Tạng rồi. Đến phần nầy chúng tơi chỉ xin tĩm lược lại cách hành trì pháp mơn Tịnh Độ của Tây Tạng, nhằm hướng dẫn cho tín đồ cĩ một cái nhìn thực tiễn hơn khi thực hành pháp mơn nầy.

Theo Ngài Doprupchen, Thầy của Đại Sư Tulku Thondrup thì người tu theo pháp mơn Tịnh Độ Tây Tạng cần qû́n triệt 4 phương pháp dưới đây:

Thứ nhất là Niệm Phật và qû́n tưởng cảnh giới Cực Lạc. Đa phần những người niệm Phật chỉ nghĩ về câu Phật hiệu để tạo sự nhất tâm; nhưng theo vị Đại Sư nầy và Phật Gî́o Tây Tạng thì kèm thêm vấn đề qû́n tưởng cảnh giới Tây Phương Cực Lạc giống như trong kinh A Di Đà đã mơ tả, nhằm giúp cho hành giả giữ tâm được an định hơn.

Thứ hai là tích tụ những phước đức. Chính nhờ việc làm phước bố thí cúng dường nầy mà đương sự gặp được nhiều thắng duyên trong lúc sống cũng như khi đi đầu thai, dầu cho đĩ là chư Tăng hay Phật Tử.

Con đường Tịnh độ

Phần thứ ba là phát triển tâm Bồ Đề. Phải phát nguyện một cái gì đĩ cho thật là dũng mãnh, kiên cố dầu cho phải trải qua thời gian dài lâu đi nữa; nhưng theo Đại Sư Doprupchen thì cho rằng: điều kiện thứ ba nầy cĩ càng tốt; nếu khơng cĩ cũng khơng sao.

Phần thứ tư là hồi hướng và phát nguyện. Đây là một cơng việc cần thiết của hành giả tu theo pháp mơn Tịnh Độ, cốt làm cho quần sanh đều được lợi lạc.

Tĩm lại Phật Gî́o Tịnh Độ Tây Tạng vẫn lấy Ngài Long Thọ và Ngài Thế Thân làm đệ nhất và đệ nhị Tổ của Tơng phái mình. Cịn Ngài Liên Hoa Sanh là Tổ Sư thứ nhất của tất cả mọi Tơng phái của Tây Tạng về phái Cổ Mật nầy. Cho đến thế kỷ thứ 15 Ngài Tơng Khách Ba mới thành lập phái mũ vàng.

Việt Nam

Ngài đàm Hoằng ( ? - 455)

Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm (1925 - 1992) Hịa Thượng Thích Trí Tịnh

(1917 - )

Con đường Tịnh độ

Quê hương Việt Nam chúng ta vốn lâu đời bị người phương Bắc đơ hộ; cho nên về văn hĩa của Phật Gî́o đa phần chúng ta cũng rập khuơn theo Trung Hoa. Dĩ nhiên cái gì tốt đẹp chúng ta theo tu học, khơng cĩ gì để phải luận bàn; nhưng ĩc lệ thuộc qû́ nhiều, làm cho chúng ta mất đi tinh thần tự chủ. Do vậy, nếu ngay từ bây giờ, chắc cũng khơng trễ lắm là tinh thần nầy chúng ta nên độc lập và thiết lập các vị Tổ Sư cũng độc lập cho Tơng phái của mình cĩ lẽ hay hơn nhiều.

Tịnh Độ Tơng Việt Nam chúng ta cơng nhận Ngài Long Thọ và Ngài Thế Thân là Đệ Nhất và Đệ Nhị Tổ. Ngài Đàm Hoằng sang Việt Nam vào năm 420 làm Đệ Tam Tổ. Đối với Tịnh Độ Tơng Việt Nam thì Ngài là Sơ Tổ. Tuy Ngài là người đến từ Trung Hoa; nhưng Ngài đã ở Giao Châu 35 năm, từ năm 420 đến năm 455 và viên tịch tại quê hương chúng ta. Do vậy chúng ta chắc chắn rằng Ngài đã phải hội nhập vào văn hĩa Phật Gî́o của quê hương nầy. Ngay như Ngài Minh Hải Pháp Bảo, Tổ Sư của dịng phái Lâm Tế Chúc Thánh tại Hội An Quảng Nam. Tuy Ngài cũng là người Trung Quốc, nhưng Ngài đến Việt Nam vào cuối thế kỷ thứ 16 lúc trên 20 tuổi và Ngài ở tại Hội An cho đến khi viên tịch tại chùa Chúc Thánh. Đối với quê hương Ngài, Ngài thuộc dịng Lâm Tế đời thứ 34. Nhưng đối với Thiền Lâm Tế Chúc Thánh,

Ngài là Sơ Tổ vậy.

Từ thế kỷ thứ 5 đến thế kỷ thứ 20; một khoảng thời gian gần 1.500 năm như thế chưa tìm ra được tơng tích của Tịnh Độ Tơng Việt Nam. Hy vọng rằng những nhà Sử học Phật Gî́o sau nầy sẽ làm sáng tỏ cho vấn đề nầy. Phương pháp tu hành của Ngài Đàm Hoằng vẫn dựa theo 3 kinh Tịnh Độ làm chính để quyết định vãng sanh. Tuy lúc sinh thời Ngài khơng khai tơng, lập gî́o và cĩ lẽ trước đĩ và sau Ngài vẫn cĩ những vị đã tu theo pháp mơn Tịnh Độ tại đất Giao Châu thời bấy giờ; nhưng các Ngài khơng để lại dấu vết như việc sáng tác, chủ trương như các Tổ Sư Trung Hoa hay Nhật Bản. Do vậy chúng ta đời sau khĩ hệ thống hĩa việc nầy một cách dễ dàng được.

Đến đầu thế kỷ thứ 20, bước qua thế kỷ thứ 21 nầy, tại Việt Nam chúng ta cĩ 2 vị Đại Sư chủ trương Tịnh Độ rất rõ nét. Đĩ là cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm và Hịa Thượng Thích Trí Tịnh. Tuy Hịa Thượng Thích Thiền Tâm sinh sau (1925) Hịa Thượng Thích Trí Tịnh (1917); nhưng vì Hịa Thượng Thích Trí Tịnh vẫn cịn tại thế; cho nên chúng tơi sắp xếp cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm ở trên một bậc, vì là người đã ra đi trước.

Hịa Thượng Thích Thiền Tâm sáng tác, dịch thuật kinh sách đa phần cũng dựa theo tư tưởng của các vị Đại Sư Trung Quốc. Tuy nhiên sách vở về Tịnh Độ Tơng đều nhờ Ngài dịch ra tiếng Việt hồn tồn; cho nên những người tu Tịnh Độ Việt Nam cĩ rất nhiều tài liệu để tham khảo, nghiên cứu và tu học, trong đĩ cĩ quyển Niệm Phật Thập yếu. Cĩ nghĩa là 10 điều cần yếu niệm Phật để được vãng sanh. Đầu tiên là Niệm Phật phải vì giải thốt sanh tử.

Chúng ta sinh ra trong thế giới Ta Bà nầy, vốn là chốn ngũ trược ác thế. Do vậy, dầu cho sống ở đây cĩ đầy đủ bao nhiêu đi chăng nữa vẫn là nơi phiền lụy của một kiếp nhân sinh. Cho nên người niệm Phật phải mong cầu Con đường Tịnh độ thốt khỏi sự sống chết để sanh về một thế giới khơng cịn lûn hồi sanh tử nữa. Kế tiếp là niệm Phật phải phát lịng Bồ Đề. Lịng Bồ Đề là lịng thành, cầu quả vị giải thốt. Quả ấy phải ở ngồi sự tranh chấp thị phi, nhơn ngã và phải lập nguyện cao thượng vững vàng mới cĩ thể đạt đến cảnh giới giải thốt được.

Thứ ba là niệm Phật phải dứt trừ lịng nghi. Khi chúng ta tưởng nhớ đến Đức Phật A Di Đà với hào quang vơ lượng, với thọ mạng vơ cùng, khơng cĩ gì để đáng nghi ngờ nữa. Vì đây chính là hình ảnh mà đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã giới thiệu.

Thứ tư là niệm Phật phải quyết định nguyện. Mỗi người phải tự chăm sĩc đời sống tâm linh của mình. Cịn chư Phật chư Tổ chỉ là những người đưa đường dẫn lối, chỉ vẽ cho chúng sanh bỏ ác hành thiện; nhưng phát nguyện sanh về đâu là do tự chúng ta chứ khơng phải ở nơi các Ngài.

Thứ năm là niệm Phật phải hành trì cho thiết thật vãng sanh. Vãng sanh là mục đích chính của mỗi hành giả tu pháp mơn Tịnh Độ. Chúng ta phải tha thiết khi niệm danh hiệu của Ngài trong mọi động thái của cuộc sống như: đi, đứng, nằm, ngồi v.v… Thứ sáu là niệm Phật phải đoạn tuyệt phiền não. Phiền não vốn là những chướng duyên trong cuộc sống;

nhưng phiền não cũng là Bồ Đề. Vì nếu khơng cĩ phiền não thì Bồ Đề khơng cĩ đối tượng để tiến tu. Khi phiền não đoạn diệt thì Bồ Đề sẽ hiển hiện nơi nội tâm của mỗi hành giả. Thứ bảy là niệm Phật phải khắc kỳ cầu chứng nghiệm. Khơng phải chỉ niệm suơng câu Phật hiệu Nam Mơ A Di Đà Phật, mà phải niệm vì thốt ly sanh tử và niệm Phật sẽ thấy được những hiện tượng nhẹ nhàng thanh thốt, khơng thấy điềm dữ khi ngủ nghỉ, mà lúc nào hình ảnh chư Phật và chư Bồ Tát vẫn hiện tiền. Điều kế tiếp là niệm Phật phải bền lâu khơng gî́n đoạn. Điều nầy cĩ nghĩa là mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm chúng ta phải chia ra thời khĩa rõ ràng, khơng được lười mỏi, trừ khi bịnh hoạn. Cịn lúc nào cũng như lúc nào cũng phải tâm tâm niệm niệm lo cho việc giải thốt sanh tử vậy.

Thứ chín là phải an nhẫn những chướng duyên.

Khi khơng tu thì ma chướng khơng quấy phá mình. Vì mình là bạn của chúng. Ví dụ như ma buồn ngủ, ma phĩng dật, ma tham, ma sân, ma si, ma ngã mạn, ma tà kiến v.v… Nhưng khi chúng ta tu, chúng ta quyết tâm hạ thủ cơng phu; cĩ nghĩa là chúng ta bước ra khỏi hàng ngũ của chúng và bị lây nhiễm nhiều năm tháng rồi. Do vậy chúng ta phải an nhẫn trước những thử thách. Lúc ấy chỉ cĩ câu Phật hiệu Nam Mơ A Di Đà Phật là cần chí thành tha thiết mà thơi.

Điều thứ 10 cũng là điều cuối cùng rất cần thiết và quan yếu cho người tu theo pháp mơn Tịnh Độ là dự bị lúc lâm chung. Đây là một đề tài cấm kỵ đối với những người hay sợ chết; nhưng đối với những người Phật Tử hiểu đạo thì chết chỉ là một việc bình thường thơi. Ai sinh ra trong đời nầy mà khơng bị chết. Chỉ khi nào chúng ta khơng sinh thì chúng ta mới khơng chết; nhưng sự chết đối với Đạo Phật khơng phải là hết. Chết là bắt đầu lại một kiếp số khác. Kiếp số ấy tốt đẹp hay xấu xa đều liên Con đường Tịnh độ hệ với qû́ khứ và hiện tại. Do vậy nên cần niệm danh hiệu của Đức Phật A Di Đà để cầu sanh Tây Phương sau khi thần thức đã lìa xa thể xác ở thế giới Ta Bà nầy. Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm đã hướng dẫn một cách rõ ràng cho những vị muốn tu theo pháp mơn Tịnh Độ. Do vậy, đây là một tác phẩm quan trọng để hành trì khi muốn thực hành pháp mơn nầy. Hịa Thượng Thích Trí Tịnh là một bậc danh tăng Việt Nam ở vào thế kỷ thứ 20 bước sang thế kỷ thứ 21 nầy. Nay Ngài đã 95 tuổi (1917-2011) nhưng vẫn cịn minh mẫn. Ngài là một đại dịch giả chuyên về kinh Đại Thừa; dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt những bộ kinh lớn như: Bát Nhã, Hoa Nghiêm, Pháp Hoa, Niết Bàn, Đại Bảo Tích v.v… Chỉ đặc biệt về kinh, cịn luật và luận, Ngài ít dịch. Cĩ lẽ vì kinh nhiều người đọc tụng; nên Ngài đã chú tâm về phần nầy.

Ngài cũng là một hành giả tu theo pháp mơn Tịnh Độ. Chủ trương lập nên Cực Lạc Liên Hữu từ năm 1955.

Đây là một tổ chức chuyên tâm niệm Phật cầu vãng sanh do Ngài sáng lập và chủ trì. Từ đĩ đến nay đã trên nửa thế kỷ rồi, pháp mơn nầy ngày càng lan tỏa khắp 3 miền đất nước Việt Nam.

Khi tơi vào Chùa (1964) tơi đã nghe ba việc căn bản nầy (tính, hạnh, nguyện) rồi và ngay cả như tơi đã nghe cĩ nhiều vị Pháp Sư giảng nghĩa chữ Nam Mơ A Di

Đà Phật cĩ 3 nghĩa là: Vơ Lượng Quang, Vơ Lượng Thọ và Vơ Lượng Cơng Đức. Nhưng nay tra cứu kỹ thì chỉ cĩ 2 nghĩa là: Vơ Lượng Quang (Amitabha), Vơ Lượng Thọ (Amitayus); chứ tuyệt nhiên khơng cĩ chữ Vơ Lượng Cơng Đức trong ý nghĩa của chữ A Di Đà. Tuy vị Phật nầy cũng như nhiều vị Phật khác đều cĩ những cơng đức khơng thể suy lường được. Tơi muốn nhấn mạnh như vậy để đời sau khơng lầm tưởng; nếu khơng, cứ tiếp tục định nghĩa như vậy thì khơng đúng với ý nghĩa nguyên thủy của nĩ.

Nếu Việt Nam chúng ta cĩ vị Đại Sư nào lập ra tín, nguyện, hạnh như Ngài Ấn Quang tại Trung Quốc là 3 pháp tu dựa theo 3 kinh Tịnh Độ thì điều qû́ quý rồi, ngay cả Hịa Thượng Thích Trí Tịnh. Nếu Ngài đã phát minh ra 3 từ nầy, chứng tỏ Ngài cũng là một vị Tổ Tịnh Độ Vịệt Nam được truyền thừa và khai tơng lập gî́o qua tư tưởng ấy.

Tín tức là lịng tin. Chúng ta tin cĩ một thế giới như vậy. Nơi ấy cĩ đức Phật A Di đà và chư vị Thánh chúng đang độ sanh. Chúng ta tin nơi cõi Cực Lạc kia cĩ vơ lượng chúng sanh đang ở đĩ giống như trong kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ, kinh Vơ Lượng Thọ và kinh A Di đà đã diễn tả. đồng thời chúng ta tin rằng: Niệm Phật miên mật thì chắc chắn được vãng sanh.

Nguyện đây là phát nguyện một cách tinh tấn, dõng mãnh khơng thối tâm lùi bước. Biết chắc rằng: Sau khi lâm chung sẽ được thác sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc của đức Phật A Di đà. Vì vậy người phát tâm phải tin thật sâu, nguyện thật thiết và hành trì thật miên mật, thì việc vãng sanh khơng phải là điều khĩ thực hiện.

Hạnh ở đây chính là việc hạ thủ cơng phu với câu Phật hiệu Nam Mơ A Di đà Phật. Do chính bản nguyện của của đức Phật A Di đà đã phát ra 48 lời nguyện khi Ngài cịn là một Pháp Tạng Tỳ Kheo và sau khi cõi Cực Lạc đã thành tựu thì Ngài là gî́o chủ tại cõi ấy. Niệm Con đường Tịnh độ

Phật miên mật được vãng sanh là niệm Phật tha lực chứ khơng phải là niệm Phật tự lực. Vì tự lực niệm Phật chỉ cĩ thể gî́c ngộ cho chính mình ở cõi nầy, cịn nơi Tây Phương Cực Lạc phải do tha lực của đức A Di đà mới cĩ thể thành tựu được.

Rút tỉa những kinh nghiệm và qû́n triệt tư tưởng Tịnh độ đối với Phật Tử Việt Nam

Niệm Phật được vãng sanh thì đã cĩ khơng biết bao nhiêu là câu chuyện được kể. Từ Trung Quốc đến Tây Tạng, từ Nhật Bản đến Việt Nam, từ Trung Quốc ra hải ngoại ngày nay. Các gương „Niệm Phật vãng sanh lưu xá lợi“ là những thành quả của những người tu theo pháp mơn nầy.

Cĩ nhiều người nĩi rằng: Ngày xưa đức Phật tu thiền chứng đạo; chứ Ngài cĩ niệm Phật để thành Phật đâu ? điều ấy khơng sai; nhưng ngồi Thiền khơng cĩ Tịnh độ và ngồi Tịnh độ khơng cĩ Thiền. Bởi vì thời đức Phật cịn tại thế, căn cơ và nghiệp lực của chúng sanh cịn dễ hướng thượng để tu Thiền. Ngày nay, nhất là trong thời kỳ mạt pháp nầy, theo như chư vị Tổ Sư vẫn thường hay đề cập đến, thì việc tu Thiền khơng phải đơn giản để thành tựu quả vị Phật trong đời nầy. Số nầy tương đối ít, chỉ để dành cho những bậc Thượng Căn Thượng Trí. Cịn Pháp mơn Tịnh độ cũng chính do đức Phật lịch sử Thích Ca Mâu Ni nĩi ra và dành cho đại đa số quần chúng, chứ khơng nhất thiết chỉ để dành riêng cho một hạng người nào. đây là cảnh giới giải thốt cĩ xen tạp với đủ hạng người; nhưng vì lịng bi mẫn của đức Phật A Di đà mà Ngài đã phát ra 48 lời nguyện để trang nghiêm quốc độ của Ngài.

Con đường Tịnh độ

Ngay cả bản thân tơi, khi mới đến xứ đức (1977) cũng vì phương tiện dùng Thiền Tào động (Thiền Mặc Chiếu) để ứng dụng cho mình và hướng dẫn những người đức tu học. Sau nầy tơi hướng dẫn họ vào Tịnh độ một cách dễ dàng; nhưng người Tây Phương nếu muốn tu Tịnh độ, chắc cần phải một thời gian lâu dài hơn nữa, họ mới cĩ thể qû́n triệt hết pháp mơn nầy.

Riêng đối với người Việt Nam tại đức, tơi là người đầu tiên đến khai sơn, truyền bá đạo Phật tại đây; người mà xuất thân từ Lâm Tế của quê hương xứ Quảng Nam, học Nhật Liên Tơng ở Nhật, ứng dụng Thiền Tào động tại đức và tu theo pháp mơn Niệm Phật. Do vậy long vị của tơi ngày sau khi tơi ra đi chắc nên viết như thế nầy:

Hán Việt Việt Ngữ

Việt Nam Lâm Tế Tơng Viên đức Lai tịch Quốc Thế ư Khai Kỷ : Sơn Sửu Tơng Lâm Tế Việt Nam Ra Phương đến đi Trượng đây Ngày Khai Ngày : Sơn Hai Tư Tưởng Tịnh độ Tơng Niên Phương Niên : Trượng Nhứt Nguyệt Viên Củu : Gî́c Tứ : Tự Cửu Nhựt Tứ Lục đạo Thập Nguyệt Thọ Nhứt Nhị : Thế Thập : Thượng Bát Tuế Như Nhựt Hạ điển tự Giải Minh Hiệu Trí Tâm Hịa Thượng Liên Tịa 505 Tháng Chùa Tám : Viên Tháng Năm Gî́c Sáu : Nước Năm: đức Một Sống đời Chín đạo Thứ Bốn : Bốn Mươi : Mốt Chín

Năm Pháp

Danh

Như điển tự Giải

Minh Hiệu

Trí Tâm Hịa Thượng Tịa Sen Con đường Tịnh độ

Sau khi tìm hiểu ngọn ngành của Tịnh độ Tơng từ Ấn độ truyền sang Trung Quốc rồi đại Hàn, Nhật Bản, tơi thấy các nước nầy cĩ sự truyền thừa rất rõ rệt và các vị Tổ Sư đã vang bĩng một thời, xây dựng nên đạo nghiệp. Cịn riêng Việt Nam chúng ta, quê hương nhiều bất hạnh; nhưng khơng phải là thiếu sự truyền thừa. Tơi chỉ mong ở những thế hệ sau nầy tiếp nối con đường làm rạng danh Tổ đức. Cịn với tơi trong hiện tại (2011), tuổi đời đã 63, tuổi đạo 48, hạ Lạp 41. Do vậy mà những điều gì khĩ khăn hơn xin trao lại cho tương lai của tuổi trẻ và riêng phần mình, tơi chỉ xin đơn cử những điều cần yếu như: Việc niệm Phật để cầu vãng sanh nên dựa vào ba kinh Tịnh độ làm chính. Từ đĩ chúng ta lấy 3 bộ kinh nầy làm căn bản để phát triển việc vãng sanh.

Theo tơi cĩ 3 điều kiện cần yếu như sau:

Thứ nhất: Niệm Phật chắc chắn được vãng sanh về cõi giới Cực Lạc. Vì lẽ qua bản nguyện của đức Phật A Di đà cũng như tha lực của Ngài, căn cứ theo lời nguyện thứ 18, tất cả chúng sanh đều sanh về thế giới nầy. (Theo kinh Vơ Lượng Thọ).

Thứ hai: Niệm Phật chắc chắn được vãng sanh về cõi Cực Lạc. Vì lẽ qua kinh Qû́n Vơ Lượng

Thọ, đức Phật đã chỉ bày cho bà Hồng Hậu Vi đề Hy qû́n tưởng cũng như đệ nhất Tổ Sư Tịnh độ Việt Nam Ngài đàm Hoằng đã thực hiện; nên việc niệm Phật và qû́n tưởng cảnh giới và hình ảnh chư Phật rất cần thiết cho việc vãng sanh. (Theo kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ).

Thứ ba: Niệm Phật chắc chắc được vãng sanh về cõi giới Cực Lạc. Vì lẽ thế giới nầy do đức Phật A Di đà biến hĩa và thành tựu. Từ chim chĩc, ao hồ, cảnh trí v.v... Thế giới biến hĩa ấy đã làm cho chư Phật trong 10 phương phải ngợi khen. Do vậy khi niệm Phật nên nghĩ tưởng rằng: Cõi nầy là cõi hĩa sanh. (Theo kinh A Di đà).

Theo tơi, người đời sau chỉ cần niệm Phật và việc được sanh về cõi giới Cực Lạc là do đức Phật A Di đà tiếp dẫn, khơng cĩ gì để lo lắng cả. Vì niệm Phật chắc chắn được vãng sanh và sẽ thành Phật. điều nầy dựa theo 3 kinh căn bản trên của Tịnh độ Tơng và theo phần qû́n về Hạ Phẩm Hạ Sanh trong kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ cũng như phẩm Phạm Hạnh trong kinh đại Bát Niết Bàn. đây là chứng cớ: Dẫu cho kẻ ấy cĩ bị phạm tội ngũ nghịch hay nhứt xiển đề, cuối đời nếu phát tâm niệm Phật vẫn được sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc như thường. Nhưng điều kiện quan trọng là chúng sanh ấy phải biết tàm quý (xấu hổ) về những nghiệp cũ mình đã gây tạo ra trong bao đời trước và phải nhờ cĩ thiện hữu tri thức gần gũi trong lúc lâm chung, khuyên ta niệm Phật. Nếu thiếu 1 trong 2 điều kiện nầy thì thai cung biên địa của cõi Cực Lạc thế giới kia cũng khĩ sanh vào, dẫu cho đức Phật A Di đà và chư vị Thánh chúng Quan Thế Âm Bồ Tát và đại Thế Chí Bồ Tát vẫn cĩ ý chờ đợi ta nơi cõi Vơ Sanh ấy. Thời gian sau 100 năm, 500 năm hay 1.000 năm cĩ trơi qua đi nữa, đây chính là tư tưởng của tơi (Thích Như điển) về Tịnh độ, mà tơi muốn rút tỉa những kinh nghiệm đã nghiên cứu và mong rằng quý Phật Tử Việt Nam ở trong cũng như ngồi nước nên qû́n triệt điều nầy để thực hành thì quả là cơng đức khơng nhỏ. Con đường Tịnh độ

Sau đây là phương pháp hành trì.

A- Cho từng cá nhân :

Nếu tự mình niệm Phật thì khơng phải là vấn đề khĩ. Vì mình làm chủ việc nầy. Việc niệm Phật nầy cĩ thể thực hiện nơi nhà riêng, trước bàn thờ Phật hay khi nằm (nếu bịnh hoạn). Trên tay cầm xâu chuỗi, miệng luơn luơn niệm thành tiếng hay niệm thầm 6 chữ Hồng Danh Nam Mơ A Di đà Phật; nhưng phải chú ý về 3 điều kiện đã nên trên; nếu niệm chỉ để niệm thì việc niệm Phật cũng ích lợi; nhưng khơng sâu sắc và khơng thể vãng sanh về ở phẩm vị cao hơn nơi thế giới Tây Phương

Cực Lạc.

Cũng cĩ thể niệm đếm số (niệm Phật cơng cứ) để biết rằng mỗi ngày mình đã niệm được bao nhiêu và tổng kết hằng tháng, hằng năm cĩ chư Tăng Ni chứng minh để được lợi lạc.

B- Cho tập thể :

Việc nầy cĩ nhiều cách. Ví dụ như ở đạo Tràng Tu Bát Quan Trai, đạo Tràng Niệm Phật, niệm khi cĩ người mất, tuần thất, khĩa tu học nhiều người v.v...

Việc nầy cần trang nghiêm và đều đặn từng trong động tác một của đi, đứng, nằm, ngồi. Người Nhật, người Hoa thể hiện việc nầy rất đồng bộ. Riêng Phật Tử

Việt Nam ở trong nước chỉ mới thấy được đạo Tràng chùa Hoằng Pháp tại Hĩc Mơn là cĩ quy củ nhất. Trong khi đĩ ở ngoại quốc ngày nay chưa thấy nơi nào cĩ được quy củ như vậy.

Ví dụ đạo Tràng Tu Bát Quan Trai: Trong kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ, đức Phật dạy rằng: Nếu ở cõi Ta Bà nầy cĩ người nào tu tập thanh tịnh trong một ngày một đêm thì cơng đức ấy bằng một năm ở thế giới Tây Phương Cực Lạc. Nếu kẻ nào tu được nhiều ngày nhiều đêm thanh tịnh, thì ở thế giới Cực Lạc bằng nhiều năm như vậy. Pháp tu nầy đức Phật đã hướng dẫn cho Vua Tần Bà Sa La, thân phụ của Vua A Xà Thế, lúc bị con mình giam vào tù. Nhà vua đã đích thân thực hiện việc nầy trong nhiều năm tháng. Cho nên khi vua chết, đã được sanh Thiên. Vì sao tu Bát Quan Trai giới ở thế giới Ta Bà mà được thành tựu như vậy ? – Vì lẽ cõi nầy là cõi ác, cõi khơng thanh tịnh... mà người nào cĩ tâm thanh tịnh để giữ gìn 8 giới pháp ấy trong một ngày một đêm, thì kết quả lại được như vậy.

Thơng thường Bát Quan Trai người ta cũng cĩ thể tự thọ ở nhà; nhưng ngày nay thì thường hay tổ chức tại Chùa hay ở những nơi cơng cộng vào cuối tuần hay 14, rằm; hoặc 30, mồng một, để mọi người cĩ thể dễ tụ họp và sám hối, tụng kinh, niệm Phật, lễ bái... trong những ngày chay tịnh ấy. điều chúng tơi muốn đề cập ở đây là làm sao cho thành nếp, mới là điều đáng quý. Quý đạo Hữu, Phật Tử nên cĩ những chiếc áo tràng màu lam thanh lịch. đây thuộc về lễ phục, mà chỉ riêng Phật Tử Việt Nam mới cĩ; cịn Phật Tử các nước khác trên thế giới khơng ăn mặc đồng đều như chúng ta. Tuy nhiên vấn đề hàng ngũ khơng ngay ngắn và việc lễ bái, kinh hành niệm Phật lúc đi cũng như lúc lạy xuống, lúc đứng lên chưa đều. Mặc dầu đã cĩ tiếng khánh, tiếng chuơng dẫn lễ đi kèm; nhưng người gî̀ kẻ trẻ lạy lên xuống chưa đồng đều. Do vậy từ ngồi nhìn vào thấy lổm chổm khĩ coi. Ngay cả tiếng tụng kinh và niệm Phật cũng vậy, phải Con đường Tịnh độ nên đồng giọng; cao thấp đều hịa thì mới trang nghiêm. Khi chúng ta đi xem một buổi hịa tấu hay một điệu múa, chúng ta sẽ nhận ra được điều ấy. Chúng ta cho là điệu múa hay, vì những người múa đều và chúng ta nghe hịa tấu cảm thấy thích thú, vì mọi âm điệu, tiết tấu, đều hịa nhau, ăn khớp với nhau. Ở đây niệm Phật cũng vậy. Cĩ thể cĩ nhiều cách niệm khác nhau; nhưng vấn đề quan trọng là hịa. điểm nầy Phật Tử Việt Nam chúng ta ở trong cũng như ngồi nước cần lưu ý. đạo Tràng Niệm Phật thì số lượng người tham gia chắc chắn đơng đảo và về đây chỉ cĩ một việc duy nhất là niệm Phật. Cĩ thể kéo dài trong suốt một ngày, hai, ba cho đến bảy ngày như vậy. Ở Âu Châu mỗi năm Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất tại đây tổ chức những khĩa tu học Phật Pháp trong 10 ngày cho trên dưới

1.000 người ở mỗi nước khác nhau. Năm nay 2011 tổ chức tại Áo cĩ 1.024 người tham dự trong kỳ thứ 23 nầy và kỳ thứ 24 sẽ tổ chức tại Anh Quốc (Birmingham) từ ngày 26 tháng 7 đến ngày 5 tháng 8 năm 2012. Cứ mỗi kỳ như vậy đều dành ra một ngày niệm Phật miên mật từ sáng cho đến chiều tối. Mỗi lần niệm chừng 2 tiếng đồng hồ và chia ra làm 4 nhĩm khác nhau. Việc niệm Phật cĩ thể thực hiện các việc như :

- Tụng kinh Tịnh độ - Kinh hành nhiễu Phật - Lễ bái 48 lời nguyện của đức Phật A Di đà. Trong khi tại Việt Nam, đạo Tràng tu niệm Phật ở chùa Hoằng Pháp mỗi lần như thế quy tụ cả 5,7 ngàn người. đây là một đạo tràng tương đối cĩ quy củ, cĩ tổ chức. Từ việc ăn uống, ngủ, nghỉ cho đến việc tụng kinh, bái sám v.v...

Những đạo Tràng Niệm Phật như vậy chủ yếu việc tu hành niệm Phật là chính. Cịn nghe pháp cũng như tọa đàm thì khơng cần nhiều. Vì lẽ ở những khĩa học khác đã nghe rồi. Cịn đạo Tràng Niệm Phật nên chuyên tu nhiều hơn.

Tại chùa Viên Gî́c Hannover cũng như các Chùa khác tại xứ đức và Âu Châu mỗi năm đều căn cứ vào các ngày lễ vào cuối năm, hay hè hoặc lễ vía cũng tổ chức những tuần lễ Phật thất như vậy. Mỗi lần quy tụ được cả mấy trăm người; nhưng vấn đề đều nhau ở mọi phương diện vẫn chưa thực hiện được. Tơi khơng biết tại sao?

đâu là lý do chính ?

Bây giờ mọi người Phật Tử ở trong cũng như ngồi nước đều ham tu; nhất là mơn niệm Phật. Vì lẽ đây là pháp hành. Nếu thực hành pháp niệm Phật một cách miên mật thì âm thanh ấy, hình ảnh trang nghiêm cả ngàn người ấy chư Thiên sẽ ngoảnh tai lại để nghe. Chư vị Bồ Tát sẽ nở nụ cười hoan hỷ và đức A Di đà ở xa xa phĩng quang đến và Ngài sẽ bảo rằng: „Một hoa sen nơi cõi Tây Phương Cực Lạc đang chờ đợi con đĩ!“. Niệm Phật mà chư Thiên, chư vị Bồ Tát Thánh Chúng, chư Phật trong 10 phương thế giới cịn phải quan hồi đến thì huống chi là lồi người. Dầu cho vị ấy cĩ tu Thiền hay tu Mật đi nữa mà nghe tiếng niệm Phật của cả 1.000 người đều đặn, trầm bổng và khi nhìn thấy hàng lối thẳng tắp hoặc lúc quỳ đảnh lễ thấy nhịp nhàng thì tim của Thiền Sư sẽ đập nhịp khác; mắt Thiền Sư sẽ nhìn khác về những người đang quyết tâm tu học cầu giải thốt nầy.

Con đường Tịnh độ

Việc hộ niệm khi cĩ người sắp lâm chung là vấn đề quan trọng. Phần nầy đối với Phật Tử Việt Nam tại ngoại quốc ít cĩ cơ hội thực hiện miên mật, vì người mất ở xa nơi mình cư ngụ; nhưng ở Việt Nam thì cĩ thể dễ dàng hơn. Các vị đại Sư đến hộ niệm cho người sắp lâm chung nên giảng về vơ thường, vơ ngã, khổ, khơng v.v... Vì lúc cận tử nghiệp đến người ấy đang ở trong trạng thái lâm sàng rất cần những lời khuyên nầy và lúc ấy họ nghe dễ hiểu cũng như chấp nhận những gì vị đạo Sư khuyên dạy dễ dàng hơn. Dẫu sao đi nữa thì người sắp mất cũng phải học buơng xả ngay lúc nầy. Riêng phần những người Phật Tử đến hộ niệm chỉ nên đứng hai bên giường người sắp mất để niệm Phật và khơng nên đứng phía dưới chân giường. Vì phía dưới cơ thể là nơi tâm thức của người ấy xuất ra để đi đầu thai hoặc vãng sanh. Chỉ riêng vị đạo Sư nên đứng bên trên đầu của người sắp mất để giảng pháp hoặc hộ niệm khi đại Chúng niệm

Phật.

Riêng phần nghi lễ ma chay của Việt Nam ở trong nước vẫn cịn rườm rà; nhưng ở ngoại quốc ngày nay đa phần đã được đơn giản hĩa theo những tục lệ và hồn cảnh địa lý nơi cĩ người Việt Nam cư ngụ; nhưng điều thiết yếu là những lễ nghi căn bản truyền thống khơng làm cho nĩ mất đi, mà cố gắng giữ lại được phần căn bản nào thì hay phần ấy. Hơn 3 triệu người Việt Nam đang cĩ mặt trên thế giới ngày nay đang sinh sống thì cũng sẽ cĩ hơn 3 triệu cái chết như thế. đĩ là chưa kể đến việc sinh sơi nảy nở trong 10, 20 hay 30 năm nữa trên quả địa cầu nầy. Nếu là Phật Tử, chúng ta lo chuẩn bị trước cho sự ra đi của mình, thì tang lễ và những ngày tuần thất của thân nhân chúng ta sẽ tương đối ít bỡ ngỡ. Bằng ngược lại, chẳng cĩ một sự lo toan nào cả, khi việc quan trọng của đời người đến, lúc ấy chẳng biết xoay xở làm sao cho hợp tình hợp lý đây. đĩ là một trong những vấn đề quan trọng của cuộc đời.

Khi đến thăm nhà một người Nhật, một người đại Hàn hoặc giả đến những ngơi Chùa hoặc những nơi trang nghiêm được thờ tự của họ, chúng ta thấy cảm mến. Vì lẽ khơng ai bảo ai, trước khi bước vào nhà hay vào chùa tất cả gî̀y dép đều tự động cởi ra và họ tự động sắp thành hàng ngay ngắn để chiếc gî̀y hay đơi dép quay mặt ra phía ngồi để khi lễ xong, cúi xuống xỏ chân vào gî̀y dép được thuận chiều. Một người cũng vậy, 10 người cũng vậy, 100 người cũng thế hay dẫu cho 1.000 người cũng vậy thơi. đây là một nét đẹp truyền thống. Vì lẽ người lớn, người gî̀, con trẻ ai ai cũng tûn thủ theo quy luật tự nhiên nầy, trong khi đĩ người Việt Nam chúng ta vẫn tơn trọng ngơi Tam Bảo, vẫn lễ bái nguyện cầu; nhưng nếu ai đĩ cĩ lưu tâm về những đơi gî̀y đơi dép để ở phía trước hàng ba của Chùa hay trước cửa nhà tư nhân... thì chúng ta thấy chưa hồn tồn lắm, vẫn cịn thiếu trật tự và trách nhiệm tự thân của mỗi người. Như bên trên chúng tơi đã cĩ lần đề cập đến người Nhật họ xây dựng đất nước họ bằng chỉ 3 điều tâm huyết mà thơi.

đĩ là:

- đúng giờ - Sạch sẽ - Tin tưởng với nhau Con đường Tịnh độ đây là những bài học căn bản của một đại cường quốc Á Châu mà 130 triệu người ấy đã cĩ hơn 2 phần 3 hay nĩi đúng hơn là gần như 100% đều thực hiện được. Cho nên nước của họ mới gî̀u, dân của họ mới mạnh như vậy. Cịn dân tộc ta ngày nay cĩ mặt ở khắp nơi trên quả địa cầu nầy, so sánh về phương diện cá nhân giữa người nầy và người khác, chúng ta chẳng thua ai cả; nhưng so sánh một tập thể, kể cả tập thể của Tơn Gî́o thì chúng ta cần phải học hỏi ở những dân tộc đơng Phương và Tây Phương gấp nhiều lần hơn thế nữa thì chúng ta mới đáng hãnh diện là người cĩ ý thức cao trong thế giới tâm linh cũng như thế giới hữu hình nầy. Khởi đi từ những ý niệm đơn giản lúc ban đầu là làm sao tạo được một hệ thống, nhất là hệ tư tưởng của Tịnh độ Tơng Việt Nam. Cho nên sau bao nhiêu năm suy nghĩ, tìm đọc các sách vở đơng Tây, cũng như thể hiện cuộc đời của mình như là một hành giả nhiệt thành với Tịnh độ Tơng, tin tưởng tuyệt đối vào pháp mơn niệm Phật của chư Tổ đã khai tơng lập gî́o tự ngàn xưa và ngay tự ngàn sau, những người tu theo pháp mơn nầy cố gắng giữ gìn những nghiệp lành, tơ bồi những phước đức, thể hiện lịng từ bi, lợi tha đối với muơn lồi, nhằm hướng đời mình ở tương lai cĩ thể sanh vào thế giới cao cả hơn bây giờ; nơi đĩ khơng cĩ lûn hồi sanh tử chi phối và nơi ấy khơng phải bị lịng tham vị kỷ của con người khuynh lốt, mà chỉ tồn là ánh sáng chân lý, những lời pháp ngọt ngào êm dịu, nhằm đưa nhân sinh đi vào cảnh giới rốt ráo giải thốt sanh tử lûn hồi, thì đĩ mới là điều ước nguyện của chính tơi, chư Tổ và các vị Bồ Tát trong đời nầy. Nhờ vậy mà chúng ta mới cĩ cơ hội để được dự phần trong ấy. Xin tặng người một đĩa sen gî́c ngộ giải thốt ở thế giới Tây Phương Cực Lạc và xin cùng người phát tâm niệm lớn câu Phật hiệu Nam Mơ A Di đà Phật để tất cả chúng ta và chúng sanh đều sớm thành Phật đạo. Xin chắp hai tay ngang ngực, thành kính hướng về cảnh giới phương Tây; nơi cĩ đức Phật A Di đà đang gî́o hĩa chúng sanh và nhị vị Bồ Tát Quan Thế Âm, đại Thế Chí để đảnh lễ và trì niệm danh hiệu của các Ngài để hồi hướng những phước báu nếu cĩ được cho những ai đĩ cĩ cơ duyên đọc được tác phẩm nầy và hồi hướng cho họ sớm lìa xa ác trược nơi cảnh giới Ta Bà để được sanh về Tây Phương Cực Lạc sau khi đã thành tựu những cơng hạnh tại thế gian nầy.

Hồi hướng Cơng đức sáng tác rất nhiệm mầu Vơ biên thắng phước đều hồi hướng Khắp nguyện chúng sanh trong pháp giới đều được vãng sanh về Cực Lạc.

Thích Như điển Núi đồi đa Bảo vùng Blue Mountains, New South Wales Úc đại Lợi ngày 2 tháng 12 năm 2011, nhân lần nhập thất, tịnh tu lần thứ 9 tại đây.