Tư Tưởng Tịnh Độ Tông

A.- Ngài đàm Loan và Tư Tưởng Tịnh

độ.

Theo Liên Tơng (tức là Tịnh độ Tơng) của Trung Hoa lập Ngài Huệ Viễn làm Sơ Tổ Tịnh độ tại đĩ và kế thừa Tơng nầy cho đến đời nhà Thanh gồm 9 vị như sau: - Sơ Tổ đơng Lâm Huệ Viễn ở Lơ Sơn - Nhị Tổ Quang Minh Thiện đạo ở Trường An - Tam Tổ Bất Chu Thừa Viễn ở Hồnh Sơn - Tứ Tổ Vân Phong Pháp Chiếu ở Hàng Châu - Ngũ Tổ Ơ Long Thiếu Khang ở Tân định - Lục Tổ Vĩnh Minh Diên Thọ ở Hàng Châu - Thất Tổ Chiêu Khánh Tỉnh Thường ở Vũ Tam - Bát Tổ Vân Thê Châu Hồnh ở Cổ Hàng - Cửu Tổ Phạm Thiên Tỉnh An ở Phương Sơn (Xem Liên Tơng Cửu Tổ truyện lược)

“Tuệ (Huệ) Viễn sinh năm 334 và tịch năm 416 là Cao Tăng Trung Quốc, sống vào đời đơng Tấn, người Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 142

Lâu Phiền, Nhạn mơn (huyện Qû́ch, tỉnh Sơn Tây, họ Giả, là Sơ Tổ Tơng Tịnh độ Trung Quốc.

Năm 13 tuổi, Sư đi học ở các nơi như Hứa Xương, Lạc Dương v.v… Sư thơng hiểu sâu rộng 6 kinh (Thi, Thư, Dịch, Lễ, Nhạc và Xûn Thu) và Lão Trang. Năm 21 tuổi Sư cùng em là Huệ Trì nghe Ngài đạo An giảng kinh Bát Nhã ở Hằng Sơn, Thái Hàng (phía Tây Bắc ở Khúc Dương, tỉnh Hà Bắc), cĩ chỗ lãnh ngộ, cảm động than rằng: “Nho, đạo 9 phái đều là trấu cám” (chỉ chung cho 9 học phái thời chiến quốc như Nho gia, đạo gia, Âm Dương gia…) liền cùng em lễ Ngài đạo An xin xuất gia làm đệ Tử. Sư giỏi về học thuyết Tính Khơng của Bát Nhã năm 24 tuổi lên tịa giảng, thường dẫn sách Trang Tử để thuyết minh nghĩa thật tướng của Phật Gî́o, khiến người cĩ tâm nghi ngờ được hiểu rõ, Ngài đạo An cho phép Sư tiếp tục bàn về sách ngồi đời.

Năm Thái Nguyên thứ 6 (381) Sư đến Lơ Sơn ở miền Nam truyền pháp, đệ tử rất đơng. Sư tận lực nghiên cứu kinh điển, thường than thở ở Giang đơng kinh điển chưa được đầy đủ, Thiền Pháp chưa được nghe, Luật tạng thì thiếu sĩt, cho nên Sư sai các đệ tử Pháp Tịnh, Pháp Lãnh đi tìm cầu kinh điển về truyền dịch. Mỗi khi Sư gặp các vị Tam Tạng Tây Vực thì bùi ngùi thăm hỏi.

Năm Thái Nguyên thứ 16 (391), Sư thỉnh Ngài Tăng Gî̀ đề Bà người nước Kế Tân phiên dịch luận A Tỳ đàm tâm, luận Tam Pháp độ. Khi nghe tin Ngài Cưu Ma La Thập đến Quan Trung, Sư liền cho các vị đệ tử đạo Sinh, Tuệ Qû́n, đạo Ơn, đàm, Dực… về Trường An xin theo học đại Thừa Khơng Qû́n thuộc hệ thống Ngài Long Thọ; Sư cũng thường hay viết thư qua lại với Ngài Cưu Ma La Thập để thỉnh vấn và thảo luận về gî́o lý. Khi Ngài đàm Ma Lưu Chi đến Trung Quốc, Sư sai đệ tử đàm Ung tham dự việc dịch luật Thập Tụng; đồng thời thỉnh Ngài Phật đà Bạt đà La từ Trường An đến Lơ Sơn dịch kinh đạt Ma đa La Thiền. Cùng lúc với việc hoằng dương Bát Nhã học đại Thừa, Sư cũng đề xướng Thiền Học Tiểu Thừa và cĩ kiến giải rất sâu xa đối với vấn đề cải cách Phật Gî́o Trung Quốc.

Niên hiệu Nguyên Hưng năm đầu (402) Sư cùng với hơn 100 đồng đạo như Cư sĩ Lưu Di Dân sáng lập Bạch Liên Xã, chuyên dùng Tịnh độ niệm Phật làm Pháp mơn tu hành, cùng nguyện vãng sanh Tịnh độ Tây Phương, hơn 30 năm khơng một lần rời núi.

Năm Nguyên Hưng thứ 2 (403), phản thần Hốn Huyền, sau khi cướp ngơi vua An đế nhà đơng Tấn và tự lập làm Vua, ra lệnh sa thải Sa Mơn, buộc các Sa Mơn phải hết lịng tơn kính nhà Vua, Sư liền soạn luận: “Sa Mơn bất kính Vương giả” để phản đối, nĩi rõ việc người xuất gia khơng bị buộc phải khuất phục vương quyền.

Sư vừa thơng hiểu Phật học, lại giỏi ngoại điển nên rất được người đương thời tơn trọng và chư Tăng nước ngồi kính nể.

Chùa đơng Lâm ở Lơ Sơn là trung tâm của Phật Gî́o miền Nam lúc bấy giờ, giống như đạo Tràng dịch kinh của Ngài Cưu Ma La Thập ở Trường An là trung tâm Phật Gî́o miền Bắc vậy.

Năm Nghĩa Hưng thứ 12 (416) Sư thị tịch, thọ 83 tuổi. Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 144

Về sau các vua đường, Tống ban tặng Sư các thụy hiệu: Biên Gî́o đại Sư, Chính Gî́c đại Sư, Viên Ngộ đại Sư, đẳng Biếu Chính Gî́c Viên Ngộ đại Sư. Và để phân biệt với Ngài Huệ Viễn chùa Tịnh Anh đời Tùy, người đời sau thường gọi Ngài là Lơ Sơ Huệ Viễn.

Sư cĩ các tác phẩm: Lơ Sơn tập 10 quyển, Vấn đại Thừa trung thâm nghĩa thập bát khoa (đại Thừa đại nghĩa chương) 3 quyển, luận Minh báo ứng, luận Thích Tam Bảo, luận Biện Tâm thức, luận Sa Mơn đản phục và đại Trí độ luận sao tự. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 6545-6546)

(Xem Lương Cao Tăng truyện quyển 6; Xuất Tam Tạng ký quyển 7; đại đường nội điển lục quyển 3; Quảng Hoằng Minh tập quyển 15, 17, 30; Pháp Uyển châu lâm quyển 100; đơng Lâm thập bát cao hiền truyện). đọc Tiểu Sử của Ngài Lơ Sơn Huệ Viễn chúng ta cĩ thể liên tưởng đến Ngài Long Thọ của Ấn độ. Ngài Huệ Viễn chuyên về Bát Nhã và Trung Qû́n và cuối đời lập nên Bạch Liên Xã để hành trì theo pháp mơn Tịnh độ và phát nguyện vãng sanh về Tây Phương. đối với Phật Gî́o Trung Hoa và Tịnh độ Tơng tại đây hầu như đều cơng nhận Ngài là Sơ Tổ; nhưng cĩ điều lạ lùng là Tịnh độ Tơng Nhật Bản do Ngài Pháp Nhiên và Ngài Thân Loan sáng lập vào thế kỷ thứ 13 thì chỉ cơng nhận Ngài đàm Loan là đệ tam Tổ Tịnh độ Tơng (kể từ Ngài Long Thọ và Thế Thân), Ngài đạo Xước, Ngài Thiện đạo mới là đệ nhị Tổ và đệ tam Tổ của Tịnh độ Tơng Trung Quốc (đệ tứ và đệ ngũ Tổ thuộc về Tịnh độ của Nhật Bản).

Trong 9 vị Tổ của Liên Tơng, chúng ta chỉ thấy cĩ Ngài Thiện đạo thành đệ nhị Tổ sau Ngài Huệ Viễn. Cĩ lẽ cĩ một lý do gì quan trọng hơn; cho nên Phật Gî́o Nhật Bản mới chọn như vậy chăng?

Ngay như học giả Christian Steineck người đức, tác giả quyển “Những bản văn căn bản của Phật Gî́o Di đà Nhật Bản” cũng khơng cơng nhận Ngài Huệ Viễn là Sơ Tổ Tịnh độ Tơng Trung Hoa, mà trong sách nầy (bằng tiếng đức) chỉ nêu lên 3 vị Tổ là Ngài đàm Loan, đạo Xước và

Thiện đạo.

Tiếp theo chúng ta nên tìm hiểu về Ngài đàm Loan. “Ngài sanh năm 476 và thị tịch lúc nào khơng rõ. Là vị Cao Tăng của Tịnh độ Tơng ở thời Nam Bắc triều, người Nhạn Mơn (huyện đại, tỉnh Sơn Tây) cĩ thuyết nĩi Sư là người Vấn Thủy Tinh Châu (Thái Nguyên, Sơn Tây)

khơng rõ họ gì. Nhật Bản tơn Sư là Sơ Tổ trong 5 vị Tổ của Tơng Tịnh độ (gồm: đàm Loan, đạo Xước, Thiện đạo - Trung Hoa - và Nguyên Tín, Nguyên Khơng (Pháp Nhiên) - Nhật Bản), là Tổ thứ 3 trong 7 vị Tổ của Chân

Tơng.

Nhà Sư ở gần núi Ngũ đài, Sư thường được nghe những chuyện thần tích kinh dị, nên lúc 10 tuổi Sư lên núi xin xuất gia. Sư rất chăm học, thơng suốt các kinh.

Sư đọc và chú giải kinh đại Tập, cơng việc chưa xong, Sư bỗng lâm bệnh, chữa mãi khơng khỏi. Một hơm Sư chợt thấy cửa trời mở rộng, tự nhiên hết bịnh, liền phát tâm đi tìm cầu pháp trường sinh bất tử. Nghe đồn học phép tiên cĩ thể sống lâu, Sư bèn đến Giang Nam thăm đạo Sĩ đào

Hoằng Cảnh ở núi Cú Dung được họ đào trao cho một bộ kinh Tiên 10 quyển.

Trên đường về Sư ghé qua Lạc Dương ra mắt Ngài Bồ đề Lưu Chi, được Ngài trao cho bộ Qû́n Vơ Lượng Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 146

Thọ, Sư liền bỏ hết kinh Tiên, mà chuyên tu Tịnh độ. Vua Hiếu Tĩnh nhà đơng Ngục tơn Sư là “Thần Loan” và ban Sắc chỉ cho Sư trụ trì chùa đại Nham ở Tỉnh Châu. Về sau, Sư trụ trì chùa Huyền Trung tại Phần Châu, Sư thường đến phía Bắc núi Giới Sơn giảng kinh, hoằng dương pháp mơn niệm Phật. Sư tinh thơng nội ngoại điển, Tăng Ni và Phật Tử rất kính phục, họ gọi đạo Tràng giảng kinh của Sư là “Loan Cơng Nham”. Sư là người đặt nền tảng cho sự kiện tồn Tịnh độ gî́o ở đời đường sau nầy.

Ngồi ra, Sư cịn là học giả nổi tiếng thời bấy giờ về Tứ Luận (Trung Luận, Bách Luận, Thập Nhị Mơn Luận, đại Trí độ Luận). đời sau tơn Sư là Tổ của Tơng Tứ Luận. Sư cũng là người kết hợp hai trào lưu tư tưởng lớn của Phật Gî́o Ấn độ nơi Tổ Long Thọ và Ngài Thế Thân, đem tư tưởng Khơng Tơng dung hợp vào gî́o nghĩa Tịnh độ; được đời sau rất coi trọng.

Về năm Sư tịch thì cĩ mấy thuyết; nhưng cĩ thể đốn định là Sư tịch từ năm Thiên Bảo thứ 5 (554) trở về sau.

Sư cĩ các trứ tác: Vãng Sanh luận chú 2 quyển, Tán A Di đà Phật kệ, Lễ Tịnh độ thập nhị kệ, Lược luận Tịnh độ an lạc nghĩa”. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang

1.589) Ngài đàm Loan sinh ra và thị tịch sau Ngài Huệ Viễn cả 142 năm (476-334=142). Do vậy gî́o nghĩa của

Tịnh độ đã rất rõ ràng qua các thời đại và Ngài đã dựa theo tư tưởng Trung Luận của Ngài Long Thọ và tư tưởng Vãng Sanh Luận của Ngài Thế Thân. Cĩ lẽ vì thế mà Tịnh độ Tơng của Nhật Bản đã chấp nhận Ngài là đệ tam Tổ của Tịnh độ Nhật Bản kể từ khi Tịnh độ được truyền vào đây và là Sơ Tổ Tịnh độ Tơng của Trung

Quốc.

Tịnh độ Việt Nam chúng ta sẽ được đề cập đến ở một chương đặc biệt phía sau; nhưng chúng ta cũng cĩ thể chọn Ngài đàm Hoằng ( ? – 455) người cùng thời với Ngài đàm Loan, để làm Sơ Tổ của Tịnh độ Tơng Việt Nam và là đệ tam Tổ kể từ Ấn độ (sau Ngài Long Thọ và

Thế Thân).

Sau đây chúng ta cĩ thể tiếp tục tìm hiểu tư tưởng Tịnh độ của Ngài đàm Loan qua “Vãng Sanh luận chú” và những tư tưởng tiếp theo trong những bài kệ tán thán đức Phật A Di đà của Ngài. “Vãng Sanh luận chú gọi đủ là: Vơ Lượng Thọ kinh Ưu Ba đề Xá nguyện sanh kệ - Bà Tẩu Bàn đậu (Vasabandhu) Bồ Tát tạo tinh chú.

Cũng gọi là: Tịnh độ luận chú, Vơ Lượng Thọ Kinh luận chú, Vơ Lượng Thọ kinh Ba đề Xá nguyện sinh kệ chú. Gọi tắt là Luận chú, Chú luận.

Luận chú gồm 2 quyển, do Ngài đàm Loan soạn vào đời Bắc Ngụy được thu vào đại Chánh tạng tập 40.

Quyển thượng của sách nầy trước nêu phẩm Dị Hành trong luận Thập Trụ Tỳ Bà Thi của Ngài Long Thọ, nĩi rõ về Nan Hành đạo (đạo khĩ thực hành) và Dị hành đạo (đạo dễ thực hành). Luận nầy thuộc về Dị hành đạo, chỉ rõ pháp mơn tha lực (nương nhờ vào sức của đức Phật A Di đà) cho rằng cái nhân chủ yếu được sanh về Tịnh độ là hồn tồn trơng cậy vào năng lực bản nguyện của đức Phật A Di đà, kế là phần nĩi chung, lần lượt giải Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 148 thích văn kệ phát nguyện vãng sanh, đồng thời lập ra 8 mục hỏi đáp, nĩi rõ căn cơ nguyện sanh Tịnh độ và tất cả tướng phàm phu thiện ác.

Quyển hạ thì giải thích phần nghĩa bằng văn trường hàng (văn xuơi), lập ra 10 khoa giải thích văn nghĩa: nguyện kệ đại ý, khởi qû́n sanh tín, Qû́n hành thế tướng, Tịnh nhập nguyện tâm, Thiện xảo nhiếp hĩa, Ly Bồ đề chương, Thuận Bồ đề mơn, Danh nghĩa nhiếp đối, Nguyện sự thành tựu và Lợi hành mãn túc; đồng thời ở cuối khoa Lợi hành mãn túc, nên rõ ý nghĩa quan trọng của việc lợi mình lợi người, trích dẫn các nguyện thứ 11, 18 và 22 trong 48 lời nguyện của Kinh Vơ Lượng Thọ để chứng minh cho Tăng Thượng Duyên của tha lực”. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 7.056-7.057). (Xem Lịch đại Tam Bảo ký quyển 4, Pháp linh lục quyển 6; đơng Vực truyền đăng lục quyển hạ).

Xem ra như vậy các học giả người Nhật và người Tây Phương hữu lý hơn, khi chọn Ngài đàm Loan làm Sơ Tổ Tịnh độ của Trung Hoa mà họ hồn tồn khơng nhắc đến Ngài Huệ Viễn. Vì lẽ họ nhận chân ra được rằng:

Những gì mà Ngài đàm Loan thực hiện pháp mơn Niệm Phật là thuộc về phần Dị Hành như trong Thập Trụ Tỳ Bà Sa Luận của Ngài Long Thọ chủ trương và Vãng Sanh Luận Chú nầy là Ngài chú thích lại luận đã cĩ sẵn của Ngài Thế Thân. Hai vị nầy được xem như là đệ nhất và đệ nhị Tổ Tịnh độ Tơng của Ấn độ, Trung Hoa, Nhật Bản và Việt Nam. Ở đây cĩ lối truyền thừa trực tiếp. Tuy thời gian giữa các vị Tổ Tịnh độ của Ấn độ và Trung Hoa cĩ cách xa hằng trăm năm đi nữa, thì vẫn khơng quan trọng so với vấn đề thời gian, mà vấn đề quan trọng là tư tưởng của Tịnh độ và việc tiếp nhận tư tưởng ấy.

Thiền Tơng truyền thừa từ Ấn độ (gồm 28 vị Tổ) qua Trung Hoa (6 vị Tổ) cĩ tính cách “lấy tâm truyền tâm”; nghĩa là trực tiếp từ Thầy qua trị và vì thế cĩ được tính cách liên tục theo thời gian. Nhưng Tơng Thiền nầy cũng chia làm hai Tơng chính. đĩ là Thiền Tào động và Thiền Lâm Tế. Mỗi một mơn phong truyền thừa của Thiền cĩ tánh cách riêng.

Ở đây, riêng Tịnh độ Tơng, các vị Tổ hầu như khơng lập Tơng Phái riêng, mà chỉ căn cứ vào 3 kinh căn bản của Tịnh độ để tu học. đĩ là Kinh Vơ Lượng Thọ, Kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ và Kinh A Di đà. (Xin xem ở phần I bên trên). đây là 3 bộ kinh quan trọng được truyền từ thời đức Phật Thích Ca Mâu Ni cách đây 2555 năm về trước, cho đến thời hiện tại (2011) hầu như khơng cĩ thay đổi gì nhiều qua vấn đề nương vào tha lực để vãng sanh. Tuy ở Nhật, quan điểm giữa Ngài Pháp Nhiên và Ngài Thân Loan cĩ một ít sự khác nhau về việc vãng sanh; nhưng tựu chung vẫn là sự vãng sanh về thế giới Cực Lạc sau khi lâm chung và nương vào câu Phật hiệu “Nam Mơ A Di đà Phật”. Quyển “Vãng Sanh Luận Chú” của Ngài đàm Loan cĩ hai phần. Phần đầu như đã được giải thích bên trên.

Phần thứ hai, Ngài đàm Loan dùng văn xuơi để giải thích rõ ràng về 10 việc khác nhau như:

- đại ý của những bài kệ phát nguyện sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc.

- Khi qû́n tưởng cảnh giới Tây Phương Cực Lạc thì sanh ra tín tâm.

- Qû́n sát về việc thực hành câu Phật hiệu và thể tướng của việc vãng sanh. Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 150

- Khi lời thệ nguyện đã được thâm nhập vào tâm của hành giả rồi, sẽ được thanh tịnh chuyển hĩa. - đức Phật A Di đà dùng các phương tiện để nhiếp hĩa chúng sanh, sanh về thế giới của Ngài qua những lời nguyện.

- Nhằm lìa xa những chướng ngại nếu cĩ, phát tâm Bồ đề dõng mãnh để được sanh về Tây Phương.

- điều quan trọng là sự phát tâm Bồ đề ấy phải được thuận theo con đường giải thốt sanh tử lûn hồi để được vãng sanh về Tây Phương Tịnh độ.

- Cách niệm danh hiệu Phật phải nhiếp thủ trực tiếp để cầu sanh Tây Phương.

- Cầu nguyện cho việc phát tâm niệm Phật của mỗi chúng sanh nơi thế giới Ta Bà nầy được thành tựu viên mãn.

- điều thứ 10 cũng là điều cuối cùng là việc niệm Phật ấy phải làm sao cho được lợi mình và lợi lạc cho người khác nữa; thì pháp mơn Dị Hành ấy mới xứng đáng là pháp mơn dễ thực hiện.

B.- Ngài đạo Xước và Tư Tưởng Tịnh

độ.

đức Phật Thích Ca Mâu Ni khi cịn tại thế, Ngài chia gî́o pháp của Ngài ra làm 3 thời kỳ. đĩ là thời Chánh Pháp gồm 500 năm; thời Tượng Pháp gồm 1.000 năm và thời kỳ Mạt Pháp gồm 10.000 năm.

Thời Chánh Pháp cĩ nghĩa là: Các hành giả cĩ tu, cĩ hành và cĩ chứng. Thời kỳ nầy là thời kỳ của đức Phật, các vị Bồ Tát và các vị A La Hán xuất thế. Khi nghe gî́o pháp từ bi, trí tuệ của Phật dạy đều hoan hỷ tín thọ và thành tựu quả vị Bồ đề. Ngay cả độc ác sinh tâm hại Phật như: đề Bà đạt đa, Vơ Não hay bất hiếu như A Xà Thế, ác độc như bạo chúa A Dục trước khi quy y Tam Bảo v.v… nhưng khi những vị nầy nghe, hiểu và thực hành gî́o lý giải thốt ấy thành tựu; tức là điểm đến của tâm cĩ kết quả. Thời nầy gọi là thời kỳ cĩ tu, cĩ hành và cĩ chứng; nhưng tiếc thay chỉ cĩ 500 năm ngắn ngủi.

Thời kỳ Tượng Pháp 1.000 năm, sau thời Chánh Pháp là thời kỳ: Cĩ tu, cĩ hành nhưng khơng chứng. Thời kỳ nầy gî́o pháp của đức Phật vẫn cịn tại quê hương Ấn độ và lần đầu tiên di chuyển về phía Tích Lan cũng như Trung Âu, châu Phi và miền Bắc Ấn độ, để từ đĩ tư tưởng đại Thừa được phát triển qua sự xiển dương lý Vơ Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 152

Ngã, tánh khơng, trung đạo của các vị đại Luận Sư như Vơ Trước, Thế Thân, Mã Minh và Long Thọ. Nếu kể thời của Ngài Long Thọ là thời gian 300 năm đầu của Tượng Pháp (Ngài sinh ra sau khi đức Phật nhập Niết Bàn độ 800 năm). Thế mà Ngài đã biết rằng: Trong tương lai việc tu chứng khơng phải dễ dàng. Do vậy mà Ngài đã xiển dương pháp mơn Tịnh độ qua việc Niệm Phật và cầu vào tha lực của đức Phật A Di đà và qua bổn nguyện lực ấy, các chúng sanh ở thế giới Ta Bà sanh về Tây Phương một cách dễ dàng hơn. Rồi từ đĩ Ngài Thế Thân (người Ấn độ) bắt cầu qua Ngài đàm Loan (người Trung Hoa) cho tha lực ấy cĩ cơ hội phát triển tại lục địa

Á Châu rộng lớn nầy.

Nếu bảo rằng thời kỳ Mạt Pháp là thời kỳ mà chúng sanh chỉ cĩ tu, khơng hành và khơng chứng thì thời gian nầy chính thức bắt đầu vào cuối thế kỷ thứ 9 và đầu thế kỷ thứ 10 sau Tây lịch. Hay nĩi đúng hơn là cuối thời thịnh đường của Trung Quốc. Thời nầy cĩ các vị Tổ Thiền nhưng vẫn tu Tịnh độ như Ngài Vĩnh Minh Diên Thọ chẳng hạn. đây là dấu mốc của lịch sử truyền thừa của Phật Gî́o và là tư tưởng tối thượng thừa của những ai muốn nương vào câu Phật hiệu để giải thốt sanh tử lûn hồi. “Ngài đạo Xước sinh năm 562 và tịch năm 645, là vị

Tăng thuộc Tơng Tịnh độ đời nhà đường, người Vấn Thủy, Tinh Châu (huyện Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây) cĩ thuyết nĩi Ngài là người Tấn Dương, Tinh Châu, họ Vệ.

Cũng gọi là Tây Hà Thiền Sư. Là Tổ thứ 2 của Tơng Tịnh độ, vị thứ 4 trong 7 vị Cao Tăng của Chân Ngơn Tơng Nhật Bản. Năm 14 tuổi, Sư xuất gia, học khắp các kinh luận, đặc biệt tinh thơng kinh Niết Bàn và từng giảng dạy kinh nầy tất cả 24 lần. Sau, Sư ở tại chùa Huyền Trung do Ngài đàm Loan sáng lập, nhân đọc Văn bia của Ngài đàm Loan mà chuyển sang tín ngưỡng Tịnh độ. Lúc ấy Sư được 48 tuổi, từ đĩ mỗi ngày Sư đều niệm Phật 7 vạn biến.

Suốt một đời, Sư giảng kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ tới hơn 200 lần; chủ trương bất luận là người xuất gia hay tại gia đều nên lấy việc niệm Phật làm cốt yếu. Trong lúc niệm Phật phải đếm những hạt đậu nhỏ gọi là “Tiểu đậu niệm Phật”, đây là khởi đầu của việc lần tràng hạt niệm

Phật ở Trung Quốc.

Năm Trinh Qû́n thứ 3 (629), Sư biết trước ngày tịch; nên họp chúng lại để từ biệt. Khi bốn chúng đơng đủ, bỗng thấy Ngài đàm Loan hiện thân bảo cho biết là dư báo chưa hết, nên Sư lại tiếp tục sinh hoạt như thường. Vua Thái Tơng từng đến Thái Nguyên thăm Sư và ban cho nhiều báu vật. đến năm 80 tuổi, sắc diện Sư vẫn hồng hào, thần khí sảng khối, giảng giải về Tịnh nghiệp, lý nghĩa thơng suốt.

Tháng tư năm Trinh Qû́n thứ 19 (645) Sư tịch, thọ 84 tuổi. Sư cĩ các vị đệ tử như: Thiện đạo, đạo Phủ,

Tăng Diễn, đạo Ngân.

Trứ tác: Luận Tịnh độ 2 quyển, An Lạc tập 2 quyển”.

(Trích Phật Quang đại Từ điển trang 16752-1653).

(Xem Tịnh độ Vãng Sanh truyện quyển Trung; Phật Tổ thống kỷ quyển 28; Tục Cao Tăng truyện quyển 20, Luận Tịnh độ quyển hạ). Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 154

Nếu niệm thong thả một tràng hạt 108 câu Phật hiệu đầy đủ sáu chữ Hồng Danh “Nam Mơ A Di đà Phật” thì phải cần ít nhất là 5 phút. Một giờ đồng hồ cĩ 60 phút. Trung bình cĩ 1.296 câu được niệm. Nếu niệm liên tục trong 24 giờ đồng hồ thì tổng số là 31.064 lần; nhưng nếu chỉ niệm A Di đà Phật hoặc giả Di đà Phật; nghĩa là khơng cần dùng chữ Nam Mơ và chữ A phía trước niệm lướt nhanh trong đầu thì số lượng 70.000 lần cĩ thể niệm trong một ngày một đêm được. điều ấy cĩ nghĩa là lúc đi, đứng, nằm, ngồi, ăn, uống, đại, tiểu tiện, lúc làm việc, giảng kinh, ngủ nghỉ v.v… lúc nào trong đầu cũng phải cĩ câu Phật hiệu, thì mới được như vậy. Ở đây nĩi Ngài đạo Xước mỗi ngày niệm 7 vạn câu Phật hiệu;

tức là 70.000 lần. Quả là một cơng phu tu tập qû́ miên mật. Ngày xưa chưa cĩ tràng hạt, mà phải dùng hạt đậu để tính số; cứ mỗi một câu Phật hiệu đã được niệm thì bỏ vào hay bỏ ra khỏi rổ một hạt đậu. Cơng phu hành trì của các vị Tổ Sư ngày xưa, bây giờ hầu như chẳng cĩ ai theo chân nổi.

Lại trong Tiểu Sử của Ngài được cho biết rằng: Ngài đã giảng kinh đại Bát Niết Bàn 24 lần. điều nầy cũng thật là hy hữu. Bộ kinh nầy đức Phật nĩi tại núi Linh Thứu, trước lúc thị tịch Niết Bàn cho các vị Bồ Tát, A La Hán, chư Thiên và lồi người nghe. Kinh nầy đã được dịch ra tiếng Việt; cĩ 2 quyển. Mỗi quyển độ 700 trang.

Riêng bản thân chúng tơi và Tăng, Ni chúng chùa Viên Gî́c Hannover, đức Quốc, phát nguyện lạy kinh mỗi chữ mỗi lạy trong mỗi mùa An Cư Kiết Hạ từ sau rằm tháng tư đến rằm tháng bảy. Thường thường mỗi đêm lạy từ 250 đến 350 lạy như thế. Lạy rịng rã trong gần 10 năm qua; nhưng mới qua gần một nửa quyển thứ 2. Cĩ lẽ cịn đến 5 hay 6 mùa hạ nữa sau năm 2011 mới lạy xong bộ kinh nầy. Ở vào thời điểm năm 2011 mới lạy đến phẩm “Sư Tử Hống”. Lạy xong bộ kinh nầy cĩ lẽ trên dưới 500.000 lạy. Thế mà Ngài đạo Xước đã lặp đi lặp lại 24 lần bộ kinh quan trọng nầy. Vậy trong kim ngơn, ngọc ngữ của Ngài khơng biết bao nhiêu là triệu chữ kinh văn. Quả thật ngơn ngữ, lời văn, sự linh hoạt của các vị Pháp Sư Phật Gî́o khơng biết dùng bao nhiêu lời mới cĩ thể tán dương hết được cơng đức này!

Năm Trinh Qû́n thứ 3 (629) lúc ấy Ngài muốn thị tịch Niết Bàn; nhưng vẫn cịn ở lại với đời để độ sanh, vì thấy hình ảnh của đệ Nhất Tổ Tịnh độ Tơng là Ngài đàm Loan hiện ra, cĩ ý muốn Ngài đạo Xước ở lại với đời thêm nhiều năm nữa để Phật đạo được nhờ. Thế là Ngài đã kéo dài mạng sống của mình thêm 16 năm nữa. Mãi cho đến năm 645 thì Ngài đã vãng sanh Tịnh độ. Năm 629 cũng là năm Ngài Huyền Trang đúng 30 tuổi. Năm ấy Ngài Huyền Trang sang Ấn độ để thỉnh kinh và suốt 17 năm trường đi về như vậy, Ngài Huyền Trang đã về lại Trung Quốc vào năm 646. Lúc ấy Ngài đạo Xước đã viên tịch trước đĩ một năm rồi. đây là thời thịnh đường, Phật Gî́o phát triển thật mạnh và Tịnh độ lúc ấy cũng đã đơm hoa kết trái tại xứ sở Trung Quốc nầy.

“Ngài đạo Xước (562-645) cĩ trứ tác quyển An Lạc Tập gồm 2 quyển. Vào đời nhà đường và đã thu vào đại Chánh tạng tập 47. Cứ theo luận Tịnh độ của Ngài Ca Tài nĩi, thì Ngài đạo Xước tin theo Tịnh độ gî́o vào năm đại Nghiệp thứ 5 (608) đời Tùy; lúc ấy đã 48 tuổi. Như vậy bộ kinh nầy cĩ thể đã được viết vào khoảng năm 609 đến năm 645 Tây lịch. Về mục đích của bộ sách, cĩ nhiều thuyết khác nhau, cĩ thuyết bảo sách nầy là từ Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 156 trong tồn bộ gî́o nghĩa Phật Gî́o mà rút tỉa ra những nghĩa chủ yếu của Tịnh độ gî́o, chứ khơng liên quan đến bộ kinh điển đặc biệt nào; cĩ thuyết bảo sách nầy là trình bày ý nghĩa chủ yếu của ba bộ kinh Tịnh độ, là sách khuyên người vãng sanh; cũng cĩ thuyết bảo là giải thích yếu nghĩa của kinh “Qû́n Vơ Lượng Thọ”, nhằm tuyên dương thực nghĩa của việc vãng sanh Tịnh độ. Nội dung bộ sách do 12 mơn lớn cấu thành. Trong sách, gî́o pháp một đời của đức Phật được chia làm 2 mơn Thánh đạo và Tịnh độ và cho rằng mơn Tịnh độ thích hợp với chúng sanh độn căn ở đời mạt pháp; cho nên đề xướng pháp mơn niệm Phật, khuyên người ta niệm Phật cầu vãng sanh thế giới Cực Lạc. đời sau, Nhật Bản chia Phật Gî́o thành Thánh độ Mơn và Tịnh độ Mơn, chính đã bắt nguồn từ sách nầy.

Thời đại Ngài đạo Xước đang chứng kiến sự kiện Vũ đế nhà Bắc Chu bài xích Phật Gî́o, tư tưởng Mạt Pháp trong Phật Gî́o Trung Quốc lúc đĩ rất là phổ biến. Vấn đề tồn tại của Phật Gî́o bị đe dọa thật sự. Lúc bấy giờ lại cĩ các nhà thuộc tơng Tam Luận cho rằng thuyết vãng sanh Tịnh độ là kiến chấp hữu tướng, các nhà chú thích Luận Nhiếp đại Thừa thì cho rằng Niệm Phật là “biệt thời ý”, rồi phần nhiều bài bác pháp mơn Tịnh độ. Bởi thế, trong sách nầy, Ngài đạo Xước cũng đã biện luận rất nhiều về ý kiến đĩ.

Sách nầy cịn căn cứ vào thuyết năm cái năm trăm năm nĩi trong kinh đại Tập, mà chủ trương Phật Gî́o Trung Quốc lúc bấy giờ đang ở vào năm trăm năm thứ tư, chúng sanh cần phải nương tựa vào Pháp Mơn Niệm Phật mới cĩ thể được cứu vớt, do đĩ mới cực lực đề xướng Pháp mơn niệm Phật. Tư tưởng nầy, sau được học trị của Ngài là Sư Thiện đạo tập đại thành. Tư tưởng nầy, sau khi được truyền vào Nhật Bản, ở thời đại Liêm Thương (Kamakura), đã trở thành cốt tủy trong Tịnh độ gî́o của các vị Pháp Nhiên và Thân Loan. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 130). Gî́o lý chính của đạo Phật là pháp duyên khởi; nghĩa là cái nầy sanh, nên cái kia sanh. Cái nầy cĩ nên cái kia cĩ; cái nầy diệt nên cái kia cũng diệt theo. Khơng cĩ một vật nào độc lập cả, mà phải duyên vào nhau để tồn tại. Từ đĩ phải trải qua 4 giai đoạn là: thành, trụ, hoại, diệt (khơng) và tất cả mọi hiện tượng trên thế gian nầy xảy ra phải được nhìn nhận dưới sự nhận thức của Tứ Pháp Ấn. đĩ là: Vơ thường, khổ, khơng và vơ ngã.

Chỉ cĩ Niết Bàn mới là tịch tịnh, an vui giải thốt. Do vậy An Lạc tập của Ngài đạo Xước hình thành cũng khơng qua khỏi nhận định nầy. Ngồi ra, Ngài cịn căn cứ theo Kinh Vơ Lượng Thọ để giải thích, cũng như nhìn hình ảnh văn bia của Thầy mình (đàm Loan) mà tỏ ngộ lý mầu, thì quả Phật Pháp mơn trì danh niệm Phật đối với Ngài cĩ một cơng năng vơ tận.

Sau khi Phật Gî́o được du nhập vào Trung Quốc thời Hậu Hán Minh đế, Phật Gî́o đã phát triển cực thịnh cho đến đời Vua Lương Vũ đế (464-549). Thời kỳ nầy phải nĩi là thời của Thành và Trụ. đến đời Vũ đế nhà Bắc Chu, chính Ngài đạo Xước đã chứng kiến, nhà Vua và triều thần phế Phật. đây là thời kỳ hoại cũng như sắp đi đến chỗ diệt vong. Nếu khơng cĩ Ngài Huyền Trang xuất hiện vào đầu nhà đường thì Phật Gî́o cũng sẽ bị lãng quên với lịch sử mấy ngàn năm của Trung Quốc. Do vậy thịnh rồi suy, suy rồi thịnh. đĩ là chuyện bình thường của vũ trụ và vạn vật. Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 158

Trong “Luận A Tỳ đàm về việc thành lập thế giới” đức Phật khơng bảo rằng: Quả đất nầy tồn tại đến bao giờ, mà đức Phật đã quy kết vào những điều sau đây: - Nếu con người cịn kính tin Tam Bảo - Nếu con người cịn tơn kính cha mẹ - Nếu con người cịn hịa hảo với anh chị em - Nếu con người cịn cĩ tâm thương xĩt chúng sanh thì lúc ấy quả đất nầy vẫn cịn tồn tại. Bằng ngược lại, thì tuổi thọ của quả đất nầy sẽ mau giảm và lúc ấy sự hủy diệt con người cũng như muơn vật đang sinh sống trên hành tinh nầy sẽ cĩ cơ nguy. Tuy nhiên mất rồi cịn; cịn rồi mất. đĩ là định luật thiên thu của vũ trụ nầy. Thật sự ra thì pháp khơng mạt, chỉ do con người làm cho pháp khơng phát triển mà thơi. Thời chánh pháp, tượng pháp và mạt pháp vẫn nội dung của gî́o lý ấy, khơng cĩ gì thay đổi; nhưng cĩ thời cĩ người tu chứng và cĩ thời con người tu khơng chứng. Ấy là do con người, chứ khơng phải do pháp. Do vậy cho nên tùy theo từng thời gian và hồn cảnh khác nhau của mỗi một thời mà các vị Tổ Sư ra đời để dẫn dắt quần sanh đi về nẻo thiện. Cĩ như thế Phật Pháp mới mãi mãi được truyền lưu.

Qua lịch sử mấy ngàn năm đã chứng minh được điều ấy. đã cĩ biết bao nhiêu triều đại vẻ vang cũng đã bước ngang qua lịch sử. đâu cĩ triều đại nào vững chãi mãi mãi với năm tháng trên ngai vàng? và hung ác, tàn bạo, trù dập Phật Gî́o v.v… rồi các triều đại ấy cũng đâu cĩ luơn vững bền với nhân tâm và thế đạo. Chỉ cĩ đạo gî́o mới là con đường đạo đức chính thống để mọi người cĩ thể nương theo; nhằm củng cố đời sống tâm linh của mình. Từ đĩ vựt dậy một niềm tin và đứng vững một thời với đất trời và vạn vật; rồi lại biến đổi thăng hoa, rồi lại trầm lûn khốn khổ; nhưng dầu cho bất cứ thời điểm nào, Phật Gî́o vẫn cĩ được những bậc Thiền gia Thạch Trụ, làm chỗ tựa vững chắc cho người Phật Tử nương tựa. Từ đĩ, Phật Gî́o được mọi tầng lớp của thế gian nầy chấp nhận một cách dễ dàng như hơi thở của con người một cách tự nhiên hay như khí trời cùng vạn vật. Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 160

C.- Ngài Thiện đạo và Tư Tưởng Tịnh

độ

Ngài Thiện đạo sinh năm 613 và viên tịch năm 681, là Cao Tăng Trung Quốc, sống vào đời nhà đường, người huyện Lâm Chung, tỉnh Sơn đơng (cĩ thuyết nĩi người ở Hu Di, tỉnh An Huy), họ Chu, hiệu Chung Nam đại Sư. Sư là Tổ thứ 3 của Tơng Tịnh độ; cũng chính là người tập đại thành phái đàm Loan, đạo Xước thuộc Tơng Tịnh độ. Lúc tuổi nhỏ, Sư theo Ngài Minh Thắng ở Mật Châu xuất gia, tụng các kinh Pháp Hoa, Duy Ma… Sau Sư được đọc kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ, vui buồn lẫn lộn; Sư liền tu tập 16 pháp qû́n nĩi trong kinh nầy.

Năm Trinh Qû́n thứ 15 (641) đời vua Thái Tơng nhà đường, Sư đến chùa Huyền Trang ở Hà Tây yết kiến Ngài đạo Xước, tu học Phương đẳng sám pháp và nghe giảng kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ. Từ đĩ về sau, Sư chuyên việc niệm Phật, dốc lịng tinh tấn, khổ hạnh, chứng được Niệm Phật Tam Muội; ở trong định thấy được cảnh trang nghiêm của Tịnh độ. Về sau, Sư vào Trường An trụ ở chùa Quang Minh, truyền bá pháp mơn Tịnh độ. Sư hành trì tinh nghiêm, hằng ngày chắp tay ngồi theo kiểu của người Hồ (người các nước Tây Vực), nhất tâm niệm Phật đến khi mỏi mệt mới thơi.

Trong hơn 30 năm, Sư khơng cĩ chỗ ngủ nhất định nào khác, khơng nhận sự lễ bái của Sa Di. Sư dùng của cúng dường vào việc viết chép 10 vạn quyển kinh A Di đà và vẽ 300 bức tranh Tịnh độ biến tướng, sửa chùa, làm lại các tháp miếu, gî̀ lam đã hư hoại. Sư đi hĩa độ ở các châu, mọi người đều ngưỡng mộ đức của Sư; hoặc cĩ người tụng kinh A Di đà 10 vạn đến 30 vạn biến; hoặc cĩ người trong thời khĩa hàng ngày xưng danh hiệu Phật A Di đà từ 1 vạn đến 10 vạn biến; hoặc cĩ người chứng được Niệm Phật Tam Muội và vãng sanh Tịnh độ.

Ngày 14 tháng 3 năm Vĩnh Long thứ 2 (681) Sư thị tịch, thọ 69 tuổi; đệ tử cĩ các vị Hồi Cảm, Hồi Huy,

Tịnh Nghiệp…

Sư cĩ các tác phẩm: Qû́n Vơ Lượng Thọ Phật kinh sớ 4 quyển; Tịnh độ pháp sự tán 2 quyển; Qû́n Niệm Pháp Mơn 1 quyển; Vãng Sanh lễ tán kệ 1 quyển; Bát Chu tán 1 quyển; Ngũ Chủng tăng thượng duyên nghĩa 1 quyển. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 5826-5827). (Xem Tục Cao Tăng truyện quyển 27; Vãng Sanh Tịnh độ thụy ý san truyện; Niệm Phật kinh; Phật Tổ thắng ký quyển 26, 27; Tịnh độ Vãng Sanh truyện quyển trung; Long Thư tăng quảng Tịnh độ văn quyển 5; Lạc Bang văn loại quyển 2; Thần tăng truyện quyển 5; Vãng Sanh tập quyển thượng; Thích Thi kệ cổ lược quyển 3;

Tịnh độ Thánh Hiền lục quyển 2; Loại tụ Tịnh độ Ngũ Tổ truyện; Kim Thạch tụng biên 73, 86).

Thời nhà đường là thời văn hĩa Phật Gî́o được phát triển mạnh. Các loại kinh điển được phiên dịch chú giải ra tiếng Trung Hoa rất nhiều; nhất là cuộc đời của Ngài Thiện đạo lại sinh ra cùng thời với Ngài Huyền Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 162

Trang. Sau khi Ngài Huyền Trang đi thỉnh kinh về (645) và chú dịch tại Trường An, Ngài Thiện đạo vẫn cịn tại thế và đang hành trì Pháp mơn niệm Phật; bằng cách mỗi ngày niệm Phật nhiều lần cũng như viết kinh, dịch sách. Kinh A Di đà khơng dài; tuy nhiên chép tay 10 vạn quyển (tức là 100.000 bản) thời ấy phải cần rất nhiều thời gian. Vì ngày ấy khơng cĩ máy in, ấn, sang chụp như ngày nay. Như vậy so ra ý chí của người xưa và người nay khác nhau một trời một vực. Trong Tiểu Sử của Ngài cũng được cho biết rằng: Nếu Ngài cĩ được của cúng dường thì thường đem đi sửa chùa, vẽ tranh, chép kinh để tán phát cho mọi người theo tu pháp mơn Tịnh độ. đồng thời trong 30 năm hành đạo khơng cĩ chỗ nghỉ ngơi nhất định và khơng nhận sự lễ bái của Sa Di. Quả là một cơng hạnh cao tột; do vậy sau nầy Tịnh độ Tơng Nhật Bản mới sắp đặt và cung thỉnh Ngài ở vào vị Tổ Sư Tịnh độ thứ 5 (kể từ Ấn độ) và đặc biệt chuyên tâm hành trì lễ bái lời nguyện thứ 18 của đức Phật A Di đà. Sau nầy, vào thế kỷ thứ 13 ở tại Nhật và ngay cả ngày nay tại Việt Nam, đa phần những người tu theo Pháp mơn Tịnh độ đều thực hành các lời nguyện quan trọng 18, 19, 20 nầy.

Tư tưởng là những gì được cấu thành bởi sự hành trì tu tập một pháp mơn mà mình đã trải qua. Do vậy những trứ tác tiêu biểu của một vị Tổ Sư, một vị đại Sư chính là tư tưởng tiêu biểu của vị ấy. Sau đây chúng ta thử tìm hiểu một vài tác phẩm của Ngài Thiện đạo viết về Tịnh độ. “Vãng sanh lễ tán kệ gọi cho đủ là Khuyến nhứt thiết chúng sanh nguyện sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới A Di đà Phật quốc lục thời lễ tán kệ”. Cũng gọi là: Lục thời lễ tán kệ, Vãng sanh lễ tán, Lễ tán.

Tác phẩm nầy gồm một quyển, do Ngài Thiện đạo soạn vào đời đường, được thu vào đại Chánh tạng tập

47.

Soạn giả dùng kệ lễ tán của các Ngài Long Thọ, Thế Thân làm nền tảng mà định ra pháp 6 thời lễ tán, tức vào 6 thời: Lúc mặt trời lặn, đầu hơm, nửa đêm, cuối đêm, sáng sớm và giữa trưa… thực hành lễ tán khác nhau. Như vào lúc nửa đêm tụng bài kệ 12 lễ, thực hành 16 lạc của Ngài Long Thọ; vào lúc cuối đêm thì tụng kệ Vãng Sanh luận thực hành 21 lạy của Ngài Thế Thân. đây là pháp tu của hành giả niệm Phật”. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 7055).

(Xem Khai nguyên thích gî́o lục quyển 13)

Trú dạ lục thời. Nghĩa là ngày đêm 6 thời, lúc nào cũng cĩ lễ tán, tụng niệm,, sám lạy v.v… đây là sáng kiến của Ngài Thiện đạo thuộc đời nhà đường vào thế kỷ thứ 7. Mãi cho đến 700 năm sau tại Việt Nam cũng cĩ một vị Vua bỏ ngơi đi xuất gia lấy hiệu là điều Ngự Gî́c Hồng (Vua Trần Nhân Tơng) vào đầu thế kỷ thứ 14 cũng đã lập nên Kinh lục thời khĩa tụng như Ngài Thiện đạo bên Trung Quốc; nhưng lục thời khĩa tụng của Vua Trần Nhân Tơng Việt Nam chuyên về Thiền học; cịn lục thời khĩa tụng của Ngài Thiện đạo của Trung Hoa chuyên thực hành Pháp mơn niệm Phật.

Tiếp đến chúng ta cĩ thể nghiên cứu về tư tưởng của Ngài Thiện đạo qua tác phẩm “Ngũ chủng tăng thượng duyên”. Cũng gọi là ngũ tăng thượng duyên, ngũ duyên. Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 164

Năm thứ duyên tăng thượng của người niệm Phật cầu vãng sanh gồm:

1. Diệt tội tăng thượng duyên, cũng gọi là hiện sinh diệt tội tăng thượng duyên. Niệm danh hiệu đức Phật A Di đà làm duyên tăng thượng để tiêu trừ tất cả các nghiệp chướng. 2. Hộ niệm đắc trường mệnh tăng thượng duyên; cũng gọi là hộ niệm tăng thượng duyên. Hiện sinh hộ niệm tăng thượng duyên. Tức được đức Phật A Di đà, Bồ Tát Quan Thế Âm và Bồ Tát đại Thế Chí giữ gìn, che chở. 3. Kiến Phật tăng thượng duyên, cũng gọi là kiến Phật tam muội tăng thượng duyên. Hành giả niệm Phật, nhờ sức bản nguyện của đức Phật A Di đà mà được thấy

Phật.

4. Nhiếp sinh tăng thượng duyên: chúng sinh nhờ nguyện lực của Phật A Di đà mà được vãng sanh.

5. Chứng sanh tăng thượng duyên: Người niệm Phật, nhờ nguyện lực của Phật, sau khi mệnh chung nhất định được vãng sanh.

(Trích Phật Quang đại Từ điển trang 3373). (Xem Qû́n niệm Pháp Mơn; Qû́n niệm Pháp mơn tư ký quyển hạ; Luận Thích Tịnh độ quần nghi quyển 7; Qû́n kinh

Huyền nghĩa phần truyền thơng ký quyển 3).

Theo như 5 loại tăng thượng duyên trên, loại nào cũng quan trọng cả. Vì đây chính là những trợ lực thuộc về tha lực của đức Phật A Di đà để chúng sanh niệm Phật, sau khi lâm chung sẽ được tiếp dẫn về Tây Phương Tịnh độ. Nhưng xét cho kỹ về Tăng Thượng Duyên thứ 3 quan trọng hơn cả. Vì lẽ sự vãng sanh của chúng sanh cĩ được là nhờ vào bản nguyện của đức Phật A Di đà chứ khơng phải là tự lực của chúng sanh niệm mà được vãng sanh. Bản nguyện tiếng đức gọi là Ursprüngliches Gelobnis. Nghĩa là lời thệ nguyện căn bản, gốc rễ. Chính từ đĩ phát sinh ra tha lực để giúp đỡ cho các chúng sanh ở mười phương vơ biên thế giới siêu sanh về được Lạc Bang. Do lý do nầy mà tư tưởng của Ngài Thân Loan khác với Ngài Pháp Nhiên vốn là Sư phụ của mình; nhưng Ngài Thân Loan thì hồn tồn giống với Ngài Thiện đạo. Một người sinh ra ở Nhật Bản vào thế kỷ thứ 13, chưa biết Trung Quốc là gì; nhưng tư tưởng của Ngài Thiện đạo cách hơn 600 năm sau đã cĩ người truyền thừa một cách trực tiếp và vững vàng tại Nhật Bản;

khơng những chỉ cĩ từ thế kỷ thứ 13 ấy, mà mãi cho đến tận ngày nay, cho những ai thực hành theo Pháp Mơn

Tịnh độ nầy.

Lịch sử Phật Gî́o Trung Quốc là một lịch sử cĩ thật; ít thêu dệt. Thỉnh thoảng vẫn cĩ những câu chuyện thần thoại về một vị Tổ nào đĩ. Ví dụ như Ngài Bồ đề đạt Ma chẳng hạn; khi đến và khi đi đều khơng để lại dấu tích, hoặc như Ngài Long Thọ (Ấn độ) xuống Long Cung; Ngài Liên Hoa Sanh (Tây Tạng, Bhutan) bay từ Ấn độ qua truyền gî́o. Hoặc giả như Ngài Nhật Liên (Nhật

Bản) hay Ngài Khơng Lộ (Việt Nam) v.v… Tất cả đều muốn nhân cách hĩa lên nhiều lần hơn để trở thành những việc làm thánh thiện hơn người thường. Cĩ như vậy Phật Pháp mới linh thiêng. Cĩ thể điều ấy hợp với thị hiếu của những người bình dân ít học; nhưng đối với những người cĩ nghiên cứu thì họ rất dè dặt với những sự kiện như vậy. Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 166

Nếu kể từ thời Vua Hán Minh đế thời Hậu Hán vào năm 68 sau Tây lịch, kinh Tứ Thập Nhị Chương đã được dịch ra tiếng Trung Hoa và đến thời Ngài Huệ Viễn (334- 416) là gần 400 năm; theo sử Trung Hoa thì Tịnh độ Tơng đã chính thức được thành lập. Nếu tính theo Phật Gî́o Tịnh độ Nhật Bản và các nhà nghiên cứu phương Tây (Christian Steineck) thì cho rằng Tịnh độ Tơng Nhật Bản bắt đầu ở Trung Hoa từ thời Ngài đàm Loan (476 - ? ). Ngài đàm Loan cĩ thể thị tịch vào năm 554. đĩ mới chỉ là nghi vấn; chứ chưa cĩ những xác tín đáng tin cậy. Nhưng nếu chỉ tính từ năm 48 đến năm 500 sau Tây lịch, dẫu cho Tơng Tịnh độ ở Trung Hoa vị nào là đệ nhất Tổ đi nữa thì Tơng nầy vẫn chưa được dân chúng và triều đình Trung Hoa biết đến trước tiên và rõ ràng hơn cả Thiền Tơng tại đĩ nữa. Vì lẽ Thiền Tơng tại Trung Quốc chính thức do Ngài Bồ đề đạt Ma từ Ấn độ truyền sang năm 520 đời vua Lương Võ đế (464-549). đạt Ma Tổ Sư là vị Tổ thứ 28 của Thiền Tơng Ấn độ và là Sơ Tổ của Thiền Tơng Trung Hoa. Như vậy Thiền Tơng được chính thức cĩ mặt tại Trung Hoa vẫn sau Tịnh độ 20 năm (nếu kể từ thời Ngài đàm Loan) và sau 120 năm (sau Ngài

Huệ Viễn).

Từ giữa thế kỷ thứ nhất đến cuối thế kỷ thứ 5 các nhà Sư Trung Hoa đang tiếp cận một nền Phật Gî́o sơ khai do các vị Tăng từ Ấn độ sang truyền gî́o tại đây như các Ngài:

Ca Diếp Ma đằng, Trúc Pháp Lan khơng rõ năm sinh và năm mất; nhưng các Ngài đã đến Kinh đơ Lạc Dương từ giữa thế kỷ thứ nhất sau Tây lịch. Rồi Ngài An Thế Cao (148-170 ?) – Ngài cũng là người đầu tiên mang Thiền Qû́n vào Trung Quốc; nhưng khơng cĩ sự truyền thừa. Tiếp đến là Ngài Cưu Ma La Thập (344-413). Các Ngài là những vị đại Luận Sư, đại Học giả, đại Dịch giả, đại Hành giả v.v… Hầu như là người ngoại quốc đến Trung Hoa; đầu tiên các Ngài phải học chữ Hán từ cách viết cho đến cách nĩi để xử dụng trao đổi hằng ngày, sau đĩ mới đem những bản kinh nguyên văn bằng chữ Phạn dịch sang tiếng Trung Quốc. Từ đĩ mới cĩ người Trung Quốc tu học theo. đây là thời kỳ đầu, Phật Gî́o chưa bắt rễ tại đây; cĩ lẽ vì vậy mà các Ngài chưa vội gì tạo ra tơng phái. đến khi Phật Gî́o phát triển mạnh sau thời nhà Lương đến thời nhà đường thì các Tơng Phái mới phân chia rõ ràng. Ở đây chúng tơi muốn làm sáng tỏ vấn đề là lâu nay nhiều người tu thiền chấp vào cách truyền thừa liên tục, cho rằng Thiền Tơng mới cĩ tính cách nhất qû́n; cịn Tịnh độ thì khơng cĩ đầu đuơi và khơng cĩ sự truyền thừa rõ rệt. Xem qua lịch sử truyền thừa của Tịnh độ Tơng Trung Hoa và Nhật Bản bên trên qû́ rõ nét, để cho Phật Tử Việt Nam chúng ta cũng sẽ hãnh diện lây là việc truyền thừa Tịnh độ đến Việt Nam qua kinh điển và sử liệu cũng sẽ minh bạch rõ ràng, để người đời sau khi học Phật cĩ nơi y cứ vào đĩ mà phát triển.

Dầu là Hoa Nghiêm, Pháp Tướng, Pháp Hoa, Chân Ngơn, Thiền hay Tịnh độ v.v… tất cả chúng ta chỉ cĩ chung một cái gốc. đĩ là cái gốc căn bản của sự gî́c ngộ và giải thốt sanh tử lûn hồi. Cịn sự lập Tơng, chia

Phái… chỉ là phương pháp của các vị Tổ Sư muốn giúp cho những hành giả thuận theo pháp mơn nào thì hành trì theo pháp mơn đĩ, để được lợi mình, lợi người; chứ khơng phải chỗ cao thấp trong gî́o lý. Ví như cĩ người bảo rằng: Thiền dành để cho những người căn cơ cao;

Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 168 cịn Tịnh độ để cho đàn bà, con trẻ và những người cĩ căn cơ yếu kém. điều ấy hẳn sai. Vì trong kinh A Di đà, đức Phật Thích Ca Mâu Ni nĩi rằng: “Cõi Tịnh độ khơng phải để cho người ít cĩ căn lành được sanh về đĩ”. Vậy cao hay thấp, đúng hay sai, chánh hay tà là do con người; chứ khơng phải do ở nơi pháp. Chúng tơi chỉ muốn dùng hình thức nghiên cứu nầy để chứng minh rõ ràng về lai lịch cũng như cách truyền thừa của Tịnh độ Tơng để người đời sau đỡ mặc cảm và bỡ ngỡ rằng: Tơng phái mình theo khơng cĩ lai lịch, xuất xứ và khơng cĩ những sự truyền thừa rõ ràng. Một câu Phật hiệu “Nam Mơ A Di đà Phật” nĩ khơng chỉ đơn thuần trong 6 chữ Hồng Danh, mà câu ấy là một câu Thần Chú để trợ duyên cho hằng hà sa số chúng sanh ở cõi phàm tục nầy được siêu sanh về cõi Tịnh độ qua bổn nguyện của đức Từ Phụ A Di đà.

Mỗi vị Bồ Tát, mỗi một vị Phật xuất hiện nơi đời nầy đều cĩ những lời đại nguyện khác nhau. Ví dụ như đức Phật A Di đà khi cịn là vị Tỳ Kheo Pháp Tạng đã phát ra 48 lời đại nguyện; đức Phổ Hiền Bồ Tát cĩ 10 đại nguyện; đức Phật Dược Sư cĩ 12 lời nguyện; đức Qû́n Thế Âm Bồ Tát cũng cĩ 12 lời nguyện và 32 hĩa thân.

Ngồi ra đức địa Tạng Bồ Tát, Ngài Di Lặc v.v… tất cả các Ngài đều vì sự giải thốt sanh tử của chúng sanh mà vào đời ác ngũ trước nầy để lập nguyện cứu khổ quần mê, quay về bờ gî́c.

IV.- TỊNH đỘ TƠNG NHẬT BẢN

Trung Hoa là một lục địa lớn và ngày xưa gọi là Trung Quốc. Người Trung Hoa hay tự hào về nền văn hĩa 5.000 năm của họ; nên thường hay cho các dân tộc lân bang là rợ Hồ hay Hung Nơ. Ý để ám chỉ cho những dân tộc thua kém mình. Vì thế chữ Trung Quốc cũng cĩ nghĩa là nước ở giữa; nước trung tâm; nước nằm lên trên những nước khác v.v… Ý nghĩ ấy dường như đến thế kỷ thứ 21 nầy người Trung Hoa vẫn cịn dùng đến.

Vì những nước cĩ địa lý nằm sát với Trung Quốc như Việt Nam, đại Hàn và Nhật Bản; nên cĩ một sự giao thương, một sự liên đới cận kề bắt buộc phải trao đổi để tự tồn; nếu khơng sẽ bị cơ lập hoặc bị chiếm làm thuộc địa như Việt Nam (3 lần Bắc thuộc) và bị xâm chiếm thời Mơng Cổ ở thế kỷ thứ 13 (như đại Hàn, Nhật Bản, Việt Nam). Riêng các dân tộc khác cũng nằm gần biên giới Trung Hoa như: Lào, Ấn độ, Pakistan, Mơng Cổ, Tây Tạng, Nga Sơ v.v… nhưng những quốc gia nầy nhờ dãy núi Hy Mã Lạp Sơn ngăn cách cũng như thuộc nền văn hĩa khác; cho nên người Trung Hoa thời xưa khơng dễ dàng gì vượt qua núi rừng, đèo ải để chiếm những nước nầy làm thuộc địa. đây cĩ thể là cái vinh dự của những dân tộc kia chăng? Tịnh độ Tơng Nhật Bản

Riêng Việt Nam, đại Hàn, Nhật Bản mãi cho đến thế kỷ thứ 20, 21; nhưng chữ Hán vẫn là ngơn ngữ thường dùng trong các chùa tại các nước trên. Tuy tiếng đại Hàn; tiếng Nhật đã cĩ cách riêng phát âm và cách viết theo văn tự của mình; nhưng chữ Hán vẫn cịn giữ phần quan trọng trong 50% cách viết và cách nĩi.

Việt Nam cho đến thế kỷ thứ 17 đã dùng chữ La Mã thay thế hoặc phiên âm chữ Hán để đọc; nhưng mãi cho đến đầu thế kỷ thứ 20, triều đình nhà Nguyễn; vẫn cịn dùng Hán văn để ra đề thi cho các thí sinh thi Hương (Tú Tài) và thi Hội (Cử Nhân) và thi đình (Tiến Sĩ).

Việc học ngoại ngữ ngày nay, vào thế kỷ thứ 21 nầy ở từng quốc gia trên 5 châu lục là chuyện bình thường.

Lý do duy nhất là để ngoại giao, tìm hiểu, nghiên cứu.

Cịn ở những thế kỷ trước, chủ nghĩa thực dân của những nước lớn đi xâm chiếm các nước nhỏ để làm thuộc địa lại cĩ ý nghĩa khác. đầu tiên họ muốn khai hĩa dân tộc ấy, phải cho dân tộc bị trị kia học ngơn ngữ tiếng “mẫu quốc” của họ trước. Ví dụ như thuộc địa của Trung Hoa thì cho học chữ Hán; thuộc địa của Pháp cho học tiếng Pháp; thuộc địa của Anh cho học tiếng Anh; thuộc địa của Hịa Lan cho học tiếng Hịa Lan v.v… Chữ thực dân viết bằng chữ Hán cĩ nghĩa là một dân tộc bị xâm lược. Chữ thực nầy gồm 2 bộ. đĩ là bộ mộc và bộ trực. Bộ mộc cĩ nghĩa là cây, mà đã là cây thì phải cĩ rễ, rễ ấy mọc thẳng vào đất; nên trở thành chữ thực. Vậy, những nước lớn đi chiếm những nước nhỏ đều cĩ những ý đồ mong cho cấy được rễ ngơn ngữ và văn hĩa vào đĩ thì họ mới cai trị được. đây là một cái ách bị khống chế trong bao đời mà nhiều dân tộc trên thế giới đã bị trải qua. Riêng Nhật Bản là một quốc gia đảo quốc gồm 4 đảo lớn và vơ số đảo nhỏ sắp dài từ Bắc chí Nam là: Bắc Hải đạo (Hokkaido); Bổn Châu (Kyushu). Viết bằng chữ Hán; nhưng phát âm theo lối Nhật. điều ấy cũng dễ hiểu. Vì viết và nĩi cho người Nhật nghe; chứ khơng phải cho người Trung Quốc nghe. Việt Nam chúng ta cĩ chữ Nơm và Hán Việt; đại Hàn cĩ chữ Hán Hàn và chữ đại Hàn. đây là sự nỗ lực của các dân tộc bị nền văn hĩa Hán tộc chi phối; nhưng họ đã vươn lên để thốt ra sự bị trị và tạo thế đứng cho dân tộc của mình. Người Nhật Bản trong thời gian đệ nhất và đệ nhị thế chiến (1914-1918) và (1939-1945) họ đã chiếm đài Loan và đại Hàn làm thuộc địa; nên những nhà viết sử Nhật Bản đa phần né tránh ít hoặc khơng đề cập đến đại Hàn, vốn là nơi Phật Gî́o đã trực tiếp truyền vào Nhật Bản. Sau nầy vào đời nhà đường mới cĩ những nhà Sư Trung Hoa trực tiếp sang Nhật Bản truyền gî́o như Ngài Gî́m Chân Hịa Thượng (Kanlin) và vào thế kỷ thứ 13 cũng cĩ một số chư Tăng Nhật Bản sang Trung Quốc du học như Ngài đạo Nguyên (Dogen); nhưng thuở ban đầu sự giao thương giữa đại Hàn và Nhật Bản bằng đường biển qua các thương thuyền và Phật Gî́o đã được truyền vào đây từ thế kỷ thứ 4, thứ 5; để đến thế kỷ thứ 6 là một thế kỷ thật đặc biệt. Vì Phật Gî́o được chính nhà

Vua, là Thánh đức Thái Tử (Sotoku Taisi) chủ trương mang Phật Gî́o vào nhân gian và mỗi ngày trước khi lâm triều, nhà Vua đều hướng về xứ Ấn độ để lễ bái chư Phật và các vị Tổ Sư Truyền Thừa. Tịnh độ Tơng Nhật Bản

Nara (Nại Lương) là kinh đơ cũ của Thánh đức Thái Tử trị vì. Sau đĩ mới dời về Kyoto (Kinh đơ) và đến thời Minh Trị Thiên Hồng (Meiji Tenno) vào năm 1868 Thủ đơ đã được dời về Tokyo (đơng Kinh) cho đến ngày hơm nay.

Khi Phật Gî́o được du nhập vào nước Nhật, bất kể là từ Trung Hoa, đại Hàn hay Ấn độ, là Phật Gî́o của người Nhật, chứ khơng cịn nguyên chất là Phật Gî́o của các xứ được truyền đến nữa. Ví dụ như khi người ta nghe Chado (Trà đạo); Kendo (Kiếm đạo); Judo (Nhu đạo); Karate (Khơng Thủ); Ikebana (Trì hoa); Shodo (Thơ đạo); Zen (Thiền) v.v… người ta hiểu ngay là của người Nhật; mặc dầu tất cả những ngành nghề, nghệ thuật ấy đều từ Trung Quốc được truyền sang. Bất kể là do các vị Sư đại Hàn, Trung Quốc mang đến hay chính họ sang Trung Hoa, đại Hàn để học tập, tu niệm và sau đĩ mang về lại quê hương của họ; nĩ đã biến thái một cách tài tình, thích nghi với nền văn hĩa tại đây, để người dân cùng an hưởng thọ nhận, vui đạo mà tu, để được lợi lạc cho mình và cho người.

Ví dụ như nhìn thấy kiến trúc tự viện của Nhật Bản thì chúng ta biết ngay khơng phải là của đại Hàn hay của Trung Quốc. Vì lẽ kiến trúc của Nhật ít màu sắc hơn Trung Quốc và thanh nhã hơn đại Hàn. Nhìn mái cong bằng đồng của một ngơi chùa Nhật Bản, bất cứ thuộc Tơng Phái nào, chúng ta sẽ liên tưởng ngay đến sự độc lập dân tộc, cao vút lên tận hư khơng. Các chéo gĩc vươn cao như những cánh Phượng hồng tung bay vào giĩ nhẹ, giống như tinh thần Võ Sĩ đạo của quốc gia nầy, mà điều ấy ngay cả quê hương gốc của nĩ xuất phát từ Trung Hoa vẫn khơng đào ra được tinh thần dân tộc cao cả như vậy. Nhật Bản là xứ động đất quanh năm; nên chùa chiền được xây dựng bằng những loại gỗ quý đặc biệt, khơng giống như cách xây dựng của Trung Quốc và Việt Nam. Bây giờ nếu cĩ ai đĩ đến chùa Pháp Long (Horyu) hay chùa đơng đại (Todaiji) tại Nara (Nại Lương) thì sẽ vơ cùng kinh ngạc. Vì khơng hiểu rằng ngày xưa người ta chưa phát triển về kiến trúc, tại sao họ đã xây dựng được những ngơi chùa vĩ đại như vậy? đến đây để chỉ cúi đầu thán phục cho ý chí và tâm nguyện của người xưa;

ngồi ra khơng thể phẩm bình gì khác hơn nữa.

Những ngơi tháp bằng gỗ xây 3 từng, 5 từng, 7 từng hay 9 từng v.v… cũng là cách kiến trúc rất đặc biệt.

Nĩ khơng là những Stupa của Ấn độ; khơng giống những đại Tháp của Trung Hoa hay những Phù đồ của Việt Nam. Tất cả đều làm bằng gỗ; lớp nầy chồng lên lớp khác; mối nầy ăn khớp với mối kia và hầu như khơng cĩ một cây đinh nào được xử dụng vào đĩ cả. Rồi những tượng Phật bằng gỗ hay bằng đồng được điêu khắc và chạm trổ cách hơn 1.500 năm về trước vẫn cịn tồn tại cho đến ngày nay. Quả là những tuyệt tác nghệ thuật của Phật Gî́o tại quê hương xứ mặt trời nầy vậy.

Trước khi đi vào Tịnh độ Tơng của Nhật Bản chúng ta nên tìm hiểu về cuộc đời và tư tưởng của Thánh đức Thái Tử, để từ đĩ, chúng ta cĩ một cái nhìn tổng qû́t và khách quan hơn về Phật Gî́o tại đảo quốc nầy. “Thánh đức Thái Tử - Sotoku Taishi (572-621).

Cũng gọi là Cứu độ Hồng Tử, Phong Thơng Nhĩ Mệnh, Thượng Cung Thái Tử, Thánh Vương.

Tịnh độ Tơng Nhật Bản

Vị Hồng Tử thứ hai của Thiên Hồng Dụng Minh, Nhật Bản. Ơng bẩm sinh thơng minh, là nhiếp chính của Thiên Hồng Suy Cổ. Ngồi Nho học, Phật học, ơng cịn thơng suốt cả Lịch học, thiên văn, địa lý… Ơng từng phái học sinh đến du học tại Trung Quốc vào thời Tùy, tận lực du nhập văn hĩa Trung Quốc vào Nhật Bản. Ơng đặt ra 12 bậc quan (603) và 17 điều Hiến Pháp (604) làm nồng cốt cho nền nhân chính ở Nhật Bản. điều thứ 2 trong Hiến Pháp nầy quy định lịng tin chân thành đối với Tam

Bảo. Bình sinh, ơng tin thờ Phật Pháp, tận lực phát huy tinh thần đại Thừa. Ơng thường giảng 3 bộ kinh Pháp Hoa, Duy Ma và Thắng Man, kiến lập các viện Bi điền, Kính điền, phát triển sự nghiệp cứu tế tồn dân. Ơng xây dựng 4 ngơi chùa lớn là chùa Tứ Thiên Vương, chùa Pháp Long, chùa Quảng Long và chùa Pháp Hưng, đặt vững nền tảng cho sự truyền bá Phật Gî́o tại Nhật Bản để điều hịa văn hĩa Trung Quốc và văn hĩa Nhật Bản.

Ơng mất năm 612 (cĩ thuyết nĩi 622), hưởng dương 49 tuổi, được an táng tại Ki Trường, đại Phản (Osaka), Nhật Bản. Truyện ký của ơng được ghi trong “Thượng Cung Thánh đức Pháp Vương đế Thuyết” và trong “Nhật Bản thư kỷ”. Vào thời Bình An (Heian) và Liêm Thương (Kamakura) rất thịnh hành truyện tranh về Thái Tử Thánh đức. Trong dân gian và các chùa miếu cũng phổ biến việc thờ chân dung hoặc tượng khác của

Thái Tử”.

(Trích Phật Quang đại Từ điển trang 5291). Xem Thánh đức Thái Tử truyện lịch quyển hạ, Nhật Bản thư kỷ quyển 21; Nguyên hanh thích thư).

Qua Tiểu Sử đơn giản của Thánh đức Thái Tử như trên, chúng ta thấy được những điểm chính như sau: Ơng là một vị Vua, một Phật Tử; khơng phải là một Tăng sĩ; nhưng đã cĩ cơng giúp cho Phật Gî́o đương thời được hưng thịnh qua việc giảng kinh, xây chùa và lấy gî́o lý Phật Gî́o san định thành Hiến Pháp để cai trị nhân dân, trong đĩ điều thứ 2 của Hiến Pháp 17 điều gần giống như là những biểu ngơn được khắc trên các trụ đá của Vua A Dục khi ơng ta cịn tại vị tại Ấn độ. đây là cái trí của một bậc minh chúa, muốn đem cái hay cái đẹp của đạo gî́o ứng dụng vào lịng người. Cĩ như vậy dân mới được an cư và lạc nghiệp. Từ đĩ sự cai trị của ơng càng dễ dàng hơn. Kinh Pháp Hoa vốn được xiển dương mạnh mẽ tại Trung Hoa và Việt Nam, đại Hàn qua nhiều thời đại khác nhau và ở Nhật kinh Pháp Hoa đã được Ngài Nhật Liên Thánh Nhơn (Nichiren Shonin) tạo thành một Tơng Phái riêng biệt gọi là Nhật Liên Tơng vào thế kỷ thứ 13;

nhưng ở vào thế kỷ thứ 6; nghĩa là trước 700 năm Thánh đức Thái Tử đã giảng kinh nầy tại chùa Horyu (Pháp Long) tại Nara rồi. Kế tiếp là giảng kinh Duy Ma Cật tượng trưng cho tinh thần Bồ Tát hiện thân qua một Cư sĩ nam và giảng kinh Thắng Man hiện thân qua một Cư sĩ nữ. Tất cả xuất gia và tại gia đều hịa quyện lại với nhau để hộ trì và phát triển Phật Pháp. điều đặc biệt khác là nhà Vua đã điều hịa văn hĩa Trung Quốc và văn hĩa Nhật Bản để người Nhật Bản tiêu thụ nền văn hĩa Khổng Mạnh nầy chứ khơng phải bị đồng hĩa như tại Việt Nam - thuở ấy là bị Bắc thuộc lần thứ 2 (năm 44 trước Tây lịch đến năn 938 sau Tây lịch). đây là tấm gương sáng cho Vua Minh Trị sau nầy. Ơng Thiên Hồng nầy duy tân cải cách đất nước của ơng vào năm 1868 theo lối học thuật của Tây phương; nhưng Tịnh độ Tơng Nhật Bản hồn tồn khơng bị văn hĩa Tây phương áp đảo. Trong khi đĩ Việt Nam cũng vào năm nầy những tiếng đại bác của người Pháp đã nã vào đà Nẵng và bắt buộc triều đình nhà Nguyễn lúc ấy phải ký kết những hiệp định đầu hàng để trở thành thuộc địa của Pháp cho đến năm

1945.

Ơng cho những người dân học giỏi sang Anh quốc học về thương mại, qua Pháp học về ngoại giao, qua đức học về gî́o dục v.v… Sau khi tốt nghiệp các trường tại các xứ Tây phương nầy, Vua Minh Trị đĩn họ về nước để phục vụ cho quê hương Nhật Bản và kể từ đĩ họ đã đứng ngang hàng với những cường quốc như Hoa Kỳ, Nga Sơ, đức quốc vào những năm tháng ở cuối thế kỷ thứ 20, đầu thế kỷ thứ 21 nầy. Tại Trung Hoa, Phật Gî́o đã cĩ chia Tơng Phái tương đối rõ ràng rồi; nhưng ở Nhật đến thế kỷ thứ 13 mới là thế kỷ hồn chỉnh nhất. Riêng về Phật Gî́o tổng quan thì chúng ta cĩ thể điểm qua thời kỳ đầu đến thời kỳ phân chia bộ phái tại Nhật (từ thế kỷ thứ 6 đến thế kỷ thứ 13, để chúng ta cĩ được một cái nhìn cụ thể hơn.

“Todaiji – Chùa đơng đại cũng gọi là Hoa Nghiêm tự, Hằng Thuyết Hoa Nghiêm tự,Thành đại tự, Tổng Quốc Phần tự, Kim Cang Minh Tứ Thiên Vương Hộ Quốc tự.

Chùa nằm ở thành phố Nara (Nại Lương) Nhật Bản, là Tổng Bổn Sơn của Tơng Hoa Nghiêm.

Muốn thế giới Liên Hoa Tạng được thực hiện ngay ở cõi đời nầy và muốn Phật Pháp được hưng thịnh, vào năm Thiên Bình thứ 10 (738) Thiên Hồng Thánh Vũ ban lệnh kiến tạo chùa đơng đại, đúc tượng Phật Tỳ Lơ Gî́ Na bằng đồng, được hồn thành vào năm Thái Bình Thiên Bảo thứ 4 (752), là một trong bảy ngơi chùa lớn ở Nam đơ. Năm Trị Thừa thứ 4 (1180) Chùa bị qûn lính của Bình Trọng Hồnh thiêu hủy trong chiến tranh. Về sau Ngài Tuấn Thừa kiến thiết lại với sự giúp đỡ của Nguyên Lai Triều. Năm Vĩnh Lộc thứ 10 (1567) chùa lại bị binh hỏa Tam Hảo, Tùng Vĩnh đốt cháy. đến thời đại Nguyên Lộc (1688-1703) Ngài Cơng Khánh lại trùng tu; tức là điện đại Phật thờ tượng Bổn Tơn hiện nay.

điện đại Phật là kiến trúc bằng gỗ lớn nhất thế giới, làm theo kiểu 2 tầng 4 mái và một dãy hành lang bao quanh. Những cánh sen trên tịa cao của đức Phật Bổn Tơn Lơ Xá Na được làm vào thời kỳ sáng lập chùa nầy, là thế giới Liên Hoa Tạng được chạm trổ rất nhỏ, bộ phận đầu được tu bổ vào thời đại Giang Hộ (Edo). Các cánh cửa của chiếc lồng đèn bằng đồng hình tám gĩc ở trước đại điện là nghệ thuật thuộc thời Thiên Bình, trên cĩ những bức chạm nổi rất tinh vi. Cổng lớn ở hướng chính Nam của chùa là kiến trúc thuộc thời kỳ Liêm Thương (Kamakura), tiêu biểu cho kiểu kiến trúc Ấn độ. Tượng lực sĩ Kim Cương ở hai bên đại điện là kiệt tác bằng gỗ lớn nhất do Vận Khánh và Khối Khánh chạm trổ. Tam Nguyệt đường (Pháp Hoa đường) ở chân núi phía đơng điện đại Phật cĩ niên hiệu xưa hơn chùa đơng đại, gọi là chùa Kim Chung, Viện Quyên Sách. Nhìn từ ngồi thì Bổn đường (Chánh điện) của thời kỳ Thiên Bình và Lễ đường thuộc thời đại Liêm Thương hài hịa với nhau thành một thể. Tượng đức Bổn Tơn Nguyên Sách Quan Âm (bằng sơn khơ), tượng Nhật Quang, Nguyệt Quang (tượng đắp) và Tứ Thiên Vương, Tịnh độ Tơng Nhật Bản đều là những tượng được tạo vào thời Thiên Bình. Ngồi ra cịn nhiều tượng Phật khác nữa.

Phî́ sau nhà bếp cĩ thờ tượng Bí Phật chấp kim cương thần. Ở khoảng giữa nhị nguyệt đường và Phật điện là Khai Sơn đường (Lương Biện đường), lầu chuơng, Tam Muội đường (Tứ Nguyệt đường) v.v… đều là những kiến trúc nổi tiếng của thời đại Liêm Thương.

Viện giới đàn ở phía Tây điện đại Phật là một trong ba giới đàn. Tượng Tứ Thiên Vương (tượng đắp) là tác phẩm tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc của thời đại Thiên Bình. Bát Cước mơn ở gĩc Tây Bắc của Chuyển Hại Mơn là kiến trúc ở thời Thiên Bình. Viện Chính Thương ở phía Bắc cũng nằm trong phạm vi của chùa đơng đại. Về phương diện chạm trổ thì cĩ 8 lá phướn hình vị Tăng, tượng Phật Thích Ca đản Sanh bằng đồng; về chân dung thì cĩ tranh của Lương Biện và Thừa Tuấn. Ngồi ra, Thư Viện chùa đơng đại cịn cất giữ nhiều thứ nhạc cụ, Câu Xa Mạn đồ La, 55 cuộn tranh về kinh Hoa Nghiêm, đơng đại tự yếu lục 10, văn thư xưa, kinh chép tay thời cổ, v.v…”. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 1818 - 1819). Cứ theo lịch sử chùa đơng đại ở Nara như trên thì năm Thái Bình Thiên Bảo thứ 4 (752) là năm khánh thành chùa nầy. đặc biệt trong lễ khánh thành nầy nhà

Vua cũng như Triều đình đã thỉnh Ngài Bồ đề Tiên Na (704-760) đến Nara để làm lễ khai nhãn cúng dường.

Như vậy cho ta thấy rằng Vua Chúa và chư Tăng Nhật Bản lúc bấy giờ rất trọng vọng vị nầy. Vì Ngài là người Ấn độ, đã đến Lâm Ấp (Việt Nam) và cùng với đệ tử là Ngài Phật Triết (người Việt) cùng đến Trung Quốc và sau đĩ đến Nhật Bản. Trong lễ khánh thành nầy cĩ tấu những vũ nhạc như Truyền Bồ Tát Vũ, Bạt đầu Vũ, Lâm Ấp Vũ v.v… những điệu múa nầy cĩ liên quan đến Phật Gî́o Lâm Ấp (Việt Nam) thuở ấy và hiện nay mỗi năm chùa đơng đại nhân lễ Vu Lan vẫn cịn cho múa những điệu múa xưa được truyền qua từ Lâm Ấp và trong lịch sử chùa đơng đại bên trên cũng cho ta thấy rằng hiện nay (2011) Chùa vẫn cịn gìn giữ những thứ nhạc cụ cổ xưa. Vì lẽ đây là chùa của Vua quan xây dựng và những lễ lớn như lễ khánh thành năm 752, chắc chắn phải cĩ những Hồng Hậu, Hồng Phi, Cơng Chúa, Thái Tử đi cùng.

Ngồi việc dự lễ Khai Quang ra, những vị nầy cịn được xem những vị Tăng từ xa mang đến Nhật Bản những điệu vũ lạ mắt nữa và các Ngài đã tập cho người Nhật múa, để cho những người tham dự thưởng lãm.

Sau đây chúng ta tìm hiểu thêm về Ngài Bồ đề Tiên Na và Ngài Phật Triết cũng như vị trí nước Lâm Ấp ngày xưa cũng như sự đĩng gĩp của Phật Gî́o Lâm Ấp (Việt Nam) cho Phật Gî́o Nhật Bản từ thế kỷ thứ 8 đến nay, trải qua hơn 1.300 năm như thế. để từ đĩ chúng ta cĩ một cái nhìn cĩ tính cách liên tục về lịch sử Phật Gî́o

Việt Nam sau nầy. “Ngài Bồ đề Tiên Na tên tiếng Phạn là Bodhisena. Dịch ý là Gî́c Qûn. Ngài là người Nam Thiên Trúc, dịng Bà La Mơn, họ Bà La Trì, tinh thần sáng suốt, tính tình điềm đạm. Do lịng ngưỡng mộ sự linh ứng của Bồ Tát Văn Thù ở núi Ngũ đài mà đến Trung Quốc.

Năm Khai Nguyên 23 (735, cĩ thuyết nĩi năm Khai Nguyên 18) Bồ đề Tiên Na lại cùng với các Ngài đạo Truyền và Phật Triết người nước Lâm Ấp vượt biển đơng sang Nhật Bản. Năm Thiên Bình Thắng Bảo thứ 3 (751, Tịnh độ Tơng Nhật Bản cĩ thuyết nĩi năm thứ 2), Ngài nhậm chức Tăng Chính. Tháng tư năm Thăng Bình Thắng Bảo thứ 4 (752), tượng đại Phật của chùa đơng đại được hồn thành, Ngài được các Sư Hành Cơ v.v… suy cử làm đạo Sư trong lễ “Khai Nhãn cúng dường” (tức lễ Yểm tâm điểm nhãn).

Năm Thiên Bình Bảo Tự thứ 4, Ngài dặn dị các đệ tử rồi thị tịch trong tiếng niệm Phật, thọ 57 tuổi (760). Người đời gọi Ngài là Bà La Mơn Tăng Chánh, Bồ đề Tăng Chánh; hoặc gọi tắt là Bồ đề”. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 666). (Xem đại An tự Bồ đề truyền lai ký; đường đại Hịa Thượng đơng chinh truyện; đơng đại tự yếu lục quyển 1, quyển 2, quyển 6; Nhật Bản Cao Tăng truyện yếu văn sao quyển 1).

Ở đây cĩ nhiều vấn đề cần đặt ra. Ví dụ như nhân duyên nào mà Ngài Bồ đề Tiên Na cùng với Ngài đạo Tuyền và Ngài Phật Triết người Lâm Ấp (Việt Nam) đến Ấn độ rồi Trung Quốc và qua Nhật Bản ? Họ đến Việt Nam chăng ? hay chỉ đi Trung Quốc và vị Sư Phật Triệt người Lâm Ấp ấy đĩng vai trị gì trong lễ khánh thành chùa đơng đại cũng như đối với văn học Phật Gî́o Nhật

Bản thuở bấy giờ ? v.v…

“Theo Phật Quang đại Từ điển (trang 4293) cho biết thì Ngài Phật Triết hay Phật Triệt là danh Tăng người

Lâm Ấp (Việt Nam) sống vào khoảng thế kỷ thứ 8. Sư sang Thiên Trúc (Ấn độ), thờ Ngài Bồ đề Tiên Na làm Thầy, thơng suốt mật chú. Sau, Sư theo Ngài Bồ đề Tiên Na đến Trung Quốc. Năm Khai Nguyên 24 (736), hai Thầy trị cùng đến Nhật Bản, trọ ở chùa đại An, dạy tiếng Phạn, rất được triều đình và dân chúng kính trọng. Năm Thiên Bình Thắng Bảo thứ 4 (752) chùa đơng đại cử hành nghi thức Khai Nhãn cúng dường đại Phật, Sư tấu vũ nhạc, truyền Bồ Tát vũ, Bạt đầu vũ, Lâm Ấp vũ…

Sư cĩ tác phẩm: Tất đàm Chương 1 quyển”. Xem ra như vậy hai Thầy trị Ngài Bồ đề Tiên Na và Ngài Phật Triệt đã cĩ nhân duyên tại Ấn độ. Vào năm nào thì sử khơng cho biết rõ; nhưng căn cứ theo năm sinh và năm tịch của Ngài Bồ đề Tiên Na chúng ta cĩ thể chia ra các giai đoạn như sau:

Giai đoạn một - từ năm 704-724 - Ngài Bồ đề Tiên Na xuất gia và thọ giới Tỳ Kheo tại Ấn độ.

Giai đoạn hai - từ năm 724-728 Thầy trị gặp nhau tại Ấn độ, nhận nghĩa Thầy trị.

Giai đoạn ba - từ năm 728-730 hai Thầy trị đi bộ hoặc đi đường biển từ Ấn độ về Lâm Ấp (Việt Nam).

Giai đoạn bốn - từ năm 730-735 đến và ở lại Ngũ đài Sơn tại Trung Quốc để đảnh lễ đức Văn Thù Sư Lợi

Bồ Tát.

Giai đoạn năm - từ 735-752 lưu trú tại Nhật Bản để dạy tiếng Phạn và các điệu vũ Phật Gî́o cũng như nhận chức Tăng Chánh từ Tơng Hoa Nghiêm chùa đơng đại và năm 752 chính thức làm đạo Sư khai nhãn cúng dường đại Phật tại đây.

Giai đoạn sáu - từ năm 752-760 giai đoạn cuối đời của Ngài Bồ đề Tiên Na tại Nhật Bản. Trên đây là cách chia theo lối nhìn của chúng tơi dựa theo lịch sử, chưa hẳn đã là đúng hồn tồn. Tuy Tịnh độ Tơng Nhật Bản nhiên chúng tơi muốn dựa vào đây để làm rõ những sự kiện dã sử về Ngài Phật Triệt và tạo ra một sử thật, dựa theo năm tháng của Ngài Bồ đề Tiên Na để điểm qua những điều quan trọng mà ngồi Ngài Bồ đề Tiên Na đã đĩng gĩp cho Phật Gî́o Nhật Bản ra thì Ngài Phật Triết cũng đã đĩng gĩp nhiều vấn đề khơng kém phần quan trọng cho Phật Gî́o tại xứ nầy.

Cứ theo sử truyện bên trên thì Ngài Phật Triết đến Ấn độ và thờ Ngài Bồ đề Tiên Na làm Thầy. Dĩ nhiên là phải nhỏ tuổi hơn Ngài Bồ đề Tiên Na và trai trẻ mới cĩ đủ sức khỏe ra khơi từ Lâm Ấp để đi đến Ấn độ. Trong sử khơng chép rõ Ngài Phật Triết sinh năm nào vào thế kỷ thứ 8 tại Lâm Ấp; nhưng cĩ thể cho rằng Ngài Phật Triết nhỏ hơn Ngài Bồ đề Tiên Na từ 5 đến 10 tuổi thì Ngài sinh độ năm 709-714 tại Lâm Ấp. Từ 15 đến 20 tuổi mới sang Ấn độ. Lúc ấy Ngài Bồ đề Tiên Na đã ở vào giai đoạn 2; tức giữa năm 724-728. Thời gian 4 đến 5 năm nầy để kết nghĩa Thầy trị tu học và dĩ nhiên họ nĩi chuyện với nhau bằng tiếng Phạn chứ khơng thể là một ngơn ngữ nào khác. Sau đĩ hai Thầy trị cùng xuống thuyền và chắc chắn phải ghé Lâm Ấp, quê hương của Ngài Phật Triết để nghỉ ngơi cũng như học hỏi thêm những điệu múa tại đây; sau đĩ giai đoạn bốn (730-735)

đến và ở lại Trung Quốc để đảnh lễ Ngài Văn Thù. Từ năm 735 đến 752 là 17 năm họ cư trú tại Nhật Bản, dạy tiếng Phạn cho chư Tăng và dĩ nhiên các Ngài phải học tiếng Nhật để đàm thoại nữa.

Năm 752 là năm khánh thành chùa đơng đại và Ngài Bồ đề Tiên Na ở cương vị Tăng Chánh thì Ngài Phật Triết khơng nhất thiết chỉ là một đệ tử theo hầu. Vì lúc đĩ Ngài đã trưởng thành và cịn dạy tiếng Phạn cho chư Tăng cũng như Phật Tử nữa. đến năm 760 thì Ngài Bồ đề Tiên Na viên tịch tại Nhật, hưởng dương 57 tuổi. Trong khi đĩ thì khơng biết Ngài Phật Triệt cịn ở lại Nhật bao lâu và viên tịch ở đâu. Do vậy chúng ta cĩ thể tiên đốn rằng Ngài Phật Triệt cịn ở lại Nhật Bản một thời gian dài sau đĩ để dạy tiếng Phạn và dạy những vũ điệu của Lâm Ấp cho người Nhật. Như vậy Sư cĩ thể sinh vào giữa năm 609-614 và tịch vào khoảng 70. Nghĩa là năm 679 hoặc 684 chăng ? đây chỉ là giả thuyết do Tác giả tạo nên, để cho phù hợp với niên đại của Ngài Bồ đề Tiên Na. Mong rằng về sau nầy sẽ cĩ những sử liệu để soi sáng thêm.

Sau đây tìm hiểu một ít chứng cứ sử liệu về nước Lâm Ấp thời xa xưa đã cĩ mặt trên bản đồ của thế giới; nhưng ngày nay thì khơng cịn nữa.

“Lâm Ấp quốc là tên một nước xưa nằm ở đơng bộ bán đảo Trung Nam, nay là vùng Trung và Nam bộ Việt

Nam.

Vùng đất nầy vốn là căn cứ địa của dân tộc Chàm. Nhà Tây Hán đặt huyện Tượng Lâm, quận Nhật Nam, gọi là Tượng Lâm Ấp, gọi tắt là Lâm Ấp. Vào những năm cuối đời đơng Hán, cĩ người tên là Khu Liêu, giết quan huyện, tự xưng là Lâm Ấp quốc vương. Từ đời nhà Tấn về sau, Lâm Ấp thường triều cống Trung Quốc. Khoảng năm đại Nghiệp đời Tùy (605-616), tướng nhà Tùy là

Lưu Phương đánh chiếm nước nầy đặt làm quận Lâm Ấp. Khoảng năm Chí đức (756-757) đời đường, đổi tên là Hồn Vương, đĩng đơ ở Chiêm Thành (Cham thanh). Vì thế Lâm Ấp cịn được gọi là Chiêm Ba (Champa); Chiêm Bà, Ma Ha Chiêm Ba, Chiêm bất lao (Champrura). Vào năm Thuần Hĩa thứ 2 (791) đời Bắc Tống, vị Sa Mơn Tịnh độ Tơng Nhật Bản nước nầy tên là Tịnh Giới đến Trung Quốc dâng ngọc như ý, chuơng đồng và hương Long não. Ngồi ra, cứ theo văn bia Nhật Bản, Nam Thiên Trúc Bà La Mơn Tăng Chánh và đại An tự Bồ đề truyền lai ký trong đơng đại tự (Todaiji) yếu lục quyển 2 ghi chép, thì vào năm Khai Nguyên thứ 18 (730) đời đường Sa Mơn nước Lâm Ấp tên là Phật Triết (Phật Triệt) cùng đi với Ngài Bồ đề Tiên Na đến Nhật Bản, truyền vào vũ điệu Bồ Tát, Bạt đầu, Nhạc Lâm Ấp, v.v… đến đời Minh, Chiêm Thành bị Việt Nam thơn tính. Vào năm Quang Tự 12 (1886) thì trở thành thuộc địa của nước Pháp.

Phật Gî́o được truyền vào Chiêm Thành thời nào khơng được rõ. Nhưng theo Tùy thư Nam man liệt truyện thứ 47, thì phần đơng nhân dân nước nầy tin theo Phật Gî́o, văn tự giống như văn tự Thiên Trúc (Ấn độ). Cịn cựu đường thư Nam man liệt truyện quyển thứ 147 cũng cho biết, nhân dân đặc biệt tin Phật Pháp và rất nhiều người xuất gia. Như vậy ta cĩ thể suy đốn trước thời Tùy, Phật Gî́o đã được truyền vào Chiêm Thành rồi.

Ngồi ra, cứ theo Nam Hải ký quy nội Pháp truyện quyển 1, thì tại Chiêm Thành Phật Gî́o Tiểu Thừa, đặc biệt là Kinh Lượng Bộ, rất thịnh hành”. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 2731-2732).

(Xem đại đường Tây Vức ký quyển 10; đại đường cầu pháp Cao Tăng truyện quyển hạ; Phật Tổ thống ký quyển 42; Lương thư Chư dị biệt truyện thứ 48).

Căn cứ vào những sử liệu cĩ thật của Trung Quốc và Nhật Bản bên trên thì cĩ hai Thầy trị người Thiên Trúc tên là Bồ đề Tiên Na và người Lâm Ấp (Việt Nam)

tên là Phật Triết đã xuất hiện vào thế kỷ thứ 8. Tuy niên đại đến Trung Quốc và Nhật Bản cĩ sai khác đơi chút; nhưng vào năm 752 tại chùa Todaiji ở Nara vẫn là một sự kiện lịch sử cĩ thật và hai Thầy trị của Ngài đã đĩng gĩp một vai trị chủ chốt trong lễ Khai Nhãn cúng dường tượng đại Phật tại đĩ. Theo sử thì người Trung Quốc gọi những dân tộc Nam Phương như: Việt Nam, Chiêm Thành, Thái Lan là Nam man; nghĩa là giống dân man di mọi rợ đến từ phía Nam. Cịn các nước như Tây Vức, Mơng Cổ v.v… là Tây Hồ; tức là những dân tộc kém văn hĩa ở phía Tây. Nếu là Nam man mà làm được Tăng Chánh, chức nầy gần như là Quốc Sư của Triều đình Nhật Bản lúc bây giờ, quả thật nước Ấn độ và Lâm Ấp cũng đáng nở mặt nở mày đấy chứ.

Từ thế kỷ thứ 15 trở đi, cả dãy đất miền Nam từ Quảng Nam trở xuống đều bị dân tộc Việt Nam chiếm cứ;

cho nên Chiêm Thành, Phù Nam, Lục Chân Lạp v.v… đã trở thành quê hương của người Việt. Do vậy người Việt Nam cũng cĩ thể nĩi rằng Ngài Phật Triết cũng là người Việt Nam, người cĩ cơng rất lớn trong thời gian đầu mang những lễ nhạc, các điệu vũ và tiếng Phạn đến dạy cho dân chúng cũng như chư Tăng tại đây. điều quan trọng là mãi cho đến thế kỷ thứ 21, chùa Todai vẫn cịn tại Nara và những bài múa nhân lễ Vu Lan từ Lâm Ấp truyền đến Nhật vào thế kỷ thứ 8 vẫn cịn biểu diễn trong những ngày lễ trọng đại của Phật Gî́o Nhật.

Ba, bốn quốc gia cĩ mặt trên bản đồ thế giới từ những thế kỷ đầu dương lịch. Thế mà đến thế kỷ thứ 15 trở đi, khơng cịn sĩt lại một chút dấu vết nào trên bản đồ thế giới, quả là một việc thương tâm; nhưng cái mất, cái được lâu nay vẫn là chuyện thường tình trên thế gian Tịnh độ Tơng Nhật Bản nầy. Chỉ mong rằng những người cầm quyền và con cháu của các dân tộc nầy nếu cịn tồn tại đâu đĩ cũng nên lấy một ngày nhất định để tưởng niệm về Tổ Tiên dịng giống của họ. đây là điều nên làm dầu cho chính thể hay triều đại nào cũng nên nghĩ tới.

Ngày nay những thế hệ trẻ sinh ra sau nầy khi nĩi đến nước Lâm Ấp, Chàm, Phù Nam, Lục Chân Lạp v.v… họ khơng biết là những nước nào, và nằm ở đâu. Nhưng ngày nay nhờ các chứng cứ sử liệu của đời trước để lại, chúng ta đã rõ ràng như ban ngày và từ đĩ mỗi người trong chúng ta tự phải cĩ bổn phận đối với quê hương đất nước của mình.

Ngài Gî́m Chân Hịa Thượng (687-763) người Trung Quốc cũng đã mang Luật Tơng truyền vào Nhật Bản vào năm 753 và tiếp đĩ cĩ nhiều chư Tăng từ Nhật Bản sang Trung Quốc du học và sau khi thành tựu những pháp tu, các Ngài về lại Nhật Bản mở các đạo tràng để cho dân chúng và Tăng Ni tu học.