Tư Tưởng Tịnh Độ Tông

VI. PHẬT GÎ́O THỜI KỲ đẦU CỦA NGƯỜI ÂU MỸ

Trong những năm ở đức từ 1977 đến năm 2011, trên 30 năm như vậy; mỗi lần cĩ dịp hướng dẫn những người đức tu học trong các khĩa chuyên khoa học kinh bằng tiếng đức như: Kinh Pháp Hoa, Kinh Dược Sư, Kinh Di đà, Kinh Vu Lan v.v… hay những khĩa của các sinh viên, học sinh đức đến Chùa Viên Gî́c tại Hannover để tìm hiểu Phật Pháp; hoặc giả các Tổ chức Từ Thiện của Caritas hay Lion Club v.v… và những nơi mà tơi cĩ cơ hội đến để thuyết trình về gî́o lý đạo Phật; nhờ đĩ tơi quan sát cách hiểu của họ về Phật Gî́o như thế nào, để từ đĩ tơi hướng dẫn họ thực tế hơn. Nhiều lúc tơi cũng khơi hài; nhưng cũng khơng thiếu tính cách thực tế và trình bày với người đức rằng: “Nếu đức Phật sinh ra tại Âu Châu, thì tất cả quý vị đã là Phật Tử rồi. Vì đức Phật sinh ra tại Ấn độ; cho nên giờ nầy người đức và người Âu Mỹ mới tìm hiểu đến gî́o lý của đạo Phật”. Mọi người cười và tỏ ý gật đầu. Tơi tiếp tục chứng minh cho những người đức hiện diện thấy rằng: Hầu như các bậc Gî́o Chủ lớn của các Tơn Gî́o đều phát xuất từ Á Châu. Ví dụ như: đức Phật lịch sử Thích Ca Mâu Ni, đức Khổng Tử, Lão Tử và ngay cả đức Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 310

Chúa Jesus cũng sinh ra tại Israel, là một phần đất nằm ở miền Trung Á Châu. Lý do tại sao thì để cho những nhà nghiên cứu về Tơn Gî́o trả lời. Nhưng theo tơi: Sở những nhà Hiền Triết và các bậc Gî́o Chủ của các Tơn Gî́o đều xuất phát từ Á Châu, vì Á Châu cĩ núi cao và sơng dài, trong khi đĩ ở Âu Mỹ khơng cĩ những thuận duyên ấy.

Riêng người Á Châu đã rõ biết Âu, Úc, Mỹ Châu theo đạo gì từ thế kỷ thứ 16, khi mà những nhà thám hiểm Âu Châu đặt chân đến Á Châu và các châu lục khác về sau nầy. Khi họ đến chúng tơi, họ mang theo niềm tin của họ. đĩ là quyển Thánh Kinh và cây Thập Tự Gî́. Ban đầu khi họ đến Á Châu, với tư cách là những thương nhân theo nhũng thuyền buơn bán trao đổi hàng hĩa;

nhưng sau đĩ dẫn đến việc truyền đạo và làm bàn đạp để dẫn đến chủ nghĩa thực dân như tại Việt Nam, Lào, Cao Miên người Pháp đã chiếm làm thuộc địa từ giữa thế kỷ thứ 19 đến giữa thế kỷ thứ 20. Tại Ấn độ, Tích Lan người Anh đã chiếm làm thuộc địa cũng cùng thời gian như vậy. Rồi người Hịa Lan ở Indonesia; người Tây Ban Nha ờ Phi Luật Tân v.v… Tất cả đều khởi đi từ tham vọng của con người; nhưng Tơn Gî́o khơng phải vậy. Tơn Gî́o là chỗ dựa tâm linh của con người, khi con người gặp hoạn nạn, khổ đau hay những mục tiêu cao cả hơn về sự sống và sự chết.

Người Âu Mỹ hiểu về đạo Phật cĩ nhiều nguyên nhân và động lực khác nhau khi mà những người nầy cĩ cơ hội đến Ấn độ, Tích Lan, đơng Dương, Trung Hoa, Nhật Bản để tìm hiểu qua các việc khảo cổ hay hội họa, ngơn ngữ v.v… từ đĩ họ cĩ cảm tình với đạo Phật. Sau đây là một vài ví dụ điển hình.

Ví dụ như trường hợp tại Ấn độ. Sau khi Vua A Dục trở thành một Phật Tử, ơng Vua nầy đã cho xây 84.000 ngọn tháp khắp nơi trên xứ Ấn độ và đặc biệt nơi nào cĩ những sự kiện đặc biệt như đản Sanh, xuất gia, thành đạo, thuyết pháp lần đầu tiên; hay nơi thị tịch Niết Bàn của đức Phật v.v… ơng đều cho xây những trụ đá với 4 đầu sư tử xoay theo 4 hướng và trên trụ đá ấy cĩ khắc những chỉ dụ của đức Vua. Ví dụ như tại Lâm Tỳ Ni, ngày nay chúng ta cịn thấy trên trụ đá cĩ khắc những dịng chữ như sau: “đây là nơi đản Sanh của đức Phật, Trẫm miễn một phần bảy thuế cho dân làng nầy”. Những bia trụ đá ấy qua bao nhiêu biến thiên của lịch sử trải qua hơn 2.300 năm tại Ấn độ đã bị thiên nhiên hủy hoại như động đất, thiên tai; hoặc giả bị qûn Hồi Gî́o từ Thổ Nhĩ Kỳ tiến qûn đánh chiếm Ấn độ vào thế kỷ thứ 10 thứ 11 v.v… rồi bẵng đi một thời gian dài, Phật Gî́o Ấn độ đã trải qua thời kỳ suy vong, khơng ai cịn tin theo gî́o lý của đức Phật nữa; cho nên ít người tìm hiểu cội nguồn làm gì. Mãi cho đến khi người Anh chiếm Ấn độ làm thuộc địa vào cuối thế kỷ thứ 19 và đầu thế kỷ thứ 20 những nhà khảo cổ học mới tìm tịi nghiên cứu lịch sử của đức Phật và đến những nơi lịch sử ấy để khai quật bao nhiêu năm tháng mới rõ được ngọn ngành. đấy là nhờ vào những bia ký của Vua A Dục cịn ghi lại trên những trụ đá. Ngay như đại Tháp Bồ đề; nơi đức Phật Thành đạo; ngày nay nằm ở Bang Bihar thuộc miền Bắc Ấn độ cũng đã nhờ những nhà khảo cổ học người Anh tìm ra đại Tháp nầy bị chơn vùi dưới lịng đất; từ đĩ dần khai quật lên và tái tạo thành một bảo tháp nguy nga như ngày nay là nhờ cơng lao của những nhà nghiên cứu Âu Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 312

Mỹ và những Phật Tử hảo tâm trên thế giới. Sau khi khảo sát, nghiên cứu, tìm hiểu, đào xới những di tích lịch sử ấy thành cơng, họ trở lại quê hương họ, viết những bài tường thuật, phân tích v.v… từ đĩ khiến cho những học giả khác đương thời quan tâm đến Phật Gî́o, rồi họ nghiên cứu tiếng Pali, tiếng Sanskrit để sau nầy tại Anh thành lập cả một cơ sở xuất bản tiếng Pali và ngay cả 3 Tạng Thánh Gî́o Nam Truyền cũng được in ấn tại London. Những nhà học giả ban đầu của Anh như ơng bà Rhys David hay triết gia đức Schopenhauer v.v… là những nhà tiên phương của Âu Châu nghiên cứu về lãnh vực nầy.

Ví dụ trường hợp tại Tích Lan. Khi người Tây Ban Nha đi thì người Anh đến và khi họ đến thì họ lo xây nhà thờ Thiên Chúa và họ lo cải đạo người địa phương để trở thành con chiên ngoan đạo để phụng sự cho Tơn Gî́o nầy. Tích Lan là một xứ Phật Gî́o từ thế kỷ thứ 3 trước Tây Lịch do Cơng chúa Sanghamita và Hồng tử Mahinda con Vua A Dục mang cây Bồ đề từ Ấn độ vào trồng tại đây, cũng như gî́o pháp của đức Phật đã được nhà vua Tích Lan thuở ấy chấp nhận một cách dễ dàng và gî́o lý ấy phát triển tại đảo quốc nầy để sau nầy Phật Gî́o trở thành quốc gî́o; nhưng đến khi những người Âu Châu cai trị xứ nầy từ thế kỷ thứ 18, 19 thì họ đã triệt hạ Phật Gî́o bằng nhiều hình thức khác nhau; đến nỗi Phật Gî́o khơng cịn một trường học, một tờ báo nào cả. Do vậy các học giả người Mỹ như ơng bà đại tá Henry Olcott cĩ cơ hội đến thăm viếng đảo quốc nầy và ơng ta muốn chủ trương phục hưng lại Phật Gî́o. điều đầu tiên là ơng ta về Mỹ viết những bài báo cĩ lợi cho Phật Gî́o để cổ xúy cho Tăng Gî̀ và Phật Tử Tích Lan nắm lại vị trí của mình qua việc truyền thơng và gî́o dục. Ơng bà đứng phía sau vận động các chính phủ Mỹ, Anh và tìm nguồn tài chánh giúp đỡ để cho những cơ quan ngơn luận của Phật Gî́o tái phục hồi và điều đặc biệt là vào năm 1904 nghĩa là cách đây hơn một thế kỷ, ơng Henry Olcott nhận thấy vầng hào quang trên đầu của đức Phật cĩ 5 màu gồm: xanh, vàng, đỏ, trắng, cam; nên ơng đề nghị với Hội đồng Tăng Gî̀ Tích Lan là nên chọn làm lá cờ Phật Gî́o chung cho cả thế giới. Thế là đi đến kết quả được biểu quyết chung tại đại Hội Phật Gî́o Thế Giới vào năm 1951 và đã thực hiện được điều nầy và Việt Nam là một thành viên cũng như một lá phiếu đã được tham dự trong việc thành tựu quan trọng ấy.

Từ những năm 1948 đến 1954 là những năm sau đệ nhị thế chiến (1939-1945) các thế lực chủ động như

Pháp, Anh, Tây Ban Nha, Bồ đào Nha v.v… đã trao trả độc lập lại cho các xứ Á Châu và Phi Châu. Từ đĩ những người cĩ liên hệ với Á Châu, đặc biệt là Tơn Gî́o, chính họ đã đi đến Á Châu để xuất gia học đạo và ở luơn tại đĩ nghiên cứu về Phật Học, ví dụ như Hịa Thượng Nanaponika người đức, là một học giả tiếng Pali, đã dịch ra tiếng đức tam tạng tiếng nầy. Do vậy người đức theo Nam Tơng ngày nay cĩ đầy đủ tài liệu để nghiên cứu về Phật Học. Ngài xuất gia tại Tích Lan, hành đạo tại Tích

Lan và viên tịch cũng tại Tích Lan.

Riêng Nhật Bản là một xứ đặc biệt, đã cĩ rất nhiều thương thuyền của người Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ đào Nha đến xứ sở nầy từ thế kỷ thứ 16, 17 giống như trường hợp Việt Nam; nhưng mãi đến nay (2011) sau hơn 400 năm truyền đạo tại xứ nầy mà thành phần Thiên Chúa Gî́o chỉ cĩ khoảng 0,03% trên 130 triệu dân tại Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 314 đảo quốc nầy, quả là điều rất hy hữu. Ngược lại những nhà truyền gî́o Dịng Francisco họ cịn đến những Trung tâm Thiền viện lớn của Nhật học Thiền và họ mang Thiền ấy trở về lại Âu, Mỹ để dạy cho tín đồ của họ.

Trước năm 1975 ở Việt Nam cũng cĩ một vài vị Sư người đức đến xuất gia và tu học tại Sàigịn như Ngài Anurudha, tên đức là Dr. Peter Petri; chính chúng tơi đã gặp Ngài tại Hannover vào năm 1978 sau khi Ngài ở tù tại Việt Nam 2 năm và được trở về lại đức. Ngài cĩ tường thuật lại đời sống của Ngài trước và sau 1975 trên báo Viên Gî́c; nhưng chẳng bao lâu sau thì Ngài viên tịch tại

Hamburg.

Nêu lên những ví dụ như trên để chúng ta thấy rằng đạo Phật khơng cĩ một cơ quan truyền gî́o nào cả.

Chỉ do những người Âu Mỹ, qua việc thơi thúc bởi nghề nghiệp hay cảm tình, họ đã đến với đạo Phật; khơng những chỉ tìm hiểu qua loa, mà cịn đi xuất gia tại các nước Á Châu rồi ở luơn tại đĩ; hoặc về lại quê hương của họ để gây dựng nên những đạo tràng để cho người bản xứ cùng tu học gî́o lý của đạo Phật.

Cuộc Cách Mạng Tân Hợi năm 1911 tại Trung Hoa đã chấm dứt chế độ Vua Chúa nhà Thanh. Tơn Dật Tiên chủ trương chủ nghĩa Tam Dân. đĩ là Dân sinh, Dân tộc và Dân quyền. Tiếp theo cách mạng của Tơn Dật Tiên, Tưởng Giới Thạch là người lãnh hội tư tưởng nầy và năm 1949 khi Mao Trạch đơng chiếm tồn cõi Trung Hoa thì Tưởng Giới Thạch và những người tùy tùng đã bỏ lục địa qua đài Loan để lập quốc. Trên những con đường nhiều ngõ ngách và đổ nát ấy từ năm 1911 đến năm 1949 đã cĩ khơng biết bao nhiêu người Trung Hoa chạy sang Hoa Kỳ và Úc Châu để tỵ nạn. Trên đường đi tìm tự do ấy cũng khơng thiếu những bậc tu hành danh tiếng cùng đi chung và sau khi đi đến những nơi nầy họ đã lập chùa, quy tụ quần chúng cả người Hoa lẫn người địa phương để nghe pháp, cúng bái, cầu nguyện. Từ đĩ những Chùa, Viện được lập ra và người xuất gia cĩ nơi được kế thừa mà cũng cĩ nơi đã thay ngơi đổi chủ.

Từ đại Lục Trung Hoa chạy sang Việt Nam và Mã Lai cĩ Ngài Diễn Bồi; chạy qua Hồng Kơng cĩ ngài Tuyên Hĩa, sau đĩ Ngài Tuyên Hĩa sang Hoa Kỳ để tiếp tăng độ chúng. Ngài Tuyên Hĩa là một trong những chư tăng thành cơng việc cấy hạt giống Bồ đề tại Mỹ quốc qua việc truyền thọ giới Tỳ Kheo cho những người Mỹ và chính những vị Sư người Hoa Kỳ nầy là gạch nối tương đối khá quan trọng cho việc dịch đại Tạng Kinh từ chữ Hán sang tiếng Anh tại Vạn Phật Thánh Thành gần San

Francisco Hoa Kỳ ngày nay. Từ Trung Hoa đại Lục đến đài Loan gồm các Ngài Bạch Thánh, Ngộ Minh, Tinh Vân, Ấn Thuận, Thánh Nghiêm v.v… Các vị nầy đã mang tư tưởng Phật Gî́o Trung Hoa đến đài Loan và từ đài Loan đến Nhật Bản rồi Hoa Kỳ (như Ngài Thánh Nghiêm). Riêng Ngài Tinh Vân sau khi đã xây dựng cơ sở Phật Quang Sơn tại đài Nam đài Loan rồi; Ngài cho các đệ tử qua Nhật Bản và Âu Mỹ du học. Sau khi thành tài trở về lại đài Loan và Ngài tiếp tục gây dựng cơ sở từ 1949 đến năm 2011; qua hơn 60 năm ấy đã cĩ hơn 160 ngơi chùa lớn nhỏ trên khắp các lục địa Âu, Á, Mỹ, Phi và Úc Châu. Nơi nào cũng cĩ trường đại Học đi kèm để dạy ngơn ngữ Phổ Thơng, tiếng Anh cho người địa phương hay con em của những người Hoa sinh ra tại đĩ mà khơng rành tiếng mẹ đẻ. Ví dụ như Nam Thiên Tự ở Woolongong Úc Châu, Tây Lai Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 316

Tự ở Los Angeles Hoa Kỳ v.v… là những nơi đào tạo ở cấp bậc đại Học và Hậu đại Học của Phật Gî́o.

Xem tự truyện và tiểu sử của các Ngài Ấn Thuận, Tinh Vân, hầu như khơng cĩ một vị nào cĩ một bằng cấp nào cả, mà qua một cuộc đời tận tụy với Phật Pháp, các Ngài đã làm cho bơng hoa gî́c ngộ nầy tỏa ngát hương thơm khắp bốn phương trời. Quả là Phật Pháp nhiệm mầu và vi diệu. Ngay cả Ngài Thánh Nghiêm sáng lập Pháp Cổ Sơn tại đài Loan và đơng Sơ Thiền Tự ở Mỹ cũng vậy, theo trong tự truyện của Ngài kể là Ngài chưa hề tốt nghiệp Trung Học và đại Học; nhưng nhờ cĩ nhân duyên viết nhiều bài nghiên cứu về Phật Pháp, Ngài được qua Nhật du học 7 năm, từ năm 1969 đến năm 1976 thì tốt nghiệp Tiến Sĩ Phật Học tại đại Học Risso (Lập Chánh) ở Tokyo thuộc Nhật Liên Tơng. Khi sang Hoa Kỳ Ngài cũng đã sống một cuộc đời thuở ban đầu thật vất vả; nhiều khi khơng cĩ nhà cửa để ở, Ngài phải sống ngồi nhà gare xe lửa chung với những kẻ bụi đời. Thế mà ở vào cuối đời Ngài, Ngài đã làm được vơ số cơng việc tại đài Loan và tại ngoại quốc. Ví dụ như Pháp Cổ Sơn tại đài Loan ngày nay cũng cĩ đại Học Phật Gî́o đi kèm và Tăng Ni Chúng tại Bổn Bộ nầy khơng dưới 400 người.

đa phần những người Âu Mỹ tin và học theo Phật Gî́o đều bắt nguồn từ truyền thống Nam Tơng như Tích Lan, Miến điện, Thái Lan v.v… là do những động cơ như trên đã trình bày. Nhưng đến đầu thế kỷ thứ 20 Phật Gî́o được du nhập vào các nước Âu Mỹ do những tư tưởng chủ đạo sau đây:

đầu tiên là Thiền Học Nhật Bản do đại Sư Suzuki Daietz người Nhật chủ trương qua các tác phẩm: Easy Zen and Easy Practice, Japanese Zen v.v… đã làm cho nhiều người Âu Mỹ lưu tâm đến tinh thần Thiền đại Thừa nầy. Như trên đã trình bày rằng: Thiền vốn bắt nguồn từ Ấn độ, qua Trung Hoa rồi được truyền sang Nhật Bản; nhưng khi đến Nhật, Thiền ấy đã trở thành Zen của người Nhật và ít ai quan tâm đến Ch’an của Trung Hoa hay Dhyana của Ấn độ nữa. đây là một thành cơng lớn của người Nhật.

Năm 1904 ở vào đầu thế kỷ thứ 20, sau chiến tranh Nhật Nga; thế giới để tâm vào sự chuyển hướng và tiêu thụ văn hĩa Tây Phương của người Nhật qua cơng cuộc duy tân của Vua Minh Trị (Meiji) vào năm 1868. Ơng Vua nầy là một Ơng Vua Cách Mạng của Nhật; ơng chủ trương nước Nhật phải học hỏi văn hĩa và kỹ nghệ của Tây Phương và đem tư tưởng nầy vào canh tân xứ sở Nhật Bản. Từ năm 1868 đến năm 1904 chưa đầy nửa thế kỷ qua việc canh tân mà Nhật đã thắng Nga, khiến cho thế giới phải lưu tâm. Dĩ nhiên là Tơn Gî́o của Á Châu khơng nhờ những đồn qûn viễn chinh đi trước để truyền được đạo vào quê hương sở tại, mà điều quan trọng chính là do người Âu Mỹ thích tìm hiểu đến Phật Gî́o nên đã tự động đến với Phật Gî́o bằng nhiều hình thức khác nhau, thế thơi !

Ơng Suzuki được một cái lợi điểm là ơng cĩ vợ người Anh; nên những gì ơng diễn thuyết hay viết thành sách vở, đều nhờ người vợ nầy chỉnh đốn lại bài vở trước khi thuyết trình hay in ấn thành sách để xuất bản; cho nên người Âu Mỹ đến với Thiền Học dễ dàng hơn. Rõ ràng là Thiền khơng cần nhiều ngơn ngữ; nên những vị Thiền Sư hay dùng sự im lặng trong tỉnh thức để dạy học trị là vậy. Với hình thức nầy ngày xưa các vị Tổ Sư Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 318 thường lấy tâm truyền tâm. Cịn bây giờ đa phần là lấy pháp để truyền tâm.

Theo Ngài Ấn Thuận, một đại Sư, một đại học giả của Phật Gî́o đài Loan thì Ngài cho rằng: khi Thiền đến Trung Quốc, thiền đã biến dạng qû́ nhiều. Ví dụ như qû́n thoại đầu hay nghi tình v.v… vốn trong thiền nguyên thủy khơng cĩ. Các Ngài đã đi xa qû́ rồi. Lúc đến Nhật lại càng xa với cội nguồn hơn nữa; nhưng dẫu sao đĩ cũng là những đề tài khiến cho những thiền sinh phải lưu tâm nhiều hơn để đi sâu vào nội tâm của mình và từ đĩ cĩ thể tập trung tư tưởng một cách dễ dàng hơn.

Khi người Âu Mỹ đến với Thiền qua các buổi diễn thuyết của ơng Suzuki tại London, New York hay một vài địa phươhg khác tại Âu Châu; người Âu Mỹ bây giờ cĩ một cái nhìn mới về Phật Gî́o đại Thừa qua việc thực tập thiền nầy, tương đối với thiền Tiểu Thừa Vipassana, vốn lâu nay họ đã hành trì. Thiền Vipassana dựa theo An Bang Thủ Ý Kinh, là thiền qû́n niệm hơi thở. đây là căn bản để thực tập Thiền nầy đi sâu vào trong chánh định.

Nhưng căn bản của Tiểu Thừa là chỉ cĩ người xuất gia mới chứng nhập quả vị A La Hán; cịn người tại gia dầu cho cĩ thực tập thiền ở mức nào đi chăng nữa thì điểm cao nhất mà họ đạt được chỉ ở quả Dự Lưu mà thơi. Mục đích họ làm phước, bố thí trong đời nầy chỉ để cho kiếp sau được sanh Thiên, sống đời gî̀u cĩ hơn và được làm chư Thiên hay lồi người đẹp đẽ hơn để hưởng phước lạc, do cái nhân ở kiếp trước mình đã trồng. Trong khi đĩ đại Thừa thì khác hẳn. đại Thừa là con đường Bồ Tát để đi đến Phật quả. Quả vị Bồ Tát và ngay cả quả vị Phật đối với đại Thừa khơng cĩ phân biệt là Cư sĩ hay Tăng sĩ.

Từ đây cĩ một lối nhận định mới với người Phật Tử Âu Mỹ, vốn họ là những người đang lãnh đạo Hội Phật Gî́o; hoặc tự tu cho cá nhân mình cĩ cái nhìn khác hơn. Do vậy kể từ đầu thế kỷ thứ 20 trở đi, người Âu Mỹ đã bắt đầu thực tập Thiền Nhật Bản và một ít Thiền Trung Hoa và sau nầy thì cịn Thiền đại Hàn và Việt Nam nữa. Từ năm 1959 trở về sau nầy, khi mà cĩ sự hiện diện của đức đạt Lai Lạt Ma thứ 14 tại Ấn độ và rồi những sách vở bằng tiếng Anh về Kim Cang Thừa xuất hiện và nhất là những năm sau nầy khi đức đạt Lai Lạt Ma trực tiếp đi diễn giảng tại Âu Châu, Mỹ Châu, Úc Châu và Á Châu thì phong trào học Phật lại cịn cao hơn nữa.

Cao nhất vẫn là Trung Qû́n, Bồ đề Tâm, Tánh Khơng.

Thế nhưng một số các bậc Kỳ Lão của Phật Gî́o Việt Nam và ngay cả Phật Gî́o đài Loan (ví dụ như Ngài Ấn Thuận) vẫn khơng tin tuởng vào Mật Tơng mấy, nhất là phái mũ đỏ. Phái nầy như chương về Phật Gî́o Tây Tạng chúng ta đã thấy, thuộc phái Cổ Mật do Ngài Liên Hoa Sanh truyền vào, sau đĩ Ngài Atisa (A đề Sa) tiếp tục;

nhưng giữa hai phái nầy đối chọi nhau qua tư tưởng của Trung Qû́n và tư tưởng của Du Gî̀ Sư địa Luận. Việc nầy đã xảy ra từ thế kỷ thứ 11 đến thế kỷ thứ 15 tại Tây Tạng; khiến cho cách hành trì của phái mũ đỏ nầy đi vào chỗ mê tín, cầu đảo và điều huyền bí khĩ hiểu hơn là Vơ Thượng Du Gî̀ đã đưa đến chỗ thật bí hiểm giữa sự giao cấu nam nữ với nhau, tạo ra những khối cảm về dục lạc, thay vì chứng đạo giải thốt và thốt ly sanh tử lûn hồi (quan điểm nầy cĩ Ngài Ấn Thuận và Ngài Tịnh Hạnh khơng đồng ý). Nhưng đến thế kỷ thứ 15 Ngài Tơng Khách Ba xuất hiện tại Tây Tạng và Ngài đã tổng hợp hai khuynh hướng Trung Qû́n của Ngài Long Thọ, Du Gî̀ Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 320

Sư địa Luận của Ngài Atisa để trở thành chỗ kết hợp phần cao thâm nhất của 2 phái nầy và loại trừ những mê tín, dị đoan của Vơ Thượng Du Gî̀ để Ngài Tơng Khách Ba trở thành vị Tổ Sư của phái Mũ Vàng và đức đạt Lai Lạt Ma thứ 14 thuộc về truyền thống giữ giới nầy. Ngồi ra Ngài Ban Thiền Lạt Ma thứ 10, đang ở bênTrung Hoa cũng thuộc hàng đệ tử nối pháp của Ngài Tơng Khách

Ba.

Phật Gî́o Tây Tạng cịn phái mũ trắng cũng xuất hiện cùng thời với phái mũ vàng nữa. Chỉ cịn phái mũ đen; tức là đạo Bon, vốn là tín ngưỡng nhân gian của Tây Tạng thờ thần, thì phái nầy vẫn cịn tồn tại. Khi nghiên cứu về Phật Gî́o mỗi nước, chúng ta cố gắng thận trọng vấn đề nầy. Ví dụ như Phật Gî́o Việt Nam cĩ các phái Cổ Sơn Mơn và Ơng Lục; họ vẫn cĩ gia đình vợ con và ăn mặn v.v… khơng sống đời sống tịnh hạnh như những vị theo Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất. Như vậy khơng cĩ nghĩa là chúng ta loại bỏ gî́o hội truyền thống nầy khi thấy Gî́o hội Cổ Sơn Mơn cĩ gia đình. Ở đây đức đạt Lai Lạt Ma cũng vậy; chính bản thân chúng tơi đã cĩ nhiều lần tiếp xúc và học đạo với Ngài tại Hannover, Hamburg, Frankfurt, Schnever-dingen v.v… khi nào Ngài cũng lấy những kinh điển của Ngài Nagarjuna (Long Thọ), Tơng Khách Ba; đơi khi cĩ những tác phẩm của Ngài Atisa ra hướng dẫn người Âu

Mỹ trong đĩ cĩ cả người Việt Nam nữa.

Bây giờ thì sách vở viết và dịch về Phật Gî́o Tây Tạng qû́ nhiều; người ta cĩ thể lên NET hay ra tiệm sách để tìm xem. điều quan trọng là chúng ta học được gì nơi lịng từ bi và trí tuệ của chính Ngài đã truyền dạy mới là điều quan trọng, chứ khơng phải chỉ là hình tướng ở bề ngồi. Ví dụ như một hơm cĩ một ký giả hỏi Ngài rằng:

Thưa Ngài: Thế nào là hạnh phúc ?

Hạnh phúc hả! đĩ là điều mà bạn phải tìm bên trong bởi chính bạn; chứ nĩ khơng cĩ ở bên ngồi. điều nầy người ta khơng thể đi mua ngồi siêu thị được. Rõ ràng đây là tinh thần Phật Gî́o qua sự thực tập Thiền định bởi chính Ngài. Theo truyền thuyết và truyền thống, Ngài là hĩa thân của Bồ Tát Quan Thế Âm; nhưng với Ngài, chuyện ấy khơng quan trọng. Quan trọng là vấn đề làm sao tiêu thụ được lời Phật dạy để chuyển hĩa nội tâm của mỗi người; ấy mới là điều quan trọng.

Vào năm 2007 tại Hamburg cĩ một đại Hội chư Tăng Ni và những truyền thống luật tạng cĩ sẵn để bàn về vấn đề: “Cĩ hay khơng nên cho chư Ni Tây Tạng thọ giới Tỳ Kheo Ni”. đại Hội được tổ chức tại đại Học Hamburg. Hơm đĩ chính chúng tơi cũng đã tham dự.

Ngơn ngữ chính được dùng trong đại Hội nầy là tiếng Anh và tiếng đức. đại Hội cũng tán đồng là nên như vậy.

Vì cĩ nhiều người nữ Tây Phương khi xuất gia theo truyền thống Tây Tạng; nhưng họ khơng được thọ giới Tỳ Kheo Ni; nên họ phải qua truyền thống Việt Nam hay đại Hàn hoặc đài Loan để thọ giới; do vậy cĩ nhiều khĩ khăn khi độ cho người nữ Tây Phương đi xuất gia và thọ giới. Khi nghe những sự khĩ khăn và điều cĩ thể ấy rồi, Ngài gãi đầu và nĩi rằng: “Phải chi cĩ đức Phật ở đây thì đỡ biết mấy”.

Câu nĩi nầy khẳng định một điều, chính Ngài là vị Pháp Vương của Phật Gî́o Tây Tạng; nhưng Ngài vẫn khơng tự sửa đổi giới luật được; ngoại trừ đức Phật và Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 322 phải cĩ sự đồng thuận của Hội đồng Tăng Gî̀ Trưởng Lão của Tây Tạng.

Vào buổi ăn trưa cùng ngày của năm 2007 ấy tơi được ngồi chung cùng bàn với đức đạt Lai Lạt Ma, vị Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao Tây Tạng, một vài chánh khách đức và Thượng Tọa Thích Quảng Ba, tơi cĩ hỏi thăm Ngài rằng: Tại sao Tây Tạng lại khơng cho người nữ xuất gia ? Ngài bảo rằng: Từ xưa đến nay Tây Tạng chưa cĩ truyền thống truyền giới cho Tỳ Kheo Ni. Do vậy Ngài cũng khơng thể làm gì khác hơn được. Theo tơi nghĩ: Cĩ lẽ đây là một đại Hội Thế Giới để tìm cách đồng thuận của chư Tăng, Ni ngoại quốc và đây cũng là cái nhân tố để đức đạt Lai Lạt Ma truyền lại cho Hội đồng Tăng Gî̀ Tây Tạng biết rằng đã cĩ bao nhiêu truyền thống đồng thuận cho tinh thần thọ giới của Tỳ Kheo Ni theo Tứ Phần Luật vốn đã cĩ từ lâu đời tại các nước Á Châu. Mãi từ năm ấy đến nay đã trải qua 4 năm hơn rồi; nhưng chúng ta vẫn chưa thấy được một dấu hiệu nào tích cực cho vấn đề truyền thọ Tỳ Kheo Ni giới cho Tây Tạng. Hy vọng sẽ cĩ một ngày Tây Tạng sẽ tiếp nối con đường luật tạng theo truyền thống của những nước đại Thừa đã đi trước như: Trung Hoa, đại Hàn và

Việt Nam.

Từ năm 1954 đến năm 1975, Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất (trước năm 1963 là Tổng Hội) đã gởi một số chư Tăng Ni ra ngoại quốc du học gồm các nước sau đây:

Tại Ấn độ cĩ những vị đã tốt nghiệp Tiến Sĩ như: Hịa Thượng Thích Minh Châu, Cố Hịa Thượng Thích Huyền Vi, Cố Hịa Thượng Thích Trí Chơn, Cố Hịa Thượng Thích Thiện Thanh, Hịa Thượng Thích Pháp Nhẫn, Cố Hịa Thượng Thích Thiện Châu, Thầy Huyền Diệu v.v… Ở đây chúng tơi khơng đề cập về tư tưởng hay chính kiến khác của những vị nầy, mà chúng tơi chỉ muốn ghi lại những dữ kiện cĩ tính cách lịch sử về cơng đức truyền bá Phật Pháp cho người Việt cũng như người ngoại quốc, sau khi đã tốt nghiệp thành tài mà thơi.

- Hịa Thượng Thích Minh Châu năm nay (2011)

đã ngồi 90 tuổi. Ngài cĩ cơng rất lớn trong việc phiên dịch Tam Tạng Thánh điển tiếng Pali sang tiếng Việt. Năm 1964 khi Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất thành lập đại Học Vạn Hạnh tại đường Trương Minh Giảng Sàigịn thì Hịa Thượng được Gî́o Hội và chính quyền miền Nam Việt Nam thuở ấy bầu làm Viện Trưởng Viện đại Học Vạn Hạnh. đại Học nầy đã cho ra trường nhiều ngàn sinh viên gồm nhiều phân khoa như: Phật khoa, Gî́o dục, Nhân văn, Kinh tế v.v… Cho đến năm 1975 thì đĩng cửa. Sau nầy Viện Nghiên Cứu Phật Học Vạn Hạnh hay Học Viện Phật Gî́o Việt Nam tại Sàigịn là hậu thân của đại Học Vạn Hạnh ngày xưa. Tuy Hịa Thượng khơng cĩ cơng nhiều trong việc truyền bá tư tưởng Phật Gî́o Việt Nam ra ngoại quốc; nhưng học trị, đệ tử của Ngài được đào tạo tại đại Học Vạn Hạnh ngày trước, bây giờ họ cĩ mặt khắp năm châu. Do vậy tư tưởng của Ngài cũng đã gî́n tiếp giúp cho người Âu Mỹ biết ít nhiều về Phật Gî́o Việt Nam. - Cố Hịa Thượng Thích Huyền Vi sau khi tốt nghiệp Tiến Sĩ tại Ấn độ, Ngài về nước năm 1968, cĩ dạy Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 324 tại đại Học Vạn Hạnh và năm 1975 Ngài sang Pháp, sáng lập và trụ trì Chùa Linh Sơn tại Paris và sau nầy Ngài trở thành Tăng Thống của Gî́o Hội Phật Gî́o Linh Sơn trên thế giới. Gî́o Hội nầy cĩ rất nhiều cơ sở trên thế giới (hơn 50 chùa viện và 100 Tăng Ni) và cĩ một số vị đang trực hay gî́n tiếp mang Phật Gî́o Việt Nam đến cho người Mỹ, người Pháp v.v… Năm 2010 Học Viện Huyền Vi được thành lập tại Paris, Pháp quốc; Hịa Thượng Thích Tịnh Hạnh đương kim Viện Trưởng Viện đại Học nầy. đây là nơi đào tạo và giao lưu văn hĩa Phật Gî́o đơng Tây, nhằm giới thiệu cho người Tây Phương biết về Phật

Gî́o đơng Phương.

Cố Hịa Thượng Thích Huyền Vi đã thuyết giảng và sáng tác rất nhiều sách vở rất cĩ gî́ trị (xin vào trang nhà quangduc.com để tham khảo) Ngài là vị đại Pháp Sư của Việt Nam của thế kỷ thứ 20. Chi nhánh của Linh Sơn cũng cĩ mặt tại Phi Châu; ngồi Mỹ Châu, Âu Châu, Úc Châu và Á Châu. đây là kết quả một đời hoằng pháp của Cố Hịa Thượng. Tuy khi cịn sanh tiền Ngài khơng chủ trương tu theo pháp mơn nào rõ nét; nhưng con đường Thiền Tịnh song tu và căn cứ vào gî́o lý cả đại lẫn Tiểu

Thừa để tấn tu đạo nghiệp.

- Cố Hịa Thượng Thích Trí Chơn là một vị đại Sư đặc biệt. Sau khi tốt nghiệp Tiến Sĩ tại Ấn độ, Ngài khơng về nước mà qua lời mời của Cố Hịa Thượng Thích

Thiện Ân, Ngài sang Hoa Kỳ từ thập niên 80. Từ đĩ cho đến ngày viên tịch, Ngài đi chu du khắp Hoa Kỳ và các nơi trên thế giới để hoằng pháp lợi sanh. Những đặc điểm đáng lưu ý của Ngài là Ngài khơng chủ trương lập Chùa, khơng nhận đệ tử xuất gia để cĩ thời giờ rảnh rỗi lo phiên dịch và trước tác. Những dịch phẩm của Ngài từ tiếng Anh ra tiếng Việt rất cĩ gî́ trị. Khơng những chỉ ở ngoại quốc, mà trước khi đi du học Ấn độ, Ngài cũng đã dịch và viết trên tập san Liên Hoa tại Huế nhiều bài vở về Phật Gî́o rất quý gî́. Ngài khơng chủ trương tu theo pháp mơn nào; nhưng cuối đời Ngài vẫn khuyên Phật Tử niệm Phật để cầu vãng sanh. Ngài đã viên tịch; nhưng những kinh sách và những biên khảo, dịch thuật của Ngài bao giờ cũng là kim chỉ Nam cho những người muốn nghiên cứu về Phật Pháp bằng ngoại ngữ Anh-Việt.

- Cố Hịa Thượng Thích Thiện Thanh sau khi tốt nghiệp Tiến Sĩ tại Ấn độ, Ngài cũng đến thẳng Hoa Kỳ.

Sáng lập Chùa Phật Tổ tại Long Beach, California. đời Ngài trụ thế tuy ngắn ngủi; nhưng Ngài cũng đã soạn dịch được bộ “Kinh Tụng Hằng Ngày” hồn tồn bằng tiếng Việt, là một trong những vị đại Sư chủ trương Việt hĩa những kinh điển, mà lâu nay Gî́o Hội ở trong cũng như ngồi nước chưa hồn thành.

- Cố Hịa Thượng Thích Thiện Châu sau khi tốt nghiệp Tiến Sĩ tại Ấn độ và Anh quốc, Ngài sang Paris, Pháp quốc để hành đạo và sáng lập Chùa Trúc Lâm tại ngoại ơ Paris từ những năm 1978, Ngài cĩ dạy học tại đại Học Sorbonne và cĩ một số sáng tác biên khảo bằng tiếng Anh và tiếng Pháp cĩ gî́ trị. Tuy Ngài khơng cĩ đệ tử xuất gia nào nổi bật; nhưng những cơng việc giảng dạy và biên khảo của Ngài cũng đã giúp cho những người Pháp hiểu ít nhiều về tư tưởng Phật Gî́o Việt Nam. Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 326

Riêng đài Loan trước năm 1975 chỉ cĩ 3 vị Hịa Thượng du học tại đĩ. đĩ là Hịa Thượng Thích đức Niệm, Hịa Thượng Thích Chánh Lạc và Hịa Thượng Thích Tịnh Hạnh. Tất cả 3 vị nầy đều đỗ Tiến Sĩ; một vị đã viên tịch; một vị đang ở Hoa Kỳ và một vị đang ở đài Loan và ở Pháp.

- Cố Hịa Thượng Thích đức Niệm cĩ cơng rất lớn trong việc in ấn lại những sách vở Phật học Việt Nam đã được xuất bản trước năm 1975 và một số sáng tác mới được biên soạn tại ngoại quốc sau nầy. Phật Học Viện Quốc Tế nằm ở vùng North Hills California là nơi đã xuất bản những kinh sách gî́ trị trong suốt 3 thập niên như vậy. Ngồi ra Cố Hịa Thượng cũng đã biên tập, hiệu đính, dịch giải rất nhiều kinh sách từ chữ Hán sang tiếng Việt hoặc ngược lại. Tuy tư tưởng của Ngài, người Âu Mỹ chưa trực tiếp nhận được lợi lạc mấy; nhưng những thế hệ kế thừa sẽ diễn dịch và tiếp thụ những lời gî́o huấn của Ngài và sẽ làm lợi lạc cho những thế hệ trẻ trong tương lai.

- Hịa Thượng Thích Tịnh Hạnh trong hiện tại Ngài là đương kim Tăng Thống của Gî́o Hội Phật Gî́o Linh Sơn trên thế giới, kế vị Cố Hịa Thượng Thích Huyền Vi. Sau khi tốt nghiệp Tiến Sĩ tại đài Loan, Ngài khơng về lại quê hương hay đi các nước khác, mà vẫn ở lại đài Loan để kiến lập đạo tràng Linh Sơn tại đài Bắc để tiếp

Tăng độ Chúng. đệ tử của Ngài đa phần là người đài Loan. Nay Ngài là Viện Trưởng Học Viện Phật Gî́o Huyền Vi tại Paris, Pháp quốc. Học viện nầy tương đương với một đại Học; nơi dạy dỗ và huấn luyện cho những người Pháp và ngoại quốc muốn tìm hiểu về Phật Gî́o. Hịa Thượng Thích Tịnh Hạnh là người cĩ cơng lớn nhất trong việc chủ trương phiên dịch, in ấn bộ đại Tạng Kinh Việt Nam. đây là lần đầu tiên trong lịchh sử Việt Nam, kể từ thời lập quốc đến nay chưa cĩ triều đại nào hay cá nhân nào thực hiện được việc ấy. Nay cĩ Hịa Thượng Thích Tịnh Hạnh thực hiện được việc nầy, quả là cơng đức bất khả tư nghì.

Những vị du học tại Hoa Kỳ trước năm 1975 như Cố Hịa Thượng Thích Thuyền Ấn, Pháp Sư Thích Gî́c đức, Gî́o Sư Trí Siêu Lê Mạnh Thát, Cố Ni Trưởng Thích Nữ Trí Hải, Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh, Hịa Thượng Thích Tịnh Từ v.v… đã đương và sẽ cĩ nhiều vị được đề cập đến. Riêng Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh đĩng một vai trị đặc biệt với những người Phật Tử Âu Mỹ hiện nay; cho nên chúng tơi chỉ xin tĩm tắt một vài điều qua cái nhìn phiến diện của mình. Nếu quý vị nào muốn tìm hiểu thêm về Ngài thì nên vào trong langmai.com để rõ hơn.

- Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh tốt nghiệp Cao Học đại Học Wisconsin Hoa Kỳ từ năm 1966 và sau đĩ được Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất trong nước cử Ngài làm đại diện cho Gî́o Hội tham gia những cuộc Hội Nghị và thuyết trình ở những tổ chức tại ngoại quốc về đường lối của Gî́o Hội đối với đất nước. Ngài chủ trương thành lập đại Học Vạn Hạnh và Trường Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội ở trong nước. Tổ chức nầy đã gây được tiếng vang một thời trong nước trong quần chúng; nhưng chính quyền miền Nam thuở ấy khơng ưa Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 328 chuộng mấy. Vì tư tưởng cũng như mục đích của tổ chức xã hội hĩa bằng tư tưởng Phật Gî́o; cho nên những người lãnh đạo khác tơn gî́o và khác chánh kiến họ khơng thích mấy.

Trong khi ở ngoại quốc Ngài chủ trương phong trào tiếp hiện và chế ra 14 giới căn bản cho những người vừa như xuất gia, vừa như cư sĩ nầy. đây là cái nhân để chư Tơn đức Việt Nam vốn theo khuynh hướng đạo Phật truyền thống khĩ chấp nhận. Nếu người ta theo dõi tư tưởng của Ngài thì thấy rằng ban đầu Ngài khơng muốn độ cho người xuất gia; nhưng mãi đến những năm 1989, 1990 phong trào tiếp hiện nầy vẫn khơng thành cơng mấy ở tại ngoại quốc; cho nên Ngài đã nhận người xuất gia để nối dõi việc Tơng Mơn và truyền thừa. Sư Cơ Chơn Khơng Cao Ngọc Phượng là người đầu tiên được Ngài cho xuống tĩc tại núi Linh Thứu từ năm 1988. Sau đĩ Ngài mới tiếp tục nhận những đệ tử Âu Mỹ xuất gia. Cho đến nay sau hơn 20 năm thâu nhận đệ tử xuất gia, Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh cĩ hơn 1.000 người như vậy.

Cịn đệ tử tại gia và giới Tiếp Hiện thì vơ số. Ngài đã viết, dịch, chú giải nhiều kinh sách cho đến nay (2011) trên 100 đầu sách và sách của Ngài được dịch ra nhiều ngơn ngữ khác nhau. Do vậy người ngoại quốc rất gần gũi với tư tưởng của Ngài. Ngơn từ bình dị, dễ hiểu và dễ thực tập; nhất là lối thiền qû́n niệm hơi thở của Ngài chủ trương. Lợi thế của Ngài là giỏi tiếng Anh, tiếng Pháp và dĩ nhiên rất thành thạo tiếng Việt và chữ Hán. Do vậy mà những thế hệ thanh niên nam nữ Việt Nam trước 1975 ở trong nước ảnh hưởng cũng khơng phải là ít. Ngày nay tại ngoại quốc thì khác, cĩ lẽ Ngài chú tâm hướng dẫn Thiền cho người ngoại quốc nhiều hơn; nên ảnh hưởng của Ngài đối với hơn 2 triệu người Việt Nam tại ngoại quốc khơng nhiều bằng thuở xưa.

Ngài lập phái, lập tơng riêng, gần như là một Tổ Sư Thiền; loại mới, khơng giống với Thiền Nguyên Thủy và Thiền đại Thừa để hợp với căn cơ của người Tây Phương. Do vậy phái Thiền nầy ít cĩ liên hệ với những tơng phái khác của Phật Gî́o Việt Nam hiện cĩ mặt khắp nơi trên thế giới. Ai chấp nhận lối tu của Ngài thì vào tu học để trở thành học trị, đệ tử. Ngồi ra Ngài khơng chủ trương liên kết với những tổ chức Phật Gî́o khác, ngay cả tổ chức của người Âu Mỹ.

Xấu, tốt, đúng, sai của một đời người thật là qû́ ngắn ngủi để luận bàn. Khi nào nắp quan tài đậy lại và cả hằng trăm, hàng ngàn năm sau nữa, nếu pháp mơn ấy cịn tồn tại trên thế gian nầy; tức là pháp mơn ấy cĩ nhiều người theo; cĩ kẻ nối truyền và là giềng mối cho tơng phong, tổ chức. Bằng ngược lại, phong trào ấy chỉ nổi lên một thời, rồi qua thị hiếu của con người được đáp ứng, cĩ rất nhiều người theo và sau nầy nếu người sáng lập khuất bĩng, tư tưởng ấy quần chúng khơng theo và khơng cịn tồn tại với đời, thì đĩ cũng chỉ là một phong trào học Phật ở trong một thời gian nhất định nào đĩ mà thơi.

Lịch sử đã chứng minh điều đĩ. Từ Ấn độ qua Trung Hoa; từ Tây Tạng qua Nhật Bản rồi Việt Nam, đại Hàn v.v… cĩ khơng biết bao nhiêu triều đại lẫy lừng lấy

Phật Gî́o làm Quốc Gî́o. đã cĩ khơng biết bao nhiêu vị Tổ Sư khai sáng tơng mơn muốn làm hiển hách cho Tơng Phái của mình; nhưng thời gian trơi qua, một số đã trở về quên lãng, ngay như những Tơng Thiền nổi tiếng ở Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 330

Trung Hoa hay Việt Nam cũng vậy. Dĩ nhiên, mỗi một vị Bồ Tát, một vị Tổ Sư đi vào đời cũng chỉ cĩ một nhiệm vụ nhất định ở vào một thời điểm nào đĩ mà thơi. Khi thế sự thăng trầm, lịng người thay đổi, quốc độ chẳng bền, nhân tâm thế sự nhiễu nhương v.v… thì các pháp cũng đều phải bị chi phối bởi vơ thường, khổ, khơng và vơ ngã cũng như sự thành, trụ, hoại, khơng bởi sự biến thiên của lịch sử và nhân thế. Cho hay việc nầy đức Phật đã tiên liệu từ lâu rồi.

Nhưng phải cơng tâm mà nĩi rằng Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh là người cĩ cơng to lớn nhất đã đem tư tưởng Thiền của Phật Gî́o Việt Nam đến với người Âu Mỹ. Ngài chỉ sắp hàng theo thứ tự của những nhà lãnh đạo tinh thần trên thế giới và đứng sau đức đạt Lai Lạt

Ma mà thơi.

Như thế trước và sau năm 1975, Thiền Việt Nam qua Thiền Sư Thích Nhất Hạnh đã thu hút hằng ngàn, hằng vạn người ngoại quốc tham gia tu học và xiển dương pháp mơn nầy là một dấu ấn khĩ quên đối với những người Phật Tử Việt Nam tu theo pháp mơn khác, nhìn về Làng Mai tại Pháp vậy.

Sau đây chúng tơi xin giới thiệu một số chư Tơn đức Tăng Ni đã du học Nhật Bản từ năm 1954 đến 1975, đã và đương đĩng gĩp cho Phật Gî́o tại ngoại quốc từ xưa đến nay cĩ liên hệ trực hoặc gî́n tiếp với người Âu Mỹ để quý vị lãm tường. Dĩ nhiên cĩ một số vị chúng tơi khơng giới thiệu nhiều, vì vấn đề của thời cuộc và những vị khơng được đề cập đến trong sách nầy vì lẽ chúng tơi khơng được biết đến lai lịch của những vị đĩ; hoặc giả cịn thời gian để lại giới thiệu sau v.v… Kính mong chư Tơn đức và quý vị hoan hỷ cho điều nầy.

Những vị đi du học tại Nhật Bản đa phần đã tốt nghiệp Tú tài 2 tại Việt Nam hoặc Cử nhân Phật học. Sở dĩ những người Tăng Sĩ Việt Nam chọn đi Nhật; vì lẽ Nhật là một quốc gia Phật Gî́o nằm tại Á Châu và đặc biệt cĩ nhiều đại học Phật Gî́o. Hầu như mỗi Tơng Phái đều cĩ từ 1 đến 7 trường đại Học; đĩ là chưa kể những trường Trung Học, Tiểu Học và nhà trẻ. Nền gî́o dục tại Nhật Bản nĩi chung và gî́o dục Phật Gî́o nĩi riêng phải nĩi là tuyệt vời nhất. đa phần chư Tăng Nhật Bản đều phải tốt nghiệp đại Học của Tơng Phái họ rồi mới ra Trụ Trì. Cĩ những vị nghiên cứu tiếp lên Cao Học hoặc Tiến Sĩ. Họ nĩi ngoại ngữ tương đối khơng nhanh nhẹn như người Việt Nam; nhưng những đề tài nghiên cứu của họ bằng tiếng Anh, tiếng Pháp hay tiếng đức v.v… làm cho các học giả trên thế giới phải cúi đầu trước họ. Lâu nay chúng ta hay thấy được rằng cứ mỗi năm vào ngày 10 tháng 12, ngày Kỷ niệm bản Tuyên Ngơn Quốc Tế Nhân Quyền thì Hồng gia Thụy điển đều phát những giải thưởng Nobel về vật lý, y khoa, hĩa học, khoa học, hịa bình v.v… đa phần là người Âu Mỹ Úc; chứ ít thấy người Phi Châu hay Á Châu. Nếu cĩ cũng rất hiếm. Vì lẽ các chính phủ Âu Mỹ cĩ ngân khoản rất lớn để tài trợ cho những người chuyên nghiên cứu về những lãnh vực trên.

Cịn các nước Á Châu chúng ta tương đối cịn nghèo; cho nên những nhân tài nổi tiếng như thế rất hiếm. Riêng ngành Phật Học và Tơn Gî́o học tại Nhật rất cĩ gî́ trị.

Do vậy chư Tăng Ni Việt Nam, đại Hàn, đài Loan, Trung Quốc đều chọn Nhật Bản để đến tu học và nghiên cứu là vậy. Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 332

Tuần tự theo thời gian năm tháng từ 1954 đến 1975 cĩ chư vị Hịa Thượng, Thượng Tọa, đại đức, Ni Sư đến du học tại Nhật như sau: đầu tiên đại diện cho 3 miền cĩ Cố Hịa Thượng Thích Tâm Gî́c (Bắc), Cố Hịa Thượng Thích Thiên Ân (Trung), Thượng Tọa Thích Quang Minh (Nam).

Kế tục theo đĩ cĩ các: Cố Hịa Thượng Thích Thanh Kiểm, Cố Hịa Thượng Thích Mãn Gî́c, Cố Hịa Thượng Thích Thiền định, rồi Hịa Thượng Thích Trí Tâm, Hịa Thượng Thích Trí Quảng, Hịa Thượng Thích Minh Tâm, Cố Hịa Thượng Thích Minh Lễ, Hịa Thượng Thích Minh Tuyền, Cố Hịa Thượng Thích Trí Hiền, Hịa Thượng Thích Trí đức, Thượng Tọa Thích Chơn Minh, Hịa Thượng Thích Chơn Thành, Hịa Thượng Thích Nguyên đạt, Hịa Thượng Thích Như điển, Cố Thượng Tọa Thích An Thiên, Hịa Thượng Thích Bảo Lạc, Thượng Tọa Thích Minh Tuấn, Cố Ni Trưởng Thích Nữ Như Chính, Ni Trưởng

Mạn đà La. Ngồi ra cũng cĩ một số quý vị khơng cịn tiếp tục tu nữa như: Gî́o sư Nguyên Hồng, Gî́o sư Long Nguyệt, Gî́o sư Lâm Như Tạng, Thầy Gî́c Thiện v.v… Kể ra trước năm 1975 chư Tăng Ni đi du học ở Nhật nhiều nhất so với các nước khác như Ấn độ, Tích Lan, Hoa Kỳ và đài Loan. đây là nhân tố lúc ban đầu của Gî́o Hội. Sau năm 1975 tuy Gî́o Hội gặp rất nhiều khĩ khăn trên mọi lãnh vực; nhưng số Tăng Ni ra ngoại quốc du học rất nhiều; sau khi thành tài, cũng như lớp đi trước của chúng tơi, họ cĩ người ở lại ngoại quốc và cĩ nhiều vị trở lại Việt Nam để làm việc cho Gî́o Hội.

Cố Hịa Thượng Thích Tâm Gî́c sau khi tốt nghiệp Cao Học Phật Gî́o tại Nhật, Ngài về lại Việt Nam làm Gî́m đốc Nha Tuyên Úy Phật Gî́o từ năm 1963 và sáng lập Trung Tâm Nhu đạo Quang Trung cũng như khai sơn Chùa Vĩnh Nghiêm tại Sàigịn. Năm 1973 Ngài đã viên tịch tại Việt Nam; nhưng những mơn sinh Nhu đạo tại Quang Trung thuở ấy với Ngài, bây giờ vẫn cịn nhiều người đang mở trường dạy Nhu đạo cho người Việt Nam và người ngoại quốc ở các quốc gia Âu Mỹ khơng phải là ít. Riêng Cố Hịa Thượng Thích Thiên Ân là một vị Thầy rất đặc biệt. Vì đây là vị Tăng Sĩ Việt Nam đầu tiên tốt nghiệp Tiến Sĩ tại đại Học Waseda, Tokyo vào năm 1964 Ngài đã về nước. Ngài đã dạy Thiền và Phật học tại đại Học Vạn Hạnh Sàigịn cho đến năm 1966. Kể từ năm nầy trở đi, Ngài làm thỉnh giảng viên của các đại Học tại Hoa Kỳ. Những năm tháng đầu tiên Ngài đến Hoa Kỳ dạy Thiền Học cho người Mỹ. Mãi cho đến bây giờ vẫn cịn những người Tăng sĩ Tây Phương xuất gia thọ giới với Ngài theo truyền thống Phật Gî́o Việt Nam. đĩ là Hịa Thượng Bodhi, Hịa Thượng Ân Từ, Ni Sư Karuna v.v…

đây là những người Mỹ cĩ văn bằng Tiến Sĩ, đã xuất gia và thọ giới với Cố Hịa Thượng Thích Thiên Ân từ những năm đầu khi Ngài đến Hoa Kỳ. Cĩ thể nĩi rằng Cố Hịa Thượng Thích Thiên Ân là người đầu tiên khai sơn Chùa Việt Nam tại Los Angeles và các chùa khác tại Hoa Kỳ kể từ năm 1975. đến năm 1976 Ngài thành lập Viện đại Học đơng Phương (Oriental University) tại Los Angeles và Thiền Viện Quốc Tế. Học trị, đệ tử của Ngài đa phần là người Hoa Kỳ. Bây giờ mỗi lần đi hội nghị hay tham dự Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 334 diễn thuyết ở nơi nào trên thế giới, những Hịa Thượng Bodhi hay Ni Sư Karuna đều khơng ngại ngùng gì với thính chúng và tự giới thiệu mình là đệ tử của Cố Hịa Thượng Thích Thiên Ân và tu tập theo truyền thống Phật Gî́o Việt Nam.

Cố Hịa Thượng Thích Thiên Ân đã viên tịch tại Hoa Kỳ vào năm 1979 ở tuổi đời chưa tới 60 là một mất mát rất to lớn đối với người Phật Tử Việt Nam cũng như người Hoa Kỳ. Hịa Thượng cũng đã để lại một số tác phẩm bằng Anh ngữ như Zen and Buddhism in Vietnam, Japanese Zen v.v… Ngài là một trong những học giả cĩ tên trong tự điển danh nhân thế giới.

Cố Hịa Thượng Thích Mãn Gî́c tức nhà thơ Huyền Khơng. Ngài trước năm 1975 đã làm Khoa Trưởng Phân Khoa Phật Học Viện đại Học Vạn Hạnh Sàigịn, sau đĩ năm 1978 Ngài tỵ nạn sang Pháp và cuối cùng đến Hoa Kỳ để cộng tác với cố Hịa Thượng Thích Thiên Ân và làm Phĩ Viện Trưởng Viện đại Học đơng Phương tại Los Angeles, California Hoa Kỳ. Ngài là một nhà văn, nhà thơ, dịch giả rất nổi tiếng bằng nhiều ngơn ngữ khác nhau như: Nhật ngữ, Anh ngữ, Hán văn và Việt ngữ. Thơ văn và sách vở của Ngài vẫn cịn đĩ. Hậu thế cĩ cơ hội để tham khảo và tưởng niệm về một bậc Thầy vừa là Tăng nhân vừa là thi sĩ nổi tiếng một thời trên thế gian nầy.

Cố Hịa Thượng Thích Thiền định sau khi tốt nghiệp Cao Học Phật Gî́o tại Nhật, Ngài về lại Việt Nam năm 1969, dạy ở đại Học Vạn Hạnh và đại Học Cần Thơ.

đến năm 1975 Ngài tỵ nạn sang Pháp, sáng lập Chùa Pháp Hoa tại Marseille từ năm 1976. Sau khi Ngài viên tịch, vì khơng cĩ đệ tử Tăng xuất gia, cho nên chùa của Ngài sáng lập đã trao quyền cho đệ tử Ni. Tuy Ngài khơng cĩ để lại tác phẩm nào nổi tiếng; nhưng cuộc đời và sự nghiệp hoằng pháp của Ngài tại Pháp, Âu Châu và Mỹ Châu là một tấm gương sáng để cho hậu thế noi chung.

Hịa Thượng Thích Trí Quảng sau khi tốt nghiệp Cao Học tại Nhật, Ngài về lại Việt Nam năm 1973 và Ngài ở lại quê hương mãi cho đến ngày hơm nay (2011). Trong hiện tại Hịa Thượng Thích Trí Quảng là Viện Trưởng Học Viện Phật Gî́o Việt Nam tại Sàigịn và là người chủ trương lấy kinh Pháp Hoa làm tiêu đề chính trong sự gî́o hĩa chúng sanh tại Việt Nam; giống như Ngài Nhật Liên ở Nhật Bản chủ trương vào thế kỷ thứ 13 tại Nhật.

Hịa Thượng Thích Minh Tâm là một trong những vị Thầy đặc biệt. Vì lẽ suốt gần 45 năm xa quê hương Việt Nam, chưa một lần trở lại. Ngài là đệ tử y chỉ của Cố Hịa Thượng đệ Tứ Tăng Thống Thích Huyền Quang. Ngài sang du học tại Nhật vào năm 1968 đến năm 1973, Ngài được Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam

Thống Nhất cử Ngài sang Pháp để thay thế cho Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh. Nhưng Tịa đại Sứ Việt Nam Cộng Hịa lúc bấy giờ khơng cho Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh về lại Việt Nam; nên Hịa Thượng Thích Minh Tâm Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 336 đã ra thành lập Niệm Phật đường Khánh Anh và tờ báo Khánh Anh từ năm 1974 tại Acceuil, Paris, Pháp quốc. Vào lễ vía Quan Thế Âm Bồ Tát 19.2.1979 Chùa Khánh Anh đã chính thức dời về Bagneux và đến ngày 18.5.1995 thì làm lễ đặt viên đá đầu tiên xây chùa Khánh Anh mới tại Evry. Cho đến nay gần 20 năm xây dựng với kinh phí gần 20 triệu đơ-la Mỹ; nhưng vẫn chưa hồn thành. đây là một cơng trình thế kỷ, là một cơng trình cĩ một khơng hai của Phật Gî́o Việt Nam Hải Ngoại ngày nay.

Ngài là chiếc đầu tàu của Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất tại Âu Châu ngay từ những buổi sơ khai và vẫn tiếp tục cho đến ngày hơm nay. Tuy Ngài khơng cĩ một sáng tác nào đặc biệt; nhưng những quan điểm và tư tưởng của Ngài bàn bạc trên các số báo Khánh Anh, sau nầy các đệ tử tập họp lại cũng sẽ trở thành những tác phẩm của Ngài. Bản thân chúng tơi đã làm Tổng Thư Ký cho Ngài từ năm 1972 tại Nhật cho đến nay (2011) đúng 40 năm vẫn chưa một lần gî́n đoạn. Ngài là một người rất kiên tâm trì chí và phải nĩi rằng: Nếu Âu Châu khơng cĩ Ngài lãnh đạo, thì Phật Gî́o tại các quốc gia Âu Châu khơng cĩ được như ngày hơm nay.

Từ những hoạt động năng nỗ đĩ, qua sự giới thiệu của Thượng Tọa Seelawansa, người Tích Lan, đang dạy tại đại Học Wien, Áo quốc, giới thiệu Ngài với Hội đồng Tăng Gî̀ và Chính phủ Tích Lan nên ngày 8 tháng 7 năm 2011 vừa qua Ngài đã nhận được phần thưởng danh dự cao quý nhất của quốc gia nầy đã trao đến Ngài, là người đã cĩ cơng mang ánh sáng Phật Pháp đến cho người Âu Mỹ. đây là danh dự riêng của Ngài và là một niềm hãnh diện chung cho tất cả Phật Tử Việt Nam của chúng ta ở trong cũng như ngồi nước.

Hịa Thượng Thích Bảo Lạc là bào huynh của chúng tơi, đã du học tại Nhật từ năm 1974. đến năm

1980 sau khi tốt nghiệp tại đại Học Komazawa, Ngài sang Sydney, Úc đại Lợi để hành đạo. Năm 1984 bắt đầu xây dựng ngơi Tự viện Pháp Bảo tại Smithfield và đến năm 2001 thành lập thêm Tu viện đa Bảo tại Capelltown (cũ) và Blue Mountains (mới). Song song với việc xây chùa, độ đệ tử xuất gia và tại gia Ngài đã sáng tác, dịch thuật, làm thơ, biên khảo cho đến nay cũng gần 40 tác phẩm bằng nhiều ngơn ngữ khác nhau.

Ngồi ra Hịa Thượng cũng là người sáng lập báo Pháp Bảo từ năm 1981 đến nay. đây là một trong những tờ báo Phật Gî́o sống lâu nhất nhì tại hải ngoại nầy. Về tư tưởng và cách tu hành của Ngài, quý vị cĩ thể tìm đọc các sách vở của Ngài để hiểu biết tường tận hơn.

Hịa Thượng Thích Như điển, về cá nhân chúng tơi, thiết nghĩ khơng cần phải viết nhiều. Quý vị cĩ thể xem sách hoặc đọc trên Internet sẽ rõ; nhưng cũng cĩ điều cần phải nĩi. Vì nếu bây giờ khơng viết, ngày sau những người sao chép lại, chưa hẳn đã đúng với ý của tác giả. Trong 60 tác phẩm mà tơi đã sáng tác, dịch thuật, biên khảo từ năm 1974 đến nay (2011) bằng nhiều ngơn ngữ như: Việt, Anh, Hán văn, Nhật, đức ngữ cũng như hằng trăm bài viết khác gồm đoản văn, dịch thuật, tùy bút v.v… đã đăng trên báo Viên Gî́c hay các báo khác cũng là những tư tưởng chủ đạo của chính Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 338 mình. Tư tưởng của tơi được tĩm gọn trong một số pháp ngữ như sau:

“Con nguyện mình là một dịng sơng, chuyên chở những trong đục của cuộc đời và con xin nguyện mình làm mặt đất để hứng chịu những sạch nhơ của nhân thế”.

Hoặc: “Sự học nĩ khơng làm cho người ta giải thốt; nhưng muốn mở cánh cửa giải thốt kia khơng thể thiếu sự tu và sự học được”.

Hay: “Ngày xưa các vị Thiền Sư đa phần tu trên núi, tối đến khơng cĩ đèn; nhưng hào quang của họ sáng rực một phương trời sau khi đã chứng đạo. Cịn bây giờ chúng ta tu học đa phần sự rực sáng ấy đều nhờ đèn điện; trong khi nhìn người tu nào cũng chưa được tự sáng như người xưa”.

Sau nầy nếu tơi đã ra đi; xin nhắc lại một điều chính yếu qua những pháp mơn mà tơi đã hành trì để làm gương cho những người kế tục.

Tơi khơng sáng lập ra một tơng phái mới nào cả, mà tơi chỉ thực hành Phật Gî́o truyền thống. Nghĩa là chư Tổ đã sắp đặt như thế nào; tơi vẫn theo như thế để hành trì theo Thiền Mơn quy cũ; mỗi ngày 2 thời cơng phu sáng tối; nhất là thời Kinh Lăng Nghiêm vào mỗi sáng mai. Kể từ khi xuất gia năm 1964 đến nay (2011) cũng gần 50 năm rồi, mỗi sáng tơi vẫn hành trì miên mật

Thần Chú nầy. Ngồi ra lạy kinh văn mỗi chữ mỗi lạy như: Hồng Danh Sám Hối, Ngũ Bách Danh, Tam Thiên Phật Danh, Vạn Phật, Kinh Pháp Hoa, Kinh đại Bát Niết Bàn. Khi lạy mỗi chữ mỗi lạy như vậy, chúng ta cĩ cơ hội để sám hối tự thân và tin sâu vào lời Phật dạy.

Tơi tu theo Pháp mơn Tịnh độ, niệm Phật A Di đà; ngồi tín, hạnh, nguyện ra tơi thực hành Pháp mơn niệm Phật như Ngài Thân Loan dạy để cầu vãng sanh Tịnh độ sau khi lâm chung. Nghĩa là việc niệm Phật khơng phải do tự lực của mình niệm mà được vãng sanh. Sự vãng sanh ấy chính là do Bổn Nguyện Lực của đức Phật A Di đà khiến cho chúng ta thành tựu ước nguyện ấy và đĩ cũng là lời nguyện thứ 18 của Ngài đã phát ra như vậy. Khi mới đến đức, tơi đã chỉ Thiền cho người đức. Vì người đức nào cũng ham học Thiền. Tơi đã dịch quyển Thiền Học của Ngài Yosioka ở Fukushima ra tiếng Việt để hướng dẫn người đức theo lối Thiền Mặc Chiếu của Tào động Tơng Nhật Bản. Nghĩa là khi ngồi Thiền cứ để cho những vọng niệm khởi lên; khơng cần phải tìm cách tránh né những vọng niệm ấy, mà cứ mặc nhiên qû́n chiếu những gì đang xảy ra, từ từ chúng ta sẽ thấy rõ bản thể chơn như và tự tánh; nhưng càng về lâu về dài ngồi tọa thiền ra, tơi lấy câu Phật hiệu làm đầu. Dầu ở bất cứ hồn cảnh nào cũng nhớ đến từ dung và những lời nguyện của đức Phật A Di đà, đặc biệt là những lời nguyện thứ 18, 19 và 20.

Ngày nay nếu cĩ ai đĩ đi lễ bái Chùa Viên Gî́c tại Hannover đức quốc khi gặp người Việt Nam họ sẽ chắp hai tay lại để chào Nam Mơ A Di đà Phật là chuyện đã đành, mà hàng ngàn người đức đến tham dự lễ, họ vẫn biết chào và niệm câu Phật hiệu nầy nữa. Dĩ nhiên Phật

Gî́o tại nước đức cũng mới cĩ mặt chừng 200 năm; nên đây là thời gian quan trọng để cho người đức chọn pháp mơn để tu. Ngay cả các nước Á Châu khác cũng vậy; sau khi Phật Gî́o du nhập vào nước sở tại, ít nhất cũng từ Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 340

300 đến 500 năm sau các Tơng Phái mới được thành hình.

Do tơi là người đến đầu tiên tại xứ đức đối với người Phật Tử Việt Nam và truyền Tịnh độ Tơng cho người đức cĩ lẽ cũng là người đầu. Vì lẽ ở tại đức đa phần theo Thiền Học Nhật Bản hoặc Phật Gî́o Nguyên Thủy hay Kim Cang Thừa. Tuy việc hành đạo tại đây cũng khá vất vả, vì ngơn ngữ, văn hĩa, tập qû́n, tơn gî́o v.v… cái gì cũng mới lạ; nhưng tơi vẫn cố cơng trì chí để mong cho cái rễ của Phật Gî́o được mọc sâu vào mảnh đất nầy. Do vậy quan niệm về Tơn Gî́o của tơi cũng cĩ phần khác với nhiều người khác, vì tơi đang hành đạo tại ngoại quốc, chứ khơng phải tại một quốc gia Phật Gî́o nào đĩ. Tơi quan niệm về Tơn Gî́o cũng giống như những bơng hoa nhiều màu sắc; nếu trong một vườn hoa mà cĩ hoa nhiều màu cùng trổ một lúc thì vườn hoa ấy đẹp đẽ biết bao! Hơn là chỉ cĩ một cành đơn độc đang nở. Do vậy tơi mong rằng: Trong vườn hoa văn hĩa của Tơn Gî́o tại xứ đức nầy cũng như vậy, mà

Phật Gî́o sẽ là một bơng hoa sen, mang hương sen thơm ngát từ Á Châu đến đây để hịa quyện cùng với những hoa hồng hoa cúc vốn đã nở từ lâu đời tại đây rồi.

Chính nhờ những hoạt động từ bên trong lẫn bên ngồi đối với người Việt cũng như người đức; người Âu cũng như người Mỹ nên vừa qua vào ngày 8 tháng 7 năm 2011, qua sự giới thiệu của Thượng Tọa Seelawansa người Tích Lan đang dạy tại đại Học Wien, Áo Quốc; nên

Hội đồng Tăng Gî̀ và Chính phủ Tích Lan đã trao tặng bằng danh dự cao quý nhất cho chúng tơi và Hịa Thượng Thích Minh Tâm là những người cĩ cơng mang ánh sáng gî́o lý Phật Gî́o đến với người Âu Mỹ. đây khơng phải là bằng Tiến Sĩ danh dự. Vì bằng Tiến Sĩ danh dự chỉ cĩ Viện Trưởng của một Viện đại Học trao, mà đây là bằng tưởng thưởng của một quốc gia cho một Tăng Sĩ ngoại quốc cĩ cơng với đạo Phật.

Buổi lễ đặt dưới quyền chủ tọa của vị Tăng Trưởng của Tăng Gî̀ Tích Lan, Thủ Tướng, Phĩ Thủ Tướng chính phủ; vị Chủ tịch Hội Phật Gî́o Tích Lan và hằng trăm chư Tăng học giả, cư sĩ nổi tiếng đến để tham dự lễ nầy tại Hội Trường Lễ Tân của chính phủ vào lúc 16 giờ chiều ngày 8 tháng 7 năm 2011 vừa qua. Về phía Việt Nam cĩ chư Tăng đại diện từ Tổ đình Chúc Thánh Hội An, chư Tăng đang du học tại Ấn độ, Ban Biên Tập Báo Viên Gî́c ở đức, Thụy Sĩ, đan Mạch cùng những khách của Hịa Thượng Thích Minh Tâm đến từ Trung Hoa và Pháp. Về những diễn tiến chi tiết của buổi lễ nầy, quý vị cĩ thể xem trên báo Viên Gî́c số 185 phát hành vào tháng 10 năm 2011 và báo Khánh Anh xuất bản tại Pháp, số 89 -

Bản Tin tháng 10 năm 2011.

Riêng phần cá nhân chúng tơi chỉ mong rằng những ngày cịn lại trên cuộc đời nầy sẽ mang tình thương đến cho mọi người, khơng phân biệt màu da, chủng tộc, ngơn ngữ và dùng trí tuệ của Phật Gî́o để qû́n xét nội tâm và từ đĩ sẽ làm lợi lạc cho mình và cho người ở nhiều hình thức và lãnh vực khác nhau.

Phật Gî́o thời kỳ đầu của người Âu Mỹ 342