Tư Tưởng Tịnh Độ Tông

B.- Ngài Thiền Tâm và tư tưởng Tịnh độ

Năm 1979 tơi chủ trương xuất bản báo Viên Gî́c và cho đến nay 2011, trải qua gần 33 năm, Viên Gî́c đã ra được 6 số bộ cũ của năm 1979-1980 và bắt đầu từ năm 1981 đến nay ra bộ mới khổ A4 gồm 100 trang đánh máy và đã xuất bản đến số 186. Mỗi năm ra 6 số và mỗi lần phát hành độ 5.000 đến 6.000 số, gởi đi 42 nước trên thế giới. Riêng số Xûn mỗi năm cĩ số lượng in nhiều hơn và số trang cũng gấp đơi số thường. đây là một trong những tờ báo Phật Gî́o ở ngoại quốc cĩ số phát hành nhiều và sống lâu đời nhất.

Ban đầu chúng tơi rất khan hiếm bài vở. Vì lẽ cái gì cũng mới mẻ; nên phải viết thư xin bài; hay cĩ ai đĩ quen biết cũng gợi ý để cho họ viết bài đĩng gĩp cho Viên Gî́c. Ban Biên Tập thuở ban đầu chỉ cĩ một vài người và năm nay kỷ niệm 33 năm Báo Viên Gî́c, số người cộng tác trực và gî́n tiếp cho Báo Viên Gî́c đã lên đến hằng trăm. Do vậy bài vở rất dồi dào, súc tích.

Thuở ban đầu Viên Gî́c chỉ trích đăng những bài gî́o lý thuộc về đạo Phật; một vài bài viết về quê hương và một ít tin tức của Gî́o Hội ở trong cũng như ngồi Tịnh độ Tơng của Việt Nam 416 nước.; nhưng sau nầy khi Viên Gî́c được nhiều người đọc ủng hộ thì Viên Gî́c chia ra nhiều mục rõ ràng như: Thư Tịa Soạn, mục về Tơn Gî́o, mục về sáng tác thơ văn, tùy bút, trang tiếng đức, trang Thiếu Nhi, Tin Thế Giới, Tin Việt Nam, trang Y Học, Hộp Thư Viên Gî́c, Phương Danh Cúng Dường, Cáo Phĩ, Tin Vui v.v… Một Ban Biên Tập đã hình thành và vị nào cĩ trách nhiệm cho phần của mình thì lo cho phần ấy. Riêng tơi vừa làm Chủ Nhiệm và vừa phải lo phần Tơn Gî́o cho tờ báo; nên tơi đã đi tìm sách vở để cĩ đăng hằng kỳ. May sao lúc ấy, độ năm 1981, 82, 83, 84 tơi đã trích đăng “Lá Thư Tịnh độ” của Liên Du và nhiều độc giả rất thích về mục nầy. Trong thời gian ấy báo Viên Gî́c cũng gởi đến cho các trại tỵ nạn tại đơng Nam Á Châu để cho đồng bào Việt Nam chờ đi định cư tại các nước thứ ba cĩ cơ hội đọc. Một hơm tơi nhận được một lá thư từ đảo gởi qua, cho biết là cĩ dịp đọc được báo Viên Gî́c và cĩ xem qua mục “Lá Thư Tịnh độ” của Liên Du và Thầy Hải Quang xưng là cháu của Hịa Thượng Thiền Tâm. Cịn sách ấy nhan đề là “Long Thơ Tịnh độ” chứ khơng phải là “Lá Thư Tịnh độ”. Tơi đọc vậy thì biết vậy, chứ thật ra trước khi tơi đi du học Nhật Bản vào năm 1972 cũng chưa cĩ dịp gặp Ngài Thiền Tâm ở Việt Nam; nên đã chẳng rõ biết bút hiệu của Ngài. Từ đĩ về sau Viên Gî́c đã cho đăng hết tập sách nầy. đây là cái duyên ban đầu để chúng tơi biết về Hịa Thượng Thích Thiền Tâm.

Sau nầy cĩ đọc những sách dịch của Ngài như:

“Tịnh độ Thập Nghi Luận”; “Niệm Phật Thập Yếu; “Kinh Niệm Phật Ba La Mật” v.v… và nhất là sau nầy Thượng Tọa Hải Quang đã đến Hoa Kỳ, trú tại chùa Pháp Hoa ở Arizona thì cĩ liên lạc nhiều hơn và đã nhận được nhiều sách vở in lại của Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm cho Thư Viện chùa Viên Gî́c Hannover. Thuở ấy và ngay cả bây giờ, đây là những tài liệu rất quý gî́ bằng Việt ngữ để cho những ai tu theo pháp mơn Tịnh độ cĩ tài liệu để nghiên cứu.

Trên trang nhà quangduc.com cĩ đăng Tiểu Sử và cơng trạng của Ngài; tiện đây tơi xin tải đăng để tất cả chúng ta cùng đọc. “Hịa Thượng pháp danh là Thiền Tâm, Pháp hiệu Liên Du, Pháp tự Vơ Nhất, quý danh Nguyễn Nhựt Thăng, xuất gia vào năm Ất Dậu (1945) với đại Lão Hịa Thượng Thích Thành đạo tại chùa Sắc Tứ Linh Thứu (Xồi Hột, Mỹ Tho) thuộc dịng Lâm Tế Chánh Tơng đời thứ 43.

Hịa Thượng sanh vào năm Ất Sửu (1925) tại xã

Bình Xûn, quận Hịa đồng, tỉnh Gị Cơng (hiện nay là tỉnh Tiền Giang). Thân phụ là Cụ Ơng Nguyễn Văn Hưng, thân mẫu là Cụ Bà Gî́c Ân Trần Thị Dung. Ngài là người con trai thứ ba trong số bốn con trai của gia đình. Năm 1948 thọ giới Sa Di; năm 1950 thọ Cụ Túc giới tại giới đàn “Ấn Quang “ Sàigịn.

Năm 1951 Ngài hồn tất chương trình Trung đẳng Phật Học tại Phật Học đường Liên Hải và Ấn Quang.

Năm 1954 Ngài hồn tất Cao đẳng Phật Học tại Phật Học đường Nam Việt với hạng “tối ưu”.

Năm 1955-1964 Ngài nhập thất tịnh tu qua các trụ xứ tại Cái Bè (Mỹ Tho) và Vang Quới (Bến Tre).

Năm 1964 Ngài tûn lệnh triệu hồi của Gî́o Hội, Ngài trở về Sàigịn đảm nhận việc thành lập và giữ chức Tịnh độ Tơng của Việt Nam 418 vụ Gî́m đốc viện “Cao đẳng Chuyên Biệt Phật Học” tại An Dưỡng địa, Phú Lâm (tức là Chùa Huệ Nghiêm hiện nay). đồng thời Ngài phụ trách Phân khoa Phật Học tại đại Học Vạn Hạnh (Gî́o Sư dạy Duy Thức học). Cũng như làm Gî́o Thọ sư tại các Ni Trường Dược Sư, Từ

Nghiêm.

Năm 1967 Hịa Thượng về đại Ninh kiến lập Hương Quang tịnh thất, chuẩn bị ẩn tu.

Năm 1968 Hịa Thượng chính thức hồn trả chức vụ lại cho Viện Hĩa đạo, về hẳn tại Ấp Phú An, xã Phú Hội, huyện đức Trọng, tỉnh Lâm đồng, bế quan tịnh tu.

Năm 1970-1974 qua sự tha thiết thỉnh cầu của tứ chúng, Ngài tạm thời ra thất, kiến lập Hương Nghiêm Tịnh Viện (cho chư Tăng) và Phương Liên Tịnh Xá (cho chư Ni). Mở khĩa tu học “Tịnh độ Chuyên Biệt” tại 2 đạo tràng nầy trong 3 năm liên tiếp.

Năm 1975-1992 Hịa Thượng hồn tồn viễn ly với bên ngồi, bế quan tịnh tu “vơ thời hạn”. Ngài dự biết trước ngày giờ vãng sanh hơn 6 tháng. đến 4 giờ sáng ngày 21 tháng 11 âm lịch năm Nhâm Thân (1992) Hịa Thượng cho gọi Thị Giả và cũng là Trưởng Tử của Hịa Thượng là Ni Sư Thích Nữ Thanh Nguyệt, triệu tập các mơn đồ, pháp quyến vào trong tịnh thất hộ niệm.

đúng 6 giờ 15 phút sáng Ngài lưu lại bài kệ sau cùng và an nhiên thị tịch ngay trên bản tọa (chỗ ngồi).

Ngài hưởng thọ tuổi đời 68 và Tăng lạp 48; hạ lạp 42.

Ngài là một bậc Cao Tăng đắc đạo và được vãng sanh về Cực Lạc trong thời cận đại nầy. Ngồi các cơng nghiệp Tịnh độ ra, Hịa Thượng cịn cĩ lưu lại một hạt “ngũ sắc Kim Cang nha xỉ xá lợi” (một răng cấm 5 màu cịn nguyên vẹn cứng như kim cương, được bảo tồn kỹ lưỡng).

Hịa Thượng đã lưu lại cho đời một số kinh sách (đại lược như sau):

A.- Phẩm dịch:

- đại Bi Tâm đà La Ni kinh - Qû́n Vơ Lượng Thọ kinh

- đại Nhựt kinh - Hương quê Cực Lạc - Tịnh độ Thập Nghi Luận - Thiện ác Nhân quả Báo ứng kinh - Nhân quả Lûn hồi tạp lục ký - Tam Bảo cảm ứng yếu lược lục

- Lá Thư Tịnh độ - Niệm Phật Ba La Mật kinh - Liên Tơng Thập Tam Tổ

- Tịnh độ Hoặc Vấn B.- Soạn Thuật: - Duy Thức học cương yếu - Phật học tinh yếu (1, 2,3)

Tịnh độ Tơng của Việt Nam 420 - Tịnh học tân lương (1, 2, 3) - Niệm Phật Thập Yếu - Mấy điệu sen thanh (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7)

- Tây phương Nhật khĩa - Tịnh độ Pháp Nghi - Mật Tạng Phật Gî́o Việt Nam - Niệm Phật Tam Muội - Những Ngày Chay …

Riêng quyển “Niệm Phật Thập Yếu” được xem như là quyển sách gối đầu - hoằng dương Tịnh độ cĩ gî́ trị bậc nhất hiện thời.

C.- Trứ tác:

- Thiền Tâm thi tập (gồm hơn 1.000 bài thơ đạo đủ các thể loại) - Ẩn tu ngẫu vịnh, bá bát thi (108 bài “Vịnh ẩn tu”).

Hịa Thượng là một vị đại Tơn Sư hoằng dương cả hai pháp mơn Tịnh độ cùng Mật Tơng lừng lẫy nhất của Phật Gî́o Việt Nam thời hiện đại…”. đọc qua Tiểu Sử của Ngài chúng ta thấy được những điểm chính yếu như sau: điểm thứ nhất là trong 48 năm xuất gia hành đạo của Ngài, Ngài đã dành ra 3 lần tịnh tu nhập thất, tất cả là 20 năm. Lần thứ nhất 10 năm; kể từ năm 1955-1964. Lần thứ 2 ba năm từ năm 1968 đến 1970 và lần thứ 3 Ngài đã quyết bế quan vơ thời hạn trong thời gian 7 năm kể từ 1975 đến năm 1992.

Gần phân nửa đời tu, Ngài đã ở trong thất. Chắc chắn đây là thời gian Ngài tịnh tu, dịch kinh, viết sách, hạ thủ cơng phu, cho đến ngày viên mãn. Nếu Ngài khơng cĩ 20 năm trong thất ấy, chúng ta ngày nay chắc khơng được lợi lạc gì nhiều. Vì chính cơng hạnh tu hành của Ngài cũng như những sáng tác của Ngài là một gî́ trị tâm linh cao cả, khĩ gì cĩ thể sánh được.

Thứ hai là Ngài đã chuyên tu về pháp mơn Tịnh độ;

cho nên những kinh điển Ngài phiên dịch từ chữ Hán đều cĩ liên quan đến Pháp nầy. Ngay cả những sáng tác, soạn thuật, Ngài cũng đã chọn những danh từ đều cĩ liên hệ với hoa sen, cũng như cảnh giới Tây Phương Cực

Lạc.

Thứ ba là Ngài khơng từ nan trọng trách Gî́o Hội đã giao phĩ để dạy dỗ Tăng Ni, Phật Tử và tạo lập đạo tràng để cho Tăng Ni cĩ nơi tu học.

đây cĩ thể gọi là ba trách vụ chánh, khi hành hạnh Bồ Tát ở thế giới khĩ độ nầy, Ngài đã ra tay tế độ quần sanh để đến ngày viên mãn, Ngài đã biết trước được giờ ra đi cả 6 tháng và cịn lưu lại xỉ nha xá lợi nữa. Sau khi Ngài viên tịch cĩ người đệ tử hiệu là Bảo đăng ở Hoa Kỳ cĩ ghi lại những điều cảm ứng và hành trạng của Ngài trong sách “Vơ Nhất đại Sư”. Nếu quý vị nào cần tham khảo, xin vào mạng để truy cập.

Theo Tiểu Sử của Ngài như trên đã cho biết, chúng ta tìm hiểu về quyển “Niệm Phật Thập Yếu” được xem là sách gối đầu giường cho những người tu Tịnh độ. Vậy Tịnh độ Tơng của Việt Nam 422 chúng ta hãy dành thời gian đi vào nội dung của sách như sau:

LỜI PHI LỘ Bản thảo quyển nầy vừa viết xong, cĩ vài ba đại đức hỏi mượn lûn phiên nhau xem, rồi cật vấn:

- Chúng tơi thấy chư vị hoằng dương về Thiền Tơng, dường như cĩ ý bài xích Tịnh độ. Chẳng hạn như trong quyển “Sáu Cửa Vào động Thiếu Thất” cĩ câu: Niệm Phật tụng kinh đều là vọng tưởng. Cịn trong đây lại bảo: Mơn Tịnh độ hợp thời cơ, gồm nhiếp ba căn, thơng cả Thiền, Gî́o, Luật, Mật. Xem ra cũng dường như cĩ ý cho rằng Tịnh độ là độc thắng, sự việc ấy như thế nào ?

đáp: Khơng phải thế đâu. Mỗi mơn đều cĩ tơng chỉ riêng. Các bậc hoằng dương tùy theo chỗ lập pháp của mình, bao nhiêu phương tiện thuyết gî́o đều đi về những tơng chỉ ấy. Như bên Thiền lấy: Chỉ thẳng lịng người, thấy tánh thành Phật, làm Tơng chỉ. Tịnh độ mơn lấy: Một đời vãng sanh, được bất thối chẳng làm tơng.

Bên Hoa Nghiêm lấy: Lìa thế gian, nhập pháp giới làm tơng. Thiên Thai gî́o lấy: Mở, bày, trung đạo làm tơng. Pháp Tướng mơn lấy: Nhiếp mơn pháp về Chân Duy Thức làm tơng. Mật Gî́o lấy: Tam mật tương ưng, tức thân thành Phật làm tơng. Và Luật mơn lấy: Nhiếp thân ngữ ý và Thi La tánh (giới tánh) làm tơng.

Cho nên lời nĩi bên Thiền ở trên, khơng phải bác Tịnh độ, hay bác niệm Phật tụng kinh, mà chính là phá sự chấp kiến về Phật và Pháp của người tu. Nếu niệm Phật và tụng kinh là thấp kém, sai lầm, tại sao từ đức Thế Tơn cho đến chư Bồ Tát, Tổ Sư đều ngợi khen khuyên dạy tụng kinh niệm Phật ? Nên biết, Vĩnh Minh Thiền Sư, tương truyền là hĩa thân của Phật A Di đà, mỗi ngày đều tụng một bộ Pháp Hoa. Lại, Phổ Am đại Sư cũng nhân tụng kinh Hoa Nghiêm mà được ngộ đạo. Sự thuyết gî́o của Tịnh độ cũng thế, khơng phải bác bỏ phái Thiền Tơng, chỉ nĩi là chỗ đặc sắc thiết yếu của bản mơn, để cho học giả suy xét tìm hiểu sâu rộng thêm, mà tùy thích tùy cơ, chọn đường thu nhập.

Lại, mỗi mơn tuy tơng chỉ khơng đồng, nhưng đều là phương tiện dẫn chung về Phật tánh. Như một đơ thành lớn cĩ 8 ngõ đi vào, mà ngõ nào cũng tập trung về đơ thị ấy. Các tơng đại khái chia ra làm hai, là Khơng mơn và Hữu mơn. Khơng mơn thì phương tiện lý tánh đi vào. Hữu mơn từ phương tiện sự tướng đi vào. Nhưng đi đến chỗ tận cùng thì dung hội tất cả. Sự tức lý, lý tức sự;

tánh tức tướng, tướng tức tánh. Nĩi cách khác: Sắc tức là khơng, khơng tức là sắc; khơng và sắc chẳng khác nhau. Cho nên khi xưa cĩ một vị đại Sư tham thiền ngộ đạo; nhưng lại mật tu về Tịnh độ. Lúc lâm chung Ngài lưu kệ phĩ chúc cho đại chúng, rồi niệm Phật vãng sanh.

Một vị Thiền giả bỗng lên tiếng hỏi: Cực lạc là cõi hữu vi, sao Tơn đức lại cầu về làm chi ? đại Sư qû́t bảo: Ngươi nĩi vơ vi ngồi hữu vi mà cĩ hay sao ? Thiền giả nghe xong chợt tỉnh ngộ. Thế nên Thìền và Tịnh đồng về một mục tiêu. Hữu mơn cùng Khơng mơn tuy dường tương hoại mà thật ra tương thành cho nhau vậy.

đến khi nĩi: Tịnh độ hợp thời cơ, gồm nhiếp ba căn và thơng cả Thiền, Gî́o, Luật, Mật chính là lời khai thị của chư cổ đức như: Liên Trì, Triệt Ngộ, Ngẫu Ích, Kiên Tịnh độ Tơng của Việt Nam 424

Mật. Các đại Sư nầy là những bậc long tượng trong một thời, sau khi tham thiền ngộ đạo, lại xưng minh về lý mầu của Tịnh độ pháp mơn. Như Triệt Ngộ đại sư, trong tập Ngũ Lục bảo rằng: Một câu A Di đà, tâm yếu của Phật ta. đọc qû́n suốt 5 thời, ngang gồm thâu 8 gî́o. Và Kiên Mật đại sư sau khi qû́n sát thời cơ, trong Tam đại Yếu cũng bảo: đời nay tham thiền chẳng nỡ khơng kiêng Tịnh độ, phịng khi chưa chứng đạo bị thối chuyển, há chẳng kinh sợ lạnh lịng? Một câu A Di đà, nếu khơng phải là bậc thượng căn, đại triệt, đại ngộ, tất khơng thể hồn tồn đề khởi. Nhưng với câu nầy, kẻ hạ căn tối ngu vẫn chẳng chút chi kém thiếu. Thế nên, thuốc khơng quý tiện, lành bệnh là thuốc hay; pháp chẳng thấp, hợp cơ là pháp diệu. Tịnh độ với Thiền Tơng thật ra chẳng thấp cao hơn kém. Nhưng luận về căn cơ, thì Thiền Tơng duy bậc thượng căn mới cĩ thể được lợi ích; cịn mơn Tịnh độ thì gồm nhiếp cả ba căn, hạng nào nếu tu cũng đều dễ thành kết quả. Luận về thời tiết thì thời mạt pháp nầy, người trung, hạ căn nhiều, bậc thượng căn rất ít. Nếu muốn đi đến thành quả giải thốt một cách chắc chắn, tất phải chú tâm về Tịnh độ pháp mơn. đây do bởi lịng đại bi của Phật, Tổ; vì qû́n thấy rõ thời cơ muốn cho chúng sanh sớm thốt nỗi khổ lûn hồi; nên trong các kinh luận đã nhiều phen nhắc nhở. điều nầy là một sự kiện rất quan yếu và hết sức xác thật.

Tuy nhiên, như trong kinh nĩi: Chúng sanh sở thích và tánh dục cĩ muơn ngàn sai biệt khơng đồng, nên chư

Phật phải mở vơ lượng pháp mơn mới cĩ thể thâu nhiếp hết được. Vì vậy Tịnh độ tuy hợp thời; song chỉ thích ứng một phần, khơng thể hợp với sở thích của tất cả mọi người, nên cần phải cĩ Thiền Tơng và các mơn khác để cho chúng sanh đều nhờ lợi ích và Phật Pháp được đầy đủ sâu rộng. Cho dù đã tùy căn cơ, sở thích của mình mà chọn mơn Tịnh độ, thâm ý của Tác Giả vẫn mong cho Thiền Tơng và các mơn khác được lan truyền rộng trên đất nước nầy. Cịn những mơn khác, nếu đem lại cho chúng sanh dù một điểm lợi ích nhỏ nhen nào, bút giả cũng xin hết lịng tùy hỷ. Tĩm lại, Hữu mơn và Khơng mơn nĩi chung, Thiền Tơng và Tịnh độ nĩi riêng, đồng cùng đi về chân tánh. Tuy hai mà một, đều nương tựa để hiển tỏ thành tựu lẫn nhau và cũng đều rất cần cĩ mặt trên xứ Việt Nam, cho đến cả thế giới.

Mấy vị đại đức sau khi nghe xong đều tỏ ý tán đồng. Nhân tiện, bút giả lại trần thuật bài kệ của Tây Trai lão nhơn để kết luận và chứng tỏ người xưa cũng đã từng đồng quan điểm ấy:

Tức tâm là độ lý khơng ngoa Tịnh khác Thiền đâu, vẫn một nhà Sắc hiển trang nghiêm miền diệu hữu Khơng kiêm vơ ngại cõi hằng sa Trời Tây sáng đẹp màu châu ngọc Nguyện Phật bao la đức hải hà Ngoảnh lại đường tu, ai sớm tỉnh ?

Nỗi thương ác đạo mỗi vào ra Thích Thiền Tâm cẩn chí Tịnh độ Tơng của Việt Nam 426 đây là lời tựa của cuốn „Niệm Phật Thập Yếu“. Cuối lời tựa khơng để năm tháng; nhưng ở „Lời sau cùng“ của sách thì ghi là Ngày Phật đản 2515. Tức cách đây 40 năm (2555-2515) nghĩa là sách nầy được viết và in hồn thành năm 1971. đây là quyển sách tương đối quan trọng. Vì là thời gian thứ 2 sau 13 năm nhập thất tất cả của cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm. Trong lời tựa nầy chúng ta thấy rõ rằng: Ngài chọn pháp mơn Tịnh độ là chánh; nhưng những pháp mơn khác, Ngài vẫn dung hịa để đi đến một điểm chung là gî́c ngộ và thốt ly sanh tử lûn hồi. điều nầy cũng dễ hiểu thơi. Vì thuở ấy vào năm 1971, 1972 Việt Nam chúng ta bị chiến tranh loạn lạc, Thiền Tơng đang trong thời kỳ khơi phục lại và Mật Tơng cũng vậy. Do đĩ Ngài khơng muốn làm phật lịng những pháp hữu của Ngài đương đại; cho nên mới trung dung như vậy; nhưng nếu chúng ta nhìn lịch sử phát triển Tịnh độ Tơng của Trung Hoa thời đường hay Tịnh độ Tơng Nhật Bản thời Ngài Thân Loan thì khác hẳn. Các vị đạo Sư là Tổ Sư Tịnh độ chủ trương phát triển khơng ngừng nghỉ, đến điểm cao tột của Tịnh độ, khiến cho các Tơng Phái khác ganh tị nên mới tấu lên triều đình (Nhật); do vậy Tịnh độ Tơng phải điêu đứng một thời vào thế kỷ thứ 13 (xin xem chương về Ngài Thân Loan và Ngài Pháp

Nhiên). Từ đĩ các vị đạo Sư nầy chủ trương rõ ràng rằng: Thiền là Thiền; Tịnh là Tịnh. Chứ khơng cĩ cái chung được. Chủ trương như thế nĩ cũng cĩ cái lý do của nĩ; nhưng xin thưa, mỗi người sinh ra trong đời nầy tùy theo trong từng thời gian hiện thế để mang đạo vào đời; cho nên quý Ngài mới phương tiện nĩi ra những điều như thế. Vậy thì đúng, sai nĩ chỉ cĩ tính cách tương đối và tuyệt nhiên khơng cĩ vấn đề tuyệt đối qua nhận thức trên.

Sau đây là mục lục chi tiết tử độ Chương 1: Niệm Phật phải vì giải thốt sanh

Mục A. Mơn Tịnh độ, một pháp hợp thời cơ Tiết 1. Bắc Phương Phật Gî́o với nhân duyên Tịnh

Tiết 2. Những huyền ký về Tịnh độ Tiết 3. Sự chuyển hướng từ Thiền sang Tịnh

Mục B. Mơn Tịnh độ với vấn đề sanh tử Tiết 4. Niệm Phật thế nào mới hợp với bản ý của

Phật ?

Tiết 5. Tám mối khổ lớn Mục C. Biết khổ phải ý thức đến sự giải thốt

Tiết 6. Qû́n về sự khổ lûn hồi Tiết 7. Muốn sớm thốt khổ, nên tu Tịnh độ

Chương 2: Niệm Phật phải phát lịng Bồ đề

Mục A. Luận về Bồ đề tâm Tiết 8. Ý nghĩa của Bồ đề tâm Tịnh độ Tơng của Việt Nam 428 Tiết 9. Bồ đề tâm với mơn Tịnh độ

Mục B. Những cơng hạnh của Bồ đề tâm Tiết 10. Làm thế nào để phát lịng Bồ đề Tiết 11. Những huấn thị về Bồ đề tâm

Mục C. Ba sự kiện thiết yếu đối với Bồ đề tâm Tiết 12. đường sanh tử nhiều nguy hiểm Tiết 13. Cầu giải thốt ngay trong hiện kiếp Tiết 14. Làm thế nào để thành mãn Bồ đề tâm

Chương 3: Niệm Phật phải dứt trừ lịng nghi Mục A. Lịng tin cửa vào Tịnh độ Tiết 15. Sự trọng yếu của lịng tin Tiết 16. Những điều làm giảm phá niềm tin

Mục B. Giải thích các điều nghi Tiết 17. Những mối nghi thơng thường về Tịnh độ Tiết 18. Những mối nghi thiệp lý Tiết 19. Những mối nghi căn cứ theo Kinh điển Tiết 20. Cần phá lối chấp nhị biện sanh Chương 4: Niệm Phật phải quyết định nguyện Mục A. Nguyện thiết, động lực chánh của sự vãng

Tiết 21. Tánh cách trọng yếu của sự phát nguyện Tiết 22. Kinh văn khuyên phát nguyện Tiết 23. Thử xét qua những tâm nguyện cầu vãng sanh Vân Mục B. Giới thiệu lời văn phát nguyện của tiền nhơn Tiết 24. Văn phát nguyện của Ngài Liên Trì và Từ

Tiết 25. Phát nguyện cần phải khẩn thiết

Chương 5: Niệm Phật phải hành trì cho thiết thật vãng sanh Mục A. Mơn niệm Phật với Tứ đoạt và Tứ Hạnh Tiết 26. Hạnh tinh chuyên cũng là điểm khơng thể thiếu Tiết 27. Niệm Phật với Tứ đoạt

Tiết 28. Niệm Phật với Tứ Hạnh Mục B. Khái luận về các phương pháp niệm Phật

Tiết 29. Bốn mơn niệm Phật Tiết 30. Mười phương thức trì danh Tịnh độ Tơng của Việt Nam 430 Mục C. đi vào đường lối thực hành Tiết 31. Bốn mơn Tam Muội Tiết 32. Ba phần hành trì Tiết 33. Cách đối trị hơn trầm tán loạn.

não Chương 6: Niệm Phật phải đoạn tuyệt phiền

Mục A. Lược đàm về tham phiền não Tiết 34. Phương diện khai tâm Tiết 35. đối trị dục nhiễm Tiết 36. đối trị tham vi tế

Mục B. Lược đàm về sân phiền não Tiết 37. Phương pháp đối trị sân Tiết 38. Cách đoạn tuyệt thị phi Tiết 39. Những lời khuyên răn về việc thị phi

Mục C. Lược đàm về si phiền não

Tiết 40. Nĩi chung về nghiệp si Tiết 41. Phải diệt niệm buồn chán Tiết 42. Cách đối trị tổng qû́t Chương 7: Niệm Phật phải khắc kỳ cầu chứng nghiệm Mục A. Nên định kỳ kiết thất Tiết 43. Sự sống chết lớn lao Tiết 44. Ý nghĩa kiết thất Tiết 45. Cách đả thất

Mục B. Quyết định cầu nguyện

Tiết 46. Sự và lý Tiết 47. Sự trì, lý trì Tiết 48. Sự nhứt tâm, lý nhứt tâm

Mục C. Cảnh giới phát hiện

Tiết 49. Nội cảnh giới Tiết 50. Ngoại cảnh giới Tiết 52. Biện ma cảnh

Tiết 52. Các loại ma Chương 8: Niệm Phật phải bền lâu, khơng gî́n đoạn Mục A. Yếu điểm của mơn Tịnh độ Tiết 53. Phải nhớ chí nguyện để tinh tấn Tiết 54. Pháp mơn thốt sanh tử trong một đời Tịnh độ Tơng của Việt Nam 432 Tiết 55. Niệm Phật chớ sợ cười, đừng chờ hẹn

Mục B. Làm thế nào niệm được bền lâu ? Tiết 56. Phải tuần tự tiến tu Tiết 57. Nên cầu tinh thuần, đừng tham nhiều Tiết 58. Chớ để mất phần nhập phẩm

Mục C. Tịnh độ, mơn giải thốt đặc biệt Tiết 59. Niệm Phật, phương pháp dễ tu Tiết 60. Từ tán tâm sẽ đi đến tịnh tâm Tiết 61. Mười phương Tịnh độ và đâu Suất Tịnh độ

Chương 9: Niệm Phật phải an nhẫn các chướng duyên Mục A. Nĩi lược về các duyên khảo Tiết 62. Vài nguyên nhân của các chướng duyên

Tiết 63. Các duyên ma khảo Mục B. Phương thức hĩa giải chướng duyên Tiết 64. Lời khuyên dạy của Cổ đức Tiết 65. Cách giữ vững tâm khơng thối chuyển

Mục C. Những gương về sự an nhẫn Tiết 66. Sự an nhẫn của Cư sĩ Trần Vạn Dật

Chương 10: Niệm Phật phải dự bị lúc lâm chung Mục A. Những dự bị cần thiết cho lúc lâm chung Tiết 67. Dự bị về ngoại duyên Tiết 68. Dự bị về tinh thần

Mục B. Sự khẩn yếu lúc lâm chung Tiết 69. Thỉnh bậc tri thức khai thị Tiết 70. Cách thức trợ niệm

Mục C. điều khẩn yếu sau khi mãn phần Tiết 71. Khi tắt hơi cho đến lúc truy tiến Tiết 72. Những gương được mất về sự trợ niệm

Sách nầy tổng cả là 388 trang, gồm 10 Chương, 28 Mục A, B, C và 72 Tiết. đây là một quyển sách tương đối được Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm hướng dẫn cho hành giả tu theo Pháp mơn niệm Phật người Việt Nam một cách rõ ràng, khúc chiết và hầu như được tổng hợp các tư tưởng của các vị Tổ Tịnh độ Trung Hoa. Dĩ nhiên trong 10 điều cần yếu Niệm Phật để vãng sanh nầy nĩ khơng ra ngồi những gì chư Phật và chư Tổ đã dạy. Vì Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm rất giỏi chữ Hán; cho nên nhờ những sách dịch ấy mà Ngài đã tạo thành tư Tịnh độ Tơng của Việt Nam 434 tưởng của mình. Vả lại trong 20 năm tịnh tu, nhập thất, hành trì ấy; nhất là thời gian từ năm 1975 đến 1992, thời gian 7 năm sau cùng của đời Ngài ở đại Ninh rất quan trọng. Thời gian ấy là thời điểm khĩ khăn nhất về mọi mặt, đã xảy ra trên quê hương Việt Nam của chúng ta; nhứt là về phương diện Tơn Gî́o. Do vậy sự nhập thất, bế mơn “vơ thời hạn” ấy rất cĩ gî́ trị cho việc vãng sanh biết trước giờ ra đi của Ngài.

Ở đây hậu học muốn cần biết một tư tưởng Tịnh độ của Tịnh độ Tơng Việt Nam khác với Tịnh độ Tơng Trung Quốc, Nhật Bản, Tây Tạng như thế nào; nhưng vẫn chưa tìm ra tư tưởng lớn ấy như Ngài Thân Loan, Pháp Nhiên (Nhật), đàm Loan, đạo Xước (Trung Hoa); Thầy của Ngài Tulku Thondrup (Tây Tạng) v.v… Do vậy Việt Nam chúng ta cần phải cĩ một tư tưởng về Tịnh độ đặc biệt như vậy. Tuy nhiên người Phật Tử Việt Nam vẫn lầm rằng: Ngài Thiền Tâm là Sơ Tổ của Tịnh độ Tơng Việt Nam; nhưng nếu kể từ Ngài đàm Hoằng (455) đến Ngài Thiền Tâm (1992), giữa hai Ngài cách xa nhau là 1.537 năm lịch sử. Dĩ nhiên giữa thời gian ấy, nay mai những người tu theo pháp mơn Tịnh độ Việt Nam sẽ tìm ra được những vị khác đã kế thừa và cĩ khai tơng lập gî́o rõ ràng trong khoảng hơn 1.500 năm lịch sử ấy thì lúc bấy giờ việc tơn phong các vị Tổ như Ngài Thiền Tâm cũng khơng muộn.

Dẫu sao đi nữa trong thế kỷ thứ 20, riêng nước Việt

Nam chỉ cĩ Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm là người xiển dương Tịnh độ theo khuơn mẫu của người Trung Quốc ở Việt Nam rất là rõ ràng và thành cơng hết mực.

Nhờ vậy mà hậu thế mới cĩ cơ hội tìm hiểu, tra cứu v.v…

Ba Kinh Tịnh độ vẫn là 3 bản kinh gốc mà các vị Tổ Sư như Ngài Long Thọ, Thế Thân (Ấn độ); đàm Loan, đạo Xước, Thiện đạo (Trung Hoa); Nguyên Tín, Nguyên Khơng Pháp Nhiên, Thân Loan (Nhật Bản) hay Ngài Dodrupchen (TâyTạng) v.v… mỗi vị Tổ Sư của các quốc gia ấy đã rút tỉa ra được những phương pháp tu hay niệm Phật qû́n tưởng cho Phật Tử của họ. Riêng Việt Nam chúng ta chưa thấy được một vị Tổ Sư Tịnh độ nào cĩ được một cái nhìn rõ ràng như vậy, mà hầu như chỉ rập khuơn theo lối cũ của người Trung Quốc. Vì Trung Quốc khơng phải là Việt Nam. Hy vọng chúng ta sẽ tìm được tư tưởng nầy ở những nhà nghiên cứu khác.

Sau đây chúng ta điểm lại “Lời Sau Cùng” của sách Niệm Phật Thập Yếu của Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm đã soạn sách đây 40 năm về trước vậy.

“Người xưa bảo: Trứ thơ nghi tại vãn niên". đây ý nĩi: Viết sách nên đợi lúc tuổi gî̀, tuổi càng lớn càng đầy đủ hiểu biết kinh nghiệm, quyển sách viết ra gî́ trị mới cĩ thể được thành tồn. Bút giả chưa phải tuổi gî̀ mượn chỗ kinh nghiệm cùng sự hiểu biết tất cịn nhiều thiếu sĩt; song vì cấp thiết trong sự lợi tha, lại chẳng biết vơ thường sẽ đến ngày nào, nên gắng gượng xin đem chút ngu thành kiến dâng bày thức giả. đây xin nĩi là trứ tác, song phần lớn đều rút lời trong kinh Phật, ý kiến của chư Cổ đức cùng các bậc thiện tri thức mà gĩp thành. Nên thiết tưởng cũng cĩ thể đem lại lợi ích phần nào cho bạn đọc. Khi xưa Sở Thạch đại Sư cĩ hai câu thi :

Nhơn sanh bá tuế thất tuần hy Vãng sự hồi quan tận gî́c phi !

Tịnh độ Tơng của Việt Nam 436

Lời nầy thốt ra trong lúc Ngài đã thất tuần, ý than: Kiếp người tuy nĩi trăm năm; nhưng sống được 70 tuổi cũng rất ít cĩ.

Và tuổi đời 70 như Ngài khi quay nhìn việc cũ, thấy mình đều lỗi lầm.

Một bậc Cao Tăng mà cịn tự phê kiểm dường ấy, thì hạng người phàm thường sự lầm lỗi biết là bao nhiêu? Cho nên khi bút giả nghĩ mình tội chướng cịn dẫy đầy, tự độ chưa xong mà nĩi đến chuyện khuyên nhắc người, đơi lúc cũng hổ thẹn bàng hồng ngập ngừng khơng muốn viết. Nhưng nghĩ lại danh từ khuyến hĩa thật ra mình chẳng dám giương; nhưng lấy tánh cách người trong biển khổ gắng kêu nhắc đồng bạn cùng vượt qua biển khổ, để mong cho mình nhờ chút ảnh hưởng đĩ tiêu bớt phần nào tội chướng nên mới khơng ngần ngại.

Nhớ lại thuở đời nhà Minh bên Trung Hoa, ơng La điện cĩ soạn bài thi Tỉnh Thế như sau:

Vội vội vàng vàng khổ nhọc cầu Mưa mưa nắng nắng trải xûn thu.

Hơm hơm sớm sớm lo sinh kế, Lãng lãng quên quên thấy bạc đầu.

Thị thị phi phi khơng kết liễu, Phiền phiền não não những bi ưu.

Rành rành rõ rõ một đường đạo Vạn vạn ngàn ngàn chẳng chịu tu.

Lời văn trên tuy thơ sơ, dường như khơng cĩ đạo lý chi sâu sắc; nhưng đã đem tất cả hành vi và chướng nghiệp trong đời sống của kiếp người mơ tả ra rất rõ ràng. Ai cĩ thể tránh khỏi khuơn khổ của bài thi trên đây và cố gắng tu hành, mới gọi là người đi trên đường giải thốt.

Ơng La điện sở dĩ cĩ lời than trên đây, bởi thấy biển tục dễ chìm, đường tu khĩ bước. Trong kinh Tứ Thập Nhị Chương, đức Phật dạy nhơn sanh cĩ 20 việc khĩ :

- Nghèo khổ bố thí là khĩ - Gî̀u sang học đạo là khĩ - Xả thân quyết chết là khĩ

- Xem được kinh Phật là khĩ - Nhịn sắc lìa dục là khĩ - Sanh gặp đời Phật là khĩ - Thấy tốt khơng cầu là khĩ - Bị nhục chẳng giận là khĩ - Cĩ thế khơng ỷ là khĩ - Gặp việc vơ tâm là khĩ - Học rộng nghiên tầm nhiều là khĩ - Trừ bỏ ngã mạn là khĩ - Khơng khinh kẻ chưa học là khĩ - Tâm hành bình đẳng là khĩ - Chẳng nĩi việc thị phi là khĩ - được gặp thiện tri thức là khĩ - Thấy tánh học đạo là khĩ - Tùy duyên độ người là khĩ Tịnh độ Tơng của Việt Nam 438

- Thấy cảnh khơng động là khĩ - Khéo biết dùng phương tiện là khĩ.

Trong 20 điều trên, nơi đây chỉ xin nĩi lược qua ít chi tiết. Như nghèo khổ bố thí là khĩ; bởi nghèo khổ dầu muốn bố thí; nhưng ngặt vì cĩ lịng mà thiếu sức. Nếu gắng gượng bố thí, tất ảnh hưởng đến sự sống của mình; nên mới thành khĩ. Hoặc như gî̀u sang học đạo khĩ; bởi gî̀u sang tu cĩ sức bố thí, song lại bị cảnh dục lạc lơi cuốn, khĩ buơng bỏ thân tâm để tu hành. Sau gặp đời Phật là khĩ, như luận Trí độ nĩi: Ở thành Xá Vệ gồm 9 ức dân mà chỉ cĩ 3 ức người được gặp thấy Phật, ba ức người tuy nghe danh tin tưởng nhưng khơng thấy Phật và 3 ức người hồn tồn khơng được nghe biết cũng khơng được thấy. đức Phật ở tại xứ nầy gî́o hĩa trước sau 25 năm, mà cịn cĩ 3 ức người (tức là 300.000 người) khơng thấy gặp nghe biết, thì những kẻ sanh nhằm đời Phật nhưng vẫn ở cách xa; hoặc sanh trước hay sau khi Phật ra đời, tất cơ duyên gặp Phật hoặc nghe Phật Pháp là điều khơng phải dễ. Nhưng tuy khơng gặp được Phật mà y theo chánh pháp tu hành, thì cũng như gặp Phật. Nếu khơng theo lời Phật dạy, dù ở gần Phật;

vẫn là cách xa. Như khi xưa đề Bà đạt đa là em họ của Phật, Tỳ Kheo Thiện Tịnh làm thị giả cho Phật 20 năm, vì khơng giữ đúng theo đường đạo, nên kết cuộc đều bị đọa địa ngục. Bà Lão ở phía đơng thành Xá Vệ, sanh đồng năm tháng ngày giờ với Phật; nhưng vì vơ duyên nên khơng muốn thấy gặp Phật. Cho nên được thấy Phật nghe pháp, y theo lời dạy phụng hành, phải là người cĩ nhiều căn lành phước đức nhơn duyên. Nay Như Lai đã nhập diệt; các bậc thiện tri thức thay thế Phật ra hoằng dương đạo pháp, nếu thân cận nghe theo lời khuyên dạy tu hành, tất cũng được giải thốt. Nhưng kẻ căn lành sơ bạc, gặp thiện tri thức cũng khĩ. Dù cĩ duyên được thấy mặt nghe pháp, song nếu khơng hiểu nghĩa lý, hoặc chấp vào hình thức bên ngồi mà chẳng chịu tin theo, thì cũng đều vơ ích. Theo kinh Phạm Võng và Hoa Nghiêm, muốn tìm cầu thiện tri thức, đừng câu nệ theo hình thức bên ngồi; như chớ chấp kẻ đĩ trẻ tuổi, nghèo nàn, địa vị thấp, hoặc dịng dõi hạ tiện, tướng mạo xấu xa, các căn chẳng đủ, mà chỉ cầu nguyện thơng hiểu Phật Pháp, cĩ thể làm lợi ích cho mình. Lại đối với bậc thiện tri thức chớ nên tìm cầu sự lỗi lầm, bởi vị đĩ cĩ khi vì mật hạnh tu hành, vì phương tiện hĩa độ, hoặc đạo lực tuy cao song tập khí cịn chưa dứt; nên mới cĩ hành động như vậy.

Nếu chấp nê hình thức, tìm cầu lỗi lầm, tất khơng được lợi ích trên đường đạo.

Khi Phật cịn tại thế, Ngài Ca Lưu đà Di cĩ thĩi quen miệng nhơi qua nhơi lại như trâu; Tỳ Kheo Ni Liên Hoa Sắc tánh ưa soi gương trang điểm; một vị Tỳ Kheo thích leo lên cây nhảy chuyền; một vị Tỳ Kheo khác nĩi với ai hay lên giọng xưng mi tao lớn lối. Nhưng sự thật 4 vị nầy đều đã chứng quả A La Hán cả. Bởi kiếp trước một vị làm thân trâu, một vị là kỷ nữ, một vị làm thân khỉ và một vị là dịng quý tộc Bà La Mơn; nhiều đời ở trong hồn cảnh đĩ, đến nay tuy đắc quả, song tập qû́n dư thừa hãy cịn.

Lại như đức Lục Tổ vì thấy người học Phật thời ấy ưa chấp nĩi theo kinh văn, khơng nhận ngay Phật tánh;

nên mới thị hiện làm kẻ dốt; nên mới giả người điên cuồng, quần áo lơi thơi, ăn nĩi khơng chừng độ. Hư Vân Hịa Thượng vì thấy người thời mạt pháp, phần nhiều Tịnh độ Tơng của Việt Nam 440 thân xuất gia, mà tâm khơng xuất gia; nên tuy đã ngộ đạo mà thường để râu tĩc. Mật ý chỉ cho đạo khơng phải ở nơi đầu trịn áo vuơng. Nhưng đương thời của các vị ấy, cũng cĩ nhiều kẻ chê bai chỉ trích đức Lục Tổ là dốt nát, Ngài Ngọc Lam là điên khùng, Hư Vân thượng nhân là người phạm quy luật thiền mơn. Cho nên nhìn tìm bậc thiện tri thức khĩ là như thế. Mấy điều nầy người học Phật cũng nên hiểu, để bớt sự cố chấp và tránh lỗi khinh báng Tăng Ni. Cịn các việc khĩ kia cĩ thể suy ra để hiểu. Tuy nhiên, khĩ và dễ là pháp đối đãi, trong khĩ cĩ dễ, trong dễ cĩ khĩ. Nếu nhận hiểu và quyết tâm thì các việc khĩ chẳng phải khơng thể làm được. Như thuở đời Phật Tỳ Bà Thi, cĩ hai vợ chồng ơng Kế La Di, nghèo đến đỗi mặc chung một chiếc khố, khi chồng đi làm vợ phải lõa thể đĩng cửa ở nhà, vợ thay phiên đi làm thì chồng cũng y như vậy. Nhưng khi nghe chư Tăng đi khuyến hĩa, bảo bố thí sẽ cĩ phước tránh cảnh nghèo khổ, hai vợ chồng bàn luận nhau đem chiếc khố duy nhất ấy trao qua cửa sổ bố thí, đành cam cùng chịu lõa thể đĩng cửa nằm chết trong nhà. Do sự quyết tâm làm lành đĩ, khiến cho vị Quốc Vương hay được, đem y phục và tiền của giúp đỡ. Từ đĩ về sau, mỗi đời sanh ra, hai vợ chồng đều cĩ y phục che thân và sau cùng đều chứng đạo quả. Cho nên tuy nghèo khổ, bố thí là khĩ; nhưng nếu hiểu cái nhân nghèo nàn do bởi khơng bố thí, rồi quyết tâm cam chịu thiếu kém khổ cực, đem của riêng để tu phước, tất việc bố thí cũng cĩ thể làm.

Lại như vua Thuận Trị nhà Thanh, lên ngơi hồi 6 tuổi, 24 tuổi từ bỏ vương vị, theo Ngọc Lâm quốc sư đầu Phật xuất gia. Làm một vị Hồng đế gî̀u sang tột bực, ở lầu rồng gác phượng, ăn hải vị sơn hào, phi tần cĩ cả hàng ngàn trang tuyệt sắc giai nhân, quyền lực nắm cả thần dân trong một nước, sự phú quý cịn chi hơn ? Nhưng nếu nhận rõ sự phước lạc thế gian vơ thường như mộng huyễn, cảnh chân như thường tịch mới thật là vui, thì tuy nĩi gî̀u sang học đạo khĩ, song đã quyết tâm, tất cũng cĩ thể thực hành. Ngồi ra, nghèo khổ qû́ tu hành vẫn thật khĩ; nhưng nếu cĩ chí cũng chẳng phải khơng làm được. Như thuở Phật Thích Ca cịn ở đời, cĩ một bà lão rất nghèo khổ, ở mướn cho người từ hồi 13 tuổi, đến 80 tuổi vẫn cịn vất vả. Ban ngày làm việc khơng ngơi nghỉ, đêm nào cũng phải gî̃ gạo đến canh hai; gà gáy sáng đã thức dậy qûy quần bên cối xay bột. Hồn cảnh cực nhọc khơng rảnh rỗi như thế, muốn tu hành là một sự vạn nan. Nhưng nhờ tơn giả Ca Chiên Diên khuyến hĩa, nên mỗi buổi tối sau khi gî̃ gạo xong, bà tắm rửa thay đổi y phục, ngồi tu niệm đến qû́ nửa đêm mới đi nghỉ. Nhờ sự quyết tâm cố gắng đĩ, mà sau khi chết bà được sanh lên làm vị Thiên Tử ở cung trời Dạ Ma.

Kính thưa quý vị! Thân người khĩ được, pháp Phật khĩ nghe. Nay quý vị được thân người và cĩ duyên xem đến quyển nầy, tức là đã gặp được pháp mơn thành Phật mầu nhiệm. Dù gặp phải hồn cảnh khĩ khăn, xin quý vị nhận rõ duyên trời khổ mộng, quyết chí tu hành, để hoa sen báu bên trời Tây được nở thêm những hàng thượng thiện.

Ngày Phật đản 2515 Thích Thiền Tâm Kính phụng. Tịnh độ Tơng của Việt Nam 442

Phật đản năm 2515 tức nhằm năm 1971. Nghĩa là cách đây 40 năm về trước. Lúc ấy Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm được 46 tuổi đời và 26 tuổi đạo với 2 lần nhập thất tổng cộng 13 năm. đây là một vị đại Sư đặc biệt lỗi lạc của Việt Nam chúng ta thuở ấy.

Nếu ai đĩ đọc lời phi lộ, rồi 10 chương của sách cũng như lời cuối sách nầy thì thấy cĩ cái gì đĩ cách xa thời gian. Vì lẽ ở lời cuối sách người ta muốn xem kết luận của tác giả như thế nào ? nhưng đa phần tác giả đã đem chuyện bên Tàu và Ấn độ về 20 việc khĩ làm để chấm dứt quyển sách thật là tiếc. Ước gì tác giả nĩi thêm về tư tưởng của Tịnh độ Tơng Việt Nam để người đọc nhận chân về gî́ trị tuyệt vời của quyển sách nầy. Do đĩ độc giả cảm thấy hụt hẫng sau khi gấp sách lại. Cĩ lẽ lời cuối nầy viết vào thời gian năm 1971 là thời gian đại Sư đa đoan với cơng việc kiến tạo Hương Nghiêm Tịnh Viện cho chư Tăng và Phương Liên Tịnh Xứ cho Ni; nên ít cĩ thời gian để nhuận lại bản chính. Cịn 10 điều cần yếu cho pháp mơn niệm Phật ấy cĩ lẽ đại Sư đã viết trong thời gian nhập thất lần thứ 2 từ năm 1968 đến năm

1970; nên nội dung rất là sâu sắc.

Từ những điểm căn bản bên trên ở vào Chương thứ 8 tác giả sách nầy sẽ chọn ra một pháp tu cho riêng Phật Tử Việt Nam chúng ta khi phát tâm tu theo Pháp Mơn Tịnh độ; để từ đĩ chúng ta cĩ cái nhìn thực tiễn cho một Việt Nam Phật Gî́o ở vào thế kỷ thứ 21 nầy.

B. Tư Tưởng Tịnh độ thời hiện tại

Tơi được cái phước là tuy sinh ra giữa thời kỳ chiến tranh của Việt Nam; nhưng khơng bị ảnh hưởng bởi chiến tranh nhiều như bao nhiêu người khác. Vì lẽ khi tơi đi xuất gia (1964) đã khơng bị động viên đi lính, và được hỗn dịch với lý do Tơn Gî́o. Nhờ kết quả của học trường đời và trường đạo mà tơi được đi du học Nhật Bản (1972). Trong khi đĩ ở tại quê hương mình, cĩ khơng biết bao nhiêu người đã nằm xuống để bảo vệ mảnh đất hình cong như chữ S ấy.

Rồi 30 tháng 4 năm 1975 đến; khi ấy tơi đang ở tại Tokyo, mỗi ngày nhìn bản đồ trên truyền hình Nhật, thấy những vệt đỏ cứ lan dần hết miền Nam Việt Nam, lịng quặn đau khơng kể xiết, để rồi cho đến 1976, 77, 78, 79 v.v… những năm Việt Nam đĩng cửa với thế giới bên ngồi. Khi ấy ở ngoại quốc tâm trạng của tơi cũng như của bao nhiêu người Việt khác ly hương khơng biết diễn tả sao cho hết nỗi nhớ thương trong muơn thuở. Trong khi cái khổ ở quê nhà từ đời sống tinh thần đến vật chất, thì tơi đang ở Âu Châu. Do vậy ân đức nầy tơi chẳng biết chia xẻ cùng ai. Chỉ biết rằng mình là người đang cĩ phước hơn nhiều người khác. Cho nên phải luơn luơn cố gắng để làm một cái gì đĩ, được lợi lạc cho quần sanh, là điều mà tơi luơn nghĩ tới.

Tịnh độ Tơng của Việt Nam 444

Tơi đi xuất gia ở chùa Viên Gî́c và chùa Phước Lâm tại Hội An từ năm 1964-1968. Sau đĩ vào Sàigịn tu học tại chùa Hưng Long, để ngày 22 tháng 2 năm 1972 rời Việt Nam đi du học Nhật Bản; cho đến nay khi quyển sách nầy nằm trên tay quý vị (2012) là đúng 40 năm tơi đã sống trên xứ người, cĩ đầy đủ phương tiện và tự do để tu, học và thực hành gî́o lý từ bi, trí tuệ, giải thốt của đức Phật.

Tơi sinh ra vào giữa thế kỷ thứ 20 và bây giờ là đầu thế kỷ thứ 21. Ở vào lứa tuổi 63 như thế nầy đã là tuổi thọ trong cuộc đời và gần 50 năm xuất gia tu học ấy đã cho tơi cĩ một cơ hội để đi chỗ nầy, đến chỗ kia, học việc nầy, nghiên cứu vấn đề kia v.v… để rồi ngồi nhìn lại tiến trình của mình đã đi qua, gî́o lý ấy, cuộc sống ấy đã giúp được gì cho mình và từ đĩ đem kết quả của sự tu học và hiểu biết ấy dâng lên Tam Bảo và trang trải tấm lịng của mình cho tha nhân, nhằm giúp đỡ cũng như bổ sung những gì xưa nay cịn thiếu, hầu tạo nên một phong trào tu học lành mạnh vững vàng hơn.

Khi phát tâm đi xuất gia, tơi chẳng biết chọn lựa là gì. Vì thuở ấy chỉ nương theo Thầy Bổn Sư đã quy y ngũ giới cho từ năm 1963 và cứ thế, cứ thế lầm lủi mãi trên dặm trường thiên lý ấy; chứ khơng cần biết Tịnh độ là gì hay Thiền, Mật là gì cả. Vì ai làm sao, mình làm vậy. Thuở ấy khi mới vào Chùa, các Chú Tiểu Sa Di lớn tuổi hơn và vào Chùa trước thì chỉ bày lại cho các Chú mới vào. đầu tiên là học Kinh, mà khĩ nhất là Kinh Lăng Nghiêm. Khi học, chẳng biết nghĩa đã đành, mà cũng chẳng cĩ ai giải thích cho mình tại sao phải tụng kinh nầy vào buổi sáng. Cịn kinh A Di đà, Sám Hối, Mơng Sơn Thí Thực lại tụng vào buổi chiều. Tối thì tụng nghi thức Tịnh độ. Người vào Chùa sau, luơn luơn xem người đi trước là thần tượng hay kẻ hiểu biết hơn mình. Do vậy cĩ thứ lớp vơ hình nào đĩ để giúp cho kẻ sơ cơ cĩ được cái đà để tiến. Dĩ nhiên bên trên cịn Thầy Trụ Trì nữa; nhưng những gì đến được với Ngài Trụ Trì phải qua 5, 7 lớp rào cản, đâu phải dễ dàng trực tiếp thưa thỉnh điều gì. Ngay cả khi gặp Ngài Trụ Trì đi qua, Tăng Chúng phải cúi rạp mình xuống, im lặng chắp hai tay xá chào. Chỉ vậy thơi. Cịn ý nghĩa kinh điển thì sau nầy học trong những mùa An Cư Kiết Hạ mới rõ; chứ thuở ban đầu chỉ biết chấp nhận mà thơi.

Tơi vào chùa Viên Gî́c Hội An xin Bổn Sư của tơi là Cố Hịa Thượng Thích Long Trí để đi xuất gia. Ngài lúc ấy sau năm 1963 tranh đấu với nhà Ngơ bị thương tích đầy người; nên Ngài phải vào Sàigịn chữa trị; nên Ngài đã viết thư cho Hịa Thượng Như Vạn, Trụ trì Tổ đình Phước Lâm cũng ở tại Hội An và cho tơi ở đĩ, đến ngày 19 tháng 6 âm lịch năm 1964 (Gî́p Thìn) là ngày vía Quan Thế Âm, sau khi Thầy tơi đi chữa bệnh ở Sàigịn về, cho người ra Phước Lâm kêu tơi về chùa Viên Gî́c tại Hội An để xuống tĩc.

Viên Gî́c là một Chùa cũ của làng Minh Hương để lại. Người Hoa vào năm 1640 đã từ bỏ quê hương của họ, vì họ chống lại nhà Thanh mới lên ngơi và cĩ ý phục Minh; cho nên rất nhiều người bỏ nước ra đi đến Việt

Nam chúng ta. Thuở ấy Chúa Nguyễn Phúc Chu đã giao thương với người ngoại quốc từ những năm trước đĩ tại cửa biển Hội An nầy; nên việc đĩn tiếp người Trung Quốc chạy lánh nạn ở đàng Trong nầy khơng cĩ gì khĩ khăn mấy. Thế là 5 Bang của Trung Quốc gồm: Phước Kiến, Triều Châu, Quảng đơng, Hải Nam và Hẹ là những Bang Tịnh độ Tơng của Việt Nam 446 nằm gần biên giới miền Bắc Việt Nam, lại tiếp cận với biển; nên họ đã di chuyển dễ dàng đến cửa biển Hội An. Thuở ấy đàng Ngồi do Vua Lê, Chúa Trịnh sợ uy danh của nhà Thanh nên khơng cho người Minh Hương đến tỵ nạn.

Chữ Minh cĩ nghĩa là nhà Minh và Hương đây là hương thơm của nhà Minh. Ý họ muốn vọng về cố hương, luyến tiếc một triều đại như vậy; nhưng sau nầy vào thế kỷ thứ 19, khoảng 1821 trở đi vua Minh Mạng đã đổi chữ Hương là hương thơm, thành chữ Hương cĩ nghĩa là quê hương, làng mạc của người nhà Minh. Nhưng cả hai cách phát âm, tiếng Việt đều gọi là Minh Hương; nhưng chữ Hán lại viết khác. Họ đi đến đâu cũng buơn bán, lập chùa, miếu v.v… Trong quyển Hải Ngoại Ký Sự của Ngài Thạch Liên Thích đại Sán khi đến Hội An và đàng Trong đã viết rất rõ về địa danh, phong tục cũng như chùa viện tại xứ nầy. Ngày nay tại thành phố cổ Hội An đã được Liên Hiệp Quốc (cơ quan Văn Hĩa) cơng nhận Hội An, thành phố cổ nầy là di sản Văn hĩa Thế giới. Vì tính chất đặc thù của nĩ như đã được trình bày ở trên. Chùa thì cịn cĩ Thầy trụ trì; chứ đình thì mỗi năm xûn thu nhị kỳ tế lễ; hoặc những ngày rằm, mồng một mới cĩ hương chức, làng xã đến; cịn những ngày thường thì ít ai trơng nom; nên vào khoảng năm 1950 Hương Hào Cẩm Phơ và Minh Hương đã cúng chùa nầy cho Sư Phụ tơi về trụ trì (xem thêm Châu Ngọc Hồi Ký). Sau khi nhận đình nầy, Thầy tơi chắc cũng khổ cơng lắm. Vì đình chỉ thờ Thần chứ đâu cĩ thờ Phật và họ cúng mặn chứ đâu cĩ cúng chay. Do vậy đưa Phật lên thờ và cải đổi từ chuyện ăn mặn sang ăn chay đâu phải là một vài năm. Sau ngày 20 tháng 7 năm 1954, ngày chia đơi đất nước ở sơng Bến Hải, vĩ tuyến 17, míền Nam cĩ cơ hội để xây dựng lại đất nước. Trong đĩ cĩ niềm tin Tơn Gî́o; nhưng đến năm 1963; thời gian chỉ 9 năm thơi cũng chưa củng cố, sửa sang được gì nhiều thì bao nhiêu cuộc tranh đấu đã xảy ra. Cho nên việc phát triển Phật Gî́o thuở ấy cũng chẳng phải là điều đơn giản.

Khi tu học tại chùa Phước Lâm, tơi được nghe Hịa Thượng trụ trì Thích Như Vạn kể lại cho nghe về Thiền Sư Minh Gî́c; chuyện đại Lão Hịa Thượng Thích Tịnh Khiết, đệ nhất Tăng Thống Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất thọ giới Tỳ Kheo với Cố đại Lão Hịa Thượng Vĩnh Gia tại Chùa nầy. Tơi cũng hãnh diện lây. Vì mình được tu học dưới mái Chùa nầy từ năm 1964 đến năm 1966 là điều hạnh phúc vơ cùng.

Chuyện được kể rằng: Chùa Phước Lâm nầy là Tổ đình quan trọng thứ 2 sau Tổ đình Chúc Thánh. Vì Ngài Thiệt Dinh là đệ tử của Tổ Minh Hải ra thành lập chùa nầy. Ngài Thiệt Dinh đối với Lâm Tế Chúc Thánh cũng quan trọng như Ngài Liễu Qû́n đối với Lâm Tế Nguyên Thiều vậy. Ngài Nguyên Thiều là người Trung Quốc đến Việt Nam truyền đạo và Ngài Liễu Qû́n là vị Tổ Việt Nam được truyền thừa qua hệ phái nầy. Ngài Thiệt Dinh cũng như vậy, là người Việt Nam và nhận được sự truyền thừa trực tiếp từ Ngài Tổ Sư Minh Hải người Trung Quốc từ cuối thế kỷ thứ 17 đến đầu thế kỷ thứ 18. Tất cả đều là

Thiền Lâm Tế hết; nhưng điều đặc biệt là chúng tơi ít thấy Chùa nào ngồi Thiền mà đa phần là theo nghi thức Tịnh độ. Tuổi thơ chúng tơi lúc bấy giờ chỉ biết chấp nhận chứ ít tọc mạch. Sau nầy lớn lên mới cĩ những câu hỏi như vậy được đặt ra. Tịnh độ Tơng của Việt Nam 448

Ngài Minh Gî́c người Quảng Ngãi ra chùa Phước Lâm tại Hội An để xuất gia. Sau một thời gian cĩ giặc Mọi xâm lấn bờ cõi phía Nam; cho nên Ngài xin Tổ Sư trụ trì chùa Phước Lâm về Quảng Ngãi để dẹp giặc. Sau khi đánh giặc yên, Ngài trở lại Hội An và phát nguyện quét chợ 20 năm để sám hối những tội lỗi khi ra chiến trường cầm qûn đánh giặc. Do vậy sau nầy vua Tự đức mới cĩ 2 câu đối phong cho chùa Phước Lâm, hiện nay vẫn cịn thờ. đối rằng:

Bình Man, tảo thị lưỡng độ gian nan, xuất gia kỳ, phát nguyện tu kỳ, Bát vật sanh thiên thành chánh gî́c Tạo tượng, chú chung, nhị thung cơng đức, cách cựu hảo, đảnh tân cố hảo, thiên thu gî́c thế vĩnh truyền đăng.

Nghĩa:

Dẹp giặc, quét chợ, cả hai khĩ nhọc, thời xuất gia, thời kỳ tu học, tám mươi tuổi vãng sanh gî́c ngộ.

đúc tượng, tạo chuơng, cả hai cơng đức, bỏ xưa đi, tạo mới tốt, nghìn năm soi sáng đời, ánh đèn kia.

Quả là tuyệt vời. Tuổi 15, 16 vào Chùa được nghe những mẩu chuyện như vậy thật là oai hùng. đặc biệt là con dân của xứ Quảng.

Rồi việc xưa được truyền lại, thuở Cố đại Lão Hịa Thượng Vĩnh Gia cịn sanh tiền, Ngài đã làm đàn đầu Hịa Thượng cho Giới đàn năm 1911 (Tân Hợi) lúc ấy cả đức đệ Nhất Tăng Thống Thích Tịnh Khiết và đức đệ Nhị Tăng Thống Thích Gî́c Nhiên cũng đã thọ giới Tỳ Kheo tại giới đàn nầy. Quả là vinh dự biết bao nhiêu. điều ấy chứng tỏ rằng: Vào đầu thế kỷ thứ 20, Hội An Phật Gî́o đã giữ một vai trị quan trọng và Cố Hịa Thượng Vĩnh Gia vì đạo cao đức trọng nên mới được những giới tử từ Huế gởi vào đây thọ giới. đây là sự hãnh diện của người xứ Quảng. Do vậy cĩ một vài Thầy tuyên bố rằng: “Xứ Quảng Nam khơng cĩ Tăng Thống; nhưng đã đào tạo ra Tăng Thống”. điều ấy hẳn cĩ lý, với những lý do đã nêu trên.

Ngài Minh Hải thuộc dịng Lâm Tế thứ 34, đến Việt Nam truyền cho Ngài Thiệt Dinh ở thế hệ thứ 35 và đến chúng tơi với pháp danh chữ NHƯ đứng đầu thuộc Lâm Tế Chúc Thánh đời thứ 41. đây là truyền pháp thơi. Chứ thời nay khơng cịn truyền tâm nữa. Nay trở lại một chút xa xưa để tìm lại cội nguồn của Tơng Phong nầy.

“Lâm Tế Nghĩa Huyền ( ? - 867)

Là Thiền Sư Trung Quốc, Tổ khai sáng của Tơng Lâm Tế, sống vào đời đường, người Nam Hoa, Tào Châu

(Hà Nam) họ Hình.

Ngài xuất gia từ thuở nhỏ và rất hâm mộ Thiền Tơng. Sau khi thọ giới Cụ Túc, Ngài đến Giang Tây tham yết Ngài Hồng Bá Hi Vận, sau đĩ tham lễ Ngài Cao An đại Ngu, Ngài Qui Sơn Linh Hựu v.v… cuối cùng trở về

Hồng Bá và được ấn khả.

Năm đại Trung thứ 8 (854) đời vua Tuyên Tơng nhà đường, Ngài đến trụ ở Lâm Tế tại Trấn Châu thuộc tỉnh Hà Bắc, đặt ra cơ pháp tam huyền, tam yếu, tứ liệu Tịnh độ Tơng của Việt Nam 450 giản v.v… để tiếp dắt người học, Ngài thường dùng tiếng hát để hiển bày đại cơ đại dụng. đối với hành giả tham Thiền, Ngài rất nghiêm khắc; nhưng người học lại theo về rất đơng. Mơn phong hưng thịnh, gây thành một phái Thiền Lâm Tế nổi tiếng ở Trung Quốc. Ngài tịch vào năm 867 Tây lịch, khơng rõ tuổi thọ. Vua bang thụy hiệu là “Tuệ Chiếu Thiền Sư”. đệ tử nối pháp gồm cĩ 22 vị như: Hưng Hĩa Tồn Trưởng, Tam Thánh Tuệ Nhiên, Qû́n Khê Chí Nhàn v.v… đều là những bậc tơng tượng trong Thiền Lâm”. (Trích Phật Quang đại

Từ điển trang 2737).

(Xem Lâm Tế Tuệ Chiếu Thiền Sư tháp ký; Tống Cao Tăng truyện quyển 12; Cảnh đức truyền đăng lục quyển 12; Truyền Pháp chánh tơng ký quyển 7).

Ngài Lâm Tế Nghĩa Huyền là Sơ Tổ của Tơng Lâm Tế tại Trung Hoa, truyền xuống đời thứ 34 là Ngài Minh Hải Pháp Bảo. đĩ là thời gian từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ thứ 16. Cuối thế kỷ thứ 16 Ngài Minh Hải sang Việt Nam và từ đĩ đến nay đã truyền đến đời 41 (Như), 42 (Thị), 43 (đồng), 44 (Chúc), 45 (Thánh), 46 (Thọ) v.v… Như vậy kể từ khi truyền thừa tơng nầy đến bây giờ gần 1.200 năm vẫn chưa gî́n đoạn. Sau nầy thì hình thức quy cũ Thiền Lâm Tế khơng cịn tồn tại như thuở xưa nữa, mà ngay cả quê hương của Tổ Lâm Tế bây giờ cũng vậy, đã biến dạng rất nhiều. Riêng tại Việt Nam từ bao giờ chẳng rõ, Lâm Tế Tơng đã chấp nhận Tịnh độ một cách dễ dàng và bây giờ Tơng nầy tuy nĩi là Thiền;

nhưng đa phần thực hành pháp mơn Tịnh độ. Ở Việt Nam từ bao giờ Chư Sơn Thiền đức trong các Thiền Lâm tự gọi mình là Thiền Tịnh song tu cũng chưa rõ. Vì lẽ khơng cĩ vị Thiền Sư nào chủ trương như Vĩnh Minh Diên Thọ Thiền Sư của Trung Hoa vào cuối đời đường đầu nhà Tống cả. Vả lại cũng khơng cĩ vị Tổ Sư nào của Tịnh độ xuất hiện trong các thế kỷ nầy một cách rõ ràng, để cho chúng ta thấy rằng: Tại sao lại chuyển Thiền qua Tịnh độ dễ dàng như vậy ?

Theo thiển nghĩ của chúng tơi, sau khi các vị Thiền Sư cĩ gốc gác từ Trung Quốc đến truyền tơng Thiền cho người Việt Nam và nhất là sau ngày các Ngài viên tịch, thì tại bản địa Việt Nam đã cĩ cái gốc là Tịnh độ rồi. Do vậy Pháp Mơn nầy tương đối dễ tu và dễ khế hợp với người Việt Nam hơn; cho nên trong Chùa Thiền đã ảnh hưởng hầu hết là Tịnh độ. Ngay như Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm chủ trương tu theo pháp mơn Tịnh độ; nhưng Ngài thuộc dịng Thiền Lâm Tế chánh tơng đời thứ 43 và Hịa Thượng Thích Trí Tịnh năm nay đã 95 tuổi, Ngài là người chủ trương Việt hĩa kinh điển sớm nhất trong thế kỷ thứ 20, Ngài tu theo pháp mơn Tịnh độ, niệm Phật A Di đà;

nhưng trong Tiểu sử của Ngài, Ngài vẫn thuộc dịng Thiền Lâm Tế Gia Phổ đời thứ 41. Như vậy, dầu là Lâm Tế Chúc Thánh, Lâm Tế Nguyên Thiều, Lâm Tế Chánh Tơng, Lâm Tế Gia Phổ v.v… cũng đều bắt nguồn từ Ngài Lâm Tế Nghĩa Huyền bên Trung Quốc và truyền mãi cho đến ngày nay. Sau 1.200 năm lịch sử, sự truyền thừa ấy vẫn khơng gî́n đoạn. Chỉ cĩ vấn đề truyền theo dịng kệ của mỗi vị Tổ, do vậy mà các đời lại chênh lệch nhau.

Vào đầu thập niên 60, khi tơi vào xuất gia, tại các chùa miền Trung vẫn cịn tụng kinh chữ Hán, sau nầy thì cĩ kinh Hán Việt theo quyển “Thiền Mơn Nhựt Tụng” từ chữ Trung Quốc dịch ra âm Việt ngữ. Thuở ấy cĩ ít bài Tịnh độ Tơng của Việt Nam 452 văn kinh tụng bằng tiếng Việt; ngoại trừ những kinh Pháp Hoa, Dược Sư, Vu Lan đã được dịch ra Việt ngữ trước đĩ. Năm 1965 tơi đã thuộc lịng bài “quy mạng nghĩa” của Thầy Nhất Hạnh dịch ra tiếng Việt và sau nầy cĩ Ni Trưởng Thích Nữ Trí Hải cũng dịch bài nầy sang tiếng Việt rất hay và cĩ mang đầy đủ ý nghĩa Tịnh độ của nĩ. Ví dụ câu: Rừng thơm hương biến từ sỏi đá địa ngục bừng khai đĩa bạch liên Người trong hỏa ngục hiện tiền Nhờ nương thần lực sanh liền Lạc Bang …

Ni Trưởng Trí Hải đã dịch những câu nầy từ chữ

Hán là :

… biến tác hương lâm ẩm đồng, thực thiết chi đồ hĩa sanh Tịnh độ … Những câu nầy trong bài của Hịa Thượng Nhất Hạnh khơng dịch được như vậy mà Ngài dịch là:

… Những nơi khổ thú trầm lûn Hào quang chiếu diệu hiện thân tốt lành Chỉ cần thấy dạng nghe danh Muơn lồi thốt khỏi ngục hình đớn đau …

Dĩ nhiên văn dịch của Hịa Thượng Nhất Hạnh rất hay; nhưng Ngài tránh chữ Lạc Bang hay Hoa Sen. Vì đĩ là cảnh giới của “Phàm Thánh đồng Cư Tịnh độ”; nhưng Ni Trưởng Trí Hải đã dịch được điều nầy quả là một việc làm bất khả tư nghì.

Tuy nhiên 4 câu cuối của bài Sám Quy Mạng nầy Hịa Thượng Nhất Hạnh dịch hay hơn Ni Trưởng Trí Hải nhiều. đĩ là:

Hư khơng dù cĩ chuyển di Nguyện con muơn kiếp chẳng hề lung lay Nguyện cầu vạn pháp xưa nay Hồn thành trí nghiệp đến cây Bồ đề

Nguyên văn chữ Hán Việt là :

Hư khơng hữu tận Ngã nguyện vơ cùng Tình dữ vơ tình đồng viên chủng trí Ni Trưởng Trí Hải dịch là :

Cùng chúng sanh đồng lên bến gî́c Tánh hư khơng dầu mất vơ biên Nguyện con vơ tận triền miên Mong cho tất cả đồng nên Bồ đề Tịnh độ Tơng của Việt Nam 454

Thật sự ra về việc dịch, cĩ vơ số cách dịch; nhưng thế nào là một sự dịch hay? đĩ là dịch thốt ý và khơng sai với ý chánh nhiều, khiến cho người đọc dễ hiểu và dễ lãnh hội. Nếu dịch đúng chữ và đúng ý hồn tồn với câu văn xưa thì ngày nay người đọc sẽ chẳng hiểu gì cả. Ngay cả đoạn văn của bài Sám Quy Mạng ở trên, người tu Thiền dịch khác, mà người tu Tịnh độ dịch khác.

Vào cuối thế kỷ thứ 20, đầu thế kỷ thứ 21 nầy đã cĩ nhiều bản kinh dịch rất thốt. Vì lẽ tiếng Việt đã thành thạo từ học đường cũng như trong các Tăng học viện. Ngày xưa, đầu thế kỷ thứ 20, Việt Nam chúng ta vẫn cịn thi Tú Tài, Cử Nhân, Tiến Sĩ bằng chữ Nho và sau nầy là tiếng Pháp, trong khi đĩ tiếng Việt là tiếng mẹ đẻ mà trở thành sinh ngữ 2, chứ khơng cịn là quốc ngữ nữa. Do vậy Cố Hịa Thượng Thích Thiện Hoa, Viện Trưởng Viện Hĩa đạo Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất hay Thầy của Ngài là Cố Hịa Thượng Thích Khánh Anh là những người tiên phuơng trong vấn đề Việt hĩa chữ quốc ngữ nầy. Kế tiếp cĩ đại Lão Hịa Thượng Thích Trí Tịnh, là nhà phiên dịch kinh tạng Việt Nam từ chữ Hán sang tiếng Việt. Vậy chúng ta thử tìm hiểu cuộc đời của Ngài cũng như cơng việc phiên dịch trước tác của Ngài, nơi trang nhà quangduc.com như sau:

“Hịa Thượng Thích Trí Tịnh thế danh Nguyễn Văn Bình, sinh ngày 2 tháng 9 năm đinh Tỵ (17.10.1917)

tại làng Mỹ An Hưng (Cái Tàu Thượng), huyện Châu Thành, tỉnh Sa đéc (đồng Tháp). Thân phụ là ơng Nguyễn Văn Cân và thân mẫu là Cụ bà Nguyễn Thị Truyện. Cụ ơng qua đời lúc Hịa Thượng lên ba; Cụ bà cũng theo ơng lúc Ngài vừa lên bảy. . . . . . Nhờ đã gieo căn lành từ nhiều kiếp, sớm gî́c ngộ đời là huyễn, thế sự phù du; nên sau một thời gian đi chiêm bái khắp chốn Thiền mơn trong tỉnh đều khơng hài lịng. Sau đĩ mới tìm lên Núi Cấm, vì nghĩ ở đĩ sẽ cĩ những bậc chân tu. Hịa Thượng bèn tìm lên núi, lần lượt đến chùa Vạn Linh cầu xin xuất gia.

Hịa Thượng trụ trì ở đây Pháp Húy là Hồng Xứng.

Khi vừa trơng thấy, Tổ liền ấn chứng “Các ơng đừng khinh ơng nầy, vì đời trước ổng đã từng làm Hịa Thượng; nhưng cĩ tội hay nhìn con gái; nên nay bị bệnh con mắt suốt đời”. Sau khi được Tổ cho phép xuất gia, ban cho Pháp danh là Thiện Chánh, hiệu Hân Tịnh, húy Nhật Bình, tiếp nối dịng Lâm Tế Gia Phổ đời thứ 41.

Sau khi xuất gia Hịa Thượng chuyên lo niệm Phật tịnh tu, được một thời gian Hịa Thượng xin đi tham học với Chư Sơn Thiền đức trong Tỉnh, và nghiên cứu những tài liệu về Phật Pháp in trong tạp chí Từ Bi Âm do Hội Nam Kỳ Nghiên Cứu Phật Học chùa Linh Sơn Sàigịn ấn hành, rồi đi ra miền Trung tham học ở chùa Liên Tơn,

Bình định.

Năm 1936, Hịa Thượng ra Huế gặp quý Hịa Thượng Thiện Hịa, Thiện Hoa vừa mãn khĩa tại chùa Tây Thiên do Hịa Thượng Gî́c Nhiên, là Tăng Thống thứ hai của Gî́o Hội PGVN Thống Nhất làm trụ trì và Hịa Thượng Thiền Tơn làm Gî́m đốc. Khi Hịa Thượng được vào học thì lớp nầy đang học năm thứ 6 Sơ Cấp, Hịa Thượng tiếp tục học lên Trung Cấp và học lớp Cao đẳng tại Phật Học đường Báo Quốc do Ngài Tường Vân (Hịa Tịnh độ Tơng của Việt Nam 456

Thượng Thích Tịnh Khiết) làm Gî́m đốc, Hịa Thượng Trí độ làm đốc Gî́o. Năm 1941, Hịa Thượng thọ Sa Di giới tại chùa Quốc Ân và được Sư Cụ Trí độ cho pháp tự là Trí Tịnh. Năm 1945, mãn khĩa Cao đẳng Phật Học, lúc ấy tình hình chiến cuộc leo thang, vật gî́ khĩ khăn. Lớp học dời về Tịng Lâm Kim Sơn, sau nầy vì nạn đĩi Huế cũng như ở miền Bắc, trường khơng thể duy trì được; nên Ban Gî́m đốc cũng như Hội An Nam Phật Học quyết định giao trách nhiệm cho Hịa Thượng hướng dẫn một số chư Tăng vào Nam để tiếp tục mở trường cho chư Tăng tu học.. . . . .

để viên mãn tam đàn Cụ Túc, năm 1945 Hịa Thượng được đăng đàn thọ giới Tỳ Kheo Bồ Tát tại chùa Vạn An, Sa đéc do Hịa Thượng Kim Huê làm đàn đầu

Hịa Thượng.

Năm 1952, Gî́o Hội Tăng Gî̀ Nam Việt được thành lập tại Sàigịn, Hịa Thượng được giữ chức Trưởng Ban Gî́o Dục và Trưởng Ban Gî́m Luật, kiêm Ủy viên phiên dịch Tam Tạng và Phĩ Trị Sự Trưởng.

. . . . . Năm 1955, với chí nguyện hoằng dương Tịnh độ, Hịa Thượng lại thành lập Cực Lạc Liên Hữu khuyên người niệm Phật cầu nguyện vãng sanh tại chùa Vạn đức. . . . . . Năm 1962, Hịa Thượng được Gî́o Hội Tăng Gî̀ Trung Phần cử làm Phĩ Viện Trưởng Viện Phật Học Trung Phần Nha Trang, thay cho Hịa Thượng Trí Quang vì bận Phật sự ở Sàigịn.

Năm 1964, Hịa Thượng được Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất cử làm Tổng Vụ Trưởng Tổng Vụ

Tăng Sự.

Năm 1968-1971 Hịa Thượng làm Ban giảng huấn Phật Học Viện Huệ Nghiêm và dạy cho lớp nầy 3 năm.

Năm 1970 Hịa Thượng được Hịa Thượng Thích Minh Châu mời làm Khoa Trưởng Phân Khoa Phật Học thuộc đại Học Vạn Hạnh đến năm 1975.

Năm 1971, sau khi Gî́o Hội thành lập Viện Cao đẳng Phật Học Huệ Nghiêm, Hịa Thượng được cử làm Viện Trưởng từ năm 1971 đến năm 1991.

Ngày 5.7.1973 Hịa Thượng được cử làm Chủ Tịch Hội đồng Phiên dịch Tam Tạng thuộc Viện Tăng Thống Gî́o Hội Phật Gî́o Việt Nam Thống Nhất.

. . . . .

Từ năm 1960 đến 2002 hơn 40 năm ấy Hịa Thượng đã được cung thỉnh vào các Giới đàn trong cương vị của:

Tuyên luật sư, Yết Ma, Gî́o Thọ A Xà Lê, Hịa Thượng đàn đầu v.v…

Riêng về việc phiên dịch trước tác từ chữ Hán sang tiếng Việt, Hịa Thượng là một trong những vị đi đầu trong lãnh vực nầy. Ví dụ như:

1. Kinh Pháp Hoa 2. Kinh Hoa Nghiêm trọn bộ 8 cuốn Tịnh độ Tơng của Việt Nam 458 3. Kinh đại Bát Niết Bàn trọn bộ 9 cuốn 4. Kinh đại Bát Nhã (600 cuốn chữ Hán) 5. Kinh đại Bảo Tích trọn bộ 9 tập 6. Kinh Phổ Hiền Hạnh Nguyện 7. Kinh địa Tạng 8. Kinh Tam Bảo 9. Kinh Pháp Hoa Cương Yếu tĩm tắt 10. Kinh Pháp Hoa Thơng Nghĩa tĩm tắt 11. Luật Tỳ Kheo giới bổn 12. Luật Bồ Tát giới bổn

13. đường về Cực Lạc 14. Cực Lạc liên hûn tập

15. Ngộ tánh luận 16. Pháp Hoa Cương Yếu 17. Kinh A Di đà 18. Kinh Qû́n Phật Vơ Lượng Thọ

19. Kinh Vơ Lượng Thọ Khi đọc xong Tiểu Sử của Hịa Thượng Thích Trí Tịnh, chúng ta cĩ những nhận xét như sau:

Sau khi Ngài đi tham học tại các Phật Học Viện ở miền Trung (Bình định và Huế) về Nam năm 1945, lúc ấy Ngài 28 tuổi. đây là lứa tuổi năng nổ nhất để làm những cơng việc Phật sự như thành lập cơ sở để Chư Tăng cĩ nơi tu học và đào tạo Tăng tài. Khi Hịa Thượng ở Bình định và Huế đã được thọ gî́o với các bậc đạo Sư như đức đệ Nhất Tăng Thống Thích Tịnh Khiết; đức đệ Nhị Tăng Thống Thích Gî́c Nhiên; Hịa Thượng Thiền Tơn (Huế); Pháp Sư Thích Trí độ (Bình định) đều là những bậc danh Tăng thuở bấy giờ; cho nên sở học của Ngài càng uyên thâm hơn nữa. Do vậy Gî́o Hội Tăng Gî̀ Nam Việt mới cung thỉnh Ngài vào Ủy viên phiên dịch Tam Tạng. đây cĩ thể là lần đầu tiên Việt Nam chúng ta mới thành lập Ủy Ban nầy. Thời điểm ấy vào năm 1952; tức là vào giữa thế kỷ thứ 20. đến năm 1955 trong khi Cố Hịa Thượng Thích Thiền Tâm chuẩn bị vào thất lần đầu 10 năm cho đến năm 1964 thì Hịa Thượng Thích Trí Tịnh đã bắt đầu hoằng dương Tịnh độ và thành lập Cực Lạc Liên Hữu. Cĩ lẽ Hịa Thượng cũng dựa theo những tơng chỉ của chư Tổ Trung Hoa, khuyến người phát tâm niệm Phật, cầu vãng sanh; chứ đã khơng lập ra một Tơng Phái Tịnh độ riêng như Nhật Bản hay Tây Tạng. Tuy nhiên đây cũng là những tiếng nĩi quan trọng cho việc phát triển cũng như thành lập Tịnh độ Tơng tại Việt Nam vào giữa thế kỷ thứ

20 như thế.

điều kế tiếp là ở vào thời điểm nào Hịa Thượng cũng hướng về Tăng Ni và Gî́o Hội để bồi đắp nhân tài. Vì nếu Gî́o Hội khơng cĩ người truyền thừa và kế nghiệp các bậc đại Sư đi trước thì ai là người lo giềng mối cho đạo Phật bây giờ.

điểm thứ ba rất quan trọng là Hịa Thượng đã dịch những bộ kinh cần yếu cho hàng Tứ Chúng tu học, hồn tồn bằng chữ quốc ngữ. Dường như kinh đầu tiên là kinh Pháp Hoa. Kinh nầy cĩ 7 quyển và gồm 28 phẩm.

Tịnh độ Tơng của Việt Nam 460

Chữ Hán nguyên thủy do Ngài Cưu Ma La Thập dịch từ tiếng Phạn vào đời nhà Diêu Tần độ chừng hơn 60.000 chữ; nhưng khi Hịa Thượng Thích Trí Tịnh dịch ra tiếng Việt thì trên 77.000 chữ. Vì bản thân tơi và đại Chúng chùa Viên Gî́c Hannover, đức quốc, đã phát nguyện lạy kinh Pháp Hoa mỗi chữ mỗi lạy trong những mùa An Cư Kiết Hạ vào cuối thế kỷ thứ 20, mỗi đêm từ 300 đến 350 lạy; nên mới rõ được như vậy. đây là bộ kinh đa phần người Việt Nam rất ưa chuộng trì tụng và lễ bái.

Rồi những bộ kinh khác cũng được lần lượt ra đời trong hồn cảnh khĩ khăn của đất nước như vậy. Cho đến nay, tuy Hịa Thượng đã hồn thành 19 đề kinh; nhưng tổng cộng chắc khơng dưới 100 quyển. Mỗi quyển dày độ 700 trang. đây là cơng việc phải miệt mài suốt cả một đời người chứ khơng phải chỉ năm mười năm mà cĩ thể ngồi phiên dịch được như vậy.

đặc biệt về Tịnh độ, Hịa Thượng đã dịch 3 kinh căn bản và cịn dịch thêm đường Về Cực Lạc cũng như Cực Lạc Liên Hûn Tập nữa. điều ấy đã nĩi lên được tầm quan trọng trong việc tu tập cũng như hành trì về pháp mơn Tịnh độ của Ngài.

Năm nay (2011) Ngài đã 95 tuổi. Tuy khơng cịn dịch thuật trước tác gì nữa; nhưng Ngài vẫn luơn niệm danh hiệu A Di đà Phật và nếu cĩ vị Tăng nào đĩ đến hỏi Ngài pháp mơn tu thì Ngài bảo rằng: “hãy niệm Phật đi” hay “mấy ơng cứ tụng kinh, lễ bái đi”. Như vậy người xưa đã nhờ niệm Phật và tụng kinh lễ bái mà sống gần một thế kỷ với đời với đạo. Nhờ niệm Phật mà trí tuệ khai thơng, minh mẫn, sáng suốt. Tuy mắt Hịa Thượng khơng tỏ lắm, như Tổ Hồng Xứng đã ấn chứng cho Hịa Thượng từ năm mới tầm Sư học đạo; nhưng tâm của Hịa Thượng bừng sáng qua cơng đức phiên dịch và chú giải những kinh sách quan trọng của đại Thừa. điều nầy chẳng khác nào Ngài A Na Luật thuở xưa, khi đức Thế Tơn cịn tại thế.

Trình độ tu và học ngày xưa so với bây giờ khác nhau nhiều lắm. Ví dụ như ngày xưa tốt nghiệp Cử Nhân thì bây giờ tương đương với Tiến Sĩ. Ngày xưa tốt nghiệp Trung Học so với bây giờ là Cử Nhân. Ngày nay người tốt nghiệp rất nhiều; nhưng vì khơng trọng sự tu chỉ mong cầu sự học; cho nên bằng cấp chẳng làm nên được con người là vậy. Do vậy chúng ta phải cảm ơn những bậc tiền bối. Nếu khơng cĩ người phát nguyện lúc ban đầu như thế thì cho đến bao giờ chúng ta mới cĩ được một đại Tạng kinh tiếng Việt Nam. Nhìn lịch sử chúng ta thấy khi Phật Gî́o được truyền vào Tây Tạng ở thế kỷ thứ 7 thì các đạo Sư, các nhà phiên dịch chú giải đã bắt đầu gom thành Tam Tạng Thánh điển ngay từ lúc ấy. Nghĩa là cách đây hơn 1.300 năm Tây Tạng đã cĩ đại Tạng kinh bằng ngơn ngữ mẹ đẻ của họ rồi.

Trung Hoa cũng vậy, họ cĩ khơng biết bao nhiêu đại Tạng bằng chữ Hán từ đời đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh hay Nhật Bản cĩ đại Tạng từ thời vua đại Chánh cũng như trước đĩ nữa. Cịn chúng ta vẫn để nguyên chữ Hán thì làm sao thế hệ đi sau cĩ thể hiểu được ?

Nếu khơng nhờ vào những bậc phiên dịch chú giải kinh điển như các Ngài: Cố Hịa Thượng Thích Khánh Anh, Hịa Thượng Thích Thiện Hoa, Hịa Thượng Thích Hành Trụ, Hịa Thượng Thích đổng Minh, Hịa Thượng Thích Huyền Vi, Hịa Thượng Thích đức Niệm, Hịa Thượng Thích Nhất Hạnh, Hịa Thượng Thích Trí Chơn, Tịnh độ Tơng của Việt Nam 462

Hịa Thượng Thích Thanh Kiểm, Hịa Thượng Thích Thiên Ân, Hịa Thượng Thích Huyền Quang, Hịa Thượng Thích Quảng độ … Sư Bà Thích Nữ Diệu Khơng, Sư Bà Thích Nữ Như Thanh, Ni Trưởng Thích Nữ Trí Hải v.v… thì biết bao giờ chúng ta mới cĩ được một đại Tạng kinh bằng tiếng Việt hồn tồn. May thay! Hịa Thượng Thích Tịnh Hạnh ở đài Loan là người đã chủ xướng việc in ấn và phát hành đại Tạng tiếng Việt nầy. Hy vọng trong vài năm nữa mọi việc sẽ hồn tất. Cơng đức thật khơng cĩ gì cĩ thể so sánh được.

Riêng phần tư tưởng của Tịnh độ Tơng Việt Nam, chính tác giả đang cĩ hồi bão tìm ra tơng tích và hệ thống thành một sự truyền thừa rõ rệt, để thế hệ đi sau khỏi bỡ ngỡ khi muốn tìm về nguồn cội của mình. Sau đây chúng ta thử tìm hiểu cách tu Tịnh độ của Việt Nam như thế nào, để từ đĩ chúng ta mới cĩ thể so sánh với

Tịnh độ của những nước khác. Nĩi Tịnh độ cĩ nghĩa là chỉ cho một phương khác rồi; khơng phải là phương nầy. Vì phương nầy là uế độ.

Do vậy tu theo Tịnh độ tức là phát nguyện vãng sanh về thế giới Cực Lạc của đức Phật A Di đà sau khi thân trung ấm đã sẽ tái sanh về đĩ. Thế nhưng chư Tăng Ni Việt Nam đã hành trì những gì để lo cho người sống và người sắp vãng sanh ?

đa phần nếu một bệnh nhân đang đau nặng thì thân nhân thỉnh chư Tăng Ni đến nhà; hoặc giả thân nhân sắm sửa lễ vật đi về Chùa để dâng cúng Tam Bảo và tụng kinh cầu nguyện. Nếu cầu cho bình an thì tụng Pháp Hoa hay Dược Sư; nếu thấy nghiệp dĩ nặng nề thì tụng Thủy Sám, Lương Hồng Sám. Nếu thấy sắp lâm chung thì tụng kinh A Di đà và sau khi lâm chung thì tuần thất, tại tư gia hay chùa thường tụng kinh địa Tạng. Chính bản thân chúng tơi sinh ra và lớn lên trên quê hương ấy; nhưng ít thấy chư Tăng Ni tụng kinh Vơ Lượng Thọ và kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ bao giờ. Về sau nầy ở trong nước và ngoại quốc cĩ những đạo tràng tu theo Pháp mơn Tịnh độ mới thấy cĩ trì tụng 2 trong 3 bộ kinh quan trọng của Tịnh độ Tơng nầy. Việc niệm Phật, đối với Phật Tử Việt Nam thì thường hơn; nhưng ít cĩ qû́n tưởng đi cùng. Niệm là niệm thơi, khơng cĩ cái gì khác đi kèm theo như Tây Tạng hay Trung Quốc.

Việt Nam Phật Gî́o hay chủ trương lễ nghi cúng kiến nhiều hơn là giảng thuyết cho Phật Tử nghe về ý nghĩa vơ thường hay đi đầu thai hoặc kiếp khác như thế nào, mà đa phần đám tang cầu nguyện cho người chết các Ban Hộ Niệm ê a suốt ngày, khiến cho buổi lễ trở thành tế lễ nhiều hơn là sự lợi lạc về tâm linh cho cả người sống lẫn người mất. Lẽ ra ngồi việc tụng niệm rồi, chư Tăng Ni nên giảng pháp cho Phật Tử nghe để họ hiểu về thế nào là niệm Phật? Thế nào là cận tử nghiệp?

Thế nào là lûn hồi, tái sanh? Thế nào là 25 cõi hữu tình v.v… Ở đây chỉ thấy thuần là chuơng, mõ, linh, tang và ê a tán tụng. Tơi khơng phản đối vấn đề tán tụng. điều ấy rất quý; nhưng xin dành một nửa thì giờ cúng kiến, thỉnh một vị Pháp Sư giảng pháp cho gia đình thì lợi lạc hơn nhiều. Vì trong cơ hội đau buồn, mất mát như vậy người thân trong gia đình dễ cảm nhận được hơn. Từ đĩ họ mới phát tâm tu học, làm phước, bố thí, cúng dường v.v…

Ngồi ra đa phần chư Tăng Ni chỉ tụng chữ Hán hoặc âm Hán Việt, khiến cho thế hệ trẻ khơng hiểu, do vậy chúng sẽ chán nản. Từ những điểm nầy khiến cho Tịnh độ Tơng của Việt Nam 464 nhiều người ít quan tâm với đạo Phật. Vả lại những buổi lễ thường kéo dài từ 1 đến 2 tiếng đồng hồ mà nghe chẳng hiểu gì cả. Quả là chẳng cĩ tác dụng tích cực nào. Như vậy tại sao chư Tăng Ni vẫn tiếp tục như thế ? Những lễ chẩn tế, vớt vong v.v… thường tổ chức ít nhất là một ngày và nhiều nhất là 3 ngày đến 7 ngày; tùy theo hồn cảnh của mỗi gia đình. Tuy nhiên cũng giấy sớ, tụng kinh, đề phan, vớt vong, tiến linh… nhưng ít thấy thuyết giảng giống như trường hợp của Tây Tạng. Do vậy thần thức của người mất lẫn người cịn sống thiếu định hướng.

Ngay cả bây giờ vẫn cịn nhiều người tu theo Pháp mơn Tịnh độ; nhưng chẳng hiểu ý nghĩa của câu Nam Mơ A Di đà Phật là gì? Do vậy làm sao cĩ thể tạo thêm người hiểu biết về gî́o lý đạo Phật, khi nhà Chùa cần đến việc hộ niệm hay tống táng cho những người thân hoặc bạn đạo của mình. Chẳng cĩ vị nào hướng dẫn được một cách rõ ràng là trước khi mất phải làm sao, sau khi mất phải làm gì hay trong khi mất phải làm thế nào để cho được lợi lạc cả người sống lẫn người chết. Lúc sống đa phần ít ai lo việc nầy, vì ai cũng kiêng cử và sợ chết. Thế nhưng khi việc chết xảy ra cho người thân, cho gia đình thì trở nên quýnh qû́ng, phải chạy đầu nầy hỏi cái nầy, đầu kia hỏi cái kia. Mỗi người bày mỗi cách, chẳng biết đâu mà theo. Do vậy mới bảo là “tang gia bối rối”. Nếu cĩ chuẩn bị trước, chắc chắn khơng cĩ vấn đề nầy.

điều đầu tiên là người cịn sống, nhất là lúc tỉnh táo nên viết di chúc rõ ràng. Nếu cĩ hai người chứng cùng ký tên trước mặt Luật sư thì qû́ quý. Ví dụ trong khi người mẹ muốn rằng khi mất thì nên thiêu; nhưng người chồng hoặc con trai thì ngược lại. Do vậy phải cần làm di chúc trước khi mất. Vì nếu khơng làm theo di chúc thì người mất sẽ khĩ an lạc để đi đầu thai ở cảnh giới cao hơn. Hoặc giả người chết muốn hiến các cơ quan cịn tốt của mình cho y khoa; nhưng gia đình khơng chịu. Nếu làm ngược lại với di chúc, chắc rằng người chết rất phiền não. Vì họ khơng thực hành được Bồ Tát hạnh của họ; cho nên cần phải làm di chúc là vậy.

đĩ là chưa nĩi đến việc ở ngoại quốc về vấn đề bất đồng ngơn ngữ nữa, làm thế nào để giải thích cho nhân viên y tế của bệnh viện biết rằng: Theo truyền thống của Phật Gî́o sau khi tắt thở 8 tiếng đồng hồ, khơng ai được động đến tử thi của người mất, kể cả người thân; nếu khơng làm tờ giao kết trước bằng tiếng Việt và tiếng Anh, đức hay Pháp ngữ thì khĩ thể thực hiện vấn đề nầy; nếu khơng chuẩn bị trước đĩ. Riêng ở đức hay phạm vi của những nước Âu Châu cĩ xử dụng tiếng đức thì nên tham cứu tài liệu cĩ sẵn nầy nơi luận án Tiến Sĩ của Thầy Hạnh Giả, là đệ tử xuất gia của chúng tơi đang dạy về Phân khoa Tơn Gî́o học tại đại Học Hannover, đức quốc, thì rõ hơn. Tiêu đề của luận án nầy viết bằng tiếng đức và được chính Thầy ấy dịch ra tiếng Việt gọi là: “Tang lễ của người Phật Tử Việt Nam ở đức & Sự duy trì và thích nghi tại Hải Ngoại””. đây là một luận án hay đã được hai ơng Professor của đại Học Hannover (Dr. Dr.

Antes) cho điểm một - tối ưu, và ngay cả bản thân chúng tơi cũng vậy đã giúp Thầy ấy cùng dịch ra tiếng Việt cũng như giảo chánh những điều cần thiết thì thấy rằng luận án nầy quý hĩa vơ cùng cho những ai là Phật Tử đang sinh sống tại đức quốc cũng như những vùng lân cận.

Tịnh độ Tơng của Việt Nam 466

Riêng ở trong nước, cho tới giờ nầy việc tang chế, ma chay vẫn cịn rất phức tạp. Vì mỗi địa phương bày ra mỗi cách khác nhau; càng gî̀u cĩ chừng nào thì càng làm rình rang chừng ấy; nhưng nội dung thì ít cĩ lợi lạc cho người mất. Cốt chỉ để làm thỏa lịng người sống mà thơi. Ví dụ như ai muốn thiêu thì thiêu, chơn thì chơn. Dựng bia, làm mả mồ như thế nào cũng được; nhưng ở ngoại quốc thì khơng thể làm như vậy. Tất cả đều là luật. Ví dụ như ở Việt Nam một nghi lễ tống táng cho một người gî̀u cĩ cĩ thể đi rình rang ở ngồi đường làm cản trở giao thơng cơng cộng; trong khi đĩ ở ngoại quốc việc nầy tuyệt đối khơng xảy ra; chỉ trừ những quan chức lớn như Tổng Thống, Vua, Hồng Hậu qua đời, mới cĩ những nghi lễ cơng cộng như vậy; cịn đa phần thì đơn giản. Bất cứ là ai, nhiều lắm là được cử hành 2 tiếng đồng hồ ở nghĩa địa mà thơi. Vì trước đĩ và sau đĩ cịn nhiều đám tang khác họ cũng cần thì giờ như mình nữa.

Do đĩ tang chế ở Tây Phương càng ngày càng đơn giản thì chư Tăng Ni cũng chỉ cĩ một số thời gian nhất định như vậy phải làm sao vừa thuyết giảng, vừa làm lễ, tụng kinh, cúng vong, chia buồn trong vịng 1 đến 2 tiếng đồng hồ mà thơi. Sau đĩ về Chùa hay về nhà cĩ thì giờ nhiều hơn thì cĩ thể du di; nhưng ở tại nơi cơng cộng lễ nghi cho người chết chỉ được phép như vậy; ngồi ra ít cĩ trường hợp ngoại lệ, dẫu cho cĩ phải trả thêm tiền.

Cĩ lẽ thời buổi hiện tại con người dùng đến máy bay, hỏa tiễn, xe hỏa, xe hơi v.v… cho nên mọi cơng việc trong đời thường đều bị trĩi buộc bởi chiếc đồng hồ đang đeo nơi tay. Ví dụ như ngày xưa nếu cĩ người gî̀u cĩ mất; người ta thường mua quan tài thật tốt và liệm người chết để trong nhà cho đến 49 ngày hay 100 ngày để làm lễ cầu nguyện và cũng sẽ cho mọi người biết rằng gia đình mình là như thế như thế; nhưng ngày nay mọi việc đã khơng cịn như xưa nữa. điều quan trọng chúng tơi muốn trình bày ở đây là chính người mất, khi cịn sống phải lo tu tạo phước đức, tụng kinh niệm Phật, cầu đới nghiệp vãng sanh, để khi giờ cận tử nghiệp đến khơng cịn bỡ ngỡ nữa và cũng khuyên gia đình làm lành lánh dữ, khơng tạo ác nghiệp trong khi người chết đi chọn nghiệp để đầu thai, ít nhất là trong thời gian 49 ngày. Bởi vì thời gian nầy là thời gian quyết định cho tâm thức kia đi ngang, đi lên hay đi xuống.

Riêng phần chư Tăng Ni cố gắng dành nhiều thời gian giảng pháp cho người sống lẫn người chết trong thời gian ma chay cũng như tuần thất thì quý hĩa vơ cùng. Vì cĩ như vậy người chưa hiểu đạo trong gia đình sẽ sớm hiểu, biết đâu chừng sau nầy những người ấy sẽ quy y Tam Bảo. Vì họ hiểu rõ lý duyên sanh cũng như vơ thường, sanh diệt v.v… Dĩ nhiên khi tang chủ muốn cĩ được phước báu cho người mất lẫn người cịn sống thì cần cúng dường Tam Bảo tùy theo khả năng của gia đình để giúp đỡ Chùa và chính gia đình của người qû́ vãng cũng được lợi lạc nữa.

Chư Tăng Ni, nhất là những người đại diện cho Tịnh độ Tơng cĩ thể giảng giải kinh A Di đà, kinh địa Tạng v.v… trước và sau khi làm lễ cho người qû́ cố thì tốt biết dường bao. Vì người đi tham dự lễ và chính thân nhân cũng cần biết chư Tăng Ni đang tụng kinh gì. Khơng giải thích, cĩ thể họ cũng cảm nhận được rằng chư Tăng Ni Tịnh độ Tơng của Việt Nam 468 đang tụng kinh; nhưng ý nghĩa ra sao thì làm sao rõ hết được.

Ví dụ như trong hiện tại cĩ nhiều người tin theo hiện tượng vãng sanh hoặc tổ chức tam thời hệ niệm v.v… chư Tăng Ni phải biết rõ điều nầy để giải thích, khơng mang tính mê tín cầu sanh, mà phải theo nguyên tắc đi đầu thai theo kinh điển mà chư Phật, chư Tổ đã dạy. Ví dụ như người lâm chung cĩ điểm nĩng sau cùng nằm nơi đỉnh đầu; tức người ấy sẽ được thác sanh về Tịnh độ. Nếu điểm nĩng ấy nằm ở miệng trở lên trán thì người chết sẽ sanh Thiên. Nếu điểm nĩng ấy từ ngực lên miệng thì thành A Tu La. Nếu điểm nĩng vẫn cịn ở nơi ngực thì người chết ấy chắc chắn sẽ trở lại làm người.

Cuối cùng điểm nĩng nằm ở bụng, ở đầu gối và dưới lịng bàn chân thì người ấy sẽ bị đọa vào 3 đường dữ. đĩ là địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh. Vì sao biết được ? Vì lẽ mỗi một loại chúng sanh như thế tương ưng với một loại ánh sáng khác nhau. Cho nên khi đức Phật cịn tại thế Ngài phĩng hào quang độ cho loại nào, ánh sáng thường hay hiện ra nơi thân của Phật như thế để độ. Do vậy đây là kết quả căn bản cần thiết để người thân lưu ý hộ niệm, theo dõi. Chứ khơng phải chỉ niệm Phật sau 8 tiếng đồng hồ, thấy thi thể mềm mại mà bảo đấy là hiện tượng vãng sanh thì khơng đúng.

Như vậy đối với những người tu theo pháp mơn Tịnh độ khơng phải chỉ lúc chết mới tu hay mới mời Thầy đến làm đám, mà ngay khi cịn sống, khi là một người Phật Tử tại gia mọi người đã phải thực hiện niệm câu Phật hiệu Nam Mơ A Di đà Phật nằm lịng rồi, để đến khi lâm chung khơng cịn bỡ ngỡ nữa.

Ở chương cuối chúng tơi cố gắng sẽ trở lại vấn đề nầy một cách cĩ chương cú hơn và hy vọng người Phật Tử Việt Nam khi tu theo Pháp mơn Tịnh độ, chúng ta biết rõ ràng là con đường nào chúng ta đang đi và con đường nào chúng ta sẽ đến. Ai ăn thì cũng phải no. Ai tu thì cũng sẽ chứng; nhưng no như thế nào và chứng như thế nào thì đĩ là câu hỏi, mà câu trả lời đã cĩ sẵn nơi mỗi người của chúng ta và chỉ cần khơi dậy một niềm tin, một cách thực tập rõ ràng thì ai ai trong chúng ta cũng sẽ được lợi lạc vơ cùng.