Tư Tưởng Tịnh Độ Tông

II/- TỊNH đỘ TƠNG CỦA ẤN đỘ .

Những người tu theo đại Thừa khơng cịn thắc mắc gì nữa là ba bộ kinh căn bản bên trên do ai nĩi và nĩi ra lúc nào, nĩi cho ai nghe v.v… Nhưng những gî́o phái khác của Phật Gî́o như Thiền Tơng, Mật Tơng v.v… cũng cĩ thể đặt ra câu hỏi như vậy. đĩ là chưa kể gî́o pháp căn bản của Tiểu Thừa, ngay từ đầu đã khơng chấp nhận những kinh điển cĩ vào thời sau khi đức Phật nhập diệt; hoặc giả những kinh điển nào do các vị Tổ Sư nương theo gî́o lý để san định thành. đây là những điểm chính yếu khi nghiên cứu về tư tưởng Phật Gî́o đại Thừa và Tiểu Thừa cần phải lưu tâm.

Dĩ nhiên là khơng ai cĩ thể nĩi kinh và luật; ngoại trừ đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Tuy thế, cĩ những bộ kinh xuất hiện tại Trung Quốc về những thế kỷ sau nầy, khơng phải do đức Phật nĩi ra, nhưng chư Tổ vẫn gọi là Kinh. Ví dụ như Kinh: Lương Hồng Sám, Kinh Thủy Sám, Kinh Vu Lan Bồn v.v… Sở dĩ các nhà nghiên cứu đại Thừa vẫn đồng ý như vậy; nhưng nội dung của những kinh điển nầy khơng đi ngược lại những gì mà đức Phật đã dạy cho hàng đệ Tử tại gia cũng như xuất gia; nên họ đã chấp nhận một cách tự nhiên khơng cần biện hộ hay lý giải gì nữa. Bởi vì những loại kinh điển như vậy khơng Tịnh độ Tơng của Ấn độ 108 đi ngược lại lûn lý, đạo đức xã hội của con người; nên phái đại Chúng bộ cĩ thể chấp nhận được.

Sau khi đức Phật nhập diệt, cĩ tất cả 4 kỳ kết tập kinh điển quan trọng, kể từ sau 100 ngày, cho đến sau 500 năm. Tiếp theo những kỳ kết tập thứ 5 và thứ 6 là những lần kết tập ở vào những thế kỷ gần đây sẽ được đề cập sau.

Chúng ta biết rằng thời cổ đại xa xưa ấy vấn đề chữ viết khơng được thịnh hành như ngày nay, cũng như nền văn minh của khoa học chưa tiến bộ; cho nên tất cả đều phải qua việc truyền miệng. Lời Phật dạy cũng được các vị Thánh đệ Tử của đức Phật tập hợp lại trong thanh tịnh để làm nhiệm vụ trùng tuyên nầy. Chúng ta cũng khơng nghi ngờ gì về khả năng ghi nhớ lời dạy của đức Phật từ các Ngài. Vì lẽ đa phần những vị tham dự 4 kỳ kết tập đầu, đều là những vị chứng quả A La Hán, cĩ trí tuệ siêu việt, thần thơng diệu vợi; khơng như chúng ta ngày nay, mặc dầu cĩ khoa học trợ giúp mọi phương tiện, nhưng sự hiểu biết của chúng ta cũng chỉ nằm trong giới hạn của việc nhận thức, khơng là trí tuệ.

“Chữ Kết Tập hay Kiết Tập tiếng Phạn và Pali gọi là: Samgiti. Cũng gọi là Tập Pháp, Tập Pháp Tạng, Kết Kinh, Kết điển Kết Tập, Hợp Tụng. Tức là các vị Tỳ Kheo cùng tụ họp ở một nơi để đọc tụng, chỉnh lý và biên tập những lời dạy của đức Phật sau khi Ngài nhập diệt, nhằm xác định gî́o quyền và phịng ngừa gî́o pháp lâu ngày bị tán thất; nên gọi là Kết Tập.

Nội dung các cuộc kết tập như sau:

I.- Kết tập lần thứ nhất.

Cũng gọi là ngũ bá kết tập (500 vị kết tập). Ngũ bách tập pháp, Ngũ bách xuất. Vào năm đức Phật nhập diệt (624 trước Tây lịch) dưới sự bảo trợ của vua A Xà Thế, 500 vị A La Hán tập hợp trong hang Thất Diệp ở vùng ngoại ơ thành Vương Xá nước Ma Kiệt đà, tơn Ngài Ma Ha Ca Diếp làm Thượng Thủ, cử hành kết tập kinh điển lần thứ nhất. Cứ theo luật ngũ phần quyển 30 và Luật Ma Ha Tăng Kỳ quyển 32, thì trong lần kết tập nầy Ngài A Nan tụng kinh (Tu đa La hay Pháp Tạng), Ngài Ưu Ba Ly tụng luật (Tì Ni Tạng), sau đĩ, các bậc Trưởng Lão xem xét chỉnh lý rồi biên tập thành các kinh, luật. Thuyết nầy được các nhà sử học cho là tương đối đáng tin. Ngồi ra cịn cĩ các thuyết như sau:

1.- Kết tập 3 tạng: Kinh, Luật, Luận. Theo luật Tứ Phần quyển thứ 54, luật Thập Tụng quyển 60 và luận đại Trí độ quyển 2, thì Ngài A Nan tụng Kinh, Luận (A Tỳ đàm tạng), Ngài Ưu Ba Ly tụng Luật. Cịn Phĩ Pháp Tạng nhân duyên truyện quyển 1 thì cho rằng: Ngài A Nan tụng Kinh, Ngài Ưu Bà Ly tụng Luật, Ngài Ca Diếp tụng Luận. Nhưng theo các bộ Ca Diếp đế Kinh, Soạn Tập Tam Tạng và Tập Tạng Truyện v.v… thì nĩi 3 Tạng đều do Ngài A Nan tụng ra. 2.- Kết tập 5 Tạng: Kinh, Luật, Luận, Tạp Tập và Cấm Chú.

Cứ theo đại đường Tây Vức Ký quyển 9 và bộ Chấp Di Luận Sớ thì khi Ngài Ca Diếp triệu tập 500 vị A La Hán Tịnh độ Tơng của Ấn độ 110 cử hành kết tập lần thứ nhất, cịn cĩ vài trăm ngàn người suy tơn Ngài Bà Sư Ba làm Thượng Thủ, cử hành kết tập thành 5 Tạng, gọi là Quật ngoại kết tập (kết tập bên ngồi hang động), đại chúng bộ kết tập để phân biệt với Quật nội kết tập (kết tập bên trong động). Thượng Tọa bộ kết tập của Ngài Ca Diếp. Nhưng đối với thuyết nầy, ý kiến giữa các học giả khơng giống nhau. Cĩ người cho rằng thuyết nầy cĩ lẽ đã do chúng Tăng Thượng Tọa bộ hư cấu ra sau khi các bộ phái phân hĩa; cho nên khơng thừa nhận.

3.- Kết tập Kinh đại Thừa. Theo phẩm xuất kinh trong Kinh Bồ Tát xứ thai quyển 7, thì Tơn Giả Ca Diếp sai Ngài A Nan tụng các tạng Bồ Tát, Thanh Văn, Giới Luật v.v… gồm tất cả 8 tạng là: Thai hĩa tạng, Trung ấm tạng, Ma Ha diễn phương đẳng tạng, Giới luật tạng, Thập trụ Bồ Tát tạng, Tạp tạng, Kim cương tạng và Phật tạng.

Ngồi ra, theo luận đại Trí độ quyển 100 và luận Kim cương tiên quyển 1, thì đồng thời với Ngài Ca Diếp kết tập 3 tạng Tiểu Thừa ở núi Kỳ Xà Quật, các Ngài Văn Thù, Di Lặc và A Nan cũng cùng nhau kết tập kinh điển đại Thừa ở núi Thiết Vi, gọi là Thiết Vi Sơn đại Thừa Kết Tập; nhưng đây cĩ lẽ là truyền thuyết sau khi Phật Gî́o đại Thừa hưng khởi.

II.- Kết tập lần thứ hai.

Cũng gọi là thất bách kết tập (700 vị kết tập), Thất bách tập pháp, đệ nhị tập pháp tạng, đệ nhị tập. Lần kết tập nầy lấy luật tạng làm chính, xác định 10 việc mà các

Tỳ Kheo thuộc chủng tộc Bạt Kỳ thực hành là trái phép.

(Sau Phật nhập diệt độ 100 năm).

III.- Kết tập lần thứ ba.

Sau khi đức Phật nhập diệt độ 236 năm, dưới sự hộ trì của Vua A Dục, 1.000 vị Tỳ Kheo nhĩm họp ở thành Hoa Thị nước Ma Kiệt đà, tơn Ngài Mục Kiền Liên Tử đế Tu làm Thượng Thủ, cử hành kết tập lần thứ ba. Lần kết tập nầy lấy 3 tạng kinh, luật, luận làm chính. Ngài Mục Kiền Liên Tử đế Tu tự soạn bộ “Luận Sư” để phê bình và bác bỏ những dị nghị tà thuyết của ngoại đạo đương thời. Sau khi kết tập, một số vị Tỳ Kheo đã được đại Hội lựa chọn và phái đến những địa khu ngồi lưu vực sơng Hằng và ngồi biên thùy Ấn độ để truyền bá Phật Pháp. Cuộc kết tập lần thứ nhất và thứ hai đều được lưu truyền ở các Phương Bắc và Phương Nam; nhưng cuộc kết tập lần thứ ba nầy chỉ được lưu truyền ở Phương

Nam mà thơi.

IV.- Kết tập lần thứ tư. Cĩ hai thuyết: Bắc truyền và Nam truyền.

1.- Phật Gî́o Bắc truyền: Cĩ 2 thuyết:

a) Cứ theo Bà Tẩu Bàn đậu pháp sư truyện chép, thì sau khi đức Phật nhập diệt 500 năm, Ngài Ca Chiên Diên thuộc Thuyết Nhứt Thiết Hữu Bộ đến nước Kế Tân ở Tây Bắc Ấn độ triệu tập 500 vị A La Hán và 500 vị Bồ Tát tiến hành kết tập, Bồ Tát Mã Minh ghi chép và soạn thành Thuyết Nhất Thiết hữu bộ A Tỳ đạt Ma Tỳ Bà Sa

(tức luận đại Tỳ Bà Sa) gồm 100 vạn bài tụng.

b) Theo đại đường Tây Vức Ký quyển 3, thì sau khi đức Phật nhập diệt 400 năm dưới sự hộ trì của Vua Ca Nị Sắc Tra (Kaniska), 500 vị Tỳ Kheo nhĩm họp ở nước Ca Thấp Di La (Kasmir = Kế đàn) suy tơn các Ngài Hiếp Tơn Tịnh độ Tơng của Ấn độ 112

Giả (Parsva) và Thế Hữu (Vasumitra) làm Thượng Thủ, tạo luận giải thích 3 tạng. Trước hết tạp luận Ơ Ba đệ Thước 10 vạn bài tụng, giải thích tạng Tố đát Lấm (Tạng Kinh); kế đến, tạo luận Tỳ Nại Da Tỳ Bà Sa 10 vạn bài tụng giải thích Tỳ Nại Da (Tạng Luật), sau cùng tạo luận A Tỳ đạt Ma Tỳ Bà Sa 10 vạn bài tụng, giải thích A Tỳ đạt Ma (Tạng Luận). Tất cả gồm 30 vạn bài tụng, 960 vạn lời, Vua Ca Nị Sắc Ca cho đàn mỏng đồng đỏ thành từng lá để khắc các bộ luận nĩi trên, rồi cất trong hịm đá và xây tháp để thờ. Trong hai thuyết trên đây, thuyết của đại đường Tây Vức Ký đáng tin hơn; tuy nhiên Phật Gî́o Nam

Truyền thì hồi nghi.

2.- Phật Gî́o Thượng Tọa Bộ Nam Truyền. Theo đại Sử, v.v… thì cuộc kết tập lần thứ 4 được cử hành trong động A Lơ Ca ở thơn Mạc đặc Liệt tại nước Tích Lan vào thời vua Bà Tha Gî̀ Mã Ni (Vattagamani) do đại Thượng Tọa La Hi đa chủ trì cĩ 500 vị Tỳ Kheo tham dự. Trong hội đã tụng 3 tạng của Phật Gî́o Thượng Tọa Bộ, sửa chữa các sách chú thích về 3 tạng, sắp đặt lại thứ tự các kinh điển, viết thành bộ Tam Tạng đầu tiên bằng tiếng Pali và các bản chú thích bằng tiếng Tăng Gî̀ La (Singhalese = tiếng Tích Lan).

V.- Kết tập lần thứ năm.

Theo chương thứ 6 trong gî́o sử tiếng Pali và lịch sử Miến đìện… thì vào năm 1871, vua nước Miến điện là Mẫn đơng (Mindon, ở ngơi 1853-1878) đã triệu tập 2.400

vị Cao Tăng, cử hành kết tập 3 tạng lần thứ 5 ở thủ đơ Mạn đức Lặc (Mandalay). Lần kết tập nầy lấy tạng Luật làm chủ yếu, hiệu đính đối chiếu chỗ đồng dị, trong nguyên văn Thánh điển, cùng nhau hợp tụng suốt 5 tháng mới hồn thành. Rồi đem tồn bộ văn tự của ba tạng đã kết tập khắc trên 729 phiến đá hoa đại lý hình vuơng, dựng trong chùa tháp Câu Thu đà (Kuthodaw) ở chân núi Mạn đức Lặc; phía ngồi cĩ 45 ngơi tháp Phật vây quanh, hiện nay vẫn cịn ở cố đơ Mạn đức Lặc.

VI.- Kết tập lần thứ sáu.

Vào ngày 17 tháng 5 năm 1954, tức ngày Phật đản (Vesak Day, ngày Phật Gî́o Thế Giới) dưới sự giúp đỡ của nhà nước, Phật Gî́o Miến điện cử hành kết tập lần thứ sáu. Ý nghĩa của kỳ kết tập lần nầy là đồn kết Phật Gî́o đồ, đẩy mạnh sự phát triển Phật Gî́o Thượng Tọa bộ, đề cao địa vị của nước Miến điện độc lập. địa điểm kết tập là trên sườn núi Nghệ Cố thuộc vùng ngoại ơ phía Bắc thủ đơ Ngưỡng Quang (Rangoon) của Miến điện, được kiến trúc phỏng theo hang Thất Diệp nơi cử hành kết tập lần thứ nhất tại Ấn độ. Lần kết tập nầy lấy văn bản được khắc trên 729 phiến đá hoa đại lý của lần kết tập thứ năm làm chỗ y cứ; đồng thời xử dụng tất cả các loại bản in tiếng Pali của “Hiệp Hội Thánh điển Pali” ở Tích Lan, Thái Lan, Cao Miên, Lûn đơn và Miến điện để khảo đích một cách rõ ràng tỉ mỉ. Sau khi kết tập hồn thành, tồn bộ văn bản được ấn hành để lưu thơng. Lần kết tập nầy, ngồi các vị Tỳ Kheo thuộc các nước Phật Gî́o Nam Truyền, các vị Tỳ Kheo của các nước Phật Gî́o

Bắc Truyền cũng được mời tham dự, rịng rã hơn 2 năm, đến ngày lễ Vesak năm 1956 (Phật lịch 2.500) mới hồn thành. (Xem. Kinh Phật Ban Mê Hồn quyển hạ; kinh Phúc Cái chánh hạnh sở tập quyển 3; Cao tăng Pháp Hiển truyện; đại Thừa Pháp Uyển nghĩa lâm chương quyển 2 Tịnh độ Tơng của Ấn độ 114 phần đầu; Tứ phần luật hành sự sao tư trì ký quyển trung phần 1 đoạn 2; Nguyên Thủy Phật Gî́o Thánh điển chi tập thành (Ấn Thuận). A Tỳ đạt Ma luận nghiên cứu). (Xem tiếp Thập Sự Phi Pháp). (Trích Phật Quang đại Từ điển do Hịa Thượng Thích Quảng độ dịch từ trang 2409 đến 2411).

Như vậy 4 kỳ kết tập đầu, sau khi đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập diệt trong thời gian từ 400 đến 500 năm là quan trọng nhất. Vì lẽ lúc ấy chưa cĩ chữ viết rõ ràng. Mãi cho đến kỳ kết tập lần thứ 4 thì văn hệ Pali đã rõ nét cũng như Phạn văn. Kỳ kết tập thứ tư cĩ hai thuyết chúng ta cũng cĩ thể chấp nhận được. đĩ là Phật Gî́o Bắc Truyền cho rằng kỳ kết tập nầy được tổ chức tại xứ Kasmir, thuộc miền Bắc Ấn độ ngày nay. Cịn Phật Gî́o Nam Truyền thì cho rằng kỳ kết tập lần thứ tư nầy xảy ra vào năm 85 trước Tây Lịch, văn tự tiếng Pali đã hình thành và nơi kết tập là xứ Tích Lan.

Cả hai truyền phái đều cĩ lý cả. Vì lẽ tinh thần đại Thừa được chuyển hướng qua phương Bắc Ấn độ và từ đĩ mới tiếp tục được truyền sang Trung Hoa, Mơng Cổ, Việt Nam, đại Hàn và Nhật Bản. Thuở ấy vào thế kỷ thứ 1 và thứ 2 Tây Lịch đã cĩ các đại Luận Sư nổi tiếng của đại Thừa như Ngài Vơ Trước, Thế Thân, Mã Minh, Long Thọ v.v… và tinh thần Duy Thức cũng như Trung Qû́n Luận, Bát Nhã, Tánh Khơng đã được phát triển một cách mạnh mẽ. Do vậy kỳ kết tập lần thứ 4 nầy cũng cĩ thể nằm ở ngồi xứ Ấn độ; chứ khơng nhất thiết là nằm trong xứ Ấn độ. Sau khi Vua A Dục quy ngưỡng Phật Pháp, Ngài đã cho 2 người con là Cơng Chúa Sanghamitta và Hồng Tử Mahinda xuất gia và chính hai vị nầy đã mang cây Bồ đề cũng như gî́o lý Nam Truyền đến đảo quốc Tích Lan vào thế kỷ thứ 3 trước Tây Lịch và đảo Sử cũng như đại Sử vẫn cịn ghi rõ sự truyền bá nầy. Sau kỳ kết tập kinh điển lần thứ 3, chư Tăng theo sự yêu cầu của Vua A Dục, đã được gởi ra ngồi nước Ấn độ 1000 vị đi về Trung đơng và Bắc Ấn cũng như các xứ Nam Phương khác để truyền đạo. Cho nên kỳ kết tập lần thứ tư theo sử bộ Nam Truyền cho rằng được hình thành tại Tích Lan, cũng là đìều cĩ thể xảy ra. Vì Phật Gî́o đã truyền vào Tích Lan lúc ấy đã hơn 100 năm rồi. Hoặc giả cĩ 2 lần thứ tư được kết tập. Những vị nào thuộc đại Chúng bộ thì đi về hướng Kasmir và những vị nào thuộc Thượng Tọa bộ thì đi về hướng Tích Lan. đây là một giả thuyết mà tác giả sách nầy trộm nghĩ như vậy, đúng sai xin các bậc cao minh chỉ gî́o. Tịnh độ Tơng của Ấn độ 116

A.- Ngài Long Thọ và Tư Tưởng Tịnh độ

Các nhà sử học Phật Gî́o Âu Mỹ, sau khi nghiên cứu kỹ càng về sự phát triển Phật Gî́o thời Vua A Dục (trước Tây Lịch vào thế kỷ thứ 3) thì cho rằng: Thuở ấy Phật Gî́o đã truyền đến cả Trung Âu như Iran (Ba Tư); xứ ngàn lẻ một đêm; xứ Irak và ngay cả các xứ Bắc Phi như Ai Cập, Alexandria v.v… Gần đây cĩ nhà học giả đức Holger Kersten, thuộc đại Học Freiburg cĩ viết quyển bằng tiếng đức nhan đề là “Jesus lebte 6 Jahre in Indien” (Jesus đã sống 6 năm tại Ấn độ). đây là một quyển sách cĩ hình ảnh rõ ràng và được nhiều học giả cũng như khảo cổ học người đức tin tưởng qua chứng cứ hình ảnh và sử liệu mà ơng ta đã nêu ra.

Cuộc đời của Chúa cĩ 12 năm khơng ghi rõ ràng trong Thánh Kinh. Theo ơng Holger Kersten đức Chúa thuở đĩ từ Israel đi sang xứ Alexandria để tỵ nạn và thuở ấy đồn truyền gî́o của Vua A Dục đã phát triển Phật Gî́o tại đây; nên chư Tăng đã mang đức Chúa về Ấn độ và đức Chúa Jesus đã học đạo tại Vanarasi 6 năm. đây cĩ thể cũng là một giả thuyết, mà cũng cĩ thể là một sự thật mà người Thiên Chúa chưa sẵn sàng chấp nhận.

Ơng ta cịn phân tích những câu chuyện như: Bà gî̀ và 2 quan tiền trong Thánh Kinh được sao chép lại từ Kinh Pháp Cú v.v… Chiếc áo mà đức Chúa đang mặc cũng cĩ liên hệ với Phật Gî́o. Quả thật là một phát hiện mới lạ.

Hãy cứ chờ xem từ nhiều phản ứng và nghiên cứu để chúng ta cĩ được những sử liệu cần thiết về sau nầy. Ba Tư là xứ theo Bái Hỏa Gî́o (đạo thờ Thần Lửa); cho nên khi đạo Phật được truyền vào đây vào thế kỷ thứ 3, thứ 2 trước Tây Lịch cũng phải chấp nhận Tơn Gî́o vốn đã cĩ sẵn tại bản địa nầy. đây là tinh thần tơn trọng các tư tưởng khác; ngồi gî́o điều của Tơn Gî́o mình.

Theo Pháp Sư Ấn Thuận (người Trung Hoa) thì Phật Gî́o Tịnh độ bị ảnh hưởng bởi đạo Bái Hỏa Gî́o nầy. Mới đây (2011) khi chúng tơi dịch tác phẩm bằng tiếng đức nhan đề là: Quellentexte des Japanischen Amida Buddhismus” (Những bản văn căn bản của Phật Gî́o Di đà (Tịnh độ) Nhật Bản) của học giả Christian Steineck cũng quan niệm giống như Ngài Ấn Thuận vậy. Nghĩa là ơng ta cho rằng: “Quan niệm về một cõi Phương Tây và một vị gî́o chủ cĩ thần lực như vậy là cĩ sự ảnh hưởng của Bái Hỏa Gî́o của Ba Tư”.

đây cĩ thể là những quan niệm về cũ, mới, đơng, Tây đã được hình thành qua các hệ tư tưởng khác nhau, cũng như qua tam tạng Thánh điển. Vì thế cho nên chúng ta thấy vịng hào quang của đức Phật A Di đà giống như là những vịng lửa bao bọc chung quanh Ngài.

Từ Ba Tư di chuyển trở lại Ấn độ và mấy trăm năm sau, Ngài Long Thọ mới ra đời để chủ trương về Trung Qû́n Luận; nhưng theo Phật Gî́o Tịnh độ Tơng Nhật Bản căn cứ vào “Thập Trụ Tỳ Bà Sa Luận” của Ngài Long Thọ; nên cho rằng Ngài là vị Sơ Tổ Tịnh độ Tơng của Nhật Bản và cả Trung Hoa nữa. Tịnh độ Tơng của Ấn độ 118

Long Thọ hay Long Thụ tiếng Phạn gọi là Nagarjuna. Hán âm: Na Gî̀ Ứ Lạt Thụi Na, Na Gî̀ A Chu đà Na. Cũng gọi là Long Mãnh hay Long Thắng. Tổ khai sáng của học phái Trung Qû́n thuộc Phật Gî́o đại Thừa ở Ấn độ, sanh vào khoảng thế kỷ thứ 2, thứ 3, thuộc dịng dõi Bà La Mơn, Nam Ấn độ. Từ nhỏ Ngài đã thơng minh đĩnh ngộ, học 4 Phệ đà, thiên văn, địa lý, sấm vĩ, bí tạng và các đạo thuật đều thơng suốt. Ngài từng cùng với 3 người bạn thân học phép tàng hình, lén vào cung vua chơi bời. Việc bại lộ, 3 người bạn bị vua chém đầu, riêng Ngài thốt khỏi. Do việc nầy, Ngài cảm ngộ, ái dục là gốc của sự đau khổ, liền vào núi đến trước tháp Phật xuất gia thọ giới. Sau khi xuất gia, Ngài nghiên cứu tam tạng; nhưng thấy chưa đủ, lại đến núi Hy Mã Lạp Sơn, gặp một lão Tỳ Kheo trao cho Kinh điển đại Thừa, mặc dầu biết thực nghĩa nhưng chưa thơng suốt. Lại vì Ngài từng phá gî́o nghĩa của luận sư ngoại đạo; nên sinh tâm tà mạng, tự đặt ra gî́o mới, mặc áo mới, ở riêng trong căn phịng thủy tinh tĩnh mịch. Bấy giờ cĩ Bồ Tát đại Long, thấy vậy thương xĩt, bèn dẫn Ngài vào long cung trao cho vơ lượng kinh điển đại Thừa, Ngài thấu hiểu hết gî́o lý.

Bấy giờ, vua Nam Thiên Trúc tin theo Bà La Mơn gî́o, cơng kích Phật Gî́o, Ngài đến đĩ gî́o hĩa, khiến vua bỏ tín ngưỡng Bà La Mơn gî́o mà quy y Phật Gî́o.

Từ đĩ về sau, Ngài tận lực hoằng pháp, soạn các sách để chú thích kinh điển đại Thừa, thiết lập hệ thống gî́o điển đại Thừa, khiến cho học thuyết “Bát Nhã tánh khơng” được truyền bá rộng khắp trên tồn cõi Ấn độ.

Về gî̀, Ngài trụ ở núi Hắc Phong thuộc miền Nam Ấn độ, Ngài cĩ người đệ tử tên đề Bà.

Sự tích về Ngài Long Thọ theo Tây Tạng truyền cĩ nhiều chỗ khác nhau với những điều được trình bày ở trên. Chẳng hạn như trong quyển “Thất Cao Tăng” (7 vị Cao Tăng) tiếng Tây Tạng, tác giả đa La Na Tha nĩi rằng: Ngài Long Thọ từng tu tập các loại Thành Tựu (Tất địa) như: Vơ Lượng Thọ đà La Ni, Thành Tựu đại Khơng Tước Nữ, Cửu Dạ Xoa v.v… khiến cho con gái của Long Vương đức Xoa Ca và quyến thuộc xây dựng chùa, tháp… Về sau, Ngài và các Nữ Dạ Xoa ở núi Cát Tường cùng tu đát đặc La v.v… Cịn cĩ thuyết cho rằng Ngài từng dùng 7 hạt cải trắng mở tháp sắt ở Nam Ấn độ, lấy được Kinh Kim Cương đính. đại khái những truyện trên đây đều là truyền thuyết của đời sau mang nặng sắc thái

Mật Gî́o. Về niên đại xuất thế của Ngài cũng cĩ các thuyết khác nhau: 1.- Theo bài tựa của Luận đại Trí độ của Ngài Tăng Duệ và các bài tựa đại Trí Luận sao của Ngài Lơ Sơn Tuệ Viễn (chép trong Xuất Tam Tạng ký tập quyển 10) thì Ngài ra đời khoảng 900 năm sau khi đức Phật nhập diệt

(khoảng năm 276 sau Tây lịch). 2.- Theo Bách Luận Sớ quyển thượng, Ngài sinh vào khoảng 530 năm sau khi đức Phật nhập diệt (năm 94 trước Tây lịch).

3.- Theo Tam Luận Du ý nghĩa, Nhị Gî́o luận của Ngài đạo An, Long Thọ Bồ Tát truyện v.v… thì Ngài ra đời vào khoảng 880 năm (256 sau Tây lịch) sau khi đức Phật nhập diệt, tức là vào giữa thế kỷ thứ 3 Tây lịch. Các Tịnh độ Tơng của Ấn độ 120 học giả hiện đại như Pháp Sư Ấn Thuận, v.v… phần nhiều theo giả thuyết thứ 3.

Cịn về việc nhập diệt của Ngài, theo Long Thọ Bồ Tát truyện, cĩ một Pháp Sư Tiểu Thừa, vì ganh ghét, khơng muốn thấy Ngài sống lâu, Ngài biết được điều ấy liền vào tịnh thất thốt xác mà đi.

Theo điều Kiều Tát La Quốc trong đại đường Tây Vức Ký quyển 10, thì vua nước nầy là Sa đa Bà Ha quy y với Ngài, Ngài đem diệu dược tặng cho, 2 người cùng sống lâu khơng suy yếu. Con vua muốn lên ngơi sớm; nên thỉnh Ngài tự tận, Ngài dùng lá cỏ tranh khơ tự cắt cổ chết, vua qû́ buồn rầu thương tiếc, nên khơng bao lâu cũng chết theo. Về tuổi thọ của Ngài, theo Thập Nhị Mơn Luận Tơng Trí Nghĩa Ký quyển thượng và Pháp Uyển Châu Lâm quyển 53, thì Ngài thọ đến 100 tuổi, thuyết nầy khĩ tin.

Tuy nhiên, nếu căn cứ vào điều Triêu Trước Xỉ Mộc trong Nam Hải Ký quy nội pháp truyện quyển 1 và các sách khác nĩi về việc Ngài chuyên về thuật trường sinh mà suy đốn, thì tuổi thọ của Ngài cũng cĩ thể ở mức 100 tuổi trở lên.

Về tên tiếng Phạn và tên dịch của Ngài, theo Long Thọ Bồ Tát truyện, đại đường Tây Vức Ký quyển 8, Thập Nhị Mơn Luận Tơng Trí Nghĩa Ký quyển thượng, kinh Bồ đề Hạnh, Trung Luận thích của Ngài Nguyệt Xứng, Bát

Nhã thích của Ngài Sư Tử Hiền, v.v… đều ghi tên Phạn của Ngài là Nagarjuna. Nhưng kinh Nhập Lăng Gî̀ bằng tiếng Phạn thì ghi tên Phạn của Ngài là Nagahvaya, phải dịch là Long Khiếu, Long Mãnh, Long Danh. Nhưng trong chương 17 trong Ấn độ Phật Gî́o sử của đa La Na Tha thì cho rằng Long Thọ và Long Khiếu là hai người khác. Long Khiếu và đề Bà (đệ tử của Ngài Long Thọ) là người đồng thời đại, trụ ở chùa Na Lan đà.

Trong tác phẩm “Khơng Chí Thám Cứu” chương 4, phần 1, Pháp Sư Ấn Thuận căn cứ vào thuyết trên, cho rằng Long Khiếu (hoặc Long Mãnh) khơng phải là Long Thọ; niên đại muộn hơn so với niên đại Ngài Long Thọ, cĩ thể vào thời đại vua Chiên đà La Cấp đa (từ 320 sau

Tây Lịch).

Ngồi ra, Ngài cịn là Tổ Phĩ Pháp Tạng thứ 13 của Thiền Tơng Ấn độ, đồng thời, tại Trung Quốc và Nhật Bản xưa nay Ngài cũng được suy tơn làm Tổ của 8 Tơng (Chú thích: trong đĩ cĩ Tịnh độ Tơng, theo chủ trương

Tơng Tịnh độ của Nhật).

Ngài cĩ các tác phẩm: Trung Luận tụng, Thập Nhị Mơn luận, Khơng Thất Thập luận, Lục Thập tụng như lý luận, đại Thừa phĩ hữu luận, đại Trí độ luận, Thập Trụ Tỳ Bà Sa luận, đại Thừa Nhị Thập tụng luận; Bồ đề Tư Lương luận (Chú thích: Tác phẩm nầy tác giả đã dịch ra Việt Ngữ), Bảo Hành Vương chánh luận, Nhân Duyên Tâm luận tụng, Bồ đề Tâm Ly Tướng luận (đã dịch ra Việt ngữ), Phước Cái Chánh Hạnh Sở Tập kinh (đã dịch ra Việt ngữ), Tán Pháp giới tụng, Quảng đại Phát Nguyện tụng (Chú thích của tác giả: đa phần những luận nầy nằm trong đại Chánh Tân Tu đại Tạng Kinh quyển thứ 32, đã được chính tác giả dịch từ Hán văn và Việt ngữ cĩ đăng trên Website của viengiac.de phần dịch thuật).

(Xem kinh Nhập Lăng Gî̀ quyển 9; đại Thừa huyền luận quyển 5; Hoa Nghiêm kinh truyện ký quyển 5; Phĩ Pháp Tạng nhân duyên truyện quyển 5; Truyền Pháp Tịnh độ Tơng của Ấn độ 122

Chánh Tơng ký quyển 3; Phật Tổ thống ký quyển 5; Pháp Uyển châu lâm quyển 38; The life of Nagajuna from Tibetan and Chinese Sources (M. Walleser).

(Trích từ Phật Quang đại Tự điển trang 2837 đến trang 2839). Xem qua tiểu sử của Ngài Long Thọ, mặc dầu niên đại vãng sanh của Ngài cĩ đơi điều sai khác về năm sanh; nhưng Ngài là một vị Tổ Sư của đại Thừa gồm 8 Tơng Phái khác nhau. Từ Mật Tơng cho đến Thiền Tơng, Trung Qû́n, Hoa Nghiêm và cho đến Tịnh độ nữa. Quả Ngài là bậc xuất trần thượng sĩ, ra đời nhằm cứu độ chúng sanh và giúp cho chúng sanh tỏ ngộ; đồng thời Ngài cũng đã tuyên dương gî́o nghĩa đại Thừa để bát bỏ những gî́o nghĩa khác của Bà La Mơn gî́o và những tà thuật khác.

Như vậy kể từ thời kỳ sau đức Phật nhập diệt gần 800 năm ấy (624 trước Tây lịch + 256 hoặc 276 năm sau Tây lịch thành 800 năm) khơng cĩ một vị Tổ Sư nào chấn hưng pháp mơn Tịnh độ; trong khi đĩ Thiền Tơng thì được truyền liên tục từ Sơ Tổ Ca Diếp đến Ngài Long Thọ là 13 đời. Trong 800 năm ấy biết bao nhiêu là phế hưng của lịch sử và bộ phái chia cắt trong nội bộ của Tăng đồn, từ Ấn độ đến Kasmir và Ba Tư. Cĩ lẽ trong thời gian nầy phải nĩi là thời gian tranh chấp của Bộ Phái.

Cho đến sau thời của Ngài Long Thọ vào thế kỷ thứ 3 thì tính cách bộ phái mới được rõ rệt và Tịnh độ Tơng của

Nhật Bản, bắt đầu từ thế kỷ thứ 13 cũng đã căn cứ vào Thập Trụ Tỳ Bà Sa Luận của Ngài Long Thọ trước tác mà tơn vinh Ngài là Sơ Tổ của Tịnh độ Tơng Nhật Bản. Ở đây cũng xin mở dấu ngoặc để cho các Phật Tử Việt Nam chúng ta được tường rằng: Nếu Nhật Bản chấp nhận như vậy được thì Việt Nam chúng ta cũng cĩ thể chấp nhận Ngài là Sơ Tổ Tịnh độ Tơng của Việt Nam một cách dễ dàng. Từ đĩ chúng ta sẽ nối kết việc truyền thừa về sau nầy ở quê hương đại Việt cũng khơng khĩ mấy.

“Thập Trụ Tỳ Bà Sa Luận tiếng Phạn gọi là Dasabhamika–Vibhàsa–sastra. Gọi tắt là: Thập Trụ Luận. Luận nầy cĩ 17 quyển, do Bồ Tát Long Thọ soạn, Ngài Cưu Ma La Thập dịch vào đời Hậu Tần, được thu vào đại Chánh tạng tập 26.

Nội dung luận nầy giải thích đại ý phẩm Thập địa (Kinh Thập địa) trong Kinh Hoa Nghiêm. Trong bản Hán dịch, Ngài La Thập gọi Thập địa là Thập Trụ. Thập địa là chỉ cho 19 giai đoạn tu đạo của hàng Bồ Tát đại Thừa.

Nhưng Ngài Long Thọ chưa chú thích hồn chỉnh kinh Thập địa, mà chỉ mới chú thích Sơ địa (Hoan Hỷ địa) và một nửa địa thứ 2 (Ly cấu địa), đây vì nguyên điển khơng đủ, hay vì phiên dịch chưa hồn thành?

“Phẩm tựa của luận nầy trước nĩi về Bồ Tát, sau đĩ trình bày ý nghĩa của Thập địa và phân biệt Tam Thừa.

Tồn văn chia làm 35 chương (phẩm); từ chương 1 đến chương 27 lược hành là chú thích Sơ địa; từ chương 28 trở đi mới nĩi về địa thứ 2. Phần Sơ địa thì trước thuyết minh về nội dung Hoan Hỷ địa, kế đĩ nĩi về lý tưởng (nguyện), thực tiễn (hành) và quả báo (quả) của Bồ Tát.

đến địa thứ hai thì tận lực trình bày về tính chất quan trọng của 10 tâm phương tiện, đồng thời nĩi rõ về Thập

Thiện nghiệp đạo của Bồ Tát đại Thừa, Phẩm dị hành trong thiên thứ 9 thuộc 35 chương của luận nầy là phần trọng yếu của pháp mơn Tịnh độ”. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 5573). Tịnh độ Tơng của Ấn độ 124 đây là một đại tác phẩm của Ngài Long Thọ mà tiếc rằng ngày nay chúng ta chỉ mới tham cứu được cĩ 2 địa trong 10 địa trong kinh Hoa Nghiêm. Tuy nhiên đến nửa địa thứ 2, Ngài Long Thọ đã giúp cho hành giả tu theo pháp mơn Tịnh độ về việc dị hành (dễ thực hiện) và nan hành (khĩ thực hiện); để từ đĩ hành giả tu theo Pháp Mơn Tịnh độ cĩ cơ sở mà thực hành.

“Dị hành nghĩa là dễ làm; đối lại với nan hành (khĩ làm). Nghĩa là trong 2 pháp tu Nan hành và Dị hành để đạt đến giai vị khơng trở lui, thì Dị hành là pháp tu mau được mà dễ thực hiện.

Ngài Long Thọ cho rằng pháp tu xưng niệm danh hiệu Phật là khơng trở lui, mau thành mà dễ làm; nhưng tu pháp nầy, điều kiện tiên quyết là phải cĩ lịng tin vững mạnh.

Vãng Sanh luận chú quyển thượng của đàm Loan (đại 40, 826 trung) nĩi: Dị hành đạo, nghĩa là chỉ cĩ nhân duyên tin Phật, phát nguyện vãng sanh, nương nhờ nguyện lực của Phật, được sanh về cõi thanh tịnh”.

Tơng Tịnh độ nhật Bản cho rằng xưng niệm danh hiệu Phật với đầy đủ 3 tâm (trực tâm, thâm tâm và hồi hướng phát nguyện tâm) là Dị hành; Chân Ngơn Tơng thì khơng những cho niệm danh hiệu Phật là Dị hành mà cịn cho niệm danh hiệu với niềm tin sâu xa vào tha lực hồi hướng của Phật A Di đà cũng là Dị hành”. (Xem Luận Thập Trụ Tỳ Bà Sa quyển 5 phẩm Dị hành). (Trích Phật

Quang đại Từ điển trang 1247).

Như vậy, chúng ta thấy rằng: Pháp mơn xưng danh hiệu Nam Mơ A Di đà Phật đã cĩ sẵn trong 48 lời nguyện của đức Phật A Di đà và nhờ chính bổn nguyện lực của Ngài mà chúng sanh cĩ thể vãng sanh về thế giới Cực Lạc một cách đương nhiên và dễ hơn các pháp mơn khác. Nơi đây trong Thập Trụ Tỳ Bà Sa luận, Ngài Long Thọ muốn nhắc nhở lại cho chúng sanh đời sau y cứ vào kinh Hoa Nghiêm cũng như 48 lời nguyện của đức Phật A Di đà để được dễ dàng vãng sanh về thế giới Tịnh độ. Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm Phổ Hiền thứ 81 qua 10 đại Nguyện của Ngài Phổ Hiền, chúng ta cũng thấy rằng ở đại Nguyện thứ 10 sau khi Ngài hồi hướng đến tất cả pháp giới chúng sanh thì Ngài cũng đã phát đại nguyện rằng: Nguyện ngã lâm dục mạng chung thời, tận trừ nhứt thiết chư chướng ngại, diện kiến bỉ Phật A Di đà; tức đắc vãng sanh an lạc sát (Nghĩa: Nguyện con khi đến lúc lâm chung, dứt sạch tất cả những chướng ngại, đối mặt đức Phật A Di đà; liền được vãng sanh cõi Cực Lạc).

Tịnh độ Tơng của Ấn độ 126

B.- Ngài Thế Thân và Tư Tưởng Tịnh

độ . Trong lịch sử Phật Gî́o Ấn độ cĩ hai Ngài Thế Thân. Một vị là Tổ Thiền Tơng thứ 21 được Phĩ Pháp Tạng, người ở thành La Duyệt, họ Tỳ Xá Khư, cha tên là Quang Cái, mẹ tên là Nghiêm Nhất. Vị thứ hai cũng cịn gọi là Thiện Thân (Vasubardhu) em ruột Ngài Vơ Trước. Ở đây muốn đề cập đến Ngài Thế Thân nầy. Vì Ngài cĩ liên quan đến Tịnh độ. “Ngài là đại Luận Sư người Ấn độ, sống vào thế kỷ thứ 4, 5; người ở thành Phú Lâu Sa Phú La, nước Kiền đà La, Bắc Ấn độ, là con thứ 2 của Quốc Sư Bà La Mơn Kiều Thi Ca. Mới đầu, Sư cùng với anh là Vơ Trước (Asanga) xuất gia theo Tát Bà đa Bộ (Hữu Bộ). Sau, Ngài Vơ Trước chuyển sang đại Thừa; cịn Sư thì theo Kinh Lượng Bộ, lập chí cải thiện gî́o nghĩa Hữu Bộ; nên Sư đến nước Ca Thấp Di La nghiên cứu luận đại Tỳ Bà Sa.

Bốn năm sau, Sư trở về nước, giảng dạy luận đại Tỳ Bà Sa cho đại Chúng; đồng thời, soạn luận A Tỳ đạt Ma Câu Xá. Ban đầu, Sư cơng kích Phật Gî́o đại Thừa, cho rằng đại Thừa chẳng phải là do Phật nĩi. Sau, được Ngài Vơ Trước mở bày, Sư mới ngộ lý đại Thừa và chuyển sang tin thờ và hoằng dương gî́o pháp đại Thừa. Sư soạn rất nhiều luận và sách chú thích, đặt nền tảng vững chắc cho Phái Du Gî̀ trong Phật Gî́o đại Thừa.

Tác phẩm quan trọng của Sư gồm hơn 40 loại như: - Luận Câu Xá, 30 quyển - Nhiếp đại Thừa luận thích, 15 quyển - Thập địa kinh luận, 12 quyển - Kim Cương Bát Nhã Ba La Mật đa kinh luận - Quảng Bách luận - Bồ đề Tâm luận - Tam Thập Duy Thức luận tụng - Luận đại Thừa bách pháp minh mơn - Vơ Lượng Thọ kinh Ưu Bà đề Xá. Theo sự khảo chứng của các học giả hiện đại thì Thế Thân tác giả luận Câu Xá và Thế Thân em Ngài Vơ Trước là 2 người cùng tên. Ngài Thế Thân tác giả luận Câu Xá là Luận Sư (Thế Thân mới) của Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ; cịn Ngài Thế Thân em Ngài Vơ Trước là Luận Sư (Thế Thân cũ) của Du Gî̀ Hành phái. Nguyên nhân chính khiến xưa nay xem 2 người là một là vì bộ “Bà Tẩu Bàn đậu Pháp Sư truyện” do Ngài Chân đế dịch; sách nầy cho rằng hai người là một; phần chủ yếu ở giữa sách là tư liệu về Ngài Thế Thân mới, cịn phần trước và sau là tư liệu về Ngài Thế Thân cũ.

Thế Thân cũ là con của Quốc Sư Kiều Thi Ca, em Ngài Vơ Trước ở thành Phú Lâu Sa Phú La, sau khi xuất gia học gî́o nghĩa của Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ, về sau, chuyển sang học gî́o pháp đại Thừa; niên đại của Sư khoảng từ 320-380. Tịnh độ Tơng của Ấn độ 128

Cịn Thế Thân mới thì thờ Ngài Phật đà Mật đa La làm Thầy, thuộc Hữu Bộ; nhưng lại cĩ khuynh hướng Kinh Lượng Bộ. Theo truyền thuyết, Sư rất được vua Chính Cần Nhật và Thái Tử Bà La Dật để Dã (Baladitya) kính trọng. Sư sống và hoạt động vào khoảng 400-480. Luận Câu Xá, luận Thất Thập chân thực … đều là những tác phẩm của Ngài Thế Thân mới nầy. (Trích Phật Quang đại Tự điển trang 5664-5665). (Xem đại đường Tây Vức Ký quyển 4; Lịch đại Tam Bảo ký quyển 9; đại Từ Ân tự tam tạng Pháp sư truyện quyển 2: Khai Nguyên Thích Gî́o lục quyển 7; Thích Ca phương chí quyển thượng; On the Data of the Buddhist Master of Law Vasubandha, Series Orientale Roma III 1951, by E. Frauwallner).

Ngài Long Thọ, đệ nhất Tổ của Tịnh độ Tơng Ấn độ, cũng là đệ nhất Tổ Tịnh độ Tơng của Trung Hoa, Nhật Bản, đại Hàn, Việt Nam. Ngài sinh khoảng năm 256-276 sau Tây lịch. Nghĩa là vào giữa thế kỷ thứ 3, sau khi đức Phật nhập diệt độ 800 năm. Cịn Ngài Thế Thân tác giả Vãng Sanh luận hay cịn gọi là Vơ Lượng Thọ Kinh Ưu Bà đề Xá thì sinh vào năm 320-380 là hữu lý. Vì Ngài đã tham học luận đại Tỳ Bà Sa của Ngài Long Thọ trước đĩ. Cịn Ngài Thế Thân là luận chủ của Luận Câu Xá sanh vào năm 400-480 chắc chắn khơng phải là Ngài Thế

Thân em ruột của Ngài Vơ Trước. Hai anh em cùng đi xuất gia, Ngài Vơ Trước xiển dương gî́o lý đại Thừa; cịn Ngài Thế Thân thì phỉ báng đại Thừa. Sau khi Ngài Vơ Trước chỉ bảo, khuyến tấn thì

Ngài Thế Thân cũng dùng miệng lưỡi ấy để tuyên dương gî́o pháp đại Thừa. Sau khi Ngài viên tịch, tương truyền rằng chiếc lưỡi ấy vẫn cịn nguyên vẹn sau khi hỏa táng.

điều ấy để chứng minh cho thấy rằng: Việc Ngài tuyên dương gî́o pháp của đức Như Lai là chơn thật.

Như trên chúng ta thấy, Ngài Thế Thân em của Ngài Vơ Trước trứ tác hơn 40 loại; mỗi loại như thế gồm nhiều quyển. Quả thật là một bộ ĩc vĩ đại của một vị Tổ Sư. Ở đây chỉ riêng muốn tìm hiểu những gì liên quan về Tịnh độ. Do vậy chúng ta cĩ thể tham cứu về “Vãng Sanh luận” hay “Vơ Lượng Thọ Kinh Ưu Bà đề Xá” do

Ngài trước tác.

“Tiếng Phạn gọi là Suhhavati-Vyahopadesa. Gọi đủ là Vơ Lượng Thọ Kinh Ưu Ba đề Xá nguyện sinh kệ. Cũng cịn gọi là: Tịnh độ Luận, Vãng Sinh Tịnh độ luận, Vơ Lượng Thọ Kinh luận, Vơ Lượng Thọ Ưu Bà đề Xá kinh luận, Vơ Lượng Thọ Kinh Ưu Bà đề Xá, Nguyện Sinh kệ. Luận, 1 quyển, do Ngài Thế Thân (Vasubandha)

soạn, do Ngài Bồ đề Lưu Chi dịch vào đời Bắc Ngụy, được thu vào đại Chánh Tân Tu Tạng tập 26.

Nội dung luận nầy nương theo kinh Vơ Lượng Thọ mà soạn các bài kệ phát nguyện vãng sanh, khen ngợi sự trang nghiêm của Tịnh độ Cực Lạc, nĩi rõ về 5 niệm mơn: Tu tập lễ bái, khen ngợi, phát nguyện, qû́n xét, hồi hướng… đồng thời khuyên mọi người sanh về Tây Phương. Nghĩa là tu tập 5 niệm mơn cĩ thể, theo thứ tự, thành tựu được 5 thứ cơng đức; Cận mơn, đại Hội chúng mơn, Trạch mơn, Ốc mơn và Viên Lâm Du Hý địa Mơn.

Bốn thứ cơng đức trước thuộc về Nhập cơng đức, cĩ khả năng vào thế giới Liên Hoa tạng, tự thọ hưởng niềm vui pháp; cịn Viên Lâm Du Hý địa Mơn sau cùng thì thuộc về Xuất cơng đức, tức trở lại sanh tử phiền não, dùng thần thơng du hý gî́o hĩa, cứ như thế làm lợi mình, lợi Tịnh độ Tơng của Ấn độ 130 người sẽ mau chĩng thành tựu Bồ đề. đây là bộ luận duy nhất do người Ấn độ soạn, đặc biệt được Tơng Tịnh độ rất xem trọng, cùng với 3 bộ kinh: Vơ Lượng Thọ, Qû́n Vơ Lượng Thọ và Kinh A Di đà; được gọi chung là Tam kinh nhất luận (Ba kinh một luận), là những kinh luận y cứ chính yếu của Tơng Tịnh độ. Ý nghĩa được trình bày trong luận nầy rất sâu xa vi diệu, đại khái phù hợp với thuyết Thập bát viên tịch trong luận Nhiếp đại Thừa của Ngài Vơ Trước. Về sách chú thích luận nầy thì cĩ “Vãng sanh luận chú” 2 quyển do Ngài đàm Loan soạn vào đầu đời Bắc Ngụy. Trong Tạng Thánh hộ ở Viện Chính Thương tại Nhật Bản cĩ cất giữ bản chép tay xưa của luận nầy; nhưng hơi khác với bản hiện hành”. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 7055-7056).

(Xem lịch đại Tam Bảo ký quyển 9. đại đường nội điển lục quyển 4; khai nguyên Thích gî́o lục quyển 6).

Pháp mơn tu tập của Ngài Thế Thân dạy cho người đời sau trong “Vãng sanh luận” nầy căn cứ theo kinh Vơ Lượng Thọ để hành giả trải qua 5 niệm mơn là: Tu tập lễ bái, khen ngợi, phát nguyện, qû́n xét và hồi hướng. Lễ bái là một pháp mơn rất quan trọng tự ngàn xưa. Người Tăng, kẻ tục dùng 5 vĩc của mình gồm: Trán, 2 cùi chỏ của tay, 2 đầu gối của chân và trán cùng một lúc thành kính gieo xuống đất nhiều lần như thế để biểu tỏ thái độ cung kính; hoặc giả sám hối tội lỗi trong nhiều đời nhiều kiếp mà hành giả đã gây ra dầu tuy cố ý hay vơ tình. Ở đây mỗi câu Phật hiệu “Nam Mơ A Da đà Phật khi được xướng lên, hành giả lại gieo 5 vĩc xuống đảnh lễ Ngài một lạy; cơng đức thật là bất khả tư nghì. Do vậy chư vị Tổ Trung Hoa mới dạy rằng: Lễ Phật giả kỉnh Phật chi đức (lạy Phật nghĩa là cung kính cái đức của Phật).

đức Phật A Di đà và chư vị Bồ Tát cĩ một cơng đức, một năng lực cao cả, vơ lượng vơ biên; nên chúng ta lễ bái là lạy cái đức cao cả sâu dày ấy. Kế tiếp là khen ngợi hay tán thán, là hình thức cung kính qua lời nĩi hay cử chỉ. Ví dụ như dưới đây là một bài kệ khen ngợi Phật A Di đà của chư Tổ Trung Hoa:

“Phật A Di đà thân kim sắc Tướng tốt chĩi sáng tự trang nghiêm Năm Tu Di uyển chuyển bạch hào Bốn biển lớn trong ngần mắt biếc Trong hào quang hĩa vơ số Phật Vơ số Bồ Tát hiện ở trong Bốn mươi tám nguyện độ chúng sanh Chín phẩm sen vàng lên giải thốt

Quy mạng lễ A Di đà Phật Ở phương Tây thế giới an lành Nay con xin phát nguyện vãng sanh

Cúi mong đức Từ Bi tiếp độ” Dĩ nhiên là chẳng phải chỉ cĩ một bài nầy, mà cịn nhiều bài kệ khác nữa, nhằm diễn tả hạnh nguyện và những cơng đức của đức Phật A Di đà. Tán thán, ngợi khen cũng sẽ tạo ra những cơng đức bất khả tư nghì, khơng diễn tả hết bằng lời được.

Tịnh độ Tơng của Ấn độ 132

Tiếp theo là phát nguyện. Sự phát nguyện ấy tự tâm của hành giả tu theo pháp mơn Tịnh độ. Ai tu theo pháp mơn nầy cũng phát nguyện là sau khi lâm chung muốn sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc, nương theo tha lực của đức Phật A Di đà để được vãng sanh về thế giới: Phàm Thánh đồng cư Tịnh độ ấy.

Cĩ nhiều người khơng muốn sanh về Cực Lạc thì nguyện sanh về Tịnh độ đơng Phương hay Tịnh độ Nam Phương; hoặc giả cĩ nhiều người muốn thành tựu nhân gian Tịnh độ thì mãi ở nơi cõi Ta Bà nầy. Khơng nhất thiết phải về Tịnh độ Tây Phương nếu hành giả ấy chẳng muốn phát nguyện.

Phần tiếp là qû́n xét. Phần nầy hành giả vừa niệm Phật, vừa qû́n tưởng thế giới Tây Phương Cực Lạc giống như trong kinh A Di đà, mà đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã diễn tả. Niệm Phật khơng phải chỉ để niệm khơng, mà cịn tập trung tư tưởng lại để qû́n sát nữa. Tưởng nầy cũng gần giống như các cách qû́n tưởng trong kinh Qû́n Vơ Lượng Thọ. Mục đích để cho tâm hành giả khơng bị chi phối, giao động, mà chỉ một lịng nhớ nghĩ đến đức Phật A Di đà và cảnh giới Tây Phương mà thơi.

Hồi hướng phát nguyện là phần khơng thiếu của bất cứ một pháp mơn tu nào. Hồi hướng cĩ nghĩa là đem hết sức mình cĩ được, muốn phổ cập, trang trải đến tất cả pháp giới chúng sanh và cầu nguyện cho các lồi hữu tình cũng như vơ tình, sớm trọn thành Phật đạo. Nếu tu tập được 5 niệm mơn nầy sẽ sinh ra 5 loại cơng đức mà theo Ngài Thế Thân thì cho rằng: Bốn loại cơng đức trước thuộc về nhập Hoa Tạng. Cĩ nghĩa là tướng ấy tịch diệt, chơn như. Ai sanh về đĩ, ở mãi nơi cảnh giới Cực Lạc để thọ hưởng sự an vui nơi Niết Bàn. Cịn phần sau cùng, cơng đức ấy sẽ trở lại Ta Bà để hĩa độ chúng sanh. Phần nầy chúng ta cĩ thể so sánh với tướng hồn lại thế giới phiền não nầy của một hành giả đã vãng sanh, tiếp tục thực hiện những hạnh nguyện cao cả của mình ở thế giới Ta Bà nầy. Bộ luận nầy y cứ theo kinh Vơ Lượng Thọ. Do vậy chúng ta khơng cịn ngần ngại gì nữa để chấp nhận Ngài Thế Thân một cách tự nhiên là đệ Nhị Tổ Tịnh độ Tơng của Việt Nam, như người Nhật họ đã chấp nhận cho Tịnh độ Tơng của họ. đức Phật Thích Ca Mâu Ni là một đức Phật lịch sử. Ngài đã sáng lập ra nền đạo; cịn các vị Tổ Sư cứ thế mà Tổ Tổ tương Truyền để nối tiếp con đường của các bậc Tổ đức đã đi qua. Xưa nay đọc sách vở rất nhiều, chúng tơi thấy người Hoa, người Nhật, người Tây Tạng lập Tơng rất rõ ràng. Riêng người Việt Nam chúng ta khi hỏi về Tơng Phái thì hay mù mờ, khơng trả lời rõ ràng được. Ngay như Thiền Tơng, tuy khơng lập thành văn tự; nhưng cĩ cách truyền thừa thật rõ nét, mà riêng chỉ với Trung Hoa và Nhật Bản; cịn Việt Nam chúng ta thì khơng phải vậy. Cĩ lẽ vì quê hương chúng ta bị chiến chinh, loạn lạc nên chẳng ai muốn lưu giữ dấu tích làm gì, nhất là những vị Thiền Sư. Do vậy mà đàn hậu học về sau khi nghiên cứu đến những thế hệ trước; thật là vơ cùng khốn đốn. để tránh tình trạng khơng biết vị Tổ ấy sinh năm nào, viên tịch năm nào và vị ấy thuộc về phái gì v.v… khi cịn sống, chính quý vị ấy nên ghi lại lai lịch của mình thật rõ ràng thì đời sau khơng thể làm khác đi được.

Nhiều người Việt Nam tu theo pháp mơn Tịnh độ;

nhưng khi hỏi 3 kinh căn bản của pháp mơn nầy cũng Tịnh độ Tơng của Ấn độ 134 cịn lớ ngớ, huống gì là tư tưởng và cách truyền thừa của các vị Tổ đức của Tịnh độ Tơng. Tục ngữ Việt Nam cĩ câu: “Con nhà Tơng, khơng giống lơng cũng giống cánh”; nhưng ta thuộc về Tơng nào đây? Tổ của chúng ta là ai ? v.v… Nếu ta đã hiểu rõ rồi thì con đường tu niệm, truyền thừa của chúng ta sẽ chắc chắn rõ ràng hơn. Từ đĩ chúng ta an tâm đi vào nề nếp để tu học và hành trì. III.- TỊNH đỘ TƠNG CỦA TRUNG HOA .

Nếu hỏi rằng: Trên thế giới nầy nước nào cĩ lịch sử lâu đời nhất, thì ắt hẳn người ta sẽ nĩi: Ấn độ và Trung Hoa và nếu hỏi tiếp rằng: đạo nào cĩ mặt lâu đời nhất trên hành tinh nầy, thì cũng sẽ được trả lời là: Ấn độ gî́o của Ấn độ và Khổng gî́o, Lão gî́o của Trung Hoa. Nhưng khi được hỏi rằng: đạo nào cĩ đơng số tín đồ nhất, thì khơng phải là những đạo vừa nêu trên, mà là Thiên Chúa gî́o; một Tơn gî́o xuất hiện sau Phật gî́o cả hơn 6 thế kỷ, mà ngày nay số lượng tín đồ của Tơn gî́o nầy là một tỷ rưỡi người theo đạo trong số 7 tỷ người hiện cĩ mặt trên quả địa cầu nầy.

Nếu hỏi rằng: Tơn gî́o nào xuất hiện lâu đời và theo thứ tự thời gian ở trên quả đất nầy thì xin trả lời rằng: Ấn độ gî́o, Khổng gî́o, Lão gî́o, Phật gî́o, Thiên Chúa gî́o (gồm cĩ cả Do Thái gî́o, Thiên Chúa gî́o, Chính Thống gî́o, Tin Lành gî́o) và Hồi gî́o. Cĩ những Tơn gî́o xuất hiện đã 5.000 năm trên quả địa cầu nầy như Ấn độ gî́o; nhưng cũng cĩ Tơn gî́o chỉ mới xuất hiện hơn 1.500 năm nay, như Hồi gî́o. Nhưng nếu sắp theo thứ tự người theo thì phải kể rằng: Thiên Chúa gî́o, Ấn độ gî́o, Hồi gî́o, Phật gî́o, Khổng gî́o và Lão gî́o.

Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 136

Trong những Tơn gî́o nầy cĩ nhiều Tơn gî́o đã vượt ra khỏi ranh giới của quốc gia mà vị Gî́o chủ ấy được sinh ra để mang lời dạy ra truyền bá ở nước ngồi như: Phật gî́o, Thiên Chúa gî́o, Hồi gî́o. Trong khi đĩ cũng cĩ những Tơn gî́o khơng thể vượt khỏi biên giới quê hương của mình để đi sâu vào sinh hoạt của các nước Âu Mỹ như: Ấn độ gî́o, Khổng gî́o và Lão gî́o. Câu hỏi được đặt ra tại sao thì cĩ nhiều cách trả lời khác nhau; nhưng vấn đề quan trọng ở đây là lời dạy của các vị gî́o chủ ấy cĩ cịn cĩ gî́ trị qua thời gian và khơng gian hay khơng? Nếu cĩ, thì đạo ấy sẽ phát triển vững mạnh, khơng luận thời gian, năm tháng hay biên ải quốc gia. Một Tơn gî́o phải hội đủ 3 điều kiện. đĩ là: Gî́o chủ, gî́o lý và gî́o hội. Gî́o chủ và gî́o lý chúng ta đã rõ; nhưng gî́o hội gồm Tăng Ni, Tín đồ đĩng một vai trị vơ cùng quan trọng trong vấn đề giữ gìn và phát triển mạng mạch của Tơn gî́o đĩ. Nếu khơng cĩ những người nầy, quả thật Tơn gî́o đĩ sẽ hiu quạnh, khơng như thời điểm vàng son, lúc cịn vị gî́o chủ nữa.

Ngày xưa vấn đề giao thơng khơng tiện lợi như ngày nay; nên một văn thư, một tin tức đánh đi từ một nơi, đến một nơi khác nhận được, đơi khi phải trải qua hằng tháng, hằng năm; chứ khơng phải từng phút, gîy như giai đoạn trong hiện tại (năm 2011) mà chúng ta đang cĩ được. Bởi vậy những gì mà người xưa làm được, quả là đáng quý biết dường bao! Khi Thái Tử Tất đạt đa sinh ra tại Ấn độ, Khổng Tử ở Trung Hoa, ơng ta đã nĩi với học trị của mình rằng:

“Ơng cảm như quả đất đang chuyển động”, mà thật thế!

một vĩ nhân, một bậc gî́c ngộ ra đời thì cĩ khơng biết bao nhiêu là điềm lạ xuất hiện trong thế gian nầy. Vì các Ngài khơng phải là những người thường.

Thế mà đã hơn 600 năm trơi qua, đến năm Hán Minh đế (58-75) vào thế kỷ thứ nhất sau Tây lịch; người mới nằm mộng thấy Phật vàng và từ đĩ mới cho người qua Ấn độ để thỉnh kinh. đây là thời kỳ đầu của Phật Gî́o mới hình thành và đã nhập vào Trung Quốc.

“Theo sách Hán Pháp” bản nội truyện là một tác phẩm gồm 5 quyển, được soạn vào thời nào và tên soạn giả là ai đều khơng rõ; nhưng sách nầy nĩi về việc Phật Gî́o lúc mới du nhập Trung Quốc khoảng năm Vĩnh Bình (58-75) đời Minh đế nhà Hậu Hán và về tình hình Phật Gî́o chống đỡ sự phê phán của đạo Gî́o. Nội dung sách ấy gồm 5 phẩm như sau:

- Minh đế đắc mộng cầu pháp - Thỉnh Pháp Sư lập tự cơng đức

- Dữ Chư đạo sĩ tỉ giảo độ thốt - Minh đế đại Thần đẳng xưng dương

- Quảng thơng lưu bố.

đến nay bản hồn chỉnh của sách nầy vẫn khơng thấy lưu truyền, chỉ thấy rải rác trong Quảng Hồng Minh tập quyển 1, tập cổ kim Phật đạo luận hành quyển 1, Pháp Uyển Châu Lâm quyển 18, Tục tập cổ kim Phật đạo luận hành v.v…

Các Ngài đạo Tuyên và Trí Thăng cho rằng sách nầy là tác phẩm đời Hán Ngụy; nhưng trong các văn hiến từ đời Tùy trở về trước khơng thấy được đề cập tới. Nếu Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 138 căn cứ vào nội dung mà phán đốn thì cĩ thể sách nầy là tác phẩm từ khoảng năm Thiên Gî́m (502-519) đời nhà Lương thuộc Nam Triều trở về sau. (Trích Phật Quang đại Từ điển trang 2054). (Xem Luận Phá Tà quyển thượng; truyện đàn Vơ Tối trong Tục Cao Tăng truyện quyển 23; Thiền Tơng phiên dịch chủ trong Phiên dịch danh nghĩa tập quyển 1).

Vào đầu thế kỷ thứ nhất sau Tây lịch Hán Minh đế thuộc nhà Hậu Hán là người đầu tiên thấy được điềm lành; cho nên mới cho người sang Thiên Trúc để thỉnh kinh. Thuở ấy từ Kinh đơ Lạc Dương đi qua Ấn độ chỉ cĩ con đường biển là bình an hơn; nhưng ít nhất cũng 3 tháng đến 1 năm mới tới nơi; nhưng đến rồi; nào ngơn ngữ, phong tục, ăn uống ở tại xứ Ấn độ thuở bấy giờ chẳng phải là việc đơn thuần. Thế nhưng các nhà ngoại giao thuở ấy cũng đã mang về cho Triều đình nhà Hậu Hán hai vị đại Pháp Sư và đại dịch giả về sau nầy. đĩ là hai Ngài Ma đằng Ca Diếp và Ngài Trúc Pháp Lan. Bản kinh đầu tiên được truyền vào đất Trung Quốc năm 68 sau Tây lịch là kinh Tứ Thập Nhị chương đã được hai vị nầy dịch ra chữ Hán. Ngày nay nếu cĩ ai đĩ đi sang Trung Quốc, đến Kinh đơ Lạc Dương, ghé thăm chùa Bạch Mã sẽ gặp đuợc mộ tháp của hai Ngài vẫn cịn chơn cất tại nơi đây và bản kinh nầy vẫn được Phật Gî́o Trung Quốc cho khắc vào đá hoa cương cho cơng chúng chiêm ngưỡng và đảnh lễ.

Trong sách trên cĩ nĩi về việc thứ hai là nhà Vua và Triều đình đã thỉnh Pháp Sư lập tự cơng đức. Nghĩa là nhà vua muốn xây chùa để thờ Phật. Cĩ lẽ hai vị Pháp Sư nầy đã chỉ cho nhà vua làm chùa như thế nào cũng như đặt hiệu chùa ra sao. Nên Bạch Mã là tên chùa đã được chọn. Vì đi thỉnh kinh cũng như đĩn rước kinh đến Kinh đơ Lạc Dương đều do những con ngựa trắng quý hiếm đến đĩn về; nên lấy tên là Bạch Mã. Chùa ngày xưa cĩ lối kiến trúc theo Ấn độ; nghĩa là bên trên nĩc là vịm, trơng như những ngơi tháp tại Ấn độ; chứ khơng lợp mái như kiểu của Trung Hoa. Vào cuối năm 2000 vừa qua giữa chính quyền Trung Hoa và Ấn độ đã ký một văn bản quan trọng, nhằm tài trợ để xây một ngơi chùa to lớn tại đây theo kiểu cách của Ấn độ để nhớ về cội nguồn cũng như lịch sử khởi nguyên Phật Gî́o tại xứ nầy.

điểm thứ ba là nhà Vua thích các vị Pháp Sư cùng với các vị đạo Sĩ giảng thuyết để so sánh. Thuở ấy Nho gia tại Trung Quốc khơng thích Phật Gî́o. Lão Gî́o tuy chấp nhận Phật Gî́o; nhưng muốn biết cao thấp, nên nhà Vua đã cho quý Sư và đạo Sĩ luận bàn với nhau. Nếu thuở ấy các vị Pháp Sư khơng thắng thì cĩ lẽ Phật Gî́o khơng được lưu hành và phát triển tại Trung Quốc suốt

2.000 năm qua.

điểm thứ tư là Vua Hán Minh đế cùng với các đại Thần xưng dương, tán thán. điều ấy cĩ nghĩa là nhà Vua đã hài lịng và việc nằm mộng thấy Phật vàng, việc cho người đi Ấn độ thỉnh kinh và rước Pháp Sư về là việc tốt cho quê hương đất nước Trung Quốc; nên nhà Vua và triều thần mới chấp nhận Phật Gî́o một cách cơng khai như thế; trong khi tại Trung Hoa trước đĩ đã cĩ đạo Khổng và đạo Lão rồi.

Việc cuối cùng là cho gî́o lý từ bi, trí tuệ ấy tiếp tục truyền bá khắp nhân gian. Vì lẽ chính nhà Vua và các vị đại Thần tai mình đã nghe, mắt mình đã thấy sự luận nghị và tư cách giữa các vị Pháp Sư Phật Gî́o và các vị Tịnh độ Tơng của Trung Hoa 140 đạo Sĩ của Lão Gî́o. Kể từ đĩ trở đi Phật Gî́o tại Trung Quốc đã trải qua bao đời với những phế hưng của lịch sử. Ví dụ như các vị Vua và Hồng Hậu nào thích gî́o lý của đạo Phật thì ủng hộ hết mình; nên những chùa viện và chư Tăng đều cĩ mặt khắp nơi tại quê hương rộng lớn nầy. Ví dụ như Triều đường chẳng hạn. Nhưng cũng cĩ nhiều lúc các vị qûn vương nghe lời xiểm nịnh của triều Thần; hoặc giả chư Tăng Ni của Phật Gî́o khơng cịn gìn giữ được những phẩm hạnh thanh cao như lúc xa xưa nữa, thì lúc ấy các vua chúa sẽ phế Phật và chọn những đạo khác, ví dụ như “Tam Vũ nhất Tơng pháp nạn”;

nghĩa là pháp nạn nầy do 3 ơng vua họ tên Vũ và một ơng tên Tơng gây ra (tức là Thái Vũ đế nhà Bắc Ngụy, Vũ đế nhà Bắc Chu; Vũ Tơng nhà đường và Thế Tơng nhà Hậu Chu).