Phật Thuyết Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh Giảng Ký

Định trang nghiêm

Kinh văn: “Định trang nghiêm cố, năng sanh niệm tuệ, tàm quý, khinh an”(Do thiền định trang nghiêm, có thể sanh niệm, huệ, hổ thẹn và khinh an ).

Câu này nghĩa là đem mười thiện nghiệp thực tiễn trong thiền định Ba la mật sẽ đắc công đức thù thắng. Mười thiện gồm không sát sanh, không trộm cắp, cho đến không tham, không sân, không si, mỗi một điều thiện phải tương ứng thiền định. Từ những đoạn kinh văn phía trước có thể giúp chúng ta hiểu được điều này. Kinh Hoa Nghiêm có dạy “Nhất tức nhất thiết, nhất thiết tức nhất” (một là tất cả, tất cả là một). Tám vạn bốn ngàn pháp môn, mỗi một pháp đều viên mãn đầu đủ tất cả Bất cứ một pháp nào cũng dung hợp và có mối liên hệ mật thiết với tất cả pháp còn lại. Đây là Bồ Tát hạnh, là tánh đức, cũng là tự tánh vốn có, vốn dĩ trước giờ là như vậy, nhưng phàm phu chúng ta lại cứ tách rời các pháp ra.

Thiền định chính là trong lòng có chủ tể, không vì ngoại cảnh mà lay động. Công phu tu hành thế ấy mới xem là đắc lực. Cuộc sống xã hội xưa vốn chất phác, lòng người lương thiện, khả năng bị ngoại cảnh tác động hay mê hoặc là tương đối ít.

Còn thời kỳ mạt pháp ngày nay, lòng người không thiện, dẫu vô tình hay hữu ý cũng ảnh hưởng ít nhiều đến người khác, mà bản thân có khi không thận trọng nên tâm tín liền lung lay, nỗ lực tu hành cũng không thể thành tựu.

Tu hành thế nào mới để sớm có thành tựu là điều người học Phật nào cũng mong cầu, hy vọng; mà “Phật tại môn trung, hữu cầu tắc ứng”. Chư Phật Như lai đại từ đại bi ban cho chúng ta pháp môn Tịnh độ chính vì mong chúng ta đời này sớm viên mãn Vô thượng Bồ đề. Liệu điều này có thành hiện thực không? Đó là tùy thuộc vào nhân tố then chốt, gồm ba tư lương: tín, nguyện, hạnh, mà trong đó tín tâm là quan trọng nhất. Nhưng nếu chỉ tin Đức Phật A Di Đà, tin tưởng kinh luận Tịnh tông thì có thể thành tựu không? Chưa chắc, vì tâm chưa định, còn bị người, vật ảnh hưởng; đó chính là những ma chướng trên đường Bồ đề. Khi chúng ta mất đi tín tâm, nguyện lực yếu đi, thường thay đổi pháp môn và tìm đến đạo tràng khác. Như vậy là loạn tu tạp tấn thì sao có thành tựu được!

Ở thế xuất thế gian, người có thành tựu đều là người có tín tâm kiên định. Cho nên tín tâm càng kiên định thì càng không bị ngoại cảnh ảnh hưởng, thành tựu cũng càng lớn. Thành tựu và tín tâm phải tương đương nhau. Đức Phật là bậc thầy vĩ đại của thế xuất thế gian, nếu chúng ta học Phật mà tín tâm không vượt hơn mọi người thì sao thanh tựu được! Vì vậy nếu không xây dựng được tín tâm thì sẽ gặp trở ngại trong niệm Phật vãng sanh, ngay cả phước báo nhỏ nhoi ở thế gian cũng bị trở ngại.

Lấy ví dụ như chúng ta hiến tài vật để cứu tế chúng sanh khổ nạn. Đấy là phước báo, là việc làm tốt nhưng chúng ta cứ lo lắng “liệu tài vật có bị người trung gian bớt xén không?”, rồi thì “chúng ta làm vậy thì có phải gây nghiệp vì tạo cơ hội cho họ bớt xén không?”. Càng nghĩ lại càng không dám phát tâm, ngay cả cơ hội tu phước cũng bị đoạn rồi. Đây là kiểu người này tự cho mình thông minh. Kinh Lăng Nghiêm có lời dạy rằng “phát ý viên thành, viên mãn công đức”, chỉ cần tâm chân thật, có thành ý thì dẫu chỉ khởi một ý niệm, công đức cũng viên mãn rồi. Phải hiểu là mỗi người có nhân quả riêng nên mỗi người cũng có nhân duyên phước báo riêng quyết không vì chuyện nhỏ mà chúng ta không làm việc tốt. Thời đại ngày nay, giáo huấn của Thánh Hiền không còn, chúng sanh làm điều ác cũng nhiều hơn nhưng không vì chúng sanh làm ác mà chúng ta không hành thiện. Vì nếu vậy thì tương lai phía trước đáng sợ biết dường nào, chẳng được hướng lên trên mà là đọa lạc. Cho nên, tôi tu tôi được phước, người tạo thì người thọ nghiệp, ai cũng sẽ có quả báo riêng riêng biệt vậy. Như chuyện năm xưa chúng tôi phóng sanh ở Đài Bắc, và có lần còn mời cả Đại sư Đạo An. Đầu nguồn chúng tôi phóng sanh thì dưới dòng lại có người bắt cá. Có người thấy vậy liền thưa lại với lão Hòa Thượng, lão Hòa thượng vẫn bảo cứ phóng sanh vì chúng ta phóng sanh thì tu phước của chúng ta, họ bắt cá là nghiệp của họ tạo, chúng ta không phải cố ý phóng sanh để họ bắt. Cho nên, mỗi người tạo nghiệp của mỗi người, mỗi người thọ quả báo của mỗi người, không thể thấy người bắt cá mà ta không phóng sanh. Vì làm vậy thì khác nào tự đánh mất thiện niệm, thiện hành của chính mình? Cho nên, làm bất cứ việc gì, không có định lực ắt bị môi trường bên ngoài ảnh hưởng.

Bộ Kinh này dạy: “Bồ Tát ngày đêm thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp” chính là tổng cương lãnh của quyển Kinh này. Nắm rõ tổng cương lĩnh này rồi, thế gian còn cái ác không? Không. Vì chư Phật Bồ Tát chỉ thấy được điều thiện, không giữ trong lòng cái ác của chúng sanh nên mới thuần thiện không ác. Còn chúng ta, cứ mỗi niệm lại thấy có người này tạo ác, người kia không như pháp, rồi gom hết những bất thiện ấy để trong lòng, nên thành ra thiện niệm thì ít mà bất thiện thì nhiều. Đức Phật dạy “không để mảy may bất thiện xen tạp” mà chúng ta lại chất chứa bất thiện niệm quá nhiều thì sao thành tựu được? Vậy làm thế nào để sanh “niệm huệ”? “Niệm huệ” chính là ngũ căn ngũ lực, tức là tín, tiến, niệm, định, huệ. “Tàm”, “quý” (2 chữ này vốn nghĩa gốc là sự hổ thẹn) là hai thiện tâm sở. “Tàm” chính là lương tâm mà nhà tư tưởng Vương Dương Minh gọi là lương tri. Tàm tức phải xứng đáng lương tâm chính mình, “quý” tức xứng đáng xã hội đại chúng. “Khinh an” là tự tại, thân tâm buông xả gánh nặng phiền não, bất kể là với người, với việc hay với vật thì đều tự tại an lạc, sung mãn trí huệ. Được vậy tức đã trải qua cuộc sống của Phật, Bồ Tát, quyết không bị ngoại cảnh bên ngoài làm lay động.

Muốn thành tựu Phật pháp phải có tín tâm kiên định, chẳng chút dao động, với mọi người phải có lòng tin, cả khi người tạo nghiệp ác nhưng ta vẫn giữ lòng tin với người. Ví như ta phó thác tài vật để người đi cứu trợ người nghèo khổ, nhưng nếu người lấy hết toàn bộ tài vật nhưng ta vẫn tin người thì điều này phải giải thích thế nào đây? Vì nhân quả chắc chắn không lầm, ngày nay người lấy đi tài của thì tương lai người cũng phải trả lại chúng sanh, cả một miếng ăn, một ngụm nước cũng không lọt mất. Nợ tiền trả tiền, nợ mạng người trả mạng người, cứ vậy nhân quả thông suốt ba đời, hiểu rõ đạo lý nhân quả thì lòng tin được viên mãn tràn đầy. Lòng tin được đầy đủ, không mảy may nghi ngờ, dốc lòng dốc sức tu thiện, hành thiện thì tự bản thân thành tựu thiện tâm, thiện hành viên mãn. “Linh thử thiện pháp, niệm niệm viên mãn”, thiện pháp không thể thành tựu được là do không có định lực, cho nên, “ nghi” là chướng ngại lớn của Bồ tát. “Nghi” tức hoài nghi, nhất là khi có tâm hoài nghi đối với thiện tri thức, vì như thế khác nào tự hủy hết toàn bộ đạo nghiệp. Vậy nên bất luận có ai phê bình thầy, ta lập tức rời đi không nghe cũng không phản bác họ, quyết giữ tín tâm đối với thầy, tuân thủ những giáo pháp của thầy dạy. Như thế mới thành tựu được. Đâu có gì chắc rằng người phê bình nào cũng có tâm công bằng; có rất nhiều tạo tin đồn sanh sự, lời bịa đặt không căn cứ mà nếu không có trí huệ thì chúng ta không thể phân biệt được. Cho nên, tránh đi thì tốt, quyết không tranh luận với họ. Nghĩ đến những lời nói, lời dạy của thầy là xác tín, chắc chắn không phải tà đạo, cứ y giáo phụng hành, nhất định sẽ có lợi ích.

Kinh văn: “Tuệ trang nghiêm cố, năng đoạn nhất thiết

phân biệt vọng kiến”(Do trí huệ trang nghiêm, có thể đoạn hết tất cả vọng kiến phân biệt).. Kinh văn phần trên là nói đem mười thiện nghiệp thực hành trong Lục Ba La Mật của Bồ tát, còn đoạn cuối này là dạy chúng ta thực hành trong “Bát Nhã Ba La Mật”.

Tam học Giới – Định – Tuệ, là ba nguyên tắc phải tuân thủ của mười phương ba đời tất cả chư Phật từ sơ phát tâm mãi đến viên mãn bồ đề. Định là thể của tâm, Giới là hành vi của tâm, Tuệ là quán chiếu của tâm nên gọi là “Tam học”, cũng gọi là “tam bảo”. Huệ là Phật bảo, Định là Pháp bảo, Giới là Tăng bảo, đây là Phật Pháp Tăng tam bảo. Tam bảo đầy đủ thì liền hành Bồ Tát đạo, chính là học Phật. Ba điều thiếu một cũng không thể thành tựu, cổ nhân so sánh “như cái đỉnh ba chân” vậy , thiếu một chân cũng không được. Vô lượng vô biên pháp môn, tam học được xem là tổng cương lãnh hành Bồ tát.

Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo là Giới học, là đại căn đại bản của Giới học. Từ đời sống hằng ngày chúng ta khởi tâm động niệm, lời nói tạo tác đều tương ứng với mười thiện thì ấy chính là học Phật; còn như tương ứng với mười ác, trái ngược với Phật pháp thì càng xa Phật pháp. Dứt khoát không nên có ý nghĩ rằng đó chỉ là những giới nho nhỏ nên có thể bỏ. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến Phật giáo ngày nay suy vi, vì không biết tích ác nhỏ thì thành ác lớn, cho nên cả đời học Phật cũng không tránh khỏi đọa ác đạo. Người tu hành thật, việc thiện cực nhỏ cũng làm, việc ác cực nhỏ cũng không phạm, thì có thể thành tựu, ấy là trí huệ chân thật. Trong sáu đại cương lĩnh hành Bồ Tát thì năm điều đầu chú trọng về sự, điều cuối này thì chú trọng về lý. Làm sao thực hành điều này? Phải ly vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thì được huệ. Kinh Bát Nhã dạy: “Tam luân thể không”. Chúng ta tu bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, ly tất cả tướng, tu tất cả pháp thì gọi là “Bát Nhã Ba La Mật”. Cho nên Bát Nhã không thể tách rời Ngũ độ, tách rời Ngũ độ đã nói ở trên thì Bát Nhã thành ra có lý mà không có sự, sẽ rơi vào rỗng không. Bát Nhã phải có lý có sự mới viên mãn, không thiên lệch một phía.

Phật giáo hóa chúng sanh lấy Bát Nhã làm trung tâm, nếu không có Bát Nhã, tu Ngũ độ trước đều là thiện phước. Tu bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn sẽ được quả báo ở Trời Dục Giới. Tu thiền định sẽ được quả báo ở Trời Sắc Giới và Vô Sắc giới, hưởng phước báo cõi Trời nhưng không ra khỏi Tam giới.

Nếu có Bát Nhã Ba La Mật thì thoát khỏi Tam giới, không những thoát khỏi Tam giới mà còn thoát ly mười pháp giới, như vậy mới được xem là đắc thành tựu cứu cánh viên mãn. Pháp Đại thừa lấy lợi ích chúng sanh làm hàng đầu nên đặt từ bi đầu tiên, pháp Tiểu thừa lấy tự lợi làm hàng đầu nên đặt tịch tịnh đầu tiên. Trung Quốc tiếp nhận giáo pháp Đại thừa, trong từ bi tu tịch tịnh, đấy là lợi mình và lợi người, cả hai đều lợi. Tịch tịnh là thiền định, còn từ bi thì thực hành trong bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nếu từ bi tách rời bốn điều này thì từ bi chỉ là lời nói suông. Cho nên, từ bi nhất định phải được thực hành trong đời sống thường ngày. Tâm bố thí quyết không thể đoạn, bố thí là lợi ích chúng sanh, lợi ích chúng sanh khổ nạn.

Chúng sanh nào khổ nạn? Trong Tam giới Lục đạo, mỗi chúng sanh đều có khổ, đều có nạn, chỉ là nhận khổ nạn khác nhau mà thôi. Một số người thân – tâm, vật chất – tinh thần đều nhận khổ nạn; một số người vật chất hưởng thọ rất phóng phú, nhưng trên tinh thần thì khổ nạn; lại có một số người khác đầy đủ về tinh thần nhưng đời sống vật chất khổ nạn. Phước báo lớn nhất trong Tam giới là Đại Phạm Thiên Vương, Ma Hê Thủ La Thiên Vương nhưng vẫn còn khổ nạn. Họ có khổ nạn gì? Không ra khỏi luân hồi hay nói cách khác là nhất định phải nhận luân hồi, sau khi hưởng phước cõi Trời hết thì khó tránh khỏi đọa lạc.

Vô lượng kiếp đến nay khởi tâm động niệm, lời nói tạo tác của chúng ta đều là thiện ác xen tạp, không thuần thiện cũng không thuần ác, chỉ là thiện hay ác chiếm phần nhiều mà thôi.

Vậy nên tất cả chúng sanh thọ quả báo không giống nhau, mỗi người đều là tự tạo thì tự nhận lấy. Nếu chúng ta hiểu rõ rồi thì trí huệ chúng ta mở ngay vậy, tuyệt đối không thể oán Trời trách người. Người khác cám dỗ nhưng chúng ta tạo tội. Tại sao chúng ta là người tiếp nhận? Vẫn là nên tự trách mình trước, không thể trách người khác, việc gì cũng có nguyên nhân, nhân duyên quả báo không mảy may sai lệch. Cho nên, Đức Phật dạy chúng ta phải có định, có huệ và hành vi tương ứng với giới. Giới học là nói nghĩa rộng, không nhất thiết là chỉ 5 giới. Giới Tỳ Kheo, Giới Tỳ Kheo Ni, Giới Bồ Tát của nghĩa hẹp. Ý của “Giới” ở đây là Phật muốn dạy cho người mới bắt đầu học Phật. Đức Phật dạy Bồ tát không phải là cách dạy này. Trong Tứ Thập Hoa Nghiêm, Tỳ kheo Kiết Tường Vân đại diện cho Phật bảo, Tỳ kheo Hải Vân đại biểu cho Pháp bảo, Tỳ kheo Diệu Trụ đại biểu cho Tăng bảo. Cái mà trong Kinh nói so với cái mà Đại thừa nói có có chút khác nhau. Tỳ Kheo Kiết Tường Vân dạy chúng ta pháp môn niệm Phật, pháp môn niệm Phật chú trọng niệm Phật Tam muội, chú trọng ở định học, Tỳ kheo Hải Vân chú trọng trí huệ, Tỳ kheo Diệu Trụ chú trọng giới hạnh. Vì vậy, ba vị đó đại diện cho tam học giới – định – huệ, tức Phật – Pháp

– Tăng.

Định và Huệ có thể làm “thể” và “dụng” lẫn nhau. Nếu định là thể, định khởi tác dụng là huệ; nếu huệ là thể, huệ khởi tác dụng chính là định, định – huệ là một chứ không phải hai.

Giới học mà Tỳ kheo Diệu Trụ nói có nghĩa rất rộng, Ngài là đại diện của Đại thừa, giảng 18 loại Giới, chính là 18 loại lớn của Giới học. Điều đầu tiên là tâm đại bi, nên có giới không bỏ tâm đại bi. Cho nên Bồ tát phải thường niệm niệm có lòng thương mến tất cả chúng sanh, trợ giúp chúng sanh xa lìa khổ đau, hưởng điều an lạc. Khổ là gì? Lục đạo, Thập pháp giới là khổ, nên Bồ tát muốn giúp đỡ họ thoát ly Lục đạo,Thập pháp giới.

An lạc là gì? Là chứng đắc Nhất chân pháp giới. Tiêu chuẩn của lìa khổ được vui là định lại ở nơi này, chứ không phải là ở việc hôm nay chúng ta không có thức ăn, chúng ta được tặng một ít đồ cứu tế thì chúng ta lìa khổ được vui, đây chỉ là việc nhỏ. Mục tiêu cuối cùng của Tiểu thừa là thoát ly Lục đạo luân hồi, lìa khổ được vui. Mục tiêu cuối cùng của Đại thừa là thoát ly Thập pháp giới. Tiểu thừa chứng đắc quả vị A La Hán thì cũng cho là viên mãn rồi. Như vậy quả A La Hán là có thể đạt đến định thứ chín, thoát ly Lục đạo luân hồi . Qua Kinh Lăng Nghiêm, chúng ta thấy được đạt đến định thứ chín thì thoát khỏi Lục đạo, còn bậc cao nhất trong Lục đạo là định thứ tám. Còn “Tứ thiền bát định” thường giảng thì chưa ra khỏi Tam giới, phải đạt đến định thứ chín thì mới thoát khỏi được.

Định thôi thì chưa đủ để thoát ly mười pháp giới, nhất định phải khai huệ mới được. Sau khi khai trí huệ mới thoát khỏi mười pháp giới. trí huệ mở rồi quả báo chính là “có thể đoạn tất cả phân biệt vọng kiến”. “Vọng kiến” là vọng tưởng, “phân biệt” cũng gọi là phân biệt, chấp trước. Sau khi trí huệ khai rồi thì có thể lìa tất cả vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Làm sao để khai trí huệ? Ngay trong cuộc sống hàng ngày, đối với tất cả người, sự vật phải dùng hết khả năng để không phân biệt, chấp trước; không đặt những điều này trong lòng thì vọng tưởng tự ắt ít đi. Tâm không phân biệt, chấp trước thì dễ khai ngộ vậy. Phật giáo có nói đến căn tánh lợi và căn tánh độn. Căn tánh lợi chính là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước hết sức nhạt nhòa, không đem những việc này để trong lòng. Phân biệt chấp trước nặng thì căn tánh là độn, không dễ khai ngộ. Thế nên Tổ sư Đại đức dạy chúng ta “Nhìn thấu buông xả” là vì vậy. Chúng ta từ chỗ “Nhìn thấu buông xả” mà bồi dưỡng căn tánh Đại thừa viên đốn. Đức Phật dạy chúng ta mười thiện là căn bản của pháp hành, cũng là căn bản của giới hạnh, áp dụng vào thực tiễn vào bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và bát nhã. Quan trọng là thực tiễn áp dụng thế nào thì đắc lợi ích thế ấy. Về bố thì thì đã nói rất tỉ mỉ, phần sau này chỉ trình bày những điều cốt lỗi, từ đó chúng ta có thể từ một suy ra ba, nghe một biết mười. Phần dưới đây là nói tứ vô lượng tâm Từ – Bi – Hỷ – Xả. Từ đó có thể thấy, Đức thế tôn dạy cho Bồ tát đầu tiên, tiếp đến là dạy cho chúng sanh cõi Trời – Người, và sau mới dạy Tiểu thừa. Chúng ta thấy được phương thức sắp xếp thì biết được đây là Đại thừa không phải Tiểu thừa. Cho nên, chúng ta phải thể hội sâu sắc về việc Đức Phật trợ giúp chúng sanh như thế nào nhanh chóng viên mãn thành Phật đạo ngay đời này.

Từ trang nghiêm

Kinh văn: “Từ trang nghiêm cố, ư chư chúng sanh bất khởi

não hại”(Dùng lòng từ trang nghiêm, vời tất cả chúng sanh, không khởi phiền não làm hại).

Đây là dạy chúng ta thực hành mười thiện vào trong Tứ vô lượng tâm Từ – Bi – Hỷ – Xả. “Ư chư chúng sanh bất khởi não hại”(đối với tất cả chúng sanh, không khởi phiền não làm hại).Điều này đối với xã hội ngày nay vô cùng quan trọng. Thời cận đại mỗi một quốc gia, mỗi một khu vực trên thế giới chỉ đều dồn tận sức lực vào truy cầu của cải giàu có mà lơ là giáo dục Thánh Hiền, đặt biệt là trong vòng nửa thế kỷ gần đây. Có thể nói đem ý nguyện tiếp thu giáo huấn Thánh Hiền làm mất đi, nên dẫn đến xã hội động loạn, lòng người không có chỗ quay về và hậu quả nghiêm trọng thế giới không thái bình.

Chúng ta muốn cứu vãn bản thân, muốn cứu vãn vận nhà và cứu vãn vận mệnh mà không quay về với giáo huấn của cổ Thánh tiên Hiền thì không thể được. Ngày nay tuy chỉ có một số người giác ngộ, quay đầu. Số người tỉnh giác rất ít so với cộng nghiệp của chúng sanh nhưng vẫn là có hiệu quả. Như chúng ta biết, ngày nay phương Tây có không ít tạp chí, thư tịch đang thảo luận nghiên cứu về những thông tin của tâm linh, nghiên cứu những tồn tại của siêu khoa học, hy vọng phá vỡ những hạn chế của Khoa học. Đó là một tin vui. Nếu con người hiểu rõ có kiếp sau, thì kiếp này sẽ tu thiện, dẫu cộng nghiệp bất hạnh nhưng kiếp sau có thể có môi trường cuộc sống sẽ đẹp hơn và thiện hơn kiếp này. Nên nói hành thiện chắc chắn có giá trị. Hành thiện trước tiên phải có tâm thiện. Bổn kinh này dạy: “Ngày đêm thường niệm thiện pháp”. Đây là tâm thiện. Từ – Bi – Hỷ – Xả là tâm thiện, người có thể lấy mười thiện tu từ bi hỷ xả, nhất định được sanh cõi Trời hưởng phước Trời. Tuy nhiên cõi Trời cũng không thể làm cho người hài lòng vì phước báo cõi Trời tuy tốt nhưng không tận thiện, tận mỹ. Lấy ví dụ như trái đất chúng ta hiện nay, mọi thứ cứ liên tục phát triển thì không còn cư trú nên có rất nhiều người muốn tìm nơi an toàn để tránh tai nạn. Nói một cách thành thật, ở thế giới này không có nơi nào an toàn, nơi thật sự an toàn hạnh phúc mỹ mãn không thiếu sót chính là thế giới Cực lạc Phật A Di Đà.

Chúng ta nghe không ít người nói, ngày nay ngay cả quỷ thần cũng hướng về thế giới Cực lạc, quỷ thần nhập vào người phàm để được nghe Kinh niệm Phật cầu thọ quy y. Việc này tin được không? Tin được! Tôi lấy ví dụ này là việc chúng tôi tận mắt chứng kiến, là chuyện lão Lâm Trưởng ông Trần Quang Biệt của “Lâm cư sĩ Phật giáo ở Singapore”. Oan thân trái chủ của ông nhập vào thân của một người đồng tu tên là Đỗ Mỹ Tuyền với mong muốn quy y và nghe kinh. Quỷ thần xuất ra khỏi thân rồi, hỏi cô ta có cảm giác gì không, cô trả lời là hoàn toàn không biết gì, chỉ cảm thấy rất mệt, đầu rất mơ hồ. Điều này trong Tam chuyển pháp luân Phật pháp gọi là “Tác chứng chuyển”. Họ đến là để chứng minh cho chúng ta rằng đấy không là phải là việc giả dối, chúng sanh chắc chắn có kiếp sau. Cho nên, gieo nhân thiện thì được quả thiện, thể xác sống chết không có gì, không đáng để trong lòng. Người có trí huệ phải biết mở rộng tâm lượng, bao dung tất cả. Trên thực tế, mỗi chúng sanh cũng có tâm lượng bao trùm cả Hư không pháp giới, hệt như chư Phật Như Lai không gì khác biệt. Nhưng vì chúng sanh vô thủy kiếp đến nay mê mất chính mình, mê mất tự tánh, sanh khởi vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Mà chấp trước càng ngày càng nghiêm trọng dẫn đến tâm lượng biến thành nhỏ như thế, chung sống với người khác có sự ngăn cách, mới tạo thành Lục đạo luân hồi. Đây là nguyên nhân hình thành Lục đạo luân hồi. Thật là tự làm tự chịu! Phật Bồ Tát từ bi nhìn thấy chúng ta điên đảo mê hoặc, tạo ác nghiệp, thọ nhận vô lượng khổ, cho nên dùng tâm vô lượng xót thương vô tận giảng kinh thuyết pháp đánh thức chúng ta. Sau khi chúng ta nghe rồi phải giác ngộ phải quay đầu là bờ.

Chúng ta từ vô thủy đến nay, vọng tưởng, phân biệt, chấp trước đã rất nặng, nên dù nay mỗi ngày đang tu học, nhưng vẫn không giác ngộ, không thể quay đầu. Cái gì là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước vậy? Là tự tư, tự lợi. Nếu không hóa giải tự tư, tự lợi, Phật Bồ Tát dẫu có lòng từ bi cũng không thể nào đánh thức được. Nhưng Đức Phật từng dạy tất cả chúng sanh nhất định có một ngày nào đó quay đầu giác ngộ, có lẽ ở vô lượng kiếp lại thêm vô lượng kiếp sau này nữa. Phật, Bồ Tát, Tổ sư Đại đức đã vì chúng ta thị hiện “tướng” của giác ngộ, đó chính là thế giới thân tâm vạn duyên buông xả. Đây là giác ngộ chân chánh; nếu còn có chút mảy may chưa buông bỏ thì chưa giác ngộ. Triệt để buông bỏ rồi thì chắc chắn giống như chư Phật, Bồ Tát dùng tâm đại từ đại bi giúp đỡ tất cả chúng sanh khổ nạn, giáo hóa chúng sanh mãi không ngừng nghỉ. Nhà Phật thường dạy: “Cửa Phật không bỏ rơi ai”. Có người hỏi rằng: “Cửa Phật không bỏ rơi ai vậy sao Phật, Bồ Tát bỏ tôi? Sao không độ tôi? Địa ngục không trống thề không thành Phật nhưng giờ tôi còn chưa được độ, sao Ngài thành Phật?” Nói vậy là hiểu sai rồi. Vì khi chúng ta có thể nghe được danh hiệu Phật, thấy được hình tượng Phật thì chính là Đức Phật không bỏ chúng ta. Nguyên nhân mà chúng ta không được độ là vì chúng ta không nghe lời và không y theo lời dạy hành trì vậy. Bất kể là Đại thừa, Tiểu thừa, Hiển giáo, Mật giáo, Tông môn hay Giáo hạ, Phật đều dạy chúng ta tu mười thiện. Bài học này là bài học cơ bản, chúng ta đã làm được chưa? Sát sanh, trộm cắp, tà dâm là gốc của sanh tử luân hồi, chúng ta không chịu buông xuống thì còn làm thế nào được? Vọng ngữ, lưỡng thiệt, ác khẩu, ỷ ngữ là nguyên do của sự bất hòa và xung đột giữa người và người; mọi tai hại cũng từ đây mà ra. Chúng ta buông bỏ những thứ ấy, thiên tai nhân họa cũng không có. Phiền não vô lượng vô biên đều từ phiền não Tam độc tham – sân – si mà ra, vì nó là gốc của phiền não. Nên nói, vốn dĩ Đức Phật đã dạy chúng ta rồi tiếc là chúng ta tự mình từ bỏ mình.

Buông bỏ mười ác là tu mười thiện chính là tâm thiện.

Mang tâm thiện này áp dụng vào thực tế đời sống, công việc, đối nhân xử sự tiếp vật đều là Phật pháp. Phật pháp không xa rời cuộc sống. Lời giáo huấn của Phật Đà nhất định chúng ta phải phải ghi nhớ, y giáo phụng hành, lấy tâm từ bi để đối đãi tất cả chúng sanh. Tâm từ bi chính là tâm yêu thương không điều kiện.

Chúng ta thương yêu bản thân, dùng tâm thương yêu bản thân mà yêu mến tất cả chúng sanh. Nho giáo có lời dạy “Điều mình không muốn thì không làm cho người khác”, ấy là tâm từ. Mang mười thiện thực hành vào tâm từ tức là “Đối với chúng sanh không khởi ý niệm tổn hại”. Không nên có ý niệm tổn hại chúng sanh, không những không tổn hại mà còn phải không để chúng sanh vì ta mà khởi tâm phiền não. Phải làm cho được như lời dạy “ Nơi Bồ Tát ở đều khiến tất cả chúng sanh sanh tâm hoan hỷ”. Sự biểu hiện của Bồ Tát Di Lặc chính là khiến cho tất cả chúng sanh sanh tâm hoan hỷ. Đó chính là “Từ” vì vốn nội dung thật chất của “Từ” là mười thiện nghiệp. Vì vậy mà rất nhiều cương mục Phật pháp, nội dụng mỗi cương mục đều là mười thiện nghiệp , xa lìa mười thiện nghiệp thì còn bàn gì đến Phật Pháp. Chúng ta thấu hiểu chân tướng sự thật, cố gắng nỗ lực đoạn mười ác, tu mười thiện.

Bi trang nghiêm.

Kinh văn: “Bi trang nghiêm cố, mẫn chư chúng sanh

thường bất yểm xả(Dùng lòng bi trang nghiêm, thương các chúng sanh, thường không chán bỏ).

Đây là hạnh Bồ Tát, thực hành mười thiện vào tâm bi. “Bi”

là xót thương, lo lắng cho tất cả chúng sanh. Chúng sanh mê muội không hiểu biết, không chỉ ở nhân gian chúng ta, ngay cả cõi Trời cũng không tránh khỏi. Vì sao nói cõi Thiên – Nhân không cứu cánh? Trong Phật pháp, nói đến cứu cánh là có hai tầng ý nghĩa. Tầng nghĩa thứ nhất, ít nhất cũng phải giải thoát qua Lục đạo luân hồi mới gọi là cứu cánh, nếu không thì sanh đến Trời Tứ Thiền; ở cõi Tứ Không Thiên, khi thọ mạng hết thì cũng phải chịu đọa lạc, không thoát khỏi luân hồi nên không được xem là cứu cánh. Tầng nghĩa thứ hai, ở bậc cao hơn, cứu cánh là phải giải thoát khỏi Thập pháp giới thì mới thật sự là cứu cánh. Nếu không thoát ra khỏi Thập pháp giới thì chỉ là Tứ thánh Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát, Phật trong Thập pháp giới cũng chưa phải là cứu cánh.

Đức Phật dạy rằng: Phàm phu trong Lục đạo phải nhận hai loại khổ sanh – tử. Một loại là “Phân đoạn sanh tử” và một loại là “Biến dịch sanh tử”. Chúng ta thường nói “đời đời kiếp kiếp” chính là hiện tượng phân đoạn sanh tử. Còn “biến dịch” trong cụm “biến dịch sanh tử” nghĩa là biến hóa. Ví dụ như việc đi học trong trường, năm nay chúng ta hết sức cố gắng, chăm chỉ học tập thì sang năm sau từ lớp 1 sẽ được lên lớp 2, ví như năm lớp 1 chết rồi, năm lớp 2 sanh, đó là biến dịch. Mỗi giai đoạn chúng ta đều phải dụng công khổ cực thì mới nâng cảnh giới bản thân lên một bậc, đây chính là biến dịch. Tuy trong Lục đạo có hai loại sanh tử là phân đoạn sanh tử và biến dịch sanh tử thế nhưng trong Pháp giới Tứ thánh không có phân đoạn sanh tử chỉ có biến dịch sanh tử, biến dịch cũng rất khổ nên quá trình tu hành cũng không mấy dễ dàng.Thoát khỏi hai loại sanh tử này mới xem là cứu cánh nên nói chân thật cứu cánh là ở Nhất chân pháp giới.

Về sự khổ trong Lục đạo, Đức Phật đã giảng rất nhiều rồi.

Dục giới khổ có Tam khổ và Bát khổ (tức ba loại khổ và tám loại khổ) thảy đều phải chịu. Người ở cõi Trời sắc giới thì “Khổ khổ” và Bát khổ cũng không có, nhưng vẫn còn “Hoại khổ” và “Hành khổ”. “Hoại” nghĩa là tất cả không thể thường còn, không thường còn mãi ở cõi đời, nó sẽ biến hư hoại. Như ta xây một ngôi nhà, ngôi nhà hai ba trăm năm cũng có thể hư hoại đổ sập, lúc hư hoại thì khổ hiện tiền, loại này thuộc là hoại khổ. Thân người mỗi năm đi qua là già yếu, già yếu cũng là hoại khổ. Cho nên, tất cả hiện tượng vật chất gồm cả thân thể của bản thân mình đều không thể bảo tồn lâu dài.

“Hành khổ” là từng sát na thay đổi không ngừng. Như thân thể con người vậy, không cách nào giữa được thanh xuân. Con người không phải mười năm hai mươi năm mới già, cũng không phải mỗi năm trôi qua mỗi già, mà là già đi theo từng, sát na biến hóa tức là hành khổ. Người ở Trời sắc giới tuy không có Khổ khổ (gồm sanh, lão, bệnh tử, cầu bất đắc, ái biệt ly) nhưng có Hoại khổ và Hành khổ. Còn người ở cõi Trời vô sắc thì ngay cả thân cũng không cần, ấy là phàm phu cấp cao trong Tam giới_hay thường gọi là “Linh giới”, cho nên, Vô sắc giới mới thật sự là linh giới. Họ không có thân thể thì không có hoại khổ, cho nên họ không cần cung điện, nhưng họ có Hành khổ, chính là cảnh giới này không thể giữ được vĩnh viễn, thời gian dài nhất là 80 ngàn đại kiếp, khi đến thời hạn thì cũng phải đọa lạc sanh tử luân hồi.

Trong Kinh Pháp Hoa ví sự thống khổ trong Tam giới như “Tam giới hỏa trạch”, “Tam giới vô an” như một cách cảnh tỉnh, giúp chúng ta giác ngộ. Người phải nhất định lập chí thoát ra khỏi Tam giới, thoát được Tam giới mới thật sự lìa khổ được an lạc. Cái vui vượt qua Tam giới chỉ là cái vui nhỏ, Phật pháp gọi là Tiểu quả nhị thừa, tức niềm vui nhỏ. Pháp thân đại sĩ mới thực thật là vui, là niềm vui lớn.

Từ – bi – hỷ – xả là bốn pháp mà cõi Trời người đều tu, nếu thực hành mười thiện vào đủ từ – bi – hỷ – xả thì dẫu không học Phật, không biết gì về thế giới Tây phương Cực lạc vẫn được quả báo tương lai ở cõi Trời, thấp nhất cũng là cõi Trời Dục Giới. Dục giới có sáu tầng Trời, tầng trên thù thắng hơn tầng dưới, tầng trên phước báo lớn hơn tầng dưới. Nếu có thể lìa tướng, tu phước thì tâm ắt được thanh tịnh, thường gọi là Định. Tùy theo mức độ Định lực sâu cạn mà có thể lên được cõi Trời Sắc giới hoặc Vô sắc giới. Đức Phật giáo hóa chúng sanh không phải dạy chúng sanh sanh về cõi Trời, Đức Phật tùy căn cơ mà giảng dạy, theo căn cơ chúng sanh mà đưa ra phương pháp tu. Căn cơ lợi thì ngay đời này có thể thành tựu vô thượng đạo. Căn cơ chậm là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước nặng thì từ từ giúp đỡ hướng họ nâng cao lên, nhất định phòng ngừa họ đọa lạc.

Thực hành mười thiện nghiệp vào tâm bi, công đức lợi ích thù thắng chính là “Thương xót chúng sanh thường không chán bỏ”. Thương xót hết thảy chúng sanh không chút phiền não, không chút chán bỏ. Trong nhà Phật thường nói “Cửa Phật không bỏ người nào”, lại nói “Phật không độ người không có duyên”. Đức Phật không bỏ một ai nhưng tại sao nói không độ người không duyên”? “Không có duyên” ý là chúng sanh không chịu nhận lời giáo huấn, Phật không còn cách nào đối với người này. “Không độ” là tạm thời không độ, đến khi chúng ta nguyện ý tiếp nhận thì Phật sẽ đến ngay, cảm ứng đạo giao liền hiện tiền, tuyệt không bỏ lỡ. Phật đến là từ bi, Phật không đến cũng là từ bi; vì khi duyên chưa chín muồi dẫu Phật có đến chúng ta không những không tiếp nhận mà còn phỉ báng, lăng mạ. Tội phỉ báng Thánh Hiền rất nặng nên Đức Phật không đến là vì tránh phỉ báng lăng mạ, giúp ta không tạo tội nghiệp, đây là từ bi.

Mỗi ngày chúng ta đều hy vọng Đức Phật đến giúp đỡ mình nhưng sao Phật vẫn không đến? Vì tâm trông mong của chúng ta không chân thành. Tuy không đến nhưng Đức Phật hiểu rõ tâm chúng ta như trong bàn tay. Nhưng nếu đã vậy, vì sao khi chúng ta chịu khổ báo trong tam ác đồ, Phật cũng không đến cứu độ? Không phải không cứu mà là không cách nào để cứu nên phải đợi đến lúc nhận quả báo Tam ác đồ hết, nghiệp chướng cũng dứt, tâm hướng thiện rồi, Phật mới hiện tiền. Vì vậy, chư Phật Như Lai Pháp Thân Đại Sĩ không hề xa rời chúng ta, mọi lúc mọi nơi không đâu không có, chỉ là ẩn không hiện ra. Ở điểm này Thế Tôn dạy chúng ta phải học Bồ Tát, học Bồ Tát chính là chăm chỉ nỗ lực tu mười thiện. Đem mười thiện thực hành vào đại từ trang nghiêm, đại bi trang nghiêm. Trong đời sống trần thế, chúng ta có nghĩa vụ và trách nhiệm giúp đỡ chúng sanh giác ngộ, nhưng bản thân phải có năng lực phân biệt thiện ác, phải tin tưởng “gieo nhân thiện được quả báo thiện, tạo ác nghiệp nhận ác báo”. Cứ như vậy tự nhiên có thể đoạn ác tu thiện. Do đâu chúng sanh tạo ác? Do mê hoặc. Bởi vậy giáo dục là phương pháp quan trọng nhất giúp chúng sanh tiêu tai trừ nạn, lìa khổ được an vui.

Hỉ trang nghiêm

Kinh Văn: “Hỷ trang nghiêm cố, kiến tu thiện giả tâm vô

hiềm tật”( Dùng tâm hỷ trang nghiêm, thấy người tu thiện, tâm không ganh ghét).

Thực hành mười thiện nghiệp vào tâm hỷ, đựợc lợi ích thù thắng là thấy người tu thiện lòng không ganh tỵ, còn có thể sanh tâm tùy hỷ, đây là “tùy hỷ công đức”, là điều vô cùng quan trọng trong Thập nguyện của Phổ Hiền Bồ tát. Kiêu mạn, ganh tỵ là phiền não nghiêm trọng, không những cản trở tu hành mà còn gây trở thành tựu pháp thế gian. Cùng nhau chung sống thuận hòa, đối đãi bình đẳng giữa người với người là đọa lý, là chân lý; vốn dĩ chúng ta nên làm thế và nếu không làm được thì chính là tội nghiệp. Vì sao chúng ta nhất định phải chung sống hòa thuận, đối đãi bình đẳng với nhau? Trong Kinh Đại thừa dạy, tất cả chúng sanh ở Hư không pháp giới đều là “Duy tâm sở hiện, duy thức sở biến”. Chúng ta ví nó như một thể cộng đồng những đã cách một lớp rồi. Nói như vậy để dễ hình dung, người mới học cũng có thể thể hội, còn nói theo lời nghiêm túc thì khó thể hội. Lời nghiêm túc là gì? là tất cả chúng sanh ở Hư không pháp giới là nhất thể, chúng ta mê lầm đánh mất tự tánh, mê mất nhất thể. Mê – ngộ là chính ở chỗ này, giống như Kinh văn thường nói là “Điên đảo mê loạn”. Chúng ta thấy được chân tướng sự thật thì gọi là “Kiến đạo vị”. Kiến đạo là Bồ Tát sơ trụ của Viên giáo sẽ thấy được chân tướng sự thật. Tiếp theo sau là “Tu đạo vị”, mà chúng ta ngày nay tu thế nào cũng không giống là do chưa thấy đạo, đương nhiên là do tu mù luyện mò.

Phật dạy con người nên thường sanh tâm hoan hỷ vì “hoan hỷ” là tánh đức. Luận ngữ có câu “Học nhi thời tập chi, bất diệc duyệt hồ” (nghĩa là “Học mà thực hành điều mình học, há chẳng phải là vui sao”). Chữ “duyệt” đây là hỷ. Hỷ không phải hoan hỷ do những thú vui bên ngoài tác động mà là từ nội tâm phát ra; “duyệt” là từ nội tâm sanh; còn “lạc” là sự tác động từ môi trường bên ngoài. Hỷ ở chỗ này là hỷ duyệt, không phải hỷ lạc. Hỷ duyệt từ đâu mà có? Do học có thực hành. Tam Tự Kinh nói: “Nhân bất học bất tri nghĩa” (tức là “Người không học thì không biết đạo nghĩa”). Chữ “nghĩa” ý là đạo lý làm người, đạo lý sống và đối nhân xử thế tiếp vật. Nên nói, việc học vô cùng quan trọng!

Vậy chúng ta phải học với ai, ở đâu? Nhất định phải tiếp nhận giáo huấn của Thánh Hiền vì Thánh Hiền là người đã học và đã thành tựu viên mãn. Tiêu chuẩn của Phật Pháp là minh tâm kiến tánh. Đó được xem là đại Thánh đại Hiền. Chúng ta là phàm phu nên tư tưởng, kiến giải, hành vi đều ít nhiều mắc sai lầm. Người có thiện căn sâu dày mà thông thường mình gọi là người thông minh trí huệ, họ có thể nhận ra sai lầm của bản thân, có vậy mới chịu học. Tiếp một bước của “chịu học” là “hiếu học”, mong muốn hướng noi theo các bậc Thánh Hiền. Muốn nôi theo bậc Thánh Hiền, không xa rời giáo huấn Thánh Hiền chính là thiện căn sâu dày. Còn nghe lời giáo huấn của Thánh Hiền thì rời xa, sợ hãi, mệt mỏi, đây là hiện tượng nghiệp chướng sâu nặng. Phàm là người hiếu học, dù tư chất có chút chậm lụt thì cũng đều sẽ có thành tựu. Phàm là người nghiệp chướng nặng không thích học, cả đời đọa lạc, trong pháp thế xuất thế đều không thành tựu.

Thấy chỗ hay của người khác liền sanh tâm ganh tỵ là một loại phiền não từ lúc sanh đã có. Ta thử quán sát kỹ đứa trẻ sơ sanh, từ sáu tháng đến một tuổi, khi chúng ở cùng nhau, một đứa trẻ cầm kẹo, đứa kia không có liền sanh tâm ganh tỵ, tức giận, cho nên nói đây là phiền não có từ lúc sanh ra. Nếu không học, cứ thuận theo tập khí, thì cũng như lời dạy người xưa “Tập từ nhỏ giống như bẩm tánh, do thói quen thành tự nhiên”, khi dưỡng thành tập khí thì rất khó sửa. Loại tập khí này sẽ đi theo phước báo chúng ta, không có phước báo thì tạo nghiệp ít, có phước báo nhiều sẽ làm tổn hại xã hội, thậm chí làm hại quốc gia dân tộc, tạo tội nghiệp, tất phải đọa Tam đồ Địa ngục.

Vì thế nên con người sao lại không nhận giáo dục cho được! Giáo dục của Thánh Hiền là quan trọng hơn hết. Dứt khoát không được lơ là. Người Trung Quốc xưa xem đây là việc quan trọng hàng đầu của đời người. Hiện nay chúng ta tuy xem trọng giáo dục nhưng chỉ xem trọng khoa học kỹ thuật, phát triển kinh tế công thương nghiệp, lơ là giáo dục nhân văn, giáo dục luân lý đạo đức nên ngày nay dù khoa học kỹ thuật, công thương nghiệp phát triển nhưng kết quả tạo ra là toàn thế giới lòng người lo sợ không an.

Tôi đọc trong một tờ báo nói rằng Châu Phi bùng phát dịch bệnh Ebolavirus, hiện tại khoa học đã bó tay với loại virus này, không biết từ đâu ra và khi nó biến mất cũng không biết nó đi đâu, thật sự đến không dấu vết, mất không tăm tích. Thấy những hiện tượng này càng khiến cho chúng ta thấy tầm quan trọng của giáo dục. Ngày nay muốn cứu vãn kiếp nạn của thế gian, ngoài giáo dục không có biện pháp thứ hai. Trong giáo dục, quan trọng nhất là giáo dục nhân quả, giáo dục luân lý, giáo dục đạo đức mà luân lý, đạo đức đều được kiến lập trên nền tảng “nhân quả”.

Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo dạy chúng ta “Ngày đêm thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp, không để mảy may không thiện xen tạp”. Lời dạy này cũng chính là lý tưởng của nhà Nho “chỉ ư chí thiện”. Quả thực tâm thiện hành thiện, nạn tai liền tiêu biến. Đây mới là cách giải quyết vấn đề từ gốc rễ. Chữa trị là từ trên cành lá, còn giải quyết từ gốc rễ là phải từ tâm địa, chuyển ác hành thiện, chuyển mê thành ngộ, đoạn trừ ý niệm tự tư tự lợi, ý niệm tham cầu danh tiếng lợi dưỡng, tham muốn Lục trần Ngũ dục đoạn trừ. Mọi dịch bệnh đều là từ tham – sân – si mà sanh, có thể nhổ sạch tam độc tham – sân – si nội tâm, dịch bệnh bên ngoài tự nhiên không có. Cần phải xả bỏ cội rễ phiền não thì tâm hoan hỷ mới có thể thường sanh khởi. Về câu “Học nhi thời tập chi”. Chúng ta ngày nay học mười thiện nghiệp , từng giây từng phút đem mười thiện áp dụng thực tiễn vào đời sống thì liền sanh khởi tâm hoan hỷ liền, tâm lượng rộng lớn, từ bi hỷ xả đối với tất cả chúng sanh, không những là chúng sanh hữu tình mà gồm cả vô tình chúng sanh.

Xả trang nghiêm

Kinh văn: “Xả trang nghiêm cố, ư thuận vi cảnh vô ái nhuế

tâm” (Dùng tâm xả trang nghiêm, đối với cảnh thuận và nghịch, lòng không yêu thích hay tức giận).

Đây là đoạn cuối của Tứ vô lượng tâm. Bồ Tát tu hành mười thiện nghiệp rồi thực hành trên tâm xả được lợi ích công đức thù thắng là “đối với cảnh thuận nghịch tâm không thương giận”. Chúng ta đọc đến câu này nên nghĩ đến sự thanh tịnh, bình đảng, chánh giác, từ bi. Cương lĩnh này nói thì dễ nhưng chúng ta vẫn không làm được là vì đâu? Là do không có tu tâm xả. Nếu thật sự có thể tu từ - bi hỷ – xả, chân tâm tánh đức tự nhiên liền hiện tiền. Từ – bi –hỷ – xả là tánh đức mà tất cả tự tánh chúng sanh vốn đầy đủ, không phải từ bên ngoài đến. Thế nhưng từ muôn kiếp trước phàm phu cõi lục đạo đã bị mê mất;

tuy bị mê mất nhưng không thật mất đi. Nếu chúng ta giác ngộ rồi, tánh đức lập tức hồi phục lại. Xả là buông xả xuống, vì sao chúng ta không buông xả? Vì không nhìn thấu. Bước đầu khi tôi học Phật, Đại sư Chương Gia dạy tôi nhìn thấu, buông xả. Nên bắt đầu hai điều này từ đâu? Bắt đầu từ “xả”. Ngài dạy chúng ta bắt đầu từ bố thí, bố thí chính là “xả”. Hơn vậy, “xả” còn một ý nghĩa sâu xa nữa là trong nghịch cảnh, thuận cảnh vẫn giữ tâm bình đẳng, tâm thanh tịnh. “Vi” là nghịch cảnh. Thuận cảnh không tham ái, nghịch cảnh không sân hận. Thực tâm dụng công điều này, tâm địa bình đẳng thanh tịnh chân tâm ắt hiện tiền. Tuy chúng ta biết phải làm như thế, nhưng vẫn không buông bỏ được tập khí phiền não, nói cách khác, là không thể xả. Không thể xả thì công phu không cách nào tiến bộ, công phu này là công phu nhập môn Phật pháp. Nhìn thấu là trí huệ, buông xả là công phu, không thể buông xả thì không cách nào thấy đạo, chứ đừng nói là tu đạo. Đạo ở đâu? Chúng ta căn bản là nhìn không thấy thì còn tu cái gì? Cho nên, cảnh giới này thật sự thành tựu chính là “kiến đạo vị”.

Tứ vô lượng tâm là khóa trình mà cả cõi Thiên – Nhân đều phải tu. Hai cõi ấy tu mười thiện nghiệp, tu Tứ vô lượng tâm nên cảm được phước báo trên Trời, vậy người cõi ấy kiến đạo chưa? Vẫn chưa! Tại sao? Vì ngã chấp chưa phá, tuy gặp nghịch cảnh, thuận cảnh không động tâm nhưng đây chỉ là tiền phương tiện của kiến đạo, công phu dự bị. Công phu phải lên một bậc nữa. Xả đi hưởng thụ của tự tư tự lợi, danh tiếng lợi dưỡng, Ngũ dục Lục trần nhưng ý niệm về “ngã” vẫn còn nên không thể kiến đạo.

Điều đầu tiên trong kiến tư phiền não là “Thân kiến”. Thân kiến là căn bản, phá được Thân kiến thì bốn loại kiến khác cũng đồng thời bị phá. Trong kinh thường nói Tam giới 88 phẩm kiến hoặc, then chốt vẫn là ở Thân kiến, không chấp trước thân là ta thì đắc quả Tu Đà Hoàn – Sơ quả vị của Tiểu thừa, là Sơ tín vị của Bồ Tát viên giáo Đại thừa. Như vậy tức là thấy đạo rồi.

Không hạ công phu tu tập thân kiến thì sẽ vĩnh viễn lòng vòng bên ngoài cửa Phật, muốn thành tựu thật khó. Mà tám vạn bốn ngàn pháp môn, bất cứ pháp môn nào tu hành đều không dễ dàng.

Cho nên, Thế Tôn mới dạy rằng chúng sanh thời mạt pháp, ngoài tu Tịnh độ, nương theo oai lực gia trì theo bổn nguyện tiếp dẫn vãng sanh của Phật A đi Đà ra, thật sự không có con đường thứ hai. Phương tiện của pháp môn Tịnh độ chính là không nhất thiết phải đoạn phiền não. Ví dụ như chúng ta chưa đoạn thân kiến, nhưng chúng ta có công phu niệm Phật đem thân kiến đè nén xuống, đè nén xuống tức không cho khởi lên hiện hành, cũng chính là không cho khởi tác dụng, có công phu như vậy thì có thể vãng sanh, cũng tức là “ngã” thật sự chưa đoạn, nhưng thỉnh thoảng có thể thực hành để tạm thời quên ngã. Đây gọi là “phục”, chúng ta nỗ lực chuyên cần một chút là làm được. Khi Phật Thích Ca còn tại thế, cả đời đều làm để cho chúng ta thấy: thế giới thân tâm, tất cả vạn duyên đều buông xuống, sống đời sống đơn giản thì dễ dàng điều phục ngã chấp.

Dụng phương pháp tu học này sẽ rất dễ được vãng sanh Tây phương Tịnh độ. Đức Phật là làm gương cho chúng ta noi theo cũng chính là dạy chúng ta xả xuống và buông bỏ.

Chúng ta sống ở thế gian này, nhất định phải giác ngộ.

Mạng sống vô cùng mong manh, không thể trụ lâu dài chốn trần thế. Tất cả cảnh giới đều là mây khói lướt qua, không gì nắm bắt được, ngay cả thân thể cũng không thể nắm được huống hồ những vật ngoài thân. Vì thế “xả” là quyết định chính xác. Nhà Phật có câu “Pháp vốn như thế”, như tất cả chư Phật Bồ Tát,Thinh Văn, Duyên Giác, có vị nào không xả đâu! Tại sao Trời có 28 tầng? Xả ít thì đắc cấp bậc thấp, xả nhiều thì đắc cấp bậc cao. Buông xả được việc của ngũ dục lục trần rồi nhưng ý niệm vẫn chưa xả được thì sanh cõi Trời dục giới. Ý niệm hưởng thụ đối với ngũ dục lục trần, danh tiếng lợi dưỡng đều không còn thì sanh cõi Trời sắc giới. Ở Trời Sắc giới vẫn còn sắc thân, nếu như sắc thân cũng xả thì sanh cõi Trời Vô Sắc giới. Đạt đến Bồ tát Đẳng giác, đem một phẩm sanh tướng vô minh cuối cùng xả luôn thì chứng được quả vị cứu cánh viên mãn. Do đó mà biết được pháp thế xuất thế gian chính là xả ít nhiều mà thôi.

Thuận cảnh là mọi việc như ý. Người thiện là người, vật mà chúng ta đều ưa thích. Đối mặt cảnh giới này rất dễ sanh tâm tham, lòng luyến ái; “Ái biệt ly” (tức Yêu thương nhau mà phải chia lìa) là để nói về tình cảnh này. Nghịch cảnh là đời sống khó khăn khốn khổ, người ác thì đối đầu với oan gia, đối mặt cảnh giới này thì tâm không tự tại, tâm sân hận dễ sanh hiện tiền, oán Trời trách người. Cảnh giới của phàm phu lục đạo cũng không khác gì. Chúng ta không hiểu chân tướng nhân quả nên gặp thuận cảnh liền khởi tâm tham, gặp nghịch cảnh liền khởi tâm sân hận, đặc biệt là nghiệp càng tạo càng nặng, quả báo ngày càng đọa lạc xuống, muốn nâng lên thật là quá khó!

Trong lục đạo, lên cao khó, đọa xuống thì dễ. Chúng sanh trong lục đạo luân hồi thường là đời này không giống đời sau, khi gặp giáo huấn của Thánh Hiền thì mới có cơ duyên được nâng lên cao mà cơ duyên lại không nhiều. Hiện tại thế giới gần 7 tỉ người, có được mấy phần trong số ấy đời này gặp được giáo huấn Thánh Hiền. Mà dẫu gặp được giáo huấn Thánh Hiền rồi nhưng vẫn bị đọa lạc. Nguyên nhân vì đâu? Bởi vì không thắng được phiền não, không ngăn được cám dỗ. Sức cám dỗ trong xã hội ngày nay lại rất nhiều, như câu ngạn ngữ “Thấy biết rõ ràng nhưng nhẫn không được” vậy. Đạo lý của Thánh nhân rất hay, nhưng sự thật là nhẫn không được, nên không thể tùy thuận theo giáo huấn của Thánh Hiền, mà vẫn tùy thuận tham, sân, si, mạn, tự tư, tự lợi của mình, biết rõ nhưng cố phạm cho nên đọa lạc như cũ là vì vậy. Vì thế, chúng ta phải thấu hiểu rõ ràng đạo lý này, hiểu được chân tướng sự thật. Trước mắt chúng ta cố gắng nhẫn nại thì tương lai phía trước sẽ xán lạn, từ đó có thể thoát ly lục đạo, cũng có thể giữ được thân người, và còn có thể từ thân người nâng lên, sống ngày tháng hạnh phúc mỹ mãn. Nếu như nhẫn không được, cứ thế thuận theo tập khí phiền não bản thân, chắc chắn là đọa lạc. Có một số người nói: “Chuyện của tôn giáo quỷ thần, tin họ thì có, không tin thì không có”. Sự thật là chúng ta tin thì có, không tin thì vẫn có, bất luận chúng ta tin hay không, sự thật ấy vẫn tồn tại.

“Xả” vô cùng quan trọng, mỗi giây mỗi phút phải ghi nhớ trong lòng để nhắc nhở chúng ta: hoan hỷ xả, tận lực xả. Có thể xả đến mức giống như Phật Thích Ca là tốt nhất. Xả đến mức chỉ còn lại những gì cần thiết cho đời sống của mình, giống như “y đơn” mà nhà Phật thường dùng vậy, có hai bộ đồ để thay đổi giặt giũ, tối ngủ có chăn đắp là đủ rồi, những thứ khác đều không cần.

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và Tổ sư Đại đức nhiều đời thị hiện đều như vậy, vạn duyên đều buông xuống, sống đời đơn giản nhất, làm những việc tích cực nhất, ấy chính là giáo hóa chúng sanh (giáo dục xã hội đa nguyên văn hóa) làm tấm gương tốt nhất cho chúng sanh. Tứ vô lượng tâm từ – bi – hỷ – xả, đối với chúng ta tu học bốn chữ này vô cùng quan trọng nên Đức Phật đem bốn vô lượng tâm xếp vào Lục Ba La Mật Bồ Tát. Từ đó có thể thấy dụng ý Thế Tôn trong việc giáo dục, vô cùng xem trọng môn học này. Tứ nhiếp trang nghiêm.

Kinh văn: “Tứ nhiếp trang nghiêm cố, thường cần nhiếp

hóa nhất thiết chúng sanh” (Dùng Tứ nhiếp pháp trang nghiêm, thường siêng năng nhiếp hóa tất cả chúng sanh). Trong Lục đạo gồm cả người lẫn việc, khó khăn nhất chính là người và người chung sống với nhau. Xử lý tốt mối quan hệ giữa người với người thì sẽ không có gì khác biệt giữa cảnh giới lục đạo và nhất chân pháp giới của chư Phật Như Lai. Do đó mà biết được chung sống giữa người với người là một việc lớn trong lục đạo. Phương pháp dạy học của cổ Thánh tiên Hiền, chư Phật, Bồ Tát thị hiện ở thế gian với muôn dạng giáo hóa cũng đều lấy việc đó làm hàng đầu. Đây cũng là tông chỉ hàng đầu của dạy học. Pháp giới Tứ thánh trở lên như A La Hán, Bích Chi Phật, quả vị chứng đắc là Chánh giác. Họ thật sự giác ngộ rồi nên những vấn đề này đều giải quyết rồi. Chúng ta tiếp nhận giáo dục Thánh Hiền để làm việc gì? Là để học cách chung sống với chúng sanh. Thế gian gọi đấy là đại học vấn(trí thức). Chỉ cần giải quyết được vấn đề này thì những việc khác không thành vấn đề. Có thể đem mười thiện thực hành trong Tứ nhiếp pháp thì có thể tiêu trừ rất nhiều thiên tai nhân họa ở thế gian, có thể cứu vãn kiếp mạng ở thế kỷ 21. Lý luận và phương pháp đều ở tại chỗ này cả thảy.

Tổng cương lĩnh mà Đức Phật dạy chúng ta, nguyên tắc chung chính là Tứ nhiếp pháp. “Nhiếp”có nghĩa là nhiếp thọ, nghĩa là tiếp cận, thân cận. Tứ nhiếp là gồm bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự. Đây là bốn phương pháp nhiếp thọ tất cả chúng sanh. Nhiếp thọ quan trọng nhất là giáo hóa tất cả chúng sanh, tất cả chúng sanh hoan hỷ tuân thuận theo giáo hóa thì gọi là “nhiếp thọ”. Thế gian, phạm vi nhỏ nhất là vợ chồng, vợ chồng hiểu được mà tu hành Tứ nhiếp thì được trăm năm hòa hợp, được người đời ca tụng vợ chồng đầm ấm, hòa thuận. Thực hành Tứ nhiếp trong gia đình thì người thân hòa thuận như câu “Gia hòa vạn sự hưng” vậy. Thực hành Tứ nhiếp trong đạo tràng thì người người đạo nghiệp thành tựu. Vì thế, bất kể thực hành Tứ nhiếp trong đoàn thể nào thì đoàn thể đó nhất định thạnh vượng. Ngược lại, không có Tứ nhiếp pháp thì vợ chồng bất hòa, gia đình rạn nứt.

Chúng ta thử để ý, ở thế gian cókhông ít doanh nghiệp, công ty ngày nay phàm được thành công đều là do đã tiếp cận Tứ nhiếp pháp. Nếu hoàn toàn dùng được Tứ nhiếp pháp thì người làm chủ không lo lắng, người làm công nhất định đoàn kết giống như người một nhà, tương thân tương ái, hỗ trợ hợp tác lẫn nhau. Như thế thì lý nào lại không thịnh vượng. Vậy làm sao để thực hành Tứ nhiếp viên mãn? Đây là vấn đề giáo dục, giáo dục là dạy người giác ngộ.

Tứ nhiếp.

Đầu tiên là “bố thí”. Khi Phật Thích Ca Mâu Ni còn tại thế, toàn bộ tài sản của Ngài chỉ có ba cái y, một cái bát và Người đã sống một đời sống vật chất vô cũng đơn giản, không mảy may dư thừa. Vậy nên Đức Phật dùng bố thí pháp giáo hóa tất cả chúng sanh. Thật sự mà nói, bố thí pháp cũng không rời bố thí tài vì thể lực, tinh thần, trí huệ đều thuộc về nội tài. Đức Phật dùng 49 năm dạy học với vô vàn vất vả thì ai là người được lợi? Người hiếu học được lợi ích! Cho nên “hiếu học” là then chốt thành bại của đời người. Được lợi ích nhiều hay ít đều do hiếu học nhiều hay ít, mười phần hiếu học thì được mười phần lợi ít .Ba phần hiếu học, thì được ba phần lợi ích . Hiếu học quan trọng nhất là “Thọ trì đọc tụng, vì người mà diễn thuyết”. Khi giảng kinh, Đức Phật đã không ngần ngại mà nhắc nhở nhiều lần lời dạy này, có thành tựu hay không là ở chỗ này. Diễn là biểu diễn, đem hành vi sinh hoạt của Phật Bồ Tát làm cho người thấy. Chư Phật, Bồ Tát thị hiện ở thế gian là “Du hý thần thông”, diễn kịch, biểu diễn cho người thế gian thấy, người thế gian sau khi thấy sẽ giác ngộ. Chúng ta là đệ tử Phật, mỗi người một thân phận khác nhau, công việc cũng khác nên từ trong công việc hiện tại, thân phận hiện tại mà làm gương. Đây chính là “Vì người diễn”. Chúng ta làm tấm gương tốt, có người thọ giáo học tập thì chúng ta hướng dẫn họ, đây là “thuyết”. Nói cách khác nếu như học rồi mà không thể làm được, cũng giống như chưa học, chúng ta dạy người khác, người khác cũng không tin nên nhất định là phải làm cho được. Phần cuối mỗi bộ Kinh, Đức Phật đều dạy mọi người “tín thọ phụng hành”. Đây cũng là cách chư Phật Bồ tát thị hiện ở nhân gian, dạy mọi người “Bố thí nhiếp thọ” trong Tứ nhiếp.

Chúng ta nên biết, người ngoài thế tục không giống với người học Phật. Nhiều năm gần đây có rất nhiều người đề xướng giáo dục nền tảng nhi đồng, đề xướng đọc sách Thánh Hiền. Họ thực là những người thiện lành,người tuyệt vời lànhưng họ không phải là Phật, Bồ Tát. Sao lại biết họ không phải Phật Bồ Tát? Những giáo trình tốt như thế , tiếc là mở đến trang cuối thì lại có câu “Sách có bản quyền, in sao sẽ truy tố”.

Điều này không thể lợi ích khắp chúng sanh nên những người khởi xướng như thế chỉ tính là phàm phu, không phải Phật Bồ Tát. Tâm lượng họ thì nhỏ, tâm lượng Phật Bồ Tát lại rất lớn, yêu xã hội, yêu chúng sanh và hy vọng tất cả mọi người được lợi ích, cho nên chắc chắn không đòi hỏi bản quyền.

Không buông xả được tự tư tự lợi thì dẫu làm việc tốt chẳng qua phước báo hữu lậu thế gian mà thôi, còn hưởng phước báo hữu lậu ở đâu thì rất khó nói. Ví như tu tốt Ngũ giới thập thiện thì đời sau được làm người. Vậy không tu tốt Ngũ giới thập thiện sẽ hưởng phước thế nào? Tương lai, tiền đồ sẽ thành thú cưng được nuôi dưỡng trong nhà giàu có, hoặc làm ngạ quỷ. Trong hành pháp bố thí, tài bố thí , nhưng không buông xả được tự tư, tự lợi nên phần nhiều là đều đến hai cõi này.

Chướng ngại lớn nhất của người học Phật chính là làm sao đột phá tự tư, tự lợi. Lão cư sĩ Lý Bỉnh Nam nhiều lần nhắc nhở học trò, học Phật phải “sửa tâm”. “Sửa tâm” là sửa đổi với quan niệm trong tâm mình. Lúc chưa học Phật, khởi tâm động niệm là vì bản thân, vì gia đình thì ấy là phàm phu Lục đạo, vẫn chưa thoát khỏi luân hồi Lục đạo. Sau khi học Phật, sửa đổi ý niệm ấy, khởi tâm động niệm liền nghĩ đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh, lời nói việc làm gì cũng vì chúng sanh mà tu phước.

Tu phước không phải là hưởng phước bản thân mà là khiến tất cả chúng sanh hưởng phước, không phân quốc gia, không phân văn hóa, không phân chủng tộc, không phân tôn giáo; tất cả đều đối đãi bình đẳng, lợi ích rộng khắp. Ấy mới thật là đệ tử Phật.

Nếu đệ tử Phật khởi tâm động niệm còn tự tư, tự lợi, thì không là đệ tử Phật thật. Vì thế, ghi vào sách câu “hoan nghênh in sao, công đức vô lượng” mới là tạo phước cho chúng sanh trong xã hội, cứ thế mở rộng những trí huệ, phước đức này ra hư không pháp giới như lời . Đức Phật thường dạy chúng ta “tâm bao thái hư, lượng châu sa giới”. Đạo lý này nhất định phải hiểu.

Chúng ta nhất định dùng tâm hoan hỷ bố thí như vậy, tận tâm tận lực bố thí, không kể là bố thí tài, bố thí pháp hay bố thí vô úy vì ấy là tâm Phật. Lời xưa thường dạy ta tu tập từ căn bản; căn bản là có tâm ý, khởi tâm động niệm giống chư Phật, Bồ Tát. Được vậy thì đường Bồ đề của ta ở đời này nhất định thành tựu. Ngược lại, khởi tâm động niệm không giống như Phật, Bồ Tát thì thử nghĩ xem đường Bồ đề này sẽ đi về đâu? Nếu thân này hành thiện mà vẫn nghĩ đến “sở hữu bản quyền, in sao sẽ truy cứu” cũng sẽ đọa lạc vì hành thiện nhưng tâm vẫn vậy, không lìa tự tư, tự lợi. Nói cách khác, chúng ta hành thiện, cành lá hoa quả rất tốt, nhưng cái gốc không thiện, cái thiện đó không phải là cái thiện thật mà là giả, là nhất thời, không phải trường cửu.

Bố thí có bốn loại biến thí gọi là “Tứ tất đàn”. “Tứ” là chữ số, “ Tất” là phổ biến, “Đàn” là âm đọc của chữ “đàn na” trong tiếng Phạn, dịch là bố thí, nguyên cụm từ này nghĩa là bốn loại phổ biến bố thí. Nói cách khác, là dùng tâm chân thành, tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng, tâm từ bi để tu bốn loại bố thí này.

Phần này sẽ giảng vào sâu và thấu triệt. Một là Thế giới tất đàn. “Thế” ý chỉ thời gian, “Giới” ý chỉ không gian, tức vũ trụ, tức cái gọi là Tận hư không biến pháp giới mà Phật pháp thường nhắc đến. Cho nên tâm lượng của Phật, Bồ tát bao lớn! Chúng ta có thể mở ra tâm lượng viên mãn thì ấy chính là “tâm bao thái hư, lượng châu sa giới”. Lợi ích của tu lọai bố thí này là đạt được lòng hoan hỷ. Chữ “sung mãn”

trong câu “Thường sanh tâm hoan hỷ”, “Pháp hỷ sung mãn”

nghĩa là sự sung mãn của vũ trụ, của hư không pháp giới; tận hư không khắp pháp giới thành một khối an lành là hiệu quả thành tựu của việc bố thí mà chúng ta phải học tập. Hiệu quả này thể hiện trong việc giáo hóa chúng sanh của Phật giáo chính là Phật pháp rộng khắp, tiếp dẫn chúng sanh, phổ độ chúng sanh. Không có tâm lượng này thì sao có thể giúp đỡ chúng sanh? Không những không độ được chúng sanh mà đến cả bản thân cũng không tự độ được; lại thêm không có tâm lượng này mỗi giây mỗi phút thường sanh phiền não, sao thường sanh hoan hỷ tâm được?

Hai là Vị nhân tất đàn. Bố thí có một đối tượng nhất định, ấy không phải vì bản thân mình là vì người khác. “Nhân” trong “vị nhân tất đàn” là chỉ chúng sanh, không chỉ giới hạn trong pháp giới cõi người, mà niệm niệm vì tất cả chúng sanh hữu tình trong mười pháp giới. Tuy nói hữu tình chúng sanh nhưng chắc chắn cũng gồm vô tình chúng sanh, có vậy thì tâm và hành vi bố thí mới đạt đến cứu cánh viên mãn. Niệm niệm vì người, không vì bản thân là ấy là sanh thiện, thuần thiện. Tức là vì bản thân chính thì sanh ác, còn vì chúng sanh chính thì sanh thiện; cũng như quyển Kinh này dạy chúng ta ngày đêm thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp thì xem như thành tựu Tứ nhiếp pháp rồi. Ba là Đối trị tất đàn. Bốn điều của Tứ tất đàn này càng lúc càng tinh tế. Điều thứ nhất chỉ là mở tâm lượng niệm niệm vì tất cả chúng sanh hư không pháp giới; điều thứ hai là niệm niệm vì tất cả chúng sanh, không vì bản thân. Điều thứ ba là dạy chúng ta toàn tâm toàn lực hỗ trợ, giúp đỡ chúng sanh chuyển ác thành thiện, chuyển mê thành ngộ, chuyển phàm thành Thánh. Giúp đỡ thế nào? Phải lấy mình gương trước tiên. Phương pháp của cổ Thánh tiên Hiền là đều dạy chúng ta nên làm gương trước cho người. Ở thời đại trước, trước mặt con cái thì cha mẹ luôn giữ cho lời nói, cử chỉ không đi ngược với lễ nghĩa, như thế mới là người cha mẹ có trách nhiệm. Làm cha mẹ phải thực sự yêu thương, bảo vệ con cái, tuyệt đối không để lại ấn tượng xấu cho con. Còn giờ thì con người đã không hiểu những điều này, con cái không nghe lời cha mẹ, học trò không nghe lời thầy cô. Trách nhiệm là do đâu ? Do tự thân cha mẹ, thầy cô đã không làm tốt mà theo cách nói của Nho giáo là “phụ bất phụ tắc tử bất tử” tức làm cha mẹ không ra vẻ cha mẹ, thì con cái đương nhiên sẽ không giống dáng con cái .

Tam Tự Kinh có câu: “Nhân chi sơ, tánh bổn thiện, tánh tương cận, tập tương viễn”. Câu này cũng là tổng cương lĩnh giáo dục của cổ Thánh tiên Hiền Trung Quốc xưa. Mọi đứa trẻ mới sanh ra đều lương thiện nhưng vì đâu chúng thay đổi vậy? Vì “tánh tương cận, tập tương viễn” (tức môi trường và sự tiếp cận học hỏi khác nhau dẫn đến tính tình khác nhau). Thành tựu của một người tùy thuộc vào nền tảng giáo dục gia đình, còn giáo dục của người thầy sẽ góp phần giúp họ hoàn thiện. Vậy nên, cha mẹ phải tôn kính sư trưởng làm gương cho con cái noi theo. Con cái thấy cha mẹ tôn trọng thầy cô tự ắt sẽ có lòng tin ở thầy cô và tiếp nhận lời dạy của thầy cô. Nên nói, Vị nhân tất đàn và Đối trị tất đàn là hai điều cốt lõi của bố thí pháp, bố thí đoạn ác tu thiện, bố thí phá mê khai ngộ. Trên thực tế, lợi ích của Đối trị tất đàn là phá ác, Vị nhân tất đàn là sanh thiện. “Phá ác” chính là không chút xen tạp bất thiện, làm cho cái thiện của chúng ta đạt đến chân thuần.

Bốn là Đệ nhất nghĩa tất đàn, cũng là mục tiêu cuối cùng của bố thí. Thế nào gọi là “đệ nhất nghĩa”? Nhập lý là “đệ nhất nghĩa”, ngày nay gọi là chân lý. Nói cách khác, thông đạt thấu hiểu chân tướng của nhân sinh vũ trụ, bố thí như vậy thì mới đạt đến viên mãn. Đức Phật đã dạy đạo lý này trong Kinh, chúng ta không thể không nỗ lực chuyên cần học tập. Bố thí và Tứ tất đàn tương ứng thì bố thí Ba La Mật mới viên mãn.

Thứ hai “Ái ngữ”. Ái ngữ không nhất thiết là lời đẹp đẽ, ngon ngọt; đó có thể là lời nói trách móc, trách mắng để dạy dỗ. Đấy mới thật sự yêu thương và bảo bọc vì nếu không yêu thương đã không bàn nói đến.

Nhiếp thọ ái ngữ phải lấy trí huệ làm nền tảng, tuyệt đối không vì tình cảm. Có nền tảng trí huệ mới có thể quán sát căn cơ rồi từ đó trợ giúp, khuyên bảo người khác. Dùng phương pháp gì, lúc nào mới khuyên bảo? Khuyên bảo đến mức độ nào chúng sanh mới có thể tiếp nhận? Chúng ta hiểu rõ rồi mới thật sự có thể giúp đỡ chúng sanh được. Nếu chúng sanh không tiếp nhận mà nói lời phản kháng thì ấy là do cách thức của chúng ta sai lầm. Phật, Bồ Tát độ chúng sanh không phải là gấp gáp nhất thời mà là hết lòng nhẫn nại. Đời này chúng sanh không quay đầu thì đợi đời sau, đời sau không thể quay đầu thì đợi đời sau sau nữa. Điều này chúng ta phải học Phật, Bồ tát. Còn như cơ duyên đã chín muồi thì tuyệt đối không bỏ lỡ. Cho nên, tán thán Phật Bồ Tát thuyết pháp “Như hải triều âm”. “Hải triều”, chúng ta hiểu là đến thời điểm nhất định thì nước mới dâng lên, thời điểm nhất định thì nước lại rút xuống. Thời tiết nhân duyên nắm bắt rất chuẩn chính là ý nghĩa này. Đến lúc cần nói mà không nói chính là bỏ lỡ thời cơ, đến lúc không cần nói mà lại nói thì phản tác dụng. Bởi thế phải dùng trí huệ quán sát căn cơ là vậy. Từ đó cho thấy, trong giao tiếp với chúng sanh phải nhiếp thọ tất cả chúng sanh. Đại căn bản của nhiếp thọ chính là từ bi chân thành, không mảy may xen tạp ác ý, lấy tâm yêu thương thuần thiện chân thành để ái hộ hết thảy chúng sanh. Tâm này chính là tâm Phật, là chân tâm, là bản tâm của bản thân và cũng là đức tánh. Chúng ta mê mất tự tánh nên không có tâm thương yêu này. Nếu có thể khế nhập cảnh giới này mà không chút miễn cưỡng thì tánh đức tự nhiên hiển lộ. Kinh Phật thường dạy “Pháp nhĩ như thị” (tức “Pháp vốn như thế”). Khi ta dùng tâm thái, hành vi này để đối nhân xử thế tiếp vật thì lý nào không khen ngợi cho được! Giúp đỡ người chân thành viên mãn thì người há không tiếp nhận sao! Họ không hoan nghênh, không tiếp nhận mà còn bài xích ấy là do mê mất tự tánh. Mê mất quá sâu quá lâu, Phật pháp gọi là nghiệp chướng quá nặng. Nghiệp chướng, mê hoặc có thể hóa giải. Phương pháp hóa giải chính là dạy học. Như cách Chư Phật, Bồ Tát, cổ Thánh tiên Hiền hành nghi cả đời, hiện thị lên từ bi vô tận, ý yêu thương vĩnh hằng, ái hộ tất cả chúng sanh từng điều nhỏ nhặt vậy. Chúng ta nên thể hội học tập điều này.

Thứ ba “Lợi hành”. “Hành” là hành vi trong cuộc sống, “lợi” là lợi ích. Có nghĩa là khởi tâm động niệm, lời nói, việc làm đều phải có ích cho xã hội, có ích cho tất cả chúng sanh. Nói cách khác, phàm hành vi không có lợi ích, Phật Bồ tát nhất định không làm. Chúng ta phải hiểu rõ, Tự lợi – Lợi tha là một không phải hai. Chúng sanh trong Lục đạo mê mất tự tánh, nên Tự – Tha là hai không phải một. Pháp giới Tứ thánh tuy hiểu chân tướng sự thật nhưng không có thân chứng; nói cách khác, về lý thì không có vấn đề, về sự thì chưa chứng đắc, phải đến Nhất chân pháp giới mới có thể thật chứng. Do đó mà biết phàm phu Lục đạo mê muội quá sâu. Chúng ta không thể thân chứng cảnh giới này nên nhất định phải tin tưởng lời dạy của Đức Phật. Trong học Phật, điều đầu tiên là tín tâm kiên định quyết không hoài nghi người Thầy( Phật Đà là Thầycủa chúng ta), có vậy mới nhận được lợi ích từ giáo huấn của Phật. Nếu với Thầy vẫn giữ lòng nghi ngờ sâu đậm thì hoàn toàn không thể được lợi ích. Nếu lòng nghi ngờ ấy không quá sâu đậm thì có thể được lợi ích nhỏ. Không chút hoài nghi, tận lòng y giáo phụng hành lợi dạy Đức Phật ắt được lợi ích Phật pháp viên mãn. Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo là pháp luân căn bản, là nền tảng phương pháp dạy học của Phật Pháp. Bất kể tu học tông phái nào cũng cắm rễ từ bộ Kinh này. Nửa phần đầu của bộ Kinh Thế Tôn đã giảng giải tỉ mỉ về lợi ích công đức thù thắng của tu mười điều thiện cho chúng ta hiểu. Nửa phần sau thì khai thị làm sao để thực hành mười thiện vào đời sống, công việc, đối người tiếp vật và tu hành. Từ đó có thể thấy, không thể không đọc thuộc quyển kinh này, không những đọc thuộc mà còn phải thuộc nằm lòng để khi sáu căn tiếp xúc với cảnh giới bên ngoài, khởi tâm động niệm đều sẽ nghĩ đến lời giáo huấn của đức Phật rồi y giáo phụng hành. Như thế mới là tu hành.

Những lời dạy Kinh này chính là điều thứ nhất trong Tịnh nghiệp tam phước của Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu thập thiện nghiệp”. Cũng phải thực hành những “hiếu thân, kính tổ, tôn sư, bồi dưỡng tâm từ” trong mười thiện vì nếu không có mười thiện thì những lời ấy đều là rỗng không. Đầy đủ mười thiện rồi thì tự ắt hiếu thân, kính tổ, tôn sư, từ tâm, bất sát sẽ thành hiện thực. Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo là Kinh tất cả mười phương ba đời chư Phật từ sơ phát tâm đến tu hành chứng quả, không xao nhãng dù từng sát na đều không thể rời xa, rời xa bản Kinh này chính là rời xa Phật pháp. Từ đó ta thấy được tầm quan trọng của Kinh này.

Thực hành mười thiện nghiệp vào lợi hành của Tứ nhiếp pháp, ví dụ không sát sanh. Không sát sanh tức là không tổn hại bất kỳ chúng sanh nào, kể cả muỗi kiến cũng không được tổn hại. Chúng ra ngoài vì muốn kiếm ăn, chúng không tội tình gì nên ta không thể vì ghét bỏ mà tùy tiện giết hại. Đến muỗi kiến còn không nhẫn tâm tổn hại thì sao có thể khởi tâm động niệm hại người được. Trong Kinh văn, Đức Phật có lời dạy rằng “Nơi Bồ Tát cư trú khiến cho tất cả chúng sanh sanh tâm hoan hỷ”. Đây chính là lợi hành. Cho nên, việc chúng sanh không hoan hỷ thì chúng ta không làm, làm rồi mà khiến chúng sanh sanh phiền não thì không phải hành Bồ Tát, không phải người học Phật, trái ngược với học Phật. Vì vậy khởi tâm động niệm nhất định phải nghĩ đến lợi ích cho chúng sanh, không chỉ biết bản thân mình. Phàm phu và thánh nhân chỉ khác nhau trong niệm này. Chư Phật, Bồ Tát khởi tâm động niệm đều vì lợi ích tất cả chúng sanh. Quả thật sự lợi ích cho tất cả chúng sanh cũng chính là lợi ích cho bản thân. Nếu sự việc chỉ lợi bản thân, không lợi chúng sanh, chắc chắn sẽ tổn hại bản thân. Điều này chúng ta phải quán sát kỹ, lơ là, sơ ý sẽ không thấy được.

Mười thiện nghiệp thực hành thực tiễn trong Lục độ là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, bát nhã; thực hành trong Tứ vô lượng tâm là tâm từ, tâm bi, tâm hỷ và tâm xả; thực hành trong Tứ nhiếp pháp là bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự.

Cho nên trong cuộc sống thường ngày, bất kể một pháp nào cũng nên thực hành đầy đủ viên mãn mười điều thiện này. Còn như trong đời sống thường ngày không thực hành những điều này chính là lơ là, sơ ý. Ngay trong đời sống Bồ Tát từng điều, từng điều nhỏ nhặt nhất không pháp nào là không đầy đủ mười điều thiện này, mỗi pháp đầy đủ, mỗi niệm đầy đủ, từng li từng tí đầy đủ. Chúng ta có thể hiểu rõ những việc này thì đối với Phật Bồ Tát tự nhiên khởi tâm cung kính, vì chúng ta không thể sánh bằng. Không sát sanh, chính là lợi ích chúng sanh. Không trộm cắp chính là không một chút ý niệm trục lợi của chúng sanh, có tâm tư chiếm phần lợi người chính là tâm trộm, là trộm cắp. Khởi lên ý niệm đã là sai huống hồ có hành vi. Không tà dâm, tâm địa tuyệt đối thanh tịnh, không mảy may vướng nhiễm. Không vọng ngữ, không lưỡng thiệt. Có đủ các điều này mới thực là thực hành đầy Tứ nhiếp pháp. Không đủ mười thiện nghiệp trong từng điều của Tứ nhiếp pháp thì sao có thể nhiếp thọ chúng sanh? Ý nghĩa thuần chất của bố thí chính là Tứ tất đàn. Liệu chúng ta có thể dùng tâm chân thành, tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng bố thí tất cả chúng sanh trong Hư không pháp giới? Nghĩ được ắt có thể làm được, vì “tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”, tâm đến rồi thì hành tự nhiên cũng đến, cho nên trước mắt sáu căn tiếp xúc sáu trần thì Tứ nhiếp pháp viên mãn rồi.

“Lợi hành”, nói đơn giản chính là niệm niệm lợi ích chúng sanh, mà lợi ích chúng sanh thù thắng nhất là chánh pháp trụ lâu dài. Chánh pháp ở đâu? Ở ngay lúc khởi tâm động niệm, trong lời nói, việc làm của ta. Chúng ta phải thực hành được lời dạy của Phật Đà thì ấy chính là chánh pháp trụ lâu dài. Đó mới là lợi ích chân thật vĩnh viễn không gì sánh được. Khi chư Phật Như Lai thị hiện tu hành chứng quả ở cõi trần, Người không làm việc khác mà thị hiện thành Phật, dụng ý là gì? Thị hiện thành Phật chính là thị hiện chánh pháp trụ lâu dài, lợi ích vô lượng vô biên. Ấy là căn bản lợi ích vậy.

Trong “Thiện Tài Đồng Tử ngũ thập tam tham” của Kinh Hoa Nghiêm có lấy ví dụ là hình ảnh cây cổ thụ. Đức Phật là gốc rễ của cây, năm mươi ba tham bái (ngũ thập tam tham) là cành lá hoa quả nên cây này xanh tốt sum xê như vậy. Vì sao Phật Thích Ca Mâu Ni không thị hiện những thân phận khác nhau để hành Bồ Tát đạo? Hoặc kế tục ngôi vua lấy thân phận quốc vương hành Bồ Tát đạo, hoặc dùng thân phận đại thần hành Bồ tát đạo, hoặc lấy thân phận công thương hành Bồ Tát đạo nhưng Ngài lại thị hiện thành người xuất gia dạy học? Vì ấy là việc giáo dục xã hội đa nguyên văn hóa, là gốc của vô lượng vô biên tất cả lợi ích chân thật. Ấy mới chính là chánh pháp trụ lâu dài.

Học Ký trong Lễ Ký là quan điểm triết học về giáo dục thời xưa của Trung Quốc. Nó là chánh sách giáo dục quốc gia được lập từ Hán Vũ Đế đến mãi cuối đời Triều Thanh, hơn hai ngàn năm đều không thay đổi, đều y giáo phụng hành. Nhờ đó quốc gia mới ổn định lâu dài. Người không phân giàu nghèo, quý tiện, già trẻ, nghề nghiệp, hết thảy đều tiếp nhận nền giáo dục này. Trong Phật pháp nói đều là Bồ tát, nên ta học là học làm Bồ Tát, học làm quân tử, học làm Thánh Hiền, vậy nên nói giáo dục là đại căn bản, là cái gốc của lợi hành. Gốc rễ như vậy thì cành lá cũng không ngoại lệ. Vì thế, bất kể chúng ta trải qua cuộc sống thế nào, thân phận ra sao, làm nghề gì cũng nhất định phải dùng tâm từ ái, chân thành mà yêu thương, chỉ dẫn thế hệ sau, giúp thế hệ sau khai mở trí huệ. Làm như thế chính là chúng ta đang dựa vào nển tảng kinh nghiệm, thành tựu đời này rồi cứ vậy tiến thêm một bậc nữa. Lợi hành chính là ở chỗ này .

Chúng ta từ chỗ này mà ngẫm nghĩ, thể hội kỹ, tự ắt biết cách thực hành mười thiện, vì trang nghiêm Tứ nhiếp pháp nên lợi hành có thể khiến cho tất cả chúng sanh được lợi ích chân thật, được lợi ích rộng lớn. Nói đơn giản, lợi ích này chính là an định xã hội, làm thế giới hòa bình, thịnh vượng, phồn vinh, mỗi người đều có cuộc sống hạnh phúc mỹ mãn.

Thứ tư “Đồng sự ”. Lời xưa có dạy: “Hòa quang đồng sự thì khiến mọi người nương nhờ”. Câu nói tuy rất đơn giản nhưng bao hàm nhiều điều. “Hòa quang đồng sự” được hiểu như câu “cái dụng của lễ là ở chỗ lấy hòa làm quý” của Nho giáo, còn Phật giáo gọi là “Lục hòa kính” (tức “Sáu phép hòa kính”). Có thể chung sống hòa thuận với chúng sanh là trí tuệ cao tột cứu cánh viên mãn. Người thế nào mới sống hòa thuận cùng chúng sanh chín pháp giới? Chỉ có chư Phật Như Lai! Pháp Thân Đại Sĩ cũng có thể làm được nhưng không thuần chánh tự nhiên giống như Phật vì Phật là khởi dụng tánh đức viên mãn. Tập khí phiền não của phàm phu quá nặng nên không thể chung sống hòa thuận với người khác. Phiền não không gì ngoài vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, mà Pháp Thân Đại Sĩ đã đoạn chấp trước, phân biệt rồi, còn vọng tưởng (vô minh) thì đang phá từng phần nên các Ngài ấy có thể làm được. Riêng phàm phu chúng ta làm chưa được thì vẫn phải rơi vào luân hồi, mà đã không tránh khỏi luân hồi thì nhất định thường đọa lạc

Tam ác đồ. “Người quý ở tự giác”. Giáo dục Phật pháp cũng không gì khác ngoài là giúp chúng ta giác ngộ. Phật dạy chúng ta học là “Tăng thượng duyên”, bản thân chúng ta phải có sở “Sở duyên duyên”, “Vô gián duyên” thì mới có thành tựu. Sở duyên duyên là duyên được Phật, Bồ tát giáo huấn; nghĩa là nhất định tiếp nhận lời dạy của Phật Bồ tát, lại phải tiếp nhận liên tục, không gián đoạn. Giống như câu “Ba ngày không đọc sách Thánh Hiền thì đã thay đổi dung mạo” vậy; người xưa nghe lời giáo huấn của Thánh Hiền giữ được ba ngày, còn chúng ta một ngày cũng không giữ được. Từ đó cũng đủ hiểu ngày nay thiện căn của chúng ta quả thật không bằng người xưa. Mỗi ngày huân tập nhưng vẫn không hồi đầu, trong Kinh Phật gọi ấy là “Nhất xiển đề”. “Xiển đề” nghĩa là không có thiện căn, thiện căn bị đoạn rồ, nói vậy để dễ hình dung.Trên thực tế thiện căn sao có thể đoạn được. Nghiệp chướng quá nặng thì thiện căn không khởi tác dụng, cũng giống như đoạn rồi. Vì thế bây giờ chúng ta phải nỗ lực khắc phục bản thân, công phu “khắc kỷ” chính là mấu chốt của sự thành bại đời này của chúng ta.

Đồng sự nhiếp, còn gọi là “Lục hòa kính”. Lục hòa kính là sáu pháp “đồng”. Đầu tiên là “Kiến hòa đồng giải” nghĩa là mọi kiến giải của chúng ta đều y theo lời dạy của Phật, Bồ tát rồi từ đó kiến lập “đồng giải”. Khi khế nhập vào cảnh giới Phật, đoạn Kiến tư phiền não, Trần sa phiền não rồi cũng phá được vài phẩm vô minh. Lúc này kiến giải tự nhiên tương đồng. Ngày nay kiến giải của chúng ta bất đồng là vì có phân biệt, chấp trước. Phân biệt, chấp trước mỗi người mỗi khác nên nếu buông được phân biệt, chấp trước thì lý nào kiến giải lại bất đồng! Cái gọi là “Phật Phật đạo đồng” nghĩa là kiến giải của pháp thân Bồ Tát gần như là tương đồng, còn như kiến giải, cách nghĩ, cách thấy bất đồng đều là do chấp trước, phân biệt mà sinh ra sự bất đồng ấy.

Phân biệt, chấp trước chắc chắn là hư vọng, là sai lầm, nên Phật thường dạy là chúng ta không nên cố chấp tin vào ý nghĩ của mình vì chắc chắn đó là sai lầm. Khi nào mới có thể tin vào ý nghĩ của mình? Sau khi chứng quả A La Hán. Đây là phương tiện mà Phật nói, không phải cứu cánh. Còn cứu cánh là sau khi phá vô minh thì có thể hoàn toàn tin tưởng bản thân mình. Phá chấp trước mới xa lìa luân hồi Lục đạo; hay nói cách khác là tri kiến luân hồi không còn nữa. Tri kiến luân hồi là tri kiến sai lầm, chưa ra khỏi mười pháp giới. Tư tưởng của kiến giải lúc này gọi là “Chánh giác”, có thể nhập vào pháp giới Tứ thánh. Tri kiến của pháp giới Tứ thánh cũng chưa phải thuần chân cứu cánh mà thuộc về “Tương tợ tức Phật” trong “Lục tức Phật của Đại Sư Thiên Thai”. Tương tợ tức Phật là chánh giác. Từ tương tợ tức Phật lại đoạn dứt phân biệt, tất cả các pháp xuất thế xuất thế gian không phân biệt. Lúc này tâm thanh tịnh, tâm nhập vào Tam Ma Địa, lại phá thêm một phẩm vô minh thì gọi là Chánh đẳng Chánh giác.

Chánh đẳng chánh giác là bốn mươi mốt vị pháp thân Đại sĩ trong hội Hoa Nghiêm, còn Bồ tát, Phật trong mười pháp giới đều là chánh giác, nhưng không phải là Chánh đẳng Chánh giác. Giác cứu cánh chỉ có một vị, chánh đẳnh chánh giác có 41 thứ bậc. Họ có thể hòa quang đồng trần với tất cả chúng sanh, chắc chắn không chấp trước. Riêng Bồ Tát của Quyền giáo là bậc thánh trong pháp giới Tứ thánh thì tâm phân biệt của họ càng lúc càng phai nhạt, khi đạt đến quả vị sơ trụ, hoàn toàn không còn phân biệt nữa mới có thể hòa quang đồng sự với hết thảy chúng sanh trong chín pháp giới.

Ý nghĩa của hòa quang đồng sự là gì? Hình thức ra làm sao? Hình thức của hòa quang đồng sự là tùy loại hóa sanh, ý nghĩa là tùy cơ thuyết pháp. Từ đó biết được hòa quang đồng sự vốn là vì chúng sanh, không phải vì mình. A La Hán phá được ngã chấp; pháp thân Bồ Tát sơ trụ của viên giáo trở lên phá được ngã chấp, pháp chấp và tương ứng hoàn toàn với lìa tứ tướng, lìa tứ kiến mà kinh Kim Cang nhắc đến “vô ngã tướng, vô nhân tướng, vô chúng sanh tướng, vô thọ giả tướng”. Không những tứ tướng không còn, ý niệm tứ kiến cũng không còn, như vậy mới có thể đồng sự viên mãn. Còn như không thể đồng sự với chúng sanh thì làm sao giúp đỡ chúng sanh hồi đầu? Tứ nhiếp lấy ý nghĩa đồng sự làm chính, mà theo cách nói ngày nay là muốn giúp đỡ chúng sanh, giáo hóa chúng sanh thì nhất định không thể xa rời chúng sanh. Phật pháp thường dạy: “Rộng kết pháp duyên”, đồng sự là kết pháp duyên. Kết pháp duyên ở chỗ nào? Mọi lúc mọi nơi! Tuyệt không được nói đợi đến khi học thành rồi mơi kết duyên với chúng sanh, vậy thì không kịp rồi. Kết duyên không cần phẩm vật, tiền bạc, tài vật mà chính là cũng sống hòa thuận, thân thiết với chúng sanh, không xa lìa chúng sanh là đủ rồi.

Phát tâm giảng kinh hoằng pháp nhất định phải có thính chúng (tức người nghe). Thính chúng nhiều ít là do pháp duyên của chúng ta. Bình thường chúng ta không thân cận đại chúng, thì tương lai học Kinh giáo hiểu rồi. Giảng Kinh giảng như hoa Trời rơi rụng nhưng không người nghe, ấy là vì không có pháp duyên. Vậy mới thấy kết pháp duyên quan trọng thế nào! Ngày nay chúng ta muốn quảng độ chúng sanh, muốn đoàn kết tôn giáo và dân tộc trên thế giới thì phải kết duyên với tất cả dân tộc, tôn giáo trên thế giới có vậy lúc hoằng pháp thì đại chúng mới hoan hỷ đến nghe.

Tại sao trong chư Phật Phật A di Di Đà được gọi là “sáng nhất trong ánh sáng, vua của các Phật”? Vì Pháp duyên của Phật A Di Đà thù thắng nhất. Khi còn ở chốn Nhân địa, Ngài tuyệt không từ bỏ cơ duyên đồng sự cùng chúng sanh dù chỉ một lần nên duyên của Ngài mới thù thắng như vậy. Đây là gieo nhân thiện ắt tương lai nhận quả thiện vậy! Con người chắc chắn không thể xa rời đoàn thể, phải chung sống đời hòa thuận với đoàn thể, với đại chúng mới có thể nhận được tâm hoan hỷ của đại chúng . Không xa rời Tứ chúng đồng học thì ắt được duyên thù thắng. Còn như tự cho mình thuộc một giai tầng đặc biệt, tách rời đại chúng thì tươ lai dẫu có thành Phật cũng chỉ là một vị Phật đơn độc. Đạo lý này nhất định phải thấu hiểu.

Học Ký trong Lễ Ký có câu: “Kiến quốc quân dân, giáo học vi tiên” (Xây dựng đất nước, lãnh đạo nhân dân thì điều quan trọng đầu tiên là giáo dục). Vậy trong giáo dục ưu tiên điều gì nhất? Ưu tiên Tứ nhiếp pháp nhất. Đặc biệt, trong thời đại này việc giáo dục càng quan trọng hơn. Người thầy phải làm sao để nhiếp thọ học sinh, làm người học tâm phục khẩu phục người thầy. Người lãnh đạo quốc gia phải làm sao để nhiếp thọ nhân dân cả nước, làm nhân dân cả nước tâm phục khẩu phục người lãnh đạo. Đức Phật dạy chúng ta dùng Tứ nhiếp pháp còn chúng ta là người học Phật. Thân là đệ tử Phật bất kể đã xuất gia hay tại gia đều có sứ mạng hoằng pháp lợi sanh, phải làm sao để giúp đỡ người khác đoạn ác tu thiện, phá mê khai ngộ, chuyển phàm thành thánh. Là nhờ vào bài học Tứ nhiếp pháp trước hết. Không hiểu Tứ nhiếp pháp thì không thể dạy người và cũng không thể cùng sống hòa mục với người. Nên nói đây là môn học hết sức quan trọng.

Niệm xứ trang nghiêm.

Kinh văn: