Phật Thuyết Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh Giảng Ký

Chánh đạo trang nghiêm

Kinh văn: “Chánh đạo trang nghiêm cố. Đắc chánh trí huệ, thường hiện tại tiền”(Dùng chánh đạo trang nghiêm, được trí huệ chân chánh luôn hiện ra phía trước).

“Chánh đạo” ý chỉ Bát chánh đạo, gồm có Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh tinh tấn, Chánh định, Chánh niệm và Chánh mạng”. Tổng cương của Bát Chánh đạo là “đắc chánh trí huệ”. Trong Bát Chánh đạo, tiêu chuẩn của chánh là gì? Phật pháp có một tiêu chuẩn vĩnh viễn không đổi, là tự tánh. Người chánh trí huệ hiện tiền là người nào? Là pháp thân Bồ Tát minh tâm kiến tánh, hoàn toàn dùng chân tâm;

chân tâm là chánh, vọng tâm là tà. Tuy pháp giới Tứ Thánh của Thập pháp giới không có kiến tánh, vẫn còn dùng vọng tâm nhưng vọng tâm của các vị ấy là lấy “Chánh” làm tiêu chuẩn nên gọi là “Chánh giác”. Các Ngài có thể đạt được “Chánh”, hiển lộ dễ thấy, khởi tâm vọng niệm, lời nói, tạo tác đều thuận theo thánh giáo, buông bỏ thành kiến chính mình vì thế nên nói tuy chưa có kiến tánh nhưng tri kiến ấy cũng là chánh.

Kinh luận của Phật Đà hoàn toàn xuất lưu từ tự tánh, tuyệt không có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Chúng sanh có cảm, Phật liền ứng. Nếu chúng sanh không có cảm thì cảnh giới của Phật là thanh tịnh tịch diệt. Kinh Nhân Vương dạy: “Trụ tịch diệt nhẫn”, nhất niệm không sanh. “Nhất niệm không sanh” không phải nhất thời mà là vĩnh hằng, có cảm mới có ứng, với tất cả chúng sanh cảm ứng đạo giao, lúc ứng cũng là nhất niệm không sanh. Trên quả vị Như Lai là như thế, Pháp Thân Đại sĩ cũng như thế.

Chúng ta hoàn toàn có thể tu đạt tới Quán hạnh vị, chánh tri chánh kiến thì công phu đắc lực như cách nói Thiên Thai Tông. Tu học pháp môn thông thường thì có thể đạt được công phu như thế, nhưng vẫn chưa thoát khỏi tam giới, phải tu đến Tương tợ vị mới có thể ra khỏi luân hồi lục đạo. Quả báo của Quán hạnh là phước báo cõi Thiên – Nhân, chắc chắn không đọa tam ác đồ; tu đến Phần Chứng vị mới có thể vượt qua mười pháp giới, vô cùng không dễ! Còn như tu học Tịnh độ pháp môn cầu sanh Tây phương chỉ cần có công phu Quán hạnh thì có thể sanh Phàm Thánh Đồng Cư độ; Tương tợ vị thì sanh Phương Tiện Hữu Dư độ; Phần chứng vị thì sanh Thật Báo Trang Nghiêm độ.

Thù thắng của Tịnh độ tông là chỗ này. Tu hành không thể bỏ thành kiến, vọng tưởng, phân biệt, chấp trước của mình thì công phu không đắc lực, dẫu tinh tấn như thế nào đều không lợi ích chi.

Thứ nhất “Chánh Kiến”. “Kiến” ý chỉ kiến giải, cách nhìn của chúng ta đối với tất cả người, việc, vật của vũ trụ là đúng, chính xác. Giáo Thừa Pháp Số viết: “thấy rõ Tứ đế thì không có sai lầm”. Tứ đế thông cả Đại thừa, Tiểu thừa và pháp thế xuất thế gian. Thiên Thai Tông Đại sư Trí Giả dùng Tạng, Thông, Biệt, Viên giải thích Tứ đế, chính là bao gồm toàn bộ Phật pháp vậy. Nếu nói Tứ đế là pháp Tiểu thừa khác nào giới hạn Tứ đế trong Tạng giáo, phạm vi rất nhỏ . Thực tế 37 phẩm trợ đạo thông tất cả pháp, đều có cách giảng của Tạng, Thông, Biệt, Viên. Bất kể giảng pháp thế nào, “Khổ” và “Tập” của Tứ đế đều là giảng về nhân quả thế gian, “Diệt” và “Đạo” của Tứ đế giảng về nhân quả xuất thế gian. Tóm lại, pháp thế xuất thế gian đều là định luật nhân quả, hiểu rõ đạo lý này thì kiến giải sẽ chính xác. Vì thế tổng kết của “chánh kiến” là “thâm tín nhân quả”

Thế gian ngày nay nhiều người dám làm xằng bậy là vị họ không tin nhân quả. Nhân quả không phải tin mới có, không tin không có; nhân quả là chân lý, bất luận chúng ta tin hay không nhân quả đều hiện hữu. Toàn bộ Phật pháp cũng không rời xa nhân quả, Kinh Hoa Nghiêm dạy “Ngũ chu nhân quả”, Kinh Pháp Hoa dạy “Nhất thừa nhân quả”. Tất cả pháp Đức Phật Thích Ca giảng trong 49 năm cũng chỉ là giảng về nhân quả thế xuất thế gian mà thôi.

Kinh Kim Cang dạy “Tất cả pháp hữu vi đều như mộng như huyễn, như bọt như bóng” vậy những thứ nào là pháp hữu vi?

Trong Luận Bách Pháp Minh Môn đem tất cả pháp chia thành hai loại lớn là pháp hữu vi và pháp vô vi. Pháp hữu vi phân thành Tâm pháp, Tâm sở hữu pháp, Sắc pháp và Tâm bất tương ưng hành pháp. “Pháp hữu vi” là mộng, huyễn, bọt,bóng , không thật có, nhà Phật gọi là diệu hữu, huyễn hữu, giả hữu. Không thể nói pháp hữu vi không có thật, cũng không thể nói pháp hữu vi là có thật vì “Đương thể tức không, liễu bất khả đắc”, “tướng hữu tánh vô, sự hữu lý vô” (“tánh có tướng không, sự có lý không).Chân tướng sự thật này. Chúng ta thật sự thấu hiểu rồi tự ắt không còn chấp trước với tất cả pháp hữu vi, không để nó trong tâm nữa, được giải thoát, tự tại. Chúng sanh lục đạo chấp trước pháp hữu vi là có thật nên có hiện tượng luân hồi. Pháp giới Tứ Thánh không chấp trước nhưng có phân biệt; Bồ Tát của Nhất chân pháp giới thì xả hết phân biệt nên ra khỏi mười pháp giới.

Vì thế, bất kể tu học pháp môn nào cứ y theo Kinh Kim Cang dạy chắc chắn có thể giúp rất lớn trong tu học Người niệm Phật nếu đạt được bát nhã của Kinh Kim Cang quán chiếu, thì niệm Phật là lý niệm, sẽ được “lý nhất tâm bất loạn”, được sanh về Tây phương Cực lạc Thật Báo Trang Nghiêm độ. Thật thấu suốt chân tướng nhân sanh vũ trụ chắc hẳn có thể khế nhập thế giới Hoa Nghiêm. Thế giới Hoa Nghiêm là pháp giới không chướng ngại, lý sự vô ngại, sự sự vô ngại, cho nên những vị Bồ Tát này thật sự là đại tự tại đại giải thoát. Về sự tướng các vị ấy không khác gì phàm phu chúng ta, hòa quang đồng trần nhưng về tâm địa thì các vị ấy chẳng mảy may vương chút bụi trần. Từ đó có thể thấy sự phiền phức của phàm phu là ở chỗ vọng tưởng, phân biệt, chấp trước; không có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thì được đại tự tại.

Tu học Phật pháp từ đầu đến cuối vẫn là phá phân biệt chấp trước, chỉ cần có phân biệt, chấp trước thì không có giác ngộ.

Giác ngộ rồi ắt tự nhiên thấu hiểu chân tướng sự thật. Sự tướng có thể thọ dụng nhưng không được chiếm hữu. Chúng ta muốn có được nó thì đó là quan niệm vô cùng sai lầm. Chữ “đắc”

trong Bách Pháp thuộc về “Bất tương ưng hành pháp” là thuần túy khái niệm trừu tượng , không có thật. Tất cả pháp đều “bất khả đắc”, “Phật” cũng “bất khả đắc” vì “Phật” là khi so với chúng sanh mà nói, còn khi thật sự khế nhập cảnh giới thì không có “Phật” cũng không có “chúng sanh”. Phật và chúng sanh đều là giả danh “danh khả danh, phi thường danh” không phải là thật. Phật dùng giả danh chỉ vì mục đích giúp đỡ chúng ta giác ngộ.

Nhiều người học Phật nhưng không giác ngộ là do chấp trước giả danh này. Cho nên trong Luận Khởi Tín dạy rằng: “Ly ngôn thuyết tướng”(lìa tướng ngôn thuyết) quyết không phân biệt, chấp trước ngôn từ của Phật; vì văn tự là ký hiệu của ngôn từ, nó là công cụ, không phải mục đích, nên không chấp trước tướng văn tự là vậy. “Ly danh tự tướng”(lìa tướng danh tự), “ danh tự tướng” nghĩa là tất cả danh từ học thuật, ý nghĩa của nóphải hiểu nhưng không phân biệt, chấp trước. “Ly tâm duyên tướng”(lìa tướng tâm duyên) tức không được tưởng những lời nói này của Phật là ý nghĩa gì vì vừa tưởng thì rơi vào ý thức. Có thể vận dụng phương pháp viễn ly ba tướng này mà nghe kinh nghe pháp thì mới có thể nhập Phật tri kiến. Người căn tánh thấp, không có loại năng lực và trí huệ này nên Phật dạy họ chấp trước thiện pháp, xả bỏ bất thiện mục đích muốn giúp họ không đọa ba đường ác, không thoát ra được luân hồi lục đạo. Đối với người căn tánh bậc trung thì Phật giúp họ ra khỏi luân hồi lục đạo, lên đến pháp giới Tứ Thánh. Với người thượng căn Phật giúp họ xả bỏ phân biệt, chấp trước, lên đến Nhất chân pháp giới. Tuy tiêu chuẩn chứng đắc khác nhau, phân thành ba loại thượng, trung, hạ căn tánh nhưng đều là chánh kiến. Chánh kiến của người thượng căn hoàn toàn tương ứng với tự tánh; căn tánh bậc trung và hạ tùy thuận thánh giáo, đây vẫn là chánh tri chỉ là chưa thể hội được tâm tánh, chỉ cần mở rộng tâm lượng ắt tiến bộ rất nhanh.

Chúng ta là người thiện căn bậc trung, hạ nên chánh tri chánh kiến chúng ta nhất định phải tùy thuận thánh giáo. Đại Tạng Kinh là thánh giáo, giống như nước biển vậy, chúng ta uống lấy một ngụm uống là đủ rồi, cũng như là trong tất cả Kinh luận chọn lựa một loại, y theo đó mà tu hành thì có thể chứng quả. “Nhất tức nhất thiết, nhất thiết tức nhất” chắc chắn được bình đẳng, chắc chắn được viên mãn. Ví như chúng ta y theo Kinh Vô Lượng Thọ, Kinh dạy chúng ta làm gì thì chúng ta chăm chỉ nỗ lực học tập; Kinh dạy chúng ta không nên làm gì thì quyết không vi phạm .

Thứ hai “Chánh Tư Duy” nghĩa là tư tưởng đúng đắn, chính xác. Bộ Kinh này dạy chúng ta “ngày đêm thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp” nên tư duy vô cùng quan trọng. Ý nghĩ của phàm phu luôn không đoạn cũng luôn không trụ, không trụ tức là sanh diệt theo từng sát na, niệm trước diệt niệm sau liền sanh. Vậy tư duy như thế nào mới gọi là “Chánh tư duy”? Phật pháp có một nguyên tắc là bản tánh chân tâm không có tư duy, không có ý nghĩ tức “chân tâm ly niệm” mà Đại thừa Kinh thường nói. Nói cách khác nếu có niệm thì ấy đều là vọng niệm, ly niệm mới là Chánh tư duy. Chúng ta ngày nay mỗi ngày mỗi tưởng Phật A Di Đà, vậy có phải vọng niệm không? Thành thật trả lời thì đó là còn vọng niệm nhưng vọng niệm này rất gần với chân thật. Chúng ta dùng vọng niệm này đoạn tất cả vọng niệm tức chúng ta đã khéo léo tận dụng nó như một phương tiện, sau khi đến thế giới Cực lạc rồi thì cả câu “A Di Đà Phật” cũng phải xả bỏ. Cho nên, trong bốn loại niệm Phật thì trì danh hiệu Phật là tiện lợi nhất và cũng dễ xả niệm nhất.

Chúng ta không nên nâng mức độ của “chánh” lên quá cao, Kỳ thực Bát chánh đạo thực tiễn vào mười thiện nghiệp.

Thường tư duy mười thiện chính là “Chánh tư duy”; thường tưởng giáo huấn của Phật tức là “ngày đêm thường niệm thiện pháp”, “pháp” ở đây là mười thiện pháp. Tư duy mười thiện, quán sát mười thiện, mọi lúc mọi nơi niệm niệm không rời thiện pháp thì tự ắt chúng ta thành người thiện. Người thiện niệm A Di Đà Phật thì chắc chắn vãng sanh. Cõi Tây phương Cực lạc là nơi các bậc thượng thiện hội tụ; tâm thiện, tư tưởng thiện, lời nói hành động của chúng ta đều thiện thì lý nào không vãng sanh !

Từ “thiện” nâng thêm là “Tịnh”. Tịnh niệm tương tục thì phẩm vị liền cao. Tâm thiện vãng sanh Phàm Thánh Đồng Cư Độ. Tịnh niệm vãng sanh Phương Tiện Độ Thật Báo Độ. Chúng ta nên hiểu rằng, thiện niệm là gốc của tịnh niệm, tâm không thiện thì sao thanh tịnh? Cho nên, nhất định phải đoạn ác tu thiện. Tu thế nào? Mỗi phút mỗi giây đều tự phản tỉnh, ít nhất mỗi tối phải tự phản tỉnh một lần, ví dụ trước khi ngủ ngẫm nghĩ một chút rằng “hôm nay đối người, với việc, với vật, khởi tâm động niệm, lời nói tạo tác y theo tiêu chuẩn mười thiện không, có mắc lỗi gì không?”, nếu có thì phải sửa đổi.

Cuối đời Minh đầu đời Thanh, Đại đức ở Phật môn dù tại gia hay xuất gia đều dùng bảng công tội để phản tỉnh. Về người xuất gia dùng bảng công tội có thể lấy Đại sư Liên Trì làm đại biểu. Đại sư Liên Trì viết một quyển Tự Tri Lục, thực tế chính là bảng công tội. Mỗi ngày làm việc thiện gì đều ghi lại, làm điều ác gì cũng ghi lại; rồi xem việc thiện nhiều hay việc ác nhiều, công đức của thiện lớn hay là nghiệp lực của ác lớn, thì lập bảng so sánh. Phương pháp này vô cùng có hiệu quả đối với người tu hành có thiện căn bậc trung và bậc hạ. Thời cận đại, Đại sư Ấn Quang đề xướng Liễu Phàm Tứ Huấn. Ông Liễu Phàm đã thay đổi vận mạng của mình nên mọi người đều ấn tượng rất sâu sắc về việc này. Vận mạng thuộc về quả báo, vận mạng từ đâu mà ra? Từ thiện ác nghiệp mà ra. Vì thế thay đổi vận mệnh chính là đoạn ác tu thiện, làm nhiều việc thiện. Tiêu chuẩn của việc thiện là “phàm là có lợi cho người, có ích cho xã hội thì đấy là việc tốt; phàm là có lợi cho mình, vô ích với người, với xã hội thì đấy là việc ác”.

Người thường không hiểu đạo lý này, có quan niệm sai lầm “Người không vì mình thì trời tu đất diệt” mà Phật quyết không cho phép chỉ biết bản thân, vì nếu chỉ nghĩ cho mình thì sẽ tăng thêm ngã chấp, quả báo là luân hồi lục đạo. Nên nói luân hồi lục đạo là từ ngã chấp biến hiện. Mỗi niệm còn là vì ta (ngã) là mỗi niệm tăng thêm ngã chấp mạnh, vĩnh viễn không thoát được luân hồi lục đạo. Phật dạy chúng ta phá ngã chấp chính là thoát khỏi luân hồi ục đạo vượt ra tam giới; phá được pháp chấp thì thoát ly mười pháp giới. Vì thế, tuyệt đối không chấp trước, chấp trước là thiệt thòi bản thân, không liên quan đến người khác. Vấn đề này thuộc về phương diện tư tưởng. Chữ tượng hình của người Trung Quốc là ký hiệu trí huệ, nhìn thấy ký hiệu này liền mở trí huệ. Chữ “Tư” gồm chữ phía trên “tâm” là có nhiều ô vuông ghép lại(chữ điền). Đó là trong tâm có phân biệt. chữ “Tưởng” trong tâm còn vướng tướng.

Phật pháp gọi hai chữ “Tư – Tưởng” ấy là phân biệt, chấp trước. Nếu hai chữ “điền” và “tướng” không còn nữa thì cái còn lại chính là chân tâm. Vậy nên chúng ta bỏ phân biệt “điền” ra, bỏ chấp trước “tướng” ra thì trong mọi cảnh giới không còn phân biệt, chấp trước với tất cả người, sự, vật. Cảnh giớináy tướng là cảnh giới bình đẳng, bình đẳng chân pháp giới được gọi là “Nhất chân pháp giới”. Chúng ta nói “cảnh giới này là thiện, cảnh giới kia là ác”, “cảnh giới này tốt, cảnh giới kia xấu” thì đó đều là phân biệt, chấp trước biến hiện ra. Từ đó có thể biết mười pháp giới từ đâu đến? Từ tư tưởng biến ra. Phật thường dạy “Tất cả pháp từ tâm tưởng sanh” cho nên tam đồ lục đạo đều từ tâm tưởng mà sanh ra, đây là tự làm tự chịu.

Phật pháp nói “giải thoát” thì “giải”là đối với phân biệt, chấp trước mà nói, đem phân biệt, chấp trước cởi mở ra rồi; “thoát” là từ quả báo nói , tức là thoát ly luân hồi lục đạo, mười pháp giới. Phật dạy chúng ta phải tùy thuận giáo huấn Phật Đà, tư duy mười thiện, tâm thiện, tư tuởng thiện, hành vi thiện (gồm chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh tinh tấnđều là hành vi). Chúng ta phải duy trì cảnh giới này vì thời mạt pháp, niệm Phật cầu vãng sanh Tịnh độ là con đường duy nhất được chân thật thành tựu.

Phật pháp dạy “chánh tri chánh kiến” thì chánh tư duy là chánh tri, cách nhìn đúng đắng là chánh kiến. Đây là điều căn bản của tu hành. Đại đức xưa thường nói “từ căn bản mà tu” ý nói là từ tâm địa tu. Thành thật mà nói tâm địa là nơi khởi tâm động niệm mà khởi tâm động niệm là tư duy. Khởi tâm động niệm tùy thuận giáo huấn trong Kinh điển chính là chúng ta đã có chánh tư duy hiện tiền.

Đọc Kinh là chính là phương pháp tốt nhất để chúng ta tu sửa tư duy, đặc biệt đối với người có thiện căn bậc trung và bậc hạ. Đọc Kinh rồi phải hiểu ý nghĩa của Kinh, không có người giảng cũng không sao, vì người xưa có câu: “Đọc sách ngàn lần sẽ tự thấy nghĩa”. Không có vọng tưởng, không có tạp niệm, chuyên tâm niệm Kinh, lâu ngày ắt được định, tâm thanh tịnh, trí huệ khai mở thì nghĩa lý trong Kinh dần dần sẽ rõ. Thấu hiểu Kinh văn rồi thì nhất định thực theo đó mà hành theo, phải kiên trì y giáo phụng hành. Như thế chính là “thọ trì”, thọ trì là tự lợi.

Sau khi Bản thân được “tự lợi” rồi tiến đến phải chia sẻ lợi ích này với người, “vì người diễn thuyết” . “Diễn thuyết” quan trọng nhất là “diễn” vì “diễn” là tự mình đã làm được rồi mới biểu diễn cho người xem, sau khi làm được rồi mới “thuyết” (giảng, nói) . Vì người diễn thuyết là tự lợi lợi tha, có công đức vô lượng vô biên.

Học Phật mà kiến giải, tư duy không đúng chính là sự học không có căn, bất kể dụng công tinh tấn tu trì như thế nào thì cũng như lời Kinh Lăng Nghiêm đã nói “nhân địa bất chân, quả chiêu vu khúc” (Nhân chẳng chân, chiêu cảm quả cong quẹo), rơi vào ma đạo, không phải Phật đạo, tâm địa bất chánh. Hai điều này chính là “Kiến hòa đồng giải” trong Lục hòa kính, chúng ta nhất định phải nỗ lực tu học. Cái hay của bộ Kinh này là ở chỗ này, chỉ có mười điều thiện gồm “thân tam, khẩu tứ, ý tam” rất dễ nhớ; thường xuyên nghĩ, niệm, dùng tiêu chuẩn này mà quán sát khởi tâm động niệm, lời nói tạo tác của chúng ta, ấy chính là chánh tư duy trong giai đoạn hiện nay của chúng ta.

Trong Tịnh tông, ngoài phương pháp tu hành này ra cùng với nhất tâm niệm Phật cầu vãng sanh Tịnh độ thì một đời này không thể luống qua.

Thứ ba “Chánh Ngữ”. “Ngữ” ý chỉ ngôn ngữ. Tiêu chuẩn của chánh ngữ là thực hành trong bốn loại thiện nghiệp tức không nói dối, không nói hai lời, không nói lời thêu dệt, không nói lời thô ác. Nếu chúng ta có thể thọ trì và y giáo phụng hành thì lời của ta chính là chánh ngữ, thiện ngữ. Lời nói từ tâm sanh ra, thân ngữ phải thiện, tâm nhất định thiện. Trong bản tánh chân tâm tuyệt đối không mảy may lầm lỗi, lỗi lầm không có thì có đâu ác niệm! Bản tánh chân tâm là thuần thiện thuần tịnh.

Câu mở đầu Tam Tự Kinh là “Nhân chi sơ, tánh bản thiện”, “tánh” là bản tánh, là chân tâm. Bản tánh, chân tâm vốn dĩ thuần thiện, không chút sai ác. Vì sao chư Phật Như Lai xem tất cả chúng sanh đều là Phật? Vì chư Phật Như Lai nhìn từ bản tánh. Bản tánh chúng sanh vốn dĩ thiện, tất cả chúng sanh vốn dĩ là Phật. Ngày nay phiền não chúng sanh hiện hành nên che mắt làm khuất lấp cả Phật Bồ tát mà không thấy. Như vậy gọi là mê mất bản tánh cũng là mê mất bản tánh thiện, biến thành không thiện, nói theo Tam Tự Kinh là “tánh tương cận, tập tương viễn”. Mọi chúng sanh và chư Phật là một không gì khác biệt, đều là bản tánh thiện mà giờ khác nhau là tập tương viễn. Chúng ta từ nhỏ đã tập thành thói quen không tốt, không những từ nhỏ mà còn là từ vô lượng kiếp trong đời quá khứ đến nay đã dưỡng thành thói quen không tốt, nên bản tánh thiện càng ngày càng xa, quả báo liền biến thành mười pháp giới, lục đạo và tam ác đồ.

Do đó có thể thấy mười pháp giới, lục đạo, tam ác đồ đều từ tập tánh biến hiện ra chứ nó xác thực không tồn tại. Giống chúng ta nằm mộng vậy, mê mất chân tánh, mê mất bản tánh như đắm chìm trong giấc mộng dài, tỉnh mộng thì liền thành Phật, hồi phục tánh thiện. Chư Phật, Bồ Tát thị hiện thế gian vì để giúp chúng ta phá mê khai ngộ, đánh thức người còn ngủ mơ mà thôi. Lời nói hành động của các Ngài đều khải thị cho chúng ta giác ngộ, còn chúng ta lúc nào mới ngộ được là tùy thuộc vào căn tánh, duyên phận của mỗi người.

Căn tánh của chúng sanh phân thành ba bậc là thượng, trung và hạ. Ba loại này là phần lớn, còn phân chia nhỏ hơn thì tương đối phức tạp. Người thượng căn (tức căn tánh bậc thượng) tiếp xúc Phật pháp là có thể lĩnh ngộ, y giáo phụng hành, buông bỏ toàn bộ tập khí, thói quen của mình, tùy thuận Phật, Bồ Tát và sống đời sống như Phật, Bồ Tát, một đời thành tựu. Người căn tánh bậc trung cũng có thể tiếp nhận Phật pháp, nhưng không hoàn toàn tiếp nhận vì họ chưa hoàn toàn buông bỏ tập khí, nhiễm tạp của bản thân. Họ không cách gì y giáo phụng hành 100% nên đời này không thành tựu. Phải hiểu rằng tu, tu học Phật pháp không thể thụt lùi, đây cũng là sự khác biệt giữa người bậc thượng căn và trung căn. Còn người thiện căn bậc hạ càng kém hơn, nửa tin nửa ngờ, vẫn chịu tu học theo nhưng chỉ làm mấy phần trăm thôi, vì vốn họ không cách gì buông bỏ tập khí. Chúng ta thấy rất nhiều người căn tánh thuộc bậc hạ, cả đời không thể tu sửa bản thân. Kiểu người này đời này chỉ có thể kết duyên với Phật. Trong A Lại Da thức của họ có gieo hạt giống Phật, đáng luân hồi thế nào thì luân hồi thế ấy, đáng đọa tam đồ thì đọa tam đồ.

Ngay đến Pháp sư học Kinh giảng Kinh, dù giảng được và giảng không sai nhưng chính mình không làm được, thì quả báo vẫn đọa tam đồ. Phải hiểu rằng giảng Kinh cũng không cứu được chính mình, giảng Kinh là phước đức, không phải công đức. Lục Tổ trong Đàn Kinh dạy “Sanh tử là việc lớn, phước không thể cứu”. Chúng ta nhất định phải hiểu làm thế nào để chuyển phước đức thành công đức thì khi ấy là mình được độ rồi. Chuyển phước đức chuyển thành công đức phải “tùy văn nhập quán”, tức tùy vào Kinh văn, tự mình khế nhập cảnh giới, cũng chính là y theo Kinh văn sửa đổi quan niệm bản thân, khi ấy phước đức sẽ thành công đức. “Thiện Tài Đồng tử ngũ thập tam tham” trong kinh Hoa Nghiêm là tấm gương tốt nhất. Thiện Tài Đồng tử tham vấn thiện tri thức, thiện tri thức khai thị cho Ngài, Ngài thật sự tùy văn nhập quán, tùy ngữ nhập quán, tùy hành nhập quán. Lục căn tiếp xúc cảnh giới lục trần hết thảy đều là trí huệ. Ngài tham vấn một vị thiện tri thức thì cảnh giới được nâng lên một tầng, từ Sơ trụ, Nhị trụ một mạch thẳng đến Đẳng giác, một đời thành tựu.

Có người sẽ hỏi: “Thiện Tài may mắn gặp được nhiều thiện tri thức, chúng ta không may mắn như vậy”. Cách nghĩ này là tà kiến. Nếu Kinh Hoa Nghiêm để trước mặt chúng ta, chúng ta đọc một quyển thì cảnh giới nâng cao một bậc, chúng ta tuyệt đối không kém Thiện Tài Đồng Tử. Ta đọc chương Sơ trụ, ta chính là Bồ Tát Sơ trụ; đọc chương Nhị trụ, ta chính là Bồ Tát Nhị trụ; đọc tới cuối cùng thì thành Bồ Tát Đẳng Giác, là Phật rồi. Đây là tùy văn nhập quán, thuận theo Kinh văn mà sửa đổi quan niệm của mình, tu sửa những tập khí từ vô lượng kiếp đến nay cũa mỉnh. Người như thế là người thượng thượng căn, Kinh này không cóđọc suông mà mỗi biến đều khế nhập cảnh giới quả vị Như Lai.

Chúng ta phải học được phương pháp tu học này, bằng như không học được, thì phải hạ xuống đến mức thấp nhất cũng phải sao cho tương ứng với bốn loại thiện của khẩu nghiệp, phải khéo giữ khẩu nghiệp. Công phu này có chỗ tốt nhưng chưa thể đoạn hết phiền não tập khícủa chúng ta .Với hết thảy chúng sanh quyết không sanh tâm lừa dối tức là không vọng ngữ, nhất định không sanh tâm tổn hại tức là không có lòng chiếm lợi. Trước tiên tu tâm rồi sau mới thật thực hành được không vọng ngữ, bất kể với ai thì mỗi câu mỗi lời đều là lời thật.

Chúng sanh nhất niệm đều bảo vệ bản thân, nếu nói lời không có lợi cho mình sẽ không dám nói thật. Chỗ này ta nhất định phải nghĩ rằng “nó không có lợi mà có hại cho ta nhưng hại đến độ nào?” Trong lời này có phương tiện khéo léo. Nếu như tổn hại không lớn thì phải nói lời chân thật, tổn hại lớn ,từ bản thândẫn đến xã hội và quần chúng thì có thể không nói lời thật.

Nên hiểu đây là “khai duyên” không phải phá giới, không những không có tội mà còn có công đức.

Đức Phật lấy một ví dụ, một người giữ năm giới mười thiện, người trì giới nọ gặp thợ săn ở ngã ba đường. Thợ săn đang đuổi bắt một con thỏ. Người trì giới thấy con thỏ chạy qua, sau đó thợ săn đến và hỏi: “Ngươi có thấy con thỏ không?” Ông ta đáp: “Có thấy”. Thợ săn lại hỏi “Nó chạy hướng nào?” Ông ta lại đáp “Nó chạy qua phía bên kia”_ ông ta chỉ sai hướng, tuy là vọng ngữ nhưng vọng ngữ này cứu được mạng con thỏ thì ấy là tâm thiện; và cũng cứu được thợ săn, vì nếu thợ săn sát sanh tương lai phải thọ quả báo. Chỉ một câu vọng ngữ mà cứu được cả hai, ấy là từ bi, là trí huệ, là khai duyên. Tu học năm giới mười thiện nhất định phải hiểu “Khai, giá, trì, phạm”; xem tình huống thế nào thì dùng phương pháp thế ấy, phải linh hoạt vậy.

Giảng đến giới trộm cắp, Thiền sư Vĩnh Minh Diên Thọ, vị tổ thứ sáu của Tịnh độ tông. Lúc chưa xuất gia, Ngài là một viên quan phòng thuế vụ. Khi ấy Ông thường lấy công khoản quốc khố đi mua vật phóng sanh, sau có người phát hiện, Ngài liền nói thật tất cả không một lời vọng ngữ. Đây là tội phải chém đầu, Ngài cũng không trốn tránh, bằng lòng chịu hình phạt. Khi đến pháp trường chấp hành án tử, Hoàng đế dặn dò quan giám trảm: “Nếu thái độ của ông ta vẫn ung dung, không gì lo sợ thì dẫn ông ta về gặp ta, còn như ông ta hoảng sợ tột độ thì giết cho rồi”. Kết quả Đại sư Vĩnh Minh Diên Thọ đến pháp trường với thái độ rất ung dung, hoan hỷ. Quan giám trảm hỏi: “Tại sao ngươi không sợ chết?” Ngài đáp: “Lấy một mạng tôi mà cứu được hàng ngàn hàng vạn sanh mệnh khác, thật đáng!” Quan giám trảm tâu lại với hoàng đế, Hoàng đế triệu kiến ngay. Sau đó Hoàng đế hỏi chí nguyện của Ngài là gì? Ngài nói chí nguyện xuất gia, Hoàng đế cho Ngài xuất gia, và làm hộ pháp cho Ngài. Có thể thấy việc trộm cắp ấy không phải vì bản thân mà vì cứu độ chúng sanh, dùng sanh mệnh mình để đổi lại sanh mệnh chúng sanh, phát khởi tâm Bồ Tát, đây là khai duyên. Còn như trộm cắp vì lợi ích bản thân thì là tội lớn. Quán sát kỹ giới điều nhà Phật, quả thật là hợp tình, hợp lý, hợp pháp, vô cùng hoàn thiện.

Khẩu nghiệp dễ tạo nhất. Người xưa nói “Bệnh từ miệng vào, họa từ miệng ra”. Muốn thân tâm khỏe mạnh,khi ăn thức ăn phải chú ý cẩn thận; muốn cả đời bình an, lời nói ra phải thận trọng, phải giữ không vọng ngữ, không vọng ngữ thì có lợi cho mình. Không nói hai lời tức tuyệt đối không nói lời khích bác, thị phi; cả khi thấy sự tình không như pháp, chúng ta không hiểu chân tướng sự thật thì cũng đừng tùy tiện nói. Phật, Bồ Tát có rất nhiều hành trì, chúng ta là phàm phu mắt thịt nhìn thấy đó dường như không như pháp, kỳ thực không phải vậy, họ không sai lầm mà là tự mình có sai lầm.

Nói lời khích bác phải quấy tạo nghiệp nặng vô cùng.

Khích bác khiến gia đình người bất hòa thì gánh trách nhiệm nhân quả; khích bác đoàn thể đặc biệt là đoàn thể Phật giáo sẽ tính như “phá hòa hợp tăng” thì chịu tội nghiệp đọa Địa ngục A Tỳ. Vậy nên dẫu tăng đoàn không như pháp, chúng ta cũng không nên buông lời nặng nhẹ sợ làm tăng đoàn chia rẽ; còn nếu nói thì chỉ nên khuyên nhủ riêng tư, tránh chỉ trích phê bình.

Còn như có lời phê bình tăng đoàn ra bên ngoài, khiến tín chúng mất tín tâm với tăng đoàn, thì chính là phá hoại tăng đoàn. Tội này rất nặng.

Với bất kỳ đoàn thể nào, chúng ta đều hy vọng họ hòa thuận với nhau. Ở quy mô lớn hơn mà nói, thì đoàn thể có thể là một dân tộc, một tôn giáo hay một quốc gia. Chúng ta quyết không phân hóa, phá hoại, không khiêu khích thị phi, ác ý gây rối sanh sự. Những lời thêu dệt chỉ là lời hoa mỹ ngon ngọt để lừa dối, mê hoặc chúng sanh. Ác ngôn là lời thô lỗ dễ tổn thương người mà chính ta không hề biết. Vì thế, Khổng Tử dạy, khi muốn nói thì phải “tái tư khả hỉ” tức là suy nghĩ kỹ nên nói lời này hay không. Chánh ngữ là tu chỗ này đây.

Thứ tư “Chánh Nghiệp”. Sự với nghiệp gộp lại gọi là “sự nghiệp”. khi đang tạo tác là “sự”, kết quả của tạo tác chính là “nghiệp”. Mối quan hệ này là quan hệ nhân quả. Phạm vi của “nghiệp” rất lớn: khởi tâm động niệm là ý nghiệp, lời nói là khẩu nghiệp, hành động thân thể là thân nghiệp. “Chánh ngữ” thuộc về ngữ nghiệp, “chánh kiến, chánh tư duy” thuộc về ý nghiệp, đây là phân ra nói, chỗ này là tổng nói nghiêng nặng về phần tạo tác của thân.

Thân, khẩu, ý luôn có quan hệ liên đới với nhau chứ không đơn độc, dù là lời nói còn có thái độ, biểu thái, nên “Tam nghiệp”, tuy một là ba, tuy ba chính là một, không thể chia rời ra. Từ đó có thể biết, tất cả tạo tác đều lợi cho chúng sanh, ích cho xã hội đều là chánh nghiệp; còn như tạo tác chỉ lợi ích cho bản thân, gia đình, tập thể nhỏ của mình thì chính là tà nghiệp.

Đặc biệt trong xã hội hiện nay là xã hội mở rộng. Cùng với sự phát triển của khoa học, giao thông ngày một thuận lợi, tin tức ngày càng phát triển, một việc xảy rơi ở bất kỳ nơi nào trên đĩa cầu chúng ta cũng có thể lập tức biết được, nên địa cầu ngày càng “thu nhỏ” thành “ngôi làng địa cầu”. Chúng ta ở cùng một “làng”, quan hệ mật thiết với “xóm giềng” xung quanh, chúng ta chăm sóc cho bản thân đồng thời cũng nghĩ đến chăm sóc môi trường xung quanh. Cho nên cách nghĩ, cách nói, cách làm của chúng ta phải vì cả địa cầu này mà cân nhắc, có vậy thế giới mới được an định, hòa bình. Nếu chỉ biết nghĩ tốt cho đất nước mình, không nghĩ đến những đất nước khác thì đây là quan niệm sai lầm. Nước mình được lợi nhưng các quốc gia lân cận không có lợi ích gì sẽ phát sinh xung đột, dẫn đến tranh chấp xã hội mà không khéo sẽ đẩy đến chiến tranh thế giới. Chúng ta có thể nghĩ được như vậy là Chánh tư duy, chỉ nghĩ đến lợi ích bản thân, là tà kiến, tà tư duy. Vậy nên chúng ta làm việc gì cũng phải nghĩ đến có lợi ích với mọi chúng sanh trên cả thế giới hay không, việc không lợi thì không nên làm, việc gây hại càng không nên làm.

Chúng ta nhất định phải tu học tâm thuần thiện. Thuần thiện chính là tư tưởng thiện, tâm địa thiện, lời nói tạo tác không gì không thiện. Thế nào gọi là thiện? “Thiện” nghĩa là làm điều lợi cho tất cả chúng sanh trên toàn thế giới, không chỉ làm lợi cho con người mà còn phải nghĩ đến các loài động, thực vật thậm chí là các yếu tố tự nhiên như đất, nước cũng có lợi ích. Được vậy mới là chân thiện, thuần thiện. Việc lợi ích cho đất, cho nước tức là quyết không phá hoại môi trường tự nhiên. Con người ngày nay không có cái tâm thiện này, tùy ý phá hoại môi trường tự nhiên, gây mất cân bằng sinh thái từ, từ đó mới sanh ra nhiều tai hại thiên nhiên. tai hại thiên nhiên từ đâu mà ra? Là do con người tạo ra, nguyên nhân trực tiếp chính là thân nghiệp, chúng ta vừa động tay liền phá hoại môi trường tự nhiên.

Cho nên con người ở đời nhất định phải chọn nghề nghiệp cho đúng. Nghề này nhất định phải lợi cho xã hội, ích cho đại chúng, phục vụ tấ cả chúng sanh. Chúng ta phục vụ chúng sanh thì phải lấy đối tượng được phục vụ làm chính, không thể xem bản thân mình làm chính được. Cho dù ngày nay chúng ta chọn giáo học của Phật Giáo, chọn xuất gia(xuất gia cũng là một nghề), chúng ta tự mình tu học, giáo hóa chúng sanh, còn phải lấy chúng sanh làm đối tượng, lấy mong ước của họ làm tiêu chuẩn. Nhất định hiểu rõ đại chúng trong xã hội ngày nay cần gì, vì đại chúng mà suy nghĩ, khiến đại chúng ngay trước mắt có được lợi ích, đời sau được lợi ích , và đời sau nữa cũng được lợi ích, vĩnh viễn được lợi ích là chính xác, đây là thuần Chánh tư duy. Kinh Lăng Nghiêm nói: “Thời kỳ mạt pháp, tà sư giảng pháp nhiều như cát sông Hằng”. Tà sư giảng pháp nhưng sao có nhiều người tin tưởng như vậy? Vì tà sư giảng pháp khiến chúng ta được lợi ích trước mắt còn đời sau thì họ không quan tâm. Mà nếu đời sau ta vẫn còn trong lục đạo đọa tam đồ thì sai rồi. Phật pháp đặc biệt xem trọng lợi ích của kiếp sau, hiện tiền không được lợi thì kiếp sau được lợi thì ấy là đúng đắn; hiện tiền được lợi nhưng kiếp sau không được ích gì thì ấy là sai lầm.

Lợi ích đại chúng mà không chấp tướng tức là “Tam luân thể không” mà Kinh Bát Nhã dạy. Tạo tác này cao hơn một cấp so với Chánh nghiệp, gọi là “Tịnh nghiệp”. Cho nên, Chánh nghiệp bao gồm mười thiện nghiệp và hoàn toàn vận dụng thực tiễn vào mười thiện nghiệp. Đây là chánh nghiệp thuần chánh.

Nếu ngược với mười thiện nghiệp, tức là tạo mười ác thì là tà nghiệp, ác nghiệp. Thị – phi, thiện – ác, chân – vọng phải có năng lực phân biệt, nhưng xã hội ngày nay thị – phi, thiện – ácc lẫn lộn, luân lý đạo đức suy thoái. Có một số cá nhân lên tiếng về việc này, nhưng không có hiệu quả, đại chúng xã hội không quan tâm, thì sao tránh được nạn tai đây? Vậy ta phải tự cứu mình thế nào?

Phải tu mười thiện nghiệp. Niệm Phật nhưng vẫn tạo mười ác nghiệp, chắc chắn không thể vãng sanh; niệm Phật nhất định phải tu mười thiện nghiệp mới có thể độ chính mình, lại có thể giúp đỡ người. Vậy còn người đời phải làm thế nào? Thời đại tự do, dân chủ, khai phóng chúng ta không có quyền can thiệp, cũng không có quyền phê phán người, chi bằng thu tâm mình lại, cố gắng tu học, ấy mới là việc làm đúng đắn. Người có thể tiếp nhận thì ta khuyên giải người; người không thể tiếp nhận thì ta nỗ lực niệm Phật, tự thành tựu bản thân. Nếu thật lòng phát tâm đại bi sau khi vãng sanh ắt được thừa nguyện tái lai, khi ấy chúng sanh có ý quay đầu thì ta trở lại độ, không nhất thiết vội độ người ngay lúc này. Phải khẩn cấp độ mình trước! Mình còn chưa độ mà có thể độ người khác. Phật dạy “không có việc như thế” là không có đạo lý này. Thứ năm “Chánh Tinh Tấn”. Chú giải viết “Cần tu chánh đế, thú niết bàn cố”. “Chánh đế” chính là chánh pháp cũng là “chân lý” người đời thường nói. Tư tưởng, kiến giải, lời nói của chúng ta phải tương ứng với chân lý cũng chính là “Chánh đế”.

Tu nhân ắt có quả báo, quả là đại Niết Bàn. “Niết bàn” là tiếng Phạn, Trung văn gọi là “tịch diệt”. Người xưa nói “nhất niệm bất sanh”, đây là trạng thái tịch tịnh. Chúng ta không dễ gì hình dung được trạng thái “nhất niệm bất sanh” vì phàm phu ý nghĩ quá nhiều, ý niệm vi tế không thể phát giác. Kinh Nhân Vương dạy một cái khảy móng tay có 60 sát na, một sát na có 900 lần sanh diệt, chúng ta không không cách nào thể hội được điều này. Ý niệm sanh diệt này là căn nguyên của sanh tử luân hồi lục đạo, ý nghĩ này đoạn rồi chính là cảnh giới tịch diệt, quả vị Như Lai mới chứng đắc được; Bồ Tát Đẳng Giác chứng đắc còn thuộc Phần Chứng vị, không phải quả vị cứu cánh. Trong pháp thế xuất thế gian chỉ có đây là là chân thật, đức tướng trí huệ cảnh giới này đầy đủ viên mãn, là tự tánh vốn có đầy đủ. Ngoái đầu nhìn lại chính chúng ta, quả là chúng sanh mê mất rồi. Chúng sanh không phải không có tự tánh, Phật dạy “Tất cả chúng sanh đều có đức tướng trí huệ Như Lai”, vô cùng bình đẳng . Tại sao Phật thấy tất cả chúng sanh bình đẳng? Vì Phật nhìn từ tự tánh thì tất cả chúng sanh đều bình đẳng, không chút khác biệt. Tướng khác biệt là từ vọng tưởng, phân biệt, chấp trước mà sanh. Vọng tưởng, phân biệt, chấp trước chính là “tập khí tập tánh” mà nhà Nho hay nói, tức thường gọi là “tập nhiễm”. Sự “nhiễm ô” mà Kinh văn hay nói đó là do tập khí ô nhiễm chân tánh nên mới biến hiện tướng sai lệch rất lớn. Chư Phật, Bồ Tát thị hiện ở thế gian chỉ là giúp phàm phu hồi phục tự tánh, hồi phục giác ngộ mà thôi.

Tự tánh là cái vốn có, giác ngộ cũng là cái vốn có, mê hoặc không phải cái vốn có, phiền não tập khí cũng không phải vốn có, mà do sự nuôi dưỡng từ môi trường mà thành. Nó không phải cái vốn có, đương nhiên có thể đoạn trừ; còn những thứ vốn có đương nhiên có thể hồi phục. Vậy là rõ ràng: phiền não dẫu nặng, tập khí dẫu sâu nhất định vẫn có thể đoạn trừ;Trí huệ, đức tướng giống như chư Phật Như Lai chắc chắn có thể phục hồi.tu trì Phập pháp, trước tiên là tín tâm, chính là tin tưởng tạp nhiễm của chúng ta có thể đoạn trừ, tin tưởng tự tánh đức năng có thể hồi phục. Đây là “tin mình”. Rồi từ đó kiến lập tâm tự tin, như vậy mới có thể nỗ lực, ấy là Chánh tinh tấn. Chúng ta đoạn muốn tận phiền não tập khí, đức tướng trí huệ hồi phục tự tánh viên mãn, phương pháp nhanh nhất chính là pháp môn Tịnh độ. Trước mắt chúng ta phải học từ chính trong đời sống, công việc; đối người, đối việc, đối vật, khởi tâm động niệm đều tương ứng với Tịnh độ. Làm thế nào để tương ứng với Tịnh độ? Tương ứng với tâm thanh tịnh chính là tương ứng Tịnh độ, “tâm tịnh tức là Phật độ tịnh”. Bất kể lúc nào, ở đâu, đối diện cảnh giới gì tuyệt đối không đánh mất tâm thanh tịnh. Tâm thanh tịnh là tâm tuyệt không ô nhiễm. Khi lục căn đối diện lục trần sanh khởi thất tình ngũ dục, tham sân si mạn tức đã bị ô nhiễm rồi. Nói cách khác, chỉ cần không phân biệt, không chấp trước tức là đã tương ứng với tâm thanh tịnh; còn mảy may phân biệt, chấp trước thì vẫn còn chìm trong nhiễm tạp như xưa. Cho nên, trong đời sống hằng ngày, chúng ta xử sự, đối nhân, tiếp vật phải luyện tập tâm không phân biệt, không chấp trước. Ấy chính là tu tâm thanh tịnh, tu tâm bình đẳng, Tịnh nghiệp của chúng ta được thành tựu. Một câu Phật hiệu nguyện sanh Tịnh độ, pháp môn này thật sự đâu khó khăn. Nếu trong cuộc sống hằng ngày ta không rèn luyện công phu này thì dù một ngày niệm mười vạn hay hai mươi vạn lần Phật hiệu cũng giống như người xưa nói “chỉ phí công đau họng khàn tiếng”. Người thường thì nỗ lực tinh tấn hướng theo danh tiếng lợi dưỡng. Mục tiêu, phương hướng thế này là sai rồi, không phải chánh tinh tấn. Chánh – tà phân biệt chỗ nào? Có thể giúp chúng ta thoát ly sanh tử tam giới, thành tựu vô lượng công đức là chánh; ngược lại, tạo nên đời sau khổ nạn, như chấp trước, tham luyến, chiếm hữu đều là tà. Từ đó có thể thấy, định nghĩa của “chánh” là Chánh kiến Chánh tư duy, chỉ cần Chánh tri Chánh kiến đầy đủ, mọi việc làm đều là chánh; không đầy đủ Chánh tri Chánh kiến thì làm gì cũng đều không chánh.

Theo Phật pháp Đại thừa, chánh tinh tấn tuyệt đối chẳng qua là niệm Phật cầu sanh Tịnh độ. Bất kỳ chúng sanh nào y theo đạo lý và phương pháp trong Kinh điển tu học, chắc chắn đều có thể chứng đắc. Đây là cứu cánh chân thật đại viên mãn. Điều này không phải vô căn cứ mà đó là lời dạy trong Kinh điển của Chư Phật Thế tôn. Chúng ta thử quán sát kỷ những người chân thật niệm Phật: họ quyết buông bỏ vạn duyên, tâm địa thanh tịnh, hành trì hoàn toàn tương ứng với mười thiện, tâm thiện, tư tưởng thiện, hành vi thiện. Họ giao thiệp với người đều là tâm chân thành, khẩn thiết, từ bi ; người khác lừa họ, gạt họ, họ cũng không để trong lòng và vẫn rất thích niệm Phật. Người như vậy ắt hẳn thành công, đây là người thượng thượng căn. Đây là chánh tinh tấn, chân thật tinh tấn. Chúng ta học Phật nếu không hạ công phu từ điểm này thì sai rồi.

Chúng ta học giáo, hoằng dương Tịnh độ, khuyến hóa thế nhân thì có đối lập, mâu thuẫn với chánh tinh tấn không?

Không. Pháp môn niệm Phật cùng với bất kỳ hành nghiệp, công việc gì đều không đối lập, cho nên chư Phật, Bồ Tát đều tán thán. Công việc mỗi ngày của các vị lão niên là nội trợ, chăm sóc gia đình, chăm sóc con cháu, giao thiệp với bạn bè thân thiết. Những việc ấy hoàn toàn không trở ngại việc niệm Phật.

Do đó mà biết, chúng ta hoằng pháp lợi sanh cũng không bị trở ngại, thứ trở ngại chúng ta là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước.

Lìa vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thì một chút chướng ngại cũng không có, như trong Kinh Hoa Nghiệm dạy “lý sự vô ngại, sự sự vô ngại” vậy.

Năm mươi ba vị thiện tri thức trong Kinh Hoa Nghiêm, trên mặt hình thức pháp môn tu học không giống nhau, thân phận, nghề nghiệp khác nhau, nhưng điểm chung giữa họ là không có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Tuy pháp môn khác nhau nhưng đều cùng thuộc về pháp môn niệm Phật. Đây thật là điều kỳ diệu không thể nói thành lời!. Vậy nên các vị ấy ai ai cũng đều viên thành vô thượng đạo, người người đều là Pháp Thân Bồ Tát của thế giới cực lạc, là cảnh giới “bất khả tư nghị”. Chúng ta đọc Kinh Hoa Nghiêm phải từ điểm này thể hội, mới hiểu được thế nào gọi là “Chánh tinh tấn” “chân thật tinh tấn”.

Thứ sáu “Chánh Định”. “Định” là ý nói tâm an trụ ở một chỗ, tuyệt không đổi, không dao động. Từ điểm này mà Phật dạy chúng ta phải đặt tâm an trú trong mười thiện nghiệp, an trú trong danh hiệu Di Đà. Tổ sư đại đức thường nói “Chánh – trợ song tu” thì nhất tâm xưng niệm A Di Đà Phật là chánh tu, nhất tâm an trú trong mười thiện nghiệp là trợ tu, như vậy mới có thể sanh Tịnh độ. Đại đức xưa thường nói “Ái bất trọng, bất sanh ta bà” (không xem trọng ái dục thì đâu bị sanh vào cõi Ta Bà). Yếu tố đầu tiên dẫn đến việc đọa lục đạo là “Ái dục”, không đoạn ái quyết không thể lìa thế giới ta bà, “niệm bất nhất bất sanh Tịnh độ”. Vậy nên niệm Phật thì phải chuyên tâm.

Thế Tôn giảng giải rất rõ về sự thù thắng của thế giới Tây phương Cực lạc. Thập phương Tam thế chư Phật đều tán thán A Di Đà Phật, vậy sự thù thắng ấy ở chỗ nào? Sự thù thắng ở chỗ thế giới ấy không có nghịch cảnh, ác duyên dù A lại da thức của chúng ta vẫn còn chủng tử ác niệm tập khí chưa đoạn hết, vì không có ác duyên nên không khởi hiện hành, nên cũng không thoái chuyển. Chúng ta trong thế gian này có rất nhiều chướng duyên tai nạn, thế giới Tây phương Cực lạc thì không có, vì thế ở cõi đó chỉ có tiến bộ không có thụt lùi. Tuy sự tiến bộ nhanh chậm mỗi người mỗi khác, nhưng chắc chắn không thụt lùi.

Huống hồ người ở thế giới Tây phương Cực lạc vô lượng thọ, thọ mạng lâu dài, nên tiến bộ chậm một chút cũng chẳng sao, vẫn là một đời thành tựu. Thế giới Tây phương Cực lạc là “chư thượng thiện nhân câu hội nhất xứ”. Về “Thượng thiện” có nhiều cách giải nghĩa khác nhau. Thế giới Tây phương Cực lạc có Tứ độ Cửu phẩm. Trong đó mỗi độ lại có tiêu chuẩn khác nhau, thấp nhất là Thượng thiện Phàm Thánh Đồng Cư Độ chính là mười thiện nghiệp; Thượng thiện Thật Báo Trang Nghiêm Độ tức là Bồ Tát Đẳng Giác. Thế giới Tây phương Cực lạc rất đặc biệt, ở đó có Tứ độ nhưng đại chúng của Tứ độ này thường câu hội một nơi. Đây cũng là điều mười phương thế giới không có. Vậy nên tuy chúng ta vãng sanh Phàm Thánh Đồng Cư Độ những mỗi ngày đều có thể cùng Đại Bồ Tát của Tịch Quang Độ, Thật Báo Độ Và Bồ Tát Đẳng Giác chung sống, tiếp nhận huân tập của các Ngài, rồi tự nhiên cũng trở nên dũng mãnh tinh tấn. Nên dù tiến bộ chậm nhất thì so với người ở mười phương thế giới vẫn nhanh hơn nhiều. Mười phương thế giới có nơi nào duyên phận tốt như vậy!

Trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật dạy, người hạ hạ phẩm vãng sanh Phàm Thánh Đồng Cư Độ chỉ cần mười hai kiếp thì hoa khai kiến Phật. Đây là cảnh giới Thật Báo Độ. Phàm Thánh Đồng Cư Độ là nơi vãng sanh của phàm phu còn mang nghiệp, còn một phẩm phiền não chưa đoạn. Trong thời gian mười hai kiếp là có thể chứng quả vị Bồ Tát Sơ trụ của Viên Giáo, tương đương trong Biệt giáo là Bồ Tát Đăng Địa.

Mới nghe mười hai kiếp chúng ta cảm thấy rất dài nhưng với người ở thế giới Tây phương Cực lạc lại rất ngắn, vì thọ mạng của họ là vô lượng kiếp thì mười hai kiếp có đáng gì! Nên nếu tâm chúng ta có thể định tại Tây phương Cực lạc, định trong một câu Phật hiệu thì đó là Chánh định thuần chánh, sự Chánh định thù thắng không gì so sánh được. Lại thêm tâm định trong mười thiện nghiệp, một đời chúng ta sinh sống, làm việc, đối người, xử sự, tiếp vật từng tâm, từng niệm, từng lời nói, hành động đều không trái mười thiện nghiệp thì nhất định được sanh. Thật sự không bị ngoại cảnh động mới là Định. Vậy nên cái khó của người chân tu là vì lục căn tiếp xúc với cảnh giới lục trần thì tâm dao động, liền không còn “Định”. Phật pháp gọi đó là ma chướng, ma chướng chính là ngoại duyên không tốt, ngoại duyên phá hoại chánh định và chánh tinh tấn của chúng ta. Vậy, điểm then chốt quyết định thành tựu hay không là ở tâm ta “Định” hay không. Kinh văn tuyệt đối không phải chỉ niệm thì có thể thành tựu, “nói được nhưng không thực hành được ấy không phải là chân trí huệ”. Có thể nói nhưng không thể làm thì chẳng liên quan gì đến qua hết sanh tử, thoát ra Tam giới, chẳng qua là khẩu thiện mà thôi, không thể vãng sanh. Thật sự vãng sanh là khi chúng ta hoàn toàn thực hành được lời dạy trong kinh Vô Lượng Thọ. Phật dạy điều gì chúng ta phải làm được điều ấy, làm không được cũng quyết không sai phạm thì có thể vãng sanh thượng thượng phẩm. Nếu chỉ làm chưa chưa làm được thì vãng sanh thượng được 90% còn 10% trung phẩm; làm được 80% vãng sanh thượng hạ phẩm. Cứ vậy hạ dần xuống đến vãng sanh hạ hạ phẩm thì cũng làm được 20% ; 20% còn làm không được thì không thể vãng sanh.

Tu hành là phải “hành”. Không vận dụng lời dạy trong Kinh vào thực tiễn cuộc sống thì lời dạy đâu có tác dụng gì.

Miệng thiện, tâm không thiện, thì “hành” cũng không thiện, chắc chắn không thể vãng sanh. Nên tâm phải “định” trong pháp môn mình tu và phải “định” trong mười thiện nghiệp. Nếu tâm ta chỉ định trong mười thiện nghiệp, không cầu sanh Tịnh độ thì tương lai cũng chỉ có thể sanh cõi Trời hưởng phước Trời. Còn hành mười thiện thì sanh cõi trời Thượng phẩm. Điều này là chắc chắn.

Thứ bảy “Chánh niệm”. Chú giải viết “Niệm chánh trợ đạo, tâm bất động thất cố”. Về chánh – trợ song tu, chánh tu là theo Kinh A Di Đà dạy là “Chấp trì danh hiệu, nhất tâm bất loạn”, cũng là nguyện thứ mười tám trong Kinh Vô Lượng Thọ. Chánh tu cần phải trợ hành, không có trợ tu, thì chánh tu chắc chắn không thể thành tựu. Nói cách khác, trợ là trợ chánh, không có trợ, chánh sẽ biến lệch thành tà.

Cổ đức xưa có đề xướng “Bổn nguyện niệm Phật”, nhưng Nhật Bản ngày nay khi tuyên truyền bổn nguyện niệm Phật có ngộ nhận. Họ cho rằng chỉ cần trì một câu Phật hiệu của nguyện thứ mười tám thì sẽ được vãng sanh. Đây là đã giải thích sai ý nghĩa Kinh văn, tức là chỉ thấy phần ý nghĩa cục bộ. Nên biết mỗi câu chữ trong Kinh Vô Lượng Thọ đều bao gồm toàn bộ Kinh điển, mà theo như Kinh Hoa Nghiêm nói là “một là tất cả, tất cả là một”. Bất kỳ nguyện nào trong 48 nguyện phải bao gồm 47 nguyện còn lại, thì nguyện ấy mới được xem là viên mãn.

Lấy nguyện thứ 18 làm chủ, nếu nó không thể bao hàm viên mãn 47 nguyện khác thì nguyện thứ 18 nguyện liền có khiếm khuyết. Đạo lý này họ sơ suất rồi. Tổ sư đại đức thường dạy chúng ta phải thâm nhập Kinh tạng, thâm giải nghĩa thú; vì nếu không thâm giải , thường hiểu sai ý nghĩa. Hiểu sai nghĩa thì không lợi ích, cho nên về tình có thể tha thứ, nhưng nếu ảnh hưởng đến ngườikhác, khiến họ cũng không lợi ích thì có tội.

Tôi vì những đồng tu Tịnh tông đề ra 5 bài học, đầu tiên là “Tịnh nghiệp Tam phước” trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật. Điều này là đại căn đại bổn của việc tu hành, bất luận tu học pháp môn nào đều phải từ trên nền tảng này mà cấm rễ. Phước thứ nhất của Tam phước là “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu Thập thiện nghiệp”. Không làm được điều này thì bất kể tu pháp môn nào cũng không thể thành công, kể cả niệm Phật cũng không thể vãng sanh. “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ bi bất sát” thực tiễn trong mười thiện nghiệp, mười thiện nghiệp không thể làm được, thì ba câu trước ấy đều là lời suông. Phải dùng gì để hiếu dưỡng phụ mẫu? Phải tu mười thiện nghiệp; xa lìa mười thiện thì hiếu thân tôn sư chỉ là hữu danh vô thật. Cho nên làm được điều này rồi thì nhất tâm niệm Phật cầu nguyện vãng sanh, chắc chắn được sanh cõi Phàm Thánh Đồng Cư Độ. Phàm Thánh Đồng Cư Độ có ba bậc chín phẩm, thì phải xem công phu chúng ta nông sâu, công phu nông sâu, chánh trợ hai bên đều có.

Phước thứ hai là “Thọ trì tam quy, cụ túc chúng giới, bất phạm oai nghi”. Phước thứ hai bao hàm cả phước thứ nhất, phước thứ hai được xây dựng trên nền tảng phước thứ nhất. Nói cách khác, phước thứ nhất và thứ hai mà làm được thì sẽ được vãng sanh Phương Tiện Hữu Dư Độ. Nếu làm được cả phước thứ ba “Phát Bồ đề tâm, thâm tín nhân quả, đọc tụng Đại thừa, khuyến tấn hành giả” thì chắn chắn được vãng sanh Thật Báo

Trang Nghiêm Độ.

Tịnh nghiệp Tam phước vừa là trợ tu vừa là chánh tu. Thật sự thâm nhập pháp giới rồi ắt hiểu chánh – trợ là một không phải hai. Thế nào là niệm Phật? “Hiếu dưỡng phụ mẫu” là niệm Phật, “phụng sự sư trưởng” là niệm Phật, “từ tâm bất sát” là niệm Phật, “tu mười thiện nghiệp” là niệm Phật, mỗi chữ mỗi câu đều là niệm Phật ấy gọi là “Niệm chánh trợ đạo” , niệm niệm không quên, quyết không thất niệm vì thất niệm là quên ngay. Người sơ học thường không tránh khỏi nên thường thất niệm, nên mỗi ngày phải tu sám hối. “Tại sao ý niệm này mình lại quên rồi” mỗi giây mỗi phút đều phải tự nhắc mình như thế. Người niệm Phật thường đeo chuỗi hạt dụng ý là nhắc nhở chúng ta chớ thất niệm. Thấy tràng chuỗi lập tức nhớ đến niệm Phậ,t nên tràng chuỗi không chỉ là tính số lượt, quan trọng nhất là nhắc nhở bản thân chánh niệm. Không những tràng chuỗi giúp nhắc nhở bản thân, thật lòng mà nói đó cũng là cách nhắc nhở những người xung quanh chúng ta niệm Phật. Họ biết niệm Phật không? Không nhất định, nhưng họ sẽ khởi ý niệm, và cả quỷ thần chúng ta không thấy được, khi họ thấy được tràng chuỗi cũng nhắc nhở họ niệm Phật, âm dương đều được lợi. Chúng ta cúng dường tượng Phật, tuyệt đối không sùng bái tượng gỗ. Phật giáo tạo ra những tượng bằng kim loại, bằng đất nung, hay tượng vẽ màu sắc đều vì muốn nhắc nhở chúng ta chánh niệm, dùng phương pháp này là chánh tự tánh. Ví dụ chúng ta thấy tượng Phật Thích Ca Mâu Ni Phật, “Thích Ca”

trong danh hiệu ấy nghĩa là nhân từ, “Mâu Ni” nghĩa là thanh tịnh, thanh tịnh tịch diệt. Cho nên chúng ta thấy tượng Phật Thích Ca Mâu Ni chính là phải nghĩ đến “Đối với người phải nhân từ bác ái, đối với chính mình phải thanh tịnh vô nhiễm”.

Dụng ý của tượng Phật là nhắc nhở bản thân vậy.

Bồ tát Quán Âm nhắc nhở chúng ta “Từ bi”, Địa Tạng Bồ tát nhắc nhở chúng ta “Hiếu kính”. Nghe danh hiệu Người, thấy hình tượng Người liền nghĩ đến những lời giáo huấn trong Kinh điển. Dụng ý thâm sâu là chỗ này, hoàn toàn không hề mê tín.

Nó như một công cụ, thiết bị dạy học, mà giáo dục hiện đại gọi “giáo cụ”, giáo cụ dạy học của Phật giáo đã đạt đến cảnh giới nghệ thuật tối cao. Đây là văn minh nhân loại, thành tựu văn hóa nhân loại. Thứ tám “Chánh mạng”. “Mạng” nghĩa là sanh mạng. Người sống ở thế gian nhất định phải biết được làm thế nào nuôi mạng sống mình. Chú giải viết “Thường tri chỉ túc, trụ ư thanh tịnh Chánh mạng cố”. Con người nếu muốn thân thể khỏe mạnh sống lâu, xa rời bệnh tật thì phải hiểu được đạo dưỡng sanh. Chân đế của sinh mạng hay còn gọi nguyên lý của sinh mạng là gì? Phật dạy: “Tất cả Pháp từ tâm tưởng sinh”. Tưởng cái gì thì biến thành cái đó. Phật pháp tu hành có tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn nhưng cốt lõi là quán tưởng. Ngày ngày chúng ta tưởng Phật vô tình sẽ thành Phật, tưởng Bồ tát sẽ thành Bồ tát. Ngày ngày chúng ta đọc Kinh Phật, tưởng Kinh điển chính là tưởng Phật. “Nhớ Phật niệm Phật”, “nhớ” với “niệm” đều là tưởng, ngày ngày tưởng Phật vô tình tự mình thành Phật. Còn mỗi ngày tưởng hưởng thụ, thế gian ngũ dục lục trần, tham đắm những thứ này, con người liền biến thành Ngạ quỷ. Quỷ là do tư tưởng tham lam keo kiệt biến hiện, tham danh, tham tài, tham sắc liền biến thành Ngạ quỷ, sân hận đọa địa ngục, ngu si biến thành súc sanh, thường tưởng ngũ giới mười điều thiện thì sanh cõi người, Thập thiện nghiệp thượng phẩm thì sanh cõi trời. Nếu như chúng ta muốn thân thể khỏe mạnh thì tưởng thiện không tưởng ác, hành thiện đừng tạo ác. Thân là một môi trường vật chất gần gũi chúng ta nhất, nhất định phải hiểu rằng tâm làm chủ, không phải thân làm chủ. Thân này là vật chất, vật chất là phụ, vật chất là từ tâm tưởng mà sanh. Pháp Tướng Duy Thức giảng giải thấu triệt nhất về câu hỏi “vật chất từ đâu mà có”? Là từ tướng phần A lại da. Tướng phần A lại da là từ kiến phần biến hiện ra, kiến phần là ý nghĩ (năng lượng). Trong ý nghĩ có một loại chấp trước kiến cố, chấp trước liền biến thành vật chất, cái thứ này vốn là không thật, chỉ là huyển hóa. Kiến phần là năng lượng, là tinh thần, tướng phần là vật chất. Kiến – Tướng cùng một nguồn, ngưồn đó là Tự chứng phần. Nói cách khác, vật chất và tinh thần là cùng một nguồn, không thể phân ra. Điểm này khác với quan điểm học thuyết Triết học. Nên ông Âu Dương Cánh Vô nói: “Phật giáo không phải tôn giáo, không phải triết học” , mà là giáo dục. Phật giáo là giảng giải rõ chân tướng vũ trụ nhân sinh.

Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Duy tâm sở hiện, duy thức sở biến”. Tâm hiện tướng, nhưng tướng thì thiên biến vạn hóa.

Thập pháp giới y chánh trang nghiêm đều là tướng của tâm biến.

Năng lực gì khiến nó sản sanh sự biến hóa phức tạp như vậy? Là “Thức”_ chính là tâm tưởng. Chúng ta tưởng già liền biến già, tưởng bệnh dù vốn không có bệnh thì bệnh liền đến. Khi bệnh càng nặng, lại tưởng đến “không biết khi nào sẽ chết” thì cái chết đến rất nhanh. Hết thảy đều do tâm tưởng sanh. Nếu xả bỏ hết những vọng tưởng này thì chúng ta liền không già, không bệnh và thật lòng mà nói cũng không chết. Tất cả đều là vấn đề của ý nghĩ, cho nên cái niệm này là vọng niệm, là ý nghĩ sai lầm. Vì thế, đạo dưỡng sanh trước tiên phải có quan niệm đúng đắn trước.

Trong cuộc sống, quan trọng nhất là biết đủ, biết đủ thường vui. Con người sống ở đời thì nên sống một đời an lạc, hà tất từ sáng đến tối mặt mày ủ rũ! Sầu khổ là trạng thái của bệnh, dễ làm người già nua, như người đời thường nói “Lo lắng làm người ta mau già”. Nói cách khác, thường sanh tâm hoan hỷ sẽ không già yếu. Tâm hoan hỷ từ đâu mà sanh? Biết đủ thường vui, cho nên người nhất định biết đủ ,cuộc sống càng đơn giản càng tốt, ăn uống càng ít càng khỏe mạnh, dinh dưỡng được hấp thu toàn bộ, các bộ phận cơ thể làm việc nhẹ nhàng. Người tu đạo nên hiểu được đạo dưỡng sanh này. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni tại thế, tăng đoàn “ngày ăn một bữa trưa”, thức ăn vô cùng đơn giản nên thân thể được khỏe mạnh. Chánh mạng còn một ý nghĩa quan trọng nữa, chính là chúng ta chọn lựa nghề nghiệp mưu sinh, phải có lợi cho chúng sanh và xã hội. Đây cũng là Chánh mạng. Từ đó có thể thấy, nghề sát sanh không phải chánh mạng, đó là tà mạng, quả báo rất đáng sợ. Lúc chúng ta tạo tác thì không biết, nhưng lúc quả báo hiện tiền thì hối hận không kịp. Chúng ta thử bình tĩnh quán sát người làm nghề đồ tể, như giết heo (lợn) chẳng hạn. Hình thể họ lúc về già gần như giống heo vậy, khi họ chết, tình trạng rất giống con heo khi bị giết. Dù cả đời tâm họ tốt, làm người cũng tốt nhưng họ làm nghề này thì đến cõi súc sanh sẽ đọa vào thai heo để trả nợ. Hoặc chúng ta thử nhìn người hành nghề giết gà, con cái của họ cũng giống như những con gà vậy. Bình tâm mà quán sát, thì chúng ta liền thấy phát hiện quả báo vốn dĩ ở trước mắt. Đáng sợ biết bao!

Nghề sát sanh không được làm, nghề trộm cắp không được làm , nghề tà dâm không được làm, vì chúng đều thuộc về tà mạng. Tiêu chuẩn của chánh mạng là nhất định phải tuân thủ lời dạy Thánh hiền. Đức Phật dạy chúng ta, chúng ta phải theo giáo huấn của Phật, chọn “đúng” nghề nghiệp mưu sanh. Chánh mạng thù thắng nhất chính là những nghề nghiệp người đời gọi là “thanh cao”. Thanh là thanh bần, thanh bần biết đủ,mới có thể thật sự đoạn tham – sân – si, nếu không thể cam tâm nhẫn nại chịu nghèo khổ thì tâm tham tăng trưởng, thì sân – si – mạn đều theo đó khởi lên. Tham là gốc của mọi phiền não, chỉ có biết đủ mới có thể chế ngự được tâm tham, Người chỉ cần không có tâm tham, thì phiền não sân – si – mạn liền dễ bị khống chế và thật giữ được thân tâm của bản thân mạnh khỏe.

Cho nên yếu tố đầu tiên để cơ thể khỏe mạnh chính là tâm thanh tịnh.Tổng kết cương lĩnh tu học Phật giáo chính là: “Chân thành, thanh tịnh, bình đẳng, chánh giác, từ bi”. Nếu chúng ta có thể dùng tâm này thì chắc chắn được khỏe mạnh, trường thọ. Không cần cầu bên ngoài, tất cả đều bắt đầu làm từ nội tâm, nên Phật pháp mới gọi là “Nội học”. Khi sống đời sống vật chất tối giản, tâm thanh tịnh rồi, sự nhiếp thọ chất dinh dưỡng của cơ thể cũng ít đi. Thời tôi theo học thầy Lý Bỉnh Nam, thầy mỗi ngày chỉ ăn một bữa trưa, tôi cũng học theo y như vậy. Thực hành được khoảng tám tháng tôi mới kể việc này với Thầy. Thầy hỏi: “Bao lâu rồi”. Tôi trả lời: “Tám tháng rồi”. Thầy lại hỏi: “Con cảm thấy thế nào?” Tôi trả lời: “Tất cả rất bình thường”. Thầy vỗ tay xuống bàn và nói “Cứ giữ nguyên tình trạng này đi, sống đơn giản sẽ không yêu cầu ở người. Người đạt đến mức không mong cầu gì ắt tự thanh cao vậy”.

Tôi bèn trình bày một vấn đề lý luận với Thầy. Tôi nói:

“Thành phần dinh dưỡng hấp thu của cơ thể người cũng giống như nhiên liệu. Cơ thể tiêu hao năng lượng nên cần ăn uống để bổ sung. Năng lượng tiêu hao của mỗi người mỗi khác; giống như xe hơi, có loại hao xăng; có loại ít hao xăng. Thân thể chúng ta cũng vậy, có trên 95% năng lượng tiêu hao vào vọng niệm, còn lao tâm, lao lực thì sự tiêu hao đó rất ít”. Thầy vô cùng đồng ý với cách nhìn này của tôi. Vì thế người tu đạo tâm địa thanh tịnh, không có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thì năng lượng tiêu hao rất ít, mỗi ngày ăn một bữa là đủ rồi. Tâm địa A La Hán càng thanh tịnh, thì 7 ngày ăn 1 bữa. Tâm Bích Chi Phật càng thanh tịnh hơn so với A La Hán thì nửa tháng ăn một lần. Chúng ta ngày nay ngày ăn ba bữa, còn phải ăn thêm điểm tâm, thì có thể thấy được vọng tưởng nhiều thế nào! Vọng niệm nhiều chỉ làm cơ thể bệnh tật đầy người. Chúng ta phải hiểu rõ đạo lý này. Do đó, tu thân vẫn là bắt đầu từ tu tâm. Tâm tốt thì thân thể khỏe mạnh. Tâm không tốt, dùng thuốc men gì để điều chỉnh, dùng thức ăn gì để tẩm bổ cũng gây ra bệnh tật đầy mình. Nói đến “Chánh mạng”, chúng ta phải hiểu chọn lựa nghề nghiệp, phải biết dưỡng tâm dưỡng sanh làm sao để bản thân thật sự đạt được khỏe mạnh, sống lâu hạnh phúc vậy.

Chỉ trang nghiêm cố, quán trang nghiêm cố Kinh văn: “Chỉ trang nghiêm cố, tất năng địch trừ nhất thiết kiết sử. Quán trang nghiêm cố, năng như thật tri chư pháp tự tánh”(Dùng chỉ trang nghiêm có thể dứt trừ tất cả kiết sử. Dùng quán trang nghiêm, có thể biết được tự tánh của các pháp như thật.

“Chỉ Quán” tiếng Phạn đọc là “Xa- ma- tha”, “Tỳ- bà- xá-na”, “Thiền na”. “Xa- ma- tha” dịch là “chỉ”, “Tỳ- bà- xá -na”

dịch là “quán”, “Thiền na” là “Chỉ quán viên dung”. Và hàm nghĩa của các danh từ này có thể dùng thay cho nhau, “Xa- ma -tha” có thể dịch là “Chỉ”, cũng có thể dịch là “Quán” nhưng thiên về “Chỉ” hơn, “Tỳ- bà –xá- na” tuy dịch là “Quán” cũng có ý nghĩa “Chỉ”. Trên thực tế, chỉ quán nhất định là viên dung, trong chỉ có quán, trong quán có chỉ. Giả dụ chỉ có chỉ không có quán, chính là “Vô tưởng định”, tu vô tưởng định thì không liên quan gì với Phật pháp. Thiền định trong Phật pháp có “Quán” cũng chính là trong Định có cảnh giới.

“Chỉ Quán” là tổng cương lĩnh tu hành của nhà Phật, bất luận tu pháp môn nào, đều không rời chỉ quán. Pháp môn niệm Phật cũng là tu chỉ quán, “Buông bỏ vạn duyên” là chỉ, “Đề khởi Phật hiệu” là quán. Do có thể biết, chỉ quán chính là thiền định, niệm Phật cũng là tu thiền, nên Kinh Đại Tập nói pháp môn niệm Phật là “Vô thượng thâm diệu thiền”. “Chỉ Quán” cũng gọi là “Định Huệ”, trong đó định là chỉ, huệ là quán; cũng có khi gọi là “Tịch Chiếu”, Tịch là chỉ, Chiếu là quán hoặc là “Minh Tĩnh”, Minh là quán, Tĩnh là chỉ, chỉ có nghĩa là “đình chỉ, chỉ tức”. Trong mười thiện nghiệp , Chỉ tức mười ác, đề khởi mười thiện, khởi tâm động niệm đều là mười thiện, cũng là cái gọi là “Động niệm thì vạn thiện cùng theo, chỉ tĩnh thì nhất niệm không sanh”. Được vậy tức là đạt được công phu chỉ quán rồi. Gốc của vạn thiện là mười thiện nghiệp, gốc của vạn ác là mười ác nghiệp. Vì thế, từ sơ học đến quả vị Như Lai có vô lượng vô biên pháp môn, có Lục độ, Tứ nhiếp, 37 phẩm trợ đạo thì làm sao thực hành được chỉ quán? Tất cả đều ở mười thiện nghiệp, xa lìa mười thiện nghiệp thì mọi Phật pháp đều rơi vào trống không vậy.

Từ cơ bản nhất mà nói là phước thứ nhất trong “Tịnh nghiệp tam phước”, nếu không có mười điều thiện không cách nào thực hành được “Hiếu thân tôn sư, từ tâm bất sát”. Chúng ta không biết gì về mười thiện lại còn mỗi ngày mỗi tạo mười ác nghiệp thì như trong Kinh Địa Tạng dạy “Chúng sanh trong Diêm Phù Đề khởi tâm động niệm hết thảy đều tạo tội lỗi”, đặc biệt là xã hội ngày nay không còn luân thường, con cái giết hại cha mẹ, cha mẹ sát hại con cái, anh em tàn sát lẫn nhau mỗi ngày mỗi nhiều. Đó đâu phải xã hội con người vì con người phải biết đạo lý.

“Đạo” là gì? Đạo là pháp tắc tự nhiên vĩnh hằng không biến đổi. Người Trung Quốc nói “Ngũ đạt đạo”, đạt là thông đạt, đạo là Ngũ luân. Ngũ luân là vợ – chồng, cha – con, anh– em, vua – tôi và bạn bè. Đây là năm mối quan hệ giữa người với người và cũng là pháp tắc rất tự nhiên. Hiểu rõ về các mối quan hệ này gọi là đạt đạo. Hiểu được rồi tùy thuận đại đạo thì gọi là tận nghĩa vụ. Nghĩa vụ là tự nhiên “cho đi” mà không điều kiện. Phụ từ tử hiếu, anh nhường em kính phải tận nghĩa vụ thì xã hội mới trật tự. Giống như bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, 24 tiết khí có thứ tự. Các hành tinh di chuyển trong không gian cũng có thứ tự vậy, ví như không có thứ tự thì loạn rồi. Từ đó cho thấy, đạo là trật tự vĩnh hằng không biến đổi, thứ tự này là tự nhiên, không phải do con người tạo ra.

Mười thiện nghiệp là thường đạo, là đại đạo căn bản, là đại đạo mà trời người và Thánh nhân tam thừa cùng đồng hành. Đi ngược đại đạo ắt gặp tai họa. Đây là đạo lý nhất định. Tai họa chính là ba đường ác, đọa lạc ba đường ác rồi thì dù hối hận cũng không kịp. Mà Phật, Bồ tát đại từ đại bi, chúng sanh đọa ba đường ác các Ngài cũng không từ bỏ, nêni Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh đều có chư Phật, Bồ tát ở đó giáo hóa chúng sanh. chúng sanh nơi ác đạo nghiệp chướng quá nặng, tu hành có khó khăn nhất định, không thuận lợi như cõi người, trời, nên họ muốn quay đầu cũng không dễ. Thế nhưng chư Phật, Bồ tát từ bi vô tận vẫn không từ bỏ chúng sanh, vẫn mong giúp họ tiêu tai nghiệp chướng.

Giúp thế nào? Trong Kinh Địa Tạng chúng ta thấy rất rõ ràng, trước tiên là giúp họ có lại được thân người, thoát ly ba đường ác, nhưng được thân người rồi lại mê hoặc thì sẽ quay lại ác đạo rất nhanh. Được thân người phải thành tựu ngay đời này, vĩnh viễn không đọa ba đường ác, việc này quá khó. Chúng ta lấy mình ra làm ví dụ thử, vì đâu tập khí của ta lại nặng như vậy? Vì tàn dư trong ba đường ác vẫn chưa được sửa. Tập khí này nếu không sửa, sau khi chết lại rất nhanh quay về ba đường ác. Như Địa Tạng Bộ Tát có nói, không hề dễ giúp chúng ta lên cõi người, chưa được mấy ngày ta lại quay lại rồi.

Một ngày cõi Ngạ quỷ là một tháng ở nhân gian, nếu từ cõi Ngạ quỷ hồi phục được thân người, sống đến 100 tuổi, sau khi chết lại quay lại cõi Ngạ quỷ tính ra chỉ có mấy ngày. Đây là sự chênh lệch thời gian rất lớn! Mà sự chênh lệch thời gian ở Địa ngục lại càng lớn, một ngày ở Địa ngục bằng hai ngàn bảy trăm năm ở nhân gian. Giả sử chúng ta sống được một trăm năm lại quay về địa ngục thì giống như đi chưa đến một giờ đồng hồ rồi quay lại. Vậy mới biết thoát ly ba đường ác quả thật rất khó.

Phật lấy hình ảnh “Đầu chìm đầu nổi” làm ví dụ. Ví dụ này rất đáng suy ngẫm. Chỉ cần còn trong lục đạo thì ba đường ác chắc chắn là quê nhà, đến tam thiện đạo cũng như ra ngoài du lịch, thời gian ngắn liền phải trở về. Ở trong cõi ác tức là “đầu chìm”, chìm đắm dưới nước. Sanh ba đường thiện là “đầu nổi”

nhưng chỉ là thỉnh thoảng nổi lên hít một hơi không khí tươi mát thôi. Phật lấy hình ảnh ấy để hình dung chân tướng sáu cõ, nên nói tóm lại chúng sanh trong sáu cõi là“kẻ đáng thương”. Tập khí của chúng sanh trong sáu cõi rất nặng, thích truy cầu hưởng thụ ngũ dục lục trần tài, sắc, danh, thực, thùy. Đây là quan niệm tuyệt đối sai lầm. Quan niệm này vốn có từ lâu, là từ vô lượng kiếp huân tập mà thành. Đức Phật khổ công nhọc sức khuyên chúng ta dừng lại vì những ý nghĩ, vìnhững tư tưởng cách nhìn này đều là sai lầm. Đời sống vật chất quá phong phú thì không muốn xa lìa. Những điều Phật pháp dạy ta, mục đích cuối cùng là lìa khổ được vui, cho nên Phật đề xướng khổ hạnh. Nhưng Phật dạy chúng ta lìa khổ được vui, tại sao Đức Phật phải tu khổ hạnh, tan thán khổ hạnh ? Vì “lìa khổ được vui” của Phật dạy không phải với cái vui của trời người của lục đạo, mà là cái an vui của thế giới Tây phương Cực lạc, là cái an vui của thế giới Hoa Tạng. Nếu chúng ta tham luyến cái vui lục đạo, cái vui trong mười pháp giới thì vĩnh viễn không thể chứng được nhất chân pháp giới. Cái an vui của nhất chân pháp giới là niềm vui thật (chân lạc), không thoái chuyển, không biến chất; còn cái vui trong lục đạo vô cùng dễ biến chấti, gọi là “lạc cực sanh bi”. Chứng đắc A La Hán là tiểu quả, là cái vui nhỏ. Thoát khỏi luân hồi lục đạo đến Tứ thánh pháp giới gọi là tiểu quả. Đại sư Thiên Thai gọi là “Tương tự tức” là cái vui tương tự (tương tự lạc), không phải là chân lạc (vĩnh hằng, không biến, không mất gọi là chân). Chân lạc nhất định phải vượt ra mười pháp giới. Thế nên Phật tán thán khổ hạnh là vì vậy. Khổ hạnh khiến chúng ta không còn lưu luyến Tam đồ Lục đạo. Ví như chúng ta gặp duyên thù thắng, niệm Phật cầu sanh Tịnh độ, đời này mới có thành tựu, nhưng tâm niệm của chúng ta không buông xả thú vui của ngũ dục trong lục đạo thì không thể vãng sanh, vậy là bỏ lỡ cơ hội tốt của đời này.

Cho nên, trong cuộc sống thường ngày, chúng ta phải học tập “Chỉ Quán”, phải dừng lại mọi ý nghĩ tham muốn thọ dụng, hiểu rõ tất cả pháp thế xuất thế gian. Buổi đầu học Phật, tôi thỉnh giáo Đại sư Chương Gia phương pháp thiện xảo nhất để vào cửa Phật. Ngài dạy tôi rằng: “Nhìn cho thấu, buông cho được”. Đây chính là chỉ quán. Nhìn thấu là quán, buông bỏ là chỉ. Nhìn thấu là phải quán sát tỉ mỉ chân tướng sự thật, mà điều quan trọng của chân tướng sự thật là nhìn nhân quả. Nhân quả bày ra trước mặt, chúng ta từ quả báothì thấy được được nhân hành của nó, từ nhân hành có thể thấy ra quả báo, vậy là đã rõ ràng rồi. Hết thảy đều thấy rõ ràng vậy thì chúng ta tự nhiên buông bỏ, buông không được là do còn chưa thấy rõ ràng. Hai điều này ý nghĩa vô cùng rộng, xuyên suốt toàn bộ Phật pháp và là tổng cương lĩnh tu hành Phật pháp.

“Kiết sử” là đại danh từ của phiền não. “Nhất thiết kiết sử”

chính là Kiến tư phiền não, Trần sa phiền não và Vô minh phiền não mà Phật Pháp thường nói đến. Làm sao để đoạn phiền não? Phương pháp chỉ quán có thể đoạn trừ phiền não. Chỉ là định, đem tâm an trụ một chỗ. An trụ ở đâu? Điều này không có nhất định, vì các pháp môn khác nhau, nhưng “An trụ nhất xứ” (an trụ một chỗ ) là nguyên tắc xuyên suốt, là không biến đổi. “Chế tâm nhất xứ, vô sự bất biện” (chế ngự tâm lại một chỗ, thì không việc gì không thành ) cũng là ý này.

Phàm phu vọng niệm rất nhiều, tâm viên ý mã (tâm ví con vượn, ý ví như con ngựa) nên tâm không dừng lại được. Tịnh tông dạy chúng ta an trụ trong Phật hiệu. Thực ra phương pháp chế tâm của Tịnh Tông rất nhiều nhưng đại khái chia thành 4 loại phương pháp niệm Phật gồm: Quán Tưởng niệm Phật, Thật Tướng niệm Phật, Quán Tượng niệm Phật và Trì danh niệm Phật. Bốn loại này mỗi một loại lại phân thành nhiều nhánh nhỏ hơn. Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật dạy có 16 loại phương pháp, gọi là “Thập lục quán”. Chúng ta tu bất kỳ một pháp quán nào đều có thể chế tâm một chỗ, đều định được tâm; nói cách khác, là đều có thể đoạn phiền não.

Trì danh niệm Phật là quán thứ 16, cũng là pháp cuối cùng của Thập lục quán. Đây là một pháp môn đặc biệt. Trong cách giảng Kinh thuyết pháp Phật Thích Ca Mâu Ni có một nguyên tắc đó là điều tốt nhất để ở sau cùng, giống như hát kịch vậy, tiết mục hay nhất nhất định phải để sau cùng. Nguyên tắc này tương ứng với pháp thế gian, có thể thấy được Phật pháp không xa rời pháp thế gian. Ví dụ như trong Hội Lăng Nghiêm hai mươi lăm viên thông, theo thứ tự lục căn, lục trần, lục thức thì “Quán Thế Âm Bồ Tát nhĩ căn viên thông” nên xếp ở vị trí thứ 2 nhưng Đức Phật đã xếp vào vị trí cuối cùng vì đây là pháp môn đặc biệt.

“Chế ngự tâm lại một chỗ ” là đem tâm dừng ở chỗ nào? Dừng ở danh hiệu Phật, danh hiệu Phật chỉ có 4 chữ. Chúng ta thấy trong Trúc Song Tùy Bút, có người hỏi Đại sư Liên Trì rằng: “Đại sư dạy người khác niệm Phật bằng cách nào?”, Đại sư trả lời: “Tôi dạy người khác niệm sáu chữ Nam Mô A Di Đà Phật”. Người đó lại hỏi: “Vậy còn bản thân Đại sư thì niệm thế nào?”, Đại sư trả lời: “Bản thân tôi niệm bốn chữ A Di Đà Phật”. Người đó hỏi tiếp: “Tại sao lại như vậy?”, Đại sư đáp: “Vì tôi quyết tâm đời này nhất định phải sanh Tịnh độ cho nên tôi chấp trì danh hiệu Phật, đây là Kinh A Di Đà dạy danh hiệu chỉ có bốn chữ. Thế nhưng khi dạy người khác, vì họ chưa phát tâm cầu sanh Tịnh độ nên tôi dạy họ niệm sáu chữ, thêm vào hai chữ “Nam Mô”. Nam Mô tiếng Phạn nghĩa là quy y, cung kính tức quy y Phật A Di Đà, cung kính Phật A Di Đà. Từ đó có thể thấy, người thật sự hạ quyết tâm sanh Tịnh độ thì không cần lời khách sáo nữa, có thể lược bớt, niệm sáu chữ chi bằng niệm bốn chữ, càng đơn giản càng đắc lực. Đạo lý là ở chỗ này.

Tâm dừng trong câu Phật hiệu A Di Đà Phật thì quả nhiên tâm không động, phiền não tự nhiên đoạn, không khởi hiện hành. Niệm niệm trong tâm đều là A Di Đà Phật tức là “Tịnh niệm tương tục”. Niệm A Di Đà Phật là “tịnh niệm”, một câu tiếp nối một câu không đoạn là “tương tục”; còn như niệm bị đứt đoạn thì vọng niệm, tạp niệm lại sanh. Có thể nói đây là một phương pháp thù thắng nhất trong tất cả pháp môn tu hành, vì đơn giản, dễ dàng ,chắc chắn, và có thể nhanh thành tựu. Cho nên, phiền não không cần đoạn, chỉ cần đặt tâm an trụ trong câu danh hiệu A Di Đà Phật, phiền não tự nhiên từ từ liền đoạn.

Tất cả pháp thế gian đều là giả, không điều gì là thật. Kinh Kim Cang kết luận bằng lời dạy “Tất cả pháp hữu vi đều như mộng, huyễn, bọt, bóng”. Chúng ta phải niệm nhiều và suy nghĩ nhiều một chút. Câu dạy ấy hoàn toàn chân thật. Mộng, ảo, bọt, bóng thời gian tồn tại vô cùng ngắn ngủi, “như sương, như sấm lóe” vậy; nếu ta để vào tâm những pháp hư huyển ngắn ngủi này thì đến cuối cùng chỉ còn là một bãi trống không. Đức Phật thường dạy rằng tài sản của ta ở thế gian này không cách nào mang theo được, người vật mà ta yêu mến cũng không mang theo được, ngay cả người thân của ta cũng không thể mang theo.

Người Trung Quốc dùng từ “luân lý” còn Phật pháp dùng từ “Pháp quyến thuộc”, cách dùng này viên mãn sâu sắc hơn so với Nho giáo. Sở dĩ chúng ta thành người một nhà cũng vì không ngoài bốn loại duyên gồm là báo ân, báo oán, trả nợ và đòi nợ. Không có bốn loại duyên thì không phải là người một nhà. Kể cả đoàn thể chùa chiền của người xuất gia, tứ chúng đồng tu ở cùng với nhau cũng vì bốn loại duyên này. Thông qua giáo hóa của Đức Phật, bốn loại duyên này đều biến duyên thiện ác thành Pháp duyên. Chúng ta hiểu rõ rồi thì đối với việc ân oán của thế gian này nên xóa sạch hết , không đặt chúng vào tâm, ân đức thiện hạnh có thể để vào tâm còn như oan nghiệp, tội hành thì xóa bỏ hết. Có vậy người với người mới cùng chung sống hòa thuận, mọi người cùng nhau nỗ lực tu học Phật pháp, không tạo ra luân hồi lục đạo, đồng tâm đồng đức cầu sanh Tịnh độ. Cộng tu như vậy là như pháp, mới thật là một tăng đoàn hòa hợp, kiến hòa đồng giải, giới hòa đồng tu.

Chúng ta tu hành phương pháp giống nhau, đó là đều thực hành phương pháp trì danh hiệu Phật, mỗi niệm đều tu mười thiện nghiệp thì ấy chính là “Giới hòa đồng tu”. Thế gian hư vọng không đáng lưu luyến, đồng tâm đồng đức cầu sanh Tịnh độ thì đây là “Kiến hòa đồng giải”. Cứ trên cơ sở này tổ chức tăng đoàn cùng tu thì lý nào lại không thành tựu. Phương pháp này đầy đủ chỉ quán, không nên để vào tâm tất cả pháp thế xuất thế gian khác, mỗi niệm chỉ quán đầy đủ, mỗi niệm ly ác tu thiện, niệm Phật như vậy cầu sanh Tịnh độ mới có thể chắc chắn, mới không bỏ lỡ.

Cổ đức nói,nếu dùng phương tiện môn đã tu mà nói , “Chỉ” thuộc về không môn, tức Chân như môn, vì nó lìa tất cả tướng. “Quán” thuộc hữu môn, tức Sanh diệt môn, nó là đối với tất cả các pháp hữu vimà phát lý giải thù thắng, cũng chính là nói quán là trí huệ, mà trí huệ có thể thông đạt tất cả pháp thế xuất thế gian. Đại Kinh dạy “Lìa tất cả tướng tức là tất cả pháp”. Lìa tất cả tướng là chỉ, tức tất cả pháp là quán. Theo thứ tự tu hành mà nói, chỉ (hay định) phải được xếp phía trước vì chỉ có thể chế phục phiền não; đoạn phiền não phải quán. Trước là tu chỉ, sau mới tu quán, Quán có thể thấy rõ chân tướng phiền não, có thể chuyển phiền não thành Bồ đề. Nhưng khi công phu đạt đến thuần thục, so với sơ học thì sẽ khác nhau, người sơ cơ tu học thì phải theo thứ tự trước sau, còn với người có công phu thuần thục thì trong chỉ có quán, trong quán có chỉ, chỉ quán không phải là hai.

Tu học Phật Pháp Đại thừa, bất luận theo pháp môn nào, nhất định phải hiểu được nhất môn thâm nhập. Nhất môn thâm nhập là chỉ, buông bỏ hết thảy pháp thế xuất thế chính là là chỉ. Công phu tập trung vào một môn thì một môn này chính là quán. Buông bỏ vạn duyên là chỉ, cho nên nhất môn thâm nhập là chỉ quán cùng vận hành. Phải dùng tâm thái gì đi tu học? “Chí thành cảm thông”. Chí thành là nhân, cảm thông là quả. Nói cách khác, phải dùng tâm chân thành nhất môn thâm nhập mới có thể khai ngộ chứng quả.

Hình dạng của “Cảm thông” là thế nào? Thông là thông đạt, pháp thế xuất thế gian tuy không học mà thông đạt, thì đấy chính là hình dạng của cảm thông. Cảm thông cũng có thứ bậc nông sâu khác biệt, có tiểu ngộ, có đại ngộ, có triệt ngộ. Đại sư Ấn Quang nói “Một phần thành kính thì một phần lợi ích” thì đây là tiểu cảm thông , còn “Thập phần thành kính thì được thập phần lợi ích” là đại cảm thông. Từ đó mà thấy năng lực cảm thông lớn hay nhỏ là tỉ lệ thuận với tâm thành kính của chúng ta. Tâm thành kính đó nhìn từ chỗ nào? Là từ mười thiện nghiệp , quả thật đoạn mười ác hành thập thiện chính là chí thành.

Muốn biết công phu nông sâu thì nhìn vào thành quả của việc đoạn ác tu thiện. Đối với hết thảy người, vật, việc đều lấy mười thiện nghiệp làm tiêu chuẩn, không sanh niệm mười ác;

biết vận dụng chỉ quán, khi chỉ thì nhất niệm không sanh, khi quán vạn thiện cùng theo, khởi tâm động thuần thiện đối với người, vật, việc thì lúc này đây khoảng cách với cảm thông đã không còn xa. Một hiện tượng thô thiển nhất, Tam tạng mười hai bộ kinh bày ra trước mắt chúng ta, ta đều có thể thông đạt không chướng ngại, mỗi một chữ mỗi một câu đều là vô lượng nghĩa vậy. Một câu nói trong Kinh giảng cả đời đều giảng không hết. Đây là sự thật .

Thật sự, nhất môn thâm nhập ắt sẽ có năng lực này. Mở quyển Kinh ra mà còn nhiều chướng ngại cho thấy chúng ta không “thông”, cũng không “nhập”. “Nhập” chưa có thì “Thâm” càng không cần phải nói, cho nên bí quyết tu hành Phật pháp chính là “Nhất môn thâm nhập”. Chúng ta thường nêu ví dụ, Phật pháp như quả cầu tròn, quả cầu thì có tâm tròn, tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn giống như một điểm bất kỳ trên mặt quả cầu, bất kỳ điểm nào cũng đều thông đạt với tâm tròn của quả cầu, nên chỉ cần đạt đến tâm tròn tức đã thông đạt toàn bộ. Không đạt đến tâm tròn thì không thông đạt, chúng ta chỉ biết một môn, không biết môn thứ hai.

Chúng ta cũng rất muốn thông đạt nhưng sao không thông đạt được? Vì còn nghiệp chướng, nghiệp chướng tiêu trừ tự ắt sẽ thông. Nghiệp chướng là gì? Kiến tư phiền não, trần sa phiền não, vô minh phiền não thảy đều là nghiệp chướng và nghiệp chướng ấy có gốc rễ rồi. Chúng ta phải tìm cho ra gốc rễ ấy, rồi gốc rễ đó mà tu thì rất nhanh. Gốc rễ ấy chính là tâm, tức là khởi tâm động niệm. Khởi tâm động niệm còn có góc rễ, đó là tự tư tự lợi. Cho nên nếu không thể buông bỏ tự tư tự lợi thì xem như ngay cửa đầu tiên đã không phá được.

Tự tư tự lợi trong Kinh Kim Cang gọi là “Ngã tướng”,“Ngã kiến” “Ngã chấp”. Kinh Kim Cang dạy: “nếu Bồ tát có ngã tướng, nhân tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng thì đã không phải là Bồ tát”. Theo lẽ thường mà nói, “không phải là Bồ tát” chính là pháp thân Bồ tát vậy. Vì cách nhìn của ta không cao như vậy “không phải là Bồ tát” nên hiểu là không phải quả vị Bồ tát sơ tín của Viên giáo. Như vậy mới thật sự phù hợp nghĩa Kinh. Bồ tát sơ tín vị đã phá 88 phẩm kiến hoặc trong Tam giới rồi, tức đều buông bỏ thân kiến, biên kiến, giới thủ kiến, kiến thủ kiến, tà kiến rồi, trong Tiểu thừa tương đương sơ quả Tu Đà Hoàn. Bồ tát như vậy mới thật sự nhập môn. Cửa khó đầu tiên phá được rồi về sau tu hành liền thuận buồm xuôi gió.

Bất luận tại gia hay xuất gia thiện căn của mỗi người đều sâu dày nhưng từ vô lượng kiếp tới nay đời đời kiếp kiếp tu hành nhưng chưa đột phá, nên vẫn là phàm phu sanh tử. Nếu chứng Tiểu thừa sơ quả, quả vị Bồ tát sơ tín của Viên giáo Đại thừa thì người này là Thánh nhân. Tiểu thừa sơ quả đã siêu phàm nhập thánh, tuy chưa ra khỏi Tam giới nhưng chắc chắn không đọa ba đường ác. Tiểu thừa bắt đầu chứng Tu Đà Hoàn trải qua bảy lần qua lại cõi trời và nhân gian thì chứng quả A La Hán. Bồ tát Đại thừa gặp duyên thù thắng thì một đời có thể thoát luân hồi lục đạo. Ý nghĩa đích thật Kinh Kim Cang là ở chỗ này, nói “Pháp thân Bồ tát” là quá cao, chúng ta khó với tới, cũng khó đề khởi tâm cảnh giác; còn nói quả vị Bồ tát sơ tín thì khoảng cách rất gần với chúng ta, vừa bước đã có thể nhập môn rồi. Nên không thể phá trừ “Ngã kiến” cuối cùng vẫn luẩn quẩn trong luân hồi lục đạo.

Chúng ta đời đời kiếp kiếp bị những “tự tư tự lợi”, vọng tưởng, chấp trước theo hại, vậy phải làm thế nào để phá cửa này? Nhất định phải phá sạch ngã, ngã sở, cũng chính là buông bỏ. Trước kia Đại sư Chương Gia dạy tôi trước tiên ra tay bắt đầu từ“ ngã sở”. Ngã sở là cái mà ta có, những vật ngoài thân, là cái phải buông bỏ trước tiên. Chúng ta hãy thường nghĩ đến lời Phật dạy “Vạn ban tương bất khứ, duy hữu nghiệp tùy thân” (tức là “Không mang theo được gì, chỉ có nghiệp theo mình). “Tương bất khứ” nghĩa là không thể mang theo, những thứ không thể mang theo thì phải buông xả. Nhà cửa của ta, của cải của ta, địa vị của ta, danh tiếng lợi dưỡng của ta, chết rồi không thứ gì có thể mang theo. Quyến thuộc của ta, con cái của ta, con cháu của ta, cả thảy đều không mang theo được. Không mang theo được thì buông xả, buông xả không có nghĩa là vô trách nhiệm. Chúng ta vẫn phải có trách nhiệm, cố gắng dạy dỗ con cháu nhưng không chấp trước tình cảm trong tâm mà phải để tâm thanh tịnh, biến thân tình thành trí huệ chân thật, chuyển tình cảm thành lý trí, trong tâm không mảy may vướng bận, giống Phật, Bồ tát rồi. Cứ bắt đầu từ chỗ này mà thực hành vậy. Sau đó tiến thêm một bước, xả bỏ luôn cả “Ngã”, thân này không thể mang theo, thân này không phải là ta, thân này cũng là “Ngã sở”. Thường xuyên quán tưởng như vậy tự ắt thường sinh trí huệ. “Ngã” và “Ngã sở” đều buông bỏ hết thảy, chấp trươc cũng không còn, có vậy mới có thể nhập môn.

Vào cửa Đại thừa là quả vị Bồ tát sơ tín, vào cửa Tiểu thừa là sơ quả Tu Đà Hoàn. Nếu chúng ta không thể buông xả, vĩnh viễn không khế nhập cảnh giới, vĩnh viễn làm phàm phu. Cả đời học Phật, mà theo cách nói của Đại sư Thiên Thai là “danh tự vị trung nhân” tức hữu danh vô thực, vẫn còn tâm luân hồi tạo nghiệp luân hồi. Trong lục đạo, nhân thiện thì cảm quả báo ba đường thiện, nhân ác cảm quả báo ba đường ác, không ra khỏi luân hồi lục đạo, không mảy may thành tựu. Ra khỏi luân hồi lục đạo đến pháp giới Tứ thánh mới tính là Tiểu quả. Thinh Văn, Duyên Giác, Bồ tát, Phật của mưới pháp giới là Tiểu quả.

Lìa khổ được vui, lìa khổ Tam giới, đắc cái vui pháp giới Tứ thánh, cái vui này không phải cứu cánh nên phải nâng lên cao thêm. Từ Tương tợ vị nâng lên Phần chứng vị thì mới coi là thật sự thành tựu, chứng đắc đại quả, đến quả vị Như Lai chính là quả vị cứu cánh viên mãn. Nếu không ngừng nâng cao thêm, không ngừng buông bỏ thì buông bỏ chính là nâng cao thêm, nhìn thấu giúp buông bỏ, buông bỏ giúp nhìn thấu. Cho nên, trước hết là chúng ta phải chế phục phiền não, tiếp sau mới đoạn phiền não.

Ý nghĩa của “Chỉ Quán” sâu xa vô bờ. Kinh điển nói “Pháp tánh tịch nhiên là chỉ, pháp tánh thường chiếu là quán”, “Tịch mà thường chiếu, chiếu mà thường tịch”. Từ đó cho thấy, chỉ với quán chỉ là một. “Chiếu mà thường tịch” thì quán tức là chỉ. “Tịch mà thường chiếu” thì chỉ tức là quán. Chỉ quán là nhất thể có hai mặt của công phu tu hành. Đại sư Tăng Triệu nói “Buộc tâm ở duyên gọi là chỉ, phân biệt rõ ràng gọi là quán”, lấy mười thiện nghiệp mà nói thì duyên chính là mười điều thiện, niệm niệm không lìa mười thiện là chỉ, còn Nho giáo gọi là “chỉ ư chí thiện”.

Sách Đại Học có câu: “Đại học chi đạo, tại minh minh đức, tại thân dân, tại chỉ ư chí thiện”. Đây là tổng cương lĩnh đạo lớn của Khổng Mạnh. Một đời các vị ấy tự thực hành giáo hóa người khác không lìa nguyên tắc này. “Minh minh đức” là quán;

“thân dân”,“chỉ ư chí thiện” là chỉ. Vậy nên mới có câu “Tri chỉ nhi hậu hữu định” , “định” là tâm thanh tịnh hiện tiền, cảnh giới thiền định hiện tiền. Vì sao tâm ta lại loạn vậy? Sao lại không thể định được? Vì chúng ta không biết dừng và cũng không biết dừng ở đâu. Trí giả Nho giáo có định công, dù học chưa tiếp xúc cũng chưa từng học thiền định. Vậy định công ấy từ đâu mà có?

Vì họ biết dừng, biết chỉ ư chí thiện. “Chí thiện” chính là “minh minh đức”. “Minh minh đức” của Nho giáo và “minh tâm kiến tánh” của Phật giáo vô cùng giống nhau.

Chúng ta tu học nên dừng ở chỗ nào? Thông thường đồng tu đều nói nên dừng ở thánh hiệu A Di Đà, nói vậy có sai không? Không sai nhưng chưa viên mãn, vì chúng ta chưa thông hiểu rõ ràng danh hiệu A Di Đà. Nếu chúng ta thông hiểu thấu triệt danh hiệu A Di Đà rồi thì dừng lại ở danh hiệu A Di Đà mới là đại viên mãn. Phật A Di Đà có 48 đại nguyện, danh hiệu A Di Đà là nguyện thứ 18 trong 48 nguyện, nguyện thứ 18 bao hàm rất viên mãn 47 nguyện khác, thiếu một nguyện thì nguyện thứ 18 không viên mãn. Vậy nền tảng của 48 nguyện gì? Là Kinh Đại thừa Vô Lượng Thọ. Nói cách khác, rời Kinh Vô Lượng Thọ thì 48 nguyện thành trống rỗng. Kết cấu của toàn bộ kinh Vô Lượng Thọ ở đâu? Ở Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm. Nhờ đó ta mới biết được công đức của câu danh hiệu này là bất khả tư nghị. Danh hiệu một câu này bao gồm tấ cả thiện pháp của pháp thế xuất thế gian ở trong đó, nên tôi mới nói chúng ta chấp trì danh hiệu không viên mãn. Đạo lý là ở chỗ này.

Chấp trì danh hiệu ở mức thấp nhất là ta phải vận dụng thực tiễn đoạn mười ác nghiệp tu mười thiện nghiệp, có vậy niệm Phật mới sanh tác dụng; bằng như không đoạn ác tu thiện thì niệm Phật cũng như không, như lời xưa nói “rát họng đau cổ cũng uổng công”. Tại sao có người niệm Phật hiệu quả, có người niệm Phật cả đời mà vẫn phải lưu chuyển theo nghiệp? Mấu chốt ở “biết” với “không biết”. “Biết”, nói thật ra rất đơn giản, là hoàn toàn dùng mười thiện mà đối nhân tiếp vật, cố gắng tu mười thiện, đoạn mười ác thì niệm một câu danh hiệu khẳng định vãng sanh. Trong Kinh Vô Lượng Thọ, Thế Tôn tán thán Đức Phật A Di Đà là “quang trung cực tôn, Phật trung chi vương” nên có thể nói Phật A Di Đà là người đại thiện đứng đầu thế xuất thế gian. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni tán thán như vậy nhưng thực tế Ngài đại diện cho mười phương tất cả chư Phật cùng tán thán. Tâm hạnh chúng ta không thiện sao tương ứng với Phật A Di Đà được? Chúng ta niệm một câu “A Di Đà Phật” nhưng không tương ứng, nên niệm không hiệu quả, những người niệm có hiệu quả, nếu ta quán sát tỉ mỉ thì ấy là người có tâm địa, hành vi lương thiện. Như thế mới có thể vãng sanh.

Niệm Phật thật sự có công phu không, một phút cuối cùng là hoàn toàn hiển lộ ra hết. Chúng ta sống ở thế gian dùng đủ cách tinh vi để che lấp nhằm dối người gạt đời, mọi người cứ thế gọi ta là người thiện. Chúng ta tuy có tiếng tốt, nhưng chưa chắc đã là thật. Phải xem lúc lìa đời chúng ta trải qua thế nào, phút cuối cùng này đâu thể dối người, thật sự có công phu hay không là xem ở chỗ này. Chúng ta ra đi rất tự tại, rất tự nhiên tức chúng ta có công phu thật, còn như lúc lìa đời chúng ta ra đi có bệnh khổ thì chúng ta là giả. Do đó, bất luận xuất gia hay tại gia công phu tu hành thì đến phút cuối cùng hoàn toàn hiển lộ ra. Một đời có thể che đậy người, đến giờ phút cuối cũng không thể lừa người.

Cho nên tu hành nhất định như lý như pháp. Về lý thì “pháp tánh tịch nhiên”, “pháp tánh thường chiếu”, hai câu này đều nói rõ tự tánh của chúng ta. “Pháp tánh” là tự tánh của chúng ta, trí huệ đầy đủ viên mãn. “Thường chiếu” là trí huệ, tự tánh vốn có đủ trí huệ bát nhã. Tịch nhiên vốn định, như Kinh

Lăng Nghiêm dạy “Thủ Lăng Nghiêm đại định” đây là Tánh định, không phải do tu mà có, tự tánh vốn như vậy. Đây là chân lý. Tự tánh vốn định nhưng hiện nay tại sao không định vậy? Vì hiện nay cái làm chủ chúng ta không phải là tự tánh mà là tâm vọng tưởng, tâm phân biệt, chấp trước. Vọng tâm là vô minh, mà vô minh chính là hồ đồ, không hiểu được chân tướng sự thật. Vọng tưởng, phân biệt, chấp trước là phiền não, chấp trước là kiến tư phiền não, phân biệt là trần sa phiền não, vọng tưởng là vô minh phiền não.

Phật dạy chúng ta, phiền não là hư vọng, trong pháp tánh không có phiền não. Phật nhìn chúng sanh là nhìn vào bản tánh của tất cả chúng sanh, nên Phật tôn trọng tất cả chúng sanh, vì bản tánh chúng sanh và Phật không hai không khác. Kinh Lăng Nghiêm, Kinh Viên Giác đều dạy: “Tất cả chúng sanh vốn dĩ thành Phật”. Vậy chúng sanh hiện có phải là Phật không? Trong mắt Đức Phật, chúng sanh là Phật, xác thực là Phật, một chút cũng không giả. Từ đâu Đức Phật lại thấy vậy? Từ căn tánh lục căn vì căn tánh lục căn là thật, còn hiện nay chúng ta biến thành hình dạng như vậy là vì lục thức biến ra. Thức là giả, tánh là thật. Thật thì vĩnh hằng bất biến, vĩnh hằng bất diệt. Luận Trung Quán dạy “Bát bất” để hình dung chân tánh “không dơ, không sạch, không thường, không đoạn, không một, không khác, không đến và không đi”. Đây là chân tánh, là điều chúng sanh ai ai cũng đầy đủ. Đây chính là điều chúng ta phải hồi phục lại.

Làm sao hồi phục lại? Phật dạy chúng ta phải dùng chân tánh không được dùng vọng thức. Chúng ta học được công phu này và chuyển biến được nó thì chúng ta là thượng thượng thiện căn, chúng ta là người viên đốn căn , không cần phải trải qua nhiều tầng thứ, một đời liền có thể chứng đắc pháp thân Đại sĩ.

Đạo lý và phương pháp này Thế Tôn đã dạy rõ trong Kinh Lăng Nghiêm. Cũng trong Lăng Nghiêm Kinh Chánh Mạch, pháp sư Giao Quang trong bài tự có một câu chuyện thế này: Thọ mạng của Ngài đến rồi, Phật A Di Đà đến tiếp dẫn Ngài vãng sanh,

Ngài nói với Phật A Di Đà rằng, từ xưa đến nay khi Kinh Lăng Nghiêm truyền vào Trung Quốc, thì những chú giải trong Kinh đều chưa thật sự làm hiển lộ ý nghĩa của Phật Đà, nên Ngài muốn làm lại phần chú giải ấy. Thế là Ngài xin Phật A Di Đà cho phép Ngài chú giải xong bộ Kinh rồi hãy vãng sanh, Phật A Di Đà đồng ý liền đi.

Quả thực là phương pháp tu hành mà Pháp sư đưa ra khác với phương pháp của đại đức xưa. Ngài nhất định chủ trương “Xả thức dụng căn”, đây là phương pháp cao, một đời liền chuyển được ngay. Nói cách khác phương pháp này dạy chúng ta đối người, xử sự, tiếp vật trong cuộc sống thường ngày không được dùng tám thức mà phải trực tiếp dùng căn tánh. Mắt chúng ta nhìn, phải dùng tánh thấy để thấy sắc tánh; tai chúng ta nghe phải dùng tánh nghe để nghe tiếng thì lập tức liền minh tâm kiến tánh, từ quả địa phàm phu một mạch thẳng lên là Pháp thân Đại sĩ; vọng tưởng, phân biệt, chấp trước của chúng ta thảy đều không còn. Đây là ý nghĩa thật sự mà Đức Phật đã dạy trên hội Lăng Nghiêm, nhưng không mấy ai tu thành công, vì “xả thức”

mà “thức” xả không hết, “dụng căn” mà “căn” thì không biết dùng, nên không thể tu thành Pháp thân Đại sĩ.

“Tri chỉ” rất quan trọng, không chỉ chứng quả khai ngộ của xuất thế gian mà ngay cả phước báo trời, người cõi thế gian đều lấy điều này làm nền tảng. Nên nói, nếu người không “tri chỉ” pháp thế xuất thế gian đều không có thành tựu. Giả sử đời trước ta tích lũy được nhiều phước báo nên đời này, người thế gian gọi là “đắc chí”, tức có thể đạt được vinh hoa phú quý, sanh mạng thật sự hết sức ngắn ngủi, trong đời này đem phước báo tích lũy nhiều đời được đều tiêu hao hết sạch, không những bản thân sau chết đọa ác đạo, con cháu của chúng ta, theo cách nói của người thế gian là sẽ rơi vào cảnh “nhà tan cửa nát”, thậm chí con cháu đều đoạn tuyệt. Nguyên nhân do đâu? Do không“tri chỉ”. Cho nên “tri chỉ” quan trọng hơn bất cứ thứ gì là vì vậy. “Chỉ trang nghiêm cố”. “Trang nghiêm” ở đây nghĩa là tu được hoàn hảo, được như pháp, “chỉ nhất thiết ác” , đây là tiêu cực, còn tích cực là “tu nhất thiết thiện”. Phải “chỉ ác tu thiện”

mới có thể đoạn sạch tất cả phiền não. “Kiết sử” là một cách gọi khác của phiền não. Cho nên, con người nếu không “chỉ ác” hướng thiện thì tiền đồ chỉ một màu đen tối, mà tiêu chuẩn của thiện đều lấy Kinh này làm tiêu chuẩn. “Chỉ ác” là nhất định phải dừng mười điều ác tu thập điều thiện. Sau cùng, bổn Kinh đã dẫn dụng khái quát toàn bộ Phật Pháp. Toàn bộ Phật Pháp đều lấy “thập điều thiện” làm nền tảng, hay nói cách khác là lấy “đoạn ác tu thiện” làm nền tảng(chớ làm các đều ác, nên làm các việc lành). Phước báo trời người của thế gian cũng là lấy điều này làm nền tảng. Từ đó mới biết mới thấy tính quan trọng của việc này vậy.

“Chỉ” nghĩa là buông bỏ, ở địa vị phàm phu, tôi thường nói là phải buông bỏ tự tư tự lợi đây là nói khái quát. Phiền não nghiêm trọng nhất của phàm phu chúng ta ngày nay chỉ có hai điều: một là tài và hai là sắc. Không buông bỏ được hai thứ này không chỉ đạo nghiệp không thể thành tựu mà đến cả phước báo thế thế gian cũng không cách nào tích lũy được, tích lũy công đức làm không được.

Chúng ta quán sát kỹ, các Tổ sư Đại đức như Đại sư Ấn Quang, Lão Hòa Thượng Hư Vân, họ chính thực là tấm gương sáng cho chúng ta. Đại sư Ấn Quang cả đời không làm trụ trì, lãnh đạo, trước kia khi chưa có danh tiếng gì, Ngài ở Tàng Kinh Các thuộc Phổ Đà Sơn trong suốt 30 năm phục vụ, làm công việc quản thủ cho Tàng Kinh Các. Lão Pháp sư có nền tảng quốc học rất tốt. lại thêm thời gian dài ở Tàng Kinh Các lâu, như vậy thì giống như bế quan, Tâm định lại “thâm nhập Kinh tạng” và quả báo chính là “trí huệ như hải”. Sau khi rời Phổ Đà Sơn, rất nhiều nơi mời Ngài làm trụ trì, Ngài nhường lại và giới thiệu cho người khác còn bản thân chỉ là một thanh chúng trong chùa, nhưng mọi người đều vô cùng kính trọng Ngài, nghe giáo huấn của Ngài. Cả đời Ngài làm thanh chúng, không quản việc, toàn bộ cúng dường của thập phương đều làm bố thí pháp. Ngài thành lập một “Hoằng Hóa Xã” đây là nơi lưu thông Kinh Phật của hiện nay , toàn tâm toàn lực thực hành pháp bố thí và cả đời chỉ làm một việc này. Thỉnh thoảng Ngài cũng làm việc từ thiện cứu tế. Tiền cứu tế lấy từ đâu ra? Trích từ khoản in Kinh để làm từ thiện. Chúng ta có thể đọc thấy việc này trong Thượng Hải Hộ Quốc Tức Tai Pháp Hội Pháp Ngữ. Cách làm những việc này đều là giáo huấn hậu học, bất kể làm việc gì phải chuyên nhất mới gặt được thành tựu.

Tôi được thành tựu như ngày nay cũng nhờ vào phước ân của đại sư. Tôi là người cùng mạch truyền thừa với Ngài. Lão cư sĩ Lý Bỉnh Nam nhận truyền pháp của Ngài và ở Đài Trung hơn 30 năm y giáo phụng hành. Thầy Lý ở Đài Trung kiến lập Liên xã, thư viện Từ Quang, cũng đã làm không ít việc, hoàn toàn tuân theo giáo huấn của Đại sư. Tôi là truyền nhân của thầy Lý, tôi ở dưới hội của Thầy 10 năm, chân thật đắc lực vào hai câu “Nhất môn thâm nhập, chí thành cảm thông”, cả đời thọ dụng không hết, Tôi một đời này sống trong thế giới cảm ân.

Cho nên, chúng ta nhận được phước ân từ Tổ sư Ấn Quang , chúng ta phải đem đức giáo của Tổ sư truyền cho người sau, hy vọng đời đời đều có truyền nhân.

“ Quán”

Chúng ta hiểu được “chỉ”, cũng hiểu được“ quán”. là nhìn thấu, “chỉ” là buông bỏ. Chúng ta sinh trong xã hội động loạn này, nhất định học theo Tổ sư, cảnh giác cao như vậy.

Thường nghĩ ta sắp chết, bất cứ khi nào, ở đâu đều có thể chết.

Ta thử ngẫm xem, khi chết rồi, ở thế gian này ta mang theo được thứ gì? Phàm đều không mang theo được, cùng lắm là có một sự sắp xếp thỏa đáng, truyền cho đời sau, rồi đời đời lại truyền tiếp nhau, không được mảy may có tâm tham, có một chút tâm tham là sai rồi. Khi xưa giảng Kinh, tôi cũng đã nói qua nhiều lần. Trước 40 tuổi phải dụng công nỗ lực học tập, dù xuất gia rồi, người xuất gia thì chỉ có hai việc: một là hoằng pháp và một là hộ pháp. Người có thiên phận, có khả năng thì học giảng Kinh.

Người học giảng Kinh cả một đời làm thanh chúng; không đảm nhiệm bất kỳ chấp sự gì trong đạo tràng, chỉ chuyên tâm vào Kinh giáo để giáo hóa chúng sanh. Thứ hai là người không có điều kiện giảng kinh thì phát tâm hộ pháp, đảm đang chấp sự thường trụ, làm nội hộ, hiệp trợ đồng tu giảng Kinh. Hoằng pháp và hộ pháp chỉ là một thể. Tôi lấy ví dụ như cái đồng hồ vậy, người hoằng pháp là cây kim trên mặt đồng hồ, người hộ pháp là máy móc bên trong, thiếu một trong hai thứ ấy thì đồng hồ không thể hoạt động được.

Nếu người hoằng pháp đố kỵ người hộ pháp, người hộ pháp đố kỵ người hoằng pháp thì đạo tràng này liền hỏng rồi. Bất luận là hoằng pháp hay hộ pháp thì tâm lượng đều phải lớn, “Tâm bao thái hư, lượng khắp pháp giới”. Phỉ báng hay tán thán là chuyện bên ngoài, là cách nhìn người thế gian, là quan niệm thế tục. Chúng ta là người giác ngộ, cách nhìn, cách nghĩ không giống họ. Do đó người hộ pháp nghe đại chúng tán thán người hoằng pháp thì nên hoan hỷ, không chút tâm đố kỵ, lại càng ái hộ họ, càng hộ trì họ. Người hoằng pháp nghe đại chúng tán thán trụ trì, chấp sự, cũng nhất quyết không sanh tâm đố kỵ, phải biết tất cả đại chúng hoàn toàn là một thể.

“Năng như thật tri”. “Như thật” tức là chân thật biết được.

“Chư pháp tự tánh” chính là thật tướng các pháp. Toàn bộ đều thực tiễn trong đoạn ác tu thiện. Chúng ta tự mình tu hành, giáo hóa chúng sanh thì phải bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ mười thiện nghiệp. Trước kia, tôi đã giảng không ít Kinh điển, mỗi khi bắt đầu vào bài giảng tôi đều dẫn lời lão Hòa thượng Hư Vân “Thâm tín nhân quả, đoạn ác tu thiện”. Tổ sư Đại đức Tông môn, Giáo hạ, Hiển giáo và Mật giáo cũng đều dạy chúng ta như vậy. Cho nên thâm tín nhân quả, đoạn ác tu thiện là căn bản tu học của thế xuất thế gian; chúng ta không hạ công phu ở chỗ này, thì bất luận dụng công tinh tấn thế nào rốt cuộc cũng đều rỗng không.