Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Tịnh Không
Phật Thuyết Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh Giảng Ký
- Tác giả
- Hòa Thượng Thích Tịnh Không
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
Ly sát sanh, tức đắc thành tựu thập ly não pháp (Lìa
xa sát sanh, tức được thành tựu mười pháp xa lìa phiền não)
Kinh văn: “Long Vương !Nhược ly sát sanh, tức đắc thành tựu thập ly não pháp. Hà đẳng vi thập ?Nhất, ư chư chúng sanh phổ thí vô úy. Nhị, thường ư chúng sanh khởi đại bi tâm.Tam, vĩnh đoạn nhất thiết sân Nhuế tập khí.Tứ,thân thường vô bịnh. Ngũ, thọ mạng trường viễn.Lục ,hằng vi phi nhân chi sở thủ hộ. Thất, thường vô ác mộng, tẩm giác khoái lạc. Bát, diệt trừ oán kết, chúng oán tự giải.Cửu, vô ác đạo bố. Thập, mạng chung sanh thiên. Thị vi thập. Nhược năng hồi hướng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề giả, hậu thành Phật thời, đắc Phật tùy tâm tự tại thọ mạng”. Sát sanh là tội nghiêm trọng nhất trong số các ác nghiệp. Quả báo nhận lãnh cũng là khổ nhất. Trong Kinh này chỉ nói lợi ích và mặt tốt của hành động không sát sanh. Quả báo của sát sanh là ngược lại với mười loại ly não pháp. Trước đây Ngài Ngẫu Ích Đại Sư đã giảng qua mười loại ác báo của sát sanh.
Không sát sanh có mười loại thiện báo. Tôi đem phần này cho vào phía sau của bộ Kinh này dùng để bù vào phần còn thiếu của Kinh văn. Quả thật mà nói, Kinh văn đã đầy đủ rồi, chỉ vì người đọc kinh thường không thể hội, cho nên Tổ Sư mới trợ giúp chúng ta. Phần trước kinh văn Đức Phật có dạy “Ngày đêm phải thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp, không mảy may bất thiện xen tạp”. Dẫu không có hành vi sát sanh nhưng trong ý nghĩ vẫn chưa thanh tịnh thì chính là có xen tạp. Nhất định từ trong tâm thức, ý nghĩa sát sanh phải được đoạn lìa, thế mới coi là thanh tịnh. Tiểu Thừa giới “luận sự bất luận tâm”, giống như pháp luật thế gian xử án vậy, nói đến chứng cứ thực. Phải xác thực việc giết chúng sanh thì mới định tội, nhưng nếu khởi tâm động niệm muốn giết nhưng chưa giết thì không phạm tội. Ngược lại, Đại Thừa Phật pháp thì “luận tâm bất luận sự”: miễn là trong tâm chúng ta khởi phát ý nghĩ muốn sát hại thì tội này liền thành lập. Từ đó có thể thấy, thiện của Tiểu Thừa có xen tạp bất thiện; thiện pháp của Đại Thừa chắc chắn không xen tạp bất thiện. Chỉ cần có ý nghĩ bất thiện thì đã là bất thiện, đến ngay cả ý nghĩ mà còn không thiện thì làm sao hành động thiện cho được? Chúng ta phải từ chỗ này mà bồi dưỡng thiện tâm chân thật của mình.
Nhưng mà việc này rất khó, khó ở chỗ nào? Nguyên nhân thứ nhất là do chúng ta phiền não tập khí quá nặng, gặp việc không như ý, đặc biệt là việc bất lợi với mình liền nảy ý sát hại, khởi lên điều khác nữa là tâm tham, như thấy đồ mình thích ăn liền khởi tâm tham vậy. Cho nên hận nó cũng giết nó, yêu thích nó cũng giết nó. Đây là tập khí phiền não từ vô thủy kiếp đến nay, làm chúng ta không có cách gì để đoạn trừ ý nghĩ sát hại chúng sanh.
Nguyên nhân thứ hai là do không thấu hiểu chân tướng sự thật. Vấn đề này thuộc về giáo dục. Nhà Nho không giảng nghiêm khắc như Phật pháp. Nhưng trong sách Nho cũng nói “Quân tử nên xa nhà bếp, nghe tiếng con vật kêu la mà không đành tâm ăn thịt nó” hay nói cách khác là, nhà Nho tán thành Tam tịnh nhục. Tam tịnh nhục nghĩa là không dùng thịt động vật trong 3 trường hợp sau: không nhìn chứng kiến cảnh con vật bị giết, không nghe tiếng con vật kêu gào lúc bị giết, không vì mình mà con vật bị giết. Đây là thánh hiền của thế gian. Tôn giáo cũng chú ý đến vấn đề này. Kinh Cổ Lan (Qur’an) cũng có nói “tế sát súc sanh phải có thầy truyền giáo cầu nguyện chúc phúc, nếu thịt súc sanh chưa được thầy cầu nguyện chúc phúc thì không được ăn”. Những lời dạy này đều chứa trong đó lòng nhân từ, yêu thương.
Lời dạy của Phật pháp lại càng rõ ràng hơn, khuyên dạy không ăn thịt chúng sanh. Phật dạy ăn tam tịnh nhục là bất đắc dĩ, tại sao? Vì phương thức sanh hoạt của Đức Phật khi còn tại thế là khất thực. Phật pháp dạy “Từ bi vi bổn, phương tiện vi môn” (lấy từ bi làm gốc, lấy phương tiện làm gốc) quyết không làm Phật tử thêm phiền phức, quyết không phân biệt chấp trước, vậy mới là ăn tam tịnh nhục. Khi Phật giáo truyền đến Trung Quốc chế độ khất thực không được phổ biến nữa vì một vài vị Cao Tăng Đại Đức Ấn Độ đến Trung Quốc đều là do quốc gia cúng dường. Thời gian lâu dần thì Quốc Vương, Đại Thần, bá tánh thường dân cũng biết cúng dường tam bảo, còn việc ăn chay là do Lương Võ Đế đề xướng và vận động. Lương Võ Đế đọc Kinh Lăng Già, thấy trong kinh dạy “Bồ Tát từ bi, không nhẫn tâm ăn thịt chúng sanh”, Lương Võ Đế hết sức cảm động, tự mình liền không ăn thịt nữa. Ông là Đại hộ pháp trong nhà Phật, là người đã đề xướng ăn chay, nhị chúng xuất gia lập tức hưởng ứng. Cho nên Phật giáo trên toàn thế giới chỉ có Phật giáo Trung Quốc là ăn chay. Phật giáo của các quốc gia khác không ăn chay.
Ăn chay có thể đạt được vĩnh ly sát sanh. Vì sao? Người đồ tể giết hại chúng sanh là vì có người muốn ăn thịt. Nếu như không có người muốn ăn thì không có người đi giết hại. Từ đó cho thấy, tuy là ăn tam tịnh nhục nhưng tâm vẫn không thanh tịnh, nghiệp cũng không thanh tịnh; nên ăn chay chắc chắn là có lợi ích.
Lại nói đến thập ly não pháp. Chữ “não” ở đây là phiền não. Thập ly não pháp là mười phương pháp viễn ly phiền não.
Thứ nhất là “Ư chư chúng sanh phổ thí vô úy” (cho khắp chúng sanh không sợ hãi). Từ đầu đến cuối, Phật dạy chúng san vẫn không gì ngoài “Bố thí”, có thể hành bố thí chính là Bồ Tát, không thể thực hành bố thí thì là phàm phu. Trong hành pháp Bồ Tát sáu ba la mật điều đầu tiên là Bố Thí. Bố thí có ba loại: Bố thí tài, bố thí pháp và bố thí vô úy. Năm điều phía sau của lục ba la mật gồm Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định và Bát nhã đều có thể quy về bố thí. Trì giới, nhẫn nhục là bố thí vô úy. Vô úy là khiến tất cả chúng sanh thân tâm an ổn, không chút sợ hãi. Một người trì giới, chúng sanh gặp người này trong tâm rất an định, dù họ có tiền tài của báu, họ cũng không lo lắng vì người trì giới không xâm hại họ. Người nhẫn nhục, chúng ta có đắc tội với họ cũng không có gì vì họ sẽ không báo thù, không ôm hận. Những điều này thuộc về bố thí vô úy. Tinh tấn, thiền định, bát nhã thuộc về bố thí pháp. Cho nên lục độ tổng quy nạp lại chính là một câu “bố thí ba la mật”.
Không nên có ý nghĩ sát hại mà phải yêu thương, giúp đỡ tất cả chúng sanh, được như vậy thì chúng sanh mới gần gũi với chúng ta được. Lấy ví dụ như ở Trung Quốc, chim thú nhìn thấy người đều bỏ chạy, hoảng sợ là cớ vì sao? Vì người ở đó có tâm sát hại chúng sanh. Ngược lại, các công viên hoặc khu thiên nhiên ở nước ngoài có rất nhiều động vật hoang dã mà chỉ cần vừa đưa tay ra thì chúng sẽ đến gần mà không sợ người, bởi vì ở đó không ai làm hại nó. Có một năm tôi ở San Fancisco, bên cạnh có một công viên. Mỗi ngày chúng tôi đều đến công viên tản bộ, bên trong có rất nhiều bồ câu và vịt trời. Một lần nọ, tôi thấy có một con bồ câu bị người dùng dây cột lại, chúng tôi giúp nó mở sợi dây ra, nó hiểu được, đến ngày thứ hai nó dẫn lại ba con chân cũng bị cột dây như vậy đến tìm chúng tôi giúp đỡ. Rõ là nó có tánh linh, biết được chúng tôi sẽ giúp đỡ nó. Đây là bố thí vô úy.
Vì vậy, chỉ cần chúng ta vĩnh ly đoạn trừ ăn thịt, không có ý niệm tổn hại chúng sanh thì sát khí trên thân không còn nữa, sẽ chuyển thành từ quang_ tức ánh sáng của lòng từ bi. Những động vật nhỏ nhìn thấy từ quang đều thích gần gũi. Công đức này bất khả tư nghị, quả báo nhận được là khỏe mạnh, trường thọ.
Thứ hai “Thường ư chúng sanh khởi đại từ tâm”(thường vì các chúng sanh khởi tâm đại bi). Chúng ta không nhẫn tâm tổn hại chúng sanh, luôn giữ lòng thương yêu chúng sanh. Từ động vật, thực vật cho đến tất cả các sinh vật, chúng ta đều phải khởi tâm yêu thương chân thật. Trong Giới Kinh dạy rằng “Tỳ kheo thanh tịnh không giẫm cỏ dại” tức là trừ khi không còn đường nào khác, nhất thiết phải đi đường này thì mới phải bước lên cỏ xanh mà đi. Đây là Đức Phật khai duyên. Đây là ly não pháp, trưởng dưỡng tâm từ bi của mình, để mình tu học sức nhẫn nhục, tâm nhẫn nại.
Thứ ba là “Vĩnh đoạn nhất thiết sân nhuế tập khí” (nghĩa là vĩnh viễn rời xa tập khí sân nhuế), vì quả báo của sân nhuế là ở địa ngục. Người thế gian có câu “sự đời, 10 việc thì đã có 8, 9 là không như ý”, vì sao có nhiều việc không như ý như vậy? Vì trong kiếp trước lần đời này đã tạo nhiều thứ nghiệp bất thiện. Những việc mà đời này chúng ta gặp phải đều là quả báo của bản thân chứ không phải do người khác mang lại. Đó chính là tự mình làm tự mình nhận. Thật sự thấu hiểu về việc “tự làm tự chịu” thì không có ý nghĩ oán trời trách người, vì oán trời trách người đều là sân nhuế. Phải hiểu rằng dù bản thân có tâm thiện, có hành thiện nhưng vẫn còn gặp nhiều việc không như ý , người tu hành nên biết đó là nghiệp báo vô lượng kiếp trong đời quá khứ, thì nên bình tâm đón nhận, không sanh phiền não.
Thứ tư là “Thân thường vô bệnh” (nghĩa là thân không bệnh tật) và thứ năm “Thọ mạng trường viễn” (nghĩa là thọ mạng lâu dài). Đây là hai điều mà người thế gian mong cầu, bất luận là người trong hay ngoài nước, chủng tộc khác nhau, tôn giáo khác nhau, không ai không cầu sức khỏe, trường thọ. Sức khỏe trường thọ không phải Phật Bồ Tát ban cho, càng không phải thần linh ban tặng nên cầu khẩn với thần linh cũng không có tác dụng. Đó là nghiệp báo của bản thân mình, còn chư Phật Bồ Tát, thần linh chỉ có thể gia hộ chúng ta mà thôi. Gia hộ bằng cách nào? Bằng cách giáo huấn. Nếu chúng ta tiếp nhận, y theo lời dạy mà thực hành thì mới có thể chuyển nghiệp báo của mình. Ví như chúng ta có số đoản mạng, gặp nhiều tai nạn, nhiều bệnh tật thì vẫn có thể thay đổi được, thay đổi bằng cách nào? Đó là phải cố gắng nỗ lực tu thập thiện nghiệp thì có thể thay đổi được. Còn nếu như tiếp tục thuận theo tập khí phiền não, tạo tác đủ thứ bất thiện thì vận mệnh nghiệp báo không thể nào thay đổi được, không những không thay đổi được mà quả báo này càng chuyển càng tệ hơn.
Những đạo lý và chân tướng sự thật không chỉ ở trong sách cổ thánh tiên hiền thuật lại mà nếu chúng ta thường đọc lịch sử ghi chép hoặc bút ký của cổ nhân thì có thể phát hiện rất nhiều ví dụ điển hình về sự tướng quả báo tương tự như vậy. Chúng ta đọc thấy rồi thì phải nỗ lực quan sát, tư duy tỉ mỉ thì mới hiểu được rằng nhất định không thể sát sanh, dù gặp phải ác nhân sát hại chúng ta, chúng ta cũng không có ý nghĩ mảy may báo thù, càng không thể có hành vi trả thù.
Kinh Kim Cang dạy Ca Lợi Vương cắt xẻo thân thể Nhẫn Nhục Tiên Nhân, Nhẫn Nhục Tiên Nhân không có ý hận cho nên thành tựu nhẫn nhục ba la mật, thành tựu đức hạnh chân thật của mình. Tuy bị người sát hại nhưng lập tức có thể sanh thiên hưởng phước. Ngược lại nếu có ý sân hận, có suy nghĩ báo thù thì sau khi bị người sát hại lại phải nhận quả báo đi vào tam đồ. Nếu cả đời không tạo tội nghiệp nặng nhưng lúc chết có ý sân hận thì đa phần kiếp sau đầu thai thành loài rắn độc, mãnh thú. Còn nếu có thể duy trì được tâm thanh tịnh, từ bi, ít nhất cũng có thể làm Thiên Vương. Nhân gian thống khổ, trên trời an lạc.
Họ sát hại ta rồi, là lập tức đưa ra lên trời. Ta cảm ơn chưa kịp làm sao có thể hận họ? Cho nên kiết hung họa phước chỉ trong nhất niệm. Thế nên ngày thường phải bồi dưỡng thường xuyên, nếu không cảnh giới hiện tiền thì tập khí không chống lại nổi, ý hận sân lên thì đọa lạc đi xuống. Vì vậy lúc bình thường phải tu dưỡng, tạo thành thói quen, gặp phải nghịch duyên, gặp phải người ác không sanh sân hận mà vẫn luôn từ ái tiếp đãi họ.
Thứ sáu “Hằng vi phi nhân chi sở thủ hộ”(thường được phi nhân ủng hộ). “Phi nhân” là chỉ ngoài cõi người, phần lớn chỉ là quỷ thần. Ngạn ngữ Trung Quốc nói “nhân đồng thử tâm, tâm đồng thử lý” (nghĩa là “người cùng một lòng, lòng cùng một ý”). Dù là ngạ quỷ nhưng họ cũng tôn kính người có tâm thiện, không làm tổn hại, dẫu là oan gia trái chủ trong quá khứ, gặp phải người có tâm từ họ cũng cung kính như nhau, không những không gây phiền phức mà còn ủng hộ. Bởi vì chúng ta có tâm thiện hạnh thiện, họ cũng thơm lây, họ cũng được phước cho nên tâm thiện, niệm thiện hành thiện là quan trọng nhất.
Tất cả bệnh tật không ngoài ba nguyên nhân. Thứ nhất là do ăn uống sinh hoạt không điều độ, cái này thuốc có thể trợ giúp. Thứ hai là do oan gia trái chủ theo mình, ví như Ngộ Đạt Quốc Sư bị mụn ghẻ mặt người chính là thuộc loại này. Phật pháp gọi là “phi nhân”. Người thế gian gọi là bị oan quỷ nhập thân. Phàm là gặp phải loại bệnh này, đi khám bệnh uống thuốc chỉ có thể trợ giúp chút ít nhưng chắc chắn trị không khỏi, quan trọng nhất là tụng Kinh lạy sám hối để hóa giải. Như Lương Hoàng Sám, Từ Bi Tam Muội Thủy Sám đều thuộc về hòa giải, đối phương tiếp nhận hòa giải sẽ đi ngay, bệnh sẽ khỏi được.Nguyên nhân thứ ba là do nghiệp chướng. Đây không phải oan gia đối đầu mà là tự mình tạo tội nghiệp quá nhiều, thuộc về nghiệp báo, bệnh này thuốc thang không thể trị được, hòa giải cũng không được, Đức Phật dạy phải sám hối.
Phải bắt đầu sám trừ nghiệp chướng từ đâu? Sám từ trong tâm, đoạn ác tu thiện, sửa lỗi lầm, bệnh liền chuyển biến, chuyển nguy thành an. Đối với loại bệnh do hai nguyên nhân sau gây nên thì đoạn ác tu thiện vô cùng hiệu quả, đặc biệt phải có một người thật sự hiểu biết quay đầu, biết mình khởi tâm động niệm, lời nói việc làm đều sai lầm rồi, triệt để sửa đổi lỗi lầm, không những bệnh nghiệp chướng tiêu trừ mà oan gia trái chủ cũng không đến gây phiền toái.
Người thiện mỗi niệm đều vì xã hội, niệm niệm đều vì chúng sanh cho nên “phi nhân” cũng được phước. Họ không những không hại người thiện mà ngược lại còn bảo vệ người thiện. Ví dụ có người khi đang tụng Kinh, niệm Phật thì có cảm giác bên cạnh mình có “phi nhân”, thậm chí bị sởn tóc gáy. Nếu như gặp hiện tượng này thì cũng không cần lo sợ, chỉ cần lấy tâm chân thành niệm Phật, tụng Kinh hồi hướng cho họ, như vậy chính là siêu độ cho họ. Có rất nhiều quỷ thần sanh tâm hoan hỷ nghe Kinh. Chúng ta niệm Kinh cho họ nghe, họ nghe rồi sẽ giác ngộ, giống như trước đây Thiền Tông Đại Sư Huệ Năng tình cờ đi qua cửa sổ nhà người ta, trong nhà có người tụng Kinh Kim Cang, Ngài vừa nghe liền giác ngộ. Cho nên nếu chúng ta làm được vậy thì sẽ thường được thiên địa quỷ thần bảo hộ, thần hộ pháp phù hộ.
Thứ bảy là “Thường vô ác mộng, tẩm giác khoái lạc”(thường không ác mộng, thức ngủ đều an lạc) tức là ngủ nghỉ vô cùng yên ổn, không mơ ác mộng. Công phu tu hành của bản thân chúng ta đắc lực hay không, có thể dựa vào chỗ này để kiểm tra. Khi chưa học Phật thì thường thấy ác mộng, sau khi học Phật thì ác mộng ít đi tức là biểu hiện công phu của chúng ta có thành tựu rồi, công phu càng cao thêm, càng ít khi gặp ác mộng, một năm hiếm có một lần ác mộng_ như thế cũng xem như là công phu khá tốt rồi. Công phu càng thuần thục sẽ thường mơ thấy Thánh Hiền, Phật Bồ Tát, thấy cảnh giới thù thắng mà trong Kinh điển từng nhắc tới. Đây là tướng tốt. Nếu trong một tuần mơ thấy hai, ba lần ác mộng thì phải đặc biệt cảnh giác, đây là công tu khôngđủ. Phải khởi tu từ đâu? Đoạn ác tu thiện, nhất định phải nổ lực sửa chửa lỗi lầm. Đây là cách dễ nhất, thông dụng nhất để kiểm tra công phu tu hành chúng ta.
Thứ tám là “Diệt trừ oán kết, chúng oán tự giải”(diệt từ oán kết, các oán tự giải.). “Oán kết” chính là việc hiềm khích, không vui với người, thường gọi là đắc tội với người, việc đắc tội với người rất nhiều, thường hay phạm phải, đặc biệt là trong lời nói, vô tình hay cố ý mà kết oán với người. Với một người có tinh thần học hỏi, dẫu thường vấp phải chướng ngại nhưng dần dần họ sẽ học được và trở nên tốt hơn, biết phải cẩn thận, người này trong xã hội bất luận là làm gì, nghề nào cũng đều sẽ thành công. Tại sao? Vì họ được rất nhiều bạn bè giúp đỡ. Nếu không hiểu đạo lý này, đến nơi nào cũng có lỗi với người thì không được người khác giúp đỡ, bị cô lập một mình, bất kể làm ngành nghề gì cũng sẽ thất bại.
Người xuất gia cũng không ngoại lệ, có lỗi với người khác nhiều thì hộ pháp không có, nội hộ ngoại hộ đều không có thì sẽ gian nan khốn khổ. Thế nên Phật pháp thường dạy kết thiện duyên, kết pháp duyên, điều này rất quan trọng. Nhất định không kết ác duyên, ác duyên nếu đã có thì phải hóa giải.
Phương pháp hóa giải là tự mình thật sự đoạn ác tu thiện. Cho nên có câu “diệt trừ oán kết, chúng oán tự giải”, chỉ cần chúng ta thật sự quay đầu, thật sự là người thiện, được xã hội đại chúng nhìn nhận thì những oan gia trái chủ của chúng ta thấy được nghe được tâm họ cũng bình yên, ý nghĩ báo thù cũng tan đi. Đây là phương pháp hóa giải kết oán.
Thứ chín là “Vô ác đạo bố”(không sợ vào ác đạo). Bản thân có tín tâm chắc chắn tương lai không đọa ba ác đạo.
Nghiệp nhân ba đường ác mặc dù có, vì đây là vô lượng kiếp trước tạo nghiệp ác, không thể tránh khỏi nhưng nhân phải khởi hiện hành, phải có duyên mới kết thành quả, giống như một hạt giống để trong ly thủy tinh, không có đất, nước, ánh sáng, không khí, v.v.. (những thứ này tương tự như “duyên” vậy) thì không thể kết thành quả. Không có duyên thì dẫu có nhân vẫn không thể kết thành quả. Trong A Lại Da thức của mỗi chúng sinh đều có đủ nghiệp nhân của thập pháp giới, cho nên muốn có thành tựu thế nào thì phải hiểu được duyên. Ví dụ như, tôi muốn làm Phật thì phải làm cho cái duyên Phật của ta niệm niệm tăng trưởng, còn duyên với chín pháp giới khác thì khống chế nó, xa lìa nó. Như vậy cả đời này cũng xem là thành Phật rồi.
Cái duyên làm Phật quan trọng nhất là phải niệm Phật, niệm niệm đều tương ứng với Phật thì nhất định làm Phật. Vì vậy, không nên hoài nghi bản thân không có thiện căn, không có chủng tử Phật. Tất cả chúng sanh đều có chủng tử Phật, nên mình phải có tín tâm.
Điều thứ ba trong “Tịnh nghiệp tam phước” là “Phát tâm Bồ đề, thâm tín nhân quả”. Nhân quả này chính là “Niệm Phật là nhân, thành Phật là quả” nhất định phải tin rằng niệm Phật thì làm Phật, niệm Bồ Tát thì làm Bồ Tát. Người thật sự thấu hiểu thì từ sáng đến tối chỉ niệm A Di Đà Phật. Họ không niệm kinh, không niệm chú cũng không tu các pháp môn khác. Vì như vậy là xen tạp rồi, công phu không thuần. Công phu thuần chắc chắn vãng sanh. Chúng ta nghe Kinh, tụng Kinh là vì đoạn nghi sanh tín. Nếu đã tin rồi, không còn mảy may nghi ngờ thì Kinh giáo không cần nữa, một câu niệm Phật hiệu niệm đến cùng.
Niệm Phật đường của Đại sư Ấn Quang chỉ có một câu Phật hiệu, nhất định không xen tạp những thứ khác. Thắp một nén hương, niệm một biến Kinh A Di Đà là để nhiếp tâm. Vì trước khi vào Niệm Phật Đường tâm thường tán loạn, niệm một biến Kinh A Di Đà là để thu tâm lại. Nếu tâm thanh tịnh, không phân tán thì dẫu một quyển Kinh A Di Đà đã là quá nhiều rồi.
Từ đó mới biết dụng công phu tối thượng thừa là như thế nào. Ngày nay chúng ta niệm Phật là muốn niệm Kinh Địa Tạng, lại muốn niệm Hạnh Nguyện Phẩm, còn muốn tu Mật tông, nếu xen tạp rất nhiều pháp môn như vậy thì là người phước mỏng, không phải người tối thượng thừa như đã nói. Tối thượng thừa chỉ là một câu Phật hiệu mà thôi.
Mỗi ngày đạo tràng giảng Kinh vì muốn chỉ dẫn người sơ cơ, giúp xã hội tiêu trừ tai nạn. Cho nên việc giảng Kinh là cần thiết. Nếu ở cõi đời có thêm một người học Phật, thêm một người hiểu rõ Phật pháp tức đã thêm một người thiện, bớt đi một người ác, người thiện nhiều hơn, xã hội sẽ được “hằng vi phi nhơn chi sở thủ hộ” tức liền có chư Phật hộ niệm, Long Thiên Thiện Thần ủng hộ. Cho nên giảng Kinh là giúp đỡ tất cả chúng sanh tiêu tai miễn nạn, riêng đối với sự tu học của bản thân thì nhất định một câu Phật hiệu phải niệm đến cùng. Nên thấu hiểu đạo lý này là vậy.
Nếu tín tâm không đầy đủ, vẫn còn nghi hoặc gặp phải cảnh giới còn động tâm thì phải nghe Kinh, tụng Kinh. Tụng kinh tốt nhất cũng phải chuyên đọc một bộ, chuyên niệm Kinh Vô Lượng Thọ, chuyên nghe Kinh Vô Lượng Thọ. Nếu tín tâm vẫn còn không đủ, nghi hoặc không thể giải trừ, thì phải nghe Kinh nhiều hơn. Đây là phương pháp giúp đỡ người thượng thượng căn của cổ thánh tiên hiền và các đời tổ sư.
Nếu muốn phát bồ đề tâm, phổ độ tất cả chúng sanh thì chúng ta phải học nhiều, tại sao? Tại vì căn tánh chúng sanh không giống nhau. Quảng học đa văn (học rộng nghe nhiều) là vì người khác, không phải vì bản thân. Cho nên, học là vì người khác, niệm Phật là vì bản thân, tự lợi và lợi tha(lợi người khác)
phải rõ ràng, nhưng lợi tha tuyệt đối không hại tự lợi, tự lợi cũng có thể giúp đỡ lợi tha.
Thứ mười “mệnh chung sanh thiên” (tức là khi chung mệnh sẽ được sanh ở cõi trời). Nếu chưa phát tâm niệm Phật cầu sanh Tịnh độ, cũng chắc chắn sẽ được sanh ở cõi thiên hưởng phước trời, vì sao vâỵ? Thiên nhân là từ bi, nếu cả đời chúng ta có thể giữ thiện pháp không sát sanh thì mức độ đức hạnh này sánh ngang cõi trời. Được sanh ở cõi trời (sanh thiên) là do đạo lý này chứ không phải vì mỗi ngày cúng dường thiên thần thì liền có thể sanh thiên. Mức độ đức hạnh phải đạt đến cõi trời (thiên đạo) mới được. Như vậy, dù quý vị không bái lạy trời cũng sẽ sanh thiên. Mười loại quả báo vừa giảng đến đều là quả báo thiện, cho nên vĩnh ly sát sanh thì có thể vĩnh ly những pháp khổ này.
“Nhược năng hồi hướng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề giả, hậu thành Phật thời, đắc Phật tùy tâm, tự tại thọ mạng”(Nếu hồi hướng về đạo Vô thượng chánh đẳng chánh giác, sau thành Phật, được quả Phật thì tùy tâm, tự tại sống lâu).
Không sát sanh là bố thí vô úy, quả báo được sức khỏe trường thọ. Nếu đem công đức này hồi hướng về Vô thượng bồ đề tương lai thành Phật sẽ được vô lượng thọ, “tùy tâm tự tại”.
Chúng ta đã thấu hiểu quả báo thù thắng viên mãn như vậy thì nên chăm chỉ học tập. Đối tất cả chúng sanh nhất định không nên có ý nghĩ tổn hại, không những không được tổn hại mà ngay cả việc khiến chúng sanh sanh phiền não cũng không được làm, chúng sanh vì ta mà sanh phiền não thì bản thân mình cũng sẽ có phiền não, vậy là không thể đoạn tuyệt phiền não được. Đạo lý này nhất định phải thấu hiểu.
Ly thâu đạo đắc thập chủng khả bảo tín pháp(xa lìa
trộm cắp, sẽ được mười pháp bảo tín)
Kinh văn:“ Phục thứ Long Vương, nhược ly thâu đạo, tức đắc thập chủng khả bảo tín pháp. Hà đẳng vi thập? Nhất giả, tư tài doanh tích, vương tặc, thủy, hỏa cập phi ái tử bất năng tán diệt. Nhị, đa nhân ái niệm. Tam, nhân bất khi phụ. Tứ, thập phương tán mỹ. Ngũ, bất ưu tổn hại. Lục, thiện danh lưu bố. Thất, xứ chúng vô úy. Bát, tài ,mạng, sắc ,lực an lạc, biện tài cụ túc vô khuyết. Cửu, thường hoài thí ý. Thập, mạng chung sanh thiên. Thị vị thập. Nhược năng hồi hướng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề giả, hậu thành Phật thời, đắc chứng thanh tịnh đại Bồ đề trí”.
Đoạn này, Đức Thế Tôn vì chúng ta mà khai thị mười loại quả báo thù thắng của không trộm cắp. “Bảo” là gìn giữ mà không mất đi.
Thứ nhất, “Tư tài doanh tích, Vương tặc thủy hỏa cập phi ái tử bất năng tán diệt”( của cải đầy tràn, vua, tặc, nước, lửa và con hư không phá diệt). “Vương” là quốc pháp, thời xưa phạm tội, gia sản bị nhà nước tịch thu gọi là “Sao gia” (tức tịch thu tài sản), “tặc” là trộm cướp, “thủy” ý chỉ bị nước cuốn trôi, “hỏa” ý chỉ bị hỏa thiêu đốt, “phi ái tử” là chỉ con phá hoại. Những thứ này được gọi là “của cải chung của năm nhà”. Như vậy, nếu có thể tránh xa trộm cắp thì có thể tránh được những tai nạn này.
Của cải giàu có là điều tất cả chúng sanh luôn mong cầu;
còn người tu đạo chân chính thì chỉ cần an bần lạc đạo, không thích giàu có, nhưng mẫu người này rất hiếm. Giàu có có thể đeo đuổi được không? Nếu chúng ta có khả năng đeo đuổi giàu có thì giáo huấn của Thánh Hiền có thể bỏ đi, luật nhân quả có thể lật đổ. Đức Phật dạy chúng ta rằng pháp thế xuất thế gian đều không nằm ngoài luật nhân quả, pháp xuất thế gian cũng vậy. Đại sư Thanh Lương phân Kinh Hoa Nghiêm thành “Ngũ chu nhân quả”. Đại sư Trí Giả phân Kinh Pháp Hoa thành “Nhất thừa nhân quả” cho nên Phật pháp cũng không lìa nhân quả. Gieo nhân thiện nhất định được quả thiện, gieo nhân bất thiện mà muốn cầu được quả thiện là trái với đạo lý.
Đúc kết lại lời dạy của Thánh Hiền chẳng qua là dạy chúng ta có trí huệ để phân biệt chánh tà, thị phi_đây là nhân. Giúp đỡ chúng ta nhận thức kiết hung họa phước, đây là quả. “Tà” là gì, còn “chánh” là gì? Quả báo là tai họa, là hung thì là “tà”_ cũng chính là “phi”. Quả báo là điều kiết tường, là phúc thì là “thị”, cũng chính là “Chánh”. Tiêu chuẩn, định nghĩa của kiết hung họa phúc nhất định phải xét từ quả báo. Quả báo thông ba đời, tức hiện tiền được phước báo nhưng tương lai không có phước thì phước báo này là giả, không phải thật.
Xã hội ngày nay có rất nhiều người lúc trẻ thì phát đạt, thực sự là “tư tài doanh tích”, tài sản có ức vạn, nhưng kinh doanh 10 năm, 20 năm thì công ty phá sản vỡ nợ. Chuyện này xảy ra rất nhiều. Như vậy có thể thấy, sự giàu có đó của họ không phải thật, chỉ là bày ra trước mắt được vài ngày thôi, thời gian không dài. Nếu sự giàu có của họ có thể kéo dài đến đời con cháu, đời đời có thể duy trì thì mới là thật. Như cổ nhân Trung Quốc có câu nói “giàu không quá ba đời”, ý nghĩa của câu này hết sức sâu sắc. Qua ba đời thì suy bại rồi, như vậy đâu thể xem là thật sự giàu có. Ba đời còn không có thật, tự mình trong đời này cũng giữ không xong, có thể thấy là càng hư huyễn. Phước báo mà Phật pháp dạy là đời này có phước đời sau có phước, đời sau nữa cũng có phước, đời đời kiếp kiếp đều có phước_ đây mới là phước báu thật! Người đời nhãn quang nông cạn, chỉ thấy trước mắt, đây là không có trí tuệ, là ngu si.
Giáo huấn của cổ nhân chắc chắn không xen tạp điều lợi hay cái hại của cá nhân, không mong cầu bất kỳ báo đáp nào, không những không mong cầu vật phẩm cúng dường, cũng không cầu hậu thế đối với họ kính lễ, ca tụng. Đó thật sự là đạt được vô sở cầu! Vô sở cầu là lời nói đó là chân thật, phàm là có sở cầu có điều kiện thì lời nói đó chưa chắc là thật. Chư Phật Bồ Tát, cổ thánh tiên hiền đối với tất cả chúng sanh là thái độ vô điều kiện, vô sở cầu. Cho nên những lời giảng dạy đều là lời chân thật. Chư Phật Bồ Tát, Cổ thánh tiên hiền nhìn sự việc vô cùng thấu triệt. Đối với sự thật nhân quả và lý luận nhân quả (chuyển biến nhân quả, tương tục nhân quả, tuần hoàn nhân quả) của sự việc các Ngài đã quá rõ ràng rồi, cho nên các Ngài mới hướng dẫn chúng ta một nguyên tắc tổng quát là gieo nhân thiện nhất định nhận quả báo thiện, gieo nhân bất thiện chắc chắn gặt quả báo bất thiện.
Sự giàu có từ đâu mà có? Là do bố thí tài của mà có. Bố thí tài vật là nhân được gieo, giàu có là quả báo nhận được. Đời này chúng ta được giàu có là do trong quá khứ đã tu nhân thiện, bố thí tài vật, thế nên đời này mới nhận thiện báo. Quả báo hiện tiền là phước hay họa rất khó nói, vấn đề ở chỗ chúng ta có trí huệ hay không. Biết dùng tiền hợp lý là trí huệ. Nếu không có trí huệ, dùng tiền không hợp lý là tạo tội nghiệp, phước biến thành họa, là không phải phước thật.
Do đó có thể thấy, thật sự biết dùng tiền là phải dựa vào trí huệ, trí huệ lớn lại từ trong giáo dục mà ra. Nên suy cho cùng, mấu chốt của kiết hung họa phước vẫn là ở giáo dục. Người có trí huệ tự nhiên có thể gần lành lánh ác. Cách thức để có thể gần lành lánh ác là nhất định phải đoạn ác tu thiện thì nhân quả mới tương ứng, phá mê khai ngộ thì mới thật sự có thể ta lìa hung tai, hướng về kiết tường. Đây là giáo huấn của thánh hiền.
“Vương tặc thủy hỏa cập phi ái tử” đều là do chúng ta đã kết duyên bất thiện với tất cả chúng sinh trong đời này và trong quá khứ mà tạo thành. Từ cho thấy, chúng ta sống trên thế gian này, xử sự đối nhân, tiếp vật cử chỉ ngôn hạnh không thể không cẩn thận. Bồ Tát tuyệt đối sẽ không kết oán với một chúng sanh nào vì kết oán sẽ phải oan oan tương báo. Năm họa trên chính là quả ác của oan oan tương báo. Kết thiện duyên với mọi người, thì không có những việc này. Cho nên phước báo đích thực là của cải đem ra hưởng chung với đại chúng xã hội chứ không phải để một mình hưởng riêng. Ví như chúng ta phát tài lại biết chia sẻ thì mọi người tán thán, hoan hỷ vì họ cũng được thơm lây.
Ngày xưa, ở Trung Quốc có một người cũng được xem là người biết cách dùng tiền, tên gọi Phạm Lãi. Ông thật sự có trí tuệ, ông có thể chia sẻ, bố thí khắp nơi gọi là “tam tụ tam tán” (ba lần phát tài, ba lần chia hết tiền của). Vậy mới thấy, số mạng mình đã có rồi thì có bỏ cũng bỏ không được. Ông là một nhân vật điển hình về tu tích của cải. Ông là một người thật sự giàu có, mẫu mực! Cho nên, nếu tiền của càng được phân phát bố thí thì lại càng có nhiều. Mấy năm nay Đông Nam Á gặp bão tài chánh, kinh tế suy thoái khắp nơi nhưng thu nhập của “ Phật Giáo Cư sĩ Lâm ở Singapore” mỗi tháng đều tăng trưởng, vì biết bố thí tài, không tích chứa tài sản. Nhà Phật dạy ba loại bố thí (bố thí tài, bố thí pháp, và bố thí vô úy) thì “Cư sĩ Lâm” hằng ngày đều tích cực làm, cho nên tài của không ngừng ra vào liên tục. “Cư sĩ Lâm” từ trên xuống dưới ai ai cũng đều có trí huệ, khỏe mạnh trường thọ, đây là quả báo
Còn có một vị là cư sĩ Lý Kim Hữu ở Malaysia. Ông cũng làm đúng như pháp. Ông mua cả vùng núi hoang ở Cổ Tấn mà gần nơi đó có mười mấy thôn trang, người ở đó đều làm nghề đi săn. Ông mua lại hết những dụng cụ săn bắn của họ, mời họ lên núi làm việc. Ông đối đãi với họ rất tốt, giúp họ có thể nuôi cả gia đình mà không phải đi săn bắt. Vì vậy người trong vùng này không sát sanh nữa, không những không sát sanh mà còn ăn chay trường. Ông bố thí cho nhiều người như vậy, nên họ hết sức cảm kích ông, đều làm hộ pháp của ông. Cho nên, một người có phước thì người trong cả khu vực được hưởng phước báo theo. Đối với cả xã hội, với tất cả chúng sanh, toàn tâm toàn lực dâng hiến, phước báo về sau là bất khả tư nghị. Cho nên làm người phải có tâm đại bồ đề, giúp đỡ tất cả chúng sanh khổ nạn.
Hiện nay, chúng ta có thể liên kết các tôn giáo, các chủng tộc khác nhau ở Singapore lại với nhau và được nhiều người trên thế giới ngợi khen. Chúng ta làm điều này không phải vì mong cầu những lời ngợi khen. Người đời ngợi khen cũng được, phỉ báng cũng được, chẳng liên quan gì đến chúng ta. Chúng ta chỉ cân nhắc kỹ càng rằng việc này có nên làm hay không. Tiêu chuẩn để cân nhắc là sự “an định”, “hòa bình”, “phồn vinh”, “hạnh phúc” của việc ấy đối với xã hội, đối với thế giới. Phải xét xem nó có đạt các điều kiện tương ứng này không? Nếu tương ứng thì nhất định làm, không tương ứng nhất định không làm. Ngày nay, chúng ta nhìn thấy thế giới sắp gặp phải tai nạn lớn. Những người trí huệ, nhà chánh trị, nhà khoa học trong các ngành nghề trên toàn thế giới đều có thể cảm giác được sâu sắc dấu hiệu của tai nạn này, nhưng không có giải pháp giải quyết vấn đề. Nguyên nhân do đâu? Do giáo dục thất bại. Trung Quốc đem giáo dục đạo đức luân lý thánh hiền bỏ hết. Phương Tây đem giáo dục tôn giáo bỏ hết. Giáo dục gia đình không còn, giáo dục nhà trường không còn, giáo dục xã hội không còn, giáo dục tôn giáo cũng không còn. Vì vậy chúng ta phải liên hiệp, đoàn kết tất cả các tôn giáo lại, giúp nhắc họ nhất định phải xem trọng giáo dục tôn giáo, không nên cứ coi trọng ở trên nghi thức tôn giáo, có nghi thức mà không có giáo dục thì chỉ là mê tín, cần phải khôi phục lại giáo dục tôn giáo để đoàn kết chủng tộc, bồi đắp giáo dục thánh hiền. Chỉ có thật sự khôi phục giáo dục đạo đức luân lý thánh hiền, thế gian mới có thể tránh khỏi tai nạn.
Tâm lượng nhất định phải lớn, không nên chỉ vì bản thân mình. Vì sao? Vì thế giới này giống như thân thể của chúng ta, thân thể là do rất nhiều bộ phận khác hợp thành. Nếu các bộ phận khác không hợp tác thì thân này còn có thể sống không? Điều mà Đức Phật dạy chúng ta không chỉ có thế giới, mà là “tận hư không khắp pháp giới, tất cả chúng sanh là một pháp thân”. Cho nên Kinh điển thường dạy “Tâm bao thái hư, lượng châu sa giới” (tức là tấm lòng rộng lớn, ôm trọn cả hư không vũ trụ)_đạo lý là ở chỗ này. Chúng ta không thể chỉ quan tâm bản thân mà phải quan tâm đến toàn thể đại cục, đại cục là toàn thế giới, là biến pháp giới. Khởi tâm động niệm thì luôn nghĩ đến toàn thế giới. Cả thế giới hòa bình, xã hội an định, mọi người đều được phước. Nơi nào có tai nạn đều có quan hệ mật thiết với chúng ta. Toàn thế giới là cùng đồng một thể, một sanh mệnh, cho nên chúng ta phải có một cái nhìn vĩ mô, phải có trí tuệ chân thật.
Thứ hai là “Đa nhân ái niệm”(được nhiều người yêu thương). Không trộm cắp và không sát sanh thuộc về bố thí vô úy, hay nói cách khác là khiến cho tất cả chúng sanh xa lìa sợ hãi lo lắng. Người thế gian thường nói “Không nên phô bày của cải”. Để người khác biết được của cải của chúng ta, họ dễ khởi ác niệm, nghĩ đến việc trộm cắp hoặc cướp đoạt. Nhưng nếu họ là người trì giới, dẫu thấy tiền của, họ cũng không động tâm, không khởi ác tâm. Nhờ vậy chúng ta cũng được an tâm. Đây chính là bố thí vô úy, không trộm cướp nhất định đạt được “Đa nhân ái niệm”, trong cuộc sống được nhiều người quan tâm và ủng hộ. Đây là quả báo rất thù thắng.
Thứ ba là “Nhân bất khi phụ”(người không ức hiếp).
Chúng ta phải hiểu rõ nghiệp nhân quả báo, ta không ức hiếp người thì không có người lại ức hiếp ta. Nếu ta không ức hiếp người mà vẫn còn có người ức hiếp ta, đó là ác nghiệp đã tạo trong quá khứ. Lúc này chúng ta nên tiếp nhận nghịch duyên, đến mà nhận lấy, bình tâm nhận lấy thì nghiệp chướng tiêu tan.
Sau khi nghiệp chướng tiêu hết, thiện quả nhất định hiện tiền.
Cho nên, đối với mười loại pháp bảo tín phải có tín tâm, đối với thánh giáo nhất định không có nghi ngờ. Một người tâm thiện, tư tưởng thiện, hành vi thiện nhất định được chư Phật hộ niệm, Long thiên thiện thần phù hộ, dù gặp phải khổ nạn cũng không sợ hãi, gặp phải tai nạn hiện tiền tự mình có niềm tin mạnh mẽ rằng sẽ có Phật, Bồ Tát gia hộ, đây chỉ là tiêu nghiệp chướng mà thôi. Nghiệp chướng đời này và quá khứ đã tạo, ngay tại đây đã trả báo hết rồi. Dù nghịch cảnh hiện ngay trước mặt, dứt khoát không có chút ý nghĩ oán trời trách người. Nếu như có ý nghĩ này, không những nghiệp chướng không tiêu được mà còn tăng trưởng thêm.
“Thân người khó có được, Phật pháp khó được nghe”. Cơ duyên học Phật là “Bá thiên vạn kiếp nan tao ngộ” (trăm ngàn muôn kiếp khó gặp được). Đây là lời chân thật. Gặp được rồi thì phải biết quý trọng, nhất định phải tự mình khắc phục tập khí, phiền não, nên biết cơ hội này không phải dễ dàng gặp được. Như cư sĩ Bành Tế Thanh nói “trong vô lượng kiếp mới hy hữu gặp một ngày”. Thật thấu hiểu đạo lý này thì dù tập khí phiền não thế nào cũng phải khắc phục; nếu không thể khắc phục, sau này phải lại chịu khổ vô lượng kiếp chịu khổ trong lục đạo luân hồi. Người gặp được Phật pháp giống như tia lửa điện chớp, xẹt ngang lập tức tắt liền, lại thối chuyển, không thể giác ngộ_ loại người này nhiều vô cùng.
Lão cư sĩ Lý Bỉnh Nam thường nói “trong một vạn người niệm Phật, thật sự vãng sanh chỉ có hai, ba người”. Hai, ba người đó thật sự thấu hiểu, không muốn tạo sanh tử luân hồi nữa nên khắc phục được tập khí phiền não tham sân si mạn của mình thì đời này thành tựu rồi. Chúng ta nhất định phải thấu hiểu, nếu không thể khắc phục tạp khí phiền não thì vẫn đọa lạc trong tham sân si mạn, tương lai nhất định vẫn chịu vô lượng kiếp sanh tử luân hồi. Nên biết rằng sự việc này rất là đáng sợ, hiểu được điều đáng sợ thì đối với danh vọng, lợi dưỡng, ngũ dục, lục trần phải giữ khoảng cách, càng xa càng tốt, không được đến gần nó. Vì bản thân mình không có công phu, không có định lực, không có trí huệ, vừa đến gần thì phiền não liền khởi lên hiện hành. Cho nên, xưa kia Đại đức xây dựng đạo tràng đều chọn nơi núi sâu, không có dấu chân người đến, khiến người ta vĩnh viễn rời bỏ danh vọng lợi dưỡng, ngũ dục, lục trần. Nhưng hiện nay giao thông thuận tiện, chỉ có tự mình thật sự phát tâm, quan tâm chăm sóc bản thân, tự mình phải hiểu biết viễn ly, không cần thiết thì không đến gần, không cần thiết thì ít chuyện trò, phải niệm Phật nhiều đọc tụng Kinh nhiều. Trong Kinh Tây Phương Xác Chỉ, Bồ Tát Giác Minh Diệu Hạnh dạy chúng ta:“Ít nói một câu chuyện ;Niệm nhiều một câu Phật ;Đánh chết được vọng niệm ;Pháp thân hiển chân thật”.
Nếu quả thật chúng ta không làm được như vậy, thì chúng ta có năng lực gì trong cảnh giới mà không nhiễm ô chứ. Trong cảnh giới ngũ dục, lục trần mà thân tâm thật sự không nhiễm thì quả là người thành tựu công phu tịnh nghiệp.
Trong mười tông phái lớn, Tịnh độ tông và Mật tông đều là tu tâm thanh tịnh. Mật tông là thượng thượng thừa tâm thanh tịnh. Tịnh độ tông thì thượng, trung, hạ ba loại đều có. Mật tông thì không lìa danh vọng lợi dưỡng ngũ dục, lục trần; ở trong đó mà tu tâm thanh tịnh, nhất định không bị ô nhiễm. Đây là công phu thật. Người bình thường học Mật tông, nếu không được loại công phu thật này thì ắt đọa địa ngục. Tu học Mật tông chỉ có hai kết quả: một là thành Phật, hai là đọa địa ngục. Đối với những người bình thường, không có công phu mà nói thì chỗ thù thắng của Tịnh độ tông chính là vĩnh viễn xa rời ngũ dục lục trần, không tiếp xúc mới có thể giữ bản thân mình được. Chúng ta có thể viễn ly, chư Phật hoan hỷ, thiện thần ủng hộ, nhiều người thương mến, người khác không ức hiếp.
Thứ tư là “Thập phương tán mỹ”( mười phương khen ngợi), ý là nói chư Phật Như Lai mười phương, pháp thân Đại sĩ khen ngợi chúng ta. Vì chúng ta đã khắc phục tạp khí, phiền não của bản thân, đây là công phu thật.
Thứ năm là “Bất ưu tổn hại”( không lo tổn hại). Nếu thật người khác có đến tổn hại chúng ta thì cũng không sầu lo. Bà Lý Tú Cầm là phó Lâm trưởng của “Phật Giáo Cư sĩ Lâm ở Singapore ” mở ra một cửa hàng nhỏ, học sinh tiểu học đến cửa hàng đó lấy cắp đồ, bà nhìn thấy liền gọi với theo và hỏi “Có đủ không? Cần nữa không? Cứ tùy ý lấy”. Bà không lo tổn hại, người hàng xóm láng giềng đều cảm động. Bà hoan hỷ bố thí là tấm gương tốt tu hành thời mạt pháp. Chúng ta tổn thất không bao nhiêu nhưng người không có tiền thì cần những thứ đó.
Chúng ta nên giúp đỡ họ, không quở trách họ, dùng tâm tốt tiếp đãi họ, cảm hóa họ. Đây là cách Bồ Tát giáo hóa chúng sanh, thành tựu vô lượng công đức.
Thứ sáu là “Thiện danh lưu bố”( tiếng lành vang khắp). Chúng ta tu hành mười thiện, xã hội người người đều tán thán ấy là người tốt, người thiện. Ngay cả người ác cũng không xâm phạm, đều thương mến chúng ta_ đây là đức hạnh chiêu cảm.
Thứ bảy là “Xử chúng vô úy”(ở trong chúng không sợ).
“Chúng” ở đây là đoàn thể, nghĩa là bất luận trong đoàn thể nào chúng ta đều sẽ rất ung dung, rất tự tại. Những người nào sống với “chúng” thì thân tâm không an? Là người tạo tác bất thiện. Đó gọi là nội tâm áy náy, có lỗi với Phật Bồ Tát, có lỗi với Tổ sư Đại đức, có lỗi với hộ pháp nên trong đoàn thể mới biểu hiện thần thái bất an. Nếu như thật sự đạt đến mức “ngẩng lên không phụ với trời, cúi xuống không thẹn với đất”, làm người thông minh chánh trực, dứt khoát không được có ý niệm ám hại người khác. Không những không được hại người mà ngay cả động vật cũng không được hại, kể cả các loài vật nhỏ bé. Trong nhà chúng ta thế nào cũng các loại côn trùng như muỗi, ruồi, kiến, v.v.. chúng ta không nên có suy nghĩ làm hại chúng vì những con vật đó cũng chỉ là đi tìm thức ăn, giống như chúng ta mỗi ngày làm việc kiếm sống, chúng có tội tình gì? Nhìn thấy chúng, chúng ta tuyệt đối không sát hại chúng, lại nên thông cảm cho chúng. Chúng ta có tâm từ bi, có thiện ý, động vật nhỏ cũng thông tình đạt lý, tự nhiên không đến quấy rầy quý vị.
Đại sư Ấn Quang là Đại Thế Chí Bồ Tát tái sinh. Hồi trước, khi nơi ở của Ngài có muỗi, bò chét thị giả của Ngài muốn giúp Ngài quét dọn, Ngài Ấn Quang nói với thị giả rằng “Không cần đâu! Cứ để chúng ở đây! Nên xem chừng đức hạnh của mình không đủ nên không thể cảm hóa chúng, thường sinh tâm hổ thẹn”. Ngài xem chúng làm thiện tri thức mà đối đãi, từng phút từng giây phút nhắc nhở bản thân phải tự mình cẩn thận phản tỉnh, sửa đổi lỗi lầm. Quả nhiên sau 70 tuổi, bất luận Tổ sư sống ở chỗ nào những động vật nhỏ đều di dời hết, đức hạnh có thể cảm động được những động vật nhỏ này, há không cảm động người ư! Trong vạn vật, con người có tánh linh đứng đầu. Chúng ta không thể cảm hóa được người khác vì chúng ta không có đức hạnh. Cho nên tiến đức tu nghiệp là việc trọng đại của đời người, chúng ta không thể không biết điều này!
Quả báo của việc không sát sanh là thù thắng nhất không gì bằng. Trong quả báo thù thắng, quan trọng nhất là sức khỏe trường thọ. Đây là cái đức hàng đầu, là điều mà nhiều người rất khó có được. Nguyên nhân do đâu? Do tập khí quá nặng! Tập khí của sân hận, kiêu căng ngạo mạn, đối với người, với sự việc, đối với mọi thứ vô tình mà khởi lên hiện hành, cứ như vậy tạo ác nghiệp. Cho nên Đức Phật dạy chúng ta phải đoạn phiền não, càng phải đoạn tập khí.
Chúng ta thử để ý cách tạo hình nghệ thuật của các tượng trong Phật giáo, mỗi tượng A La Hán đều có diện mạo khác nhau, nhưng nếu quan sát kỹ thì mỗi tượng đều toát ra vẻ từ bi. Riêng hình tượng của Bồ Tát thì không giống vậy. Hầu như diện mạo của các tượng Bồ Tát rất ít sự khác biệt. Nguyên nhân là vì đâu ? Là vì A La Hán thì ác nghiệp đã đoạn nhưng tập khí vẫn còn; thế nhưng Bồ Tát thì ác nghiệp lẫn tập khí đều đoạn trừ hết nên diện mạo hiền từ, hòa ái. Tất cả chúng sanh nhìn thấy đều sanh tâm hoan hỷ, chúng ta ở chỗ này cần phải thể hội được, biết học tập thế nào, quan trọng nhất là đoạn tập khí.
Đoạn tạp khí bằng cách nào? Cách hiệu quả nhất là ghi hình lại tất cả hành vi sinh hoạt của chúng ta khi đối nhân tiếp vật, sau đó thì tự mình thường thường xem lại. Nhưng nếu không có người giúp mình ghi hình lại thì sao? Chúng ta thử nghĩ xem người xưa đã dùng cách nào? Đó là ngày ngày nhìn vào gương, nhờ gương soi lại chính mình mỗi lúc vui, mừng, giận, ghét để bản thân có thể tự kiểm điểm lại đức tánh của bản thân, nhờ đó là tỉnh ngộ ra. Thật ra, trong cuộc sống này, chúng ta chỉ cần tự mình lưu ý, chịu khó dụng tâm quan sát người khác, những người khác đó chính là tấm gương của chúng ta.
Nhìn thấy nét mặt, điệu bộ, ngữ khí bất thiện của người khác, ta cảm thấy thế nào? Xoay lại thử nghĩ mình đối đãi với mọi người có phải cũng như vậy không? Đức Khổng Tử có dạy rằng “Trong ba người đi cùng ắt có một người là thầy ta”. Thế nên sau khi quan sát dáng vẻ của người thiện hay kẻ bất thiện, chỉ cần bản thân tự mình chịu lưu ý thì liền biết sửa đổi, trong cuộc sống hằng ngày từng li từng tí đều sẽ biết dụng tâm để học tập.
Chỉ có người lơ là, sơ ý thì khó sửa lỗi, nhưng loại người này rất nhiều, đặc biệt là trong thời đại hiện nay, loại người này thì trong Kinh thường gọi là “người đáng thương hại”. Đối với “người đáng thương hại” này, chúng ta dứt khoát không được quở trách họ, tại sao? Vì không có người dạy cho họ biết. Người xưa gọi đó là chưa nhận được sự giáo dục, ở đây là nói đến giáo dục về nhân cách và giáo dục luân lý đạo đức. Những thứ mà ngày nay nhà trường giảng dạy là khoa học kỹ thuật, giáo dục kỹ năng, nếu so với bốn môn học mà Khổng Tử gồm đức hạnh, ngôn ngữ, chánh sự và văn học thì giáo dục ngày nay chỉ dạy chánh sự và văn học chứ không dạy đức hạnh, ngôn ngữ.
Không những cổ thánh tiên hiền dạy về nhân cách không chỉ có ở Trung Hoa mà ngay cả nước ngoài cũng vậy. Chúng ta thử xem Kinh điển trong tôn giáo của họ, đều là giáo dục xã hội đa văn hóa. Lời dạy của mỗi một tôn giáo đều vượt qua không gian, thời gian, vượt qua lãnh thổ quốc gia, vượt qua chủng tộc, cũng vượt qua tôn giáo: đó là dạy về đạo đức luân thường_ ngày nay gọi là giáo dục nhân văn. Dạy chúng ta làm người thế nào?
Chỉ có biết làm người thì người với người mới có thể chung sống hòa thuận, đối xử bình đẳng. Như các vị thế xuất thế gian Đại Thánh đại hiền vậy, tâm các vị ấy bình đẳng. Tâm bình đẳng là nhân tố đầu tiên trở thành Phật. Bồ Tát là tâm lục độ vậy mà Bồ Tát vẫn chưa đạt được sự bình đẳng trọn vẹn, cho nên đạt được tâm bình đẳng là rất khó. Đức Phật dạy “Tất cả chúng sanh đều có trí tuệ đức tướng Như Lai”, “Tất cả chúng sanh vốn dĩ thành Phật” thế nhưng ngày nay chúng ta lại thành ra như vậy, nguyên nhân chính là do chưa nhận được giáo dục Thánh hiền, tự mình thuận theo phiền não tạp khí của bản thân nên tiền đồ chúng ta là một mảng tối tăm.
Thứ tám là “Tài, mạng, sắc, lực an lạc, biện tài cụ túc vô khuyết”(của cải, sinh mạng, hình sắc, sức lực đều an lạc, biện tài đầy đủ không thiếu) trong đó “tài” là tiền của, “mạng” là tuổi thọ, “sắc lực” là sức khỏe, “lực” còn bao gồm năng lực. Ba thứ này là thứ mà tất cả chúng sanh đều mong cầu.
Thế nhưng, tiền của không nhất thiết phải có thật nhiều, đủ dùng là tốt rồi Không riêng gì giáo huấn của Phật giáo mà bất kỳ Tôn giáo nào, thậm chí là giáo huấn của cổ Thánh tiên hiền đều dạy chúng ta rằng “Biết đủ thường lạc, biết đủ thì giàu”. Điều kiện đắc thành Phật là gì? Là biết đủ, biết đủ mới là viên mãn, viên mãn rồi mới đắc thành Phật. Cho nên, vị Phật kế tiếp sau Phật Thích Ca đều trụ ở trời Tri Túc (Trời Đâu Suất chính là trời Tri Túc). Không biết đủ thì có giàu có cũng là bần cùng, biết đủ thì làm ăn xin cũng thấy viên mãn! Từ đó có thể thấy, kiết hung họa phúc đều trong nhất niệm, tùy theo chúng ta có cách nghĩ thế nào thôi. Nhất niệm giác ngộ thì phàm phu thành Phật, nhất niệm mê muội thì vĩnh viễn đọa ác đạo_ đây điều chúng ta phải hiểu rõ. Không chỉ tài mệnh sắc lực an lạc còn được “biện tài cụ túc vô khuyết”. Biện tài là xử sự đối nhân tiếp vật phải hoàn bị, không những tự mình được lợi ích mà còn giúp đỡ người khác.
Đức Phật dạy chúng ta một chân tướng sự thật chính là chân lý về nhân duyên quả báo, không những thế pháp như vậy, pháp xuất thế gian cũng không rời định luật này. Quả báo của việc ác là ngược lại mười loại pháp bảo tín. Thấu hiểu đạo lý này và chân tướng sự thật rồi thì sao không sớm đoạn ác tu thiện? Con người đều hy vọng, mong cầu được quả báo tốt. Bất luận là người đời nay hay đời xưa, ở nước này hay nước khác, không chúng sanh nào là không cầu của cải, thọ mạng, trí huệ. Mong cầu thế mà có được không? Câu trả lời là cầu được, cho nên trong nhà Phật thường nói “Phật thị môn trung, hữu cầu tất ứng” (trong cửa nhà Phật, có cầu tất ứng). Nhưng nhất định cầu phải như pháp như lý thì mới cầu gì ứng đó; cầu không hợp lý, không hợp pháp thì không cảm ứng.
Thứ chín là “Thường hoài thí ý”(thường có lòng bố thí).
“Thí” là giúp đỡ người khác; cả câu này nghĩa là thường phải giữ ý niệm giúp đỡ tất cả chúng sanh. Thường giữ tâm này, gặp lúc chúng sanh cần được giúp đỡ thì tự nhiên liền hoan hỷ bố thí, đây là đức hạnh chân thật.
Thứ mười là “Mệnh chung sanh thiên”(sau khi mạng chung được sanh cõi trời). Chỗ này cần nói rõ ra, vì chúng ta vẫn chưa phát nguyện xuất ly tam giới, nên quả báo về cõi trời, chúng ta nhất định phải giác ngộ. Phạm trộm cắp thì ngay cả sanh thiên cũng không thể, huống là vãng sanh thế giới cực lạc.
Phạm vi của trộm cắp sâu rộng vô hạn, chúng ta ở trong đời sống thường ngày thường phạm, phạm mà không thể nhận biết cho nên cả đời niệm Phật, khi lâm chung không thể vãng sanh, còn trách Phật không linh, cái gọi là “miệng niệm Di Đà, tâm tán loạn” chính là đây. Tâm tán loạn chính là trong tâm còn xen tạp rất nhiều ác nghiệp. Như vậy sao có thể vãng sanh !
Trộm cắp chính là có thói quen giành phần hơn. Có ý nghĩ như vậy đã là tâm trộm, như giành phần lợi của người khác, chiếm phần lợi của công, trong tự viện chiếm phần lợi của thường trụ. Đây là những điều rất dễ phạm. Ví dụ dùng điện thoại của thường trụ để tán chuyện với bạn bè đều là trộm cắp, có sự việc cần thiết thì mới nói, chuyện càng đơn giản càng tốt.
Chúng ta nên suy ngẫm xem mình có lãng phí của thường trụ không? Trong Kinh Địa Tạng nói về quả báo thật đáng sợ. Chúng ta phá giới tạo tội ngũ nghịch mười điều ác, Đức Phật có thể cứu; còn trộm đồ của thập phương thường trụ, Phật không thể cứu. Đây là sự thật. Kinh Vô Lượng Thọ có dạy, người tạo tội ngũ nghịch mười điều ác khi lâm chung nếu biết sám hối Phật vẫn có thể giúp đỡ cho họ vãng sanh. Nhưng tội trộm đồ của thập phương thường trụ, Phật không thể cứu. Tại sao? Vì không thể sám hối. Việc này rất nghiêm trọng nhưng chúng ta thường không để ý. Thật sự mà nói, tội trộm cắp còn nghiêm trọng hơn tội sát sanh. Chúng ta giết người, sát thân mệnh của chúng sanh, nhưng chúng ta không đoạn huệ mạng của họ, đó là trách nhiệm một đối một, dễ dàng sám hối. Riêng tội trộm cắp, đặc biệt là trộm cắp của thường trụ, so với tội trộm cắp của công của quốc gia còn nặng hơn, vì tứ chúng đệ tử tận hư không biến pháp giới đều là chủ nợ. Quốc gia là một nước, số người có hạn, còn thường trụ là thông hư không pháp giới. Hư không pháp giới không giới hạn số lượng. Ngày nay mọi người chiếm phần lợi của thường trụ, chiếm phần lợi của người khác hầu như đã thành thói quen, cảm giác như lẽ đương nhiên mà không biết hậu quả nghiêm trọng là sẽ chướng ngại sanh thiên, cho nên đồ vật của thường trụ phải biết quý trọng.
“Nhược năng hồi hướng, A-nậu –đa- la- tam -niệu -tam -bồ -đề giả, hậu thành Phật thời, đắc chứng thanh tịnh, đại bồ đề trí” (Nếu có thể hồi hướng về đạo Vô thượng chánh đẳng chánh giác, thì sau khi thành Phật, chứng trí thanh tịnh đại bồ đề). Trên quả vị Như Lai thì trí huệ đức năng vô lượng vô biên. Các Ngài làm sao mà chứng đắc được? Tất có nhân duyên, nhân là trí huệ đức năng tự tánh vốn có đủ, duyên là khi hành Bồ Tát đạo tích lũy công đức. Chúng ta có nhân nhưng không có duyên thì quả báo không thể hiện tiền. Bồ Tát Thập Địa, Bồ Tát Đẳng Giác thì “thanh tịnh đại bồ đề trí” chưa viên mãn, chính là duyên còn thiếu một phần. Duyên chính là tích công tích đức!
Cho nên phải đoạn tuyệt cho bằng hết ý niệm trộm cắp thì hành vi trộm cắp đương nhiên không có. Đây chính là tu từ căn bản. Trong bộ Kinh này Đức Thế Tôn đã giảng cho chúng ta về mười loại pháp khả bảo tín. Trong Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Tín là cội nguồn của đạo, là mẹ của các công đức”, còn Nho giáo thì có câu “Người không có tín thì không thể đứng vững trong xã hội”. Làm sao để giữ gìn “tín”_ điều mà người đời nay cũng thường gọi là có tín nhiệm. Trong Di Đà Yếu Giải Đại Sư Ngẫu Ích dạy có sáu loại tín, đó là tin mình, tin người khác, tin nhân, tin quả, tin sự, tin lý. Trên đường tu đạo Bồ đề thì có tam tư lương là “Tín”, “Nguyện” và “Hạnh”. Trong “Tam tư lương”, điều đầu tiên là tín, nếu có tâm trộm cắp không buông xả thì xem như không có tín; nói cách khác trong tam tư lương điều đầu tiên đã không có thì hai điều nguyện và hạnh không cần bàn nữa, làm thế nào có thể được vãng sanh? Đại đức thời xưa thường dạy “Người niệm Phật có nhiều nhưng người vãng sanh ít”. Chúng ta đọc bộ Kinh này, suy ngẫm kỹ càng sẽ thấu hiểu được, rồi nhìn lại bản thân mình, tự biết “đời này có thể vãng sanh không”? Điều này đối với chúng ta có mối quan hệ vô cùng quan trọng. Cho nên Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo nhất định phải đọc thuần thục, tốt nhất là có thể đọc thuộc lòng mỗi ngày, thọ trì làm phụ trợ để tu Tịnh độ. Tổ sư thường giảng pháp môn Tịnh tông là chánh trợ song tu. Chúng ta dựa theo Kinh Vô Lượng Thọ, dựa vào sáu chữ hồng danh, đây là chánh tu; còn mỗi ngày đọc Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo để kiểm điểm tư tưởng, thân tâm chúng ta_ đây là trợ tu. Chánh tu song hành cùng trợ tu, nhất định thành tựu.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
