Phật Thuyết Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh Giảng Ký

Ly phi phạm hạnh nhi hành thí cố (Xa lìa tà hạnh mà

hành bố thí)

Kinh văn: “Ly phi phạm hạnh nhi hành thí cố, thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt, kỳ gia trực thuận, mẫu cập thê tử, vô hữu năng dĩ, dục tâm thị giả”.

“Ly phi phạm hạnh” chính là không phạm tà dâm. Thực hành “không tà dâm” vào thực tiễn bố thí nhất định được “thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt”. Điều này là sự thật, là cái mà người đời gọi là chân lý, là tu nhân ắt có quả báo, mà quả báo chắc chắn sẽ theo chúng ta. Phải hiểu được đạo lý này và biết rõ chân tướng sự thật này , “nơi cửa Phật hữu cầu tất ứng”.

Nhưng “cầu” của “hữu cầu” cũng cần đạo lý của nó, đạo lý đó chính là dùng mười thiện nghiệp để tu bố thí Ba la mật.

“Kỳ gia trực thuận”(trong nhà hòa thuận). Chữ “thuận”

nghĩa là hòa thuận, tức gia đình mỹ mãn, người người hòa thuận. Gia hòa vạn sự hưng, gia đình được mỹ mãn là nhờ tu thiện mà được, nếu hành vi không thiện thì dẫu nhiều tiền của thì gia đình cũng không mỹ mãn được. “Mẫu cập thê tử, vô hữu năng dĩ, dục tâm thị giả”( mẹ và vợ con không ai có thể mang lòng dục mà nhìn ngắm họ).Khi người bên ngoài tiếp xúc với họ, đều dùng tâm tôn kính, tâm kính mến, tuyệt đối không có ý niệm dâm dục. Nhờ vậy mà ta hiểu rằng gieo nhân nào thì hưởng quả ấy. Nghiệp nhân quả báo chẳng khi nào sai lệch. Cho nên, muốn gia đình hòa thuận nhất định phải đoạn ác tu thiện.

Xã hội ngày nay xuất hiện nhiều vấn đề nghiêm trọng về gia đình hoặc thanh thiếu niên, chính vì đạo đức luân lý gia đình bị hủy hoại. Ai hủy hoại? Tự chúng ta tạo tác ác hạnh hủy hoại. Chúng ta có tâm tham luyến, keo kiệt nên mới có người đi giành giật, cướp đoạt tiền của. Cái tâm chiếm phần lợi của người chính là tâm trộm, nên những thứ của mình cũng sẽ bị người khác tìm cách chiếm đoạt thôi. Còn với nữ giới có tâm dâm dục thì đổi lại những người nữ thân quyến trong nhà cũng gặp nhiều điều thị phi. Cứ vậy gia đình sao có thể bình an, hòa thuận?

Nếu trước đó chúng ta đã có tư tưởng, hành vi bất chánh thì nên sám hối. Đại Sư Chương Gia có dạy, thực lòng sám hối nghĩa là “hậu bất tái tạo, cải vãng tu lai” (sau này không phạm lại nữa). Chân thiện tri thức xem trọng sự chân thành chứ không trọng hình thức. Hình thức thì có tác dụng thế nào? Hình thức giống như diễn kịch vậy, diễn để người khác xem. Hy vọng đại chúng, xã hội xem hình thức này rồi có thể sanh tâm sám hối.

Cho nên những quy tắc và nghi thức Phật giáo đều thuộc Tứ nhiếp pháp, đều muốn tiếp dẫn chúng sanh.

Bản thân chúng ta tu hành phải giác ngộ từ trong tâm. Nếu tâm không giác ngộ, không quay đầu thì dẫu hình thức hoàn hảo thế nào cũng chẳng lợi ích gì, chẳng thể nào chuyển được nghiệp báo. Cho nên, chúng ta phát nguyện thì phải từ trong tâm; tự tâm phát nguyện làm người tốt, người tử tế với đầy đủ mười thiện nghiệp. Đoạn Kinh văn trước có dạy đến quả báo thù thắng, chúng ta có lòng nhất định sẽ đạt được. Bằng ngược lại, nếu tâm còn vướng mười ác, còn oán hận, còn tham chiếm phần lợi của người, còn dâm dục và còn tạo ác nghiệp thì chắc chắn bản thân tự nhận quả báo.

Ly hư cuống ngữ nhi hành thí cố (Xa lìa lời nói dối mà hành bố thí,).

Kinh văn: “Ly hư cuống ngữ nhi hành thí cố, thường phú tài bảo vô năng xâm đoạt. Ly chúng hủy báng, nhiếp trì chánh pháp như kỳ thệ nguyện, sở tác tất quả”.

“Ly hư cuống ngữ” chính là không vọng ngữ, dùng tâm chân thành đối nhân xử thế, tiếp vật. “Thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt” là phước báo theo cách nói chung chung. “Ly chúng hủy báng, nhiếp trì chánh pháp, như kỳ thệ nguyện, sở tác tất quả” đây là biệt báo. Vọng ngữ lưỡng thiệt là đại giới của Phật pháp. Thầy giáo Lý Bỉnh Nam thường nhắc nhở chúng ta rằng, xưa nay tu học, tu công tích đức nhưng vẫn không thành tựu được cũng chính vì phạm phải giới vọng ngữ lưỡng thiệt. Kinh Phật gọi phiền não là “hữu lậu”. Chữ “lậu” này ý là rò rỉ, “hữu lậu” tức là pháp tài công đức bị tiêu tán hết; sự rò rỉ, tiêu tán này nhiều lắm, mà nhiều nhất là vọng ngữ, lưỡng thiệt .Lưỡng thiệt là gây chuyện thị phi, không dùng tâm chân thành đối đãi người. Quả báo của lưỡng thiệt là nói gì cũng không ai tin, bị người người bàn luận, phỉ báng. Gìn giữ được tâm chân thành, không vọng ngữ, thực hành bố thì thì được quả báo “ly chúng hủy báng”(xa rời các sự phỉ báng,), tức thế nhân không phỉ báng mà còn tán thán chúng ta. Khoảng 100 năm trở lại đây, người được phước báo thù thắng ấy chỉ có Đại sư Ấn Quang, mà chúng ta cũng chưa từng nghe ai phỉ báng Ngài. Còn các vị đại đức khác thì vẫn ít nhiều mắc phải.

Dẫu đời này chúng ta tu học được tốt nhưng đời quá khứ thế nào cũng từng tạo nghiệp; cho nên khi thấu đáo đạo lý này rồi thì dù bị người phỉ báng, làm nhục, bức hại cũng tuyệt đối không nên có ý niệm báo thù. Chúng ta đón nhận nghịch cảnh chính là cách tốt nhất để tiêu nghiệp. Tuyệt đối không vọng ngữ, chân thành tu thiện, tu bố thí ắt được “ly chúng hủy báng”.

“Nhiếp trì chánh pháp”(giữ gìn chánh pháp ), lời nói có chữ tín, thì có thể nhiếp thọ. “Trì” là gìn giữ; có thể tin, hiểu và thực hành lời giáo huấn của cổ thánh tiên hiền chính là nhiếp trì.

“Chánh pháp” theo nghĩa hẹp là lời giáo huấn của Phật Bồ tát, nghĩa rộng là chỉ lời giáo huấn của tất cả Thánh Hiền thế xuất thế gian, cũng tương ứng với pháp ấn của Đức Phật. Pháp ấn của Đức Phật chính là “Chư ác mạc tác, chúng thiện phụng hành, tự tịnh kỳ ý” (tức là đoạn tuyệt việc ác, phụng hành điều thiện, giữ thân tâm thanh tịnh). Cho nên chúng ta phải có cái tâm quảng đại để bao dung tất cả, vì cái tâm hẹp hòi thường đối lập, đối địch người khác, như vậy khác nào tạo ra vô lượng vô biên tội nghiệp.

Ngày nay thế giới hỗn loạn, lòng người bất an, nguyên nhân chính là vì đối lập lẫn nhau , không thể bao dung. Mọi người đều hô hào “hòa bình” nhưng không ai thực sự hiểu ý nghĩa của nó. Theo tôi, ý nghĩa của “hòa bình” chính là tám chữ “chung sống hòa thuận, đối xử bình đẳng”. Nếu tâm không bình đẳng thì không có hòa thuận. Kinh Phật có nói: “tâm Phật chính là tâm bình đẳng” cho nên tâm bình đẳng rất quan trọng. Tâm ta bình đẳng rồi thì đối đãi người hay vật cũng dùng tâm bình đẳng. Lìa vọng tưởng, phân biệt, chấp trước chính là bình đẳng. Còn vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thì không thể có bình đẳng. Có bình đẳng mới có thể chung sống hòa thuậnvới tất cả chúng sanh.

“Như kỳ thệ nguyện, sở tác tất quả” (nghĩa là được như ý nguyện, mọi việc làm đều được có kết quả ). Mỗi người có một mong cầu không giống nhau. Có người cầu được thành Phật, có người cầu được phước báo cõi trời, cõi người. Chỉ cần dùng tâm chân thành tu mười thiện nghiệp thì có nguyện tất có quả, có cầu tất có ứng, không có chuyện cầu không được.

Ly ly gián ngữ nhi hành bố thí cố (Xa lìa lời nói ly gián

mà hành bố thí).

Kinh văn: “Ly ly gián ngữ nhi hành thí cố. Thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt, quyến thuộc hòa mục, đồng nhất chí lạc, hằng vô quai tránh”.

Đây là phước báo thù thắng của việc xa rời lưỡng thiệt.

Điều này rất quan trọng. Gia đình là đơn vị nền tảng, gia đình không hòa, không những đạo nghiệp xuất thế gian không thể thành tựu, mà sự nghiệp thế gian cũng không thể thành tựu, mà dù có thành tựu cũng không lâu. Sự huy hoàng nhất thời này chẳng qua là do thiện nghiệp kiếp trước tu tích được, nếu gia đình bất hòa thì phước báo ấy sẽ nhanh chóng tiêu tán. Do đâu gia đình bất hòa? Do lưỡng thiệt mà ra! Cho nên chúng ta không thể không lưu tâm việc này, trong 4 loại lỗi của miệng thì lưỡng thiệt là nặng.

Trong pháp xuất thế gian, khiêu khích xúi giục, ly gián, phá hoại đạo tràng , phá hòa hợp tăng , đây là tội nghiệp vô cùng nặng, chắc chắn đọa A Tỳ Địa Ngục. Trong Giới Kinh có dạy, tạo tội ngũ nghịch mười ác, thập phương chư Phật có thể cứu, trộm cắp tài vật của tăng già (tức trộm cắp tài vật của thường trụ) thì Đức Phật cũng vô phương cứu độ. Tội phá hòa hợp tăng còn nặng hơn cả tội trộm cắp tài vật tăng già. Lời dạy này của Phật hoàn toàn chân thật, không giả dối cũng không phải để dọa hay lừa gạt chúng ta. Cũng lời dạy trong Kinh Kim Cang: “Lời của Phật là chân ngữ, là sự thật, không khoa trương cũng chẳng sai lời” chắc chắn đáng tin. Không hiểu sao chúng sanh mê muội không biết, không tin lời Phật dạy, tạo tác tội nghiệp mà không biết sám hối. Còn nếu đã gây tội nghiệp thì tự thân phải phát chân tâm sám hối, từ bỏ điều lỗi, sửa lại thân mình. Ví như Bồ Tát Thiên Thân lúc trẻ học Phật pháp Tiểu thừa, Người đã viết 500 bộ luận; tuy nhiên vì chưa hiểu biết về Đại thừa mà Ngài đã có vài lời phỉ báng Đại thừa. Về sau, nhờ nghe anh mình là Bồ tát Vô Trước giảng giải, thấu hiểu Đại thừa nên tự Ngài hối lỗi về những lời phỉ báng trước kia. Thế là Ngài muốn tự cắt lưỡi để thể hiện sự chân thành sám hối. Bồ Tát Vô Trước nói: “Việc gì phải cắt lưỡi, trước đó em dùng lưỡi phỉ báng Đại thừa, thì giờ em sám hối rồi, sao không dùng lưỡi của mình để tán thán Đại thừa”. Cho nên, nếu đã từng làm những việc phá hoại đạo tràng, phá hoại tăng đoàn, thì giờ đây thật tâm hồi đầu, thật tâm sám hối bằng cách ủng hộ tăng đoàn, giúp đỡ tăng đoàn đoàn kết, hoằng dương Phật pháp. Ấy mới chính là chân thật sám hối. Sám hối tuyệt nhiên không phải là quỳ lạy cầu xin trước Phật, Bồ tát mà phải có hành động thực tế, phải thật lòng cải tà quy chánh, phải tuân theo lời giáo huấn của Đức Phật, phải sửa đổi từ cách nghĩ, cách nhìn đến cả cách làm. Không chịu quay đầu, không thực sự nỗ lực mà chỉ dùng cách tiêu cực để sám hối chẳng thể nào hối cải tội nghiệp được. Phật dạy: “phát lộ sám hối” nghĩa là chúng ta chủ động trần tình với đại chúng về tất cả ngôn hạnh sai lầm làm cho anh em, thân quyến, bạn bè, đồng nghiệp bất hòa, đây là lưỡng thiệt, xúi giục. Nay chúng ta biết lỗi, chúng ta sám hối và nói rõ với mọi người; mong mọi người sẽ lại hòa thuận như trước và xin tha thứ cho những hành động trước đó của mình . Có vậy tội lưỡng thiệt mới được sám trừ “Thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt” là phước báo theo cách nói chung chung. Phước báo cụ thể là “quyến thuộc hòa mục, đồng nhất chí lạc” đây chính là gia hòa vạn sự hưng, người trong một nhà đồng tâm, đồng đức.

“Hằng vô quai tránh”( thường không tranh chấp) .“Quai tránh”nghĩa là là trở mặt, tranh chấp. Người một nhà thật sự đoàn kết với nhau thì có lý nào lại không hưng vượng. Cũng như chung một đạo tràng thì dù đại chúng tu tại gia hay đã xuất gia miễn trên dưới hòa thuận, đạo tràng ắt sẽ hưng vượng. Còn như đạo tràng bất hòa, trên dưới lục đục tranh cãi thì chắc chắn bị suy kém.

Ly thô ác ngữ nhi hành thí cố ( Xa lìa lời nói thô ác mà hành bố thí)

Kinh văn: Ly thô ác ngữ nhi hành thí cố, thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt, nhất thiết chúng hội hoan hỉ quy y, ngôn giai tín thọ, vô vi cự giả. Câu này nghĩa là không phạm ác khẩu mà thực hành bố thí chắc chắn được phước báo thù thắng. Đó là phước báo “nhất thiết chúng hội, hoan hỷ quy y”(tất cả chúng hội, đều vui vẽ qui về ). Từ “chúng hội” là chỉ rất nhiều người cùng ở chung với nhau; khi chúng ta cùng đại chúng hội tụ, gặp gỡ, sẽ nhận được sự hoan nghênh, ủng hộ từ đại chúng.

“Ngôn giai tín thọ vô vi cự giả”(lời nói được người tin nhận, không ai phản đối). Khi chúng ta phát biểu hay trò chuyện cùng đại chúng, mọi người đều tin tưởng, tiếp nhận mà không khước từ hay phá quấy. Cho nên mới nói, người làm lãnh đạo phải nghĩ đến sự ủng hộ của đại chúng, phải là người được đại chúng mong đợi, muốn vậy thì phải học tập điều này.

Bất luận thế pháp hay Phật pháp phải đầy đủ mười thiện nghiệp thì sự tu học mới thật sự thuận buồm xuôi gió. Đặc biệt là trong Phật pháp, Đức Phật dạy chúng ta phải học theo tất cả chư Phật Như Lai “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”, giúp đỡ tất cả chúng sanh khổ nạn. “Khổ nạn” theo nghĩa rộng thì tất cả chúng sanh chưa minh tâm kiến tánh trong mười pháp giới đều có khổ nạn. Chỉ có đến được Nhất chân pháp giới mới xem là thật sự đến cõi an ổn mà nhà Phật gọi là “cứu cánh Niết bàn”.

Cứu cánh Niết bàn chính là Nhất chân pháp giới. Trong Kinh Hoa Nghiêm, Bồ tát Sơ trụ của Viên giáo chứng được cứu cánh Niết bàn. Cứu cánh trong cứu cánh Viên mãn đó là Phật quả của Viên giáo; còn Sơ trụ, Nhị trụ là phần chứng cứu cánh.

Trong mười pháp giới Thanh Văn, Duyên Giác chứng đắc Thiên chân Niết bàn, còn Phật ở mười pháp giới thì vẫn chưa phải là phần chứng Niết bàn. Lý và sự này chúng ta phải thấu hiểu rõ ràng. Vì sao các vị Thanh Văn, Bồ Tát phải tu hành chứng quả? Mục đích vì đâu? Mục đích chỉ có một, vì muốn phổ độ tất cả chúng sanh mà tu hành, mà cầu chứng quả, quyết không phải vì bản thân mình.

Mười thiện nghiệp là nền tản tu hành, là đại căn đại bản; nó thông đạt cả Đại thừa lẫn Tiểu thừa Phật pháp. Bản Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo dạy chúng ta học tu và thực hành mười điều thiện ngay trong Lục Ba la mật của Bồ Tát. Hành bố thí thì được tài bảo, tài là phước, bảo là huệ, được phước báo, được trí huệ. Còn phước báo và trí huệ viên mãn hay không thì phải xem tế hạnh, tế hạnh chính là mười thiện. Tế hạnh nào thì được quả báo ấy. Chúng ta không thể không tu học tế hạnh, vì ngay đến việc nói năng thô lỗ một chút thì quả báo của nó cũng là “bất khả tư nghị”. Chúng ta luôn giữ lòng hòa nhã ái ngữ với đại chúng thì phước báo có được là đại chúng hoan hỷ quy về , ủng hộ. Nên mới nói quả báo đến từ những giới nhỏ nhặt nhất.

Ly vô nghĩa ngữ nhi hành thí cố(Xa lìa lời nói vô nghĩa mà hành bố thí).

Kinh văn: “Ly vô nghĩa ngữ nhi hành thí cố. Thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt, ngôn bất hư thiết, nhân giai kính thọ, năng thiện phương tiện, đoạn chư nghi hoặc”.

“Ly vô nghĩa ngữ” tức là không ỷ ngữ . “Ỷ ngữ” chính là mau mồm dẻo miệng, giao đãi lấy lòng, lời ngon tiếng ngọt nhưng lòng không thiện, lừa gạt người khác, đưa người vào đường bất thiện. Tội nghiệp này thật to lớn. Ỷ ngữ chia thành vô ý và hữu ý, hữu ý mới thật là nặng tội. Ngoài ra, tội nặng nhẹ thế nào còn tùy thuộc mức độ tổn hại xã hội và thời gian ảnh hưởng ngắn dài mà kết tội. Nếu ảnh hưởng lớn, thời gian dài, thì tội nặng, thời gian ngắn thì tội nhẹ hơn.

Ví dụ chúng ta thường nghe ca dao, ca dao vào thời xưa là văn hóa nguyên thủy dân tộc. Sách cổ có nói, từ nội dung lời ca điệu múa của một dân tộc quốc gia mà ta có thể biết sự thịnh suy của quốc gian dân tộc ấy. Điều này cũng có nghĩa là nội dung của lời ca điệu múa không tương ứng với mười điều thiện thì quốc gia, lãnh thổ vùng ấy chắc chắn động loạn, bất an. Bằng ngược lại, nội dung ấy tương ứng vớimười điều thiện thì xã hội nhất định an định, phồn vinh, thịnh vượng. Lớn như một quốc gia, nhỏ như một có gia đình, chân lý cũng tương tự vậy. Từ sở thích, nói năng đến ngôn từ của các thành viên trong gia đình ta có thể biết được gia đình này thịnh hay suy.

Dựa theo chuẩn mực của Phật pháp, phàm là thuận theo tánh đức, chắc chắn là thiện, là tốt, nhân tốt quả báo nhất định tốt, nhân viên quả mãn; nhân không tốt, đương nhiên quả báo cũng không tốt. Ngày nay, Nước Mỹ là cường quốc trên thế giới. Nguyên nhân của sự cường thịnh ấy vốn là vì thế hệ trước đã tu nhân tích đức, còn tương lai quốc gia ấy có thể đứng đầu thế giới hay không là tùy thuộc vào tạo tác đương thời. Cho nên nói, lớn như một quốc gia, nhỏ như một gia đình, nhân quả nghiệp báo hết sức rõ ràng.

Ỷ ngữ nghiêm trọng nhất trong thời đại ngày nay chính là hí kịch (nghệ thuật kịch). Trung Quốc từ xưa đến nay tiếp nhận giáo dục Nho giáo nên phương diện văn nghệ đều tuân theo nguyên tắc “Tư vô tà” (không nghĩ xằng bậy) của Khổng tử.

Mười điều ác chính là tà. Trước đây giáo dục trường học chưa phát triển, người ta chỉ dựa vào lời ca điệu múa nhạc kịch để giáo hóa dân chúng. Vì vậy mà hí kịch xưa của Trung Quốc là để giáo dục xã hội, giáo dục bá tánh biết “trung, hiếu, tiết, nghĩa”, “thiện hữu thiện báo, ác hữu ác báo”. Như vậy, ta thấy rõ mục đích của hoạt động nghệ thuật này ở Trung Quốc không giống với các nước khác trên thế giới.

Ngày nay, cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, phim truyền hình nhiều tập đã thay thế hí kịch, mà người viết kịch bản của phim truyền hình lại không tuân thủ nguyên tắc trên của Khổng Tử. Một viên chức Bộ Giáo dục Đài Loan từng hỏi chuyện thầy Phương Đông Mỹ rằng: “Ngày xưa, La Mã là nước mạnh nhất thế giới, mà giờ La Mã đã mất nước rồi. Giờ đây, nước Mỹ là quốc gia lớn mạnh nhất thế giới. Vậy xin hỏi thầy Phương, nếu nước Mỹ cũng mất đi vị thế ấy thì nguyên nhân đầu tiên là do đâu?”. Thầy Phương không chút do dự liền đáp: “do truyền hình”. Toàn bộ nội dung của truyền hình ngày nay đều là mười ác nghiệp, nó còn được phát sóng hai mươi bốn giờ liên tục. Những đứa trẻ ,người trẻ tuổi mỗi ngày đều xem truyền hình, vậy có nguy không? Cho nên vấn đề nghiêm trọng nhất của thanh thiếu niên ngày nay là con cái làm sát hại cha mẹ, học trò làm sát hại giáo viên, bạn bè sát hại lẫn nhau. Nguyên nhân chính là do truyền hình mà ra. Cho nên, chúng ta không thể không lưu ý.

Quả báo của “không ỷ ngữ” là “ngôn bất hư thiết”( lời nói không lừa dối,), quyết không nói hư vọng.

“Nhân giai kính thọ”

nghĩa là người người đều cung kính, đón nhận chúng ta. “Năng thiện phương tiện, đoạn chư nghi hoặc ” tức nghĩa chúng ta có thể dùng các phương tiện thiện xảo giúp tất cả chúng sanh đoạn trừ mọi nghi hoặc.Trên đây đã trình bày về bốn loại thiện nghiệp của miệng.

Ly tham cầu tâm nhi hành thí cố (Xa lìa tâm tham cầu

mà hành bố thí,) Kinh văn: “Ly tham cầu tâm nhi hành thí cố, thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt, nhất thiết sở hữu, tất dĩ tuệ xả. Tín giải kiên cố, cụ đại oai lực”.

Đoạn này nói về 3 ý thiện trong mười điều thiện không tham lam. “Ly tham cầu tâm” (Xa lìa tâm tham cầu) “tham cầu” là cái gốc của phiền não, trong ba loại độc phiền não thì “tham cầu” là nghiêm trọng nhất. Điều đầu tiên mà Phật dạy Bồ tát là bố thí vì bố thí sẽ độ hóa được tâm tham, bố thí có thể đoạn trừ cái gốc của phiền não. Không đoạn tuyệt được cái gốc của tâm tham thì mãi mãi không thể vào cửa Phật, không thể khế nhập vào cảnh giới Phật Đà. Phạm vi của tâm tham rất rộng, không những là không tham pháp thế gian mà kể cả Phật pháp cũng không được tham lam. Đức Phật dạy chúng ta đoạn trừ tâm tham chứ không phải hoán đổi đối tượng của tâm tham. Nếu có tâm tham Phật pháp thì quả báo là chỉ được hưởng phước báo hữu lậu trong tam giới. “Lậu” chính là phiền não, phiền não không đoạn thì là hữu lậu. Phật pháp là thiện pháp có thể giúp thành tựu cái phước đức nhưng lại không liên quan chút gì đến công đức của chúng ta. Chỉ có buông bỏ mọi tham sân si, tu tất cả các thiện pháp thì mới được công đức chân thật.

Chúng ta khởi tâm động niệm liền đặt lợi ích bản thân lên hàng đầu, còn lợi ích của người thì đặt thứ hai hoặc thứ ba.

Phàm phu chính là vậy. Người giác ngộ thì đặt cái lợi của người lên hàng đầu, tuyệt đối không nghĩ đến cái lợi của bản thân. Đấy mới thật là Bồ tát, mới thật được vào cửa Phật. Cho nên nói phạm vi của tâm tham rộng lớn là vì vậy, nói tóm lại, miễn khởi tâm động niệm vì bản thân thì đã xem như có tham cầu. Tham cầu bao hàm tất cả ác nghiệp, là cái gốc rễ của tất cả ác nghiệp. Đức Phật dạy chúng ta phải lìa cái tâm tham cầu mà thực hành bố thí, tuyệt không chút tâm tham cầu, niệm niệm chỉ vì chúng sanh, nhất định không chỉ biết có bản thân. Đấy mới thực là Phật, là Bồ tát. Nếu có lòng mảy may tham cầu thì dẫu chút ta học biết nhiều đến đâu cũng chỉ là “thế trí biện thông” (tức “cái thông minh sắc sảo ở thế tục”) mà thôi, chưa phải là trí huệ. Trí huệ phải từ tâm thanh tịnh mà sanh. Tâm thanh tịnh chắc chắn không có tham sân si mạn. Vậy nên quan trọng là đoạn trừ phiền não. Nếu không có tâm thanh tịnh thì cũng chẳng có tâm bình đẳng, chẳng có tâm từ bi, càng không thể khế nhập vào cảnh giới Phật Đà. Hay nói một cách khác là dù niệm Phật cũng không thể vãng sanh. Trong Kinh Vô Lượng Thọ Phẩm Tam Bối Vãng Sanh có dạy “Phát Bồ đề tâm, nhất hướng chuyên niệm”. Trong tâm Bồ đề không có tham sân si, không mảy may thâm sân si. Còn có chút gì tham sân si thì không phải tâm Bồ đề, mà là tâm luân hồi, tâm phàm phu. Tâm luân hồi thì tạo nghiệp luân hồi, lấy tâm luân hồi tu tập tất cả thiện pháp chỉ có thể hưởng thụ phước trong Tam giới Lục đạo, trên trời có thể làm Thiên vương, dưới trần thế có thể làm người quyền quý, nhưng chỉ được chừng thế thôi. Còn nếu có thể được làm tới Ma Hê Thủ La Thiên Vương thì cũng không thoát khỏi luân hồi .Cho nên, đó chưa phải là biện pháp cứu cánh. Cái thù thắng của Phật pháp chính là giúp chúng ta được giải thoát cứu cánh viên mãn. Phật Đà chỉ có thể dạy chúng ta, không thể nào tu học thay chúng ta; Phật Đà gia bị, hộ độ chúng sanh cũng chính là ở việc giảng dạy cho chúng sanh. Vì thế, tu hành vẫn phải dựa vào chính mình. Tu hành chính là sửa đổi. Phải sửa đổi từ gốc rễ, ấy chính là sửa tâm tham cầu. Giữ được tâm không tham cầu tất cả pháp thế xuất thế gian thì tự ắt được viên mãn tất cả pháp thế xuất thế gian. Vì đoạn được vọng tâm thì chân tâm viên mãn tự khắc hiện tiền, tất cả pháp thế xuất thế gian đều là do chân tâm sở hiện. Nên nếu còn lòng tham cầu không dứt thì dù có được đạt gì cũng rất giới hạn; buông được lòng tham thì tự nhiên có được mọi thứ. “Xả -đắc” tức buông xả liền được ngay, xả bao nhiêu lại được bấy nhiêu, không xả thì không được gì. Nếu chúng ta buông bỏ được hết thảy hư không pháp giới thì liền được hư không pháp giới viên mãn. Vì đâu mà chứng được Pháp thân Đại sĩ, vì đâu mà chứng quả Phật viên mãn? Không gì khác hơn ngoài biết buông bỏ. “Thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt” (thường của cải giàu có, không ai xâm đoạt) là phước báo theo cách nói chung chung. “Nhất thiết sở hữu tất dĩ tuệ xả” (có tất cả vật đều đem ban phát, Từ “xả” nghĩa là buông xả. Đấy mới là trí huệ chân thật. Vì đâu người thế gian không chịu buông xả? Vì không có trí huệ. Trí huệ chân thật là từ có được tâm thanh tịnh, nên khai trí huệ rồi, thì tất cả các pháp thế xuất thế gian đều viên mãn thông đạt. Trong Ảnh Trần Hồi Ức Lục, Pháp sư Đàm Hư kể một công án về một vị pháp sư phơi nến (đèn cầy). Vị này tuy không biết chữ nhưng lại rất thật thà, làm hương đăng trong tự viện. Có lần bạn đồng tu trêu chọc ông rằng: “Thầy Hương Đăng à, khoảng tháng sáu, khi thấy mọi người mang quần áo ra phơi thì thầy cũng mang nến ra phơi đi, nếu không nến sẽ bị mốc đấy”. Kết quả là nến bị phơi đều chảy thành dầu hết. Thầy Duy – na biết chuyện, bèn muốn đuổi thầy ấy đi nên nói với thầy ấy rằng: “Thông minh trí huệ như thầy thì nên đi học pháp, tương lai sẽ là một đại pháp sư. Tôi sẽ vì thầy làm Duy – na, đánh khánh”. Thầy ấy cho rằng là thật bèn đến chỗ Pháp sư Đế Nhàn học pháp. Vì học mà không hiểu nên pháp sư Đế Nhàn bèn kêu thầy ấy hành đường, học thuộc Kinh điển. Trải qua mười mấy năm công phu, quả nhiên thầy ấy khai ngộ.

Vậy thì, tại sao thầy ấy chưa học qua nhưng lại có thể làm được? Là vì trí huệ khai ngộ rồi. Thầy ấy là người thành thật, tâm thanh tịnh, không phiền não như người khác. Chẳng qua thầy ấy bị sự vô minh khuất lấp, nên một khi đã khai ngộ thì tất cả pháp thế xuất thế gian đều thông đạt. Thầy ấy cũng giống Đại sư Huệ Năng, những thứ khai ngộ được không phải vì học thuộc lòng, cũng không vì người khác dạy cho biết nên không hề có chướng ngại, học tập rất nhanh. Ngày nay, do tâm chúng ta không tịnh, trí huệ không khai ngộ nên chướng ngại trùng trùng, học tập vô cùng khó khăn. Vì có huệ mới có thể buông xả, nếu không có huệ thì không buông xả được. Huệ chúng ta càng lớn thì buông xả được càng nhiều, không chịu buông xả chắc chắn là không có trí huệ.

“Tín giải kiên cố, cụ đại oai lực”(hiểu biết kiến cố, đủ oai lực lớn), người có trí huệ thì có thể lý giải và có niềm tin kiên định về tất cả các đạo lý mà chư Phật, Bồ tát giảng dạy.

“Đại oai lực” chính là ở quả vị Như Lai thập lực, mười tám pháp bất cộng và tứ vô sở quý. Tuy là không phải ở cảnh giới của quả vị Phật nhưng đó là Bồ Tát, Bồ Tát thì cũng có thập lực mười tám pháp bất cộng và tứ vô sở quý, chỉ là không được như quả vị Như Lai viên mãn thôi. Giống như ánh trăng vậy, ánh sáng của Như Lai là ngày trăng tròn, ánh sáng của Bồ Tát là từ mồng hai, mồng ba đến mười bốn nhưng đó vẫn là ánh sáng chân thật, là trí huệ tự tánh Bát nhã hiện tiền, là đại oai lực chân thật, có thể tự độ, độ tha, tự mình có thể vượt qua Lục đạo, mười pháp giới và cũng có năng lực giáo hóa tất cả chúng sanh.

Cuối cùng thì quan trọng nhất là phải xả bỏ, xả mười điều ác thì được mười điều thiện. Dụng mười thiện trong Bồ Tát đạo chính là Bồ Tát chân thật. Cho nên những gì mà chúng ta tu học đều là đức hạnh viên mãn vững chắc. Chúng ta phải nỗ lực học tập nghiêm túc.

(Xa lìa tâm giận dữ mà hành bố thí)

Ly phẫn nộ tâm nhi hành thí cố Kinh văn: “Ly phẫn nộ tâm nhi hành thí cố, thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt, tốc tự thành tựu vô ngại tâm trí. Chư căn nghiêm hảo kiến giai kính ái.”

Đây là lời dạy về tâm không sân hận vì sân hận là khó đoạn nhất. Người bình thường khi gặp việc không như ý muốn thì ý niệm sân hận tự nhiên sẽ khởi lên, hơn nữa còn khởi sanh rất nhanh. Điều này chứng tỏ từ vô thủy kiếp đến nay, tập khí ác của chúng ta rất nặng. Trong các loại phiền não sân hận là nghiêm trọng nhất, quả báo là đọa vào địa ngục. Tam độc là nguyên nhân chủ yếu của tam ác đạo: tham dục đọa vào ngạ quỷ đạo, sân hận đọa vào địa ngục đạo, ngu si đọa vào súc sanh đạo. Trong tất cả Kinh luận của Đại thừa lẫn Tiểu thừa mà Đức Phật dạy, chúng ta từng giờ từng phút nhắc nhỡ bản thân không được tạo nghiệp nhân tam ác đạo. Thế nhưng chúng ta u mê không tiếp nhận lời giáo huấn của Đức Phật nên tuy học Phật rồi nhưng vẫn mắc đọa tam đồ.

Làm sao để điều phục được tâm phẫn nộ? Đây là cả một bài học lớn, phải thật tâm dụng công học tập! Với người biết dụng công học tập, người có lòng cảnh tỉnh cao thì khi ý niệm sân hận khởi lên liền niệm một câu “Nam Mô A Di Đà Phật”, dùng câu Phật hiệu này để dằn lại ý niệm sân hận. Ấy mới gọi là người biết niệm Phật. Niệm thứ nhất là tâm phẫn nộ, niệm thứ hai là niệm A Di Đà Phật. Từng giây từng phút phải dụng công như vậy mới thấy được sự thù thắng của pháp môn niệm Phật. Trong tám mươi bốn ngàn pháp môn thì chỉ có pháp môn này là thông dụng nhất lại vô cùng hiệu nghiệm.

Cổ Đức dạy: “Không sợ niệm khởi, chỉ sợ giác chậm”.

Niệm ở đây chính là ý niệm tham sân si, tự tư tự lợi. Niệm thứ nhất khởi lên thì niệm thứ hai thì phải dùng câu danh hiệu Phật để dằn xuống. Cứ thế mà luyện tập, lâu dần nhất định sẽ thành công. Phải rèn thuần thục pháp môn niệm Phật này để mọi lúc mọi nơi đều có thể chế ngự được phiền não, cảnh giới phiền não liền có thay đổi, phiền não giảm, trí huệ tăng. Lúc ấy mới thực thấy công phu hiệu quả. Tuy nhiên, ngay cả hoằng pháp lợi sanh cũng phải xem duyên phận. Chưa gặp duyên thì tự độ, đủ duyên thì giúp đỡ chúng sanh. Duyên tuyệt đối không cưỡng cầu. “Tùy duyên không phan duyên”. Tùy duyên là tâm thanh tịnh bình đẳng, phan duyên là tâm không thanh tịnh, không bình đẳng.

Nói cách khác phan duyên là sanh phiền não không sanh trí huệ, tùy duyên là sanh trí huệ không sanh phiền não.

“Tốc tự thành tựu, vô ngại tâm trí”( sớm được thành tựu tâm trí vô ngại) , nghĩa là chúng ta không sân hận ắt thành tựu rất nhanh. “Vô ngại” tức là không có chướng ngại, trí huệ của chúng ta không có chướng ngại. “Chư căn nghiêm hảo kiến giai kính ái” nghĩa là căn tướng tốt lành trang nghiêm, người người nhìn thấy đều sanh tâm hoan hỉ. Người ta khi khởi sân si, tướng mạo xấu xí, người thấy chẳng hoan hỉ. Nên nói, xa lìa sân hận thì tướng mạo, thân thể tự nhiên tốt lành, mọi người thấy đều sanh tâm hoan hỉ. Đó là vì chúng ta lấy tâm hoan hỉ mà đối xử với người, thì người cũng dùng tâm hoan hỉ mà đối lại với chúng ta. Bởi vậy, trong cuộc sống xã hội ngày nay, hữu duyên hay vô duyên với đại chúng cũng là một yếu tố hết sức quan trọng là vậy.

Ly tà đảo tâm nhi hành thí (Xa lìa tâm tà kiến điên đảo mà hành bố thí)

Kinh văn: “Ly tà đảo tâm nhi hành thí cố, thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt, hằng sanh chánh kiến, kính tín chi gia, kiến Phật, văn pháp, cúng dường chúng Tăng, thường bất vong thất đại Bồ đề tâm”.

Từ “tà đảo” thì “tà” là tà kiến , còn “đảo” là điên đảo. Tà kiến điên đảo, tà kiến chính là ngu si. “Ly tà đảo tâm nhi hành thí cố” tức là nói lìa ngu si, thực hành bố thí. “Thường phú tài bảo ,vô năng xâm đoạt” là phước báo theo cách nói chung chung.

“Hằng sanh chánh kiến kính tín chi gia”(thường sanh vào nhà chánh kiến, chánh tín). Chữ “hằng” là vĩnh hằng, “chánh” là chánh tri, chánh kiến, mà theo cách nói của Đại sư Lục Tổ Huệ Năng hay nói là thường sanh trí huệ. Lục Tổ khi gặp Ngũ tổ đã nói: “Trong tâm của đệ tử thường sanh trí huệ”. Vì sao Ngài có thể thường sanh trí huệ? Vì đó là phước báo của việc lìa ngu si, hành bố thí. “Kính tín chi gia” nghĩa là sẽ được sanh vào gia đình chánh tín Phật giáo vì lìa ngu si thì đầy đủ chánh tri kiến ắt được sanh vào nhà chánh tri kiến. Đây là cảm ứng như câu “vật dĩ loại tụ, nhân dĩ quần phân” (tức là “vật họp theo loài, người chia theo nhóm). Chánh kiến thì thích chánh kiến, tà kiến thì thích tà kiến. Bởi vậy, quan sát một người chánh kiến hay tà kiến thì xem bạn bè của họ là biết được, nên mới có câu “xem bạn mà biết người” là vậy. Đã chánh tri chánh kiến thì nhất định “Kiến Phật, nghe pháp, cúng dường chúng tăng”. Ấy là thân cận Tam bảo. Trong thế xuất thế pháp, người thân cận Tam bảo là người đại phước đức đại trí huệ.Trong Đàn Kinh giải thích “Tam bảo” là “Phật là Giác, Pháp là Chánh, Tăng là Tịnh” nên đại sư Lục Tổ dạy chúng ta “Quy y Giác, quy y Chánh, quy y Tịnh”, Giác, Chánh, Tịnh thực chất là Tam bảo. Phật, Pháp, Tăng chính là Giác, Chánh, Tịnh vì vậy mà khi tu học chúng ta có thể đạt được lợi ích chân thật trong Phật pháp. Trụ trì Tam bảo đối với sự hoằng truyền, tu học Phật pháp cũng vô cùng quan trọng, không thể thiếu bởi vì nếu đã có thực chất mà không có hình tướng thì sự thực chất ấy cũng bằng không. Chư Phật, Bồ Tát dạy chúng ta ba điều. Một là, thấy tượng Phật liền nghĩ đến giác không mê. Đây mới là ý nghĩa thực sự của cúng dường tượng Phật. Hai là, thấy kinh điển liền nghĩ đến chánh không tà, như vậy mới là chân thật quy y Pháp. Ba là, thấy người xuất gia liền nghĩ đến lục căn thanh tịnh, không nhiễm mảy may ô tạp. Ấy là chân thật kính Tăng. Như vậy, thấy hình tượng Tam bảo sẽ giúp nhắc nhở chúng ta mỗi giờ mỗi phút, còn như không có hình tượng này chúng ta sẽ tùy thuận phiền não. Cho nên mục đích của cúng dường Tam bảo là từng giờ từng phút nhắc nhở bản thân. Đó chính là ân huệ lớn mà Tam bảo cho chúng ta.

“Kiến Phật” là kiến tánh. “Nghe pháp” là rõ lý thấu hiểu chân tướng vũ trụ nhân sanh. Cúng tăng là cùng sống hòa thuận, cử xử bình đẳng, không phân quốc gia, chủng tộc, tôn giáo, đối đãi công bằng, chung sống hòa thuận. Thế mới là cúng dường. Cứ theo cách “cúng dường” ấy mà tu học thì lục căn thanh tịnh, chẳng nhuốm bụi trần; cúng dường là phước, thanh tịnh vô nhiễm là huệ, phước huệ song tu.

“Thường bất vong thất đại Bồ đề tâm” (thường không quên tâm đại bồ đề) tâm bồ đề vô thượng thường tại tâm, tâm bồ đề phải áp dụng thực tiễn trong đời sống.

Thí trang nghiêm Kinh văn: “Thị vi đại sĩ tu Bồ tát đạo thời, hành thập thiện nghiệp. Dĩ thí trang nghiêm sở hoạch đại lợi như thị”.

“Như thị” tức là như phần đã giảng giải trên đây. Thực hành mười thiện nghiệp bằng việc bố thí sẽ được lợi ích lớn như đã nói ở trên.

Trong pháp tu Lục độ Ba la mật giảng giải rất kỹ về bố thí, còn từ phần trì giới về sau thì chỉ trình bày sơ lược. Tuy nhiên, phần lớn thứ nhất sẽ xuyên suốt với cả năm phần sau.

nói về trì giới. Ví như khi nói về trì giới, không sát sanh mà trì giới được lợi ích gì, không trộm cắp mà trì giới được lợi ích gì, không tà dâm mà trì giớ iđược lợi ích gì? Cho đến không ngu si, đến cả phần Kinh phía sau như: tứ vô lượng tâm, tứ nhiếp, ba mươi bảy phẩm trợ đạo, chỉ quán, phương tiện, cũng đều như vậy. Ví dụ như bàn về tu chỉ quán, “bất sát sanh chỉ trang nghiêm cố”, “bất thâu đạo chỉ trang nghiêm cố”, “bất tà dâm chỉ trang nghiêm cố” thì trong mỗi câu ấy đều có mười điều. Tuy Đức Phật không giảng từng li từng tí nhưng bản thân người học phải hiểu cặn kẽ, rồi áp dụng vào thực tế cuộc sống, không pháp nào không đủ mười điều thiện. Đấy mới thật là chỉ ư chí thiện.

Ngay từ đầu quyển Kinh, Đức Phật đã dạy chúng ta “ngày đêm thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quan sát thiện pháp”; vô lượng pháp môn đều đầy đủ mười thiện thì mới thật sự là thực hành thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quan sát thiện pháp, không mảy may xen tạp bất thiện. Chúng ta là người niệm Phật, lìa sát sanh mà chấp trì danh hiệu Phật, lìa trộm cắp mà chấp trì danh hiệu Phật, lìa tà dâm mà chấp trì danh hiệu Phật, cho đến cả lìa tham, sân, si mà chấp trì danh hiệu Phật. Trong từng tiếng Phật hiệu đã là đầy đủ mười thiện nghiệp, được vãng sanh thế giới Tây phương cực lạc thì đương nhiên là người thượng thiện.

Giới trang nghiêm Kinh văn: “Long vương, cử yếu ngôn chi hành Thập thiện đạo. Dĩ giới trang nghiêm cố, năng sanh nhất thiết Phật pháp nghĩa lợi, mãn túc đại nguyện”.

Như phần trước có nói, vì trang nghiêm bằng bố thí sẽ được phước báo chung là “thường phú tài bảo, vô năng xâm đoạt”

(được giàu có, của cải không bị cướp đoạt). Cho nên từ đoạn kinh này trở xuống sẽ trình bày phần cốt lõi, không như các đoạn kinh trước giảng chi tiết. Mà phần trước đã hiểu thì phần phần sau này chắc chắn cũng lãnh hội được. Câu “hành Thập thiện đạo, dĩ giới trang nghiêm cố” lấy việc thực hành mười điều thiện mà trì giới trang nghiêm thì sẽ được phước báo chung là “năng sanh nhất thiết Phật pháp nghĩa lợi, mãn túc đại nguyện (có thể sanh tất cả lợi ích trong Phật pháp, đầy đủ nguyện lớn)”.

Riêng phần còn lại sẽ nói về việc lìa sát sanh, lìa trộm cắp, v.v..

mà trì giới thì phước báo chung cũng tương tự vậy, còn biệt báo có thể ngẫm ra được, nên sẽ lược bớt phần biệt báo. Như vậy là, chúng ta hiểu được rằng, mười thiện nghiệp là cội rễ của tu hành, nếu xa rời mườ thiện nghiệp thì không những không sanh tất cả Phật pháp mà ngay cả tất cả thiện pháp thế gian cũng không thể sanh.

“Hành Thập thiện đạo, dĩ giới trang nghiêm cố”(thực hành mười điều thiện mà dùng giới để trang nghiêm), câu này nhấn mạnh chữ “hành”. Hành nghĩa là thực hành, vận dụng vào thực tiễn . Còn từ “trang nghiêm”, theo cách nói ngày nay nghĩa là tốt lành, viên mãn không khiếm khuyết. Thực hành, vận dụng mười thiện nghiệp vào thực tiễn thì trì giới mới được viên mãn.

“Năng sanh nhất thiết Phật pháp nghĩa lợi”(có thể sanh tất cả lợi ích trong Phật pháp) ,Từ “nghĩa” tức là đạo lý, thông hiểu tất cả đạo lý của Phật pháp, còn “lợi” là lợi ích thọ dụng. Còn “trì giới” ở đây phải hiểu theo nghĩa rộng chứ không chỉ hiểu trong phạm vi hạn hẹp, vì Lục độ là tiêu chuẩn của hạnh Bồ tát. Theo cách hiểu hiện nay, trì giới giống như tuân thủ các quy định, bất luận sống một mình hay sống cùng đại chúng thì đều có quy định và nhất định phải tuân thủ. Phàm là lời giáo huấn của Đức Phật đều là giới pháp, tự lòng phải hiểu rõ điều này, hành vi nhất định phải tuân thủ.

Ngoài ra, còn phải tuân thủ hiến pháp, luật định của nhà nước, như câu nói “nước có phép nước, gia có gia quy”. Tương tự, trong đạo tràng phải tuân thủ quy tắc của thường trụ; đến nơi khác biệt chủng tộc, khác biệt tôn giáo thì tuân thủ quy tắc nơi ấy. Trì giới giữ luật như vậy sẽ được “mãn túc đại nguyện”, tức là có cầu tất có ứng, chúng ta cầu gì được ấy.

Vì sao “tuân thủ giới luật” thì mọi mong ước đều được toại nguyện? Chúng ta phải biết rằng người tuân thủ giới luật thì được mọi người tôn kính, hoan nghênh, được nhiều người giúp đỡ; người không tuân thủ luật lệ thì đại chúng không tin tưởng họ, khi họ cần sự giúp đỡ thì không được người giúp đỡ, làm việc gì cũng gặp chướng ngại lớn. Như ta thấy, đầu tiên Đức Phật giảng về bố thí, tiếp đó mới nói về tuân thủ giới luật vì bố thí mới thật sự là buông xả, chỉ có thật sự buông xả thì mới buông bỏ được phân biệt, chấp trước của bản thân, mới có thể tuân thủ giới luật. Không buông bỏ thành kiến, chấp trước của mình thì không thể tuân thủ giới luật.

Nhẫn nhục trang nghiêm

Kinh văn: “Nhẫn nhục trang nghiêm cố, đắc Phật viên âm, cụ chúng tướng hảo”(Dùng nhẫn nhục trang nghiêm, được âm thanh viên của Phật, đầy đủ các tướng tốt)

Câu này nói về thực hành mười thiện nghiệp thực tiễn trong nhẫn nhục Ba la mật. Hai câu “cử yếu ngôn chi hành Thập thiện đạo” (phần cốt lõi mà nói thực hành mười thiện nghiệp) ở trên sẽ xuyên suốt cả đoạn kinh văn này. Đây là lúc kết tập chữ.

Kinh Tạng vì muốn mỹ hóa văn chương mà giản lược phần

Vốn trong nguyên điển Phật pháp chỉ có chữ “nhẫn”, không có chữ “nhục”, chữ nhục là do người phiên dịch Kinh thêm vào. Thời Trung Quốc cổ đại, người có học được gọi là “giai cấp sĩ đại phu”. Cũng như câu “sĩ khả sát, bất khả nhục” (kẻ sĩ thà chết chứ không chịu nhục), bậc sĩ đại phu xem việc lăng nhục là vô cùng nghiêm trọng, chặt đầu có thể nhẫn nhưng lăng nhục thì không thể được. Vị đại sư dịch kinh thấy sự chấp trước nặng nề ấy nên thêm chữ “nhục” theo sau chữ “nhẫn” với ý nghĩa “nếu nhục có thể nhẫn được thì còn điều gì lại không nhẫn được”. Cho nên đặt biệt phiên dịch thành chữ nhẫn nhục là vì vậy.

Không nhẫn được, bất luận là thế pháp hay Phật pháp thì đều không thể thành tựu. Chúng ta muốn thành tựu viên mãn trong thế xuất thế gian pháp, then chốt là nhẫn như cái gọi là “việc nhỏ không nhẫn được, việc lớn ắt sẽ hỏng”. Kinh Kim Cang có dạy “tất cả pháp mà thành tựu được đều là nhờ nhẫn”. Bất luận việc lớn, việc nhỏ của thế xuất thế gian, muốn thành tựu thì phải nhẫn. Ý nghĩa của sự nhẫn thật là sâu rộng vô biên. Phàm là người, ai cũng phải nương tựa đại chúng xã hội mà tồn tại, chắc chắn không thể thoát ly xã hội mà tồn tại biệt lập được. Mà chung sống với đại chúng, sao có thể không nhẫn được? Đặc biệt là xã hội ngày nay, mà theo Kinh Vô Lượng Thọ là: “Tiên nhân bất thiện, bất thức đạo đức, vô hữu ngữ giả” (tức là “Người đời trước sống không biết hành thiện, chẳng màn đạo đức nên chẳng có ai truyền dạy đời sau”). Từ nhỏ không được tiếp nhận nền giáo dục tốt, nên bồi tụ thành nhiều tập khí bất thiện thì chung sống với đại chúng sẽ khó vô cùng.

Trong thế xuất thế gian pháp, phàm là người có thành tựu, sự nghiệp càng lớn, địa vị càng cao, thì càng khiêm nhường hòa kính, được mọi người tôn kính ngưỡng mộ, làm một việc nhỏ cũng khiến người cả đời ghi nhớ chẳng quên. Thí dụ như hồi trẻ tôi làm nhân viên công sở, ở văn phòng đọc báo, xem sách, lưng tựa thành ghế, chân ghế cũng bị nhấc hổng lên cả lên.

Quản lý thấy vậy liền vỗ khẽ vai tôi, không phải trách mà chỉ nhắc nhẹ “ngồi vậy dễ ngã rồi bị thương lắm”. Cả đời tôi cũng không quên lời nhắc đó, từ việc sai nhỏ mà có thể sửa mình. Còn như ngày ấy quản lý quát tháo ầm lên thì thể nào khi ông ấy không có ở đó tôi cũng sẽ tiếp tục ngồi vậy, vì tâm tôi không phục ông. Cho nên, thân là lãnh đạo, làm thế nào để đối đãi cấp dưới, để cấp dưới ủng hộ, để cấp dưới một lòng chăm chỉ làm việc giúp mình thì đều nhờ vào hai chữ “khiêm kính”. Chỉ cần chúng ta chịu khó lưu ý, thì mọi lúc mọi nơi đều là chỗ chúng ta có thể học tập. Trước kia Đại sư Thái Hư có đề xướng “Bồ tát học xứ”. Trước hết phải học sống chung với đại chúng, mà điều quan trọng nhất khi chung sống cùng đại chúng là thành một khối. Ngày nay Phật giáo sánh không kịp Ki tô giáo và Thiên Chúa giáo, nguyên do là vì chúng ta không thể cùng những người nghèo khổ kết thành một khối, không thể sống đời sống nghèo khổ. Đấy là điều cần thiết mà chúng ta phải học hỏi họ và tự cảnh tỉnh mình.

Bất luận thế pháp, Phật pháp hay cổ Thánh tiên Hiền đều dạy rằng, trong công việc, chúng ta phải làm đúng cương vị, làm tốt bổn phận của mình; chỉ cần mỗi người làm tốt bổn phận của bản thân, thế giới chắc chắn được kiết tường hòa thuận. Mọi người phải tương trợ giúp đỡ lẫn nhau, nhưng nếu không có công phu nhẫn nhục thì không thể thành tựu. Nhẫn nhục là ngay trong đời sống hằng ngày, mọi việc đều phải nhẫn, không nhẫn được thì không thể tùy duyên, chứ muốn mọi việc nhất nhất theo ý mình, thuận theo yêu ghét của bản thân thì quả là khó vô cùng.

Chúng ta đâu biết rằng sự yêu ghét của bản thân chính là phiền não, khiến tâm không thanh tịnh. Có thể buông xả yêu ghét của bản thân, tùy thuận chúng sanh, tùy hỷ công đức, thì công đức đó chính là nhẫn nhục Ba la mật.

“Trang nghiêm” chính là làm được đến tận thiện tận mỹ, chúng ta tu nhẫn nhục đến mức tận thiện tận mỹ thì quả báo đạt được chắc chắn là “đắc Phật viên âm, cụ chúng tướng hảo”( được viên âm của Phật, đầy đủ các tướng tốt.). “Đức Phật dùng nhất âm thuyết pháp, chúng sanh tùy loài mà hiểu được” thì “âm” này mới thực là “viên âm”. Còn nguyên nhân có được tướng tốt đương nhiên rất nhiều, mà trước hết là nhẫn nhục. Bồ Tát thành Phật còn phải đặc biệt dành thời gian một trăm kiếp mới tu 32 được tướng tốt 80 vẻ đẹp. Vì chúng sanh ưa thích cái đẹp, Đức Phật mới dùng tướng tốt, tướng đẹp để nhiếp thọ chúng sanh. Vậy một trăm kiếp ấy tu pháp môn gì? Vẫn là Lục độ Ba la mật, mà đứng đầu là nhẫn nhục Ba la mật.

Quả thật, tướng tốt của Đức Phật độ được rất nhiều chúng sanh. Tôn giả A Nan là ví dụ rõ nhất. Vì sao Ngài A Nan xuất gia? Cũng chính vì ngưỡng mộ tướng tốt của Đức Phật. Thế nên Ngài A Nan phát tâm học Phật, không học điều gì khác mà muốn học tướng tốt. Giờ thì chúng ta đã hiểu thế nào là tướng hảo nhiếp thọ chúng sanh. Sức mạnh này lớn dường bao! Thành thật mà nói Đức Phật Thích Ca Mâu Ni vốn dĩ đã chứng quả vị cứu cánh viên mãn rất sớm thì Người có nhất thiết phải tu tướng tốt không? Người tu là để phàm phu Lục đạo noi theo. Phàm phu chốn Lục đạo có ai không muốn tướng tốt? Bất luận chúng ta thuộc chủng tộc nào, tin tôn giáo nào, có ai lại không muốn bản thân sức khỏe dồi dào, dung mạo đẹp đẽ? Đức Phật thị hiện chính là để chúng ta hiểu rằng nguyện vọng này có thể thực hiện được, chỉ cần tu nhẫn nhục Ba la mật là đạt được.

Mọi việc đều nhẫn được, nhẫn mọi lúc và nhẫn mọi nơi.

Viên mãn nhẫn nhục Ba la mật chính là tướng tốt quang minh viên mãn. Nhẫn nhục là phương tiện trước thiền định, một người không thể nhẫn thì không cách nào tu định. Không kể Đại thừa, Tiểu thừa, Hiển giáo, Mật giáo, Tông môn hay Giáo hạ đều phải tu thiền định; định là mấu chốt của tất cả pháp môn. Cho nên sáu nguyên tắc tu hành của Bồ Tát (tức Lục Ba la mật) là có thứ tự nhất định, không được đảo lộn được. Một là bố thí, dạy chúng ta buông xả, không thể buông xả tức là không tuân thủ quy luật, tuân thủ quy luật là trì giới. Không tuân thủ giới luật thì chắc chắn không thể nhẫn nhục, không thể nhẫn nhục, chắc chắn không tiến bộ,mà tiến bộ là tinh tấn; không tiến bộ thì làm sao có thể thiền định? Sáu điều này cũng giống như đi lên 6 tầng lầu vậy, không có tầng dưới, thì chắc chắn không có tầng trên. Vậy chúng ta phải tu phương pháp nào? Là từ bố thí mà tu. Thật sự buông xả, thật sự tuân thủ quy củ, tuân thủ pháp luật, tuyệt đối không nhồi nặn bản thân thành một nhân vật đặc biệt. Vì sao? Vì như vậy tức là xa rời quần chúng, không nhận được sự giúp đỡ của quần chúng, hay nói cách khác là chúng ta bị cô lập, bất kể thế xuất thế pháp nào cũng đều không thành cả. Xưa nay, trong và ngoài nước, người thành công chắc chắn là được đại chúng ủng hộ, yêu mến. Đặt biệt trong xã hội dân chủ tự do, khai phóng, ứng cử, tranh cử bầu phiếu như ngày nay thì lại càng nhờ vào sự ủng hộ và yêu mến của quần chúng.

Bình thường chúng ta không quan tâm giúp đỡ người khác, đến lúc cần lấy ai giúp đỡ mình? Cho nên, chung sống với đại chúng thì phải biết bố thí, trì giới và nhẫn nhục. Ba điều này phải làm được thì pháp duyên của chúng ta mới thù thắng, có vô lượng công đức.

Tinh tấn trang nghiêm

Kinh văn: “Tinh tấn trang nghiêm cố, năng phá ma oán, nhập Phật pháp tạng”(Do tinh tấn trang nghiêm, có thể phá ma oán, nhập vào pháp tạng của Phật)..

Câu này nghĩa là đem mười thiện thực tiễn vào tinh tấn của hạnh Bồ tát mà được công đức thù thắng. Phần trước đã nói câu “Long vương, cử yếu ngôn chi, hành thập thiện đạo” là xuyên suốt những đoạn phía sau; giờ chúng ta ghép câu này vào câu phía trước thì thành “Long vương, cử yếu ngôn chi, hành thập thiện đạo, tinh tấn trang nghiêm cố, năng phá ma oán, nhập Phật pháp tạng” thì sẽ được ý nghĩa hoàn chỉnh rồi “Tấn” là cầu tiến bộ, tiến bộ thì phải “Tinh”. Người đời đều biết cầu tiến bộ, nhưng bỏ qua “tinh”, cho nên tạp tiến, nói một cách khó nghe là loạn tiến. Pháp của Phật là pháp của chân thật trí huệ, chân thật giác ngộ nên tâm tạp loạn thì tâm thanh tịnh không hiện tiền, tâm chân thành tất nhiên bị phá; mà tâm không chân thành, tâm không thanh tịnh thì ma oán thừa cơ hội nhập vào.

“Ma oán” là chỉ phiền não, “ma” tức là sự dày vò, tự mình dày vò chính mình. “Oán” là oán hại. Trong Kinh Bát Đại Nhân Giác có dạy 4 loại ma, tức là ngũ ấm ma, phiền não ma, tử ma, thiên ma. Ở đây nói ma oán là bao gồm cả bốn loại ấy.

Chúng sanh trong Lục đạo từ vô lượng kiếp đến nay đã kết oán với nhau vô lượng vô biên, nên trên con đường Bồ đề gặp rất nhiều chướng ngại. Nguyên nhân của chướng ngại vô cùng nhiều, quan trọng nhất cũng vẫn là tâm hạnh không thiện mà “ mười thiện là bạn tốt, mười ác là oan gia”. Chúng ta khởi tâm động niệm đều rơi vào mười ác nghiệp, chính là tự mình gây chướng ngại cho bản thân. Nên mới nói ma oán không phải từ ngoài vào là vậy. Chúng ta nhận thức rõ ràng rồi, đem tinh thần và thời gian tập trung vào đạo nghiệp, ma oán tuy nhiều nhưng không có kẽ hở thì cũng không vào được.

Trong bổn Kinh này đức Phật dạy “Bồ tát hữu nhất pháp, năng đoạn nhất thiết chư ác đạo (thế gian) khổ” (nghĩa là “Bồ tát có một pháp hay có thể đoạn dứt mọi khổ ải trong đường ác (thế gian)”). Cái khổ của tất cả thế gian cũng vì ma oán mà ra.

Pháp có thể đoạn khổ chính là “ngày đêm thường nhớ, suy nghĩ, quán sát thiện pháp”. “Thường” tức là ngày đêm không gián đoạn. Dụng tâm trên niệm thiện thì ác niệm không thể vào được. Ấy chính là chân tinh tấn.

Trong pháp môn niệm Phật, chấp trì Phật hiệu là đại thiện, 6 chữ hồng danh là thiện trong thiện, cho nên phải niệm 24 giờ liên tục không gián đoạn. Lão pháp sư Đế Nhàn có dạy: “niệm mệt rồi thì nghỉ ngơi, nghỉ ngơi xong rồi lại niệm tiếp”, như vậy cũng xem là không gián đoạn. Mỗi giờ mỗi khắc đều dấy khởi tâm niệm Phật. Đấy là tinh tấn.

Chúng ta mỗi ngày đều tụng kệ hồi hướng: “ Nguyện đem công đức này, Trang nghiêm Phật Tịnh độ”. Đem công đức gì để trang nghiêm? Đem công đức của bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn để trang nghiêm cõi Phật. Phật tịnh độ ở đâu? Trong hư không pháp giới không nơi nào không có Phật tịnh độ, “Tâm tịnh tắc Phật độ tịnh”. Chúng ta không thấy Phật tịnh độ là vì tâm chúng ta không thanh tịnh, có tự tư tự lợi. Kinh Kim Cang dạy rằng: “ngã tướng, nhân tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng”. Trong đó, tự tư tự lợi là ngã tướng, cũng là cửa ải đầu tiên. Không phá được cửa này thì dẫu tu hành thế nào cũng không thể vào cửa Phật. Phá (được) ngã chấp thì đạt được vô ngã_ là quả vị Tu Đà Hoàn của Tiểu thừa, còn quả vị Bồ tát Sơ tín vị của Viên giáo của Đại thừa thì đã xem như vào cửa Phật rồi. Nói vậy thì nghe có vẻ rất khó nhưng cốt lõi vẫn ở chỗ có thể buông xả được hay không. Nếu buông bỏ được thì không khó, không buông xả được thì chắc chắn khó rồi.

Vãng sanh tịnh độ mới thực là khế nhập, là “nhập Phật pháp tạng”. Và đó chính là mục tiêu duy nhất của cuộc đời chúng ta: cầu vãng sanh thế giới Tây phương cực lạc. Cho nên, khi chúng ta khởi tâm động niệm dù lời nói hành động thì nhất nhất phải tương ứng với lời Phật dạy, có vậy đời này mới mong được thành tựu. Còn như ngược lại, khẩu tâm thị phi, thì đời này vẫn mãi luân hồi trong Lục đạo thọ khổ trong Tam đồ.