Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Tịnh Không
Phật Thuyết Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh Giảng Ký
- Tác giả
- Hòa Thượng Thích Tịnh Không
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
Phương tiện trang nghiêm cố
Kinh văn: “Phương tiện trang nghiêm cố, tốc đắc thành
mãn vi vô vi lạc” (Dùng phương tiện trang nghiêm, sớm thành tựu viên mãn cái vui của pháp hữu vi và pháp vô vi.(. Từ “Phương tiện” thì “phương” là phương pháp, “tiện” là tiện nghi, chính là phương pháp thích hợp nhất đối với mỗi người, vật và việc. Nó không có tiêu chuẩn nhất định, vì do người, do việc, do thời, do đất đều có sự khác biệt. Việc này phải dùng trí huệ mà “thông quyền đạt biến”, vận dụng linh hoạt. Vậy nên bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ tài và sắc. Hai điều này là quan trọng nhất. Có người ít ham muốn với tài sắc nhưng lại ưa thích danh tiếng, muốn chức vụ, muốn được người đời tôn trọng, háo danh cũng là chướng ngại nặng, cũng đều là tạp khí phiền não nghiêm trọng.
Chữ “tốc” trong “tốc đắc thành mãn” nghĩa là mau lẹ.
Thành tựu viên mãn pháp hữu vi, pháp vô vi. Pháp hữu vi là pháp thế gian, pháp vô vi là pháp xuất thế gian, “vi vô vi” là pháp thế xuất thế gian. Chúng ta đều có thể thành tựu viên mãn.
Ngược lại, chúng ta không hiểu phương tiện, trong việc đối người, xử sự, tiếp vật thì nơi nơi đều có chướng ngại.
Còn “rộng kết thiện duyên” là chuẩn bị vận dụng nhiều phương tiện. Bình thường không kết thiện duyên với người, phương tiện khéo léo không cách nào vận dụng được, người khác không tin cũng không tiếp nhận ý tốt của chúng ta. Do đó có thể biết, nền tảng của phương tiện khéo léo chính là “nhân duyên tốt” mà người ta thường nói. Nhân duyên chúng ta không tốt, thì dù có phương tiện khéo léo cũng vẫn không thể tránh khỏi chướng ngại. Cho nên, học Phật học cái gì? Là học làm người mà thôi, là học cách chung sống hòa thuận cùng với mọi người, với mọi vật. Như thế chính là Phật, là Bồ tát. Phật, Bồ tát có thể chung sống hòa thuận được với thiên thần, có thể cùng với chúng sanh địa ngục hòa thuận với nhau , cùng ở chung với người thiện và cả với người ác.
Vì sao chúng ta không thể chung sống hòa thuận với người khác? Then chốt ở chỗ có lợi và có hại. Có lợi thì chung sống tốt, có hại thì biến thành đối địch. Chư Phật, Bồ tát không có quan hệ lợi – hại với tất cả chúng sanh, nên hết thảy đều có thể chung sống tốt đẹp. Vậy đến khi nào chúng ta mới có thể giác ngộ? Là khi chúng ta cùng tất cả chúng sanh không còn quan hệ lợi- hại, khi ấy mới khế nhập cảnh giới Phật. Đối nhân, xử sự, tiếp vật một cách tự nhiên chính là phương thiện khéo léo. Phương tiện khéo léo không cần học, xuất phát từ tâm chân thành chính là phương tiện khéo léo. Còn mảy may có lợi – có hại, tính toán, thì phương tiện khéo léo sẽ giảm bớt, thậm chí hoàn toàn mất đi. Ngạn ngữ Trung Quốc có câu “Người trong cuộc thì mê, người bên cạnh thì tỏ”. Người trong cuộc thì còn để ý lợi – hại, người bên cạnh thì không có lợi – hại. Có lợi – hại thì thấy không rõ chân tướng sự thật, không có lợi – hại thì có thể thấy rất rõ ràng. Cho nên, chư Phật Bồ tát vĩn viễn làm người bên cạnh thế xuất thế gian. Chúng ta phải xả bỏ lợi-hại thì mới được đại lợi chân thật.
Lợi- hại từ đâu sanh ra? Từ cái “Ngã” mà ra. Nói tóm lại, cái gốc là “Ngã”, chấp trước vì có cái “Ngã”. Không biết “Ngã”
là quan niệm sai lầm. Trong kinh Phật dạy “vô ngã” chính là phá chấp ngã, “vô nhân”; “vô chúng sanh”, “vô thọ giả” chính là phá chấp pháp. Phá được hai cái chấp Ngã – pháp rồi mới có thể hiểu thấu chân tướng nhân sanh vũ trụ. Chỉ cần hai chấp này tồn tại, thì những cái thấy đều là huyễn tướng, thiên biến vạn hóa, mộng, huyễn, bọt, bóng, giả tướng, hư mà không thật và đương nhiên chúng ta không có phương tiện khéo léo. Chỉ có người thấy được chân tướng thì lời nói, việc làm của họ tự nhiên thành phương tiện khéo léo vậy.
Sao lại nói về phương tiện ở chỗ này mà không phải là ở phần trước đó? Vì mười thiện nghiệp hoàn toàn được vận dụng thực tiễn vào Phật pháp, thế pháp thì tự nhiên thành thiện xảo (khéo léo) rồi. Thịện xảo không phải là thứ miễn cưỡng có thể học được, đó là trí huệ chân thật tự nhiên hiển lộ ra; đối nhân, xử sự, tiếp vật phải dùng một tấm chân thành. Hay nói cách khác là không có mảy may tự tư, niệm niệm vì chúng chúng sanh, vì người, vì sự, vì vật. Vậy thì lý nào lại không viên mãn!
Bồ tát vì chúng sanh mà lo nghĩ, nhưng chúng sanh lại không thể tiếp nhận. Nguyên nhân do đâu? Do chúng sanh còn mê. Cho nên, Đức Phật giáo hóa chúng sanh cũng theo cấp bậc, quá trình gọi là “Ngũ Thừa Phật Pháp”. Giáo hóa chúng sanh chia thành năm giai đoạn. Năm giai đoạn này cũng chính là phương tiện khéo léo. Người căn tánh thấp, chấp trước phước báo cõi trời người mà không chịu xả bỏ, Phật liền dạy họ làm thế nào được phước báo cõi trời người, cải thiện cuộc sống hiện tiền, khiến họ viên mãn tâm ý, đây là tiểu tiểu pháp. Với những người này, Phật dạy về nhân quả, đoạn ác tu thiện, “trồng nhân thiện thì được quả thiện”, nội dung chủ yếu vẫn không ngoài mười thiện nghiệp.
Thập Thiện Nghiệp Đạo giảng dạy những điều đơn giản nhất. Không sát sanh được quả báo trường thọ, đây là bố thí vô úy. Không trộm cắp được quả báo phú quý, không những được giàu có của cải mà còn được địa vị; không trộm cắp là nhân hạnh của công danh phú quý. Trộm cắp còn chia thành nhiều mục nhỏ nữa, không chỉ có trộm tài vật mà trộm danh (lừa gạt lấy tiếng), trộm địa vị (dùng những thủ đoạn không chánh đáng để đoạt địa vị quyền lực) đều thuộc về trộm cắp. Không tà dâm thì được quyến thuộc mỹ mãn như ý, gia đình hòa thuận hưng vượng. Trồng nhân nào thì hưởng quả đó, những điều này người thường nghe lọt vào tai, tu nhân thì nhất định được quả báo.
“Tốc đắc thành mãn” là cái vui của pháp hữu vi.
Người thượng căn lợi trí biết được phước báo của tam giới lục đạo không phải là cứu cánh, được rồi rất dễ mất đi, không thể gìn giữ lâu dài nên họ muốn giống chư Phật, Bồ tát, có được niềm vui chân thật cứu cánh bất sanh bất diệt. Đây là cái vui của pháp vô vi. Đức Phật dạy chúng ta đoạn ác tu thiện, tu mười điều thiện. Không sát sanh tức là không mảy may có ý tổn hại với bất kỳ chúng sanh nào trong chín pháp giới, đây là cảnh giới cao. Nếu chúng sanh vì ta mà sanh phiền não thì đây cũng là một phần sát nghiệp, ta nên mau chóng rời xa, khiến chúng sanh sanh tâm hoan hỷ. Cảnh giới không sát sanh này không giống với phần đã nói ở phía trước, tuy cùng tên nhưng cảnh giới không đồng, tinh vi huyền diệu, độ cạn – sâu, rộng – hẹp có cự ly rất lớn. Cũng vì vậy mà mười thiện nghiệp từ sơ phát tâm đến quả vị Như Lai dù tên giống nhau nhưng nội dung lại khác, phương tiện khéo léo đương nhiên cũng khác. Bồ tát tu hành có thể giúp tất cả chúng sanh trong Cửu pháp giới sanh hoan hỷ tâm, không chỉ người mà cả súc sanh, Ngạ quỷ, Địa ngục, Tu la, chư Thiên, Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát đều có thể sanh tâm hoan hỷ. Vậy tức là trong pháp vô vi được thành tựu viên mãn rồi. Thường cầu trí huệ, dưỡng đức hạnh, dùng tâm thuần thiện thuần tịnh. Thuần thiện là nói đến Thập thiện nghiệp, không phải là cách nghĩ thiện – ác tương đối mà là lìa khỏi sự tương đối ấy, tức trong Kinh Đại Bát Nhã “Tam luân thể không”. Đây là cảnh giới quả địa Như Lai, gọi là “Làm mà như không làm, không làm mà như làm”. Từng giây, từng phút, từng ngày vẫn đang làm nhưng trong tâm không có dấu tích gì, đoạn ác tu thiện như vậy thì đạt đến cứu cánh viên mãn. Đây là “Phương tiện trang nghiêm” trên quả vị Như Lai. Đắc được quả vị này thừa nguyện tái lai, phổ độ chúng sanh, có thể làm thị hiện các loại, đáng dùng thân gì để độ thì hiện thân đó, đáng dùng phương pháp nào để độ thì dùng phương pháp đó, không gì không phải là phương tiện trang nghiêm.
“Thiện Tài Đồng Tử năm mươi ba tham” trong Kinh Lăng Nghiêm, có thuận hạnh, có nghịch hạnh. Thuận hạnh chính là thiện hạnh, nghịch hạnh chính là ác hạnh. Có một số chúng sanh phải dùng phương pháp ác để độ họ, thì họ mới giác ngộ. Nên nói đáng phương pháp nào thì dùng phương pháp đó; không có một phương pháp cố định, tất cả đều là thiện pháp, là phương tiện trang nghiêm chân thật. Ví dụ, Bà La Môn Thắng Nhiệt có ngu si, Cam Lộ Hỏa Vương có sân hận, tham – sân – si là nghịch pháp; Bồ tát dùng giới – định – huệ không độ được họ nhưng dùng tham – sân – si lại có thể độ được thì dùng tham – sân – si. Những thứ này đều thuộc về phương tiện khéo léo.
Cho nên, phương pháp thì vô lượng vô biên, tám vạn bốn ngàn pháp môn và vô lượng pháp môn đều là phương tiện trang nghiêm.
Phương pháp, cách thức tuy khác nhau nhưng mục tiêu, phương hướng thì giống nhau, đều giúp họ phá mê khai ngộ. Bởi vậy, độ hóa chúng sanh phải có trí huệ và bản lĩnh chân thật. Bản lĩnh chân thật, người thế gian gọi là “thần thông”. Có năng lực quán cơ, thật hiểu rõ căn tánh chúng sanh, giống như bác sĩ khám bệnh cho bệnh nhân, biết nguyên nhân gây bệnh của chúng sanh ở chỗ nào, ra toa thuốc, dùng thuốc chính là pháp phương tiện. Chữa trị hợp lý, thuốc đến bệnh hết chính là thành tựu viên mãn.
Bình thường chúng ta tu dưỡng trí huệ đức hạnh. Trí huệ đức hạnh là tự tánh vốn có, không phải từ ngoài đến nhưng chúng ta mê mất tự tánh, bản thân có nghiệp chướng nên đức năng trí huệ không khởi tác dụng, vì thế phải tiêu trừ nghiệp chướng. Đầu tiên chúng ta phải biết, phải hiểu về nghiệp chướng thân ta, đây là thật sự nhìn thấu. Tiếp sau là tiêu trừ nghiệp chướng của mình, đây chính là buông bỏ. Đoạn Kinh văn trước có nói “Chỉ Quán”, tức là chúng ta phải quán sát rõ ràng, tự nhiên dừng ác hành thiện, chưa cần người khác chỉ dạy mà đã biết rồi. “Phương tiện” đối với đồng học trong việc học Kinh giáo mà nói chính là “quán cơ”, “tùy duyên”, có thể làm được thích hợp, hoàn hảo, làm được rất viên mãn khiến tất cả chúng sanh giác ngộ; sau khi giác ngộ rồi thì chúng sanh ắt sanh tâm hoan hỷ.
Chúng ta là phàm phu, không có trí huệ cao siêu, phương tiện khéo léo viên mãn như Phật, nên trong quá trình tu học chúng ta luôn phải làm thử nghiệm, phương pháp này không được thì đổi phương pháp khác. Tuy nhiên, có một nguyên tắc phải tuân thủ, ấy là “chân thành”. Làm người phải thành thật, làm người nghĩa . Cổ nhân dạy: “Tánh tình trung nhân”. Làm người nhất định phải tôn trọng đạo nghĩa, tùy thuận đạo nghĩa rồi mới có thể từ từ hướng tới đức hạnh thánh hiền, nâng cao cảnh giới của bản thân, viên mãn quả báo bản thân. Đây là “phương tiện trang nghiêm”. vì vậy , “phương tiện” tức là đối với mình hay với người đều phải nói phương tiện trang nghiêm.
Thập lực, vô úy, Thập bát bất cộng.
Kinh văn: “Long vương đương tri, thử thập thiện nghiệp, nãi chí năng linh, thập lực, vô úy, thập bát bất cộng nhất thiết Phật pháp, giai đắc viên mãn”.
“Long vương” là người Phật dạy trong Kinh này. Thường gọi tên của họ thì chắc chắn sau đó sẽ là phần khai thị rất quan trọng. Mười thiện nghiệp thậm chí có thể làm quả vị Như Lai có mười loại năng lực đặc thù, Tứ vô úy và Thập bát bất cộng đều viên mãn. Ba điều Thập lực, Tứ vô úy và Thập bát bất cộng là những điều đặc biệt chỉ có ở quả vị Như Lai. Đây là đức năng cứu cánh viên mãn thù thắng. vì thế mười điều thiện là căn bản của tu trì Phật pháp, lơ là mười thiện thì không thể nói Phật pháp. Nếu có người hỏi chúng ta rằng: “Phật pháp là gì”, ta có thể trả lời thế này: “Chăm chỉ tu trì mười thiện chính là Phật pháp. Như thế mới thật sự là đệ tử Phật”. Dù người xuất gia giảng Kinh thuyết pháp, hoặc là người tham thiền, niệm Phật, nhưng nếu họ không tu hành mười thiện thì đều không phải đệ tử Phật. Phần nhiều Phật giáo đồ chỉ gọi là “danh tự vị”, hữu danh vô thực mà thôi, bất kể tu hành như thế nào cũng không liên hệ được chút gì với xuất thế pháp, niệm Phật cũng không thể vãng sanh. Như vậy, chúng ta có thể rút ra được tổng kết là quả vị Như Lai đức tướng trí huệ viên mãn cứu cánh đều từ mười thiện mà sanh ra. “Thập lực”, trong Đại Trí Độ Luận có nói “Phật quả Thập lực”. Đây là mười loại năng lực thù thắng mà Bồ tát tuy có nhưng không viên mãn. quả vị Như Lai mới cứu cánh viên mãn. Thứ nhất “Thị xứ phi xứ trí lực, tri nhất thiết chúng sanh nhân duyên quả báo”. Chữ “Lực” này nghĩa là khởi tác dụng. Vì Phật dễ dàng độ chúng sanh; tất cả chúng sanh từ đời đời kiếp kiếp trong quá khứ hay từ vô lượng kiếp đến nay, nghiệp nhân tạo tác ra sao, nhận lãnh quả báo thế nào, Phật đều biết. Chúng sanh từ vô lượng kiếp đã tạo tác nghiệp tập chủng tử, toàn bộ đều lưu lại trong A Lại Da Thức. Phật có thể thấy được chủng tử tập khí của tất cả chúng sanh lưu giữ trong A Lại Da Thức. Vì thế, chúng ta khởi tâm động niệm, tạo tác sao có thể giấu được Phật, Bồ tát? Cổ đức nói “Muốn người không biết trừ phi mình đừng làm”. Chúng ta khởi tâm động niệm, lời nói tạo tác ngay cả trời đất quỷ thần cũng đều biết rõ ràng .
Trong Liễu Phàm Tứ Huấn có chuyện Ông Liễu Phàm sau khi tiếp nhận lời giáo huấn của Đại sư Vân Cốc liền nỗ lực đoạn ác tu thiện, nhưng vì là phàm phu nên phiền não tập khí của Ông rất nặng. Lần thứ nhất, Ông phát nguyện làm ba ngàn việc thiện, Ông làm hơn mười năm mới viên mãn. Có vậy mới thấy Ông tổn hao biết bao thời gian, tinh thần trong đấu tranh giữa thiện và ác. Lần thứ hai, Ông phát nguyện tu ba ngàn việc thiện, hai năm thì thành công. Lần thứ ba, ông phát nguyện làm mười ngàn việc thiện, nhất niệm liền thành công. Tâm địa của Ông dần dần đạt đến thuần thiện, không gì dối lòng mới có thể cảm động thiên thần. Sở dĩ con người không thể thành tựu là vì “nhân tuần”, cứ lơ là, mơ hồ không chăm chỉ, chính mình thường tha thứ với chính mình. Từ Liễu Phàm Tứ Huấn chúng ta quán sát được, Ông Liễu Phàm muốn khắc phục cửa ải khó này ít nhất phải dùng 20 năm công phu. Ải thứ nhất qua rồi, về sau tiến triển rất nhanh. Chúng ta nếu không thể phát tâm dũng mãnh, cái ải này rất khó đột phá Điều thứ nhất trong Như Lai Thập lực là bàn về nhân quả, “Làm thiện được quả báo thiện, làm ác nhận quả báo ác”. Đây là “thị xứ”. Vậy còn “phi xứ” là gì. “Trồng nhân thiện nhưng nhận ác báo, tạo nhân ác lại được thiện báo” thì gọi là Phi xứ, làm gì có đạo lý này. Trồng nhân thiện nhất định được quả thiện, tạo ác nghiệp nhất định nhận ác báo. Đây gọi là “thị xứ phi xứ trí lực”, là trí huệ chân thật. Cho nên nhân quả là thật tướng của các pháp.
Thứ hai “Nghiệp trí lực, tri nhất thiết chúng sanh tam thế sở hữu chư nghiệp”. “Nghiệp” là tạo tác; nghiệp không ngoài ba loại: Thiện nghiệp, Ác nghiệp và Vô ký nghiệp. Vô ký nghiệp ý nói những tạo tác không thiện cũng không ác, chưa có quả báo; tuy chưa có quả báo nhưng đều rơi vào Vô minh.
Thứ ba “Định trí lực, tri nhất thiết chư thiền tam muội”.
Từ Trời sắc giới trở lên, quả báo là Thiền định, mãi đến quả vị Như Lai đều là định – huệ, định – huệ thành tựu. Trong định có cảnh giới, rất nhiều cảnh giới công phu thiền định khác nhau, từ thế gian đến xuất thế gian, ngày nay gọi là khác biệt tần số không gian, Phật hoàn toàn biết rõ, tất cả nên Đức Phật có năng lực độ chúng sanh trong chín pháp giới. Từ Sơ thiền trở lên, nếu không hiểu rõ về cảnh giới công phu thiền định tam muội thì không thể độ người khác.
Thứ tư “Căn trí lực, tri chư chúng sanh chư căn thượng hạ. “Căn” tức là căn tánh, người đời gọi là “thiên phú”. Đứa trẻ sanh ra bẩm chất thiên phú là thông minh hay ngu đần, thể hiện rõ ràng nhất qua việc đọc sách. Thiên phú cao, thầy dạy qua bài đọc một lần chúng liền thuộc và còn có khả năng lý giải một cách tương đối. Chúng ta gọi đó là “thượng căn lợi trí”. Trẻ có bẩm sanh thiên phú kém, phải đọc năm lần mười lược mới có thể thuộc. là người thuộc về trung hạ căn. Thứ năm “Dục trí lực, tri tha chúng sanh chủng chủng dục lạc”. “Dục” là dục vọng, “lạc” là hoan hỷ. Đây là tập khí liên quan đến đời đời kiếp kiếp trong quá khứ. Kiếp trước tích nhiều thiện nghiệp, đời đời kiếp kiếp thời gian ở trong Tam thiện đạo nhiều, thiện căn thâm hậu, ưa thích thiện pháp. Nếu người này trong đời quá khứ tạo ác nghiệp nhiều, tập khí ác nặng thì trong đời này họ thể hiện ra chẳng chút hứng thú với thiện pháp ;
ngược lại đối với sát, đạo, dâm, vọng lại rất vui thích. Do đó, ái dục của tất cả chúng sanh đều có nguyên do, không phải vô duyên cớ. Năng lực quán sát chúng sanh của chúng ta không được trí huệ cao như vậy, nên chỉ có thể thấy được biểu hiện bên ngoài, không biết trình trạng trong quá khứ. Năng lực của A La Hán biết được 500 kiếp của chúng sanh, họ quán cơ mạnh hơn nhiều so với chúng ta. Bồ tát có thể biết 500 kiếp trở lên của chúng sanh. Còn Phật có thể hiểu biết cứu cánh.
Nếu như không có năng lực trí huệ “tri tha chúng sanh chủng chủng dục lạc” thì việc quán sát căn cơ của tất cả chúng sanh quả thực rất khó khăn, nên phương pháp dạy học tuy nhiều, chúng ta toàn tâm lực và tinh thần không ít nhưng hiệu quả đạt được chẳng là bao, nguyên nhân là vì không khế cơ. Nếu hoàn toàn khế cơ, thính chúng dưới tòa liền khai ngộ chứng quả.
Chúng ta cũng thấy trong Kinh, Thế Tôn chưa giảng xong bộ Kinh thì có một người đã khai ngộ chứng quả.Trong Kinh Lăng Nghiêm Tôn giả A Nan nghe Thế Tôn giảng đến cuối quyển thứ ba thì đã khai ngộ. Ma Đăng Già Nữ trong Hội Lăng Nghiêm nghe Phật giảng chưa đến nửa bộ Kinh thì Cô ta chứng Tam quả. Đây là khế cơ. Như Lai có năng lực quán cơ, cho nên chúng sanh dễ thành tựu.
Thứ sáu “Giới trí lực, tri thế gian chủng chủng giới phân”. nghĩa là biết được trùng trùng các loại vọng tưởng, phân biệt của tất cả chúng sanh. Từ “giới” ý chỉ giới hạn. “giới” là từ phân biệt mà có; không có phân biệt, không có chấp trước thì làm gì có giới hạn? Lục đạo có giới hạn của lục đạo. Chúng ta cùng sống trên trái đất, vốn dĩ không có giới hạn, nhưng ngày nay có giới hạn quốc gia, giới hạn chủng tộc, giới hạn tôn giáo tín ngưỡng, giới hạn quá nhiều, đều là từ vọng tưởng, phân biệt, chấp trước mà sanh. Nếu chúng ta không hiểu chân tướng của giới hạn thì đối với thế xuất thế gian sẽ sanh rất nhiều chướng ngại. Ta hiểu được rồi, lại giúp chúng sanh phá trừ chướng ngại thì ấy chính là phương tiện. “Giới” vốn dĩ không hề tồn tại, và hiện tại vẫn không có. “Giới” là một khái niệm trừu tượng và là một khái niệm sai lầm. Đột Phá được khái niệm này thì mới giống như Phật “tâm bao thái hư, lượng khắp pháp giới”; cùng tất cả chúng sanh đều không có giới hạn.
Thứ bảy, “Chí xứ trí lực, tri nhất thiết đạo chí xứ tướng”. “Nhất thiết đạo” nghĩa là bao gồm vô số đạo môn của thế xuất thế gian. “Chí xứ” là kết quả tu hành. Kết quả của chúng ta là gì, Đức Phật đều biết cả. Trong Phật pháp, phần lớn người, Trời, Thinh văn, Duyên giác, Bồ tát và cả chúng ta tu pháp môn gì, tương lai được quả báo như thế đó, nghĩa là tương lai của chúng ta đạt đến chỗ đó. Nếu ta chăm chỉ tu Ngũ giới, Thập thiện, đời sau sẽ được phước báo vào trời người. Nếu ta tu Thượng phẩm Ngũ giới, Thập thiện, quả báo tương lai sẽ được sanh ở Trời dục giới. Còn nếu Thượng phẩm Thập thiện lại thêm tu thiền định, từ bi hỷ xả thì được quả báo ở cõi Trời Tứ thiền. Thế gian này người tu hành nhiều, phương pháp tu hành cũng nhiều nhưng
Phật đều biết cả.
Đại đạo cứu cánh viên mãn là là được chứng đắc trên quả vị Như Lai, trong Phật Pháp gọi là “Nhất thừa pháp” , “Nhất Phật thừa”. “Chí xứ” chính là quả vị Như lai cứu cánh. Nhất thừa pháp là gì? Đại đức xưa nói, Kinh Lăng Nghiêm là Nhất thừa pháp, Kinh Pháp Hoa là Nhất thừa pháp, Kinh Phạm Võng cũng là Nhất thừa pháp; so với Đại thừa, những Kinh này còn thù thắng hơn. Chúng ta nghĩ một đời được khế nhập cảnh giới quả vị Như Lai kỳ thực quá khó. Không cần nói là quả vị Như Lai, Tiểu thừa Tu Đà Hoàn, Đại thừa Bồ tát sơ tín vị đều không dễ dàng. đều không phải chúng ta chỉ dựa vào năng lực của mình trong đời này mà có thể làm được. Cho nên, chúng ta phải tiếp nhận pháp môn phương tiện của Như Lai, chính là pháp môn Tịnh độ đới nghiệp vãng sanh. Chúng ta chỉ có con đường này để đi, vì ngoài pháp môn này thì pháp môn nào cũng phải tiêu nghiệp, chỉ có Tịnh độ có thể đới nghiệp vãng sanh. Lúc trước tôi ở nước Mỹ, có một số người phản đối “Đới nghiệp vãng sanh” từng tạo nên lên làn sóng rất lớn, làm cho người niệm Phật mất đi tín tâm. Một năm nọ tôi đến Los Angeles, lão cư sĩ Chu Tuyên Đức đến sân bay đón tôi, trên xe ông ta hỏi tôi “Hiện tại có người nói đới nghiệp không thể vãng sanh, vì trong Đại Tạng Kinh tra không có chữ đới nghiệp vãng sanh. Vậy chúng ta tu Tịnh độ nhiều năm như vậy không phải là uổng phí sao? Vậy phải làm sao?” Nghe giọng điệu và biểu cảm của ông khá ảo não, lo lắng. Lúc đó ông đã hơn 80 tuổi và là bạn lâu năm với cư sĩ Lý Bỉnh Nam. Tôi cười nói với ông ta là: “Thì thôi vậy, không cần đến thế giới Cực lạc”. Ông nghe tôi nói vậy liền ngẩn người. Tôi lại nói: “Nếu không có đới nghiệp vãng sanh, thế giới Tây phương Cực lạc chỉ có mỗi Phật A Di Đà cô độc, vậy chúng ta còn đến đó làm gì?”
Thấy ông vẫn có vẻ chưa hiểu, tôi liền nói thêm: “Quán Thế Âm Bồ tát, Đại Thế Chí Bồ tát là đẳng giác Bồ tát, đẳng giác Bồ tát còn có một phẩm sanh tướng Vô minh chưa phá, vậy các vị ấy có coi đó là đới nghiệp không?” Lúc này ông mới hiểu rõ . Một phẩm sanh tướng vô minh của Đẳng giác Bồ tát là đới nghiệp, còn như không có đới nghiệp thì rõ ràng chỉ có mỗi Phật A Di Dà thôi. Tôi lại nói tiếp: “Tuy trong Kinh văn không nói đến đới nghiệp vãng sanh nhưng có nhắc đến bốn độ, ba bậc và chín phẩm; nếu không đới ngiệp thì lấy đâu ra bốn độ, ba bậc, chín phẩm? Bốn độ, ba bậc, chín phẩm là tùy vào đới nghiệp nhiều hay ít; phẩm vị cao thì đới nghiệp ít, phẩm vị thấp thì đới nghiệp nhiều. Như vậy còn chưa rõ ràng, cặn kẽ sao?” Lúc này ông ta mới nở nụ cười. Tôi nói thêm: “Thành thật niệm Phật, cầu sanh Tịnh độ, chắc chắn không sai lệch đâu”.Thật Báo Trang Nghiêm Độ vẫn là đới nghiệp vãng sanh. Chúng ta phải hiểu rõ đạo lý này. Điều thù thắng thế giới Tây phương Cực lạc là ở đâu? Là ở
48 nguyện Phật Di Đà bổn nguyện gia trì đới nghiệp chúng sanh, chúng ta dựa vào bổn nguyện oai thần gia trì của Phật A
Di Đà, mà đới nghiệp vãng sanh. “Chí xứ” này là thù thắng không gì so được, một đời thành tựu, nên Thập phương Tam thế chư Phật không vị nào mà không tán thán Phật A Di Đà.
Thứ tám “Túc mạng trí lực, tri nhất thế nãi chí bách thiên vạn thế tánh danh, khổ lạc, thọ yểu đẳng”. Túc mạng trí lực nghiêng nhiều về việc biết được quả báo đời đời kiếp kiếp trong quá khứ của tất cả chúng sanh. Chúng ta đã từ cõi nào thọ sanh đến, tên gọi là gì, khi thọ sanh sẽ nhận an lạc hay đau khổ, thọ mạng dài ngắn, Phật đều biết hết cả. Năng lực này gọi là “Túc mạng thông”.
Thứ chín “Thiên nhãn trí lực, kiến chúng sanh sanh thời tử thời thiện đạo ác đạo đẳng”. Đây là thiên nhãn, có thể đột phá tần số thời gian, không gian khác nhau, vậy nên mười pháp giới y chánh trang nghiêm, trong mắt của Phật không có chướng ngại. Phật biết tất cả chúng sanh sau khi chết sẽ đi đâu, đầu thai chỗ nào, đến cõi thiện hay cõi ác và biết tất cả chúng sanh sanh tử liên tục không gián đoạn. cho nên Kinh văn thường dạy chúng sanh lục đạo sanh tử mệt nhọc không ngơi nghỉ, thân thể này chết rồi, linh hồn lại đi đầu thai. Đầu thai thế nào? Ai làm chủ tể? Không ai làm chủ tể! Không phải Thượng đế làm chủ tể cũng không phải Diêm vương làm chủ tể mà chính nghiệp lực của chúng ta làm chủ tể. Chúng ta tạo nghiệp thiện tự nhiên được đến cõi thiện, chúng ta tạo nghiệp ác thì tự nhiên phải đến cõi ác. Dịch Kinh có câu: “Vật dĩ loại tụ, nhân dĩ quần phân .
Sau khi chết cũng sẽ như thế, chúng ta sẽ đến những nơi chúng ta ưa thích.
Thứ mười “Lậu tận trí lực, tự tri ngã sanh dĩ tận, bất thọ hậu hữu”. “Lậu” đại danh từ của phiền não, vì sao gọi phiền não là “lậu”? Vì nó làm rò rỉ mất trí huệ, công đức của tự tánh trong chúng ta. Từ đó có thể thấy, “lậu tận trí lực” là đối với bản thân chứ không phải đối với người khác. Biết được tạp khí phiền não của ta đoạn rồi, biết được chính ta không còn luân hồi lục đạo, biết được thân ta không còn đọa lạc mười pháp giới, đâyi là “Lậu tận trí lực”. Pháp thân Bồ tát tuy có năng lực này nhưng không viên mãn. Pháp thân Bồ tát thì không đọa lục đạo, mười pháp giới nhưng ở Nhất chân pháp giới vẫn còn có tiến, thoái.
Phải đến Bồ tát Bát địa mới không thoái, nên Bát địa được gọi là “Bất động địa”. thoái chuyển ở Nhất chân pháp giới cũng có một mức thấp, chính là tuyệt đối không thoái chuyển đến dưới mức “Sơ trụ” , tuyệt đối không thoái chuyển đến mười pháp giới, lục đạo.
Vì đâu các vị Bồ tát vẫn còn tiến thoái? Vì nếu họ tu tập tinh tấn hơn thì ngày một lên thêm, nếu họ giải đãi thì rơi vào đọa lạc. “Bất thọ hậu hữu” là pháp thân Bồ tát, chắc chắn không thoái chuyển. Vậy nên các vị ấy quảng độ chúng sanh trong mười pháp giới, cứ tùy duyên ứng hóa, đáng dùng thân gì độ thì thị hiện thân đó, đáng dùng phương pháp gì độ thì dùng phương pháp ấy. Hiện thân, thuyết pháp của các vị ấy đều là phương tiện khéo léo, đều nhằm lợi ích chúng sanh, giúp đỡ chúng sanh phá mê khai ngộ, ly khổ được lạc. Đây là Như Lai quả vị mười loại năng lực trí huệ cứu cánh viên mãn, Bồ tát Đẳng giác đều không thể so sánh được với các Ngài.
“ Vô úy” nghĩa là không có lo sợ. Giản lược nói thì có bốn loại.
Thứ nhất “Nhất thiết trí vô sở úy”. Phật là người nhất thiết chánh trí, vì đại chúng ( tất cả chúng sanh trong chín pháp giới)
giảng Kinh thuyết pháp không lo sợ. “Nhất thiết chánh trí”
nghĩa là thế xuất thế gian, quá khứ vị lai không gì không biết, mà còn hiểu biết chính xác không sai lầm. Do đó có thể biết Đức Phật quả thực chứng đắc trí huệ cứu cánh viên mãn. Loại trí huệ cứu cánh viên mãn này vốn là tự tánh tất cả chúng sanh đều có, không phải từ ngoài mà có. Phật cho rằng chúng sanh vì mê đánh mất tự tánh, nên loại chánh trí huệ này không thể hiện tiền. Chúng ta tuy mê nhưng chánh trí chúng ta không mất đi, vì nếu mất rồi thì không thể phục hồi, mê mất có thể phục hồi.
Nếu chúng ta phá được cửa mê, năng lực tất cả chánh trí liền phục hồi . Đây là chân tướng sự thật, cũngmang đến cho chúng ta tín tâm viên mãn.
Có rất nhiều đồng tu hỏi phải làm sao để đoạn phiền não?
Làm sao để phá nghiệp chướng? Làm sao mới có thể chắc chắc được vãng sanh Thế giới Tây phương Cực lạc, chứng đắc quả Phật viên mãn? Đây vấn đề mà người người đều hết sức quan tâm. Đại sư Ấn Quang dạy ta phải thường nghĩ đến “Tôi sắp chết rồi” có ý nghĩ này, niệm Phật không khẩn thiết cũng tự nhiên thành khẩn thiết, không tương ứng cũng tự nhiên thành tương ứng. Vì sao? Vì có thể thật sự buông bỏ được. Nghiệp chướng không thể phá, nguyên nhân chính vì không buông bỏ được, không biết ngày chết sắp đến, không biết tam đồ khủng khiếp thế nào. Đương nhiên người trẻ tuổi rất khó mà nghĩ đến việc này, vì thường cho rằng ngày tháng còn dài, bởi vậy công phu cũng không đắc lực. Người cao niên từ 60 tuổi trở lên thì ý thức tương đối mạnh, vì họ đã tiếp cận dần đến cái chết, nên họ cũng nỗ lực hơn để nhận thức rõ vấn đề này.
Đại sư Ấn Quang là Bồ tát Đại Thế Chí ở thế giới Tây phương Cực lạc tái lai. Bồ tát Đại Thế Chí thành Phật từ lâu rồi nhưng Ngài thị hiện làm vậy để cho chúng ta thấy. Ngài ở trong niệm Phật đường nhỏ của chính mình, niệm Phật đường chỉ cúng một tượng Phật A Di Đà để, trên tường viết một chữ “Tử”
(chết) rất to. Ngài làm như thế để dạy chúng ta biết cách làm sao để đoạn ái dục, đạt đến nhất tâm chuyên niệm, sanh tới thế giới Tây phương Cực lạc nhất định một đời thành tựu, có thể hồi phục Thập lực, Tứ Vô úy, Thập bát pháp bất cộng trong tự tánh.
Đây của quý trong nhà vốn có, không phải từ ngoài đến.
Thứ hai “Lậu tận vô sở úy”. “Lậu” là đại danh từ của phiền não. Tất cả phiền não của thế xuất thế gian Phật đều đoạn tận cả rồi.
Thứ ba “Thuyết chướng đạo vô sở úy”. “Chướng đạo” là tất cả chướng ngại chánh đạo, chướng ngại Phật pháp. Từng thời đại khác nhau, khu vực khác nhau mà chúng sanh do mê hoặc điên đảo nên có cái nhìn sai , nhìn lệch về Phật pháp, cho rằng đây là tà pháp nên ngăn cản sự truyền bá Phật pháp, phá hoại tăng đoàn của Phật pháp, ngăn cản người tu hành. Những nghiệp nhân quả báo trong đây Phật đều rõ ràng, thông suốt.
Ví như pháp vận của Phật Thích Ca Mâu Ni là mười hai ngàn năm; trong đó Chánh pháp tồn tại một ngàn năm, Tượng pháp tồn tại một ngàn năm, Mạt pháp tồn tại mười ngàn năm. Chúng ta hiện đang ở thế kỷ thứ hai của một ngàn năm thời kỳ Mạt pháp, vẫn còn 9 ngàn năm về sau nữa; Phật pháp không nói “ngày tận thế” nhưng pháp vận thế gian này thì có hưng suy, lên xuống. Khi mới học Phật, Đại sư Chương Gia nói với tôi rằng pháp vận Phật pháp hiện tại trong giai đoạn xuống dốc, vậy sẽ hưng khởi lại không? Sẽ hưng khởi lại. Thịnh suy của pháp vận là ở người tu học, không phải tại pháp, pháp không có thịnh suy, sanh diệt. Trong một thời kỳ nào đó tâm người hướng thiện thì Phật pháp hưng thịnh. Thời kỳ nào đó tâm người hướng ác thì Phật pháp liền suy. Nếu con người ưa thiện ghét ác thì Phật pháp là thiện nhất, mọi người đều nguyện lòng tu học. Bằng như tâm người ngược lại ưa ác ghét thiện, người học Phật ít đi, Phật pháp liền suy.
Chúng ta thử quan sát xã hội ngày nay xem, quả thực đại chúng thông thường ưa ác ghét thiện. Thế nhưng khi trải qua chịu đựng tai nạn thì đại chúng sẽ giác ngộ; biết mình đi sai đường rồi, đại chúng sẽ quay đầu, Phật pháp lúc này liền hưng. Phật, Bồ tát đại từ đại bi, dẫu chúng sanh làm điều diệt phật pháp, Phật vẫn không từ bỏ mà còn cứu độ chúng sanh. Phật vĩnh viễn từ bi bình đẳng, quyết không có phân biệt chấp trước.
Điều này chỉ có Phật và pháp thân Bồ tát mới làm được, người thường không cách nào làm được. Thứ tư “Thuyết tận khổ đạo vô sở úy”. “Khổ” ở đây là cái khổ của ba đường ác, cái khổ của luân hồi lục đạo. “Tận” tức là vĩnh viễn thoát khỏi cái khổ luân hồi. Phật, Bồ tát vĩnh viễn thoát ly ác đạo, vậy các vị ấy còn đến ác đạo không? Các vị ấy vẫn thường đến nhưng không chịu khổ ở đó. Đây là cảnh giới bất khả tư nghị. Các vị ấy tuy đến ác đạo những vẫn ở Nhất chân pháp giới, còn chúng ta thì ở trong luân hồi lục đạo. Nguyên nhân do đâu? Do vì tần số không gian của chúng ta không giống nhau, cảnh giới của mỗi chúng sanh cũng khác biệt nên pháp giới là vô lượng vô biên. “Thập” (tức “mười”) là con số mang tính đại diện vô tận, mỗi người có một pháp giới riêng của mình , có cảnh giới riêng của mình.
Pháp giới từ đâu ra? Từ tâm tưởng sanh ra. Không phải vô lượng chúng sanh có vô lượng pháp giới mà là mỗi một chúng sanh có vô lượng pháp giới. Ví dụ, ta chí thành niệm Phật thì đương lúc ấy pháp giới Phật hiện tiền. Ta niệm Đại Bi Quán Thế Âm Bồ tát thì pháp giới Bồ tát hiền tiền. Một niệm tham – sân – si khởi lên, pháp giới ba đường ác liền hiện tiền. Cho nên, trong mỗi người từ sáng đến tối sẽ có vô lượng vô biên pháp giới. Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Duy tâm sở hiện, duy thức sở biến” thì “thức” là tâm tưởng mà “tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”. Cho nên, Phật dạy chúng ta phải chuyên tâm nghĩ thiện, không nghĩ ác, đạo lý là ở chỗ này đây. Đây là trong Luận Đại Trí Độ nói “Tứ vô sở úy”, còn trong Luận Câu Xá cũng nói là “Phật tứ vô úy”. Một là “Chánh đẳng giác vô úy”. Hai là “Lậu vĩnh tận vô úy”. Ba là “Thuyết chướng pháp vô úy”. Và bốn là “Thuyết xuất đạo vô úy”. Ý nghĩa trong Luận Câu Xá và Luận Đại Trí Độ hoàn toàn giống nhau.
“Thập bát bất cộng pháp” (Mười tám pháp bất cộng)
Thứ nhất “Thân vô thất”, thứ hai là “Khẩu vô thất”, thứ ba là “Ý vô thất”. Ba điều đầu tiên là nói về Thân – Khẩu – Ý vô thất, tức là vĩnh viễn không mắc sai lầm. Điều này thì phàm phu, nhị thừa, Bồ tát đều làm không được mà chi có Phật mới đạt đến thuần thiện không có lỗi lầm, tánh đức viên mãn hiện tiền.
Thứ tư, thứ năm, thứ sáu thì nghiêng nặng về tâm. Thứ tư “Vô bất định tâm”. Định cảnh trên quả vị Như Lai là “Tịch diệt định”; thanh tịnh tịch diệt, vĩnh viễn trụ trong đại định, cũng gọi là “Na-già thường tại định, vô hữu bất định thời”.
Bồ tát phải đến Bát địa (Bất động địa) mới có thể đạt được cảnh giới này, bất thoái chuyển. Từ đó có thể thấy từ thất địa về trước, định có lúc có thể mất đi, mà mất đi chính là thoái chuyển, nhưng chỉ mất đi trong thời gian rất ngắn lại có thể hồi phục; còn Bồ tát bát địa thì không mất đi, đến quả vị Như Lai là cứu cánh viên mãn.
Thứ năm “Vô dị tưởng tâm”. “Dị tưởng” tức là vọng tưởng. Chân tâm lìa niệm, chắc chắn không còn “niệm”, Phật pháp gọi là “chánh niệm”, “chánh niệm vô niệm”. Với người sơ học phương tiện nói là “chánh niệm vô tà niệm”; hay nói cách khác, chánh niệm là vẫn còn có niệm nhưng niệm ấy không phải tà niệm. Đây là cảnh giới của Pháp thân Đại sĩ, mà Pháp thân Đại sĩ là phần chứng vị Phật, không có tà niệm. Quả vị Như lai thì cả chánh niệm, tà niệm đều không có, ấy mới thật “Chánh niệm”. Chánh và tà chỉ mang tính tương đối. Đại sư Lục Tổ Huệ Năng có câu nói rất hay “Tương đối là hai pháp, hai pháp đều không phải Phật pháp”. Theo lời của Lục Tổ nói “Tà pháp – chánh pháp là hai, hai pháp đều không phải Phật Pháp, Phật pháp là không hai pháp”. Chân tâm vĩnh viễn không có niệm, ấy mới là chánh niệm, tự nhiên có thể cùng tất cả chúng sanh mười pháp giới cảm ứng đạo giao, chúng sanh có cảm, các Ngài liền có ứng.
Tại sao không có niệm mà các vị lại có ứng? Vì “Pháp nhĩ như thị” (tức “Pháp vốn như vậy”) , rất tự nhiên, nên cảnh giới này được gọi là “Cảnh giới giải thoát bất khả tư nghị”. Điều này là sự thật. Cả thiện lẫn ác hai bên chúng ta đều phải xả bỏ. Vì sao hiện nay ta vẫn phải đoạn ác tu thiện? Vì chúng ta chưa đạt đến cảnh giới Như Lai, không đoạn ác tu thiện chắc chắn sẽ đọa ba đường ác. Chư Phật đến thế gian để thị hiện, Ngài cũng tự nhiên làm như vậy vì muốn làm gường cho chúng sanh mê cảm điên đảo. Đây là đại từ đại bi giáo hóa chúng sanh. Trên quả vị
Như Lai thừa nguyện tái lai, cho nên, chư Phật không có dị tưởng , “vô dị tưởng” chính là chánh – tà hai bên đều không có.
Thứ sáu “Vô bất tri dĩ xả tâm”. Buông bỏ hết tất cả pháp thế xuất thế gian thì chắc chắn không còn chấp trước. Bồ tát Đẳng giác còn chấp trước một phẩm sanh tướng Vô minh, nếu các vị ấy không còn phân biệt chấp trước thì chứng được Phật quả viên mãn. buông bỏ càng nhiều thì quả vị càng thù thắng. Kinh Kim Cang có dạy: “Pháp còn phải xả, huống hồ phi pháp”. “Pháp” ý chỉ Phật pháp, cả Phật pháp cũng phải xả. “Xả” là không chấp trước, phải xả bỏ vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Điều này cũng giống như trong Phật pháp Đại thừa dạy “phá lập đồng thời, không có trước sau” .
Thứ bảy đến thứ mười hai “Dục vô diệt; Tinh tấn vô diệt; Niệm vô diệt; Trí huệ vô diệt; Giải thoát vô diệt; Giải thoát tri kiến vô diệt”. Sáu loại này đều viên mãn đầy đủ, không chút gì khiếm khuyết. Đây là quả đức của tự tánh. Thế nhưng trên quả vị Như Lai còn “dục” không ? Chữ “dục” này so với từ “ái dục”
mà chúng ta thường nói, tuy danh từ giống nhau nhưng thực tế ý nghĩa hoàn toàn khác. Trên quả vị Như Lai là lìa niệm, trong tâm không có niệm. Từ đó có thể thấy trong đây đã nóiđều là quả đức cứu cánh viên mãn. Trên thực tế, “dục” này chính là nguyện tất cả chúng sanh viên thành Phật đạo. Nếu hỏi Như Lai có nguyện vọng gì thì Như Lai chỉ có duy nhất một nguyện vọng “Nguyện tất cả chúng sanh mau chóng thành Chánh giác”.
Phật ứng hóa trong mười pháp giới, hiện các loại thân, thuyết giảng vô số pháp chỉ đều nhằm mục tiêu đơn thuần này. Những điều này , phàm phu, Nhị thừa, Bồ tát đều không thể đạt đến cứu cánh viên mãn, chỉ có trên quả vị Như Lai mới là cứu cánh viên mãn. Thứ mười ba đến mười năm “Nhất thiết thân nghiệp tùy trí huệ hành; Nhất thiết khẩu nghiệp tùy trí huệ hành; Nhất thiết ý nghiệp tùy trí huệ hành”. Phật ứng hóa trong mười pháp giới, hiện thân thuyết pháp thì thân-khẩu-ý ba nghiệp cũng có tạo tác.nhưng vô số tạo tác của Phật đều là “tùy trí huệ hành”.
Ngược lại thân – khẩu – ý của phàm phu lại tùy phiền não, tập khí, vọng tưởng, phân biệt, chấp trước nên tạo vô số nghiệp.
“Thiện Tài Đồng Tử năm mươi ba tham” trong Kinh Hoa Nghiêm là năm mươi ba vị thiện tri thức đều là chư Phật thị hiện, có đủ nam -nữ, già -trẻ và các ngành nghề, nhưng thân – khẩu – ý của các vị ấy đều là tùy trí huệ hành, không có sai lầm.Vì vậy, vô số thị hiện của Đức Phật đều không ngoài lợi ích tất cả chúng sanh. Một số người nghe qua lời này có lẽ sẽ nghi ngờ. Tại sao vô số thị hiện Như Lai có lúc cũng gây hiểu lẩm cho chúng sanh? Quả thực là có lúc làm lợi cho chúng sanh và có lúc cũng gây hiểu lầm cho chúng sanh.Vậy chúng sanh nào được lợi ích? Chúng sanh có thiện căn, phước đức, nhân duyên đầy đủ thì được lơi ích. Còn những chúng sanh nào gây hiểu lầm? Những chúng sanh có phiền não, tập khí sâu dày; Tuy thấy Phật thị hiện nhưng họ vẫn thường nghĩ về hướng ác, thì thành hiểu lầm vậy.
Nếu với vô số thị hiện của Phật mà họ đều có thể nghĩ về cái thiện thì chắc chắn họ cũng được lợi ích. Phật vô tâm mà thị hiện, mỗi chúng sanh là mỗi cảm thụ khác nhau. Đạo lý là ở chỗ này.
Tổng cương lĩnh Phật dạy chúng ta trong bộ Kinh này này là “Ngày đêm thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp”. Hành vi không thiện, chúng ta dụng tâm quán sát thì còn là thiện. Cho nên trong Kinh Đại thừa có dạy rằng pháp thế xuất thế gian không có thiện – ác, không có chánh – tà, không có chân – vọng. Tất cả tương đối đều không có, Tất cả tương đối do tâm tưởng sanh ra. Chúng ta tâm nghĩ thiện, thế xuất thế gian không pháp nào là không thiện; tâm địa chúng ta không thiện, pháp thế xuất thế gian không gì là thiện cả. Vì vậy Tổ sư Đại đức mới dạy chúng ta là “Tu từ căn bản”, căn bản tức là tâm tưởng vậy.
Cho nên chúng ta nên noi gương Phật Bồ tát: nhìn thấy Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh tạo tác vô số điều bất thiện, nhưng ngay trong tâm, trong mắt mình đều là nghiệp thanh tịnh, chúng ta liền thành tựu. Sao có thể thấy những điều này đều là nghiệp thanh tịnh? Vì “Phàm tất cả tướng đều là hư vọng”, “Tất cả pháp hữu vi, như mộng, huyễn, bọt, bóng”, “Nhân duyên sanh các pháp, ngay cái thể là không, chẳng thể nào có được” xác thực nó là thanh tịnh, tiếc là ta không nhìn thấy được, mà cho rằng nó là nhiễm ô. Kỳ thực nó là thanh tịnh, xác thực vốn thiện, là thuần thiện không ác. Trên quả vị Như Lai thuần thiện không ác, tất cả chúng sanh cũng thuần thiện không ác, nên Phật nói “Tất cả chúng sanh vốn dĩ thành Phật” . Câu nói này tuyệt đối chính xác.
Vì vậy, lỗi lầm không do ngoại cảnh, lỗi lầm không do người; ngoại cảnh không có lỗi lầm, người khác không có lỗi lầm, chư Phật Bồ tát, Ngạ quỷ, Súc sanh, La sát, Tu la cũng đều không có lỗi lầm. Họ đều thanh tịnh vô vi. Lỗi là ở ý niệm của chúng ta sai; cách nhìn, cách nghĩ của chúng ta sai. Đạo lý này thâm sâu vô cùng.Vì chúng ta thể hội không được, nên không chịu làm, không chịu tu. Chúng ta có thể hội được mấy phần, nên học rồi đi làm, thọ dụng vô cùng! Chân thật là tâm thanh tịnh, thân thanh tịnh, thân tâm thanh tịnh tự ắt cảnh giới bên ngoài thanh tịnh. Chúng ta mới biết được, thì ra Phật vốn dĩ trụ ở thế giới Cực lạc, Bồ tát trụ thế giới Hoa Tạng. Thế giới Hoa Tạng ở đâu? Chính là ở ngay nơi đây! Thế giới Hoa Tạng không tách rời thế giới Ta bà của chúng ta, chỉ là mỗi người ở mỗi cảnh giới thôi. Nếu chúng ta không có tư tưởng, lý niệm, không chịu khế nhập,thì cảnh giới này thì chúng ta vĩnh viễn không đạt được, vĩnh viễn hoài nghi, vĩnh viễn không thể hiện tiền. Sự việc này, Phật, Bồ tát dẫu có khả năng cũng không thể giúp ta. VìPhật giúp chúng sanh cũng chỉ có thể “khai thị” mà thôi (“khai” là nói rõ, “thị” là thị phạm, là làm gương cho ta). Trong Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, ba phần đầu là “Khai”, một phần cuối cùng “Phẩm nhập pháp giới” tức “Thiện Tài Đồng Tử ngũ thập tam tham” là “Thị”, vì chúng ta mà thị phạm. Người học phải ngộ, phải nhập.
Muốn “ngộ nhập” phải dựa vào chính mình, Phật cũng không giúp được. Căn tánh lanh lợi thì nhanh ngộ nhập, căn tánh chậm chạp thì vô cùng khó khăn. Sao phân biệt được lanh lợi hay chậm chạp? Người lợi căn nghe lời, tuân thủ một trăm phần trăm. Như Đại sư Thiện Đạo trong chương Thượng Phẩm Thượng Sanh của Quán Kinh dạy ta phải tùy thuận theo lời giáo huấn của Phật Bồ tát, Phật Bồ tát dạy chúng ta làm thế nào thì chúng ta làm thế nấy, dạy chúng ta không thể làm thì quyết không làm. Như vậy là người thượng thượng căn, chắn chắn có thể ngộ nhập. Không thể tùy thuận giáo huấn Phật Bồ tát mà còn tùy thuận phiền não c, tập khí, vọng tưởng, chấp trước bản thân thì vĩnh viễn không thể ngộ nhập. Đọc kinh sách nhưng lòng đầy hồ nghi, học Phật như vậy không những không thể lợi ích ngược lại còn hại chính mình. Phật không hại chúng ta, là tự ta hại thân ta. Đạo lý này nhất định phải hiểu.
Thứ mười sáu đến thứ mười tám “Trí huệ tri quá khứ thế vô ngại; Trí huệ tri hiện tại thế vô ngại; Trí huệ tri vị lai thế vô ngại”. Đây là đức dụng Bát nhã tự tánh vốn có đủ. Mười phương tam thế không có nơi nào mà không biết. A la Hán có thể biết ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) nhưng chỉ giới hạn trong 500 đời, 500 đời quá khứ, 500 đời vị lai, trên 500 đời thì không có năng lực biết được.
Kinh Pháp Hoa có một công án rằng, có một ông lão nọ muốn phát tâm xuất gia, mà xuất gia phải có thiện căn nên Phật cho các vị đại A La Hán quán sát xem ông có thiện căn hay không. Các vị A La Hán xem qua đều lắc đầu “Không có thiện căn, không có duyên với Phật”. Thế nhưng Phật nói “Ông ấy có thiện căn. Vô lượng kiếp trước ông là một tiều phu, lên núi đốn củi thì gặp hổ dữ muốn ăn thịt mình, ông liền trèo lên cây niệm một tiếng Nam Mô Phật”. Đấy chính là chút thiện căn đã gieo nên đời này gặp được Phật Thích Ca Mâu Ni. Vậy ông ta có thể xuất gia. Điều này cho thấy rõ Phật biết việc của vô lượng kiếp trước nhưng Bồ tát, A La Hán thì không biết. Tóm lại, Thập lực, Tứ vô úy, Thập bát pháp bất cộng đều là đức năng viên mãn trên quả vị Như Lai, đức năng này là tự tánh vốn sẵn có, hiển lộ viên mãn.
“Tất cả Phật pháp đều được viên mãn” tức nói mười phương ba thế tất cả chư Phật đều viên mãn. Họ chính là nhờ vào mười thiện nghiệp mà viên mãn. Vậy phải bắt tay tu học mười thiện nghiệp từ đâu? Từ Kinh Vô Lượng Thọ, lời Kinh dạy ta “Khéo giữ khẩu nghiệp, không bàn lỗi người”. Trước tiên bắt đầu từ không vọng ngữ, không nói hai lời, không nói lời thêu dệt, không nói lời thô ác; sau đó lại học không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không tham, không sân, không si. Mức độ tu học sâu hay rộng là tùy thuộc tu hành bản thân, chúng ta không chỉ mở rộng mà còn mở rộng đến khi hoàn toàn tương ứng với tự tánh thì đó chính là “Tánh vốn thiện”.
Kinh có bốn loại: Giáo; Lý; Hành và Quả. “Giáo Kinh” là lời giáo huấn, giáo hối. “Lý Kinh” là lời Phật giảng về chân tướng sự thật của nhân sanh vũ trụ. “Hành Kinh” y giáo phụng hành, Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo là thuộc về Hành Kinh.
Chúng ta thường nói “tu hành” thì tu hành phải dựa vào bộ Kinh này vì bộ Kinh này đầy đủ Phật pháp viên mãn, sao ta có thể lơ là, sao có thể xem thường được? Do đó có thể thấy, chúng ta học Phật nhiều năm nhưng lại không chút thành tựu, có thể nói mỗi ngày còn sanh phiền não, khởi Vô minh, tạo ác nghiệp thì nguyên nhân do đâu? Là do lơ là mười thiện nghiệp, cho rằng đây là chuyện nhỏ mà không biết việc thiện nhỏ là đại căn đại bản của thành tựu. Tất cả Phật pháp đều không xa lìa mười thiện nghiệp. Chúng ta thấy vầng hào quang trên đỉnh đầu tượng Phật thường được viết “Án, A, Hồng”( thì “Án” là thân nghiệp, “A”
là khẩu nghiệp, “Hồng”là ý nghiệp) vậy Phật phóng quang là quang của mười thiện, thuần thiện không ác.
Kinh văn: “Thị cố nhữ đẳng, ưng cần tu học”(Vì vậy, các
ngươi phải siêng năng tu học.).
Ý của “Đẳng” là bao gồm tất cả chúng sanh hiện thời và chúng sanh đời sau có duyên đọc Kinh này. Đây là đấng Thế Tôn chính mình tuyên dương cũng như khuyên dạy chúng ta về việc “ưng cần tu học”, cho nên chúng ta càng phải phấn đấu học tập, không thể lơ là việc tu học. Tu học mười thiện được quả báo gì, thành tựu ra sao, hoàn toàn do ở dụng tâm của bản thân. Phật là bình đẳng tâm, nếu ta dùng tâm bình đẳng tu mười thiện, ta liền thành tựu rồi. Bồ tát là tâm lục độ, nếu ta dùng Tứ nhiếp, Lục độ tu hành mười thiện, thì chúng ta là Bồ tát. Còn như dùng tâm Từ – Bi – Hỷ – Xả tu học mười thiện thì được quả báo về cõi Trời. Vì thế, chúng ta nhất định phải nỗ nực chuyên cần tu học, nếu không thì một đời liền luống qua . Phần chánh tông đến đây đã giảng xong. Kinh Văn: “Long vương! Thí như nhất thiết thành ấp tụ lạc giai y đại địa nhi đắc an trụ, nhất thiết dược thảo hủy mộc tùng lâm, diệc y địa nhi đắc sanh trưởng. Thử thập thiện đạo, diệc phục như thị”.
Từ đoạn này về sau là phần lưu thông của bổn Kinh. “Thành ấp” nghĩa là thành phố, “tụ lạc” nghĩa là hương trấn thôn trang đều không rời khỏi đại địa. “Nhất thiết dược thảo hủy mộc tùng lâm” ý chỉ tất cả thực vật cũng từ đất mà sanh trưởng.
Câu này nói rõ rằng tất cả sinh vật, nếu lìa khỏi đại địa thì không thể sanh trưởng. Chỗ này Phật lấy hình ảnh ẩn dụ để làm rõ vấn đề. “Đại địa” (tức “đất đai”) tượng trưng cho mười thiện, “Thử Thập thiện đạo, diệc phục như thị” mười thiện cũng như đại địa vậy, dù hữu tình hay vô tình cũng đồng nương tựa mà sanh tồn. Tu mười thiện nghiệp có thể được quả báo thiện như câu “Phật thị môn trung, hữu cầu tất ứng”. Trồng nhân thiện chắc chắn có quá báo thiện ,là đạo lý có cầu tất ứng. Thế nhưng người thế gian cầu nguyện rất nhiều, sao lại không cảm ứng? Là do không hiểu đạo lý cũng như phương pháp, cầu nhưng không như lý, không như pháp nên cầu không có cảm ứng vậy.
Lúc trước Đại sư Chương gia dạy tôi là “Chúng ta cầu nguyện Phật Bồ tát nhưng không thể toại nguyện là vì có nghiệp chướng, chướng ngại. Chúng ta phải phản tỉnh, quán sát xem nghiệp chướng của mình ở đâu, rồi nỗ lực tiêu trừ nghiệp chướng, sở cầu sẽ được mãn nguyện”. Làm sao để tiêu trừ nghiệp chướng? Đại sư nói với tôi: “Sám hối”, cùng với Bồ tát Phổ Hiền dạy là “Sám trừ nghiệp chướng” là một ý nghĩa vậy. Tôi lại hỏi tiếp “cách sám hối thế nào?”. Đại sư nói “Sau này không tái phạm nữa”. Câu này nói nghe thì dễ, làm thì thật khó.
Như Nho giáo có câu “Bất nhị quá” tức không phạm sai lầm hai lần, không thể lặp lại lỗi đã phạm nữa. Đây chính là chân thật sám hối.
Cho nên, biết lỗi lầm của mình , đem lỗi lầm cải sửa lại, chính là tu hành. Tu hành không chỉ là niệm Kinh, niệm Phật. Niệm kinh, niệm Phật chỉ là phương pháp tu hành. “Kinh luận chánh tri kiến, giới luật chánh hành trì”. Người tu hành thật sự là phải biết tu sửa hành vi, lỗi lầm của mình. Bắt đầu tu từ đâu?
Bắt đầu tu từ căn bản, mà căn bản chính là lúc khởi tâm động niệm. Đây là phương pháp tu hành cao minh nhất. Ta nói chuyện lỡ lời, lần sau ta sửa lại. Ta làm sai điều gì rồi, lần sau ta không làm nữa. Tu như thế là bắt đầu tu từ sự, từ thân, không phải từ căn bản. Bắt đầu tu từ căn bản tức là sửa đổi từ khi khởi tâm động niệm thì Thân – Khẩu – Ý tự nhiên liền không mắc lầm lỗi. Nhờ đó mà ý niệm vừa khởi liền quan sát được, cổ đức thường nói “không sợ niệm khởi, chỉ sợ giác chậm” ý niệm khởi lên , đây là lẽ đương nhiên vì ta chưa chứng quả vị cứu cánh thì vẫn còn ý niệm.
Bồ tát Đẳng giác còn một niệm sanh tướng vô minh, niệm niệm tương tục, nên mới thị hiện căn thân thế giới. Nhất chân pháp giới, thế giới Tây phương Cực lạc cũng như vậy mà biến hiện ra, nó là vô minh tương tục (nối tiếp) mà hiện thế giới, nếu đoạn được một niệm vô minh này rồi thì như lời Đại sư Vĩnh Gia trong Chứng Đạo Ca nói “Sau khi giác rồi, rỗng lặng không có ngàn đại thiên thế giới”. Vậy Phật còn độ chúng sanh hay không? Không độ chúng sanh. Từ điểm này chúng ta thể hội được “vô duyên đại từ, đồng thể đại bi” của Phật. Phật đến cảnh giới này, còn một phẩm vô minh cuối cùng liệu có đoạn không? Không đoạn nhưng không phải vì không có năng lực đoạn, Phật có năng lực đoạn mà không đoạn, đây là “thừa nguyện tái lai”,
“đới hoặc nhuận sanh”. Vì vậy, Bồ tát Đẳng giác cùng quả vị Như Lai là như nhau, nhìn như nhau nhưng lại không như nhau. Không như nhau chỗ nào? Bồ tát Đẳng giác chưa có năng lực đoạn một phẩm Vô minh, còn Phật là có khả năng đoạn nhưng không đoạn. Khác nhau là ở chỗ này. Phật không đoạn, là vì sau khi đoạn rồi thì không thể độ chúng sanh, không thể hiện tướng. “Đáng dùng thân gì để độ liền hiện thân đó” chính là khởi tác dụng của một phẩm sanh tướng Vô minh đó. Nếu một phẩm vô minh này đoạn rồi, thì không thể khởi tác dụng nữa.
Vậy nên, chúng ta dụng công là từ khi khởi tâm động niệm liền quán sát lỗi lầm của mình, ngày đêm sáu thời không lúc nào dừng. Biết ý niệm của ta sai rồi liền phải thành thật khẩn thiết sám hối, thì lỗi lầm mới có thể sửa đổi. Chúng sanh từ vô thủy kiếp đến nay, tạp khí tham tài, tham sắc, tham danh, tham lợi huân tập quá sâu nặng, nếu không thống thiết sám hối thì không thể nhổ được gốc bệnh, bất cứ lúc nào nó cũng khởi hiện hành lại, khởi hiện hành thì sản sanh chướng ngại. Sợ nhất là lúc lâm chung, ý niệm cuối lại khởi hiện hành, thì kiếp sau lại phải luân hồi tam đồ, lục đạo. Chúng ta mỗi niệm đều nghĩ vãng sanh nhưng bị một vọng niệm cuối cùng hủy hoại. Điều này rất có khả năng xảy ra vì chúng ta không có cảnh giác. Không nên đinh ninh rằng “Tôi còn trẻ, đợi khi già rồi hẳn làm” chỉ e là chưa kịp già, thọ mạng đã hết rồi. Việc này nếu trước đây không biết thì không nói gì, nhưng giờ đã biết rồi thì phải chăm chỉ mà làm. Ngay trong đời sống thường nhật phải học theo Phật, Bồ tát, về sự thì có thể cùng chúng sanh hòa quang đồng trần, tâm địa thì nhất quyết không để ô nhiễm, tâm địa thanh tịnh, trí huệ hanh thông. Đây chính là công phu vậy.
Làm sao mới có thể không vướng nhiễm? “Phàm tất cả tướng, đều là hư vọng”, cảnh giới bên ngoài là giả, căn thân cũng giả. đây là nhìn thấu. Chỉ có thật nhìn thấu thì mới nguyện lòng cam tâm buông bỏ, hoan hỷ buông bỏ, không vướng nhiễm nữa. Đây mới thật là tu hành, là chân thật công phu; còn những nghi thức như tụng Kinh, lạy Phật nói một cách thành thật thì ấy đều là biểu diễn, diễn kịch để tiếp dẫn chúng sanh vậy. Tự mình tu hành công phu chân thật là ở tâm, không phải ở hình thức.
Hình thức làm đẹp mắt chỉ nhằm tiếp dẫn những người còn chưa quay đầu, chưa biết đến pháp của Phật. Chúng ta biểu diễn những hình thức này là để tiếp dẫn chúng sanh, giúp họ bước vào cửa Phật, sau khi bước vào rồi liền phải truyền thụ những điều chân thật cho chúng sanh, không thể chỉ một mực phô diễn bề ngoài.
Kinh văn: “Nhất thiết nhân thiên y chi nhi lập, nhất thiết
Thanh văn, Độc giác Bồ đề, chư Bồ tát hạnh, nhất thiết Phật pháp, hàm cộng y thử, thập thiện đại địa nhi đắc thành tựu”.
Từ đoạn Kinh văn này ta có thể hội được tính trọng yếu của mười thiện nghiệp. Mười thiện nghiệp là toàn bộ đại căn đại bản của Phật pháp, không chỉ Đức Thích Ca Mâu Ni dựa vào Kinh này để giáo hóa chúng sanh mà cả mười phương ba đời tất cả chư Phật Như Lai cũng đều nương vào đây để kiến lập tất cả Phật pháp. Xa lìa mười thiện chính là không còn Phật pháp. Từ đó cho thấy, khởi tâm động niệm, lời nói tạo tác, mỗi niệm phải tương ứng với mười thiện. Như vậy chính là chúng ta đang học Phật. Bất kể chúng ta tu học pháp môn nào, tôn phái nào thì mười thiện cũng giống như đại địa; pháp môn, tông phái của chúng ta giống như tòa nhà cao lớn, đều phải xây dựng trên mặt đất này. Không có mặt đất thì biết xây dựng nơi nào? Phật lấy mười thiện ví như đại địa, là ý nói tất cả Phật pháp đều được xây dựng trên nền tảng ấy, tất cả Phật pháp cũng nhờ vào nền tảng ấy mà được cứu cánh viên mãn.
Cho nên, từ sơ phát tâm đến quả vị Như lai, không một phút giây xa lìa mười thiện nghiệp, tám muôn bốn ngàn pháp môn, vô lượng vô biên pháp môn nhưng tổng cương lĩnh vẫn là “Mười thiện nghiệp”. Chúng ta nhất định phải nhận thức được điều này. Ngày trước bản thân ngu mê, xem thường, lơ là căn bản , nên tu học Phật pháp mấy mươi năm, công phu cũng không đắc lực. Ấy là cái lỗi của mình.
Người học Phật xem trọng giới luật, thọ Tam quy Ngũ giới, Bát quan Trai giới, giới Tỳ Kheo, giới Tỳ Kheo Ni, giới Bồ tát, mà tất cả giới hành đều được xây dựng trên nền tảng mười thiện, không có mười thiện thì Tam quy cũng không thể thành tựu. Lúc trước tôi có giảng “Tịnh nghiệp tam phước”, Tịnh nghiệp tam phước giống như ba tầng lầu, không có tầng một sao xây được tầng hai? Tầng một là nền tảng của tầng hai, tầng một là “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ bi bất sát, tu Thập thiện nghiệp”; tầng hai là “Thọ trì tam quy, cụ túc chúng giới, bất phạm oai nghi”. Giả như không có mười thiện thì lấy đâu ra Tam quy, Ngũ giới? Chúng ta học học Phật gặp nhiều chướng ngại như vậy là vì không có nền tảng, giống như xây nhà không có nền đất. Mười thiện nghiệp là nền tảng học Phật, có nền tảng thì mới có thể tiến thêm một bước nữa là xây cất. Bất luận là Hiển giáo, Mật giáo, Tông môn, Giáo hạ, Đại thừa hay Tiểu thừa cũng trước tiên đều phải có mười thiện nghiệp mới có thể thiết lập. Điều đang nói ở đây là Ngũ thừa Phật pháp mà chúng ta thường nói đến. “Nhất thiết Nhân Thiên” tức là Nhân thừa và Thiên thừa trong Ngũ thừa; “Nhất thiết Thinh văn”. “Nhất thiết” là bao gồm thế giới này và cả vô lượng vô biên cõi nước chư Phật khác. “Độc giác Bồ đề” chính là Duyên Giác. “Chư Bồ tát Hạnh” chư Bồ tát là Thập tín, Thập trụ, Thập hạnh, Thập hồi hướng và Thập địa Đẳng giác. “Nhất thiết Phật pháp” Thiên Thai tông nói “Tạng, Thông, Biệt, Viên”
đây là bốn loại Phật ; Còn Đại sư Hiền Thủ thì nói có năm loại Phật gồm “Tiểu, Thủy, Chung, Đốn, Viên”. Tất cả Phật pháp đều dựa vào đại địa mười thiện mà thành tựu, có vậy ta mới thấy bộ Kinh này quan trọng dường nào. Đó là đại pháp căn bản tu hành của Phật pháp.
Mười thiện là Thân tam, Khẩu tứ, Ý tam. Thân tam thiện là không sát sanh, không trộm cắp, không dâm dục (với các đồng tu tại gia là “không tà dâm”). Khẩu tứ thiện là không vọng ngữ, không nói hai lời, không nói lời thêu dệt, không nói lời thô ác. Ý tam thiện là: không tham, không sân, không si với tất cả pháp thế xuất thế gian. Làm được thập thiện rồi, cũng như chúng ta đã có được nền đất. Nền đất gì? đó là nền đất pháp tánh, như vậy mới có tư cách học Phật. Học Phật bắt đầu từ Tam quy Ngũ giới, vậy thì chúng ta có tư cách quy y Tam bảo, có tư cách thọ trì chúng giới. Còn như không có nền đất pháp tánh, chỗ đứng chúng ta cũng không có, đạo lý này không thể không hiểu!
Chúng ta học Phật gì? tu đạo gì? mà đến chỗ đứng căn bản cũng không có? Vậy khác gì đạo chúng ta đang tu là đạo ma quỷ, chắc chắn không phải chánh pháp, chắc chắn không phải Phật đạo. Không những không phải Phật đạo , cũng không phải Thiên đạo, Nhân đạo, Thiên đạo, Nhân đạo( cõi trời, cõi người) đều lấy mười thiện làm nền tảng, vậy có thể thấy đường chúng ta đi là cõi địa ngục, cõi ngạ quỷ, cõi súc sanh, vì chỉ những cõi này mới không lấy mười thiện làm nền tảng. Mười thiện làm nền tảng bắt đầu từ cõi trời người, tức “Nhất thiết nhân thiên y chi nhi lập”. Nói cách khác, không tu mười thiện chính là ba đường ác. Như thế, muốn đến cõi trời, người thì phải cố gắng tu mười thiện nghiệp mới mong được quả báo về cõi trời, người. Đại đạo cứu cánh viên mãn của tất cả Phật pháp chính là viên mãn mười thiện nghiệp. Kinh văn: “Phật thuyết thử kinh dĩ, Ta Kiệt La Long vương cập chư đại chúng nhất thiết thế gian, thiên, nhân, A Tu La đẳng, giai đại hoan hỷ tín thọ phụng hành”.
“Ta Kiệt La” theo tiếng Trung nghĩa là nước biển mặn, nước biển mặn biểu thị cho biển khổ. Phật ở Long cung của Ta Kiệt La Long vương biểu thị cho hoàn cảnh sinh sống của chúng sanh thế giới ta bà chúng ta là biển khổ. “Long” là sự khéo léo biến hóa, vídụ cho lòng người trong xã hội hiện đại này tạo nghiệp thiên biến vạn hóa.
Biển khổ vô bờ, nhân tình sự lý biến hóa khôn lường, vậy chúng ta dùng phương pháp gì để ứng phó, dùng phương pháp gì để chung sống? Dùng mười thiện! Có lẻ có người sẽ nói:
“Nếu thực chúng ta làm y theo mười thiện thì sống ở đâu cũng sẽ đều chịu thiệt thòi, không thể sống nổi ở thế gian này”. Sống không được ở thế gian này thì chúng ta đến cõi trời. Chúng ta là người thiện nên có quả báo tốt, quả báo cõi trời tốt hơn so với nơi này, thế giới Cực lạc so với nơi này lại càng tốt hơn. Đầy đủ mười thiện, dù không có Tam quy Ngũ giới, niệm Phật cũng có thể vãng sanh. Tam Bối Vãng Sanh trong Kinh Vô Lượng Thọ giảng rất rõ, đầy đủ mười thiện nghiệp niệm A Di Đà Phật thì có thể vãng sanh, nên hà tất lưu luyến thế gian này, hà tất đấu đá với người của thế gian này? Không cần thiết làm vậy!
Thị hiện của Phật Thích Ca Mâu Ni chính là tấm gương tốt về Đấng chân tu. An bần lạc đạo, cam tâm tình nguyện sống đời nghèo khổ. Thực tế mà nói, cái “nghèo” là thật, nhưng “khổ” là giả .Vì người tu đạo tuy nghèo mà vui, còn người thế gian nghèo thì khổ. Nhan Hồi, một học trò của Khổng Tử là người chỉ “một giỏ cơm, một bầu nước” . Đây là hình dung điều kiện đời sống vật chất của ông ấy rất khổ: ăn cơm dùng trúc làm thành cái gá để đựng cơm, uống nước dùng ống sậy làm ly. Cuộc sống khổ đến mức như vậy. Nhưng Khổng tử vẫn khen ông rằng “Nhân bất kham kỳ ưu, Hồi dã bất cải kỳ lạc” tức là người khác trải qua cuộc sống như vậy sẽ vô cùng ưu sầu, còn Nhan Hồi cả ngày an vui không gì sánh bằng. Ông ấy không phải là nghèo khổ, ông ấy là nghèo mà vui. Trong Kinh Thánh của Ki tô giáo có dạy về “Cam bần”. Cam bần có hai nghĩa: nghĩa thứ nhất là cam tâm tình nguyện sống đời sống nghèo khổ; nghĩa thứ hai, “cam” ý là vui tươi, nghèo nhưng an lành, an vui. Nếu chúng ta có thể sống được như vậy, thực hành mười thiện thì không quá khó.
Vì sao chúng ta không làm được mười thiện nghiệp? Vì chúng ta không nguyện lòng sống đời nghèo khổ, ham thích hưởng thụ vật chất. Ham thích là tâm tham, còn thập thiện là không tham, không sân, không si. Vì tâm tham chúng ta làm chủ mà thiện nghiệp tu không thành, cho nên nhất định phải đoạn tâm tham, không tham tất cả pháp thế xuất thế gian . Dù gặp phải hoàn cảnh khốn khó (hoàn cảnh vật chất , hoàn cảnh nhân sự) nhất định không được có tâm sân si. Không tham, không sân là đại định, trong Kinh Lăng Nghiêm dạy “Thủ Lăng Nghiêm Vương Tam Muội”. Không si là trí huệ đối với tất cả pháp thế xuất thế gian, tánh tướng, lý sự, nhân quả mọi thứ rõ ràng. Được vậy rồi thì Thân tam, Khẩu tứ tự nhiên làm được viên mãn, sao còn có thể mắc sai lầm! Đây là chân thật trí huệ viên mãn hiện tiền vậy. Đại đức xưa dạy chúng ta “Tu từ căn bản” thì căn bản chính là “không tham, không sân, không si”. Mười thiện nghiệp là căn bản của tất cả Phật pháp cõi Trời người. Không tham, không sân, không si là căn bản của mười thiện nghiệp. Chúng ta phải bắt tay làm từ chỗ này thì thập thiện mới có thể tu tập thành tựu. Nếu như không bắt tay từ việc đoạn Tham – Sân – Si, xa lìa Tham – Sân – Si thì thập thiện nghiệp khó làm đến viên mãn. Nói cách khác, ngay cả nền tảng làm người cũng không có ,thì những thứ khác không cần phải nói. Học Phật chẳng qua là cùng Phật pháp kết pháp duyên mà thôi, công đức Phật pháp thù thắng, chúng ta mảy may cũng không có được.
Bộ Kinh này chúng tôi giảng đến đây là viên mãn. Hy vọng mọi người nghe xong sẽ chăm chỉ nỗ lực học tập “Thân người khó có được mà nay đã có được, Phật pháp khó được nghe mà nay đã được nghe”. Mong rằng đời này không trôi qua vô ích, nhất định phải có một kết quả, phải được thành tựu.
Chuyển ngữ: Thích Nữ Huệ Hạnh Biên tập: Lê Huyền Trang (Nếu lời dịch có điều chi sơ sót, rất mong nhận được sự góp ý từ quý vị)
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
