Phật Thuyết Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh Giảng Ký

“Niệm xứ trang nghiêm cố, thiện năng tu tập Tứ

niệm xứ quán” (Dùng niệm xứ trang nghiêm,nên có thể khéo tu tập quán bốn niệm xứ). Đây là Phần thứ nhất của 37 phẩm trợ đạo. Phẩm trợ đạo tổng cộng có bảy khoa, khoa ở đây là khoa mục, tức 7 nhóm gồm: Tứ niệm xứ, Tứ chánh cần, Tứ thần túc, Ngũ căn, Ngũ lực, Thất giác chi, Bát chánh đạo. Bảy nhóm này được xem là Phật pháp hoàn chỉnh. Bất kể Đại thừa, Tiểu thừa, Hiển giáo hay Mật giáo cũng không ngoài bảy nhóm này. Mỗi nhóm là một nội dung thâm sâu vô hạn nên chúng ta không thể xem đó chỉ là Tiểu thừa. Đại sư Thiên Thai đã dùng Tứ giáo Tạng – Thông – Biệt – Viên giáo để giải giải, nói rõ trong mỗi nhóm kể trên đều có đủ Tạng – Thông – Biệt – Viên giáo. Tức là bảy nhóm kể trên bao hàm hết cả Phật pháp.

Nhóm đầu tiên là Tứ niệm xứ. Nhóm đầu tiên đương nhiên là nhóm quan trọng nhất. Đây là phương tiện cơ bản nhất để chúng ta nhập môn. Tứ niệm xứ là nhìn thấu, Tứ thần túc là buông xuống được, Tứ chánh cần là đoạn ác tu thiện. Trong đó nhìn thấu, buông bỏ là xuyên suốt toàn bộ Phật pháp. Vì đâu phàm phu vẫn còn tập khí phiền não sâu nặng? Căn bản là vì không biết chân tướng của nhân sanh vũ trụ ,nên niệm xứ là giúp chúng ta thấu hiểu nhân sanh vũ trụ.

Tứ niệm xứ quán gồm: một là “Quán thân bất tịnh”, hai là “Quán thọ thị khổ, ba là “Quán tâm vô thường”, bốn là “Quán pháp vô ngã”. Chữ “quán” nghĩa là cách nhìn, cách nghĩ trí huệ chân thật. Quán thân bất tịnh chính là cách nhìn của chúng ta đối với thân này. Quán thọ thị khổ là cách nhìn của chúng ta đối vối sự hưởng thụ trong một đời. Quán tâm vô thường là cách nhìn của chúng ta đối với việc khởi tâm động niệm. Quán pháp vô ngã là cách nhìn chúng ta với vạn sự vạn vật ngoài tâm. Cách nhìn, cách nghĩ của chúng ta chính xác thì mới có thể tu học; còn như cách nhìn, cách nghĩ sai lầm thì dẫu tinh cần nỗ lực tu hành cũng chỉ là tà pháp. Đức Phật luôn nhắc chúng ta rằng, tâm chánh tất cả pháp đều chánh, tâm tà tất cả pháp đều tà. Cho nên Tứ niệm xứ là kiến lập chính xác nhân sinh quan và vũ trụ quan. Trong đó tam quán đầu tiên thuộc về nhân sinh quan, còn quán cuối cùng_ “Quán pháp vô ngã” là thuộc vũ trụ quan, nhất định không được lơ là.

Thứ nhất là “Quán thân bất tịnh”. Thân là gì? Theo nghĩa hẹp, thân là thân thể bản thân chúng ta; theo nghĩa rộng, thân là tất cả vật thể, chỉ cần có “thể” thì gọi đó là “thân”. Bất kể xác thân của ta hay mọi vật thể khác đều là không thanh tịnh.

Trong Kinh văn, Đức Phật phân tích cấu tạo vật chất của thân thể là không thanh tịnh. Quán sát rõ ràng nhất, đơn giản nhất chính là chúng ta thấy thất khiếu bài tiết những gì? Ngoài thất khiếu, vi tế hơn nữa là lỗ chân lông, lỗ chân lông bài tiết ra một thứ mà ngày nay người ta gọi là urê. Điều này cho thấy trong thân thể chúng ta có cài gì là thanh tịnh.Nên người xưa dùng từ “bị thịt”, “túi da” để chỉ thể xác này là vì vậy. Túi da chứa những gì? Chứa máu, chứa mủ, chứa phân. Chúng ta quá tham ái, chấp trước với những thứ này thì quả thật quá sai lầm. Ngươi xưa hình dung thân thể như một “đãy da thối”, mùi từ thân thể tỏa ra thật khó ngửi, phiền não càng nhiều mùi càng khó ngửi, nhưng với người có tâm thanh tịnh thì hoàn toàn trái lại.

Có rất nhiều người đều biết chuyện Lão Hòa thượng Hư Vân một năm chỉ tắm và cắt tóc một lần, cổ áo dày lớp cặn dầu, y phục trên mình rách nát nhưng người lại có mùi thơm nhẹ.

Còn chúng ta ba ngày không tắm thì có mùi khó chịu ngay. Ấy là bởi tâm thanh tịnh thân liền thanh tịnh. Từ đó có thể thấy, công hạnh nông sâu quả thật có thể thay đổi kết cấu tổ chức của thân tâm, đúng như lời dạy của Đức Phật đã nói ở đoạn trước: “Tất cả pháp đều từ tâm tưởng sanh”. Vì vậy, chúng ta có thể hội được vì sao đức Phật lại dạy Bồ Tát đạo lý rằng “Ngày đêm thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp không mảy may bất thiện xen tạp”. Chúng ta phải cố gắng tu thành thân kim cang bất hoại. Tu thân kim cang bất hoại ở cõi thế tục này thì khó nhưng vãng sanh về thế giới Cực lạc thì dễ hơn. Khi sanh về thế giới Cực lạc, mỗi người đều là “sắc thân vàng tía”_ đây chính là sự đại từ, đại bi, đại ân đức Đức Phật dành cho chúng ta, nhưng đời này có thể vãng sanh hay không là do chúng ta có nhìn thấu, buông bỏ hay không! Không thể nhìn thấu, không thể buông bỏ thì đời này chỉ có thể nói kết thiện duyên với Đức Phật A Di Đà và thế giới Tây phương cực lạc, không thể vãng sanh. Muốn đời này chắc chắn vãng sanh thì phải nhìn thấu, phải buông xả. Vì đâu không buông xả được? Vì nhìn không rõ, nếu đã nhìn thấu rồi thì không gì là không buông được. Buông xả chính là tự tại, buông xả rồi thật sự an vui liền nhập cảnh giới Phật. Chúng ta vẫn cứ chấp trước kiên cố thì đó chỉ là cảnh giới phàm phu.

Buông xả ngã chấp chính là buông xả luân hồi Lục đạo.

Vì thân này không phải là thứ thanh tịnh nên không cần ái hộ chấp trước quá mức với nó, nhưng cũng không được tùy ý tổn hại, bởi tổn hại cũng là lỗi lầm. Cứ tùy duyên, tùy duyên là đúng! Cần phải mượn giả để tu thật. Thân thể này là giả tướng, chúng ta mượn cái giả tướng để tu chân thật. Muốn vãng sanh Tịnh độ thì phải mượn thân giả này nỗ lực chăm chỉ niệm Phật, ngoài niệm Phật ra, tất cả thân tâm thế giới buông xả. Pháp thế xuất thế gian đều không để trong tâm vì pháp của thế xuất thế gian cũng không phải thật. Trong Kinh Đức Phật dạy rất rõ ràng “Phật pháp nhân duyên sanh” tức phàm là nhân duyên do sanh pháp đều là hư vọng, không chân thật, nên trong Kinh Kim Cang có câu: “Pháp còn phải xả huống hồ phi pháp”, ngay cả pháp Phật đều không để trong tâm huống là những thứ khác. Ngày nay nếu chúng ta chưa nhập được pháp giới Phật thì cũng nên buông xả mọi điều chỉ chấp trì danh hiệu A Đi Đà Phật. “Chấp trì danh hiệu”, chấp là chấp trước, trì là gìn giữ, tuyệt không để mất. Chúng ta nương theo câu Phật hiệu này mà vãng sanh Tịnh độ. Đến được thế giới Tây phương Cực lạc thì buông xả chấp trì danh hiệu, còn khi chưa đạt đến thì không thể buông xả. Giống như đi xe phải mua vé xe vậy, chấp trì danh hiệu Phật A Di Đà chính là tấm vé, đến nơi rồi thì trả vé cho phòng thu vé. Ngoài việc đó ra thì cái gì cũng đều buông xả. Ấy là việc nên làm rồi!

Chư Phật Bồ tát biết nhờ thân thể để “mượn giả tu thật” thì tướng chính là giả. Phàm tất cả tướng đều hư vọng, thân tướng cũng hư vọng nên mượn hư vọng tướng này để tu chân thật. Cái gì là thật? Trí huệ là chân thật. Trong kinh Vô Lượng Thọ có nói ba thứ chân thật. Một là, “Khai hóa hiển thị chân thật chi tế”, “chân thật chi tế” là cách Thiền tông nói về tâm tánh, còn “khai hóa hiển thị” là minh tâm kiến tánh. Minh tâm kiến tánh là thật. Hai là, “Trụ chân thật huệ”. “Trụ chân thật tuệ” là điều thứ hai trong Tứ niệm xứ quán, tức Thọ thị khổ. Sự hưởng thụ Trụ chân thật huệ là điều mà Đại Sư Lục Tổ có dạy trong Đàn Kinh: “Trong tâm đệ tử thường sanh trí huệ”. Đây là Trụ chân thật, Trụ chân thật huệ thì không sanh phiền não. Ba là, “Huệ dĩ chân thật chi lợi”. Đây là tha thọ dụng. Chúng ta thân tại thế gian nên bố thí cúng dường, làm ích lợi chân thật cho hết thảy chúng sanh. Phật Bồ Tát trụ thế chỉ có chân thật không có hư vọng. Sự hưởng thụ của các Ngài thật sự là tối cao, là trí huệ, tuyệt không phải phiền não. Chúng ta nên phải hiểu rõ, nên phải học theo. Phàm phu chấp trước thân này, yêu mến thân này; khởi tham ái, chấp trước với thân này quá nặng, mà chấp trước này là gốc của luân hồi Lục đạo. Chúng ta hiểu rõ điều này rồi thì nên buông xả thân kiến, thoát khỏi luân hồi Lục đạo. Luân hồi Lục đạo tuyệt không phải thật, nó chẳng qua là ảo tướng như lời dạy trong Kinh Kim Cang vậy: “mộng ảo, bọt bóng”. Ai chấp trước thì tướng này hiện ra, nên buông bỏ chấp trước thì tướng giả cũng không còn. Do đó có thể thấy cảnh giới này là hư huyễn, không chân thật. Trong Hội Lăng Nghiêm, Thế Tôn gọi cảnh giới này là “Đồng phân vọng kiến”. Vọng là hư vọng, kiến là kiến giải.

“Đồng phân” là chúng ta đều có điểm giống nhau, tuy là giống nhau nhưng vẫn là mỗi người mỗi khác. Ví dụ giảng đường này rất sáng, có mấy chục đèn chiếu sáng, đây là “đồng phân cộng kiến”. Nhưng kỳ thật ánh sáng mỗi ngọn đèn không liên quan nhau, giống như là có sự giao hòa ánh sáng với nhau. Thật tế mỗi ngọn đèn mỗi khác, chúng ta giảm bớt một ngọn đèn thì đương nhiên ánh sáng ngọn đèn ấy không còn nữa nhưng đâu ảnh hưởng gì đến ánh sáng mỗi ngọn đèn còn lại. Cho nên mỗi người mỗi cảnh giới, mỗi người mỗi vùng trời đất riêng , mỗi người mỗi vũ trụ riêng, có thể nói mỗi người người là một khác biệt, nhưng mỗi người cũng có quan hệ mật thiết là vậy. Chân tướng sự thật này phải thể hội tỉ mỉ.

Cho nên không thể nói giống, cũng không thể nói không giống. Như ánh sáng đèn vậy, chúng ta không thể nói chúng không giao hòa vì rõ ràng ánh sáng mấy chục ngọn đèn hòa với nhau, cũng không thể nói nó thật sự hòa vào nhau vì tắt một ngọn đèn thì chỉ có ánh sáng ngọn đèn ấy không còn nữa. Phật pháp nói rõ chân tướng sự thật bằng câu “Phi nhất phi dị” để diễn đạt điều này, nghĩa là không thể nói một cũng không thể nói không phải là một. Đây không phải lời mơ hồ mà thực là bản chất chân tướng sự thật.

Ngày nay chúng ta đọa lạc luân hồi Lục đạo vốn không liên can tới ai, là hoàn toàn tự mình vọng tưởng, phân biệt, chấp trước mà ra. Chân tướng sự thật này ta phải thấu hiểu, không thấu hiểu được rất khó thoát khỏi luân hồi. Đức Phật tận tâm khuyên dạy chúng ta, chúng ta còn nghi ngờ, không tin tưởng, còn quyết chấp trước thành kiến bản thân (mà thành kiến chính là ngã kiến). Vì thế chỗ này Đức Phật phải dùng phương tiện trí huệ viên mãn cao độ để dạy chúng ta “Quán thân bất tịnh”.

Khi chúng ta thật sự hiểu rõ thân tướng này vốn không thanh tịnh thì sẽ không tham luyến nó, càng không vì nó mà tạo tội nghiệp. Đa phần chúng sanh vì thân này mà tạo nghiệp, chính là vì để thân được hưởng thụ, mê lạc vào ngôi nhà thân xác mà tạo vô lượng vô biên tội nghiệp, chiêu cảm việc bất như ý cho đời sau. Chư Phật Bồ Tát nhìn thấu, thứ nhất nhìn thấu ngôi nhà thân xác, chân tướng ngôi nhà thân xác triệt để thấu hiểu rõ ràng. Hiểu rõ rồi có phải không cần thân thể nữa không? Không! Mà phải dùng thân này để thay ta tu tích công đức.

Người thế gian mê ngôi nhà xác thân, dùng thân tạo tác tội nghiệp còn Phật, Bồ Tát dùng thân này tích lũy công đức. Do đó nên hiểu rằng ngôi nhà thân xác chỉ là công cụ không phải mục đích, điều này phải nhận thức rõ ràng .

Kinh văn có dạy là tự tha thân, tất cả sắc pháp đều không tịnh, tức thân của chúng ta, thân và sắc thân của tất cả chúng sanh hữu tình đều là vật không tịnh. Vì sao thân không tịnh? Vì tâm không thanh tịnh, tâm ô nhiễm nên thân cũng ô nhiễm. Nếu tâm thanh tịnh, thân liền thanh tịnh, ấy gọi là “Cảnh tùy tâm chuyển”. Thân với tâm về mặt tương đối mà nói, thì thân chỉ là cảnh giới của tâm, thân chính do tâm biến hiện ra. Phần mở đầu bổn Kinh này có câu dạy rằng: “Tất cả pháp từ tâm tưởng sanh” thì thân cũng là từ tâm tưởng sanh. Khi chúng ta đầu thai, chúng ta có “tưởng”, “tưởng” mới biến thành thân. Vì đâu tướng mạo của chúng ta thành như vậy? Vì tướng mạo này là thứ chúng ta đã “tưởng” trước lúc đầu thai, chúng ta thích tướng mạo này thì biến thành tướng mạo này. Người thế gian cho rằng tướng mạo là do di truyền, con cái giống ba hoặc giống mẹ , nhưng với Phật pháp thì ấy là do chúng ta tưởng, thích tướng mạo ba, mẹ nên biến thành tướng mạo như vậy. Ấy không phải là di truyền mà là do “tưởng” sinh ra, như câu “ tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”

vậy.

Người xưa có nói trước 40 tuổi thì những gì chúng ta nhận được hôm nay đều là do ảnh hưởng của kiếp trước. Sau 40 tuổi, dung mạo sức khỏe thân thể mình sẽ do mình chịu trách nhiệm.

Tại sao vậy? Vì những vọng tưởng, tư tưởng trong đời mình sẽ biến đổi dung mạo của chính chúng ta. Nếu chúng ta có ý niệm ác, hành vi ác thì tướng mạo tự nhiên ngày càng hung ác; ngược lại, tâm địa lương thiện, từ bi thì tướng mạo ngày càng đẹp.

Nhìn dung mạo, thể chất sẽ biết được chúng ta “tưởng” gì, “tư”

gì và “niệm” gì.

Nếu như chúng ta có thể y theo Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo tu hành, “ngày đêm thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp, không mảy may xen tạp bất thiện”

thì dung mạo nhất định được giống Bồ Tát. Ngày nay thể chất và dung mạo chúng ta không đạt dến được trình độ của Bồ Tát là do chúng ta tuy tu thiện nhưng như còn xen tạp bất thiện, nên chúng ta không thể đạt đến quả báo thù thắng như vậy. Vì vậy, một người tu hành có công phu hay không thì không cần phải nói, chỉ nhìn qua thể chất, tướng mạo, hành vi là biết, đâu thể che giấu được! Nếu che giấu được thì chỉ là che giấu với người ngu, với người có trí huệ thì sao có thể che giấu.

Thứ hai “Quán thọ thị khổ”. Thọ nghĩa là hưởng thụ, nói chính xác hơn ấy là sự cảm thụ của chúng ta. Khi sáu căn tiếp xúc cảnh giới bên ngoài thì phải hết thảy những thứ tiếp nhận được đều là khổ, chẳng chút gì an vui. Kinh văn dùng “Tam khổ”, “Bát khổ” để giảng rõ cho chúng ta hiểu chân tướng sự thật. Tam khổ là gồm Khổ khổ, Hoại khổ và Hành khổ. Còn Bát khổ thực tế chính là Khổ khổ trong Tam khổ. Khổ khổ chữ “khổ” phía sau là danh từ, chữ “khổ” phía trước vừa là động từ vừa là tính từ. Bốn loại khổ: sanh, lão, bệnh, tử mọi chúng sanh đều không thể tránh được. Thế gian này, trên là hoàng đế dưới đến người ăn mày đều không cách nào tránh khỏi. Khổ của sự sanh chúng ta đã quên rồi, nhưng trong Kinh Phật giảng rất rõ ràng, chúng sanh không thoát ra khỏi luân hồi Lục đạo chính là phải tiếp nhận sự xuất hiện sanh mạng lần sau, vì vậy lại có sanh, có sanh thì sẽ có cái khổ của sự già nua, bệnh tật và chết chóc. Những cái khổ này chính bản thân chúng ta hoàn toàn có thể trải nghiệm được, nhất là trong xã hội ngày nay, con cháu hiếu thuận ngày càng ít nên những người già tội nghiệp biết bao.

Lại thêm thế hệ sau không hiếu thuận, chăm sóc thế hệ trước, khác nào chúng ta đang gieo nhân bất thiện thì thế hệ sau sao có thể chăm sóc lại chúng ta được? Đây là nhân duyên quả báo, ngày nay tạo nhân bất thiện, quả báo chắc chắn bất thiện. Trong Bát khổ thì sanh, lão, bệnh, tử là sự khổ bên trong thân thể. Khổ ngoài thân cũng quy nạp ba loại gồm: Oán tắng hội khổ, Ái biệt ly khổ và Cầu bất đắc khổ. Một là “Oán tắng hội” tức người, việc, môi trường sống chúng ta không thích nhưng lại cứ gặp, không cách nào tránh khỏi. Khổ này hầu như mỗi người trong đời đều gặp phải. Thứ hai là Ái biệt ly khổ tức là người, sự việc, hoàn ảnh sống chúng ta ưa thích không thể duy trì dài lâu. Đây là sự thật tồn tại phổ biến trong xã hội ngày nay. Thứ ba là Cầu bất đắc khổ. Chúng ta hy vọng, nguyện cầu nhưng không thực hiện được. Ba loại khổ này bao quát hết sự khổ ngoài thân chúng ta rồi. Một điều cuối cùng là “Ngủ ấm xí thạnh khổ”.

Phân tích tám loại khổ ấy thì bảy loại đầu thuộc về quả báo, loại sau cùng thuộc về nhân khổ. Nói cách khác, nguyên nhân dẫn đến sanh, lão, bệnh, tử, oán tắng hội, ái biệt ly, cầu bất đắc là do ngũ ấm xí thạnh. Theo cách nói ngày nay “Ngũ ấm” chính là thân tâm chúng ta không khỏe mạnh, thân tâm đều đang tạo nghiệp bất thiện nên mới nhận quả báo bất thiện. Nếu thân tâm khỏe mạnh, tạo thiện nghiệp như lời Kinh Phật dạy: “ngày đêm thường niệm thiện pháp, tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp” thì tám loại khổ liền không còn nữa.

Thứ ba “Quán tâm vô thường”. Đây là điều quan trọng nhất. “Tâm” là vọng tâm, cũng chính là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Vọng tâm là cái vô thường, mỗi sát na đều bất trụ; ý niệm sanh – diệt giống như thác lũ, ta phải biếtlàm thế nào để phòng bị, khai thông. Chỉ có Phật pháp cao cấp mới là phương pháp giải quyết triệt để giúp chúng ta buông xả vọng tưởng, thường trụ chân tâm. Đây mới thực là phương pháp chỉnh đốn tận gốc cứu cánh triệt để . Tâm là chỉ ý niệm, ý niệm là hư vọng, không phải chân thật. Trong Kinh Lăng Nghiêm gọi là “Thường trụ chân tâm”. Thường trụ là vĩnh viễn không biển đổi, chân tâm thì vĩnh viễn không biến đổi, thanh tịnh tịch diệt mới là chân tâm. Ngày nay chân tâm của chúng ta khởi lên ý niệm thì ý niệm ấy là vô minh. Vô minh là tướng động, chân tâm là tịch tĩnh bất động. Nhà Phật giảng về tu hành, trong tu hành quan trọng nhất là thiền định.

Vì sao Phật giáo xem trọng thiền định như vậy? Vì khi nói thiền định thì không phải chỉ Thiền tông tu thiền định mà thực chất trong tám vạn bốn ngàn pháp môn, môn nào cũng đều là tu thiền định. Niệm Phật cũng là tu thiền định. Tam học Giới – Định – Huệ mà xa rời Định thì sao có trí huệ? Thiền định sanh trí huệ, loạn tâm sanh phiền não, loạn tâm chính là tạp niệm, niệm trước diệt rồi niệm sau sanh; mỗi phàm phu trong Lục đạo đều như thế, cả ngày từ sáng đến tối khởi tâm động niệm vĩnh viễn không ngừng nghỉ. Chúng ta đem ý nghĩ ngừng lại chính là Định (chỉ quán). Công phu chân thật chính là làm thế nào dừng lại được vọng tâm. Tám vạn bốn ngàn pháp môn chính là tám vạn bốn ngàn phương pháp khác nhau nhưng pháp môn miệm Phật là pháp môn tiện lợi nhất trong tất cả pháp môn, nghĩa là dùng cách niệm Phật để dừng mọi vọng tâm lại. Căn nguyên luân hồi Lục đạo là gì? Chính là vọng tưởng. Thế nên, Phật dạy chúng ta dùng một câu “A Di Đà Phật” để dừng ý niệm, một ý niệm dừng nghỉ thì tất cả ý niệm cũng dừng.

Làm thế nào để công phu niệm Phật được đắc lực? Khi vọng niệm mới khởi liền niệm “A Di Đà Phật”. Khi nào ở đâu cũng phải cảnh giác cao độ, bât kể ý niệm là thiện hay ác đều nên dẹp sạch. Vì sao vậy? Vì thiện niệm thì sanh vào Tam thiện đạo, ác niệm thì đọa lạc Tam ác đạo đều là không vượt ra lục đạo luân hồi. Chỉ có tịnh niệm mới thoát khỏi lục đạo luân hồi mà thôi. Người thế tục biết rằng thiện niệm thì tốt, ác niệm thì không tốt nhưng đó chỉ là biết một mà không biết hai. Thiện niệm sẽ hưởng phước trong Tam thiện đạo, sau khi hưởng hết phước ác nghiệp lại hiện tiền nên phương pháp này không phải cứu cánh. Pháp cứu cánh là “Lưỡng biên bất lập, trung đạo bất tồn”. Thiện ác là hai bên, buông bỏ hai bên rồi thì ý niệm về trung đạo cũng không còn, lúc này thường trụ chân tâm hiện tiền. Thường trụ chân tâm hiện tiền mới là chân thật huệ, mới thấy được chân tướng của vũ trụ nhân sanh. Chân tướng chính là tâm tánh, là cái mà Kinh Vô Lượng Thọ dạy “Chân thật chi tế”, được vậy ta mới có thể thấy được, mới có thể chứng thực; rồi sau đại từ đại bi vốn sẵn trong tự tánh mới có thể hiện tiền. Vậy nên vọng tưởng hẳn không phải là điều tốt đẹp. Ví như chúng ta có tư tưởng thì tư tưởng cũng chắc gì là tốt đẹp? Ta thấy cách tạo chữ của người Trung Quốc xưa mới thực sáng suốt làm sao, trên chữ “tâm” là có một ô vuông phân nhỏ (tức chữ “điền”) thì gọi là “tư”, trong “tâm” cót ướng thì gọi là “tưởng”. Tức là trong tâm khởi phân biệt gọi là “tư”, vướng vào tướng gọi là “tưởng” nên mới nói tư và tưởng đều không phải thứ tốt đẹp. Chúng ta bỏ đi những “ô vuông” đi, bỏ “tướng” đi, chơn tâm lập tức hiện tiền. Còn tư còn tưởng là phàm phu lục đạo, lìa tư lìa tưởng liền thoát khỏi lục đạo. Vì vậy, còn dụng tư tưởng thì còn chướng ngại trí huệ chân thật, không dụng tư tưởng thì ấy là trí huệ chân thật.

Trong xã hội hiện đại này nhân tâm cực kỳ vô thường.

Chúng ta phải hiểu tâm vô thường không phải chân tâm. Phật dạy rằng, sanh phải thời động loạn thì chúng ta phải tự độ, nói cách khác là chúng ta không cứu nổi người khác ít nhất phải tự cứu mình. Cứu mình không phải là tìm một nơi lánh nạn vì ngày nay có nơi nào trên thế giới là an toàn đâu. Vậy nên bỏ ý nghĩ lánh nạn đi. Thế thì làm sao bảo toàn bản thân? Không sợ hãi cái chết, hiểu biết rằng sau cái chết thì đến đâu, về đâu. Thân ta tuy chết rồi nhưng tinh thần không chết, tinh thần chính là cái mà người nước ngoài hay gọi là “ý thức”, tức là thân xác này dẫu hủy ý thức vẫn còn.

Người Trung Quốc gọi ấy là “linh hồn”, Phật giáo gọi là “thần thức”, Ấn Độ giáo gọi là “thần ngã”. Trong lục đạo đi đầu thai là thần thức đi, còn thân thể giống như quần áo, mục nát rồi thì cởi bỏ đổi bộ khác. Phật giáo cho rằng thần ngã cũng là giả ngã, không phải chân ngã, chân ngã là tự tánh, tự tánh chính là linh tánh, giác tánh. Trong Kinh Lăng Nghiêm nói “Lục căn môn đầu, phóng quang động địa”, đây là chân ngã. Mắt có thể thấy, kiến tánh của cái thấy là chân ngã, văn tánh của cái nghe là chân ngã. Lục căn tuy tùy theo căn mà gọi tánh, tánh thực ra là một, không phải sáu riêng biệt.

Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý là sáu công cụ của chúng ta. Nói vậy có thể chưa rõ, chúng ta lấy thiết bị điện làm ví dụ: điện cho qua máy nhiếp ảnh có thể ghi hình, cho qua máy thu âm thì có thể nghe âm thanh, qua bếp điện thì có thể nấu cơm chín, nhưng điện chỉ là một. Chúng ta dùng thiết bị điện làm ví dụ chân tánh.

Sáu “công cụ” này còn trên thân thể thì người ấy là người sống, lìa khỏi thì biến thành thi thể; cũng giống như thiết bị điện , có nguồn điện thì hoạt động, cắt nguồn điện thì thiết bị thành phế vật, tuy ngừng hoạt động như nguồn điện vẫn tồn tại.

Phật dạy “Tánh” mới là chân ngã, cũng là cái mà Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Duy tâm sở hiện, duy thức sở biến”. Câu này ý chỉ mười pháp giới y chánh trang nghiêm là đồng một tánh, cùng một A Lại Da Thức. Khi chúng ta biết chỉ cùng là một, thì tâm từ bi tự nhiên sinh ra. Nhà Phật có câu: “Lấy từ bi làm gốc, phương tiện làm cửa”, niệm niệm đều nghĩ cho người khác chính là từ bi, chính là tình thương. Người thật sự có trí huệ, biết thương người mới là thật sự thương bản thân mình, kính người mới là thật sự kính mình, giúp đỡ người mới thật là giúp mình, vì hư không pháp giới là một thể. Phương pháp dạy học của Phật giáo Đại thừa là giảng về đạo lý và chân tướng sự thật , cho nên chúng ta nhất định phải dụng từ bi chân thành, từ bi thanh tịnh, từ bi bình đẳng, từ bi chánh giác; từ bi chính là tình thương (trong tình thương có chân thành, thanh tịnh, bình đẳng chánh giác thì gọi là “từ bi”). Dùng tâm này đối nhân xử sự tiếp vật, dùng tâm này để sống, dùng tâm này để làm việc tức là hướng tâm này đến một điều đúng đắn nhất_là bách lợi mà chẳng chút họa hại, nhà Phật gọi đó là “Tâm đại bồ đề”. Người có được tâm này tự nhiên có thể buông xả, tự nhiên có thể nhìn thấu. Nhìn thấu là thấu suốt chân tướng vũ trụ nhân sanh, triệt để rõ ràng thông đạt; còn buông bỏ là tuyệt đối không tự tư tự lợi, toàn tâm toàn lực vì xã hội, vì tất cả chúng sanh mà phục vụ không điều kiện. Thứ tư là “Quán pháp vô ngã”. Quán pháp vô ngã dạy chúng ta cách quán chính xác thân mình, sau mới nhìn ra thế giới; Toàn bộ người, sự và vật là thế giới . Phật dùng một chữ “pháp” làm đại danh chung cho hết thảy thứ ấy. “Vạn pháp giai không, vạn pháp duyên sanh”, phàm là pháp do duyên sanh đều không có tự tánh, cũng chính là không có tự thể “Đương thể tức không, liễu bất khả đắc”. Trong “Vô ngã” thì ngã chính là một tự thể, vạn pháp không có tự thể, cho nên Kinh Kim Cang dạy:

“Tất cả pháp hữu vi đều như mộng như huyễn, như bọt như ảnh, như sương, như sấm, nên quán sát như thế”. “Quán” chính là Tứ niệm xứ quán.

Tất cả pháp hữu vi đều như mộng như huyễn, như bọt như bóng,vậy quán pháp thế nào? Đức Phật dạy chúng ta cụ thể là: Quán thân, Quán thọ, Quán tâm, Quán pháp. Quán sát tỉ mỉ bốn phương diện này, đều là như mộng, như huyễn, như bọt, như bóng, đều “không thể được”. Kinh Kim Cang dạy chúng ta rất rõ ràng “Tam tâm bất khả đắc”(Quá khứ tâm bất khả đắc, hiện tại tâm bất khả đắc, vị lai tâm bất khả đắc ) “bất khả đắc” (không thể được), ấy cũng chính là vô thường nên nhập môn học Phật trước tiên phải nhìn thấu; biết pháp vô ngã, biết tâm vô thường chính là nhìn thấu. Không có công phu này thì làm sao vào cửa được!

Ngày mới bắt đầu học Phật, tôi được gặp Đại sư Chương Gia. Ngài dạy tôi “nhìn thấu, buông xả”. Phương pháp cụ thể nhìn thấu là quán Tứ niệm xứ; phương pháp cụ thể buông xả là Tứ như ý túc, Tứ thần túc. Tứ chánh cần chính là mười thiện nghiệp, đoạn ác tu thiện, tu công tích đức. Những điều là đều là pháp căn bản của Phật Pháp. Lìa xa pháp căn bản thì dẫu tu tập chuyên cần vô lượng vô biên pháp môn thế nào cuối cùng cũng như rỗng không. Vậy nên điều căn bản là quan trọng hơn mọi thứ.

Về chữ “Ngã”, Phật pháp giảng rất nhiều nhưng có hai ý nghĩa quan trọng nhất. Ý nghĩa thứ nhất là “chủ tể”, tức là tất cả các pháp không có chủ tể, tự mình không làm chủ được, gồm cả thân thể chúng ta ; vì nếu có thể tự mình làm chủ thì sẽ không có lão, không bệnh. Ý nghĩa thứ hai là “tự tại”. tất cả pháp, bản thân không có được tự tại (tự tại được hiểu như là tự do). Bất kỳ pháp nào cũng không thoát khỏi cách giải nghĩa này nên chúng ta phải quán sát tỉ mỉ. Trong Luận Trung Quán dạy: “Các pháp không tự sanh” không những tự mình không thể sanh cũng không thể cộng sanh. Ngày nay chúng ta thường nói “Các pháp đều do nhân duyên mà sanh” nên hiểu đây chỉ là một cách nói cho dễ hiểu, sự thật không phải vậy. Trong Trung Quán Luận lại nói “Bất cộng bất vô nhân, thị cố thuyết vô sanh”_ đây mới là sự thật. Chư Phật, Bồ Tát hiểu rõ điều này nên thật sự được đại tự tại, chứng được Pháp thân, Bát nhã, Giải thoát mà ba đức này đều đủ “Thường – Lạc – Ngã – Tịnh”. Ta thấy, Quán thân bất tịnh thì các vị ấy được tịnh rồi; Quán thọ thị khổ, các vị ấy được thọ lạc. Tâm của các vị ấy cái tâm chân tâm thường trụ; các pháp thật sự có ngã ,thật sự có chủ tể, thật sự tự tại.

Phàm phu thì không có Thường – Lạc – Ngã – Tịnh.

Không những phàm phu lục đạo không có, cả trong mười pháp giới cũng không có, đến Nhất chân pháp giới mới có. Chư Phật, Bồ Tát thị hiện ở thế gian, khai thị cho chúng ta, hướng dẫn chúng ta buông bỏ lục đạo mười pháp giới khế nhập Nhất chân pháp giới. Vậy “chân” ấy ở đâu? Pháp thân là chân, Bát nhã là chân, Giải thoát là chân. Pháp thân là Thể, Bát nhã là Trí huệ có thể chứng tánh Thể, Giải thoát là thọ dụng. Có thể nói đây là tâm giáo huấn từ bi vô tận của Đức Phật dành cho hết thảy chúng sanh.

“Quán tâm vô thường” chính là “Tam tâm bất khả đắc”

trong Kinh Kim Cang dạy. “Quán pháp vô ngã” chính là vạn pháp đều không, tức là “Tất cả pháp hữu vi đều như mộng như huyễn, như bọt như bóng” trong Kinh Kim Cang dạy, cũng như câu “Phàm hể có tướng đều là hư vọng” vậy. Chư pháp do duyên sanh, duyên sanh là vô tánh, không có tự tánh. Chân tướng của hiện tượng của tất cả pháp chính là duyên tụ duyên tán. Duyên tụ thì hiện tượng này hiện ra, duyên tán thì hiện tượng này tiêu mất. Sự thật rõ ràng, duyên tụ các pháp không sanh, duyên tán các pháp không diệt, đã không sanh thì làm sao có diệt? Nếu chúng ta thông đạt đạo lý này thì tâm chúng ta liền thanh tịnh, thân tâm thế giới đều buông xả.

Buông bỏ được tất cả thì được đại tự tại, tức nhập cảnh giới được đại tự tại là tự thọ dụng, tâm địa thanh tịnh, chẳng chút nhiễm bụi trần. Ngày nay chúng ta không làm được vậy, nguyên nhân vì đâu? Đại Sư Thanh Lương trong Kinh Hoa Nghiêm chia làm bốn khoa là Tín, Giải, Hành, Chứng. Hiện giờ chúng ta mới dừng lại ở Tín, Giải chưa có Hành, Chứng nên không đạt được thọ dụng chân thật. Nhất định phải có Hành chân chánh. Hành cái gì? sửa đổi quan niệm của chúng ta, quan niệm sửa đổi rồi thì lời nói và hành vi liền đổi theo. Sửa đổi được rồi chính là “Lấy từ bi làm gốc, phương tiện làm cửa”. Sau khi được đại triệt đại ngộ thì nhập cảnh giới Phật mà Kinh Pháp Hoa gọi là “Nhập Phật tri kiến”. Sau khi nhập Phật tri kiến, bất kể các vị ấy hiện thân phận gì thì hình ảnh mà các vị hiện ra trong mười pháp giới chắn chắn đều là đại từ đại bi. Các vị thị hiện ở thế gian nhất định sẽ mở rộng cửa phương tiện giúp đỡ tất cả chúng sanh chưa giác ngộ thành giác ngộ. Ngày nay chúng ta không cách gì khế nhập cảnh giới, chính vì không biết “Tam tâm bất khả đắc”, không biết “Vạn pháp giai không”, mà “Vô ngã” chính là không. Thật sự đạt đến Quán pháp vô ngã thì tâm mới thật sự được thanh tịnh, giống như chư Phật, Bồ tát, vô lượng kiếp tích lũy công đức, độ hóa vô lượng vô biên chúng sanh, chẳng nhiễm bụi trần. Kinh Kim Cang có câu: “Độ vô lượng vô biên chúng sanh mà thực không có chúng sanh nào được độ”. Thực không có chúng sanh” tức là trong tâm không vướng tướng, sao không vướng tướng? Vì Quán pháp vô ngã. Nếu còn ý niệm có công thì còn vướng tướng, khác nào phàm phu, không những không thoát khỏi mười pháp giới mà cả lục đạo cũng không thoát được. Phàm phu muốn thoát khỏi lục đạo rất khó vì họ còn “tôi đã làm biết bao việc tốt, tôi đã tích biết bao công đức”, vậy nên họ chỉ có thể hưởng thụ phước báo hữu lậu trong lục đạo mà thôi.

Muốn biến phước báo hữu lậu thành công đức vô lậu thì nói thật đến cải có công đức vô lậu cũng không được(bất khả đắc), mới thật sự được công đức vô lậu. Trong Luận Đại Thừa Khởi Tín Bồ Tát Mã Minh dạy chúng ta phải “Lìa tướng ngôn thuyết, lìa tướng danh tự, lìa tướng tâm duyên”. Ấy mới là công đức chân thật, còn như tâm ta còn mảy may phân biệt, chấp trước thì tất cả đều biến thành phước báo hữu lậu, làm được việc tốt nhiều, lớn cỡ nào cũng chỉ là phước báo hữu lậu. Tôi tổng kết Tứ niệm xứ đúc kết thành “nhìn thấu”, Tứ như ý túc thành “buông xả”. Nếu chúng ta không hiểu thế nào là nhìn thấu, buông xả thì phải tìm hiểu, học hỏi hai nhóm này thật kỹ càng. Thường có thể xem được bài giảng về hai nhóm này của Đức Thế Tôn trong các kinh luận Đại thừa lẫn Tiểu thừa.

Cho nên cổ Đại đức mới nói chư Phật, Bồ Tát thị hiện giảng kinh thuyết pháp ở thế gian hết thảy đều không ngoài 37 phẩm trợ đạo. Chúng ta không nên xem 37 phẩm trợ đạo là Tiểu thừa.

Tông Thiên Thai, Đại Sư Trí Giả giảng Tạng, Thông, Biệt, Viên, 37 phẩm trợ đạo của Tạng giáo là Tiểu Thừa, 37 phẩm trợ đạo của Viên giáo là Đại thừa trong Đại thừa. Cho nên nói, “Người thuyết pháp viên mãn thì không pháp nào là không viên mãn”.

Tóm lại, Tứ niệm xứ là sự quán sát của trí huệ. Sự quán sát này thật sự đúng đắn, giúp thấy được chân tướng nhân sinh, vũ trụ đúng, như ý nghĩa của lời dạy trong Tâm kinh “Quán Tự Tại Bồ Tát, hành thâm bát nhã ba la mật đa thời, chiếu kiến ngũ uẩn giai không”. Nếu chúng ta giống như Bồ Tát thấy Ngũ uẩn đều không thì Tứ niệm xứ chính là phương tiện tốt nhất.

Ba điều Quán đầu thuộc về nhân sinh quan, dạy chúng ta quán biến hóa của tự thân, hiểu rõ ràng sáng tỏ bản thân; Quán sau cùng dạy chúng ta quán vạn sự vạn pháp của vũ trụ để từ đó hiểu rõ sự biến hóa vạn pháp. Tư tưởng kiến giải được như chư Phật Bồ Tát rồi sau mới có thể hội được; chư Phật Bồ Tát du hý thần thông trong mười pháp giới, còn chúng ta thọ nghiệp báo trong trong lục đạo, tạo thiện nghiệp thọ phước báo thiện, tạo ác nghiệp thọ báo khổ.

Trên thực tế, ý nghĩa Tứ niệm xứ không có tận cùng, chúng ta phải tỉ mỉ thể hội, chăm chỉ nỗ lực tu học. Mục tiêu của Tâm Kinh chính là quán Tứ niệm xứ. Chúng ta dùng trí huệ quán sát thế gian mới có thể biết được chân tướng pháp thế gian, mới có thể tu tâm thanh tịnh, mới có thể buông bỏ, không nhiễm tất cả pháp thế xuất thế gian. Không những không vướng nhiễm pháp thế gian mà cả pháp xuất thế gian cũng không vướng nhiễm.

Kinh Kim Cang dạy rằng: “Pháp còn phải xả huống hồ phi pháp”, được vậy mới có thể từ từ khế nhập cảnh giới Phật, Bồ Tát. Như thế chính là cái gọi là “chuyển thân nghiệp báo thành thân nguyện lực” Sống trong đời toàn tâm toàn lực giúp đỡ mọi chúng sanh đoạn ác tu thiện, phá mê khai ngộ, chuyển phàm thành Thánh; tự mình hành thiện mà vẫn không để khởi lên ý niệm về sự hành thiện ấy thì đó chính là thanh tịnh thật, hoàn toàn không có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Chúng ta phải hướng về mục tiêu này tiến bước vì đây chính là “con đường thành Phật”.

Chánh cần trang nghiêm Kinh văn: “Chánh cần trang nghiêm cố, tất năng đoạn trừ nhất thiết bất thiện pháp, thành nhất thiết thiện pháp.”(Dùng chánh cần trang nghiêm, có thể đoạn trừ tất cả pháp bất thiện, thành tựu tất cả pháp thiện).

Đoạn này nói về “Tứ chánh cần” trong ba mươi bảy phẩm trợ đạo. Chữ “cần” này là nỗ lực, bốn điều này là chánh pháp, chúng ta phải cố gắng, nỗ lực làm cho được.

“Chánh cần” có bốn pháp, bốn pháp này là hai cặp thiện – ác . Hai điều đầu tiên của tứ chánh cần là “Dứt trừ những điều ác đã sinh” và “ngăn ngừa những điều ác chưa phát sinh.” Đây là hai pháp đoạn lìa điều ác. Đầu tiên là pháp “đoạn diệt những điều ác đã sanh”, thứ hai là pháp “đoạn diệt cả điều ác chưa sanh”. Ác pháp đã sanh rồi thì phải phản tỉnh, còn ác pháp đã đang tạo tác thì phải lập tức đoạn trừ; còn đối với những ác pháp chưa sanh, chúng ta thấy người khác tạo ác, tự mình nhất quyết không được tạo. Hai điều này chính là hai điều chánh cần ác pháp. Ngược lại, đối với những thiện pháp đã được sanh ta phải tiếp tục, không ngừng nỗ lực giúp nó ngày một tăng trưởng; còn những thiện pháp chưa được sanh thì phải làm cho nó được sanh khởi. Hai điều này chính là hai điều chánh cần thiện pháp. “Tất năng đoạn trừ nhất thiết bất thiện pháp” ý nói hai đều ác pháp đoạn lìa đạt được hiệu quả thì tất cả ác pháp, bất thiện pháp đều được đoạn trừ cả. “Thành nhất thiết thiện pháp” hai điều thiện pháp cũng có thể thành sự thực hiện được.

Thế nhưng tiêu chuẩn thiện – ác là gì? Chính là bộ Kinh này đây. Mười thiện chính là phương tiện cơ bản nhất để bắt đầu, tức là gồm thân có ba, khẩu có bốn và ý có ba (nói gọn là “thân tam, khẩu tứ, ý tam”), mười điều thiện này tương ứng với thiện pháp, không tương ứng với mười thiện là ác pháp. Thân tạo sát, đạo, dâm; khẩu tạo vọng ngữ, lưỡng thiệt, ác khẩu, ỷ ngữ; ý có tham, sân, si. Đây chính là ác pháp. Phương tiện sơ cơ nhất của Tứ chánh cần chính là ở việc sử dụng công phu này; thực sự biết dụng công tức là khi khởi tâm động niệm, ngôn ngữ tạo tác của chúng ta đều phải dựa vào tiêu chuẩn của mười điều thiện sửa mình, tuyệt đối đoạn trừ điều ác, về sau không tạo nữa, niệm niệm tăng trưởng , nỗ lực duy trì điều thiện.

Vậy đến khi nào mới có thể thành tựu tất cả thiện pháp?

Chính là phần mở đầu của bộ kinh này dạy chúng ta “ngày đêm niệm thiện pháp”, ngày đêm nghĩa là không ngừng, “Tư duy thiện pháp” tức là ngày đêm không ngừng tư duy về thiện pháp, nghĩ về thiện pháp nghĩa là từ sáng đến tối trong đối nhân, xử sự, tiếp vật đều dùng mười điều thiện mà đối đãi. “Ngày đêm quan sát tất cả thiện pháp”, quan sát ở đây nghĩa là phụng hành, phải đặt cả tâm tư, suy nghĩ của mình thực tiễn trong mọi hành vi của cuộc sống, vậy mới được coi là thành tựu tất cả thiện pháp. Thiện pháp được thuần chân viên mãn rồi thì có thể chứng Vô thượng Bồ đề, đây chính là quả Phật cứu cánh viên mãn. Cho nên, bộ Kinh này, tuy không dài nhưng vô cùng quan trọng.

Chúng ta thử quan sát tượng Phật ở nhiều nơi, đặc biệt là những bức họa màu sắc, sẽ thấy phần đầu tượng luôn có một vòng ánh sáng, đó là vòng tròn của sự viên mãn, còn ánh sáng tượng trưng cho trí huệ mà trí huệ này bao gồm cả phước đức. Chúng ta ca ngợi Đức Phật là “Nhị túc tôn”, “nhị” ý nói đến cứu cánh viên mãn của phước đức và trí huệ, ánh sáng tượng trưng cho ý nghĩa này. Trên vòng sáng có ba chữ, có khi viết bằng tiếng Phạn, cũng có khi viết bằng tiếng Trung, có khi viết bằng tiếng Tạng đọc là “Án – A – Hồng”. Ba chữ này chính là mười thiện nghiệp; trong đó “Án” là thân ba thiện, “A” là khẩu bốn thiện, “hồng” là ý ba thiện”. Từ đó có thể thấy, Thập thiện nghiệp từ sơ phát tâm cho đến quả vị Như Lai cứu cánh viên mãn. Phật dạy chúng ta điều gì? Phật dạy mười thiện nghiệp. Còn chúng ta học Phật thì học pháp nào? Cũng chính là học mười thiện nghiệp. Bởi vậy, trong nhà Phật, quả vị Đại thừa và Tiểu thừa có nhiều khác biệt mà khác biệt ấy chính là do trình độ tu học đạt được trong mười thiện không giống nhau mà ra.

Thế nào được gọi là “nhất thiết thiện pháp” ( tất cả thiện pháp)? “Vô ngã, vô nhân, vô chúng sanh, vô thọ giả” chính là tương ứng với mười thiện. Mười điều thiện là sự, sự đối với lý, “lý sự không hai”. Trên lý mà quan sát, giống Kinh Vô Lượng Thọ dạy chúng ta “Quán pháp như hóa, tam muội thường tịch”.

“Quán pháp như hóa” là trí huệ Bát nhã, phải đoạn mười ác, tu mười thiện; đoạn ác tu thiện rồi thì mọi thứ đều là “như ảo như hóa”. Đoạn ác mà không chấp trước đoạn ác, tu thiện mà không chấp trước tu thiện chính là đã đạt đến thập trụ, thập hạnh của quả vị Bồ tát. “Tam muội thường tịch” chính là vĩnh viễn gìn giữ “chân thành, thanh tịnh, bình đẳng giác” mà Kinh Lăng Nghiêm thường gọi là “thường trụ chân tâm”, thường trụ chân tâm thì sẽ hiện tiền. Mỗi người chúng ta đều có thường trụ chân tâm nhưng tiếc là bị nghiệp chướng che lấp nên không hiện ra được, còn cái hiện ra chỉ là vọng tâm.

Vì vậy, muốn đoạn hết thảy điều ác, tu tất cả điều thiện cần phải có Tứ chánh cần. Trong đời sống thường ngày, mọi lúc mọi nơi, niệm niệm đều phải sanh khởi điều này. Ý niệm vừa khởi, lập tức quán sát xem ấy là thiện niệm hay ác niệm; nếu là ác niệm phải tiêu trừ tức thì, nếu là thiện niệm thì sanh khởi. Tuy nhiên, chỗ này phải đặc biệt chú ý, dù đoạn ác hay tu thiện cũng không được chấp trước vì vốn con đường tu hành là con đường thuần chánh mà Pháp Đại thừa gọi đó là “trung đạo”. Trung đạo chính là Bồ tát đạo. Đoạn ác tu thiện mà còn phân biệt, chấp trước thì tuy chưa phải là Bồ tát đạo nhưng cũng là Thiên – Nhân thiện đạo vậy. Không còn phân biệt, không còn chấp trước chính là Bồ tát đạo, còn phân biệt nhưng không chấp trước là Nhị thừa đạo, so với Thiên – Nhân đạo thì cao hơn một bậc khác biệt chính là ở điểm này đây! Vì vậy, tôn chỉ duy nhất của quyển Kinh chính là dạy chúng ta đoạn ác tu thiện, tích lũy công đức.

Sở dĩ phàm phu phải luân hồi vô lượng kiếp vì đấy là kết quả của những nghiệp thiện và nghiệp bất thiện đã tạo tác .

Đoạn ác tu thiện là bước đầu của việc tu hành nên chúng ta phải phân biệt rõ ràng giữa thiện và ác. Hay nói một cách sâu sắc hơn phàm là bất kỳ việc gì chỉ vì bản thân ta thì đó là ác, việc làm vì chúng sanh thì đấy là thiện. Cái gọi là “người không vì mình, trời chu đất diệt” người đời hay nói, nghĩa của nó có vẻ như nói con người khởi tâm động niệm thì phải vì bản thân, ấy là điều bình thường, có ai không vì bản thân mình đâu? Kỳ thực câu này đã làm tất cả chúng sanh ngộ nhận, vì Phật nói rằng người mà chỉ vì bản thân thì đấy là ác. Câu nói ấy cũng cho thấy sự khác biệt giữa Đức Phật với người thế gian, và cũng là sự khác biệt giữa người giác ngộ và người chưa giác ngộ.

Vì sao Đức Phật lại dạy chúng ta những điều ấy? Trước hết, chúng ta phải biết mười pháp giới và lục đạo luân hồi được hình thành thế nào. Chúng ta nghe trong Kinh có câu “Tất cả các pháp đều do tâm tưởng sanh ra” nghĩa là tất cả đều do vọng tâm, phân biệt và chấp trước của chúng sanh biến hiện ra; còn Đức Phật Như Lai, Pháp thân Đại sĩ không có tâm vọng tưởng nên các vị ấy đều trụ tại Nhất chân pháp giới. Phật chia “tâm tưởng” thành ba loại gồm: Kiến tư, Trần sa và Vô minh gọi chung là “phiền não”. Trong Kinh Hoa Nghiêm thì Phật không dùng những từ đó mà gọi là vọng tưởng, phân biệt và chấp trước (vọng tưởng là Vô minh phiền não, phân biệt là Trần sa phiền não, chấp trước là Kiến tư phiền não). Khi chúng ta khởi sanh ba loại phiền não này tức là đang biến Nhất chân pháp giới thành mười pháp giới. Mười pháp giới có Tứ thánh Lục phàm, tên thường gọi của Lục phàm là Lục đạo luân hồi. Mà Lục đạo luân hồi được tạo thành là bởi sự chấp trước quá lớn của chúng sanh. Nửa phần đầu bộ Kinh Kim Cang dạy chúng ta “ly tướng” tức lìa chấp trước, nửa phần sau dạy chúng ta “ly kiến” tức rời xa lìa “phân biệt”. Có thể hoàn toàn “ly tướng” tức là đạt đến “Vô ngã tướng, vô nhân tướng, vô chúng sanh tướng, vô thọ giả tướng” sẽ thoát khỏi lục đạo luân hồi; nhưng nếu còn phân biệt thì cũng xem như vẫn còn “kiến”. Nếu có thể một bước nữa mà từ bỏ được Tứ kiến gồm “vô ngã kiến, vô nhân kiến, vô chúng sanh kiến, vô thọ giả kiến” thì sẽ vượt khỏi mười pháp giới, chứng đắc Nhất chân pháp giới.

Thế nên Đức Phật mới dạy rằng khi khởi tâm động niệm mà chỉ biết bản thân mình thì chính là ác, vì khởi tâm động niệm mà chỉ vì bản thân thì chính là chấp tướng, là chấp trước kiên cố vào ngã tướng. Nói cách khác, khởi tâm động niệm chỉ vì mình thì cái tâm ấy chính là tâm luân hồi, không thoát khỏi luân hồi lục đạo nên đó là ác. Vì vậy Phật khuyên chúng ta đem ý nghĩ này chuyển trở lại, khởi tâm động niệm là phải vì chúng sanh, vì Phật pháp. Thay đổi được ý nghĩ này thì dẫu còn phân biệt vẫn có khả năng thoát khỏi lục đạo luân hồi, thậm chí có thể lên đến cảnh giới Tứ Thánh pháp giới. Còn phá được cả “Tứ kiến” thì đấy là Pháp thân Đại sĩ, thoát khỏi hẳn mười pháp giới.

Cho nên, chúng ta phải thay đổi, phải sửa chữa những quan niệm, ý nghĩ sai lầm trước đó, giúp bản thân đến được Nhất chân pháp giới thì đời này mới không uổng phí, cuộc sống mới có ý nghĩa, có giá trị. Còn như không tiến bộ thì không thoát được luân hồi, càng không thể khế nhập Nhất chân pháp giới, đời người cứ mãi luẩn quẩn khác nào đắm chìm trong mộng ảo, vạn kiếp hồ đồ, sau khi chết luân hồi đầu thai, mà đầu thai thì đa số rơi vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Muốn kiếp sau tiếp tục làm người, giữ được thân người đúng là chuyện chẳng dễ dàng nên nhất định phải hiểu được đạo lý này mà đoạn ác tu thiện.

Mà nói về đoạn ác tu thiện, Đức Thế Tôn là tấm gương tốt nhất cho chúng ta. Hành nghi của Phật Thích Ca Mâu Ni chính là hành nghi của Phật, Bồ Tát. So với tất cả pháp thế gian, đời sống của chư Phật Như Lai là đời sống chẳng nhiễm ô tạp và trải qua đời sống đơn giản nhất. Trước kia Phật Thích Ca Mâu Ni vốn là hoàng tử, là người kế thừa vương vị đúng như câu “Thiên tử cao quý, giàu khắp bốn bể” nhưng Người từ bỏ mọi thứ hưởng thụ. Điều đó cũng như bài học cho chúng ta, phải biết buông bỏ tự tư tự lợi, danh tiếng, lợi dưỡng, ngũ dục, lục trần, tham, sân, si, mạn. Như Phật Thích Ca Mâu Ni mới thực là buông bỏ, thực là tu thiện. Cả đời Người tu những thiện gì? Vẫn không ngoài ba loại bố thí. Thế Tôn không có tiền tài, người chỉ dụng thân chịu mọi lao nhọc đi khắp nơi giảng dạy, giáo hóa chúng sanh, vì thế nhân mà phụng sự. Thân thể là “nội tài”, ấy chính là bố thí tài. Nội dung bài dạy là để giúp thế nhân khai ngộ, dạy người đoạn ác tu thiện, phá mê khai ngộ. Ấy chính là bố thí pháp. An ủi chúng sanh khổ nạn, hòa mình vào họ, giúp họ sanh tâm hoan hỉ. Ấy chính là bố thí vô úy. Sự nghiệp cả đời Đức Thích Ca Mâu Ni theo đuổi cả đời là giáo dục xã hội đa nguyên văn hóa; Người dạy Bồ tát về Lục độ, Tứ nhiếp mà Người vốn đã tự viên mãnlàm được rồi. Cả đời Người cho chúng ta thấy một tinh thần kính nghiệp viên mãn, từ khi thị hiện thành Phật đến lúc lìa khỏi thế gian tổng cộng có 49 năm, mỗi ngày Người mỗi giảng Kinh thuyết pháp giáo hóa chúng sanh. Đây chính là “Chánh cần” mà chúng ta nên học theo. Nên nói Đức Thích Ca Mâu Ni chính là tấm gương cho chúng ta noi theo. Mỗi ngày chúng ta cúng dường cho tượng Phật Mâu Ni Thích Ca, ý nghĩa chân thật của việc ấy chính là nhìn Người mà học tập, học không được thì phải biết xấu hổ. Nhất định phải chăm chỉ, nỗ lực học tập, không ngừng nâng cao thành tựu bản thân.

Kinh văn: “Thần túc trang nghiêm cố, hằng linh thân

tâm khinh an khoái lạc” (Dùng thần túc trang nghiêm, thường khiến thân tâm nhẹ nhàn an lạc.)

Câu này ý nói đem mười thiện nghiệp thực hành vào “Tứ như ý túc”, “Tứ như ý túc” còn được gọi là “Tứ thần túc”. Chữ “túc” nghĩa là đầy đủ, thực sự đạt được cứu cánh viên mãn. “Thần túc” cũng tức là “tư duy”; còn chữ “như ý” thì tương đối dễ giải thích hơn, tức “Xứng tâm như ý” chúng ta quán sát tỉ mỉ hai tên gọi “thần”, “như ý” , hai đầu của ngọc như ý quay lại với nhau, nên tên gọi “hồi đầu như ý” là vậy. Còn Phật dạy “quay đầu là bờ”, vậy nên hồi đầu chính là như ý. Bất kể chúng ta có địa vị xã hội cao thế nào, quyền lực, giàu có ra sao nếu biết hồi đầu thì chính là như ý.Phật pháp dạy là “nhìn thấu, buông xả”, Tứ Niệm xứ là nhìn thấu, Tứ thần túc là buông xả. Tứ thần túc gồm Dục, Niệm, Tấn, Huệ. phần nghĩa của bốn chữ này trong Kinh văn rất khái quát, trong từng trường hợp sẽ dùng theo cách khác nhau nên ý nghĩa cũng khác nhau. Thứ nhất, “Dục”. Dục nghĩa là dục vọng. Tất cả chúng sanh đều có lớp lớp những mong cầu, lớp lớp những điều ngưỡng mộ, nếu không buông xả được những thứ ấy thì không cách nào ra khỏi lục đạo luân hồi; còn như có thể buông xả tất cả dục vọng sẽ đạt được đại tự tại. Thông thường, người ta đều nghĩ rằng nhờ sự thúc đẩy nào mà thế giới không ngừng tiến bộ?

Chẳng phải là nhờ vào dục vọng sao? Vậy khoa học, kỹ thuật, công thương nghiệp phát triển đến tột cùng rồi sao nữa? Thì thế giới tận diệt, cùng đến chỗ tận (chết). Cho nên Phật dạy chúng ta buông bỏ, quay đầu thật chí lý vô cùng!

Con người cả đời quên mình theo đuổi dục vọng không chút nghỉ ngơi, áp lực lên thể xác lẫn tinh thần đều lớn mà những thứ hưởng thụ có được lại chẳng thấm vào đâu so với điều đã đánh mất! Con người tham cầu dục vọng cũng làm cho tham, sân, si ngày một nhiều hơn, cái giá phải trả đắt biết dường nào. Thử hỏi “chúng ta hưởng được cái gì?” Cho nên, nhìn không thấu ,buông bỏ không được cũng không biết cuộc sống này từ đâu mà có, không biết ngày tháng trôi qua thế nào trong cuộc sống, thì thật tội nghiệp, thật đáng thương biết bao!

Phật Thích Ca Mâu Ni vốn xuất thân là hoàng tử, được kế thừa vương vị, sống cuộc đời giàu sang, hà tất phải xuất gia sống đời ngày ăn một bữa, ba y một bát, trú dưới cội cây? Là vì để dạy cho chúng ta tâm phải thanh tịnh, thân phải buông xả, không gánh nặng nào vướng bận thân, tâm. Cuộc sống đó mới thực là cuộc sống vui sướng nhất, mỹ mãn nhất và vui vẻ nhất. Đấy chính thực là “thần túc”, “như ý”. Như ý có thể sanh thần thông, nên được gọi là “Như ý thông”.

Thế nào gọi là “thần thông”? Thần thông vốn là khả năng tự nhiên của chúng ta, thế nhưng vì đâu khả năng ấy không thể hiện tiền? Là vì thân tâm này quá căng thẳng khiến cho trí huệ, đức năng vốn có không thể hiện ra được. Nếu tâm không vướng việc, thân tâm nhẹ nhàng thì trí huệ, đức năng tự ắt hiện tiền. Cho nên, thần thông không phải là cái từ bên ngoài đến mà là tự tánh vốn có đủ của mỗi người. Trong Đại thừa thường nói rằng tâm tánh của chúng ta và của Đức Như Lai là một, không gì khác biệt, đều là tâm tánh vốn đầy đủ vô lượng trí huệ, vô lượng đức năng.

Phật dạy chúng ta phải giác ngộ. Như trong mỗi niệm, chư Phật, Bồ tát đều cầu giác ngộ, cầu thông hiểu chân tướng nhân sanh, vũ trụ chứ không cầu hưởng thụ danh tiếng, lợi dưỡng của ngũ dục lục trần. Sống cuộc sống giản đơn nhất mới là phương thức cứu cánh nhất, hạnh phúc nhất và mỹ mãn nhất của đời người. Vậy mà không ai chịu hiểu đạo lý này! Ngày nay mà nói những điều này thì sẽ chẳng mấy người tin, chúng ta nhất định phải suy ngẫm sâu sắc, bình tâm quán sát chắc chắn có thể hiểu được. Kỳ thực, hết thảy những gì của thế gian này đều là phiền lụy, đến cả thân này cũng phiền lụy. Những vật ngoài thân càng nhiều thì càng thêm gánh nặng, mỗi ngày một thêm khổ não.

Cho nên chỉ cần chịu suy ngẫm về những điều Phật, Bồ tát thị hiện thì chúng ta xem như đã giác ngộ rồi.

Buông xả hết thảy, một lòng cầu giác ngộ, một đời vì tha nhân, không ích kỷ cho mình. Đó mới là niềm vui lớn nhất đời người. Cái gọi là “giúp người là gốc của niềm vui” nghĩa là giúp đỡ người khác chính là niềm vui thật sự. Còn như tham luyến hưởng thụ mọi danh lợi, ngũ trần lục dục mới thực là phiền khổ. Giữ tâm thanh tịnh, không có thứ gì (nhất vô sở hữu), thâm tâm thế giới tất cả đều buông bỏ, ấy mới là như ý, ấy mới là“ thần túc” . Phải làm sao mới có thể thật sự như ý? Buông xả được tức là như ý rồi. Buông xả ở đây không phải là buông xả hình tướng sự việc vì vốn hình tướng sự việc không có chướng ngại. Trong Kinh Kim Cang, Đức Phật có dạy “Lý sự vô ngại, sự sự vô ngại”_ đấy mới thực là chân tướng sự thật. Chướng ngại từ đâu mà có? Chẳng phải là từ vọng tưởng, phân biệt, chấp trước đó sao? Cho nên, chỉ cần buông xả vọng tưởng, phân biệt, chấp trước tự nhiên sẽ được tự tại.

Ngày nay, chúng ta ai cũng mong cầu thế giới được hòa bình, xã hội được an định, nếu thế giới không hòa bình, xã hội không an định thì không cần bàn cãi rồi, nhưng mấy ai có lòng mong cầu học đạo? Muốn đạt được mục tiêu thế giới hòa bình, xã hội an định nhất định phải thông qua việc dạy học là giáo dục của Thánh hiền. Tiếc là ngày nay chúng ta đã quên sạch lời dạy Thánh hiền, không những quên mà còn khuyến khích việc phản đối, vì cho rằng đó là những điều cổ hủ. Quan niệm sai lầm này cứ bám rễ sâu trong tâm của đại chúng nên thay đổi chúng khó khăn dường nào! Cho nên, giờ chúng ta muốn trợ giúp đại chúng, trước hết phải bắt đầu từ chính mình. Học một điều thì phải thực hành một điều, phải làm cho được; làm được rồi mới khuyên giải người khác, có vậy họ mới tin. Sức ta nhỏ nhoi, nghiệp lực chúng sanh thì nhiều vô kể, vậy sao chúng ta chuyển lại được? Chuyển không được cũng phải chuyển! Chuyển mấy phần thì tính mấy phần , quyết không được nản lòng, không được bỏ cuộc.

Chúng ta không thể ảnh hưởng đến người là vì tâm ta chưa đủ thành, hành vi chưa đủ tốt. Còn như lòng thành ý thật, tu học như lý như pháp, tất cả đều vì chúng sanh, không lợi riêng mình thì đó chính là tiền phương tiện để tiếp dẫn chúng sanh. Cho nên, nhất định phải xa lìa dục sau đó mới có thể thành tựu đức năng của tánh đức. Vậy nên xếp“Tứ thần túc” sau “đoạn ác tu thiện” thì chúng ta mới thực sự hiểu ra giá trị quan của phàm phu hoàn toàn khác với Thánh nhân. Giá trị quan của Thánh nhân là giá trị quan chân thật, giá trị quan của phàm phu chỉ là hư vọng. Nếu chúng ta không cách nào đoạn ác tu thiện được thì cũng không thể nào thông hiểu đạo lý này; nhất định phải thông qua đoạn ác tu thiện mới có thể hiểu thế nào là sự tự tại của

Phật, Bồ tát.

Thứ hai là “Niệm”. Chữ “niệm” này trong phần chú giải của Kinh luận được gọi là “Nhất tâm chánh trụ”, tức cũng là “Niệm như ý túc”. Theo cách nói này, người niệm Phật như chúng ta có thể hiểu được ngay cái gọi là “Nhất tâm bất loạn”

mà Kinh Di Đà dạy. Khi Nhất tâm bất loạn thì Niệm đã như ý, đã tự tại rồi. Chữ “nhất tâm” tức là chân tâm, có vậy mới xứng là “chánh trụ” được. Trong Kinh Kim Cang, Tôn giả Tu Bồ Đề hỏi Đức Thế Tôn rằng tâm phải an trụ chỗ nào? Nếu tâm không an trụ đúng chỗ sẽ không như ý, không tự tại, ấy gọi là tà trụ, không phải chánh trụ. Chánh trụ là nhất tâm, tức “Nhất tâm bất loạn, tâm bất điên đảo” mà Kinh Di Đà đã dạy.

Làm sao chúng ta mới khế nhập vào cảnh giới đó được? Pháp môn Tịnh độ tông thật vi diệu, chỉ nhờ một câu niệm chân thật “A Di Đà Phật” là có thể khế nhập rồi, mà mấu chốt của chân thật niệm chính là lòng thành. Chúng ta niệm Phật rất lâu nhưng không được nhất tâm chánh trụ. Nguyên nhân là không có lòng thành là còn nghi ngờ, còn xen tạp và còn gián đoạn nên công phu không đắc lực. Cương lĩnh của Đại Thế Chí Bồ Tát Niệm Phật Viên Thông Chương là tám chữ “Đô nhiếp lục căn, tịnh niệm tương tục”. Trong đó, “Đô nhiếp lục căn” là nhất tâm, “tịnh niệm tương tục” là chánh trụ; trụ này là “Phật trụ”, Bồ tát cũng trụ ở Phật trụ. Thông thường, chúng ta nói Bồ tát trụ Lục độ, Thanh Văn trụ Tứ đế, Duyên Giác trụ Thập nhị nhân duyên;

“ trụ” này là ý nói giữ tâm. Thiên Nhân trụ Thập thiện, Tứ vô lượng tâm, từ- bi -hỉ- xả. Chỉ có tâm của chúng sanh trong Tam đồ là trụ ở tham, sân, si vì cứ khởi tâm động niệm là có tham, sân, si.

Cho nên, nếu tự tâm chúng ta cứ khởi tâm động niệm liền nghĩ đến tự tư tự lợi, tham, sân, si, mạn, gây thị phi nhân ngã, thì tương lai chắn chắc rơi vào tam ác đạo, đường phải đi sẽ là địa ngục đạo, ngạ quỷ đạo và súc sanh đạo. Phải biết đời người ngắn ngủi, một trăm năm vừa khảy móng tay là đã qua, rồi sau này sẽ đi đâu về đâu? Đến ác đạo! Chúng ta chọn ác đạo thì đó là tự làm tự chịu, không can dự tới ai mà cũng không ai giúp được chúng ta. Chúng ta thành Phật hay xuống Địa ngục hoàn toàn đều là việc tự mình ra cả, không ai có thể làm giúp cũng không ai có thể cản trở; kể cả Phật, Bồ tát cũng không cách nào giúp được. Đạo lý này nhất định phải hiểu cho thấu đáo.

Phật, Bồ tát từ bi, gia trì cho chúng sanh vì muốn khuyến dạy chúng sanh. Chúng ta có thể tiếp nhận sự khuyến dạy ấy, có thể lãnh ngộ, chừa bỏ điều lỗi, tu sửa bản thân thì chính là “hồi đầu thị ngạn” (quay đầu là bờ). Phải quay đầu từ đâu? Từ trong lục đạo luân hồi, mười pháp giới quay đầu hướng về Nhất chân pháp giới. “Bờ” là đây chứ còn đâu! Còn trong lục đạo, mười pháp giới là vẫn còn vọng tưởng, phân biệt, chấp trước; quay đầu chính là từ bỏ vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, từ bỏ lục đạo! Nghiệp nhân quan trọng nhất của lục đạo luân hồi là kiến tư phiền não, từ kiến tư phiền não mới tạo nên lục đạo luân hồi.Kiến hoặc quy nạp thành năm loại lớn gồm: Thân kiến, Biên kiến, Kiến Thủ kiến, Giới Thủ kiến và Tà kiến. Còn Tư hoặc o cũng gồm năm loại: tham, sân, si, mạn và nghi. Chúng ta buông xả được hoàn toàn Kiến tư phiền não, từ đây quay đầu chính là mười thiện nghiệp.

Nếu không thể hiểu được Kiến tư phiền não thì chúng ta chỉ cần nhớ theo cách đơn giản nhất rằng đó chính là mười thiện nghiệp. Trái ngược với mười thiện nghiệp là mười ác nghiệp. Từ sát, đạo, dâm quay đầu lại là không sát sanh, không trộm cắp, không dâm dục. Từ vọng ngữ, lưỡng thiệt, ác khẩu quay đầu lại là cả đời không vọng ngữ, không lừa mình dối người, không ác khẩu, không lưỡng thiệt và không ỷ ngữ. Như thế mới chính thật là quay đầu. Quay đầu thành Phật, thành Bồ tát tức là không làm phàm phu nữa. Ý có ba điều là: tham, sân, si . Từ tham, sân, si quay đầu lại là không tham, không sân, không si. Không những không tham tất cả pháp thế gian mà cả pháp xuất thế gian cũng không tham thì niệm xem như đã thanh tịnh rồi. Lúc này mới thực là “nhất tâm chánh trụ”, đối xử với tất cả chúng sanh giống như với chư Phật, Bồ tát . Khi giáo hóa chúng sanh, nếu họ là chủng tánh Bồ tát thì chúng ta dùng Lục độ để giáo hóa; nếu họ là chủng tánh Thanh Văn thì dùng Tứ đế dạy họ; họ là chủng tánh Thiên Nhân thì dùng mười điều thiện, Tứ vô lượng tâm dạy họ. Đó chính là những phương tiện giáo hóa chúng sanh. Vậy nhất tâm chánh trụ của bản thân thì có chướng ngại hay không? Chắc chắn không, vậy nên mới có thành tựu vô lượng vô biên công đức chân thực được.

Vậy cuối cùng thì tâm của chúng ta an trụ ở đâu? Trong Kinh Kim Cang có dạy: “Ưng vô sở trụ, nhi sanh kỳ tâm”(đừng trụ vào đâu cả mà sanh cái tâm). “Vô sở trụ ”mới thực là chánh trụ, khi ấy mới không khởi tâm, không động niệm, không phân biệt và cũng không chấp trước. Đây không phải việc phàm phu làm được nên Phật mới vì chúng ta mà thuyết giảng tám mươi bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn. Đó là phương tiện.

Nên hiểu rằng pháp chân thật thì không thể nói thành lời, Phật có thể giảng những điều ấy, có thể biểu hiện ra thì ấy toàn là pháp phương tiện.

Cho nên, trong Kinh Phật mới dạy chúng ta là “Pháp còn phải xả, huống hồ những thứ không phải pháp?” Người thông minh thì có thể từ phương tiện mà ngộ nhập chân thật. Đây chính là chân đế dạy học của Phật. Không có phương tiện, chúng ta không biết bắt đầu từ đâu, nên pháp phương tiện là phải dùng, không được chấp trước. Trong Kinh có dẫn một ví dụ rất hay, như lúc qua sông chúng ta phải có thuyền thì thuyền chính là pháp phương tiện; qua sông rồi thì không cần thuyền nữa. Phật pháp cũng như thuyền, chúng ta có thể dùng nó nhưng không chấp trước nó. Chấp trước là sai rồi nên mới có câu “Pháp còn phải xả, huống hồ những thứ không phải pháp?” Tâm ta phải giữ thanh tịnh, chẳng nhiễm chút bụi trần. Đại sư Lục Tổ Huệ Năng có câu rất hay “Bản lai vô nhất vật” (nghĩa là “trước giờ vốn không có vật nào”), “bản lai vô nhất vật” tức là “ưng vô sở trụ” mà Kinh Kim Cang đã nói tới. “Nhi sanh kỳ tâm” là sanh tâm độ hóa chúng sanh, “vô trụ” với “sanh tâm” là một chứ không phải hai thứ khác biệt. Phàm phu chúng ta sanh tâm thường có trụ, còn nếu vô trụ thì không thể sanh tâm, cứ luôn ở hai bên không hợp lại được. Sanh tâm và vô trụ của Phật, Bồ tát thì là một không phải hai. Chúng ta cứ lãnh hội từ từ mới mong lãnh hội được chút ít tư tưởng và ý nghĩa của Viên giáo.

Có – không là hai trạng thái diễn ra cùng lúc, nó cũng là điều Đại thừa thường nói: “Bất nhị pháp môn”. Cho nên Ông Âu Dương Cánh Vô có nói là “Phật pháp không phải tôn giáo, cũng không phải Triết học, Phật pháp chính là Phật pháp, không có bất kỳ pháp môn thế gian nào có thể sánh bằng”. Nguyên nhân vì đâu mà không thể sánh bằng? Thế pháp được sanh ra từ ý thức, còn Phật pháp là từ chân tánh mà hiển lộ ra. Vậy làm thế nào chúng ta mới khế nhập được cảnh giới ấy? Phải dụng “nhất tâm”, còn hễ khởi lên ý nghĩ thì là “hai tâm”. Chỗ này cần phải ghi nhớ, với người thông thường mà nói, khởi niệm là vọng tưởng, còn không khởi niệm là vô minh, cả hai thứ ấy đều không phải “nhất tâm”; phàm phu nếu không phải rơi vào vọng tưởng thì cũng là sa vào vô minh.

Vậy rốt cuộc chân tâm là gì? Là “Tịch nhi thường chiếu, chiếu nhi thường tịch, tịch chiếu đồng thời” (nghĩa là lặng nhưng thường soi chiếu, soi chiếu nhưng thường lặng, lặng và soi chiếu là cùng lúc). Trong đó, “tịch” là vô trụ, chiếu là sanh tâm. “Tịch nhi thường chiếu, chiếu nhi thường tịch” chính là “Vô trụ sanh tâm, sanh tâm vô trụ”. Ví như khi chúng ta giúp đỡ cho tất cả chúng sanh khổ nạn thì phải tận tâm tận sức, cố gắng nỗ lực, lúc đương giúp hay khi đã giúp rồi thì vẫn giữ tâm thanh tịnh, không chút nhiễm trần thì đó chính là cảnh giới “tịch chiếu song dung”. Người phàm không đạt được cảnh giới này vì cứ khi làm được một vài việc tốt thì lại cảm thấy mình đã làm được rất nhiều việc tốt rồi, công đức lớn lắm rồi, niệm niệm không quên. Đây chính là chấp tướng, tâm không thanh tịnh. Làm với không làm là chỉ là một, không phải hai. Nhất định không được chấp tướng, không những không chấp trước mà ngay cả phân biệt, vọng tưởng cũng không được có. Vậy mới gọi là “nhất tâm chánh trụ”, tâm niệm của chúng ta được tự tại, như ý.

Hai điều phía trước là quan trọng nhất trong Tứ thần túc là Dục và Niệm, đặc biệt là Niệm. Thật sự mà nói, chúng ta vô cùng may mắn nên trong vô số pháp môn có thể gặp được phương tiện pháp môn Tịnh Độ dạy chúng ta đặt tâm hằng trụ vào một câu Phật hiệu. Vậy là có niệm hay không? Có niệm. Đó chính là dùng một niệm để dừng lại tất cả vọng niệm. Bất kể làm việc gì trong tâm chỉ luôn có “A Di Đà Phật”. Ví dụ, chúng ta tu Lục độ, Lục độ áp dụng thực tế đời sống, trong tâm ta niệm “A Di Đà Phật”; chúng ta đối người xử việc tiếp vật, học Tứ nhiếp pháp, trong tâm cũng là “A Di Đà Phật”; Đoạn mười ác, tu mười thiện trong tâm vẫn là “A Di Đà Phật”. Tất cả những thứ chúng ta tu học được đều quy về một câu “A Di Đà Phật”.

Trong tâm chỉ có “A Di Đà Phật”, ngoài “A Di Đà Phật” không khởi lên niệm thứ hai nào khác, ấy chính là người biết niệm Phật, chắc chắn vãng sanh. Mỗi niệm nắm chắc “A Di Đà Phật”

thì “A Di Đà Phật” chính là mệnh căn của chúng ta, chỉ có “A Di Đà Phật” là chân thật, tất cả những điều khác đều là hư vọng, ấy gọi là “chân thật niệm Phật”. Điều này quan trọng hơn hết thảy mọi điều.

Chúng ta nhất tâm trụ tại “A Di Đà Phật”, không phân biệt, không chấp trước cũng không gián đoạn. Trong đời sống sinh hoạt thường ngày phải y theo lời dạy trong Kinh, quyết không làm trái. Chúng ta đề ra năm khoa mục: một là, “Tịnh nghiệp Tam phước”, hai là “Lục hòa kính”; chúng ta phải thật làm! Người bất hòa với ta, ta vẫn hòa kính với người. Mỗi người đều có con đường riêng của mình. Người bất hòa với ta thì người sẽ đi vào lục đạo, ta hòa kính với người nên chúng ta được vào thế giới Cực Lạc. Ta có thể giúp người thì tận lòng tận sức giúp nhưng thực tế nếu không giúp được cũng không bị người bị liên lụy, người bị đọa tam đồ ta đâu thể nào cứ theo cùng. Đó chính là điều Phật thường dạy, trước phải tự độ mình, mình còn không độ được mình mà muốn độ cho người là điều không thể.

Ba là “Tam học” tức là Giới – Định – Huệ. Kinh Vô Lượng Thọ dạy rất cụ thể, “Khéo giữ tam nghiệp” là Giới học, “Tam muội thường tịch” là Định học, “Quán pháp như hóa” là

Huệ học.

Bốn là “Lục ba la mật” và thứ năm là “Phổ Hiền Bồ tát thập đại nguyện vương”. Chúng ta sống, làm việc, đối nhân, xử thế, tiếp vật đều phải tuân thủ năm khoa mục này. Đó là Bồ tát đạo. Người khác không đi, chúng ta đi! Chúng ta biết đây là Bồ tát đại đạo thì phải đặt tâm mình trụ vào đấy. Ấy là lợi tha; còn một câu “A Di Đà Phật” là tự lợi. Tự lợi và lợi tha đồng thời, tự lợi chính là lợi tha, lợi tha chính tự lợi, niệm niệm không quên “A Di Đà Phật”. Thứ ba là “Tấn”. “Tấn” là tinh tấn, không ngừng tiến bộ, tiến bộ là tự tại, là niềm vui; thoái lui là ngã lòng nản chí, là khởi sanh phiền não. Chân tinh tấn là tâm phải thanh tịnh bình đẳng và từ bi. Chúng ta phải cầu tiến bộ ở những phương diện này còn những thọ dụng vật chất và tinh thần thì không cần phải cầu vì vốn nó đã ở ngay trong đấy rồi. Đây chính là điều nhà Phật thường nói: “trong công đức có phước đức nhưng trong phước đức không có công đức” nên Phật dạy chúng ta phải tu tích công đức là vì vậy. Công tức là thực hành công phu, nhưng công phu gì? Buông xả chính là công phu. Buông xả vọng tưởng, chấp trước, buông xả hết thảy điều ác. Ấy là “công”. Trí Huệ, đức năng và những thọ dụng chúng ta có được đó đều là đức. Chúng ta tu công tự nhiên sẽ có đức; không tu công mà vọng tưởng cầu đức thì chắc chắn cầu không đặng. Cầu tinh tấn chú trọng ở “tinh”, tinh là thuần mà không tạp. Nếu không tinh tấn, chắc chắn không thể thành tựu. Chúng ta đọc Kinh Hoa Nghiêm biết Thiện Tài Đồng Tử trong hội của Bồ tát Văn Thù được xem là chuyên tinh tấn, nhất môn thâm nhập. Nhất môn thâm nhập đến khi nào mới được xem là quảng học đa văn? Đến khi hoàn thành tam học giới – định – huệ thì trí huệ mở rồi, phá một phẩm vô minh, chứng một phần pháp thân.

Đấy là Bồ Tát Sơ trụ cua Viên giáo. Vậy là Kinh luận chỉ dạy rất rõ ràng, ở trình độ chưa phá một phẩm vô minh thì chưa có tư cách tham học, chưa có tư cách quảng học đa văn.

Trong Tứ hoằng thệ nguyện trình bày rất rõ: một là “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ” , hai là “phiền não vô tận thệ nguyện đoạn”. Phiền não là Kiến tư phiền não, Trần sa phiền não và Vô minh phiền não. Vô minh phiền não cũng phải phá được mấy phần mới có thể bước vào giai đoạn ba của Tứ hoằng thệ nguyện, đó là “Pháp môn vô lượng thệ nguyện học”. Chúng ta vừa mới học liền muốn được quảng học đa văn nên dốc hết tâm tư, tinh lực đến sau cùng lại chẳng thành việc gì cả. Đó là do không nghe Phật Đà dạy. Cuối cùng là “Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”. Vậy làm sao để thành Phật đạo? Thiện Tài Đồng tử sau cùng là tham phỏng Bồ tát Phổ Hiền. Bồ tát Phổ Hiền “dùng Thập đại nguyện vương mà hồi quy Cực Lạc” thì thành tựu Phật đạo vô thượng. Vậy là, mọi thứ đã bày sẵn trước mắt cho ta, chúng ta không thể y giáo phụng hành thì thật đáng tiếc biết bao! Cho nên, phải biết tinh tấn không ngừng thì mới được tự tại.

Thứ tư là “Huệ”, tức là tự tánh trí huệ bát nhã khởi dụng.

Tâm không tán loạn hay còn gọi là “nhất tâm bất loạn”, “tâm bất điên đảo” như trong Kinh Di Đà dạy. Trong Tứ thần túc, “Niệm” là “nhất tâm bất loạn” còn “Huệ” là “tâm bất điên đảo”; được vậy mới đạt được đại tự tại, được mọi việc như ý. Vì bốn điều này có thể phát thần thông nên gọi là “Thần túc”, “túc” là biểu hiện cho ý nghĩ viên mãn. Chúng ta sau khi thấu suốt đạo lý này thì cũng sẽ hiểu cách tu thế nào.

Chướng ngại lớn nhất của phàm phu khi tu hành chính là chấp ngã và chấp pháp. Chấp ngã tạo ra phiền não chướng, Chấp pháp tạo ra sở tri chướng. Cho nên Phật dạy chúng ta trước hết là phải xả bỏ chấp ngã, mới mong tìm được cái “ngã” chân thật. Cái “ngã” này là cái “ngã” của “thường lạc ngã tịnh” mà Kinh Phật hay nói đến, còn trong Thiền tông gọi cái “ngã” đó là “phụ mẫu vị sanh tiền bổn lai diện mục” (mặt mũi như vốn có trước khi cha mẹ chưa sinh ra). Đó mới thực là chính mình.

Còn như cứ chấp cái thân này là “ngã” thì vĩnh viễn sẽ không tìm được “chân ngã”. Thân này đều là giả, không có gì là thực, sinh diệt theo từng sát na. Xả bỏ những cái giả, cái thật ắt hiện tiền. Vì vậy, có thể y theo Tứ thần túc tu học tức là có thể “hằng linh thân tâm khinh an khoái lạc”(thường khiến thân tâm nhẹ nhàn an lạc). Đây đã là thọ dụng rồi đó. “Khinh an” là cảnh giới đầu tiên chứng được của người tu học Phật pháp, được thân tâm an lạc, lìa xa phiền não. Thân thể phàm phu nặng nề là do phiền não tạp khí quá nặng, không được khinh an. Khi chúng ta tự mình tu học công phu đắc lực, cảnh giới khinh an tự ắt hiện tiền nhưng khoảng thời gian đó rất ngắn, không thể giữ lâu. Rất nhiều đồng tu sẽ có cái trải nghiệm tương tự vậy, đặc biệt là lúc tụng kinh niệm Phật, thỉnh thoảng trong khoảnh khắc nào đó sẽ thấy thân tâm trong lành tự tại. Có người đang niệm Phật, đột nhiên cảm giác thân thể không còn nữa rồi, vô cùng dể chịu, đây đều là cảnh giới khinh an. Nhưng làm thế nào duy trì được vĩnh viễn_ đó mới là công phu!

Tại sao có hiện tượng này? Vì lúc đó trong ta không có vọng niệm, cũng như lìa khỏi vọng tưởng, phân biệt và chấp trước; nhưng ngay sau sát na ấy, vọng tượng, phân biệt, chấp trước lại khởi lên, cảnh giới này liền không còn. Tuy thời gian thị hiện ngắn ngủi song đã chứng minh những điều Phật giảng về cảnh giới này là có thật. Cảnh giới này mới chính là chân thật thọ dụng, người thường trụ trong cảnh giới này thì đầu óc sáng suốt, nhìn thấu rành mạch hết thảy những biến hóa của tất cả chúng sanh ở thế gian , nó giống như câu nói “người trong cuộc thì tối, người ngoài cuộc thì sáng”. Năng lực này được gọi là

“thần thông”. Vậy sao chúng ta không thấy rõ điều này mà người khác thì có thể? Vì họ đã giác ngộ còn ta vẫn mê lầm, nên những người giác ngộ ấy có thể giúp được cho những người còn mê lầm, điên đảo như chúng ta bằng cách khuyên dạy để chúng ta cầu giác ngộ. Cầu giác ngộ mới thực là cách đúng đắn để giải quyết vấn đề. Không ỷ lại vào người, dựa vào chính mình; không cần người chỉ điểm, tự mình biết rõ hơn hết thì thật tốt biết bao nhiêu!

Vậy nên, nhất định phải tu “Tứ niệm xứ”, “Tứ Niệm xứ”

là nhìn thấu, thuần túy là trí huệ; tu Tứ chánh cần là đoạn ác tu thiện; tu Tứ như ý túc là buông xả mọi vọng tưởng, phân biệt, chấp trước rồi sau mới thực sự đạt được dục tự tại, niệm tự tại, tinh tự tại, huệ tự tại. Những đại tự tại này thật sự có thể chứng được nhưng bao giờ mới chứng đắc? Nó hoàn toàn tùy thuộc vào cá nhân ta. Chúng ta thật tinh tấn thì chứng đắc sớm một ngày, chúng ta lười nhác thì chứng đắc trễ một ngày. Cái “trễ một ngày” này thật ra là rất lâu, có thể là kiếp sau, hoặc kiếp sau nữa, cũng có thể là vô lượng kiếp về sau. Vì vậy, không tinh tấn ắt đọa lạc, nhất định phải tinh tấn không biếng nhác mới được thành tựu. Ngũ căn trang nghiêm Kinh văn: “Ngũ căn trang nghiêm cố, Thâm tín kiên cố, tinh cần phỉ giải, thường vô mê vọng, tịch nhiên điều thuận đoạn chư phiền não”(Dùng ngũ căn trang nghiêm, lòng tin sâu kiên cố, tinh cần không biếng nhác, thường không mê vọng, tĩnh lặng điều hòa, đoạn tất cả phiền não). Đoạn này giảng giải về việc chúng ta về việc vận dụng mười thiện nghiệp vào thực hành trong Ngũ căn thì sẽ được những lợi ích công đức thù thắng, cũng tức là chữ “trang nghiêm” mà trong Kinh hay nói đến. “Thâm tín kiên cố” (lòng tin sâu kiên cố). Đây là nhu cầu cấp bách trong việc tu học của chúng ta ngày nay. “Tinh cần phỉ giải” (tinh cần không biếng nhác” cũng là mong muốn của chúng ta. “Thường vô mê vọng” (thường không mê vọng) là trí Huệ hiện tiền. “Tịch nhiên điều thuận” (tĩnh lặng điều hòa) là công phu chân thật. “Đoạn chư phiền não” (đoạn hết phiền não) là quả đức. “Ngũ căn”, thế nào là “căn”? Cái này Thế Tôn phải dùng một ví dụ để giảng; giống như cây cối có gốc rễ mới sinh trưởng, phát triển, ra hoa, kết quả. Ngũ căn của chúng ta là “Tín – Tấn – Niệm – Định – Huệ”, cũng là năm điều gốc rễ của Vô thượng Bồ đề; nếu không có những điều gốc rễ này thì tu hành không thể thành tựu. Sắp xếp theo thứ tự trước sau, một là “Tín”, hai là “Tinh tấn”, nếu không “Tín” thì không thể nào “Tấn” được; không có “Tấn” thì cũng không có “Niệm”. Do vậy Kinh Hoa Nghiêm có nói “Tín vốn là mẹ sanh ra công đức, nuôi dưỡng tất cả thiện căn”. Câu nói này ẩn chứa đạo lý lớn vô cùng.

Chúng ta muốn vãng sanh thế giới Tây phương Cực Lạc thì điều kiện tất yếu là “Tam tư lương”. Không đủ ba điều kiện này thì dù mỗi ngày niệm mười vạn lần câu Phật hiệu thì cũng chỉ là kết được một thiện duyên với thế giới Tây Phương Tịnh Độ, đời này chắc chắn không thể vãng sanh. Tam tư lương chính là: “Tín”, “Nguyện”, “Hạnh” mà “Hạnh” tức chỉ lòng thành niệm Phật, đoạn hết thảy điều ác, tu tất cả điều thiện. Người xưa dạy “Thành tâm niệm Phật là chánh hạnh, đoạn ác tu thiện là trợ hạnh”; càng quan trọng hơn là lời dạy của Đại sư Liên Trì và Đại sư Ngẫu Ích “Chánh – Trợ không hai, Chánh – Trợ phải song tu”, quyết không thể xem nhẹ cái “Trợ” ấy, thế mới mong thành tựu. Thứ nhất, “Tín căn”. “Tín” là gì? Giáo hạ thường nói “Ư chư đế lý, tín nhẫn nhạo dục”. Chữ “đế lý” nghĩa là chân lý theo cách nói đời nay; đã là chân lý, đạo lý chân thật, chúng ta phải tin tưởng. Chữ “nhẫn” trong “Tín nhẫn” có ý khẳng định; chúng ta tuy tin rồi nhưng chưa thể khẳng định thì cái “tín” ấy là chưa có căn. Không những phải khẳng định mà còn phải vui thích với niềm tin ấy, rồi sau mới vận dụng vào thực tế thì “Tín” ấy mới là có “căn”. Chữ “Dục” ở đây là mong muốn, biến niềm tin thành mong muốn của mình. Chúng ta tin vào Đức Phật A Di Đà, tin vào thế giới Cực Lạc; sau khi tin rồi thì lòng phải khẳng định, vui thích rồi biến nó thành mong muốn của mình: “tôi một lòng muốn sanh ở thế giới Cực Lạc, một lòng hi vọng muốn được gần Phật A Di Đà”. “Tín” có “căn” chính là như thế. Như vậy, ta đã hiểu tại sao người niệm Phật nhiều nhưng được vãng sanh thì ít, nguyên nhân vì những người tu theo pháp môn niệm Phật ấy có tin, nhưng không thể khẳng định.

Lấy ví dụ rõ rệt nhất, ngày nay chúng ta tu Tịnh Độ tông dựa theo bản hội tập Kinh Vô Lượng Thọ nhưng có một số người đặt nghi vấn về bản hội tập này, thế là rất nhiều người tín tâm niệm Phật bị dao động. Như vậy thì gọi là có “tín” nhưng không có “nhẫn”, tất nhiên càng không thật vui thích muốn làm.

Nếu không ai đặt lời dị nghị, có lẽ cái “tín” của người niệm Phật cũng được vun đắp dần, rồi họ cũng có thể vãng sanh; thế nhưng người đặt lời dị nghị đã làm thiện căn của họ bị phá sạch. Phải hiểu là, những người đặt lời dị nghị vốn không thể phá nổi Phật pháp, cũng không thể phá nổi người tín tâm sâu dày, chỉ những ai tín tâm yếu kém mới bị phá hỏng vì những người tín tâm sâu dày thì cái “tín” của họ có “căn”, dù ai có lý lẽ cỡ nào họ cũng không bị dao động. Việc này là Đại sư Thiện Đạo đã nói trong Chương Thượng Phẩm Thượng Sanh của Quán Kinh Tứ Thiếp

Sớ.

Kinh văn mà hội tập trích ra, từng câu từng chữ đều là lời Phật, không phải do người bản hội đặt thêm; mỗi câu mỗi chữ đều căn cứ y theo năm loại bản gốc trích dịch ra. Ví như có hoài nghi gì với bản hội tập này, có thể không dùng và chọn dùng bản dịch gốc. Căn tánh chúng sanh không giống nhau, nên Phật độ chúng sanh không chỉ dùng một pháp môn mà là vô lượng pháp môn. Phật giảng nhiều pháp môn vậy là để thích hợp với từng căn tánh của chúng sanh. Chúng ta tự xem pháp môn nào thích hợp với căn tánh của mình, nhìn thấy liền sanh tâm hoan hỉ và xem có thể hiểu thì tức là nó với ta có duyên nên có thể khế hợp với căn cơ của mình.

Hiện nay bên ngoài đang lưu hành bản dịch, hội tập, tiết lục hiệu chỉnh “KinhVô Lượng Thọ”, tổng cộng có chín bản và bản nào cũng tốt cả vì vốn “pháp môn bình đẳng, không phân cao thấp”. Hội tập là lời Phật giảng mà dù cho không phải lời Phật giảng đi nữa, chỉ cần phù hợp với pháp ấn của Phật thì Phật cũng sẽ thừa nhận đó là Kinh Phật . Tấm lòng của Phật rộng mở biết bao! Cái gì gọi là “Pháp ấn”? Tiểu thừa Tam pháp ấn gồm Vô thường, Vô ngã và Niết bàn; Đại thừa Nhất pháp ấn là thực tướng, thực tướng là chân tướng của vũ trụ nhân sanh. Điều mà thực tướng nói đến là chân tướng vũ trụ nhân sanh và Chư Phật Như Lai cũng dạy về chân tướng vũ trụ nhân sanh, cho nên đó đều là Kinh Phật .

Ngày nay tín đồ Phật giáo dù tại gia hay xuất gia cũng đều tin tưởng vào Đức Phật, nhưng cái “tín” ấy có căn không? Không hề có! Tuyệt đại đa số đều là “mê tín”. Vì sao lại nói là “Mê tín” là gì? Vì “Phật” là gì, “Giáo” là gì, rồi “Phật giáo” là gì họ cũng đều không nắm rõ. Họ thấy tượng Phật, tượng Bồ tát thì bái lạy, lại còn rất thành khẩn nhưng cái gì họ cũng không hiểu, không biết. Họ bái lạy vì họ muốn cầu phước, mong quỷ thần giúp đỡ họ, xem quỷ thần như Phật, Bồ tát, chẳng khác biệt gì. Phật, Quỷ, Thần không phân biệt được. Như thế thì chính là mê tín rồi. Cho nên, trước đây một số vị Đại đức đề xuất “chánh tín” là vì vậy. “Chánh tín” là gì? Hiểu rõ ràng, cặn kẽ đạo lý Phật pháp, dụng những đạo lý ấy làm cái cơ bản cho mình thì ấy là “chánh tín”. Chánh tín khác với mê tín. Phật tử có chánh tín thì cái “tín” ấy có căn không? Chưa biết được, vì nếu họ học nhiều, rất tạp thì không có căn; còn có căn thì chắc chắn là chỉ chuyên học một pháp môn, huân tu lâu dài.

Cho nên, “tín” phải có “căn”, có đủ bốn mức độ “Tín – Nhẫn – Nhạo – Dục”. “Nhẫn” là khẳng định, chẳng nghi hoặc, nếu có nghi hoặc thì “tín” bị gián đoạn, không thể đạt đến “nhẫn”, còn đạt đến “nhẫn” thì đã đoạn được nghi rồi. Không có nghi rồi, cũng khẳng định được rồi thì ta có vui thích không?

Trong tất cả các pháp môn thế xuất thế gian, ta thích pháp môn nào? Có người thích danh tiếng, lợi dưỡng; có người thích ngũ trần lục dục, có người thích của cải giàu có. Còn nếu ta thích Phật pháp thì thích đến độ nào? Ví dụ hôm nay có một vị pháp sư đến đây thuyết pháp, nhưng lại có người nói với ta là nếu đến đằng kia thì sẽ kiếm được một triệu đô la Mỹ, ta liền lật đật đến ngay đó, vậy là chúng ta thích tài phú hơn chứ không phải thích Phật pháp hơn. Nếu chúng ta không đi mà ở lại nghe thuyết pháp thì đó mới thực là “chân lạc”. Nên có thể thấy rằng để “tín” có “căn” là không phải dễ dàng; kiên quyết không để cảnh giới bên ngoài tác động, cám dỗ thì “tín” mới có “căn” được. “Dục” nghĩa là có được niềm vui trong pháp, hay còn gọi là “pháp hỉ sung mãn”. Tín tâm là tánh đức quan trọng nhất trong tự tánh, phàm phu làm mất tự tánh rồi thì tánh đức không thể hiện tiền. Phật, Bồ tát giúp đỡ, khai thị cho chúng ta là để dạy chúng ta thoát được tất cả vọng tưởng, phân biệt, chấp trước để rồi tánh đức của chúng ta khôi phục, minh tâm kiến tánh, nhờ đó mà giác ngộ chân tướng nhân sanh, vũ trụ. Nên nói “Tín căn” từ chỗ này mà sanh ra. Phật thường dạy, người thượng thượng căn thì phiền não nhẹ, trí huệ ngày thêm tăng, nghe Phật pháp liền thâm tín chẳng chút nghi ngờ; người hạ hạ căn tuy chưa được trí huệ nhưng do đời quá khứ có thiện căn phước đức, nhân duyên sâu dầy, gặp được thiện tri thức tin càng sâu và cũng chẳng chút nghi ngờ. Người hạ hạ căn thường thuộc nhóm những người thành thật, họ tin tưởng Thầy giáo là người có đức hạnh,ó trí huệ. Vì tin tưởng Thầy dạy quyết không lừa gạt chúng sanh nên họ hoàn toàn nghe theo lời khuyên dạy của Thầy, không chút nghi ngờ.

Những người này sẽ rất dễ thành tựu. Các trường hợp thành tựu ấy được dẫn ví dụ rất nhiều trong sách, đặc biệt tu với pháp môn Tịnh Độ, ta thấy họ là những người được vãng sanh “tướng lành hy hữu”. Họ đều là những người thành thật, một lòng thâm tín chẳng ngờ Kinh điển Phật pháp, y theo giáo pháp tu hành nên mới có được thành tựu thù thắng ấy. Họ là những minh chứng cho cái gọi là “tác chứng chuyển”.

Lâm Trưởng Trần Quang Biệt của “Hội Phật giáo Cư sĩ Lâm ở Singapore ” dự biết là ngày mồng 7 tháng 8 mình sẽ vãng sanh, nên trước đó ba tháng đã viết rất nhiều lần “mồng 7 tháng 8” ra giấy. Trường hợp này chính là “tướng lành” mà chúng ta tận mắt chứng kiến được. Một số oan gia trái chủ của Lâm Trưởng Trần mượn thân một vị cư sĩ họ Đỗ, khi thấy Lâm Trưởng Trần niệm Phật lúc vãng sanh, họ không những không quấy phá mà còn hết lời tán thán, còn mong được đến Cư Sĩ Lâm để quy y nghe pháp. Cả lầu một và lầu hai của Cư Sĩ Lâm đều lắp ti vi, mở video giảng Kinh Địa Tạng và Thập Thiện Nghiệp Đạo liên tục 24 giờ trong ngày để họ có thể nghe Kinh. Đây là yêu cầu của oan gia trái chủ của Lão Lâm Trưởng. Bởi vậy nếu chúng ta không cố gắng tu học Tịnh Độ nghiêm túc thì khác nào thua cả ma quỷ! Chuyện này mới xảy ra đây và hoàn toàn là sự thật.

Cho nên, tu học Phật pháp có thành tựu hay không, thành tựu bao nhiêu, mấu chốt là ở tín tâm. Tín tâm càng kiên định thì thành tựu càng lớn; còn như nửa tin nửa ngờ, không những không thành tựu trong tu học pháp môn Tịnh Độ mà bất kể với tông phái nào, pháp môn nào cũng không thể thành tựu. Nên mới nói tín tâm là quan trọng hơn hết thảy. Nhưng kỳ thật tín tâm không phải là thứ dễ dàng kiến lập vì vốn nó quan hệ rất lớn với thiện căn, phước đức và nhân duyên đã tu tích được trong quá khứ. Bởi nên, thành tựu không phải là tự nhiên, cũng không phải chuyện một đời một kiếp mà có được; phải là kiếp trước có thiện căn, phước đức, kiếp này gặp được cơ duyên tốt thì mới chắc chắn thành tựu. Gặp được thiện tri thức chân chính rồi, một lòng tín tâm với thiện tri thức, chớ nên ngờ vực rồi y giáo phụng hành. Từ thật lòng tin tưởng đến khẳng định rồi hoan hỉ tiếp nhận, cuối cùng là hành trì những điều ấy vào thực tiễn đời sống thường ngày, ấy chính là “tín” có “căn”. Có căn có gốc rồi mới sinh trưởng, sinh trưởng ở đây là sinh trưởng tâm đạo, tâm đạo sinh trưởng rồi thì tâm Bồ đề theo đó cũng tăng trưởng theo.

Tịnh Độ tông có đủ là “tâm Đại Bồ đề Vô thượng”. Điều này Đại sư Ngẫu Ích có nói trong Yếu Giải: “Có tín nguyện kiên định, có lòng cầu vãng sanh thế giới Tây phương Cực Lạc thì chính là tâm Đại Bồ đề Vô thượng”. Chúng ta phải bén rễ từ chỗ này, rồi cũng từ chỗ nay mà ra sức tu học. Vì sao người ta có thể tin, còn ta không thể? Vì sao người ta không hoài nghi, còn ta lại hoài nghi? Thử suy ngẫm xem! Các vị Đại đức Tổ sư từ trước tới nay, từ Đại sư Liên Trì, Đại sư Ngẫu Ích cuối đời Minh đầu đời Thanh đến Đại sư Ấn Quang thời cận đại đều là tấm gương tốt nhất cho chúng ta, đáng để chúng học tập, đáng để chúng ta học tập và noi theo.

Thứ hai “Tấn căn”. Tấn nghĩa là tinh tấn. Như vậy, chúng ta thấy là “Tứ thần túc” có tinh tấn, thì “Ngũ căn”, “Ngũ lực”, “Thất giác chi” và “Bát chánh đạo” cũng có tinh tấn. Bất kỳ điều dạy nào của Đức Phật, khi đặt vào trường hợp khác nhau sẽ có cách giải thích khác nhau. Tinh tấn của “căn” và tinh tấn “lực” đương nhiên sẽ có cách giải thích khác nhau, chứ nếu giống nhau thì Phật cần gì phải phân thành nhiều nhóm vậy?

Như trong ba mươi bảy đạo phẩm phân thành bảy nhóm vì chúng có cách nói khác nhau. Tương tự, Phật nói rất nhiều về bố thí, trì giới thì phải hiểu rõ là chúng ở nhóm nào thì sẽ có cách giải thích của nhóm đó. Chúng ta phải hiểu rõ nguyên tắc này để giảng giải được cho người khác và để tự mình tu học, mới có thể thực sự được thọ dụng .

Người xưa nói: “Tín chư pháp cố, bội sách tinh tấn”, nghĩa là khi chúng ta thật sự tin vào tất cả pháp của Đức Phật dạy, “tín căn” xác lập rồi, tín có căn , thì chúng ta đối với Phật pháp tự nhiên tinh tấn . Ngũ căn đầy đủ tức là tinh tấn trên đạo

Bồ đề mà không thoái chuyển.

Kinh Vô Lượng Thọ dạy, dù đến thế giới Tây phương Cực Lạc rồi thì chúng ta vẫn phải tu Ngũ căn, Ngũ lực, Thất Bồ đề phần và Bát chánh đạo. Đầy đủ ba điều đầu: Tứ Niệm xứ, Tứ Chánh cần và Tứ Như ý túc thì mới xem là đã có nền tảng, mới có “căn”. Đó đồng thời cũng là điều kiện cần thiết để chúng ta được vãng sanh thế giới Tây phương Cực Lạc. Trong đó, Tứ Niệm xứ là nhìn thấu; Tứ Chánh cần là đoạn ác tu thiện, tu công tích đức; Tứ Như ý túc là buông xả. Có đủ những điều này thì niệm Phật mới có thể vãng sanh.

Ba mươi bảy phẩm trợ đạo không hoàn toàn giới hạn ở Tiểu thừa, nó là môn học chung của Phật giáo, bao hàm cả Tông môn, Giáo Hạ, Hiển giáo và Mật tông. Cho nên, khi Đại sư Thiên Thai giảng Ba mươi bảy phẩm trợ đạo cũng là dựa vào Tứ giáo: Tạng, Thông, Biệt, Viên giáo. Từ đó có thể thấy, cảnh giới của Ba mươi bảy đạo phẩm là không có giới hạn. Chúng ta học Phật mà không cắm rễ thì sao mà được! Nhưng rễ phải cắm như thế nào ? Nhất định không được quên mười thiện nghiệp. Trong mỗi phần của Ba mươi bảy phẩm trợ đạo đều bao gồm đầy đủ mười thiện nghiệp, hơn nữa mỗi một phần cũng bao gồm đầy đủ ba mươi sáu phần khác, thiếu một phần thì sẽ thiếu sót, việc tu hành không thể viên mãn. Nó giống như lời dạy trong Đại Kinh “Một tức tất cả, tất cả tức một”. Hiểu rõ đạo lý này thì chúng ta mới biết bắt đầu sự học của mình ở đâu.

Chúng ta tín giải được vậy, nhận thức được vậy tự nhiên sẽ hăng hái nỗ lực tinh tấn. Vì sao? Vì những lợi ích lớn, thọ dụng lớn có được. Chúng ta phải tu học tinh tấn bội phần so với người thường vì trong từng tâm niệm đều mong cầu đại viên mãn, đại tự tại, đại giải thoát, như thế thì tự nhiên sẽ tinh tấn thôi. Rồi tự nhiên Ngũ dục, Lục trần, danh tiếng, lợi dưỡng của thế gian cũng xả bỏ sạch sẽ. Vì chúng ta đã thông đạt rõ ràng sâu sắc rằng những thứ này đều là chướng ngại cản trở đạo Bồ đề, ngăn chúng ta minh tâm kiến tánh, ngăn cản sự đại khai viên giải mà chỉ cần có chút chấp trước nào sẽ vướng phiền não ngay.

Vậy “tinh tấn” là gì? Là nhìn thấu, buông bỏ, đoạn ác tu thiện. Chúng ta phải thực sự tập trung công phu ở những điều này. “Tứ Niệm xứ quán” là trí huệ, thật sự hiểu rõ vô thường, khổ, không, “quán thân bất tịnh, quán thọ thị khổ, quán tâm vô thường, quán pháp vô ngã”. Thế gian này là vô thường, khổ, không; không những lục đạo như vậy mà mười pháp giới cũng không ngoại lệ vậy nên không chút mảy may tham luyến lục đạo, mười pháp giới. Cứ như Phật, Bồ tát thị hiện vậy, tùy duyên qua ngày, thuận cảnh cũng tốt, nghịch cảnh cũng tốt.

Thuận cảnh thì buông xả tham ái, nghịch cảnh thì buông xả sân hận. Đức Phật có thể buông xả được vì đã hiểu được chân tướng sự thật, nhìn thấu rồi nên có thể buông xả.

Ngay trong đời sống thường ngày phải đoạn ác tu thiện.

Nên hiểu là phàm là việc lợi ích bản thân đều là ác. Vì sao vậy?

Vì nó làm tăng chấp ngã, tăng thêm tham, sân, si, mạn. Vậy thì chắc chắn là ác rồi! Còn phàm là việc lợi cho chúng sanh đều là thiện. Đây chính là tiêu chuẩn của thiện – ác. Người tu đạo tuyệt đối không cầu tự lợi mà niệm niệm đều vì lợi ích chúng sanh.

Chúng ta tu hành là vì chúng sanh, nguyện vì chúng sanh làm tấm gương tu hành; chúng ta thành Phật đạo là vì chúng sanh, sau khi thành Phật đạo thì có thể độ tất cả chúng sanh. Cho nên, chúng ta tu hành chứng quả không phải vì thân này. Tu hành chứng quả mà vì thân này thì không thể thoát khỏi lục đạo luân hồi vì lục đạo luân hồi là do ý niệm “ngã” biến hiện ra. Kinh Kim Cang dạy đó là “Ngã kiến”, không phá được ngã kiến thì sao thoát khỏi luân hồi được? Từ vô thủy kiếp đến nay, chúng ta vô cùng chấp trước “ngã kiến”, “ngã tướng”, muốn buông cũng không buông được. Khởi tâm động niệm vẫn có “ngã” thì đúng thực là phiền phức rồi. “Chấp ngã” không phá thì không thể thoát khỏi lục đạo luân hồi, không thể chứng được Thánh quả (“Thánh quả” này là Tu Đà Hoàn của Tiểu thừa, quả vị Bồ tát sơ tín của Đại thừa). Chúng ta muốn thật sự thành tựu thì không thể không tập trung công phu vào việc này! Tập trung công phu thế nào? Năm xưa, lão cư sĩ Lý Bỉnh Nam dạy chúng tôi là phải “đổi tâm”, “đổi tâm” tức là “thay đổi ý nghĩ”. Nếu trước đây khởi tâm động niệm luôn là “ngã”, bây giờ, khi khởi tâm động niệm là vì “người”, tức là chuyển đổi cái ý nghĩ ban đầu đó. Như vậy gọi là “đổi tâm”, cứ từ chỗ này mà tập trung công phu. Khởi tâm động niệm không nghĩ vì bản thân, mà phải nghĩ vì tất cả chúng sanh. Nếu chúng ta không chịu làm vậy, cả đời này muốn thoát khỏi luân hồi e là việc khó, muốn giáo hóa chúng sanh lại càng khó hơn.

May thay Phật A Di Đà đại từ đại bi lập ra Tây phương Tịnh Độ, chúng ta dẫu không xả được ý nghĩ tự tư tự lợi cũng có thể vãng sanh; chúng ta niệm Phật vì bản thân cũng có thể vãng sanh. Vậy nên tất cả mười phương ba đời chư Phật đều tán thán pháp môn niệm Phật. Cái “ngã” chưa quên được hết thì sẽ sanh về thế giới Tây phương Cực Lạc cõi Phàm Thánh Đồng Cư. Sau khi đến thế giới Tây phương Cực Lạc, buông được cái “ngã”, ngã tướng, ngã kiến cũng không còn thì có thể nâng lên Phương Tiện Hữu Dư Độ. Đây là phương tiện đặc biệt của pháp môn Tịnh Độ nên được gọi là “pháp môn đặc biệt”. Nếu tu các pháp môn khác cũng không thể thành tựu được. Đạo lý này chúng ta phải hiểu cặn kẽ. Trong Kinh điển, bậc Đại đức Tổ sư đều dạy chúng ta là dẫu chưa đoạn tận ngã chấp, ngã kiến nhưng phải chế phục được chúng thì mới có thể vãng sanh. Nếu vào lúc lâm chung, lòng tự tư tự lợi, sự phân biệt chấp trước vẫn còn nhiều thì không thể vãng sanh; đến một niệm cuối cùng có thể chế phục được chúng mới có thể vãng sanh. Từ đó cho thấy, ngã kiến và ngã tướng cũng là chướng ngại lớn đối với ước mong về giới Tây phương Cực Lạc. Làm thế nào mới phục đoạn được? “Phục” tức trước mắt phải phục được phiền não, khiến nó không khởi hiện hành, toàn tâm toàn ý đều cầu vãng sanh Tịnh Độ, sau khi đến được Phật A Di Đà rồi sẽ đoạn. Sau khi thành tựu ở thế giới Tây phương Cực Lạc thì thừa nguyện tái lai quảng độ chúng sanh.

Thông suốt đạo lý này rồi thì tự ắt sẽ hiểu được cách dụng công tinh tấn.

Kinh Kim Cang dạy “Làm thế nào mới chế phục được tâm ấy”? Tâm ấy là tâm gì? Là tâm tự tư tự lợi, tâm phân biệt chấp trước, phải chế phục được chúng. Phương pháp chế phục chính là ba nhóm đầu trong ba mươi bảy phẩm trợ đạo, gồm: Tứ Niệm xứ, Tứ Chánh cần và Tứ Như ý túc. Sử dụng thành thục những phương pháp này rồi thì việc trì hành công phu trong đời sống thường ngày sẽ vô cùng thuận lợi, tự nhiên tiến bộ nhanh chóng, Kinh giáo mới mở ra xem liền thông đạt ý nghĩa. Chuyển được ý niệm tự tư tự lợi rồi mới có thể bàn đến “Tấn căn”. Tinh tấn có căn rồi tự nhiên sẽ đắc lực gấp đôi.

Thứ ba “Niệm căn”. Cổ đức có câu “Ư chánh trợ đạo, ức niệm bất vong”, niệm luôn ghi nhớ không quên thì niệm mới có căn. Hai câu này là nguyên tắc, ý nói bất kể tu học pháp môn nào cũng phải có chánh tu và trợ tu. Chánh tu trong pháp môn Tịnh tông chính là “Trì chấp danh hiệu”_theo cách gọi của Kinh Di Đà, còn Đại Thế Chí Bồ tát gọi đó là “Tịnh niệm tương tục”, sáng tối không quên danh hiệu, công đức của danh hiệu là “bất khả tư nghị”. Còn trợ tu trong pháp môn Tịnh tông là đoạn ác tu thiện, tu công tích đức.

Tuy nhiên, bàn về “Chánh trợ song tu”, các vị Đại đức Tổ sư có một cách nói khác, các vị cho rằng chánh tu là chấp trì danh hiệu, trợ tu cũng là chấp trì danh hiệu. Quả thực là niệm một câu Phật hiệu đến cùng thì tâm chẳng còn sanh một tạp niệm nào, như thế xem như chánh – trợ đều viên mãn. Nếu chưa đạt đến công phu này, còn phân định ranh giới giữa chánh – trợ thì không cách nào dung hợp chúng thành một thể. Những người bước đầu học Phật như chúng ta rất dễ hiểu sai, khi nghe cách nói của các vị Đại đức Tổ sư về “chánh – trợ song tu” liền chỉ chú tâm niệm Phật mà quên mất phải đoạn ác tu thiện, vọng tưởng tập khí vẫn cứ khởi hiện hành và không còn lòng muốn giúp đỡ người khác nữa. Như vậy là đã hiểu sai ý của Tổ sư.

Khi chánh – trợ thực sự hợp thành một thể, ác cũng liền đoạn tận; tuy ác niệm không hiện hành nhưng thiện vẫn phải tu.

Nếu nói Phật Thích Ca Mâu Ni nếu không tu thiện thì hà tất phải thị hiện chốn thế gian, hà tất chịu lao nhọc 49 năm để giảng Kinh thuyết pháp cho chúng sanh? Giảng Kinh thuyết pháp độ chúng sanh chính là tu thiện rồi. Từ đó cho thấy, dù công đức viên mãn rồi vẫn không ngừng đoạn ác tu thiện. Quả vị Như Lai còn không bỏ, chúng ta ở cỏi người này lại từ bỏ thì sao có thể thành tựu được?

Cho nên quyết phải đoạn ác từ trong tâm tưởng, không cho ác niệm khởi sanh thì hành vi ác tự nhiên cũng không còn.

Thiện, càng nhất định phải tu, Phật dạy chúng ta tùy duyên tức là gặp cơ duyên thì phải làm, không gặp được thì không cần cố tìm. Không gặp được lại cố tìm làm thì là phan duyên. Điều này chúng ta phải minh định rõ ràng. Vĩnh viễn không lìa ý niệm đoạn ác tu thiện, gặp được cơ duyên chúng ta mới nghiêm túc nỗ lực mà làm, làm mà chẳng chút nghi ngờ.

“Trợ đạo” trong Tịnh Độ Tông là tu công tích đức nhưng số mục quá nhiều, chúng ta phải hiểu rõ, nắm chắc cương lĩnh mới được. Lúc thành lập “Tịnh Tông Học hội ”, ở phần “Duyên khởi” tôi đề ra năm bài học mà năm bài học này chính là những điều cần phải học trong trợ tu.

Bài đầu tiên trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ dạy là “Tịnh nghiệp tam phước”, tổng cộng có ba điều mười một câu. Điều thứ nhất là “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu thập thiện nghiệp”. Điều thứ hai: “Thọ trì tam quy, cụ túc chúng giới, bất phạm oai nghi”. Điều thứ ba: “Phát bồ đề tâm, thâm tín nhân qủa, đọc tụng Đại thừa, khuyến tấn hành giả”. Phải nhớ kỹ ba điều này, thực hành từng giờ.

Bài thứ hai là “Lục hòa kính”. “Kiến hòa đồng giải” trong Lục hòa kính chính là cách nhìn của chúng ta đối với tất cả sự việc và vũ trụ nhân sanh đều lấy Kinh luận làm tiêu chuẩn. Chúng ta tu Tịnh Độ thì áp dụng ba bộ Kinh: Kinh Vô Lượng Thọ, Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật và Kinh A Di Đà. Chúng ta lấy những điều được giảng trong ba bộ Kinh này làm tiêu chuẩn cho cách nhìn, cách nghĩ của mình đối với tất cản người, sự việc và nhân sanh vũ trụ. Nên nói Kinh không chỉ để niệm là đủ mà còn phải hiểu được ý nghĩa, sáng tỏ ý nghĩa rồi mới áp dụng vào đời sống thực tế. Có vậy niệm Kinh mới thực là lợi ích. Hành vi, ngôn ngữ, tạo tác của ta cũng phải tuân thủ theo giáo huấn trong Kinh điển. Phật dạy chúng ta với việc nào nên làm thì phải nghiêm túc nỗ lực làm; với việc không nên làm thì nhất quyết không vi phạm. Đây chính là trì giới. Thế nên niệm Kinh phải niệm thuần thục, để khi lục căn của chúng ta tiếp xúc với lục trần ngoài kia, có ý niệm khởi sanh liền so với lời giáo huấn trong Kinh điển. Nếu ý niệm đó là bất thiện thì tuyệt không để chúng khởi sanh, một câu khởi niệm “A Di Đà Phật” liền dẹp tan ý niệm này. Ý niệm phải khởi thì phải để thiện niệm tăng trưởng. Công phu tu hành chính là dụng ở chỗ này này, ấy mới thực gọi là “ức niệm bất vong”.

Chung sống hòa thuận cùng đại chúng, đôi bên tôn trọng lẫn nhau, kính yêu lẫn nhau, cùng nhau góp sức, tận tâm tận lực đem Phật pháp phát dương rộng rãi, rộng độ chúng sanh. Sự nghiệp Phật pháp ấy không phải một người có thể làm nên, mà đó là sự nghiệp của xã hội, của toàn thể đại chúng. Trong Kinh có dạy: “Một vị Phật ra đời, ngàn vị Phật ủng hộ”. Việc này giống như hát kịch vậy, một người diễn vai chánh ắt phải có nhiều người phụ diễn, nếu không có phụ diễn vở kịch không thể nào hoàn thành. Người nào giữ vai chánh thì phải xem duyên phận; duyên phận của người chín muồi, chúng ta đề cử người giữ vai chánh, toàn tâm toàn lực hỗ trợ người. Người đóng vai chánh đang nói đến đây chính là Đức Phật, còn những người phối hợp hỗ trợ Phật thì cũng là Phật. Khuyết điểm của phàm phu chúng ta là người nào cũng muốn tranh nhau làm anh lớn, muốn làm kẻ đứng đầu, thế là hòa hợp tăng đoàn bị phá vỡ. Chúng ta thấy Phật Thích Ca Mâu Ni thị hiện, Người là vai chánh, xuất gia thì có 1.255 người “phụ diễn”. 1.255 người này đều là cổ Phật tái lai, tuy trên sân khấu mỗi người mỗi vẻ khác nhau nhưng thực tế họ đều bình đẳng. Họ diễn sống động biết bao và đều hướng về cùng mục tiêu là quảng độ lợi ích chúng sanh nên công đức đều lớn như nhau, không có bên này – bên kia, không kể nặng – nhẹ. Đạo lý này chúng ta phải ngẫm thật thông suốt. Một vùng nào đó, có một ai đó đặc biệt hữu duyên với vùng đấy thì chúng ta cử họ đứng ra làm chủ. Phật giáo là dân chủ; dân chủ tự do khai phóng là chủ trương trước hết của Phật giáo. Tự trước đến nay, chấp sự trong Tùng Lâm tự viện Phật giáo đều mỗi năm tuyển một lần. Ngày 30 tháng chạp, toàn bộ từ chức, tuyển cử mới lại; mồng một tháng giêng, chấp sự mới lên nhậm chức. Cuộc tuyển chọn này dựa trên quy tắc: duyên phận! Chúng ta phải xem trọng đạo lý này. Cho nên, Phật pháp là pháp của sự không tranh cãi, đôi bên nhất định không xảy ra tranh cãi, phải hòa hợp. Vậy mới thấy “Lục hòa kính” quan trọng biết bao!

Hơn nữa, phương hướng, mục tiêu tu học của chúng ta là “Tam học, Lục độ, Phổ Hiền thập nguyện”. Năm bài này được đề xuất làm trợ tu. Trong đời sống hành trì, sinh hoạt thường nhật, chúng ta nhất định không làm trái lại năm bài này. Thành thật niệm Phật, cầu vãng sanh Tịnh Độ thì niệm của chúng ta sẽ có căn. Có căn mới sanh ra lực. Có căn, có lực rồi đạo nghiệp mới có thể hoàn thành. Nếu không có căn thì bất luận chúng ta tu học siêng năng thế nào, cả đời cũng không thể thành tựu. Nếu ngay lúc này đây, Tín – Tấn – Niệm – Định – Huệ của chúng ta đều không có căn thì chúng ta phải làm cho giáo dục có căn . Không để mất bò mới lo làm chuồng, chỉ cần cố gắng nỗ lực thì hiện tại vẫn chưa muộn. Thứ tư “Định căn”. Định căn tức là “Nhiếp tâm chánh trợ, tương ưng bất tán”. Không chỉ pháp môn Tịnh Độ mà bất kỳ pháp môn nào cũng có chủ tu và trợ tu. Thế nào gọi là “Định”? Tâm của chúng ta định ở pháp môn tu học, nhất định không dễ dàng thay đổi. Có thể khế nhập khá sâu vào Phật pháp mới có thể lý giải được Phật dạy là “Pháp môn bình đẳng, không phân cao thấp”. Cho nên sau khi chúng ta chọn định một môn thật sự có thể làm đến “nhất môn thâm nhập, trường kỳ huân tu” thì định này mới có gốc, có gốc rồi mới lớn lên, khai hoa kết quả. Từ xưa đến giờ, người tu học không có thành tựu, nguyên nhân nghiêm trọng nhất là không có định căn, tâm dễ lay động mà theo cách nói thời nay là thích quá nhiều thứ, cái này cũng thích, cái kia cũng thích thế nên tinh lực và thời gian sẽ bị phân tán, nên gọi là “môn môn thông, môn môn túng” nhưng không vững gốc.

Vì vậy, chúng ta nhất định hiểu được ở giai đoạn hiện tại, chúng ta không thể “quảng học đa văn” mà chỉ có thể “nhất môn thâm nhập”. Kinh văn dạy “quảng học đa văn” là đối với ai? Là đối với Pháp Thân Bồ Tát. Hôm nay chúng ta lựa chọn pháp môn “Trì danh niệm Phật” của Tịnh tông thì phải khởi định căn ngay trong pháp môn này; nhưng thực tế vốn không dễ gì! Vì sao vậy? Vì sự quá đơn giản nên người không dễ gì tin tưởng; vì lý quá thâm sâu, không dễ gì lý giải thấu triệt. Thế nhưng hiệu quả của việc niệm Phật hết sức rõ ràng, ngay đến người không biết chữ cũng có thể thành thật niệm Phật để rồi đều thành tựu cả.

Chúng ta thường nghe nhắc đến người thợ vá nồi_ học trò của lão Hòa Thượng Đế Nhàn. Ông chỉ thành tâm niệm một câu “Nam Mô A Di Đà Phật” nhưng Ngũ lực Tín – Tấn – Niệm – Định – Huệ của ông đều đủ đầy cả. Ông tin vào lời dạy của lão Hòa Thượng mà chẳng chút hoài nghi. Lão Hòa Thượng dạy ông là “Niệm Phật đến khi nào mệt thì nghỉ, nghỉ khỏe rồi thì lại tiếp tục niệm”_ đây chính là tinh tấn. Thật sự xuyên suốt ngày đêm niệm niệm không quên Phật hiệu, ấy chính là thành tựu niệm lực. Một lòng chuyên chú, không xen tạp vọng tưởng nào, ấy chính là thành tựu định lực. Cho nên, niệm trong ba năm ông ấy có thể thành tựu, đang đứng mà vãng sanh.

Chúng ta sanh ra trong thời đại này là một thời đại bi thương! Chúng ta chúng ta thử bình tâm quan sát xã hội này, đại chúng xã hội đã nghĩ gì, nói gì và làm ra những gì? Toàn là tự tư tự lợi, danh tiếng lợi dưỡng, ngũ dục lục trần, tham sân, si, mạn. Thật tệ hại biết là bao! Những thứ này ngày càng nhiều, càng nhanh và càng lan rộng hơn, hậu quả là dẫn đến cái gọi là “ngày tận thế” mà các tôn giáo thường nhắc đến. Tuyệt không phải điều mê tín.

Thế nhưng chúng ta vô cùng may mắn, thực sự đã tu được thiện căn phước đức nhân duyên từ vô lượng kiếp đến nay nên ở thời đại này mới gặp được chánh pháp. Cho nên, chỉ cần chúng ta kiến lập Ngũ căn thì đời này chắc chắn thoát được ách nạn, mà dẫu đại kiếp đến thì cũng có thể tùy lúc vãng sanh Tịnh Độ và chắc chắn được vãng sanh. Ngay lúc này đây, thân ta lưu lại thế gian chỉ vì một việc, đó là trụ trì chánh pháp. Trụ trì chánh pháp chính là y theo chánh pháp tu hành, sống một ngày thì tu một ngày. Còn hoằng dương chánh pháp chính là giáo hóa chúng sanh và trụ trì cũng chính là hoằng dương. Trụ trì nghĩa là làm gương cho người khác noi theo, là trợ đạo tức “đoạn hết thảy ác, làm tất cả thiện” . Tiêu chuẩn của thiện – ác chung quy chính là dựa theo “Thập thiện nghiệp đạo”. Chúng ta phải làm sao để mỗi câu, mỗi từ hoàn toàn trở thành ý nghĩ, lời nói, hành động của mình và thực hành nó trong đời sống thực tế. Giữ cho tâm mình không gì khác chính là niệm niệm không quên “A Di Đà Phật”, không ngừng nghĩ về thế giới Tây phương Cực Lạc y chánh trang nghiêm. Đó chính là “chánh đạo”. Còn “trợ đạo” là sao? Là niệm niệm không quên chúng sanh khổ nạn, vì chúng sanh mà giữ mình làm gương giúp họ giác ngộ. Cách làm này là vô lượng công đức, đây chính là “trợ đạo”. Muốn vãng sanh thế giới Tây phương Cực Lạc thì phải Phước – Huệ song tu, vì thế giới đó là nơi “chư thượng thiện nhân câu hội nhất xứ”. “Thượng thiện” thì chắc chắn phải phước huệ đầy đủ, viên mãn. Chúng ta làm tấm gương cho người khác, giáo hóa tất cả chúng sanh, ấy chính là “phước đức”; một lòng xưng niệm A Di Đà Phật chính là “Định – Huệ”. Có Phước, có Định, có Huệ chắc chắn sẽ thành tựu.

Thứ năm “Huệ căn”. mười thiện nghiệp thực hành vào Huệ căn sẽ có được năng lực phân biệt thiện – ác.Thiện – ác của thế xuất thế gian không dễ phân biệt, không có trí huệ chân thật thì dễ nhầm thiện pháp xem là ác pháp, ác pháp xem là thiện pháp. Những chuyện như vậy, trước giờ dù trong hay ngoài nước, chúng ta thấy quá nhiều rồi, kể sao cho xiết. Bất kể pháp nào của thế xuất thế gian, muốn thành tựu không thể không có trí huệ. Trước hết phải có trí huệ quan sát căn tánh của chính mình, thứ nữa là phải tùy vào căn tánh của mình mà lựa chọn pháp môn; chọn được pháp môn rồi mới chọn thầy theo học.

Đây là trình tự, còn nếu làm loạn trình tự thì sao thành tựu được. Cho nên bất luận theo học theo pháp nào của thế xuất thế thế gian đều phải dùng trí huệ mà lựa chọn. Cả đời ta lựa chọn đi đường nào thì nhất định phải đi thông con đường ấy.

Dù thế pháp hay Phật pháp cũng đề không thể bỏ qua nền tảng. Nền tảng của Phật pháp là tất cả Kinh giáo mà Đức Thích Ca Mâu Ni đã dành cả đời giảng giải. Ngoài ra, kinh luận cổ Thánh tiên Hiền của Trung Quốc cũng không ít, đều là mấy ngàn năm trí huệ kết thành, kinh nghiệm của Tổ tông nhờ vào Kinh điển lưu truyền lại. Đó cũng chính là nền tảng của dân tộc Trung Hoa. Ngạn ngữ có câu “Không nghe lời người xưa, chịu thiệt ngay trước mắt”, cũng như người học Phật không tin vào lời Phật, người theo Nho giáo không tin lời Khổng Tử, người tu Đạo giáo không tin vào lời dạy Trang Tử, vậy nên chịu thiệt, thế gian liền có kiếp nạn đến. “Lời người xưa” chính là lời dạy của cổ Thánh tiên Hiền, là kiến thức chân thật, là trí huệ chân thật. Lời dạy ấy đã được truyền lại mấy ngàn năm, nếu không phải là chân thật thì đã sớm bị đào thải rồi, sao có thể lưu truyền đến tận ngày nay? Cho nên, lời dạy được truyền tụng lại mấy ngàn năm đều là trí huệ chân thật, là lời giáo huấn thiện nhất. Đó cũng là huệ căn của người Trung Quốc.

Khi Phật pháp Đại thừa lưu truyền vào Trung Quốc đã hoàn toàn được Trung Quốc hóa, trở thành Phật pháp Trung Quốc. Có thể nói, những chú sớ kinh luận của Đại Đức Tổ sư đã dung hội, quán thông học thuyết Nho gia, Đạo gia, Bách gia chư tử vào Phật pháp và trở thành chỉnh thể trí huệ. Chúng ta không có trí huệ tức là không có năng lực lựa chọn con đường đạo phải đi này; không có trí huệ tức là không cách nào thân cận minh sư, lương hữu; chúng ta cũng không hiểu nên dùng thái độ gì để học tập, chứ nếu cứ tùy thuận tập khí của bản thân thì chắc chắn thất bại. Nên tôi thường khuyến khích các đồng tu, chúng ta là phàm phu chưa minh tâm kiến tánh, chưa thoát khỏi mười pháp giới, chỉ có một một con đường chánh là dựa vào Phật, Bồ tát, nghe theo giáo huấn của Phật, Bồ tát, giáo huấn của Thánh nhân; nhất định không được tùy thuận vọng tưởng, tập khí của bản thân. Giống như đi đường vậy, chúng ta không quen thuộc đường đi nhưng Phật, Bồ Tát lại biết rõ đường đi, các Ngài ấy đi trước chúng ta theo sau, chắc chắn không thể sai đường. Đến lúc quen thuộc đường đi rồi thì có thể không cần theo sau các vị ấy nữa. Còn lúc tự mình không biết đường đi nếu không theo người dẫn đường, cứ theo ý mình thì thật không biết sẽ tới nơi nào.Đạo lý này luôn phải hiểu.

Phải có thái độ học tập tốt, thành tựu chính mình vì thành tựu chính mình cũng là thành tựu chúng sanh. Chư Phật, Bồ Tát, Đại Đức Tổ sư hy vọng mỗi người chúng ta đều được thành tựu thù thắng ngay trong một đời nên các vị ấy cả đời tu trì, giảng Kinh, thuyết pháp, trước tác diễn thuật lưu truyền cho hậu thế mà mục đích không gì ngoài việc giúp người học sau thể giảng đại đạo, khế nhập cảnh giới của chư Phật chứ không hề có chút tư tâm. Ấy chính là chân thiện tri thức vậy.

“Huệ căn” là từ “Định căn” phát ra. Ngũ căn gồm: Tín – Tấn – Niệm – Định – Huệ cũng giống như năm tầng lầu vậy, không có tầng thứ tư thì sao có tầng thứ năm? Từ đó có thể thấy, tu được Huệ căn là điều không dễ dàng. Mà “Tín căn” được xây dựng từ đâu? Từ mười hai đạo phẩm của ba nhóm (Tứ Niệm xứ, Tứ Chánh cần và Tứ Như ý túc)đã giảng ở phần trước mà dựng thành. Nên nói Tín – Tấn – Niệm – Định – Huệ mà chúng ta hiện có đây đều không có căn vì chúng ta chưa thực sự tu Niệm xứ, Chánh cần và Thần túc. “Niệm xứ” là nhìn thấu, “Thần túc” là buông xả; không thể nhìn thấu, không thể buông xả thì sao gọi là có căn được? Mà nhìn thấu, buông xả có thể sanh căn ,thì mấu chốt ở “Chánh cần”, cũng chính là đoạn ác tu thiện. Chỉ có thật lòng phát tâm đoạn ác tu thiện thì Tín – Tấn – Niệm – Định – Huệ của chúng ta mới thực sự có căn.

Chúng ta muốn thành tựu ngay trong đời này mà không dựa vào phương pháp cũ là không thể được. Đây là phương pháp cũ mà Đức Phật giáo hóa chúng sanh, mấy ngàn năm nay dù tu tại gia hay xuất gia đều phải dựa vào phương pháp cũ mà thành tựu; phàm là theo cái mới thì đều thất bại cả. Nên có câu “Phật Phật đạo đồng” tức Phật Phật đều đi trên một con đường. Hy vọng chúng ta suy nghĩ kỹ càng, phát tâm học Phật,theo Phật học tập, tuân theo giáo huấn Phật Đà, y giáo phụng hành. Vậy mới thực là chân thật học Phật.

“Thâm tín kiên cố”. Tôi học Phật bảy năm mới xuất gia, xuất gia thì liền dạy ở viện Phật học, dạy được hai năm mới thọ giới. Sau khi thọ giới thì đến Đài Trung thăm Thầy Lý Bỉnh Nam, từ xa Thầy thấy tôi ,chỉ vào tôi rồi nói “Ông phải tin Phật!” Lúc đó tôi ngẩn người ra, sau đó thì Thầy mới giải thích cho tôi rằng “Tin Phật không dễ ”. Nên chúng ta thử tự nghĩ xem, chúng ta đã tin Phật hay chưa? Người nào mới được gọi là “tin Phật”? Người y giáo phụng hành thì được gọi là người thực sự tin Phật.

Trong A Di Đà Kinh Yếu Giải Đại sư Ngẫu Ích từng giảng về sáu loại tín . Cặp tín thứ nhất là “Tin mình – tin người”. “Tin mình” là tin chính mình có Phật tánh, Phật chủng.

Tin chính mình như vậy thì chắc chắn có thể thành Phật. Đây là tâm Vô thượng Bồ Đề. Còn “tin tha”, tha ở đây là “Thầy” Phật.

Tuy Phật không còn tại thế nhưng lời dạy của Người vẫn còn lưu truyền. Chúng ta đọc tụng Kinh Phật cũng như nhìn thấy Phật, lật mở Kinh Phật cũng như đang nghe giáo huấn của Phật. Mỗi câu mỗi từ Phật dạy chúng ta đều là tánh đức tự tánh của chúng ta, vì đức năng trí huệ vốn có đủ trong chúng ta chứ không phải từ bên ngoài đến. Phật thì minh tâm kiến tánh, chúng ta thì mê hoặc điên đảo. Dứt bỏ mê ngộ thì không cần bàn nữa rồi, trí huệ đức năng vốn tự tánh có đủ, không có khác biệt. Trong Kinh có dạy “Tự tánh vốn đủ đức năng, ở Thánh không tăng, ở phàm không giảm” tức đều là viên mãn đầy đủ vậy. Thánh nhân thì giác ngộ rồi nên khởi tâm động niệm, lời nói việc làm trong đời thường hay trong công việc, đối nhân, xử thế, tiếp vật đều vận dụng được lời Phật. Chúng ta mê mất tự tánh nên dù có cũng không dùng được. Cái chúng ta dùng chỉ có vọng tưởng, phân biệt và chấp trước. Sai là sai ngay chỗ này.

Chư Phật, Bồ tát vốn không rời xa thế gian, vấn đề là trong mắt của phàm phu không nhận biết được. Ngày nào đó chúng ta giác ngộ rồi mà trong Tông môn gọi là “đại triệt đại ngộ” thì tự nhiên quán sát được chung quanh ta đều là chư Phật, Bồ tát; những lời dạy trong bộ Kinh Đại Tạng tự nhiên hiển hiện sống động trong phạm vi đời sống chúng ta; những điều mà lục căn tiếp xúc đều là lời dạy trong Đại kinh đại luận của chư Phật Như Lai.

Như vậy chính là “tin tha”. “Tin mình” – “tin tha” là một chẳng phải hai khác biệt. Đây là cặp “Tín” thứ nhất. Cặp “Tín” thứ hai dạy về “Tin sự – tin lý”. Vốn có câu “Sự hữu lý vô” nên “sự” này là cái huyễn có hoặc, gọi là “Diệu hữu”; “lý vô” thì “lý” là không tịch còn gọi là “Chân không”.

“Chân không bất không, Diệu hữu phi hữu” (tức là “Chân Không chẳng phải là không, Diệu Hữu chẳng phải là có), đây cũng chính là “chân tướng sự thật” mà chúng ta hay đề cập đến.

Cặp “Tín” thứ ba dạy về “Tin nhân – tin quả”. Nhân quả là chân lý vĩnh hằng bất biến của pháp thế xuất thế gian. Vì thế, khi chúng ta khởi tâm động niệm, tạo tác hành động thì không thể không chú ý. Trồng thiện nhân ắt sinh thiện quả. Tiếc thay, thật sự là ngày nay chúng ta mê hoặc điên đảo, không có năng lực phân biệt thiện – ác, thường cho thiện là ác rồi lại cho ác là thiện. Đây chính là “vọng tưởng, điên đảo” mà Đức Phật hay nói. Nếu lòng tin của chúng ta có căn thì trong lòng tin ấy có mười thiện nghiệp, biến mười thiện thành hành động thực tế trong đời sống thường ngày. Những giới điều Đức Phật giảng dạy vốn là đức năng có đủ trong tự tánh chúng ta, lẽ nào chúng ta lại không làm được điều dạy ấy! Không phải Phật, Bồ tát cố đặt ra những chế định này để ràng buộc chúng ta, chỉ là các vị ấy muốn giúp chúng ta tiêu trừ phiền não tập khí, khôi phục lại tánh đức, khôi phục trí huệ đức năng vốn có đủ của tự tánh mà thôi. Trước hết chúng ta phải tin rồi sau mới hoan hỉ tiếp nhận, thật tâm dụng công, loại trừ lỗi lầm bản thân, phục hồi đức năng chính mình. Cho nên, trong “Tín” có đầy đủ mười thiện, đem mười thiện nghiệp thực hành vào “Tín căn”. “Thâm tín kiên cố”

chính là lòng tin không dao động.

Lời dạy là “Tinh cần phỉ giải” (tinh tấn chuyên cần, không biếng nhác trễ nải), thực hành mười thiện nghiệp vào Tấn căn, thế nhưng hiện nay chúng ta lại giải đãi, lười biếng. Đây chính là phiền não, tập khí làm tinh thần không thể đề khởi. Vậy nguyên nhân do đâu? Vì trong tinh tấn của chúng ta không có mười thiện hay nói cách khác là đó là sự tinh tấn trống rỗng, không có nội hàm nên dù muốn cũng không thể tinh tấn được.

Còn như tinh tấn có đầy đủ mười thiện thì tự nhiên tinh tấn sẽ đầy đủ nội hàm, ấy mới thực là tinh tấn! Trong Đại kinh thường dạy “Tự – Tha bất nhị” (“tự” và “tha” là một chẳng phải hai khác biệt”), độ cho người cũng chính là độ cho mình, độ cho mình cũng chính là độ cho chúng sanh; mức độ cao nhất của “Tự – Tha bất nhị” chính là “Sanh – Phật bất nhị” (“Chúng sanh” và “Phật” là một chẳng phải hai ).

“Thường vô mê vọng” là thành tựu của niệm căn. Từ đó chúng ta hiểu rằng, ngày nay chúng ta còn mê lầm, thường xao lãng đó là vì “niệm” không có căn. Chữ “Niệm” (theo Hán tự) gồm trên là chữ “kim” (hiện tại, đương lúc này), dưới là chữ “tâm” tức là “đương hạ nhất niệm”_ đây mới là nghĩa gốc của “niệm”, niệm niệm không khi nào quên Phật dạy trong lục đạo phàm phu có được một niệm chân thật “thường vô mê vọng” thì chính là “ngã” cho nên “Mạt – na Thức” (tức Thức thứ bảy) chính là “ngã chấp”, là sự chấp trước kiên cố mà bất kể khi nào, ở đâu cũng khởi sinh liên tục. Nếu như đoạn được ý niệm về cái “ngã” chắc chắn thoát khỏi lục đạo luân hồi. Đức Phật dạy chúng ta phải chuyển đổi ý niệm này và trong số tất cả pháp môn thì pháp môn niệm Phật là thù thắng nhất. Có thể chuyển “ngã” thành “Phật” thì kiếp này nhất định được thành tựu. Vì không phải niệm “ngã” mà là niệm “Phật”

nên được gọi là “pháp môn niệm Phật”, nói rộng ra thì trong vô lượng pháp môn Phật, Bồ tát giảng không có pháp môn nào không phải là pháp môn niệm Phật cả. Niệm A Di Đà Phật cầu vãng sanh cõi Tây Phương Tịnh Độ là pháp môn niệm Phật đặc biệt trong tất cả pháp môn niệm Phật, vì nó đã được Thế Tôn lựa chọn để giúp chúng ta được thành tựu viên mãn ngay trong đời này. Phật thường dạy rằng “Nhất thiết pháp tòng tâm tưởng sanh” (tất cả các pháp đều do tâm tưởng sanh ra) vậy tại sao chúng ta lại không “tưởng” Phật?

Sao không niệm Phật? Sao còn phân biệt, chấp trước, vọng tưởng về những thứ khác? Chúng ta sai là sai ở chỗ này. Phật dạy chúng ta phải nhìn thấu. Cái gọi là “nhìn thấu” chính là nhìn thấu tường tận chân tướng nhân sanh, vũ trụ. Nhìn thấu rồi mới có thể buông xả. Buông xả cái gì? Buông xả tất cả vọng tưởng, phân biệt và chấp trước rồi thì tâm chúng ta lại khôi phục về chân tâm. Tông môn gọi đó là cảnh giới “minh tâm kiến tánh” hiện tiền vì kiến tánh chính là Phật. Từ đó có thể thấy, chướng ngại lớn nhất của chúng ta không phải là ngoại cảnh mà là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước của chính mình. Chánh niệm chúng ta không thể hiện tiền đều là do những thứ này cản trở.

Người nào chắc chắn sẽ được thành tựu ngay trong đời này? Từ kinh nghiệm của tiền nhân ta có thể nghiệm ra được: những người ngày đêm sáu thời không quên câu niệm “A Di Đà Phật”, lòng không chút tạp niệm là người có thể thành công.

Còn chúng ta ngày nay thì sao? Ngoài câu “A Di Đà Phật” còn lại toàn là vọng niệm. Vậy nên Niệm Phật đường của Tổ sư chỉ có một câu Phật hiệu, trong niệm đường không giảng kinh, đúng như câu “Nhất môn thâm nhập, trường thời huân tu”. Niệm Phật đường không phải là nơi mà người thường có thể vào vì họ vào là vì muốn kết duyên chứ không phải thực lòng dụng công. Còn người thật tâm dụng công đến đạo tràng của Tông môn là “tuyển Phật trường”, đến Niệm Phật đường của Tịnh Độ tông là “Thành Phật đường” tức đến đó là liền thành Phật. Từ những điều này chúng ta có thể hội được sự thù thắng, trang nghiêm và bản chất của đạo tràng này.

Nếu chúng ta không hội đủ những điều kiện này, vẫn còn vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thì không thể không cầu giáo. Khi Thế Tôn còn tại thế, Người có 49 năm thuyết kinh giảng pháp mà không có Thiền đường, cũng không có Niệm Phật đường mà chỉ có Giảng đường. Giảng đường chính là nơi giúp chúng ta nhìn thấu, sau khi nhìn thấu rồi tự nhiên có thể buông xả rồi thì tự mình dụng công. Điều này cho thấy sự chú trọng giáo dục. Những tập khí, phiền não của chúng ta vốn đã có từ trong vô lượng kiếp, dẫu muốn cũng không đoạn được. Chúng ta đều rõ rằng đoạn được chúng đâu phải dễ dàng, vì chúng ta chỉ mới ở Giáo hạ hạ công phu, mà ngay cả giáo hạ hạ công phu cũng cần hiểu phương pháp, nếu không hiểu phương pháp thì cả đời nỗ lực cũng lãng phí, chẳng thể khế nhập.

Tu học nhất định không được tham nhiều, tối kỵ nhất là làm “thông gia”, thông hết mọi Kinh luận nhưng rốt cuộc chẳng thông được điều gì, rồi thành ra chẳng lợi ích chi. Sau khi chúng ta “nhất môn thâm nhập” thì phải “nhất kinh thông, nhất thiết kinh thông ” (tức “thông một Kinh thì tất cả Kinh đều thông”), ấy chính là cảnh giới khế nhập. Thông hết tất cả kinh rồi vẫn phải chuyên tâm tu học một pháp môn. Đây chính là phương pháp của Phật, Bồ tát và bậc cổ Đại đức.sau khi đã khế nhập thì vĩnh viễn không thể mê vọng, tức cái “niệm” này đã có căn”.

Niệm có căn thì lý nào lại không thành tựu! Niệm có căn cũng chính là “tri chỉ nhi hậu hữu định” mà Nho giáo thường nhắc đến; trong đó dưới “niệm” là “định”, còn “tri chỉ là niệm”, tức “chỉ ư chí thiện” .giáo học của nhà Nho tổng cương lĩnh chính là “minh đức, thân dân, chỉ ư chí thiện ” Đấy cũng là cái đạo

Khổng Tử dạy! “Tịch nhiên điều thuận” đây là thực hành mười thiện nghiệp vào định căn đã khởi tác dụng .Thế xuất thế gian pháp nếu không có định căn khác nào không có chí nguyện kiên định, vậy nên tâm cũng dễ lung lay, đứng núi này trông núi nọ, rất dễ bị cảnh giới bên ngoài mê hoặc mà dao động tâm chí, cuối cùng thì thế xuất thế gian pháp đều không thể thành tựu. “Định”_ nói một cách đơn giản nghĩa là trong lòng đã có sẵn dự tính , trong nội tâm của mình có chủ tể. Chủ tể này không phải thành kiến. Một vài người có thành kiến sâu đậm thì không dễ bị bên ngoài tác động nhưng “thành kiến” và Định hoàn toàn không giống nhau. Định là từ Tín, Tấn, Niệm mà thành; có Tín, Tấn, Niệm thì Định này mới là “Chánh Định”, không phải tà định; còn người có thành kiến sâu đậm giống như có định lực và cái định đó tà định. Chỉ có Chánh Định mới có thể dựng được thành công, lập được đại nghiệp và mang lợi ích cho tất cả chúng sanh. Điều này chúng ta phải tu học mới đạt được.

“Tịch nhiên” tức là tâm địa thanh tịnh, tâm thanh tịnh thì tự nhiên sẽ sinh ra tác dụng “điều thuận”. “Điều” là tự thọ dụng, “thuận” là tha thọ dụng. Bồ tát Phổ Hiền dạy chúng ta là “Hằng thuận chúng sanh, tùy hỉ công đức” nhưng vì sao chúng ta lại không thể hằng thuận chúng sanh? Vì chúng ta không có công phu “tịch nhiên điều”. “Điều” theo cách nói ngày nay là điều hòa, điều chỉnh. Chúng ta vốn còn vọng tưởng, phân biệt, chấp trước nếu có thể buông bỏ hết thảy những thứ này thì thân tâm tự nhiên được điều chỉnh, tức tương ưng với viên mãn tánh đức.

Tánh đức cũng giống như nước vậy, không hề chấp trước, hình dáng đất cong thì nước chảy theo đường cong, dáng đất thẳng thì nước chảy theo đường thẳng chứ không hề chấp trước là “ta quyết phải chảy theo cách của mình”. Có thể điều chỉnh thân, tâm ta được như vậy thì là đạt được đại tự tại. Chung sống hòa thuận với hết thảy chúng sanh, thuận cảnh cũng tốt, nghịch cảnh cũng tốt, thế nào cũng tốt. Được như vậy mới thực là hằng thuận chúng sanh; với chính mình chẳng còn chút vướng bận, tâm của chính mình luôn phẳng lặng như tờ.

Khi chúng ta giao tiếp, gặp gỡ chúng sanh, thì tâm của mình dao h động, đó chính là sai lầm. Vậy làm sao có thể làm được tâm tịch tịnh không động? Phải theo trong Đàn Kinh dạy “Bổn lai vô nhất vật” (nghĩa là “xưa giờ vốn không có vật gì cả”) mà không có vật gì thì đương nhiên là không động. Hiện tại, tâm ta không chỉ là một vật mà là vô lượng vô biên, nên tâm là tâm động, không phải tâm phẳng lặng. Động là vọng tâm, tịch là chân tâm. Dẫu các pháp môn Hiển giáo, Mật giáo, Tông môn, Giáo hạ hay vô lượng pháp môn (pháp là phương pháp, môn là lối đi) có phương pháp, cách thức tu học khác nhau thì mục tiêu cũng đều là Thiền định. Tịnh Độ tông dùng phương pháp chấp trì danh hiệu (Phật) để tu thiền định, “nhất tâm bất loạn” chính là Thiền định. Pháp môn nào không tương ứng với giới – định – huệ thì chắc chắn đó không phải là Phật pháp. Vậy nên, để biết một pháp môn nào đó có phải là Phật pháp hay không thì phương pháp rất đơn giản, chỉ cần xem nó có tương ứng với điới – định – huệ hay không, nếu tương ứng thì là Phật pháp, là chánh pháp; ngược lại, không tương ứng thì là tà pháp. Bất kể tông phái nào, pháp môn nào cũng không ngoại lệ. Đại đức xưa có nói “Vô vi nhi vô sở bất vi, vô sở bất vi nhi vô vi” . “Vô vi” là tịch nhiên, phẳng lặng; “vô sở bất vi” là điều thuận. Cho nên, “vô vi” là tự thọ dụng, “vô sở bất vi” là tha thọ dụng; “vô vi” là bất biến, “vô sở bất vi” là tùy duyên. Phật, Bồ tát ứng hóa khắp mười pháp giới như Kinh Hoa Nghiêm nói “tùy chúng sanh tâm, ứng sở tri lượng”. Đây chính là “vô sở bất vi”. Tuy “vô sở bất vi” nhưng tâm của Phật, Bồ tát vốn thường ở nơi “vô vi” hay nói cách khác chính là “thường trú chân tâm” và cái mà các Ngài dùng là chân tâm chứ không phải vọng tâm. Chúng ta học Phật là phải học ở điểm này. Hiện tại, chúng ta vẫn chỉ là người sơ học phàm phu thì nên dùng phương pháp thông dụng này. Tâm này của ta phải định ngay trong pháp Chánh – trợ . Thế nào gọi là chánh pháp? Pháp môn Tịnh tông dựa vào Kinh Vô Lượng Thọ, Kinh A Di Đà với chủ trương “Trì Danh Niệm Phật”. Trong Kinh Thập Lục Quán có phương pháp “Quán Tưởng Niệm Phật” ; “ Quán Tượng niệm Phật”; “ Trì Danh Niệm Phật” v.v.. Đây là do chúng ta tự chọn. Do đó có thể biết, Trì Danh Niệm Phật là chánh pháp, tâm ta phải thường trụ ở chánh pháp này đây. Còn thế nào gọi là trợ pháp? Trợ pháp thì nhiều vô cùng nhưng cốt lõi chính là đoạn ác tu thiện. Đại sư Ấn Quang dùng Liễu Phàm Tứ Huấn, Cảm Ứng Thiên dạy chúng ta dùng để làm trợ tu, nhờ Liễu Phàm Tứ Huấn mà tỉnh ngộ, thật lòng tin nhân quả “một bữa ăn, một ngụm nước đều do tiền định”, thiện nhân chắc chắn có thiện quả, ác nhân chắc chắn có ác báo, không phải không báo chỉ là chưa đến lúc.

Thấu hiểu những đại đạo lý này tín tâm ắt kiên định.

Trong thuận cảnh quyết không khởi một niệm tâm tham ái; tham ái là phiền não, mà phiền não là chướng ngại ngăn ta khai ngộ, ngăn ta vãng sanh. Trong nghịch cảnh quyết không sinh tâm sân hận, sinh sân hận là tạo nghiệp, là sai lầm nghiêm trọng. Gặp nghịch cảnh, phải học như chư Phật, Bồ tát tùy thuận tiếp nhận, nghiệp chướng sẽ tiêu hết. Thế nên dù nghịch cảnh hay thuận cảnh thì cũng đều giúp chính mình tăng duyên lành. Chúng ta có trí huệ thì phải biết phân biệt, phải biết cách vận dụng. Nhà Phật có câu “Nhật nhật thị hảo nhật, thời thời thị hảo thời” (ngày nào cũng là ngày tốt; giờ nào cũng là giờ lành) chúng ta phải mới thể hội được, nếu không biết cách vận dụng thì ngày nào cũng là ngày xấu, giờ nào cũng là giờ xấu. Mà xấu là tạo nghiệp, còn tốt là tu công tích đức. Từ đó cho thấy, hoàn cảnh bên ngoài có thiện, có ác không? Không! Tốt hay xấu hoàn toàn do tâm ta. Ta dùng thiện tâm để nhìn mọi vật thì mọi vật đều là thiện, thế gian không ai là không phải người thiện. Ta dùng tâm ác để nhìn mọi vật thì kể cả Phật, Bồ tát cũng thành người xấu nên mới có câu “cảnh tùy tâm chuyển”. Vậy chúng ta phải dùng tâm thế nào? Phật khích lệ chúng ta dùng “chân tâm”, chân tâm tức là thuần thiện. Cũng như câu “Nhân chi sơ tánh bổn thiện” (nghĩa là con người vốn tánh thiện) thì “thiện” trong câu này là thuần thiện chứ không phải thiện của ác thiện; ác thiện tức cái thiện tương đối, không phải chân thiện. Trong chân thiện không có ác thiện. Chúng ta phải hiểu đạo lý này, phải tu học theo đạo lý này. Nó vốn thuộc về tánh đức mà mọi chúng sanh đều sẵn có, chỉ là Phật Bồ tát thì chứng được còn chúng ta vẫn đang mê lạc. Phật, Bồ tát thị hiện chốn thế gian này là để giúp chúng ta tìm lại được tánh đức từ trong mê lạc, như vậy mà thôi.

Cho nên, tâm nhất định phải an trụ trong hai pháp Chánh – Trợ, ngày đêm sáu thời phải niệm niệm không quên. Nguyện vọng duy nhất ở đời này của chúng ta là cầu vãng sanh Tịnh độ, thân cận đức Phật Di Đà. Có nguyện ắt thành! Thân thể này hiện vẫn ở thế tục, mỗi ngày gặp gỡ, tiếp xúc biết bao người và vật vậy nên phải hoàn toàn dựa vào lời dạy trong Kinh điển.

Đại sư Thiện Đạo có lời dạy rất hay “Phật dạy chúng ta làm gì, chúng ta chăm chỉ nỗ lực mà làm; Phật răn chúng ta không được làm gì, chúng ta kiên quyết không phạm vào”.

Phải bắt đầu làm từ đâu? Bắt đầu từ mười thiện nghiệp.

Khởi tâm động niệm hay lời nói, việc làm cũng luôn nghĩ đến, tương ứng với lời dạy Phật Đà, rời xa mười ác, nỗ lực tu mười thiện, niệm niệm đều trong mười thiện. Ấy chính là trợ đạo. Tây phương Cực Lạc là “nơi hội tụ của các bậc thượng thiện”, nếu không tu mười thiện thì dẫu niệm Phật giỏi đến đâu cũng không thể vãng sanh. Thật lòng mà nói, nếu không tu mười điều thiện thì đến cả niệm Phật cũng không thể niệm tốt được.

Từ đó có thể thấy, niệm Phật là phải tu thiện, không tu thiện không được. Ngày ngày chúng ta phải tự phản tỉnh, kiểm điểm bản thân, dùng nó làm tiêu chuẩn. Ví như cả ngày khởi tâm động niệm “không được sát sanh”, vậ yđiều này mình đã làm được hay chưa? Có làm tổn hại sinh vật dù nhỏ nào không? Có ý niệm tổn hại người khác không? Không chỉ là trên hành động mà ngay cả trong suy nghĩ cũng không được có. Niệm niệm luôn phải yêu thương chúng sanh.

Năm nay, chúng ta đặc biệt đề xuất “Giáo dục về lòng yêu thương” nên niệm niệm đều phải yêu thương chúng sanh, không được có suy nghĩ tổn hại chúng sanh dù chỉ trong một niệm. Người có thể tổn hại ta vì người không học Phật, người vẫn còn mê lạc; nhưng ta học Phật, ta giác ngộ rồi, ta không mê nữa thì dẫu người có tổn hại ta thì ta vẫn chẳng mảy may sanh ý niệm báo thù. Còn nếu ta có ý niệm này thì vẫn cứ phải luân hồi vì chỉ trong luân hồi mới còn oan oan tương báo, không thể kết thúc.

Chúng ta muốn muốn thoát khỏi luân hồi ngay trong đời này thì không được có ý niệm tổn hại chúng sanh; chúng sanh không chỉ ở người mà ngay cả một con kiến, một con muỗi cũng không được tổn hại vì chúng cũng có sanh mạng, cũng là chúng sanh. Vì tạo nghiệp mà chúng mới chuyển sanh làm động vật nên giết một con kiến với giết một con người không có khác biệt! Đối mặt với sự quấy rầy của những côn trùng nhỏ, chúng ta không nên sinh tâm ghét bỏ, phải hiểu rằng ngày nay chúng quấy nhiễu ta là vì trong kiếp trước ta đã từng quấy rầy chúng, thì oan oan tương báo là lẽ đương nhiên.

Vậy phải sửa đổi thế nào đây? Phải dùng tâm chân thành mà thấu cảm, tâm chân thành là tâm một chút vọng niệm cũng không có, có thành ắt có linh. Người thật tâm hành đạo, dù là động vật nhỏ cũng sẽ cảm động, sẽ hộ pháp cho chúng ta, ắt sẽ không quấy rầy. Ta và chúng mỗi bên một môi trường sống riêng nhưng nếu ta giúp đỡ chúng ắt chúng cũng sẽ giúp đỡ ta, mà không riêng gì những động vật nhỏ, đến cả cây cối hoa cỏ xung quanh ta cũng đều sẽ hộ pháp, hòa thuận chung sống, bình đẳng đối đãi, cùng tồn tại, cùng phát triển. Được vậy thì tự nhiên hoa cỏ cũng tự nhiên tươi tốt, khiến chúng ta khi tiếp xúc đượcthì tâm khai ý giải, xem thấy những hoa cỏ này giống như rất hân hoan, khiến tâm chúng ta thật thoái mái. Bằng như ta không tu thiện, ngày ngày làm ác thì động vật nhỏ quấy rầy mỗi lúc một nhiều, hoa cỏ cây cối không vui, dáng vẻ ủ rũ .

Cho nên, phải dùng thanh tịnh, bình đẳng, chân thành để điều tâm h, thì rất tự nhiên khi đối nhân xử thế tiếp vậtvới tất cả chúng sanh sanh điều hòa . Điều hòa đến đỉnh cao “Sanh – Phật bất nhị” (chúng sanh và Phật không hai), tất cả chúng sanh của hư không pháp giới vốn là nhất thể. “Nhất thể” chính là chân tánh, mà Phật giáo vốn nói “chân tánh”, “tự tánh” chỉ là một, mọi hư không pháp giới đều do tự tánh biến hiện mà ra .